المختارات الأصولیة

المختارات الأصولیة
نویسنده:
سید محمد یونس «حسینی»
ویراستار دیجیتالی:محمد منصوری
ص: 1

عناوين اصلي كتاب شامل:
مشخصات کتاب؛ اشارة؛ تقدیم؛ مقدمه؛ تعریف علم الاصول ؛ قول قدماء: ؛ آخوند خراسانی رحمه الله: ؛ موضوع العلم ؛ مسائل العلم ؛ موضوع علم الاصول ؛ القاعدة الفقهیة ؛ تعریف القاعدة الفقهیة ؛ الفرق بین قاعدة فقهیة و الضابط الفقهی؛ الفرق بین قاعدة الفقهیة و الاصولیة ؛ الوضع ؛ من الواضع؟ ؛ اشاعره: ؛ قول سوم - واضع اشخاص متعدد هستند: ؛ قول چهارم - واضع بشر است اما با الهام خداوند: ؛ اقسام الوضع ؛ باز وضع را به چهار قسم تقسیم کرده اند: ؛ 1: وضع خاص موضوع له خاص : ؛ 2: وضع عام موضوع له عام: ؛ 3: وضع عام موضوع له خاص : ؛ 4: وضع خاص موضوع له عام: ؛ الالفاظ موضوعة لذات المعانی ؛ رابطۀ لفظ و معنا از دیدگاه زبانشناسان:؛ افلاطون: ؛ ارسطو: ؛ مکتب رواقی: ؛ رابطه لفظ و معنی از دیدگاه اصولیان:؛ سلیمان بن عباد الصیمری در مطارح الانظارم ص 241 می فرماید: ؛ صیمری در همان ، ص 151 می فرماید:؛ اشکال: ؛ اشکال دوم: ؛ اشکال سوم: ؛ مسلک دوم: ؛ نظریه اول: ؛ نظریه دوم: ؛ نظریه سوم: ؛ الدلالة تتبع الإرادة ؛ الحقیقة الشرعیة ؛ ثمره بحث حقیقت شرعیه:؛ الصحیح و الاعم ؛ المشتق ؛ استعمال اللفظ فی اکثر من معنی ؛ علائم الحقیقة و المجاز ؛ الأمر ؛ إعتبارُ العُلوّ فی معنی الأمر : ؛ آیا ماده‌ی امر دلالت بر طلب وجوبی دارد یا اعم از وجوبی و استحبابی است؟ ؛ فرق میان وجوب و استحباب:؛ حقیقت انشاء: ؛ تفاوت بین طلب حقیقی و انشائی: ؛ اتحاد طلب و اراده ؛ اشاعره و بحث کلام نفسی: ؛ صیغة الامر ؛ ظهور صیغه امر در وجوب ؛ شیخنا الاستاذ حسن الجواهری: ؛ تنبیهات: ؛ التعبدی و التوصلی ؛ شیخ انصاری رحمه الله در مطارح الأنظار، ج1، ص297 می فرماید: ؛ محقق رشتی رحمه الله در بدائع الأفکار، ج1، ص284 می فرماید: ؛ خصوصیات واجب توصلی از نظر مرحوم نائینی رحمه الله ؛ آیا قصد القربة یا قصد الأمر یا قصد الإمتثال در عبادات یک مطلب عقلی است یا شرعی؟ ؛ معنای قصد قربت: ؛ هل مقتضى الأصل اللفظی فی الأوامر هو التعبّدیّة أو التوصلیة؟ ؛ قول اول - یقتضی مطلوبیّته مطلقاً:؛ دلیل قول اول: ؛ قول دوّم - التعبّدیّة: ؛ دلیل قول دوم: ؛ قصد قربت از شرائط «وجوب» است یا از شرائط «واجب»؟ ؛ دلیل قول سوّم: اطلاق مقامی ؛ فی جریان الأصل العملی «الشرعی أو العقلی» فی الشّک بین التوصّلیة و التعبّدیّة «الأصل العملی هل یقتضی التعبّدیّة أو التوصّلیة؟»: ؛ دوران امر بین نفسی و غیری، عینی و کفایی، تعیینی و تخییری: ؛ المرة و التکرار: ؛ آیا برداشت مرّه و تکرار، از مادّه أمر است یا از صیغه أمر؟ ؛ القول الأول - أن النزاع فی دلالة هیئة الأمر، لا فی مادّة الأمر. ؛ قول دوم - أنّ النزاع یقع فی المادة و الهیئة: ؛ القول الثالث - أنّ النزاع یقع فی المادّة: ؛ قول چهارم - منع جریان النزاع فی المقام مطلقاً: ؛ هل المراد من المرّة و التکرار هو الفرد و الأفراد، أو الدفعة و الدفعات؟ و ما یکون محل النزاع؟ ؛ دلیل قول اول: ؛ أنّ صیغة الأمر« أی المجموع المرکّب من الهیئة و المادّة» هل تدلّ على المرّة أو التکرار أم لا؟ ؛ دلیل قول اوّل: ؛ دلیل سوّم – تبادر: ؛ دلیل چهارم – انصراف: ؛ دلیل پنجم – اطلاق: ؛ الفور و التراخی: ؛ الأمر بالأمر أمر حقیقة ؛ الأمر بشیء بعد الأمر به ؛ نسخ الوجوب لا یدل علی الجواز ؛ شیخناالاستاذ حسن الجواهری : ؛ للنسخ أربعة صور: ؛ تنبیهات: ؛ القضاء إنما یکون بأمر جدید ؛ الإجزاء؛ آیا إجزاء، بحث عقلی است یا لفظی؟؛ المقام الاول - إجزاء الأمر الاضطراری:؛ المقام الثانی - إجزاء الحکم الظاهری عن الواقعی عند انکشاف الخلاف: ؛ الملازمة بین وجوب الشیء ووجوب مقدمته ؛ آخوند رحمه الله در کفایه الاصول، ص89 می فرماید: ؛ مراد از وجوب؟ ؛ تقسیم المقدمة الی:؛ آیا در اَجزاء داخلیه ملاک مقدمیت وجود دارد؟ ؛ اگر ملاک مقدمیت باشد آیا ملاک وجوب هم است ؛ آیا علاوه بر اینکه ذی المقدمه واجب است وجوب دیگری برای مقدمات داخلیه مورد نیاز است یا نه؟ ؛ تقسیم المقدمة الی: ؛ تقسیم المقدمة الی مقدمة الوجود، مقدمة الصحة، مقدمة الوجوب و مقدمة العلم.؛ المقدمة اما سبب و اما شرط و اما معدّ و اما عدم المانع ؛ تقسیم شرط به شرط متقدّم، شرط متأخّر و شرط متقارن: ؛ مناقشه محقق نائینی رحمه الله در کلام آخوند خراسانی رحمه الله: ؛ بررسی تأثیر شرط متأخر در ملاک ؛ جواب اول: ؛ جواب دوم: ؛ جواب سوم: ؛ جواب چهارم: ؛ آقای خوئی رحمه الله می فرماید:؛ مورد اول: ؛ مورد دوم: ؛ امکان شرط متأخّر واجب ؛ شرط متأخر واجب به لحاظ ملاک ؛ تقسیم الواجب الی المطلق و المشروط ؛ هل الشرط قید للهیئة او للمادة:؛ الدلیل الاول - مفاد الهیئة جزئی لا یقبل التقیید: ؛ واجب معلق و منجز ؛ تقسیم الواجب الی نفسی و غیری: ؛ دوران الامر بین النفسیة و الغیریة ؛ تقسیم الواجب الی اصلی و تبعی ؛ وجوب المقدمة اطلاقا و شرطا تابع لوجوب ذیها اطلاقا و شرطا: ؛ کدام مقدمه واجب است ؛ مقدمات الحرام لیست بمحرمة مطلقاً؛ اقتضاء الأمر بالشیء النهی عن ضده ؛ مراد از کلمه «امر» و «اقتضاء» و «ضد» چیست؟ ؛ مراد از ضد ؛ اقسام ضد اصولی ؛ ضد عام: ؛ ضد خاص ؛ دلیل قول اول: ؛ عضدی در عضدی ج 1، ص 90 می فرماید:؛ جواب شیخ انصاری رحمه الله: ؛ قول دوم: ؛ شیخ انصاری رحمه الله می فرماید:؛ فرق بین دلالت مطابقی و عینیت: ؛ قول سوم: ؛ قول چهارم و نقد آن: ؛ قول پنجم: ؛ نقد دوم: ؛ شیخ الاستاذ حسن الجواهری دام ظله : ؛ الترتب ؛ آیا مسئله ترتب از مسائل مستحدثه است؟ ؛ عصیان باعث سقوط امر نمی شود: ؛ مفاد النهی ؛ الأمر الثالث: أن للنهی مادة و صیغة:؛ اجتماع الأمر و النهی ؛ اقتضاء النهی عن العبادة أو المعاملة الفساد: ؛ المحور الأول - النهی عن العبادة:؛ المحور الثانی - النهی عن المعاملة:؛ المقام الأول: ما هو مقتضی فی المقام؟؛ المقام الثانی - الأدلة الشرعیة علی بطلان المعاملة المنهی عنها: ؛ مفاهیم الجمل ؛ مفهوم و منطوق: ؛ تعریف مفهوم در نظر مشهور: ؛ اقسام منطوق: ؛ 2. دلالت تنبیه ؛ 3. دلالت اشاره ؛ اقسام مفهوم ؛ اقسام مفهوم مخالف: ؛ مفهوم الجملة الشرطیة ؛ فرق مفاد هیئت و مفاد ماده: ؛ راه اثبات مفهوم برای شرط در قضیه شرطیه ؛ دلیل بر مفهوم قضیه شرطیه ؛ تنبیهات مفهوم شرط ؛ مفهوم الجملة الوصفیة ؛ مفهوم الجملة الغائیة ؛ آیا غایت مفهوم دارد یا خیر؟ ؛ اقوال پیرامون دخول یا عدم دخول غایت در مغیا: ؛ توضیحی در باره‌ی متعلق و موضوع حکم: ؛ اقسام تعلق غایت به متعلق ؛ تطبیقات : ؛ مفهوم الحصر ؛ حصر به «انما»: ؛ تطبیق:؛ مفهوم اللقب ؛ معنای لقب: ؛ مفهوم الجملة الاستثنائیة ؛ شرایط استثناء: ؛ اقسام استثناء: ؛ مفهوم الجملة العدد ؛ مفهوم العلة المنصوصة ؛ اصالة العموم ؛ الأمر الثانی - ألفاظ العموم: ؛ ألفاظ العموم علی قسمین: ؛ القسم الثانی - هیئات لفظیة: ؛ الأمر الثالث - أقسام العموم: ؛ التمسک بالعام فی الشبهة المصداقیة ؛ علت عدم تمسک به عام در شبهه مصداقیه عام: ؛ نظریات تمسک به عام در شبهه مصداقیه خاص: ؛ عدم جواز التمسک بالعام قبل الفحص:؛ الأمر الأول : وجوب الفحص قبل العمل بالعام ؛ الأمر الثانی - مقدار الفحص الواجب:؛ تخصیص العام بمفهوم الموافق أو المخالف ؛ تخصیص عام با مفهوم: ؛ تخصیص العام بالمفهوم الموافق ؛ برای جواز تخصیص عام با مفهوم موافق سه دلیل اقامه شده است: ؛ تخصیص العام بالمفهوم المخالف: ؛ تعقب العمومات بالاستثناء ؛ أصالة الاطلاق ؛ و للإطلاق أقسام و هی: ؛ ملحوظة: ؛ حمل المطلق علی المقید: ؛ الموضع الأول - المقید المتصل: ؛ الموضع الثانی - المقید المنفصل:؛ شروط حمل المطلق علی المقید: ؛ احترازیة القیود ؛ حمل المجمل علی المبین ؛ و یقسم المجمل بلحاظ الظهور و عدمه إلی ثلاثة اقسام: ؛ القطع ؛ فرق بین علم و قطع: ؛ فرق بین قطع و یقین: ؛ علم در اصطلاح اصول دو قسم است: ؛ مکلف ملتفت به حکم شرعی: ؛ منظور از مکلف: ؛ آیا این حالات ثلاثه فقط برای مکلف بالغ عاقل وجود دارد؟ ؛ آیا مباحث قطع جزء مباحث علم اصول است؟ ؛ آثار قطع: ؛ اقسام القطع: ؛ تفاوت قطع طریقی و قطع موضوعی: ؛ حجیّة القطع: ؛ التجری ؛ الجهة الأولی - التجری من وجهة کلامیة:؛ دو راه برای اثبات عقوبت متصور است!؛ الجهة الثانیة - التجری من وجهة أصولیة: ؛ الجهة الثالثة - التجری من وجهة فقهیة: ؛ تطبیقات: ؛ قیام الامارات مقام القطع: ؛ اما قیام الاصول المحرزة مقام القطع الموضوعی الطریقی: ؛ مراتب تشریع حکم: ؛ ظن به یک حکم، موضوع حکم دیگر: ؛ موافقت التزامیه ؛ دلیل کسانی که می گویند موافقت التزامیه واجب است: ؛ تنجیز العلم الإجمالی: ؛ الأمرالأول - حقیقة العلم الإجمالی: ؛ الأمر الثانی - منجزیة العلم الاجمالی: ؛ و البحث عن منجزیة العلم الإجمالی یدور فی محورین: ؛ المحور الأول : منجزیة العلم الإجمالی لحرمة المخالفة القطعیة ؛ المحور الثانی - منجزیة العلم الإجمالی لوجوب الموافقة القطعیة : ؛ تنبیهات: ؛ اما توصلیات: ؛ اما عبادات:؛ امتثال اجمالی در مقابل حجّت تفصیلی: ؛ امتثال اجمالی در مقابل ظن انسدادی: ؛ حجیة دلیل عقلی ؛ عدم حجیّة الظن بما هو ظن ؛ الأصل فی الشک فی الحجیّة عدم الحجیّة: ؛ سیرة العقلاء ؛ البحث الأول - تقسیم سیرة العقلاء :؛ البحث الثانی - مناطات سیرة العقلاء : ؛ البحث الثالث - دلیل اعتبار السیرة و حجیتها : ؛ سیرة المتشرعة ؛ حجیة الظواهر ؛ و قد استدل علی حجیة الظواهر بعدة أدلة منها: ؛ تحدید دائرة حجیّة الظهور: ؛ حجیّة قول اللغوی فی إثبات المعنی؛ حجیّة الخبر المتواتر ؛ 1- تعریف الخبر المتواتر: ؛ 2- أقسام التواتر: ؛ 3- الدلیل علی حجیة الخبر المتواتر:؛ حجیّة خبر الواحد ؛ ادله شرعی: ؛ نصوص: ؛ دلیل عقلی:؛ استدلال به روایات برای اثبات اعتبار خبر عادل:؛ اجماع: ؛ دلیل عقلی بر حجیّت خبر واحد: ؛ مثبتات الامارة ؛ حجیّة الإجماع ؛ تقسیم الإجماع: ؛ حجیّة الإجماع المحصّل: ؛ حجیّة الإجماع المنقول: ؛ الشهرة الفتوائیة ؛ القیاس؛ الأول – قیاس مستنبط العلة: ؛ الثانی - قیاس منصوص العلة: ؛ الثالث – قیاس الأولویة أو مفهوم الأولویة: ؛ أصالة البراءة ؛ خصوصیات ؛ البراءة علی قسمین: ؛ المحور الأول – البراءة العقلیة:؛ المحور الثانی – البراءة الشرعیة:؛ أما الکتاب فقد استدل منه بعدة آیات ، منها: ؛ استدلال به روایات: ؛ ما هو المقدر ثبوتا ؟ ؛ لزوم الفحص جریان البراءة: ؛ المحور الأول - لزوم الفحص فی الشبهة الحکمیة: ؛ المحور الثانی: لزوم الفحص فی الشبهة الموضوعیة: ؛ اصالة الاحتیاط ؛ المحور الأول – الاحتیاط العقلی: ؛ نصوص بیانیه نسبت به اهمیت و آثار آن قاعده: ؛ قاعده وجوب دفع ضرر محتمل ؛ اصالة الحظر: ؛ المحور الثانی – الاحتیاط الشرعی؛ المقام الأول - اعتراضات علی أدلة البراءة ؛ اصالة التخییر ؛ الاستصحاب؛ هل الاستصحاب مسألة اصولیة او قاعدة فقهیة ؛ ارکان استصحاب: ؛ و استدل الاستصحاب بروایات معتبرة: ؛ سیره عقلائیه:؛ عقل: ؛ اجماع: ؛ تقسیمات الاستصحاب: ؛ 1- الاستصحاب العادی: ؛ 2- الاستصحاب المثبت: ؛ و ینقسم أیضاً من حیث المتیقن إلی: ؛ و ینقسم أیضاً من حیث ثبوت المتیقن و عدمه إلی: ؛ و ینقسم الاستصحاب أیضاً إلی: ؛ التسامح فی أدلة السنن ؛ تحدید دائرة التسامح فی أدلة السنن:؛ التعارض و قواعده ؛ أسباب نشوء التعارض بین الأدلة: ؛ تقسیم التعارض: ؛ إذن التعارض له قسمان: ؛ المحور الأول – التعارض غیر المستقر:؛ الأولی – الورود: ؛ الثانیة - الحکومة: ؛ أقسام الحکومة: ؛ الثالثة – التقیید: ؛ الرابعة – التخصیص: ؛ حمل الظاهر علی النص، و حمل الظاهر علی الأظهر: ؛ تقدیم العام علی المطلق: ؛ تعارض القول مع الفعل: ؛ الجمع مهما أمکن أولی من الطرح:؛ المحور الثانی – التعارض المستقر:؛ المسألة الأولی - القاعدة الأولیة فی التعارض المستقر: ؛ إمکان نفی حکم آخر بالمتعارضین:؛ علاج التعارض المستقر علی وفق الدلیل الشرعی: ؛ أخبار التوقف: ؛ أخبار الاحتیاط: ؛ أخبار طرح ما خالف الکتاب: ؛ أخبار علاج المتعارضین: ؛ التخییر بین الخبرین المتعارضین:؛ عرض الخبرین المتعارضین علی الکتاب العزیز: ؛ الأخذ بأشهر الروایات المتعارضة؛ الأخذ بما خالف العامة ؛ التعارض بنحو العموم من وجه ؛ الاجتهاد و التقلید ؛ اجتهاد مطلق و متجزی ؛ احکام و آثار اجتهاد ؛ اجتهاد چند اثر دارد:؛ دلیل بر جواز تقلید ؛ اقسام اجتهاد مطلق؛ آیا اجتهاد قابل تجزّی است یا نه؟ ؛ تعریف اجتهاد متجزی ؛ آیا ملکه اجتهاد بسیط است و قابل تجزیه نمی باشد؟ ؛ امکان تجزی ؛ عدم امکان تجزّی ؛ آیا دیگران می توانند از مجتهد متجزّی تقلید کنند؟ ؛ تقلید از اعلم ؛ أدله جواز تقلید از غیرأعلم ؛ ما هو المراد من الاعلم؟ ؛ بررسی لزوم تقلید از أعلم در صورت عدم علم به اختلاف بین أعلم و غیراعلم ؛ هل یجب الفحص عن الاعلم او لا؟ ؛ شرطیت حیات در مرجع تقلید ؛ تقلید ابتدائی از میت ؛ ادله عدم جواز تقلید ابتدائی از میت ؛ بقاء بر تقلید از میت ؛ منابع ؛ فهرست