علم مفاهیم شناسی در قرآن سری جدید جلد 27
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
نام کتاب: علم مفاهیم شناسی در قرآن جلد 27 - پاداش
تحقیق و تالیف : رسول ملکیان اصفهانی - 1400 ش
ناشر دیجیتالی: مركز تحقيقات رايانه اي قائميه اصفهان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 13،14،16
13 ـ پاداش و جزاىِ كردار آدمى در قيامت بر اساس عدل
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
14 ـ ضرورت برپايى قيامت و معاد براى دريافت تمامى جزا ها و پاداش هاى اعمال *
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
جمله «و هم لا يظلمون» (عدالت الهى)، پس از جمله «توفّى كلّ نفس ما كسبت»، بيانگر اين است كه ستم نشدن بر انسانها در گرو دريافت كامل جزا و پاداش اعمال آنان مى باشد ; و اين معنا تنها در قيامت تحقق مى يابد.
16 ـ به مجازات رسيدن خيانتكاران در اموال امام در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ
امام صادق (ع): الغلول كلّ شىء غلّ عن الامام.
تفسير عياشى، ج 1، ص 205، ح 148 ; تفسير برهان، ج 1، ص 324، ح 2.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 171 - 4،5،7
4 ـ تضمين پاداش عملكرد مؤمنان ، از سوى خداوند
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
5 ـ ايمان ، شرط ضايع نشدن پاداش عمل
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
آوردن اسم ظاهر «المؤمنين» به جاى ضمير، بيانگر اين است كه پاداش عملكرد مجاهدان مشروط به ايمان آنان است.
7 ـ شادمانى شهيدان از اينكه خداوند اجر مؤمنان را تباه نمى سازد .
يستبشرون بنعمة . .. انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
جمله «ان اللّه»، عطف بر كلمه «نعمة» است ; يعنى «يستبشرون بان اللّه لا يضيع».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 9،10،21
9 ـ تفاوت مؤمنان مجاهد ، از نظر عملكرد و پاداش
لا يضيع اجر المؤمنين. الّذين استجابوا للّه ... للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر ع
اگر «الّذين» صفت براى «المؤمنين» باشد، مؤمنان به دو گروه تقسيم شده اند: آنان كه دعوت پيامبر (صلی الله علیه و آله) را براى جهاد پذيرفتند، ولى از تقوا و احسان لازم برخوردار نبودند; و آنان كه دعوت را پذيرفتند و داراى احسان و تقوا نيز بوده اند. «اجر عظيم»، مخصوص گروه دوّم است و به دليل «انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين»، گروه اول نيز داراى پاداش هستند; امّا نه پاداش عظيم.
10 ـ تقوا و نيكوكارى ، مايه ازدياد پاداش مجاهدان مؤمن
للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
21 ـ پاداش بزرگ اميرالمؤمنين ( ع ) به خاطر احسان و تقوا و اجابت خدا و پيامبر (صلی الله علیه و آله) پس از مجروح شدن در جنگ احد
الّذين استجابوا للّه و الرّسول . .. اجر عظيم
امام صادق (ع): انّ رسول اللّه بعث عليّاً فى عشرة «استجابوا للّه و الرّسول من بعد ما اصابهم القرح» الى «اجر عظيم». انّما نزلت فى اميرالمؤمنين (ع).
تفسير عياشى، ج 1، ص 206، ح 153 ; تفسير برهان، ج 1، ص 326، ح 4.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 26
26 ـ استحقاق اجر عظيم الهى ، در گرو ايمان به خدا و رسول و پرهيز از مخالفت با آنان
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
چون كلمه «اجر»، ظهور در پاداش استحقاقى دارد، در برداشت فوق، كلمه استحقاق آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 3،4،5،7،21
3 ـ دريافت سزاى كامل اعمال ، تنها در روز قيامت است .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
4 ـ محاسبه دقيق اعمال انسان و جزاى عادلانه آن در قيامت
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
«توفّون» (اعطاى پاداش كامل و تمام در مقابل عمل)، حكايت از محاسبه دقيق اعمال دارد و نيز حاكى از عدالت در پرداخت پاداش است.
5 ـ دريافت برخى از پاداش ها و جزاى اعمال در غير قيامت ( دنيا و برزخ ) *
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
كلمه «انّما»، دريافت كامل پاداش و جزا را منحصر به روز قيامت مى كند، لذا مفهوم آن، دريافت برخى از جزا و پاداش در غير روز قيامت است و مراد از غير قيامت، مى تواند دنيا و يا برزخ و يا هر دو باشد.
7 ـ برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه اعمال دنيوى انسان
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
21 ـ بهره هاى دنيا در برابر پاداش هاى كامل اخروى اعمال ، فريبى بيش نيست .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمُة . .. و ما الحيوة الدّنيآ الّا متاع الغرور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 194 - 2،3،5،10
2 ـ خداوند ، نويددهنده پاداش به خردمندان مؤمن
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
3 ـ پيامبران ، واسطه خداوند در نويد پاداش به خردمندان
اتنا ما وعدتنا على رسلك
5 ـ نويد پاداش به خردمندان مؤمن از سوى خداوند ، پرتوى از ربوبيّت او
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
10 ـ ترغيب مؤمنان از سوى خداوند به دعا و درخواست پاداش هاى موعود وى
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 -
7،8،14،18،19،20،21،34،35
7 ـ خداوند ، هرگز عمل مؤمن را ضايع نكرده و وى را از پاداش اعمالش بهره مند خواهد كرد .
انّى لا اضيع عمل عامل منكم
خطاب «منكم» مى رساند كه اگر انجام دهنده اعمال نيك مؤمن باشد، عمل او ضايع نخواهد شد و در دنيا و آخرت به ثمر خواهد نشست.
8 ـ برقرارى نظام پاداش عمل و تباه نشدن اعمال خير ، پرتوى از ربوبيّت خداوند
فاستجاب لهم ربّهم انّى لا اضيع عمل عامل منكم
14 ـ در پيشگاه خداوند ، بين زن و مرد در برخوردارى از نتايج اعمال ، تفاوتى نيست .
انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى
18 ـ يكسانى زن و مرد در ماهيّت و حقيقت انسانى ، فلسفه تساوى آنان در برخوردارى از اجر و پاداش اعمال نيك
انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى بعضكم من بعض
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
20 ـ آمرزش گناهان و بهشت ، پاداش خداوند به هجرت كنندگان از شرك و كفر *
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم . .. لاكفّرنّ عنهم سيّاتهم و لادخلنّهم جنّات
مى توان گفت مراد از هجرت به قرينه ادامه آيه (اخرجوا من ديارهم)، هجرتى است كه رانده شدن از خانه و كاشانه را در پى داشته باشد. و اين هجرت همان ترك شرك و كفر است.
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
34 ـ ضايع نشدن اعمال مؤمنان و ثمردهى آن ، به بهره مندى از پاداش هاى الهى ( مغفرت و بهشت ) است .
انّى لا اضيع عمل عامل . .. ثواباً من عند اللّه
35 ـ بهشت و آمرزش گناهان ، پاداش نيك خداوند
لاكفّرنّ . .. و لادخلنّهم ... ثواباً من عند اللّه و اللّه عنده حسن الثّواب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 198 - 14،15،16
14 ـ بهترين پاداش الهى ، از آنِ ابرار و نيكان است .
و ما عند اللّه خير للابرار
برداشت فوق بر اين مبناست كه «للابرار»، خبر دوّم براى «ما»ى موصوله باشد، نه متعلّق به «خير».
15 ـ پاداش ابرار ، پاداشى عظيم ، توصيف ناپذير و برتر از بهشت و مواهب آن مى باشد .
و ما عند اللّه خير للابرار
مراد از «ما عند اللّه»، مى تواند پاداشى غير از بهشت و مواهب آن باشد و بيان آن به صورت مبهم، حاكى از عظمت و وصف ناپذيرى آن است.
16 ـ پاداش اصلى و برتر نيكان و ابرار ، در پيشگاه خداوند است .
و نزلا من عند اللّه و ما عند اللّه خير للابرار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 199 - 20،25،27
20 ـ آن گروه از اهل كتاب كه به خدا ، قرآن و كتب آسمانى خويش ايمان آورند ; از پاداشى ويژه و والا بهره مند خواهند شد .
اولئك لهم اجرهم عند ربّهم
كلمه «عند ربّهم»، توصيف «اجرهم» است و مى رساند كه آن پاداش، پاداشى ويژه و ارزشمند است.
25 ـ خداوند پاداش مؤمنان را بدون تأخير ، به آنان عطا خواهد كرد .
لهم اجرهم عند ربّهم انّ اللّه سريع الحساب
يادآورى سرعت حسابرسى پس از بيان پاداش دهى، بيانگر آن است كه اعطاى اجر از سوى خداوند، با تأخير در حسابرسى مواجه نخواهد شد.
27 ـ پاداش مؤمنان از سوى خداوند ، بر اساس درجه ايمان و عملكرد آنان است .
اولئك لهم اجرهم . .. انّ اللّه سريع الحساب
اگر پاداش بر اساس عملكردها نبود، حسابرسى معنا نداشت ; و با توجّه به مشاراليه «اولئك» معلوم مى شود كه هم ايمان و هم عملكرد مؤمنان، موجب استحقاق پاداش براى آنان شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 8
8 - ايمان به قيامت و پاداش و كيفر آن روز ، عامل رهايى انسان از دلبستگى به متاع هاى مادى و دنيوى و سبب رويكرد او به آرمان هاى بلند معنوى و اخروى
إنّما أمولكم و أولـدكم فتنة و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 15 - 6
6 - كيفر و پاداش و تشويق و تهديد ، دو عامل بهم پيوسته و ضرورى ، براى هدايت و تربيت انسان
ذوقوا فتنتكم . .. إنّ المتقين فى جنّـت
خداوند، در كنار تهديد و كيفر كافران، به تشويق و پاداش مؤمنان تقواپيشه پرداخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 34 - 6
6 - مقرر كردن « كيفر و پاداش » و « تنبيه و تشويق » ، دو روش هدايتى و تربيتى قرآن
كذلك العذاب و لعذاب الأخرة أكبر . .. إنّ للمتّقين عند ربّهم جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 18
18 - « قال أبوعبداللّه ( ع ) اللّه راض عن المؤمن فى الدنيا و الآخرة و المؤمن و إن كان راضياً عن اللّه فإنّ فى قلبه ما فيه لما يرى فى هـذه الدنيا من التمحيص فإذا عاين الثواب يوم القيامة رضى عن اللّه الحقّ حقّ الرضا و هو قوله « و رضوا عنه » و قوله « ذلك لمن خشى ربّه » أى أطاع ربّه ;
امام صادق(ع) فرمود: خداوند از مؤمن در دنيا و آخرت راضى است و مؤمن، گرچه از خدا راضى است; ولى در قلب او چيزهايى است به جهت آنچه به عنوان تمحيص (به سختى ها گرفتار ساختن براى امتحان و پاكى از گناه) در دنيا مى بيند. پس چون پاداش اخروى را در قيامت مشاهده كند، از خداوند ـ كه حق است ـ به طور كامل خشنود خواهد شد و اين [معناى] سخن خداوند است «و رضوا عنه» و [اما اين] گفته خداوند «ذلك لمن خشى ربّه»; يعنى، [اين براى كسى است كه] پروردگارش را اطاعت كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 12
12 - پاداش انفاق گرانِ باتقوا ، مايه رشد و كمال آنان و برخاسته از ربوبيت و مقام والاى خداوند است .
ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 12
12 - پاداش انفاق گرانِ باتقوا ، مايه رشد و كمال آنان و برخاسته از ربوبيت و مقام والاى خداوند است .
ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 9 - 4
4 - چشمداشت مادى و معنوى از مردم در برابر انفاق و ايثار ، ناسازگار با اخلاص
إنّما نطعمكم لوجه اللّه لانريد منكم جزاءً و لا شكورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 47 - 4
4 - توجه به پاداش هاى مهم اخروى خداوند ، براى بيم دارندگان مقام پروردگار ، زمينه پرهيز از كفر و تكذيب است .
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 9 - 9
9 - اعتقاد به قيامت و توجه داشتن به كيفر و پاداش الهى در آن ، موجب تقويت روح تقواپيشگى در انسان
و اتّقوا اللّه الذى إليه تحشرون
يادآورى حشر انسان ها در قيامت ـ پس از توصيه به تقوا ـ مى تواند بيانگر مطلب ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 35 - 11
11- توجه مؤمنان به ضايع نشدن مجاهدت ها و اعمالشان نزد خداوند ، مايه استوارى آنان بر طريق جهاد
فلاتهنوا . .. و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم
از تذكر خداوند، به مؤمنان (لن يتركم أعمالكم) پس از نهى «لاتهنوا و . ..»، دانسته مى شود كه توجه به ضايع نشدن اعمال، پشتوانه جهاد و استقامت در راه خدا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 63 - 5
5 - غفلت از نظام ثبت و حسابرسى دقيق اعمال و كيفر و پاداش اخروى ، عامل بيگانگى كافران با اعمال نيك و آلودگى آنان به كردار هاى بد و ناشايست
بل قلوبهم فى غمرة من هـذا . .. هم لها عـملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 9
9 - معتقدان به آخرت ـ اما مأيوس از ثواب اخروى ـ مانند كافران ، بى اعتقاد به رستاخيزاند .
قد يئسوا من الأخرة كما يئس الكفّار من أصحـب القبور
در صورتى كه مقدر آيه چنين باشد: «قد يئسوا من ثواب الآخرة. ..»; استفاده مى شود كه معتقدان به معاد ـ ولى نااميد از ثواب اخروى ـ همچون كافرانى اند كه اصولاً از زنده شدن دوباره مأيوس اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 23 - 12
12 ـ دنيا ، سراى تلاش است و جهان پس از مرگ ، براى كيفر و پاداش مى باشد .
إذا هم يبغون . .. متع الحيوة الدنيا ثم إلينا مرجعكم فننبئكم بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 1
1 ـ دنيا سراى تلاش و آخرت سراى كيفر و پاداش است .
للذين أحسنوا الحسنى . .. و الذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 10
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 39 - 4
4 - كافران ، در آرزو و انتظار نتيجه اعمال نيك خويش اند .
و الذين كفروا أعمـلهم كسراب بقيعة يحسبه الظمأن ماء حتّى إذا جاءه لم يجده شيئًا
اين برداشت، از تشبيه سراب به دست مى آيد; زيرا همان گونه كه فرد تشنه در انتظار آب به سر مى برد و هر چه تلاش مى كند، جز شبه آب (سراب) چيزى نمى بيند; كافران نيز در انتظار نتيجه اعمال خود به سر مى برند; هر چند به آن نخواهند رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 14،15
14- آگاه شدن از فوايد دنيوى هجرت در راه خدا و پاداش اخروى آن ، مورد تمنى خداوند
و الذين هاجروا . .. لو كانوا يعلمون
از جمله معناها و استعمالهاى «لو» تمنى است و برداشت فوق بر اين اساس است.
15- آگاهى از ثمرات دنيوى هجرت در راه خدا و پاداش اخروى آن ، امرى در حد ناممكن است .
و الذين هاجروا فى الله . .. و لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
برداشت فوق، بنابر امتناعى بودن «لو» و يا تمنى بودن آن است و «لو تمنى» در جايى استعمال مى شود كه مورد، محال و يا در حكم محال باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 6
6 - ندادن جزاى كامل عمل ، ظلم است .
و هم لايظلمون . و وفّيت كلّ نفس
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4،5
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهند شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3،5،6
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهد شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
6 - نتيجه عمل هر كس و هر جامعه اى از آنِ خود اوست و بايد به او بازگردانده شود .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 6
6 ـ ارزش والاى پاداش هاى خداوند در آخرت نسبت به ارزش هاى او در دنيا
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
در مورد ثواب آخرت، كلمه «حسن» اضافه شده است تا بيان كند كه پاداش اخروى نسبت به پاداش دنيوى، داراى مزيّت و برترى خاصّى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 69 - 15
15 ـ ناچيزى بهرهورى ها و لذايذ زندگى دنيوى ، در مقايسه با ثواب ها و ارزش هاى اخروى
فاستمعتوا بخلقهم . .. أولئك حبطت أعملهم ... و أولئك هم الخسرون
با اينكه كافران و منافقان در دنيا بهره مند بوده اند، خداوند ايشان را زيانكار واقعى معرفى مى كند; زيرا لذايذ دنيويشان محدود بوده و از ثوابهاى اخروى بى بهره اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 1،5
1ـ پاداش هاى اخروى ، برتر و بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
5ـ دستيابى به اقتدار و سلطنت در زمين ، در قياس با پاداش هاى اخروى ناچيز است .
كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 12
12- پاداش هاى اخروى ، بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 61 - 6
6 - متاع دنيوى ، متاعى ناچيز در قياس با پاداش هاى اخروى
أفمن وعدنـه وعدًا حسنًا . .. كمن متّعنـه متـع الحيـوة الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 5
5 - ارزش برتر پاداش هاى اخروى نسبت به امكانات دنيوى
ثواب اللّه خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 11
11- پاداش اخروى محسنان ، بسى بهتر از پاداش دنيوى آنان است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
اگر چه در آيه سخنى از پاداش اخروى به ميان نيامده است، اما جمله «و لدار الأخرة خير» ـ كه برترى سراى اخروى را مى رساند ـ به قرينه «فى هـذه الدنيا حسنة» (براى محسنان در دنيا حسنه اى است) مى تواند مشعر به اين نكته باشد كه: پاداش حيات اخروى برتر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 6
6 ـ ارزش والاى پاداش هاى خداوند در آخرت نسبت به ارزش هاى او در دنيا
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
در مورد ثواب آخرت، كلمه «حسن» اضافه شده است تا بيان كند كه پاداش اخروى نسبت به پاداش دنيوى، داراى مزيّت و برترى خاصّى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 1
1ـ پاداش هاى اخروى ، برتر و بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 12
12- پاداش هاى اخروى ، بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 11
11- پاداش اخروى محسنان ، بسى بهتر از پاداش دنيوى آنان است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
اگر چه در آيه سخنى از پاداش اخروى به ميان نيامده است، اما جمله «و لدار الأخرة خير» ـ كه برترى سراى اخروى را مى رساند ـ به قرينه «فى هـذه الدنيا حسنة» (براى محسنان در دنيا حسنه اى است) مى تواند مشعر به اين نكته باشد كه: پاداش حيات اخروى برتر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 4
4 ـ پرداخت پاداش افزون بر استحقاق ، كارى است شايسته و ارزشمند .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 3 - 11
11ـ هر كس داراى اعمال صالح بيشترى باشد ، از ناحيه خداوند پاداش افزون ترى دريافت خواهد كرد .
و يؤت كل ذى فضل فضله
مقصود از «فضل» عمل خير افزون بر ديگران است و ضمير در «فضله» به «كل» باز مى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 8
8- زيبا و بهينه انجام دادن عمل صالح ، ملاكى براى كسب و دريافت پاداش بيشتر از جانب خداوند است .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
ممكن است كه «أحسن عملاً» وصفى زايد بر عمل صالح باشد، بدان معنا كه ممكن است كسى، عمل صالح انجام دهد، ولى نه بر وجه شايسته و بهينه، و در مقابل، ممكن است علاوه بر شايستگىِ عمل، آن را بر وجه بهينه انجام دهد خداوند، در اين آيه، علاوه بر تضمين اجر اَعمال صالح، مرتبه برتر آن را نيز متذكر شده و اجر آن را تضمين كرده است. در صورتى كه جمله «إنّا لانضيع» معترضه باشد و خبر «إنّ الذين...»، جمله «أُولـئك...» ـ در آيه بعد ـ باشد، اين معنا، روشن تر به نظر مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 2
2 - پاداش پيامبر (صلی الله علیه و آله) در پيشگاه خداوند ، بى پايان و روزافزون
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
«غير ممنون»، اگر از «منّ» (قطع) مشتق باشد، به معناى بى انقطاع و روز افزون و اگر از «منّت» گرفته شده باشد، به معناى بى منت و بدون به رخ كشيدن خواهد بود. گفتنى است كه برداشت بالا مبتنى بر معناى نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 2
2- تساوى زن و مرد در برخوردارى از پاداش هاى الهى و بهره مندى از حيات پاكيزه و دلپذير
من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فلنحيينّه حيوة طيّبة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 1
1 - مؤمنان نيك كردار ، برخوردار از پاداش بى حساب و هميشگى خداوند
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «غير ممنون» به معناى غير منقطع و يا غير قابل محاسبه باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 1
1 - مؤمنان نيك كردار ، برخوردار از پاداش بى حساب و هميشگى خداوند
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «غير ممنون» به معناى غير منقطع و يا غير قابل محاسبه باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 35 - 16
16 ـ مؤمنان ، بايد همواره نسبت به ثمردهى ايمان و عمل خويش در مرز بيم و اميد باشند .
يأيها الذين ءامنوا اتقوا اللّه . .. جهدوا فى سبيله لعلكم تفلحون
كلمه «لعل» رساى به اين حقيقت است كه مؤمنان، هر چند مراحل تقوا و تقرب به خدا و جهاد را گذرانده باشند، نبايد رستگارى و فلاح را براى خويش حتمى بشمارند و در نتيجه به عمل خويش مغرور شوند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - حمد - 1 - 5 - 10
10 - ترس از عذاب هاى اخروى و اميد به پاداش هاى جهان آخرت ، از انگيزه هاى آدمى براى عبادت خدا
ملك يوم الدين. اءيّاك نعبد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 11
11 - انفاق نمودن به منظور دستيابى به پاداش الهى ، امرى جايز و قابل جمع با نيت خالص و انگيزه الهى است .
أنفقوا . .. إن تقرضوا اللّه ... يضـعفه لكم و يغفر لكم
توصيه به انفاق، همراه با مقرر داشتن پاداش مضاعف ـ كه موجب ايجاد انگيزه در انسان براى انفاق مى شود ـ بيانگر مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 60 - 2
2 - بى تفاوت بودن در برابر احسان ديگران ، امرى نكوهيده در پيشگاه خداوند و عقل
هل جزاء الإحسـن إلاّالإحسـن
پرسش در آيه شريفه در حقيقت به داورى كشاندن عقل است و نيز مهر تأييدى از جانب خداوند بر داورى هاى عقل سليم مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 91 - 1
1 - پاداش الهى به اصحاب اليمين در جهان آخرت ، چنان چشمگير است كه هر شنونده اى را سخت شادمان مى كند .
فسلـم لك من أصحـب اليمين
در عبارت «سلام لك» چند احتمال وجود دارد: يكى از آنها اين است كه «سلام» معادل سلامت و تنكير آن براى تفخيم باشد. «لام» در «لك» نيز براى اختصاص و خطاب «لك» به فرد معينى نباشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 10،11
10- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، بسى برتر از پاداش دنيوى آن است .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
11- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، قابل توصيف نيست .
و الذين هاجروا فى الله . ..لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أكبر
مفضل عليه افعل تفضيل (أكبر) حذف شده است و حذف آن به منظور عموميت دادن است. بنابراين معناى عبارت چنين مى شود: پاداش اخروى هجرت بزرگ تر از آن است كه كسى بتواند آن را درك كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 13 - 2
2 - اصل اعتقاد به قيامت و جزاى عمل داراى اهميت است ; نه شناخت زمان آن .
يسئلون أيّان يوم الدّين . يوم هم على النار يفتنون
كافران از زمان وقوع قيامت سؤال كرده اند; ولى خداوند پاسخ آنان را با يادآورى اصل وقوع قيامت داده و زمانى را معين نكرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 10
10ـ توجه به قضاوت و داورى خداوند در قيامت و باور به پاداش و مجازات در آن سرا ، آدمى را به استقامت در راه دين وامى دارد .
لقضى بينهم . .. إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم أعمـلهم ... فاستقم كما أُمرت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 28 - 8
8 ـ باور به پاداش هاى عظيم الهى ، زمينه پايبندى به ارزش ها و گذشت از منافع مادى براى دين و ديندارى
لاتخونوا اللّه . .. و اعلموا ... و أن اللّه عنده أجر عظيم
هدف از بيان پاداش دهى خداوند پس از تكاليف ياد شده، ايجاد زمينه پايبندى به آن تكاليف است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 9 - 6
6 ـ نويد به پاداش نيك ، از روش هاى قرآن براى تربيت انسان ها و ترغيب آنان به اعمال صالح
وعد اللّه . .. اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 7 - 8
8- نويد اعطاى پاداش براى عمل پسنديده و تهديد به كيفر براى اعمال ناپسند ، از شيوه هاى تربيتى قرآن
لئن شكرتم لأزيدنّكم و لئن كفرتم إن عذابى لشديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 2 - 5
5- قرآن ، بشارت دهنده مؤمنانِ نيك كردار ، به پاداشى شايسته و عظيم
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أنّ لهم أجرًا حسنًا
نكره آوردن «أجراً» براى بيان عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 11 - 11
11 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) مأمور بشارت دادن پيروان قرآن و خداترسان به مغفرت و اجر ارزشمند و پرب هاى الهى
من اتّبع الذكر و خشى الرحمـن بالغيب فبشّره بمغفرة و أجر كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 4 - 17
17 - تشويق انسان ها ، به انجام كار هاى شايسته و نويد پاداش به آنان از سوى خداوند
و اللّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 10
10 - نويد الهى به اعطاى پاداشى نيك به اعراب متخلّف از حديبيه ، در صورت نبرد صادقانه با دشمنان نيرومند اسلام
فإن تطيعوا يؤتكم اللّه أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 44 - 6،7
6- خداوند ، عطاكننده بهترين پاداش ها و برترين فرجام ها است .
هو خير ثوابًا و خير عقبًا
«ثواب» به معناى «اجر و پاداش» است و «عقب» به معناى «عاقبت و فرجام».
7- ولايت خداوند و حقّانيّت او ، ضامن اعطاى بهترين پاداش ها و فرجام ها است .
هنالك الولـية للّه الحقّ هو خير ثوابًا و خير عقبًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 73 - 11
11 - پاداش هاى خداوند ، بهترين و پاينده ترين پاداش ها است .
واللّه خير و أبقى
خيربودن خداوند براى انسان ـ بنابراين كه «خير» اسم تفضيل باشد ـ ناظر به بهتر بودن پاداش هاى او نيز مى باشد و اطلاق «أبقى» شامل هر چيزى است كه به خداوند ارتباط يابد; يعنى، او و پاداش ها و عذابش، باقى تر و پاينده تر است. اين سخن پاسخى است از ساحران به فرعون كه گفته بود: «أيّنا أشدّ عذاباً و أبقى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 2،10
2 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، از بهترين و بالاترين پاداش هاى الهى برخوردار خواهند بود .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين نكته است كه كلمه «جزاء» پيش از «أحسن»، در تقدير و مفعول دوم براى «ليجزى» باشد.
10 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، به بهترين پاداش و فضل او اميدواراند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 6،7
6 - خداوند ، در قبال هر يك از اعمال مؤمنان ، بهترين پاداش را مى دهد .
و الذين ءامنوا . .. و لنجزينّهم أحسن الذى كانوايعملون
«أحسن» جانشين «مفعول مطلق محذوف» است. تقدير آيه، چنين است: «و لنجزينّهم جزاءاً أحسن الذى...» (ما، پاداش آنان را، بهترين جزايشان، قرار خواهيم داد).
7 - وعده خداوند درباره اعطاى پاداش بهترين عمل به اعمال مؤمنان ، وعده اى قطعى و تخلف ناپذير است .
و الذين ءامنوا . .. و لنجزينّهم أحسن الذى كانوا يعملون
«لام» و «نون تأكيد» در «لنجزينّهم» دلالت بر حتميّت دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 11
11 - برخوردارى از لطف و توجّه خداوند ، شايسته ترين پاداش براى انفاق گرانِ باتقوا است .
الأتقى . الذى يؤتى ماله ... إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 11
11 - برخوردارى از لطف و توجّه خداوند ، شايسته ترين پاداش براى انفاق گرانِ باتقوا است .
الأتقى . الذى يؤتى ماله ... إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 19 - 1
1- آخرت طلبان مؤمنى كه تلاشى جدى در راه اهداف اخروى خويش بكنند به نتايج ارزشمند تلاشهايشان دست خواهند يافت .
و من أراد الأخرة . .. كان سعيهم مشكورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 20 - 1
1 - آخرت جويان ، بهره مند از ثواب و پاداشى افزون تز از عملكرد خويش
من كان يريد حرث الأخره نزد له فى حرثه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 28 - 3
3 - تقرّب افزون تر به خداوند ، پاداش كسانى است كه براى آخرت خود پيشاپيش زاد و توشه ذخيره كرده اند .
يـليتنى قدّمت لحياتى . .. ارجعى إلى ربّك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 9
9 ـ آمادگى رزمى و انجام كار هاى مقدماتى جهاد ، داراى اجر و پاداش الهى
و لاينفقون . .. و لايقطعون وادياً إلا كتب لهم
با توجه به اينكه آيات در زمينه جنگ تبوك است و در «تبوك» جنگى صورت نگرفت و نيز چون انفاق و پيمودن دره ها از مقدمات جنگ است، برداشت فوق استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 9
9 ـ آمادگى رزمى و انجام كار هاى مقدماتى جهاد ، داراى اجر و پاداش الهى
و لاينفقون . .. و لايقطعون وادياً إلا كتب لهم
با توجه به اينكه آيات در زمينه جنگ تبوك است و در «تبوك» جنگى صورت نگرفت و نيز چون انفاق و پيمودن دره ها از مقدمات جنگ است، برداشت فوق استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 84 - 10
10 ـ كثرت پيامبران و هدايت يافتگان در ذريه ابراهيم(ع)، پاداش نيكوكار بودن آن حضرت است.
و من ذريته . .. و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 49 - 3
3- اعطاى اسحاق و يعقوب به حضرت ابراهيم ( ع ) ، موهبتى الهى و پاداش هجرت او بود .
فلمّا أعتزلهم و مايعبدون من دون اللّه وهبنا له إسحـق و يعقوب
حرف «لمّا» بيانگر ترتب جزا(وهبنا . ..) بر شرط (اعتزلهم ...) مى باشد و دلالت مى كند كه وجود جزا، به خاطر وجود شرط بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 105 - 5
5 - توفيق انجام مأموريت ذبح فرزند با زنده ماندن وى ، پاداش خداوند به ابراهيم ( ع )
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 106 - 4
4 - برخوردارى ابراهيم ( ع ) از پاداش محسنان ، پس از سربلند بيرون آمدن آن حضرت از آزمايش قربانى فرزندش
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّ هـذا لهو البلـؤا المبين
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «إنّ هـذا لهو البلاء المبين» در مقام تعليل براى جمله پيشين (إنّا كذلك نجزى المحسنين) است; يعنى، ابراهيم(ع) از پاداش محسنان برخوردار شد; زيرا به آزمايش الهى گرفتار شد و پيروز گرديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 110 - 3
3 - فرزنددار شدن ابراهيم ( ع ) و برجاى ماندن نام و آوازه نيك آن حضرت ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
فبشّرنـه بغلـم حليم . .. سلـم على إبرهيم . كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 28 - 1،5
1 - بقاى آيين توحيد در نسل ابراهيم ( ع ) ، ره آورد تلاش آن حضرت براى استمرار بخشيدن به آن
و جعلها كلمة باقية فى عقبه
آيات قبل، مى تواند قرينه باشد كه فاعل «جعل» ابراهيم(ع) است.
5 - استمرار دين توحيدى در نسل ابراهيم ( ع ) ، پاداش الهى به آن حضرت در قبال تلاش هاى او در مسير اعتلاى كلمه توحيد
و إذ قال إبرهيم . .. و جعلها كلمة باقية فى عقبه
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين احتمال است كه «جعلها» در مقام بيان لطف خداوند در برابر مجاهدت ها و تلاش هاى حضرت ابراهيم(ع) باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 28 - 6
6 ـ پايبندى به ارزش هاى الهى و پرهيز از خيانت به دين ، داراى پاداشى عظيم نزد خداوند
لاتخونوا اللّه . .. أنما أمولكم و أولدكم فتنة و أن اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 76 - 6
6 - خلود در بهشت هاى عدن ، پاداش پاكى و دورى جستن از كفر و شرك و گناه است .
جنّت عدن . .. خـلدين فيها و ذلك جزاء من تزكّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 76 - 6
6 - خلود در بهشت هاى عدن ، پاداش پاكى و دورى جستن از كفر و شرك و گناه است .
جنّت عدن . .. خـلدين فيها و ذلك جزاء من تزكّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 31 - 11،14
11 ـ سراى اخروى پرهيزكنندگان از گناهان كبيره ، جايگاهى گرانمايه و با شرافت
و ندخلكم مدخلا كريماً
14 ـ بهشت ، پيامد پاكى و پيراستگى از گناهان صغيره و كبيره
ان تجتنبوا . .. و ندخلكم مدخلا كريماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 76 - 6
6 - خلود در بهشت هاى عدن ، پاداش پاكى و دورى جستن از كفر و شرك و گناه است .
جنّت عدن . .. خـلدين فيها و ذلك جزاء من تزكّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 3 - 6
6 ـ غفران الهى و پاداش عظيم او ، در انتظار رعايت كنندگان ادب و احترام محضر پيامبر (صلی الله علیه و آله)
لهم مغفرة و أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 9
9 ـ آمرزش الهى و بهشت جاودان ، پاداش احسان و نيكوكارى
و اللّه يحب المحسنين . .. اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 161 - 14
14 ـ خداوند محسنان بنى اسرائيل را در صورت رعايت آداب تعيين شده براى ورود به بيت المقدس ، به پاداشى افزونتر از احسانشان نويد داد .
سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 8
8ـ نيل يوسف ( ع ) به عزيزى و اقتدار و حاكميت وى در ديار مصر ، پاداشى بر تقواپيشگى ، صبر و نيكوكارى او بود .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 19
19- تقوا و احسان ، دو امر ارزشمند و داراى پاداش
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة . .. و لنعم دار المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 14 - 7
7 - اعطاى حكمت و علم به محسنان از سوى خداوند ، پاداشى در برابر نيكوكارى آنان است .
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 1،6
1 - خداوند ، بدترين عمل محسنان را ، به پاس احسان آنان ، ناديده گرفته و مى پوشاند .
ذلك جزاء المحسنين . ليكفّر اللّه عنهم أسوأ الذى عملوا
«تكفير» (مصدر «ليكفّر») به معناى ستر و پوشاندن است و مقصود از آن چشم پوشى از گناه و زدودن آن از پرونده اعمال است.
6 - خداوند به محسنان ـ به پاس احسان آنان ـ مطابق با بهترين عملشان ، پاداش خواهد داد .
و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 60 - 1،6
1 - نعمت هاى شگرف بهشت ، پاداش و احسان خداوند به اعمال نيك و شايسته خلق
كأنّهنّ الياقوت . .. هل جزاء الإحسـن إلاّالإحسـن
واژه «إحسان» در لغت عرب بر دو معنا اطلاق مى شود: الف) كار نيك، ب) نيكى به غير. در آيه شريفه «احسان» اول به معناى اول و احسان دوم به معناى دوم به كار رفته است.
6 - لزوم پاداش دادن به احسان و نيكى ديگران ، با احسان و نيكى به ايشان
هل جزاء الإحسـن إلاّالإحسـن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 4
4 - احسان و رفتار خوب انسان ، داراى جزا و پاداش در پيشگاه خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 14 - 5
5 - بهره مند شدن موسى ( ع ) از حكمت و دانش ، پاداش الهى در برابر احسان و نيكوكارى وى
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 9
9ـ بهره مندى يوسف ( ع ) از حكمت و علم ، پاداشى الهى بر نيكوكارى او بود .
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
«جزاء»(مصدر نجزى) به معناى سزا و پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 281 - 5
5 ـ قيامت ، روز دريافت كامل نتيجه اعمال ( كيفر و پاداش )
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
«توفّى» به معناى دريافت كامل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 77 - 9
9 ـ پايبندى به عهد الهى و پيمان هاى خود ، عامل بهره مندى از مواهب اُخروى
انّ الّذين يشترون بعهد اللّه و ايمانهم . .. لا خلاق لهم فى الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 8،11،12
8 ـ تلاشگران براى پاداش هاى اخروى ، از مواهب آخرت بهره مند خواهند شد .
و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
12 ـ جهاد و مقاومت در جنگ ، موجب برخوردارى از پاداش دنيوى و اخروى
و لمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم و يعلم الصّابرين . .. و من يرد ثواب الدّنيا
با توجّه به آيات قبل، از مصاديق مورد نظر براى اعمال خير، جهاد و مبارزه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 7
7 ـ پاداش هاى اخروى خداوند ، نيكو و عارى از هر گونه نقصان است و پاداش هاى دنيوى ، همراه با مشكلات
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
از اينكه پاداشهاى اخروى را نيكو شمرده (حسن ثواب الآخرة)، معلوم مى شود پاداشهاى اخروى به تمام جهات، نيكوست و در مقابل، ثواب دنيوى را به نيكو بودن توصيف نكرده تا به اين نكته اشاره كند كه پاداشهاى خداوند در دنيا، همواره ملازم با مشكلات و نقصانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 10
10 ـ رستاخيز براى انسان ، عرصه دريافت كامل سزاى كردار خويش
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
1 ـ «توفّى» از مصدر «توفية» به معناى پرداخت و دريافت كامل است. 2 ـ در برداشت بالا، بنابر گفته برخى از مفسران، كلمه «جزاء» قبل از «ما كسبت» مقدّر گرفته شده است ; يعنى «توفّى جزاء ما كسبت».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 9،10،15
9 ـ اراده الهى مبنى بر محروميّت حتمى شتابگران در كفر از بهره هاى اخروى
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
10 ـ محروميّت و يا برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه عملكرد انسان
و لا يحزنك الّذين يسارعون الكفر . .. يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
گر چه خداوند محروم كردن كفرپيشگان را از بهره اخروى به خود نسبت داده است: يريد اللّه . .. ولى اين محروميّت به دليل «يسارعون ... »، نتيجه عملكرد خود آنان بوده است.
15 ـ مهلت دادن خداوند به شتابگران در كفر ، براى محروم ساختن آنان از بهره هاى اخروى است ( سنّت استدراج ) .
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة و لهم عذاب عظيم
جمله «يريد اللّه . .. »، مى تواند جواب اين سؤال باشد كه چرا با تلاش برخى از مردم در گسترش كفر، خداوند به آنان مهلت مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 2،9،16
2 ـ وعده خداوند به دريافت كامل سزاى اعمال در روز قيامت
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
«توفّون»، از مصدر «توفيه»، به معناى دريافت كامل و تمام است.
9 ـ « يوم القيمة » ، از اسامى روز جزاى اعمال
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
16 ـ توجّه دادن به مرگ و كيفر و پاداش اعمال در قيامت و فريبنده بودن دنيا از روش هاى قرآن براى هدايت انسانها
كلّ نفس ذائقة الموت . .. و ما الحيوة الدّنيا الّا متاع الغرور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 186 - 7
7 ـ توجّه به مرگ و اجر اخروى و نيز فريبندگى دنيا ، زمينه ساز پيروزى انسان در آزمايش الهى
كلّ نفس ذائقة الموت . .. لتبلونّ فى اموالكم و انفسكم
ظاهراً آيه قبل (كلّ نفس . .. ) رهنمودى براى پيروز شدن مؤمنان درامتحانهاى جانى و مالى است. چون بهترين راه براى از جان گذشتگى و جهاد اين است كه آدمى بداند چه جهاد كند و يا سستى نمايد، طعم مرگ را خواهد چشيد. و راه معقول براى صرفنظر كردن از اموال اين است كه آدمى بداند دنيا و آنچه در آن است، فريبنده و پوچ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 191 - 29
29 ـ اعتقاد به قيامت و كيفر و پاداش در آن ، پيامد اعتقاد به باطل نبودن و هدفدار بودن آفرينش
ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النّار
كلمه «فا» در «فقنا . .. »، بيانگر اين معناست كه خردمندان با نفى بطلان در آفرينش و اعتقاد به هدفدارى جهان به اين نتيجه رسيده اند كه بايد قيامت و روز جزا و پاداشى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 8
8 ـ دستيابى به مواهب آخرت ، پيامد جهاد و مبارزه در راه خدا
فليقاتل فى سبيل اللّه الّذين يشرون الحيوة الدّنيا بالاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 11
11ـ دستيابى به پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) در گرو بخشوده شدن گناهان است .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
تقديم ذكرى «مغفرت» بر «أجر كبير» مى تواند اشاره به اين باشد كه: رسيدن به پاداش بزرگ الهى و ورود به بهشت ، در گرو آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 4
4ـ پاداش هاى اخروى ، نمودى از رحمت الهى است .
نصيب برحمتنا من نشاء . .. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 60 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
أنّهم إلى ربّهم رجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 1
1 - جهان آخرت ، سراى كيفر و پاداش است .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 5
5 - قيامت ، روز جزا و كيفر و پاداش الهى است .
يوم الدين
«دين» در آيه بالا به معناى حساب و جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 15
15 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش الهى
و فى الأخرة عذاب شديد و مغفرة من اللّه و رضون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 12 - 1
1 - بوستانى بزرگ و پرنعمت و لباسى فاخر از حرير ، پاداش ابرار در قيامت
إنّ الأبرار . .. و جزيهم بما صبروا جنّة و حريرًا
«جنّة» به معناى بوستان است و تنكير آن بر تعظيم و تفخيم دلالت مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 1
1 - نعمت هاى الهى در بهشت ، پاداش فراهم آمده براى ابرار
إنّ هـذا كان لكم جزاء
«هـذا» به مجموع نعمت هايى اشاره دارد كه در آيات گذشته ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 9
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 2 - 10
10 - تكامل و تعالى و داشتن دستاوردى بهتر ، فلسفه و هدف آغازين خلقت بشر و برخوردار شدن از جزا و پاداش اخروى ( بهشت برين ) ، فلسفه و هدف نهايى آفرينش او است .
ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً
به مقتضاى جمله «ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً»، هدف از خلقت انسان و تقدير مرگ و حيات براى وى، تكامل و داشتن دستاوردى بهتر در دنيا است; ولى چون پاداش و جايزه اصلى آن را در جهان آخرت دريافت مى كند، بنابراين مى توان گفت: تكامل، هدف مرحله اولى خلقت بشر و بهشت برين، هدف مرحله نهايى آفرينش او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 1
1- تغيير و تبديل نظام كنونى آسمان ها و زمين به نظام ديگر در آستانه برپايى قيامت ، به منظور كيفر و پاداش انسانهاست .
يوم تبدّل الأرض غير الأرض . .. و برزوا لله ... ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه «ليجزى» متعلق به «برزوا» در آيه 48 باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 10،13
10 - دنيا ، محل تلاش و آخرت جاى كيفر و پاداش و مواجه شدن با نتيجه تلاش است .
إنّ الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
13 - حضور در صحنه قيامت و برخورد با سزاى اعمال دنيايى خود ، فرجام همه انسان ها است .
إنّ الساعة . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 28 - 1
1 - هدفمند بودن آفرينش جهان ، مقتضى برپايى قيامت به منظور كيفر بندگان و يا پاداش به آنان
و ما خلقنا السماء . .. بـطلاً... أم نجعل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
يادآورى برابر نبودن سرنوشت مؤمنان با مفسدان، پس از طرح مسأله بى هدف نبودن آفرينش جهان، مى رساند كه اگر مؤمنان و مفسدان يكسان باشند، لازم مى آيد كه جهان آفرينش بى هدف باشد و چون جهان آفرينش هدفمند است، پس بايد سرنوشت اين دو گروه يكسان نباشد. و از آن جايى كه در دنيا يكسان زندگى مى كنند، پس بايد جهان ديگرى (رستاخيز) باشد كه با آنان برخورد متفاوت و متناسب شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 12 - 1
1 - قيامت ، روز پاداش دهى خداوند به وام دهندگان خود ( كسانى كه با انفاق در راه خدا به او قرض الحسنه دادند ) .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. و له أجر كريم . يوم ترى المؤمنين
«يوم» در «يوم ترى»، مربوط به «له أجر كريم» در آيه پيش است; يعنى، خداوند، پاداش نفيس خود را به وام دهندگان خويش در روزى مى دهد كه. .. . گفتنى است كه مراد از «يوم ترى» روز قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 3
3 ـ ايمان و عمل صالح ، موجب استحقاق پاداش اخروى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
واژه اجر (مزد و پاداش) دلالت مى كند كه مؤمنان نسبت به پاداش استحقاق دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 9
9 ـ قصد و نيّت عمل كننده كردار هاى نيك ، تعيين كننده برخوردارى وى از نعمت هاى دنيا يا مواهب آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 75 - 1
1 ـ بنا هاى برافراشته و درجات عالى در بهشت ، پاداش بندگان خدا ( عباد الرحمان ) است .
و عباد الرحمـن . .. أُولـئك يجزون الغرفة
برداشت فوق با توجه به دو نكته است: 1ـ «أُولـئك» اشاره به «عبادالرحمان» است. 2ـ «غرفة» به معناى بناى مرتفع و برافراشته است. در آيه شريفه نيز مى تواند هم در معناى لغوى خود به كار رفته باشد و هم مى تواند منزلت و مقام رفيع مقصود باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 1
1 ـ بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت گاه نيكوى آن ، پاداش بندگان خالص خدا
و عبادالرحمـن . .. أُولـئك يجزون الغرفة ... خـلدين فيها حسنت مستقرًّا و مقامًا
«مستقرّاً» تميز براى ضمير در «حسنت» و به معناى محل استقرار است و «مقام» اسم مكان و به معناى اقامت گاه مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 100 - 14
14 ـ پيشگامان در ايمان و تابعان نيك كردار ، برخوردار از الطاف مادى و معنوى خداوند در آخرت
رضى اللّه عنهم . .. لهم جنت تجرى
رضايت الهى، لطفى معنوى و بهشت جاودان، نعمتى مادى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 100 - 14
14 ـ پيشگامان در ايمان و تابعان نيك كردار ، برخوردار از الطاف مادى و معنوى خداوند در آخرت
رضى اللّه عنهم . .. لهم جنت تجرى
رضايت الهى، لطفى معنوى و بهشت جاودان، نعمتى مادى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 9
9- توبه كنندگانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دهند ، در قيامت پاداشى بدون كمترين نقص دريافت خواهند كرد .
من تاب و ءامن و عمل صلحًا فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
«ظلم» ; يعنى، مقرر ساختن چيزى در غير جايگاه و درجه مخصوص آن; چه به گونه اى كمتر و چه به شكلى برتر (مفردات راغب). «لايظلمون»نيز به معناى «لاينقصون» مى باشد و مراد اين است كه: از اجر و مزد عمل آنان به واسطه گذشته بد آنها، چيزى كاسته نشده و به آنان ظلمى روا نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 69 - 5
5 - توحيد و شرك ( خدا پرستى و بت پرستى ) ، مبناى داورى خدا و تعيين كيفر و پاداش در روز رستاخيز
اللّه يحكم . .. فيما كنتم فيه تختلفون
با توجه به عبارت پيشين «ما» در «فيما كنتم» به معناى «الذى» است كه به مسأله توحيد و شرك ـ كه محور اختلاف ميان موحدان و مشركان تاريخ بوده است ـ اشاره دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 39 - 3
3 - حضور جن همچون آدميان ، در صحنه قيامت براى حسابرسى و كيفر و پاداش
فيومئذ لايسـل عن ذنبه إنس و لاجانّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 3
3 ـ مجاهدت در راه خدا به همراهى پيامبران الهى و دعا به درگاه او ، موجب بهره مندى از پاداش هاى دنيوى و اخروى
و كايّن من نبىّ . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 38 - 9
9 ـ حيوانات داراى نوعى اراده، اختيار، شعور و تكليف و جزا و پاداش در قيامت
أمم أمثالكم . .. ثم إلى ربهم يحشرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 40 - 2
2 - خداترسان دور از هواپرستى با حضور در صحنه قيامت ، كردار خويش را به ياد آورده و جزاى آن را خواهند ديد .
يوم يتذكّر . .. و أمّا من خاف مقام ربّه و نهى النفس عن الهوى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 13 - 1
1 - انسان هاى درست كار ، راست گفتار و مطيع خداوند ، به پاداش كردار خويش ، در ميان انبوه نعمت هاى آخرت جاى خواهند گرفت .
إنّ الأبرار لفى نعيم
از جمله معانى ذكر شده براى «برّ»، صلاح و درست كارى، اطاعت و صداقت است(لسان العرب). «نعيم»; يعنى، نعمت فراوان (مفردات راغب) نكره بودن «نعيم»، گوياى عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 3
3 ـ تساوى زن و مرد در پاداش هاى اخروى
وعد اللّه المؤمنين و المؤمنت جنت تجرى من تحتها الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 5
5 - پاداش ها و نعمت هاى زنان و مردان مؤمن نيك كردار در بهشت ، بيشتر از استحقاق و افزون تر از اقتضاى رفتار آنان است .
و من عمل صـلحًا . .. يرزقون فيها بغير حساب
بدون حساب و بى اندازه بودن پاداش مؤمنان، در مقابل گناه كاران ـ كه تنها به ميزان گناهشان مجازات خواهند شد ـ گوياى حقيقت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 8
8 - برابرى زن و مرد ، در بهره مند شدن از پاداش هاى اخروى و نعمت هاى بهشتى
و من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة يرزقون فيها بغي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 71 - 14
14- كمترين ظلم و بى عدالتى در محاسبه اعمال و نيز در پاداش اخروى سعادتمندان وجود ندارد .
فمن أوتى كتـبه بيمينه . .. و لايظلمون فتيلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 111 - 1
1 - مؤمنان شكيبا ، برخوردار از پاداش حتمى خداوند در قيامت
إنّى جزيتهم اليوم بما صبروا
«جزاء» (مصدر «جزيت») به معناى پاداش دادن است. «باء» در «بما صبروا» سببيه و «ما» موصول حرفى است; يعنى، «بسبب صبرهم». «فوز» (مصدر «فائرون») دستيابى به مقصود را مى گويند. فعل «جزيت» دو مفعول بر مى دارد. بنابراين «هم»، مفعول اول آن و «أنّهم هم الفائزون» ـ به تأويل «فوزهم» ـ مفعول دوم آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 5
5 ـ بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت گاه نيكوى آن ، پاداش صابران است .
يجزون الغرفة بما صبروا . .. خـلدين فيها حسنت مستقرًّا و مقامًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 6
6 ـ وجود خانه هاى عالى و پاكيزه براى مؤمنان نيك كردار در « جنات عدن »
و مسكن طيبة فى جنت عدن
«جنات عدن» مى تواند نامى خاص باشد و غير از «جنات تجرى . .. » به شمار آيد. برداشت فوق برگرفته از اين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 31 - 1
1- استقرار در باغ هاى بهشت ، از جمله پاداش هاى مؤمنان نيك كردار است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. أُولئك لهم جنّـت عدن
جمله «أُولـئك. ..» يا خبر يكم براى «إنّ» در صدر آيه قبل است و يا خبر دوم و احتمال سوم آن است كه جمله مستأنفه باشد در هر صورت، مشاراِليه «أُولـئك» «الذين امنوا...» در آيه قبل است. «عَدنْ» به معناى اقامت گزيدن و مستقر شدن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 50 - 1
1 - مغفرت الهى و رزق گوارا ، پاداش مؤمنان نيك كردار در جهان آخرت
فالذين ءامنوا و عملوا . .. و رزق كريم
«رزق كريم» يعنى روزى طيب و گوارا.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 8
8 - پاداش هاى اخروى خداوند ، ويژه مؤمنان شايسته كردار
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 1
1 - مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از بوستان هايى متعدد ، در آخرت
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 4
4 ـ قيامت ، عرصه بهره بردارى آدمى ، از نتايج گفتار و كردار خويش
قال اللّه هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 19 - 9
9 - صديقان و شهدا ( گواهان ) ، در جهان آخرت برخوردار از پاداشى ويژه و مخصوص به خود
لهم أجرهم
تقديم «لهم» بر «أجرهم» افاده حصر مى كند; يعنى، پاداش آنان (صديقان و شهدا)، تنها از آنِ ايشان است و به كسى ديگر داده نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 148 - 11
11 - قيامت زمان برداشت و پاداش اعمال نيك است .
فاستبقوا الخيرت أين ما تكونوا يأت بكم اللّه جميعاً
جمله «أين ما تكونوا . ..» تعليل جمله قبل است; يعنى، چون قيامتى بر شما هست بايد در دنيا به انجام كارهاى نيك بپردازيد. اين تعليل بيانگر آن است كه: سعادت انسان در آخرت، به اعمال نيك او در دنيا بستگى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 3،7،21
3 ـ دريافت سزاى كامل اعمال ، تنها در روز قيامت است .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
7 ـ برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه اعمال دنيوى انسان
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
21 ـ بهره هاى دنيا در برابر پاداش هاى كامل اخروى اعمال ، فريبى بيش نيست .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمُة . .. و ما الحيوة الدّنيآ الّا متاع الغرور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 9
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 108 - 20
20 ـ قيامت روز پاداش و كيفر اعمال است.
و كذلك زينا لكل أمة عملهم . .. فينبئهم بما كانوا يعملون
مطلع ساختن آدميان بر اعمالشان در قيامت، كنايه از مجازات و يا پاداش آنان مى تواند باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 4
4 ـ حضور در صحنه قيامت و برخورد با سزاى اعمال دنيوى ، فرجام همه انسانهاست .
لقاء الأخرة
كلمه «لقاء» (رسيدن و برخورد كردن) مصدرى است كه به مفعولش اضافه شده و فاعل آن محذوف است ; يعنى: «و لقائهم الأخرة».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 4
4- كيفر و پاداش الهى به انسان ها در قيامت ، كاملاً مطابق و متناسب با كم و كيف رفتار آدمى است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 7،10
7- همه انسان ها ، سزاى اعمال خويش را در قيامت ، به طور كامل دريافت خواهند كرد .
يوم . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
«توفّى» (از ماده توفية) به معناى پرداخت و دريافت كامل است.
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 5
5 - پاداش اعمال در قيامت ، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و كاستى است .
و من يعمل . .. فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 9
9 - كيفيت برانگيختن انسان و جزاى اعمال او در قيامت ، متناسب با عملكرد دنيايى او است .
فنسيتها . .. تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 82 - 2
2 - قيامت ، روز محاسبه كردار آدميان و مجازات و پاداش در تعليمات ابراهيم
و الذى أطمع أن يغفرلى خطيئتى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 54 - 5
5 - تجسم اعمال آدميان ، به صورت كيفر و پاداش در آخرت
فاليوم لاتظلم نفس شيئًا و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
آمدن تعبير «لاتجزون إلاّ ما» به جاى «لاتجزون إلاّ بما كنتم تعملون» (با ذكر «باء» مقابله)، مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه خودِ اعمال آدمى در روز رستاخيز، به صورت كيفر و پاداش به او برگردانده خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 55 - 3
3 - بهشت و نعمت ها و خوشى هاى آن ، نتيجه و پاداش كردار انسان ها در دنيا است .
و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إنّ أصحـب الجنّة اليوم فى شغل فـكهون
از ارتباط ميان اين آيه ـ كه سخن از بهشت و نعمت هاى آن است ـ و آيه پيش ـ كه درباره پاداش مطابق رفتار و كردار بود ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 4
4 - قيامت ، روز حسابرسى اعمال و پاداش و جزا
هـذا ما توعدون ليوم الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 40 - 16
16 - علم گسترده الهى به عملكرد انسان ها ، پشتوانه كيفر و پاداش اخروى آنان
اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 83 - 10
10 - قيامت ، روز انسان و محصول تلاش و عملكرد او است .
حتّى يلـقوا يومهم الذى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 7
7 - اعمال نيك و بد آدمى ، داراى بازتاب در دنيا و درپى دارنده كيفر و پاداش در حيات اخروى
من عمل صـلحًا . .. ثمّ إلى ربّكم ترجعون
تعبير «ثمّ إلى ربّكم» ـ در پى «من عمل صالحاً. ..» ـ مى رساند كه آنچه در صدر آيه شريفه نسبت به بازتاب عمل گفته شده، مربوط به دنيا است و اعمال آدمى پس از آن نيز كيفر و پاداشى در نزد پروردگار خواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 9
9 - بازگشت نتيجه كردار و اندوخته هاى انسان ، به خود وى در دنيا و آخرت
محياهم و مماتهم . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت
آيه شريفه پاسخ و ردى است بر كسانى كه صالح و ناصالح را در زندگى و مرگ مساوى مى پنداشتند از اين مطلب، استفاده مى شود كه دنيا و آخرت هر دو ميدان جزا و پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 11
11- زندگى دنيا ، صحنه عمل و آخرت ميدان دريافت اعمال و نتايج آن *
و لكلّ درجـت ممّا عملوا و ليوفّيهم أعمـلهم
بنابراين كه «حقّ عليهم القول» در آيه قبل، عذاب اخروى باشد; از اين آيه استفاده مى شود كه مراد از «درجات» درجه هاى اخروى است و در آن جايگاه، نتايج اعمال استيفا مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 12 - 3
3 - قيامت ، روز حاكميت قانون و جزاى اعمال
أيّان يوم الدّين
«دين» به معناى جزا و «يوم الدّين» به معناى روز جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 1،3
1 - جزاى كامل اعمال ، نصيب انسان در آخرت ، در پى ديدن و مشاهده عمل
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
3 - تجسم اعمال انسان ، مجازات و پاداش الهى در آخرت براى او
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
برداشت ياد شده با توجه به تعبير «يجزاه» ـ به جاى «يجزى به» ـ استفاده مى شود; زيرا مفاد آن چنين است: «خداوند انسان را به همان عملش جزا مى دهد [و نه در برابر عملش]».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - غاشيه - 88 - 9 - 2،3
2 - نعمت هاى آخرت ، پاداش كار و تلاش در دنيا است .
ناعمة . لسعيها راضية
3 - افرادى كه در قيامت ، در رفاه و خوش گذرانى به سر مى برند ، دستيابى به آن را مرهون تلاش هاى دنيايى خود مى بينند .
ناعمة . لسعيها راضية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 5،7
5 - مشاهده كردار و مواجه شدن با پاداش و كيفر آن ، از اهداف حشر انسان ها در قيامت
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
حرف «لام» در «ليروا»، بيانگر برداشت ياد شده است. مشاهده اعمال، يا به معناى مشاهده پاداش و كيفر آنها است و يا ناظر به تجّسم اعمال و مشهود بودن آن در قيامت است.
7 - مواجه شدن انسان ها با كردار خود و پاداش يا كيفر آن ، پس از بازگشت آنان از حسابرسى است .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 7 - 1
1 - انجام دهندگان كار خير ، در قيامت پاداش ديده ، با كردار خويش مواجه خواهند شد .
فمن يعمل مثقال ذرّة خيرًا يره
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 7
7 ـ انجام عمل نيك به شرط حبط نشدن تا حضور در صحنه قيامت داراى پاداشى ده چندان است.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها
حرف «باء» در «بالحسنة» هم مى تواند براى تعديه باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى انجام دادن است، و هم مى تواند براى مصاحبت باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى حاضر شدن است. برداشت فوق بر اساس احتمال دوم است. بر اين مبنا جمله «من جاء بالحسنة» (كسى كه با عمل نيكى در قيامت حاضر شود)، اشاره به اين معنا دارد كه پاداش از آن كسى است كه عمل نيكش تا قيامت باقى باشد و با گناه حبط نشده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 5
5 - هر عمل نيك در جهان آخرت ، داراى پاداش افزون و هر عمل بد داراى كيفر متناسب با آن خواهد بود .
من جاء بالحسنة . .. و من جاء بالسيّئة
«ال» در «الحسنة» و «السيّئة» براى جنس و مفيد استغراق است. بنابراين «من جاء بالحسنة»; يعنى، «هر كس هر عمل نيك بياورد» و «من جاء بالسيّئة»; يعنى، هر كس هر عمل بد بياورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5،10
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
10 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه اى كه مؤمنان به او مى دهند ، علاوه بر بازپس دادن چند برابر آن در دنيا ، پاداشى نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان خواهد داد .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
واژه «كريم» در هر مقامى، معنايى متناسب با همان مقام دارد. در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 12 - 1
1 - قيامت ، روز پاداش دهى خداوند به وام دهندگان خود ( كسانى كه با انفاق در راه خدا به او قرض الحسنه دادند ) .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. و له أجر كريم . يوم ترى المؤمنين
«يوم» در «يوم ترى»، مربوط به «له أجر كريم» در آيه پيش است; يعنى، خداوند، پاداش نفيس خود را به وام دهندگان خويش در روزى مى دهد كه. .. . گفتنى است كه مراد از «يوم ترى» روز قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،11
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
11 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه كه مؤمنان به او مى دهند علاوه بر باز پس دادن چند برابر آن در دنيا پاداش نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان عطا خواهد كرد .
إنّ المصّدّقين . .. و أقرضوا اللّه ... و لهم أجر كريم
واژه «كريم»، در هر مورد معنايى متناسب با همان جا دارد و در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 19 - 9
9 - صديقان و شهدا ( گواهان ) ، در جهان آخرت برخوردار از پاداشى ويژه و مخصوص به خود
لهم أجرهم
تقديم «لهم» بر «أجرهم» افاده حصر مى كند; يعنى، پاداش آنان (صديقان و شهدا)، تنها از آنِ ايشان است و به كسى ديگر داده نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 31 - 7،9
7- ورود به بهشت جاودان و رسيدن به تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان است .
دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون
9- نيل به سعادت اخروى ، جاى گرفتن در بهشت و برآورده شدن تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان
و لنعم دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون كذلك يجزى الله المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 2
2 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش تقواپيشگان است .
جنّـت . .. هـذا ما توعدون ليوم الحساب
«ليوم الحساب» به تقدير «لأجل جزاء يوم الحساب» است; يعنى، اين نعمت ها همان چيزى است كه به خاطر روز حساب به شما وعده داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 20 - 2،4،8
2 - بناهاى مرتفع و چند طبقه (كاخ ها) در بهشت، پاداش اختصاصى تقواپيشگان
لـكن الذين اتّقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف مبنيّة
"غرفه" (مفرد "غرف") به معناى بناهاى مرتفع و خانه اى بالاى خانه اى ديگر (چند طبقه چون كاخ) است. گفتنى است لام در "لهم" براى اختصاص است.
4 - تقواپيشگان ، از منظره هاى چشم نواز و لذت بخش بهشت بهره مند خواهند شد .
لهم غرف من فوقها غرف مبنيّة
مرتفع و چند طبقه بودن بناهاى بهشت به همراه جريان نهرها در پايين آنها، مى تواند اشاره به مطلب ياد شده باشد.
8 - كاخ ها و بنا هاى تقواپيشگان در بهشت ، داراى نهرهايى است جارى در پايين آنها .
غرف مبنيّة تجرى من تحتها الأنهـر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 2،4
2 - خداوند ، به اقتضاى ربوبيت خويش ، تقواپيشگان را از پاداش هاى اخروى بهره مند مى سازد .
جزاء من ربّك
4 - بهره مند ساختن تقواپيشگان از پاداش هاى آخرت ، جلوه تدبير خداوند در ترفيع بخشيدن به مقام پيامبر (صلی الله علیه و آله) است .
ربّك
«ربّ» مصدر و به معناى تربيت است و مجازاً در معناى «تربيت كننده» استعمال مى شود (مفردات راغب). تأكيد بر واژه «ربّك»، گوياى آن است كه اعطاى پاداش به متقين، در راستاى تربيت پيامبر(صلی الله علیه و آله) و افزودن رشد آن حضرت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 37 - 6،8
6 - پاداش رسانى به اهل تقوا در قيامت ، اقتضاى تدبير نظام هستى و لازمه ربوبيت خداوند بر جهان است .
جزاء من ربّك . .. ربّ السمـوت و الأرض و ما بينهما
8 - نعمت هاى بهشت و پاداش تقواپيشگان در آن ، جلوه رحمت گسترده خداوند است .
جزاء من ربّك . .. الرحمـن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 88 - 15
15 ـ حوران بهشتى ، از آنِ مؤمنان مجاهد و ايثارگر است .
و أولئك لهم الخيرت
منظور از «الخيرات» به قرينه آيه 70 سوره الرحمن (فيهن خيرات حسان) مى تواند حوران بهشت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 17 - 4
4 - باغ هاى بهشت ، با نهر هاى هميشه جارى ، پاداش الهى به شركت كنندگان در جهاد و نبرد با دشمنان دين
و من يطع اللّه و رسوله يدخله جنّـت تجرى
با توجه به اين كه سياق آيات، در رابطه با جنگ و جهاد مى باشد; مراد از «من يطع. ..» كسى است كه فرمان جهاد را اطاعت كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 1،2،3
1 ـ پاداش هاى اخروى ، تنها از آن نيكوكاران است .
للذين أحسنوا الحسنى
تقديم خبر (للذين . .. ) بر مبتدا (الحسنى) مفيد حصر است.
2 ـ پاداش نيكوكاران در سراى آخرت از نوع بهترين پاداشهاست .
للذين أحسنوا الحسنى
3 ـ نيكوكاران در سراى آخرت ، افزون بر بهترين پاداش ها ، از نعمتهايى بى شمار و غير قابل توصيف برخوردار خواهند بود .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة
تنكيردر «زيادة» ـ كه براى تفخيم است ـ بيانگر برداشت فوق مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 2
2ـ نيكوكاران علاوه بر بهره مند شدن از پاداش در حيات دنيا ، از پاداش هاى برتر اخروى نيز برخوردار خواهند شد .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 34 - 7،13
7 - پاداش احسان كنندگان در قيامت ، پاداشى بزرگ و با عظمت است .
ذلك جزاء المحسنين
برداشت ياد شده از كاربرد «ذلك» (براى اشاره به شىء بعيد)، استفاده شده است.
13 - بهشت و تأمين تمامى خواسته ها ، پاداش استحقاقى و حق محسنان است .
ذلك جزاء المحسنين
تعبير «جزاء» مى رساند كه محسنان در برابر احسان هاى خود، حقى بر خدا پيدامى كنند; هر چند اين حق را خود او مقرر فرموده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 10
10 - فراهم شدن تمامى خواسته هاى محسنان در قيامت ، پاداشى است بر مبناى بهترين عمل آنان .
لهم ما يشاءون عند ربّهم . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «يجزيهم. ..» مى تواند توضيح و بيان براى جمله «لهم ما يشاءون...» باشد; يعنى، برآورده شدن خواسته هاى محسنان در قيامت، همان پاداش مطابق با بهترين عمل ها است كه خداوند براى آنان مقرر داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 2
2 - بهره مندى از موهبت هاى بهشت ، جزا و پاداش الهى به نيكوكاران
فى ظلـل و عيون . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 6
6 ـ وعده پاداش كامل اخروى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، در برابر ابلاغ رسالت و تحمّل رنج هاى آن
فان كذّبوك . .. و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
از مصاديق مورد نظر براى «و انّما توفّون اجوركم»، به قرينه آيه قبل، كه در مقام تسلى و دلدارى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بود، پاداش كامل پيامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر ابلاغ رسالت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 3
3 ـ تساوى زن و مرد در پاداش هاى اخروى
وعد اللّه المؤمنين و المؤمنت جنت تجرى من تحتها الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 5
5 - پاداش ها و نعمت هاى زنان و مردان مؤمن نيك كردار در بهشت ، بيشتر از استحقاق و افزون تر از اقتضاى رفتار آنان است .
و من عمل صـلحًا . .. يرزقون فيها بغير حساب
بدون حساب و بى اندازه بودن پاداش مؤمنان، در مقابل گناه كاران ـ كه تنها به ميزان گناهشان مجازات خواهند شد ـ گوياى حقيقت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 8
8 - برابرى زن و مرد ، در بهره مند شدن از پاداش هاى اخروى و نعمت هاى بهشتى
و من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة يرزقون فيها بغي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 13 - 1
1 - انسان هاى درست كار ، راست گفتار و مطيع خداوند ، به پاداش كردار خويش ، در ميان انبوه نعمت هاى آخرت جاى خواهند گرفت .
إنّ الأبرار لفى نعيم
از جمله معانى ذكر شده براى «برّ»، صلاح و درست كارى، اطاعت و صداقت است(لسان العرب). «نعيم»; يعنى، نعمت فراوان (مفردات راغب) نكره بودن «نعيم»، گوياى عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 5
5 ـ پاداش اخروى مؤمنان صالح بيش از استحقاق آنان است .
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 6
6 ـ وجود خانه هاى عالى و پاكيزه براى مؤمنان نيك كردار در « جنات عدن »
و مسكن طيبة فى جنت عدن
«جنات عدن» مى تواند نامى خاص باشد و غير از «جنات تجرى . .. » به شمار آيد. برداشت فوق برگرفته از اين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 88 - 15
15 ـ حوران بهشتى ، از آنِ مؤمنان مجاهد و ايثارگر است .
و أولئك لهم الخيرت
منظور از «الخيرات» به قرينه آيه 70 سوره الرحمن (فيهن خيرات حسان) مى تواند حوران بهشت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 11
11 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصلحت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 2
2ـ مؤمنان به كتاب هاى آسمانى ، در قيامت به پاداش كامل كردار خويش دست خواهند يافت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
مراد از «أعمالهم» كيفر و پاداش اعمال مى باشد. بنابراين «إنّ كلاًّ ...»; يعنى ، همانا پروردگارت پاداش و كيفر اعمال همگان را به طور كامل پرداخت خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 31 - 1،9
1- استقرار در باغ هاى بهشت ، از جمله پاداش هاى مؤمنان نيك كردار است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. أُولئك لهم جنّـت عدن
جمله «أُولـئك. ..» يا خبر يكم براى «إنّ» در صدر آيه قبل است و يا خبر دوم و احتمال سوم آن است كه جمله مستأنفه باشد در هر صورت، مشاراِليه «أُولـئك» «الذين امنوا...» در آيه قبل است. «عَدنْ» به معناى اقامت گزيدن و مستقر شدن است.
9- بهشت ، مكانى بس آسايش آفرين ، و نعمت هاى آن ، پاداشى بس نيك براى مؤمنان است .
نعم الثّواب و حسنت مرتفقًا
«مرتفق» اسم مكان به معناى «متكا» (تكيگاه) است و چون هنگام استراحت، نوعاً، مرفق خود را روى زمين مى گذارند، به محل استراحت و لميدن «مرتفق» گفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 61 - 12
12- ورود مؤمنان به بهشت عدن ، به خاطر ايمان آنان به غيب و تصديق آن است .
جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده بالغيب
«باء» در «بالغيب» مى تواند سببيه و متعلق به «وعد» باشد; يعنى، وعده خداوند به مؤمنان، به جهت ايمان آنان به غيب بوده است. روشن است كه بنابراين وجه، تقدير كلام «بتصديق الغيب» خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 50 - 1
1 - مغفرت الهى و رزق گوارا ، پاداش مؤمنان نيك كردار در جهان آخرت
فالذين ءامنوا و عملوا . .. و رزق كريم
«رزق كريم» يعنى روزى طيب و گوارا.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 111 - 1
1 - مؤمنان شكيبا ، برخوردار از پاداش حتمى خداوند در قيامت
إنّى جزيتهم اليوم بما صبروا
«جزاء» (مصدر «جزيت») به معناى پاداش دادن است. «باء» در «بما صبروا» سببيه و «ما» موصول حرفى است; يعنى، «بسبب صبرهم». «فوز» (مصدر «فائرون») دستيابى به مقصود را مى گويند. فعل «جزيت» دو مفعول بر مى دارد. بنابراين «هم»، مفعول اول آن و «أنّهم هم الفائزون» ـ به تأويل «فوزهم» ـ مفعول دوم آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 8
8 - پاداش هاى اخروى خداوند ، ويژه مؤمنان شايسته كردار
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 5
5 - پاداش هاى اخروى خداوند به مؤمنان ( بهشت و نعمت هاى آن ) ، تفضل او است .
ليجزى الذين . .. من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 1
1 - فلسفه برپايى قيامت ، پاداش دادن به مؤمنان داراى عمل صالح است .
لتأتينّكم . .. ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
«ل» در «ليجزى»، تعليل براى فعل «تأتى» در آيه قبل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 10
10 - خداوند با كافران بدكردار در قيامت ، بر مبناى عدل و با مؤمنان نيك كردار براساس فضل و لطف خويش برخورد خواهد كرد .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها و من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... يرزقون فيها ب
برداشت ياد شده از آن جا است كه مجازات گناه كاران، تنها به ميزان گناه آنان است; ولى پاداش مؤمنان نيك كردار، بى شمار و افزون بر استحقاق آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 26،27
26 - احاطه علمى خداوند ، به تمامى اعمال مؤمنان ، تضمين كننده پاداش هاى اخروى آنها
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
يادآورى احاطه علمى خداوند به همه اعمال ـ پس از وعده پاداش برتر به همه مؤمنان ـ مى تواند براى ايجاد و اطمينان در مؤمنان باشد و نيز آنان به اين يقين داشته باشند كه خداوند به هر عمل نيك آنان، آگاه است. همچنين اعمال نيك آنان ـ هر
چند كوچك باشد ـ ضايع نخواهد شد.
27 - دستيابى مؤمنان به پاداش هاى موعود الهى در آخرت ، در گرو پايدار ماندن آنان بر ايمان و انجام اعمال نيك است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
جمله «و اللّه بماتعملون خبير» مى تواند دربردارنده هشدار باشد. بر اين اساس، هشدار الهى به مؤمنان مجاهد و انفاق گر ـ پس از اين كه به آنان وعده پاداش برتر اخروى داده است ـ مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه مؤمنان مواظب باشند و بدانند كه دستيابى آنان به آن وعده هاى الهى، در صورتى قطعى است كه آنها همچنان بر ايمان و صراط مستقيمى كه در آن قرار دارند، باقى بمانند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 5
5 - خداوند ، در قبال عمل كردن مؤمنان به توصيه او ( جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) جايگاه اخروى آنان را وسيع خواهد كرد .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «يفسح اللّه لكم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 5
5 - پاداش مؤمنان ، عادلانه و بى كم و كاست داده مى شود .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قيامه - 75 - 23 - 2
2 - مؤمنان در روز قيامت ، تنها به لطف و ثواب الهى چشم دوخته اند .
إلى ربّها ناظرة
برداشت ياده شده، مبتنى بر حذف مضاف است و تقدير آن چنين مى باشد: «إلى ثواب ربّها ناظرة».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 8
8 - خداوند در قيامت ، مؤمنان را با يادآورى مكرر پاداش هاى خويش ، آزار نداده و بر آنان منت نخواهد گذاشت .
لهم أجر غير ممنون
در معانى «مَنّ» آورده اند كه: منت گذاشتن بر كسى، به اين است كه احسان به او را بزرگ شمرده و به آن فخر كنند و درباره اش سخن را آغاز و تكرار كنند تا آن جا كه شخص را متنفر سازند. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 1
1 - مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از بوستان هايى متعدد ، در آخرت
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1،12
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
12- مهاجران ، از فوايد دنيوى و پاداش اخروى هجرت در راه خدا بى خبرند .
و الذين هاجروا . .. لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 58 - 5
5 - رزق نيكو ، پاداش اخروى خدا به مؤمنان مهاجر
و الذين هاجروا . .. ليرزقنّهم اللّه رزقًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 59 - 1
1 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر در جهان آخرت
و الذين هاجروا . .. ليدخلنّهم مدخلاً يرضونه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 61 - 3
3 - پاداش هاى اخروى ، وعده نيكوى خداوند به هدايت يافتگان
أفمن وعدنـه وعدًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 10،11
10ـ يوسف ( ع ) در آخرت از پاداشى برتر و بهتر از آنچه در دنيا بدان دست يافت ، بهره مند خواهد شد .
و كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير ... و
11ـ پاداش هاى دنيوى و اخروى يوسف ( ع ) ، دستاورد ايمان و ملازمت او بر تقوا و پرهيزگارى بود .
و كذلك مكّنّا ليوسف . .. و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 19،21
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 72 - 9
9 - پاداش خدا ، بهترين و ارزشمندترين پاداش ها براى مبلغان الهى
فخراج ربّك خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 50 - 4
4- خداوند ، خوش نامى و بلندآوازگى را ، به پاس پايدارى ابراهيم ( ع ) در توحيد ، به او و فرزندانش عنايت كرد .
فلمّا أعتزلهم . .. و جعلنا لهم لسان صدق عليًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 15
15ـ استقامت در دين و پايدارى بر توحيد ، درپى دارنده پاداش الهى است .
فاستقم . .. إنه بما تعملون بصير
يادآورى علم و آگاهى خداوند به اعمال بندگان پس از امرها و نهى ها ، اشاره به پاداش دهى و كيفر رساندن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 3
3ـ بهشت عدن ، پاداش صبر و استقامت بر فرمان هاى الهى ، برپا داشتن نماز و انفاق كردن
والذين صبروا . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 15
15ـ استقامت در دين و پايدارى بر توحيد ، درپى دارنده پاداش الهى است .
فاستقم . .. إنه بما تعملون بصير
يادآورى علم و آگاهى خداوند به اعمال بندگان پس از امرها و نهى ها ، اشاره به پاداش دهى و كيفر رساندن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 4،5،8،10
4 - پاداش مؤمنان عمل كننده به توصيه الهى ( توصيه به جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) ، حل مشكلات و گشايش در امور زندگى آنان از سوى خداوند است .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
در صورتى كه مراد از «يفسح اللّه»، پاداش دنيوى باشد برداشت بالا استفاده مى شود.
5 - خداوند ، در قبال عمل كردن مؤمنان به توصيه او ( جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) جايگاه اخروى آنان را وسيع خواهد كرد .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «يفسح اللّه لكم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
8 - برخاستن از جاى خود و قرار دادن آن در اختيار ديگران ، داراى پاداشى متناسب در پيشگاه خداوند
و إذا قيل انشزوا فانشزوا يرفع اللّه الذين ءامنوا منكم
برداشت ياد شده بدان سبب است كه خداوند، برخاستن از جاى خود را مايه بالا رفتن درجه و منزلت فرد قرار داده است.
10 - خداوند ، درجات اخروى مؤمنان ، به خصوص اهل علم را ، كه در مجالس ـ در صورت ازدحام جمعيت ـ از جاى خود برمى خيزند و آن را در اختيار ديگران قرار مى دهند ، بالا خواهد برد .
فانشزوا يرفع اللّه الذين ءامنوا منكم و الذين أُوتوا العلم درجـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 38 - 2
2 - حوريان بهشت ، پاداش الهى به اصحاب اليمين
إنّا أنشأنـهنّ . .. لأصحـب اليمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 6
6 - عفو و اغماض از خطاى ديگران و اصلاح بدى آنان با نيكى و گذشت ، موجب اجر و پاداش ويژه خداوند است .
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 26
26 ـ استحقاق اجر عظيم الهى ، در گرو ايمان به خدا و رسول و پرهيز از مخالفت با آنان
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
چون كلمه «اجر»، ظهور در پاداش استحقاقى دارد، در برداشت فوق، كلمه استحقاق آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 59 - 29
29 ـ سعادت دنيا و آخرت ، در گرو اطاعت از خدا و رسول و مراجعه به آنها در حل كشمكشها *
اطيعوا اللّه . .. ذلك خير و احسن تاويلا
بدان احتمال كه جمله «ذلك خير» مربوط به دنيا و جمله «احسن تاويلا» مربوط به آخرت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 69 - 1
1 ـ مصاحبت با پيامبران ، صدّيقان ، شاهدان و گواهان اعمال و صالحان ، پاداش اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و من يطع اللّه و الرّسول . .. و الصّالحين
«صدّيق»، يعنى بسيار راستگو و شايد مبالغه بودن آن اشاره به صداقت آنان در گفتار و عمل باشد. برخى برآنند كه مقصود از صديقين، اولين كسانى هستند كه پيامبران را تصديق كردند و شاهدان، يا به معناى كشته شدگان در راه خدا و يا گواهان بر اعمال انسانها و يا عالمان واقعى دين است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 12 - 28
28 ـ عمل كنندگان به ميثاق و فرمان هاى الهى ; هر يك بهره مند از بهشتى خاص هستند .
لقد اخذ اللّه ميثق . .. لئن اقمتم الصلوة ... لادخلنكم جنت
بهره گيرى عمل كنندگان به فرمانهاى الهى از بهشتهاى متعدد (جنت)، مى تواند به اين صورت باشد كه هر كس به بهشت مخصوص خويش راه مى يابد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 161 - 17
17 ـ اطاعت كنندگان از دستور هاى خدا در صورت نيكوكار بودن از پاداشى بيش از ديگر مطيعان بهره مند خواهند شد .
سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 184 - 16
16 - روزه گرفتن و فديه دادن به مسكين ، چنانچه با ميل و رغبت باشد ، ثوابى افزونتر دارد .
كتب عليكم الصيام . .. و على الذين يطيقونه فدية ... فمن تطوع خيراً فهو خير له
مصداق مورد نظر براى «خيراً» به دليل فرازهاى قبل، روزه گرفتن و در صورت مشقت بار بودن روزه، فديه دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 175 - 3
3 ـ نيل به مقام قرب الهى ، بهره مندى كامل از بهشت و نعمت هاى آن و برخوردارى از فضل الهى ، پاداش مؤمنان متمسك به خداوند
فاما الذين ءامنوا . .. فسيدخلهم فى رحمة منه و فضل و يهديهم إليه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 49 - 3
3- اعطاى اسحاق و يعقوب به حضرت ابراهيم ( ع ) ، موهبتى الهى و پاداش هجرت او بود .
فلمّا أعتزلهم و مايعبدون من دون اللّه وهبنا له إسحـق و يعقوب
حرف «لمّا» بيانگر ترتب جزا(وهبنا . ..) بر شرط (اعتزلهم ...) مى باشد و دلالت مى كند كه وجود جزا، به خاطر وجود شرط
بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 11،16
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
16 ـ سپاسگزاران نعمت هاى خداوند ، بهره مند از پاداش هاى مخصوص او
و من يرد ثواب الدّنيا . .. و من يرد ثواب الاخرة ... و سنجزى الشّاكرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 131 - 3
3 - باقى ماندن نام و آوازه نيك الياس پيامبر ( ع ) ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و تركنا عليه فى الأخرين . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 5
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهند شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 5
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهد شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 2
2 - تلاوت قرآن و انس با آن ، برپايى نماز و انفاق در نهان و آشكار ، داراى اجر و پاداش الهى
يتلون كتـب اللّه . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 77 - 12
12 - همه انسان ها ، براى كيفر و پاداش به سوى خدا بازمى گردند .
فإلينا يرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 18
18 - پاداش برتر و مازاد بر استحقاق بندگان ، پرتوى از مشيت خدا بر اعطاى روزى بى شمار او
ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيدهم من فضله و اللّه يرزق من يشاء بغير حساب
جمله «و اللّه يرزق من يشاء بغير حساب» در مقام تعليل براى جمله «ليجزيهم اللّه. ..» و «يزيدهم...» است; چون خداوند به هر كس كه بخواهد روزى بى حساب و فراون مى دهد. از اين رو به مردان الهى پاداش افزون بر استحقاقشان، عنايت مى فرمايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 5 - 4
4 - رسيدگى نهايى به كار مردمان و تعيين كيفر و پاداش براى آنان ، از شؤون خداوند
و إلى اللّه ترجع الأُمور
در صورتى كه مراد از«الأمور» كارهاى مربوط به انسان ها باشد; آيه شريفه به فلسفه قيامت و حضور مردم در پيشگاه خداوند، جهت محاسبه اعمال و مشخص شدن فرجام نهايى شان اشاره دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 26 - 3
3 - حساب رسى و كيفر و پاداش بندگان ، مهم ترين خصوصيت معاد و فلسفه برپايى قيامت
و الذين يصدّقون بيوم الدين
مطلب ياد شده، از تعبير «يوم الدين» درباره قيامت، به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 13،18
13 ـ بقاى آنچه به خداوند قرض داده مى شود و بازگشت چندين برابر آن به آدمى
من ذا الّذى يقرض اللّه . .. فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
مُراد از ضمير مفعولى در «يضاعفه» قرض است; يعنى آن مالى كه قرض داده شود، چندين برابر شده و به او باز پس داده مى شود; بنابراين بايد آن مال باقى باشد.
18 ـ پاداش انفاق در راه خداوند ، غير قابل شمارش است .
فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
امام صادق (ع): . .. ان الكثير من اللّه عزّ و جل لا يحصى و ليس له منتهى
معانى الاخبار، ص 397، ح 54 ; نورالثقلين، ج 1، ص 243، ح 965.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 261 - 1،6،8،9،11،12،13
1 ـ مالى كه در راه خدا انفاق مى شود ، همچون بذرى است كه هفت خوشه بروياند و در هر خوشه صد دانه باشد .
مثل الّذين ينفقون . .. مائة حبّة
از مُشبّه به (دانه) به دست مى آيد كه مُشبّه، مالى است كه شخص در راه خدا انفاق مى كند; نه اينكه مشبّه، خودِ انفاق كننده باشد; چنانچه ظاهر تشبيه افاده مى كند.
6 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگانِ در راه خدا ، دست كم به هفتصد برابر
مثل الّذين ينفقون . .. مائة حبّة
8 ـ خداوند بر اساس مشيّت خود ، به هر كس كه بخواهد ثمره انفاق را ـ كه هفتصد برابر است ـ به چند برابر افزايش مى دهد .
و اللّه يضاعف لمن يشاء
9 ـ پاداش هاى فراوان الهى به انفاق كننده ، منوط به انفاق مستمر
مثل الّذين ينفقون اموالهم
فعل مضارع «ينفقون» حكايت از استمرار انفاق دارد; يعنى پاداشهاى مذكور در آيه در صورتى است كه شخص به صورت مستمر انفاق كند; نه مثلا يكى ـ دو مرتبه.
11 ـ پاداش وسيع ( نامحدود ) خداوند به انفاق كننده *
مثل الّذين ينفقون . .. و اللّه واسع عليم
12 ـ پاداش خداوند به انفاق كنندگان به چندين برابر ، برخاسته از سِعه وجودى و گستردگى رحمت اوست .
و اللّه يضاعف لمن يشاء و اللّه واسع عليم
13 ـ خداوند ، به انفاق كنندگان در راه او و مستحقّين پاداش هاى چند برابر ، داناست .
و اللّه يضاعف لمن يشاء و اللّه واسع عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 262 - 2،5،6
2 ـ عارى بودن انفاق از هر گونه منّت و آزار ـ چه هنگام پرداخت و چه پس از آن ـ ، از شرايط ارزشمندى ، قبولى و پاداش در مقابل آن
الّذين ينفقون . .. ثمّ لا يتبعون ما انفقوا منّاً و لا اذىً
5 ـ انفاق كنندگانِ بدون منّت و آزار ، بهره مند از پاداش هاى والا و ويژه الهى
لهم اجرهم عند ربّهم
كلمه «عند ربّهم»، دلالت بر ويژگى پاداش دارد.
6 ـ توجّه به پاداش هاى الهى براى انفاق در راه خدا ، برانگيزنده آدمى به انفاق
لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 263 - 11
11 ـ بهره و آثار ارزشمند انفاق ، براى شخص انفاقگر است ; نه خداوند .
و اللّه غنىّ حليم
بكارگيرى صفت «غنىّ» پس از مسأله «انفاق»، براى نفى تصور بهره جستن خداوند از انفاق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 265 - 1،6،9،13
1 ـ مثل انفاق كنندگان اموال براى خشنودى خدا و ثبات نفس خويش ، همچون بوستانى است بر تپّه اى بلند كه يا رگبارى تُند بر آن بارد و دو چندان ميوه دهد و يا باران ملايمى بر آن بارد و آن را به ثمر بنشاند .
و مثل الّذين ينفقون اموالهم ابتغاء مرضات اللّه . .. كمثل جنّة ... اُكُلَها ضِعفِ
6 ـ وعده الهى به پاداش انفاق كنندگان براى كسب رضايت خداوند
مثل الّذين ينفقون . .. فاتت اُكُلها
9 ـ انفاق كنندگان ، داراى زمينه و قابليّت والاى بهره مندى از فيوضات الهى
اصابها وابل . .. فان لم يصبها وابل فطلّ
13 ـ پاداش انفاق كنندگان ، يكسان نيست .
و مثل الّذين . .. كمثل جنّة بربوة ... فان لم يصبها وابل فطلّ
از تشبيه انفاق به بوستانى كه بر اثر باران به ثمر نشسته باشد و در صورت بارش بارانى تند، ثمر آن دو چندان شود، يكسان نبودن پاداش استفاده گرديده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 266 - 4
4 ـ انفاق براى جلب رضايت الهى و ثبات نفس و به دور از منّت و آزار و ريا ، داراى نتايج و بهره هاى فراوان
ايودّ احدكم ان تكون له جنّة . .. فيها من كلّ الثّمرات
انفاق، تشبيه به بوستان شده كه هر گاه ريا و آزارى در پى داشته باشد، بسوزد و چنانچه براى رضاى الهى و خالى از ريا و آزار باشد، دربردارنده نتايج و بهره هاى فراوان خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 268 - 7،8،10،11،13
7 ـ خداوند ترغيب كننده آدمى به انفاق ، با وعده آمرزش گناهان و فزونى رزق
و اللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا
كلمه «فضلا» به قرينه مقابله آن با وسوسه شيطان بر تهيدستى، به معناى فزونى در رزق است.
8 ـ انفاق ، موجب توسعه رزق و آمرزش گناهان
يا ايّها الّذين امنوا انفقوا . .. و اللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا
10 ـ آمرزش گناهان و افزونى مال از جانب خداوند ، پاداشى براى انفاق كنندگان
يا ايّها الّذين امنوا انفقوا . .. و اللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا
11 ـ افزونى پاداشِ الهى ، نسبت به مالِ انفاق شده
و اللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا
«فضل» (به معناى افزونى)، پاداشى از سوى خداوند به انفاق كننده است. اين افزونى در پاداش مى تواند در مقايسه با مال انفاق شده مطرح باشد; يعنى خداوند بيش از آنچه انفاق مى كنيد به شما پاداش مى دهد.
13 ـ خداوند ، آگاه به انفاق كنندگان در راه او و گشايش دهنده روزى آنان است .
و اللّه واسع عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 270 - 2،7
2 ـ پاداش الهى به انفاق ها و نذر هاى بندگان ، هر چند اندك باشد .
و ما انفقتم من نفقة . .. فانّ اللّه يعلمه
توجه دادن به علم خداوند بر اعمال بندگان كنايه از پاداش الهى در برابر آن اعمال است.
7 ـ خداوند ، مددكار و ياور اهل انفاق و وفاكنندگان به نذر است .
و ما للظّالمين من انصار
از مفهوم «و ما للظالمين من انصار» كه تنها ترك كنندگان انفاق محروم از حمايت خداوند مى باشند، برداشت فوق استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 271 - 7
7 ـ صدقه پنهانى به فقرا ، كفاره برخى گناهان
و ان تخفوها و تؤتوها الفقراء . .. و يكفّر عنكم من سيّئاتكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 272 - 6،14،16،17
6 ـ انفاق از هر چيز خير ، به سودِ خود انفاق كننده
و ما تنفقوا من خير فلانفسكم
«من» در برداشت فوق، ابتدائيه معنى شده است.
14 ـ مقبوليّت انفاق در پيشگاه خداوند و ثمردهى آن ، در گرو نيّت و قصد قربت انفاق كننده
و ما تنفقوا من خير فلانفسكم و ما تنفقون الاّ ابتغاء وجه اللّه
بنابراينكه جمله «و ما تنفقون» حال براى «و ما تنفقوا فلانفسكم» باشد; يعنى آنگاه انفاق به سود شماست كه براى «ابتغاء وجه اللّه» باشد.
16 ـ انفاق كننده در راه خدا ، بهره مند از پاداش كامل انفاق ، بى هيچ ستمى در حقّ وى
و ما تنفقوا من خير يوفّ اليكم و انتم لا تظلمون
17 ـ كم و كاست نشدن پاداش انفاق براى رضاى خدا ، هر چند به بينوايان غير مسلمان باشد .
و ما تنفقوا من خير يوفّ اليكم و انتم لا تظلمون
با توجّه به شأن نزول كه در مورد انفاق به غير مسلمانان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 274 - 1،3،4
1 ـ انفاق كنندگان پنهان و آشكار در شب و روز ( همه حال و همه وقت ) بهره مندان از پاداش هاى ويژه الهى
الّذين ينفقون اموالهم . .. فلهم اجرهم عند ربّهم
3 ـ پاداش الهى اهل انفاق ، نتيجه عمل خير آنها
فلهم اجرهم عند ربّهم
4 ـ وعده الهى بر پاداش اهل انفاق ، بر انگيزنده آدمى به آن
فلهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 8
8 ـ آمرزش الهى و بهشت جاودان ، پاداش انفاق در توانگرى و تنگدستى و فرو خوردن خشم و گذشت از خطاى ديگران
الّذين ينفقون فى السّرّاء و الضّرّاء . .. اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم و جنّات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 39 - 9
9 ـ خداوند ، كيفردهنده بخيلان و رياكاران و پاداش دهنده انفاق كنندگان مخلص
الذين يبخلون . .. و انفقوا ... و كان اللّه بهم عليماً
هدف از بيان علم و آگاهى خداوند پس از بيان ايمان و بخل، تهديد بخيلان و رياكاران به كيفر، و پاداش دهى به مؤمنان انفاق كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 10،12،13
10 ـ ايمان و انفاق ، حسنه اى است كه ، هر چند اندك باشد ، پاداش عظيم الهى را در پى خواهد داشت .
ماذا عليهم لو امنوا باللّه و اليوم الاخر و انفقوا . .. و ان تك حسنة يضاعفها و يؤ
از مصاديق مورد نظر براى حسنه، به دليل آيه قبل، ايمان و انفاق است.
12 ـ توجه به آگاهى خداوند بر كوچكترين انفاق ، و پاداش عظيم خداوند به انفاقگران ، درمان بخل و ترك احسان
و انفقوا . .. و كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة و ان تك حسنة
13 ـ پاداش عظيم خداوند ، جبران كننده خسارت هاى انفاق كنندگان
و ماذا عليهم لو . .. انفقوا ... و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
جمله «يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً» مى تواند پاسخى باشد به اين توهم كه انفاق، موجب خسارت مالى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 60 - 13،18
13 ـ انفاق در راه خدا ، داراى پاداشى كامل و تضمين شده از جانب خدا
و ما تنفقوا من شىء . .. يوف إليكم
18 ـ كاستى در پاداش انفاق ها و ناديده گرفتن انفاق هاى ناچيز ، ستمكارى است .
و ما تنفقوا من شىء فى سبيل اللّه يوف إليكم و أنتم لاتظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 1
1 ـ ثبت همه انفاق هاى كوچك و بزرگ مؤمنان ، به منظور اعطاى پاداش به آنان
و لاينفقون نفقة صغيرة و كبيرة . .. إلا كتب لهم ليجزيهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 3
3ـ بهشت عدن ، پاداش صبر و استقامت بر فرمان هاى الهى ، برپا داشتن نماز و انفاق كردن
والذين صبروا . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 5
5 - پاداش سجده و تسبيح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان ، فوق حد شمارش است .
إنّما يؤمن . .. سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنـهم
«فاء» در «فلاتعلم نفس» تفريع بر آيات پيش است كه در آنها صفات نيكوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراين، معنا، چنين مى شود: «مؤمنانى كه داراى صفات ياد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفريع احتمال دارد كه اختفاى پاداش، كنايه از فوق شمارش بودن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 2
2 - تلاوت قرآن و انس با آن ، برپايى نماز و انفاق در نهان و آشكار ، داراى اجر و پاداش الهى
يتلون كتـب اللّه . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 2
2 - تلاوت قرآن و انس با آن ، برپايى نماز و انفاق در نهان و آشكار ، داراى اجر و پاداش الهى
يتلون كتـب اللّه . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 7
7 ـ جلوه فضل الهى ، در پاداش به مؤمنان مجاهد و انفاقگر
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
«جزاى أحسن» ـ كه به معناى پاداش دادن به بيش از حد استحقاق است ـ بيانگر تجلى فضل خدا در پاداش دهى به مؤمنان است. قابل ذكر است در برداشت فوق مفروض اين است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 7 - 13
13 - وعده پاداش بزرگ از سوى خداوند به مؤمنان انفاقگر
فالذين ءامنوا منكم و أنفقوا لهم أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 23
23 - پاداش الهى به مجاهدان و انفاق گران در راه خدا ، بهترين و نيكوترين پاداش است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
«حسنى» (مؤنث «أحسن»)، به معناى نيكوتر است. گفتنى است كه «الحسنى»، صفت براى موصوف محذوف است; يعنى، «و كلاًّ وعد اللّه المثوبة الحسنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 24 - 7
7 - ثمره و منفعت انفاق به خود انفاقگران برمى گردد .
و من يتولّ فإنّ اللّه هو الغنىّ الحميد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 9،12
9 - پاداش مضاعف به انفاق گران و آمرزش آنان ، جلوه قدرشناسى ، سپاسدارى و حلم خداوند است .
إن تقرضوا اللّه . .. يضـعفه لكم و يغفر لكم و اللّه شكور حليم
12 - پاداش مضاعف به انفاق گران و آمرزش آنان ، جلوه تفضل و لطف ويژه خداوند به آنان است .
إن تقرضوا اللّه . .. يضـعفه ... و اللّه شكور حليم
سپاس و تقدير خداوند از انفاق گران ـ با آن كه سود انفاق به خود آنان باز مى گردد ـ نشانه تفضل و لطف ويژه الهى به انفاق گران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 21 - 4
4 - خداوند ، بر وعده خود درباره رساندن انفاق گرانِ باتقوا به فرجامى رضايت بخش ، سوگند ياد كرده است . *
و لسوف يرضى
«لام» در «لسوف»، لام قسم و يا لام ابتدا است; برداشت ياد شده، براساس احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 11 - 12
12 - آمرزش و اجر ارزشمند و پرب ها ، پاداش پيروان قرآن و خداترسان
من اتّبع الذكر و خشى الرحمـن بالغيب فبشّره بمغفرة و أجر كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 207 - 6
6 ـ جان آدمى ، وسيله اى براى كسب رضايت الهى
و من الناس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 3
3 ـ جانبازى و هجرت ( تحمل مشكلات و فداكارى در راه خدا ) ، موجب اجر بزرگ الهى *
و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به . .. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
بنابر اينكه مراد از «ما يوعظون»، همان جهاد و هجرت باشد كه در آيه قبل مطرح شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 24
24 ـ ايثار جان و مال در راه خدا و دريافت پاداش بهشت ، شايسته سرور و شادمانى ، در بينش الهى
إن اللّه اشترى من المؤمنين . .. فاستبشروا ببيعكم الذى بايعتم به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 24
24 ـ ايثار جان و مال در راه خدا و دريافت پاداش بهشت ، شايسته سرور و شادمانى ، در بينش الهى
إن اللّه اشترى من المؤمنين . .. فاستبشروا ببيعكم الذى بايعتم به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 277 - 2
2 ـ ضرورت همراهى ايمان با عمل صالح در بهرهورى از پاداش هاى ويژه الهى
انّ الذين امنوا و عملوا الصالحات . .. لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 57 - 1،5
1 ـ مؤمنانِ داراى اعمال صالح ، بهره مند از پاداش كامل خداوند
و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفيهم اجورهم
5 ـ مؤمنانِ داراى اعمال صالح از پيروان عيسى ( ع ) ، مشمول پاداش كامل الهى هستند .
جاعل الذين اتبعوك . .. و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفّيهم اجورهم
مصداق مورد نظر از جمله «فاما الذين امنوا»، به قرينه آيات قبل، مؤمنان به حضرت مسيح (ع) هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 26
26 ـ استحقاق اجر عظيم الهى ، در گرو ايمان به خدا و رسول و پرهيز از مخالفت با آنان
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
چون كلمه «اجر»، ظهور در پاداش استحقاقى دارد، در برداشت فوق، كلمه استحقاق آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 199 - 20
20 ـ آن گروه از اهل كتاب كه به خدا ، قرآن و كتب آسمانى خويش ايمان آورند ; از پاداشى ويژه و والا بهره مند خواهند شد .
اولئك لهم اجرهم عند ربّهم
كلمه «عند ربّهم»، توصيف «اجرهم» است و مى رساند كه آن پاداش، پاداشى ويژه و ارزشمند است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 10
10 ـ ايمان و انفاق ، حسنه اى است كه ، هر چند اندك باشد ، پاداش عظيم الهى را در پى خواهد داشت .
ماذا عليهم لو امنوا باللّه و اليوم الاخر و انفقوا . .. و ان تك حسنة يضاعفها و يؤ
از مصاديق مورد نظر براى حسنه، به دليل آيه قبل، ايمان و انفاق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 10
10 ـ پاداش نيكوى الهى ، ثمره ايمان
لايستوى القاعدون من المؤمنين . .. كلاّ وعد اللّه الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 3
3 ـ زنان و مردان ، همسان در بهره مندى از پاداش ايمان و عمل صالح خويش
و من يعمل من الصلحت من ذكر او انثى و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 15
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 21 - 5
5 ـ برخوردارى از باغ ها و بوستان هاى متعدد بهشت ، از ثمرات ايمان ، هجرت و جهاد در راه خدا
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا فى سبيل اللّه . .. يبشرهم ربهم ... و جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 5
5ـ خداوند ، كفر و ايمان و اعمال نيك و بد انسان ها را به صورت پاداش و كيفر متبلور خواهد ساخت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
گفتن «اعمال» و اراده كردن پاداش و كيفر آنها ، گوياى اين نكته است كه: پاداش و كيفر ، بازتاب اعمال و تبلور يافته آن است; به گونه اى كه گويا پاداش و كيفر اعمال ، همان اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 3
3 - همراهى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى از پاداش و فضل الهى ، در آخرت است .
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 19 - 2
2 - توأم بودن ايمان با اعمال صالح ، داراى ارزش و پاداش است .
ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم جنّت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 47 - 2
2 - پاداش ايمان مؤمنان ، از فضل خداوندى است .
و بشّر المؤمنين بأنّ لهم من اللّه فضلاً كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 13
13 - رضايت خداوند ، از مؤمنانِ صالح و رضايت آنان از او ، پاداش ايمان و عمل نيك ايشان است .
جزاؤهم . .. رضى اللّه عنهم و رضوا عنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 60 - 8
8 - « عن على بن أبيطالب ( ع ) فى قول اللّه عزّوجلّ « هل جزاء الإحسان إلاّ الإحسان » فقال رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) هل جزاء من أنعمت عليه بالتوحيد إلاّ الجنّة ؟
از امام على بن ابى طالب(ع) درباره سخن خداوند «هل جزاء الإحسان إلاّ الإحسان» روايت شده كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: [خداوند مى فرمايد] آيا پاداش كسى كه به او نعمت توحيد داده ام، غير از بهشت است؟»
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 25 - 3
3 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش كسانى است كه به قرآن و پيامبر (صلی الله علیه و آله) ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهند .
و بشر الذين ءامنوا . .. أن لهم جنت تجرى من تحت الأنهر
متعلق «آمنوا» به دليل آيات قبل، قرآن و پيامبر(صلی الله علیه و آله) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 25 - 3
3 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش كسانى است كه به قرآن و پيامبر (صلی الله علیه و آله) ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهند .
و بشر الذين ءامنوا . .. أن لهم جنت تجرى من تحت الأنهر
متعلق «آمنوا» به دليل آيات قبل، قرآن و پيامبر(صلی الله علیه و آله) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 2
2 ـ خداوند پاداش يهوديان تمسك كننده به تورات و برپا دارنده نماز را تباه نخواهد كرد .
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
چون آيه مورد بحث در سياق آيات مربوط به يهود واقع شده، مى توان گفت مراد از «الذين . .. » يهوديان متعهد هستند، و يا اينكه آنان از مصاديق مورد نظر براى «الذين ... » مى باشند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 3
3ـ بهشت عدن ، پاداش صبر و استقامت بر فرمان هاى الهى ، برپا داشتن نماز و انفاق كردن
والذين صبروا . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 2
2 - تلاوت قرآن و انس با آن ، برپايى نماز و انفاق در نهان و آشكار ، داراى اجر و پاداش الهى
يتلون كتـب اللّه . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 4،5،6
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
5 ـ اجر و پاداش بزرگ ، تنها در نزد خداست .
إن اللّه عنده أجر عظيم
تقديم «عنده» بر «أجر عظيم» مى تواند براى افاده حصر باشد.
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 15
15 - مردان و زنان شكيبا ، از پاداشى با عظمت برخوردارند .
و الصـبرين و الصـبرت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 10 - 12
12 - صلح حديبيه و فتح مكه ، پاداش بزرگ الهى به ثابت قدمان بر پيمان با پيامبر (صلی الله علیه و آله) *
و من أوفى . .. فسيؤتيه أجرًا عظيمًا
با توجّه به اين كه پيمان ياد شده، قبل از انعقاد صلح حديبيه صورت گرفته است; احتمال مى رود كه نويد «فسيؤتيه. ..» بر صلح حديبيه و فتح مكه منطبق شود كه پس از اين پيمان رخ داده است; زيرا اگر آن بيعت و پايدارى نبود، نوبت به چنان پيروزى هايى نمى رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 43،44
43- وعده الهى به بهره مندى مؤمنانِ نيك كردار ، از مغفرت و پاداشى عظيم
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت منهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
44- آميختگى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظيم الهى
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 5،6،7
5 - اجر بزرگ ، در پيشگاه خداوند است .
و اللّه عنده أجر عظيم
6 - رهايى از دلبستگى به اموال و اولاد و ترجيح دين دارى بر وابستگى به آنها ، داراى پاداش بزرگ الهى است .
و اللّه عنده أجر عظيم
يادآورى پاداش بزرگ الهى، پس از هشدار درباره وابستگى به اموال و اولاد خويش، بيانگر مطلب ياد شده است.
7 - توجه و ايمان به پاداش بزرگ الهى براى مؤمنان ، بازدارنده انسان از وابستگى به اموال و اولاد و گناه به خاطر آنها
و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 5 - 8
8 - كسانى كه تقوا پيشه كنند ، از اجر بزرگ الهى بهره مند خواهند شد .
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 12 - 1،2،3
1 - خداترسان ، مشمول غفران عظيم خداوند و بهره مند از پاداش بزرگ او
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
تنكير «مغفرة»; دلالت بر تعظيم دارد.
2 - ترس از خدا ـ در عين پنهان بودن او از انظار ـ عامل جلب غفران و پاداش بزرگ الهى
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
«با» در «بالغيب» يا به معناى ملابست است و يا به معناى «فى». در صورت اول «بالغيب» حال براى «ربّهم» و در صورت دوم متعلق به «يخشون» خواهد بود. گفتنى است برداشت ياد شده، مبتنى بر احتمال نخست مى باشد.
3 - ترس از خدا به دور از انظار مردمان و پيراسته از ريا ، موجب جلب غفران و پاداش بزرگ او است .
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 5
5 - هدايت و تبليغ دين و تحمّل سختى ها و ناگوارى هاى برخاسته از آن ، داراى پاداشى بزرگ ، روز افزون و بى منت
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
برداشت ياد شده، به سبب اين نكته ترديدناپذير است كه اجر بزرگ پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به جهت رسالت او و تحمل سختى هاى آن (از جمله تحمل تهمت هاى ناروا همچون تهمت جنون و. ..) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 6
6 - خداوند ، براى مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، پاداش بزرگى قرار داده است .
لهم أجر
نكره آوردن «أجر»، بيانگر عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 6
6 - خداوند ، براى مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، پاداش بزرگى قرار داده است .
لهم أجر
نكره آوردن «أجر»، بيانگر عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 40 - 2
2 - بندگان مخلَص خدا ، برخوردار از پاداشى فراتر از مقدار اعمال و رفتار خويش
و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إلاّ عباد اللّه المخلصين
برداشت ياد شده مبتنى بر اين نكته است كه «إلا. ..» استثناى منقطع از ضمير «تجزون» باشد. بر اين اساس، پيام آيه شريفه چنين مى شود: همگان مطابق كردار خود، جزا و پاداش دارند; جز بندگان خالص خدا كه فراتر و برتر از اعمال خود، پاداش دريافت خواهند داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 3
3 - نجات موسى و هارون ( عليهماالسلام ) و قوم شان از اندوهى بزرگ ، اعطاى كتاب آسمانى و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و نجّينـهما و قومهما من الكرب العظيم . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 114 - 2
2 ـ فرعون به ساحران بشارت داد كه در صورت پيروزى علاوه بر دريافت پاداشى گران ، از مقرّبان درگاهش خواهند شد .
قال نعم و إنكم لمن المقربين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 88 - 17
17ـ خداوند ، به اعطا كنندگان صدقه پاداش خواهد داد .
إن الله يجزى المتصدقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 7،8،9
7 - احسان ، موجب بهره مندى از پاداش بهترين عمل ها
ذلك جزاء المحسنين . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
8 - برخوردار شدن از پاداش بهترين عمل ها ، انگيزه محسنان از احسانشان
ذلك جزاء المحسنين . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
9 - برآورده شدن تمامى خواسته هاى محسنان از سوى خداوند ، به خاطر اعطاى پاداش بهترين عمل ها به آنان
لهم ما يشاءون عند ربّهم . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 34،35
34 ـ ضايع نشدن اعمال مؤمنان و ثمردهى آن ، به بهره مندى از پاداش هاى الهى ( مغفرت و بهشت ) است .
انّى لا اضيع عمل عامل . .. ثواباً من عند اللّه
35 ـ بهشت و آمرزش گناهان ، پاداش نيك خداوند
لاكفّرنّ . .. و لادخلنّهم ... ثواباً من عند اللّه و اللّه عنده حسن الثّواب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 5
5 ـ بهشت پاداش راستگويان و راست كرداران است .
هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم لهم جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 1،24
1 ـ خداوند ، خريدار جان و مال مؤمنان به بهاى بهشت
إن اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أمولهم بأن لهم الجنة
24 ـ ايثار جان و مال در راه خدا و دريافت پاداش بهشت ، شايسته سرور و شادمانى ، در بينش الهى
إن اللّه اشترى من المؤمنين . .. فاستبشروا ببيعكم الذى بايعتم به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 10
10- بهشت ، پاداش كامل مؤمنانى كه كردار نيك داشته و از كار هاى بد توبه كنند .
فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 63 - 4
4- بهشت ، پاداشى فراتر از اجر كردار متقيان ، است ; نه هم پايه آن .
نورث من عبادنا من كان تقيًّا
به مالى كه بدون رنج و سختى به كسى برسد «ارث» اطلاق مى گردد (مفردات راغب). اين تعبير براى بهشت در كنار تخصيص آن به «من كان تقيّاً» اشاره به اين دارد كه تا تقوا نباشد، ورود به بهشت ممكن نيست. از طرفى بهشت را سرمايه اى كه بدون تلاش به دست آمده معرفى كرده است تا بفهماند كه اين پاداش، با آن كردار، قابل قياس نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 14 - 1
1 - بهشت ، پاداش خدا به مؤمنان نيك كردار
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 23 - 2
2 - بهشت ، پاداش خداوند به مؤمنان نيك كردار
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 56 - 4
4 - بهشت ، پاداشت مؤمنان نيك كردار
فالذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فى جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 26 - 3،6
3 - بهشت ، پاداش و جايگاه مؤمن انطاكيه
قيل ادخل الجنّة
در اين كه مقصود از «الجنّة» چيست؟ ميان مفسران دو نظريه وجود دارد: 1ـ برخى آن را بهشت اخروى دانسته اند; 2ـ برخى ديگر آن را بهشت برزخى گرفته اند. برداشت ياد شده مبتنى بر ديدگاه نخست است.
6 - بهشتِ برزخى پاداش و جايگاه مؤمن انطاكيه
قيل ادخل الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 2
2 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش تقواپيشگان است .
جنّـت . .. هـذا ما توعدون ليوم الحساب
«ليوم الحساب» به تقدير «لأجل جزاء يوم الحساب» است; يعنى، اين نعمت ها همان چيزى است كه به خاطر روز حساب به شما وعده داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 20 - 2
2 - بناهاى مرتفع و چند طبقه (كاخ ها) در بهشت، پاداش اختصاصى تقواپيشگان
لـكن الذين اتّقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف مبنيّة
"غرفه" (مفرد "غرف") به معناى بناهاى مرتفع و خانه اى بالاى خانه اى ديگر (چند طبقه چون كاخ) است. گفتنى است لام در "لهم" براى اختصاص است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 74 - 12
12 - بهشت ، پاداش و بهاى عمل و تلاش تقواپيشگان است كه آن را به بهانه نمى دهند .
نتبوّأ من الجنّة حيث نشاء فنعم أجر العـملين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 72 - 1
1 - بهشت با نعمت هاى فراوان و پايان ناپذير آن ، پاداش عملكرد پرهيزگاران
و تلك الجنّة الّتى أُورثتموها بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 14 - 4
4- بهشت جاودان ، پاداش اعمال نيك و مستمر موحدان
أُولـئك أصحـب الجنّة . .. جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 17 - 4
4 - باغ هاى بهشت ، با نهر هاى هميشه جارى ، پاداش الهى به شركت كنندگان در جهاد و نبرد با دشمنان دين
و من يطع اللّه و رسوله يدخله جنّـت تجرى
با توجه به اين كه سياق آيات، در رابطه با جنگ و جهاد مى باشد; مراد از «من يطع. ..» كسى است كه فرمان جهاد را اطاعت كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 2 - 10
10 - تكامل و تعالى و داشتن دستاوردى بهتر ، فلسفه و هدف آغازين خلقت بشر و برخوردار شدن از جزا و پاداش اخروى ( بهشت برين ) ، فلسفه و هدف نهايى آفرينش او است .
ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً
به مقتضاى جمله «ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً»، هدف از خلقت انسان و تقدير مرگ و حيات براى وى، تكامل و داشتن دستاوردى بهتر در دنيا است; ولى چون پاداش و جايزه اصلى آن را در جهان آخرت دريافت مى كند، بنابراين مى توان گفت: تكامل، هدف مرحله اولى خلقت بشر و بهشت برين، هدف مرحله نهايى آفرينش او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 1
1 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش و مزد تقواپيشگى است .
إنّ للمتّقين . .. جزاء
«جزاء» مفعول مطلق و تأكيد كننده مفاد «إنّ للمتّقين مفازاً» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 8 - 10
10 - « قال الرضا ( ع ) و لقد حدثنى أبى عن أبيه أبى عبداللّه الصادق ( ع ) . . . قال : إنّ اللّه عزّوجلّ لايسئل عباده عمّا تفضّل عليهم و لايمنّ بذلك عليهم و الإمتنان بالإنعام مستقبح من المخلوقين فكيف يضاف إلى الخالق عزّوجلّ ما لايرضى المخلوق به و لـكنّ النعيم حبّنا أهل البيت و موالاتنا يسئل اللّه عباده عنه بعد التوحيد و النبّوة لأنّ العبد إذا وفى بذلك ادّاه إلى نعيم الجنّة الذى لايزول ;
امام رضا(ع) فرمود: پدرم از پدر خويش از امام صادق(ع) براى من روايت كرده است كه فرمود: خداى عزّوجلّ درباره آنچه به بندگانش تفضل كرده است، از آنها بازخواست نمى كند و با اين كار بر آنان منّت نمى گذارد. منّت نهادن به جهت نعمت بخشيدن، از جانب مخلوق ها كار زشتى است; پس چگونه به خالق عزّوجلّ چيزى نسبت داده مى شود كه مخلوق از نسبت دادن آن ناخشنود است؟! ولى نعيم [در آيه «ثمّ لتسئلنّ يومئذ عن النعيم»] محبت ما اهل بيت و [پذيرش ]ولايت ما است كه خداوند همه بندگان را بعد از توحيد و نبّوت، از آن بازخواست خواهد كرد; زيرا بنده اگر به آن نعمت وفادار باشد، او را به نعمت هاى بهشت كه هرگز زايل نمى شود خواهد رساند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 18 - 3
3 - شادمانى و عيشِ بهشتيان ، فضل الهى در قبال تعهد و تقواى ايشان
إنّ المتّقين . .. فـكهين بما ءاتيهم ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 24 - 4
4 - خوردنى ها و نوشيدنى هاى گواراى بهشت ، پاداش اعمال گذشته اهل بهشت است .
بما أسلفتم فى الأيّام الخالية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 1،2،4
1 - مؤمنان نيك كردار ، برخوردار از پاداش بى حساب و هميشگى خداوند
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «غير ممنون» به معناى غير منقطع و يا غير قابل محاسبه باشد.
2 - خداوند در پاداش دادن به مؤمنان نيك كردار ، هيچ گونه منّتى بر آنان نخواهد گذاشت .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت بالا مبتنى بر اين نكته است كه «ممنون» از ماده «منت» اشتقاق يافته باشد.
4 - همراه بودن ايمان و عمل صالح ، شرط بهرهورى از اجر بى حساب و بى منت الهى
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 16
16 - صابران ، برخوردار از اجر و پاداش كامل و بى شمار
إنّما يوفّى الصـبرون أجرهم بغير حساب
«توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت كامل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 17
17 - دريافت اجر و پاداش بى شمار الهى ، تنها از آنِ صابران است .
إنّما يوفّى الصـبرون أجرهم بغير حساب
برداشت بالا از كلمه «إنـّما» ـ كه دلالت بر حصر مى كند ـ قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 2،4
2 - خداوند در پاداش دادن به مؤمنان نيك كردار ، هيچ گونه منّتى بر آنان نخواهد گذاشت .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت بالا مبتنى بر اين نكته است كه «ممنون» از ماده «منت» اشتقاق يافته باشد.
4 - همراه بودن ايمان و عمل صالح ، شرط بهرهورى از اجر بى حساب و بى منت الهى
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 3،5
3 - پاداش خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) پاداشى است بى منت .
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
5 - هدايت و تبليغ دين و تحمّل سختى ها و ناگوارى هاى برخاسته از آن ، داراى پاداشى بزرگ ، روز افزون و بى منت
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
برداشت ياد شده، به سبب اين نكته ترديدناپذير است كه اجر بزرگ پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به جهت رسالت او و تحمل سختى هاى آن (از جمله تحمل تهمت هاى ناروا همچون تهمت جنون و. ..) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 8
8 - خداوند در قيامت ، مؤمنان را با يادآورى مكرر پاداش هاى خويش ، آزار نداده و بر آنان منت نخواهد گذاشت .
لهم أجر غير ممنون
در معانى «مَنّ» آورده اند كه: منت گذاشتن بر كسى، به اين است كه احسان به او را بزرگ شمرده و به آن فخر كنند و درباره اش سخن را آغاز و تكرار كنند تا آن جا كه شخص را متنفر سازند. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 6 - 8
8 - پاداش مؤمنانِ داراى عمل صالح ، پاداشى بى منت و به دور از محاسبه و محدوديت
فلهم أجر غير ممنون
در «قاموس» آمده است كه «غير ممنون»; يعنى، بدون محاسبه و صاحب «مصباح» مى گويد: «مننتَ عليه منّاً»; يعنى، آنچه از نيكى ها براى كسى انجام داده اى، بر او شماره كردى. «راغب» در «مفردات»، اين كار را منّت زبانى و امرى نكوهيده خوانده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 7 - 5
5 - دستيابى مؤمنان داراى عمل صالح به پاداش بى منّت و پايان ناپذير ، حقيقتى انكارناپذير و غير قابل تكذيب است .
فما يكذّبك بعد بالدين
چنانچه «دين» به معناى جزا باشد (مفردات)، از مصاديق بارز آن اجرى خواهد بود كه در آيه قبل، به مؤمنان بشارت داده شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 18 - 13
13 - صلح حديبيه و پيروزى هاى پس از آن ، پاداش الهى به مؤمنان حاضر در بيعت رضوان
لقد رضى اللّه عن المؤمنين إذ يبايعونك . .. و أثـبهم فتحًا قريبًا
بنابراين كه مراد از «فتحاً قريباً» ـ به قرينه سياق آيات ـ صلح حديبيه باشد، برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 76 - 6
6 - خلود در بهشت هاى عدن ، پاداش پاكى و دورى جستن از كفر و شرك و گناه است .
جنّت عدن . .. خـلدين فيها و ذلك جزاء من تزكّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 4
4 ـ دنيا و آخرت ، عرصه بهره مندى دست پروردگان انبيا از پادش هاى الهى
و كايّن من نبىّ قاتل معه ربّيّون . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 175 - 8
8 ـ ورود به بهشت و برخوردارى از فضل خدا و رسيدن به مقام قرب الهى ، پاداش مؤمنان به خدا و پيروان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن
فاما الذين ءامنوا باللّه و اعتصموا . .. يهديهم إليه صرطاً مستقيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 11 - 12
12 - آمرزش و اجر ارزشمند و پرب ها ، پاداش پيروان قرآن و خداترسان
من اتّبع الذكر و خشى الرحمـن بالغيب فبشّره بمغفرة و أجر كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 175 - 8
8 ـ ورود به بهشت و برخوردارى از فضل خدا و رسيدن به مقام قرب الهى ، پاداش مؤمنان به خدا و پيروان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن
فاما الذين ءامنوا باللّه و اعتصموا . .. يهديهم إليه صرطاً مستقيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 24
24 ـ كسب پيروزى در راه خدا ، همانند تحمل مشكلات ، عمل صالح و داراى اجر است .
ذلك بأنهم لا يصيبهم . .. و لا ينالون من عدو نيلا إلا كتب لهم به عمل صلح إن اللّه
برداشت فوق بر اين اساس است كه مراد از جمله «لا ينالون من عدو نيلا» مى تواند دستيابى به پيروزى بر دشمن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 24 - 2
2 - برخوردارى پيشتازان ( سابقون ) ، از مقام قرب الهى در جهان آخرت و دستيابى آنان به بهشت سرشار از نعمت ، پاداش الهى به آنان در قبال اعمال صالح شان
و السـبقون السـبقون . أُولـئك المقرّبون . فى جنّـت النعيم ... جزاء بما كانوا يعم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 33 - 3
3 - پيشگامان در انجام كار هاى خير و وارثان قرآن كريم ، بهره مند از بهشت پاينده
جنّـت عدن يدخلونها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 60 - 14
14 ـ تأمين كمترين هزينه جهاد ، در پى دارنده پاداش عادلانه الهى
و ما تنفقوا من شىء فى سبيل اللّه يوف إليكم و أنتم لاتظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 10
10- بهشت ، پاداش كامل مؤمنانى كه كردار نيك داشته و از كار هاى بد توبه كنند .
فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 19،21
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 5
5 - هدايت و تبليغ دين و تحمّل سختى ها و ناگوارى هاى برخاسته از آن ، داراى پاداشى بزرگ ، روز افزون و بى منت
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
برداشت ياد شده، به سبب اين نكته ترديدناپذير است كه اجر بزرگ پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به جهت رسالت او و تحمل سختى هاى آن (از جمله تحمل تهمت هاى ناروا همچون تهمت جنون و. ..) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 72 - 4
4 ـ مزد و پاداش دعوت به حق و تبليغ دين ، بر عهده خداست .
إن أجرى إلا على اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 51 - 7
7ـ ابلاغ پيام هاى الهى به مردم و تبليغ معارف دين ، درپى دارنده پاداش از ناحيه خداوند
إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 10،11،20،24
10 ـ تحمل هر سختى ( تشنگى ، رنج ، گرسنگى و تعرض و ضربه زدن به دشمن ) در راه خدا ، عمل صالح و داراى اجر است .
ذلك بأنهم لا يصيبهم . .. فى سبيل اللّه ... إلا كتب لهم به عمل صلح
11 ـ تحمل كمترين دشوارى در راه خدا ، داراى پاداشى نزد او
ذلك بأنهم لا يصيبهم ظمأ و . .. فى سبيل اللّه ... إلا كتب لهم به عمل صلح
از تنكير «ظمأ»، «نصب» و . .. تقليل استفاده مى شود.
20 ـ جهاد و تحمل رنج و سختى در راه خدا ، احسان و داراى پاداش از سوى خداست .
لا يصيبهم ظمأ و لا نصب و لا مخمصة فى سبيل اللّه . .. إن اللّه لا يضيع أجر المحسن
24 ـ كسب پيروزى در راه خدا ، همانند تحمل مشكلات ، عمل صالح و داراى اجر است .
ذلك بأنهم لا يصيبهم . .. و لا ينالون من عدو نيلا إلا كتب لهم به عمل صلح إن اللّه
برداشت فوق بر اين اساس است كه مراد از جمله «لا ينالون من عدو نيلا» مى تواند دستيابى به پيروزى بر دشمن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 15 - 10
10- رنج هاى تكوينى نيز همانند تحمل سختى در راه دين ، زمينه برخوردارى از اجر و پاداش الهى است .
إنّ الذين قالوا ربّنا اللّه ثمّ استقـموا . .. أُولـئك أصحـب الجنّة ... و وصّينا
از ارتباط و پيوستگى اين آيه با آيات پيشين، مى توان استفاده كرد كه خداوند هيچ نوعى از سختى ها را ناديده نگرفته و در قبال هر رنجى، پاداشى در خور توجه قرار داده است; پاداش موحدانى را كه در طريق ايمان استقامت كنند و دشوارى ها را پشت سر بگذارند، بهشت قرار داده و مادران را نيز كه به حكم تكوين، ناگزيرند رنج باردارى و زايمان را تحمل كنند با توصيه به فرزندان، از خدمت هاى آنان بهره مند ساخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 15 - 10
10- رنج هاى تكوينى نيز همانند تحمل سختى در راه دين ، زمينه برخوردارى از اجر و پاداش الهى است .
إنّ الذين قالوا ربّنا اللّه ثمّ استقـموا . .. أُولـئك أصحـب الجنّة ... و وصّينا
از ارتباط و پيوستگى اين آيه با آيات پيشين، مى توان استفاده كرد كه خداوند هيچ نوعى از سختى ها را ناديده نگرفته و در قبال هر رنجى، پاداشى در خور توجه قرار داده است; پاداش موحدانى را كه در طريق ايمان استقامت كنند و دشوارى ها را پشت سر بگذارند، بهشت قرار داده و مادران را نيز كه به حكم تكوين، ناگزيرند رنج باردارى و زايمان را تحمل كنند با توصيه به فرزندان، از خدمت هاى آنان بهره مند ساخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 6
6 - مداومت بر اعمال شايسته در دنيا ، داراى ارج و پاداشى چشمگير در پيشگاه الهى است .
قرّة أعين جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 19 - 7
7 - عمل صالح و مداومت بر آن ، داراى پاداشى چشمگير در بهشت است .
ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم . .. بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 6
6 - رهايى از دلبستگى به اموال و اولاد و ترجيح دين دارى بر وابستگى به آنها ، داراى پاداش بزرگ الهى است .
و اللّه عنده أجر عظيم
يادآورى پاداش بزرگ الهى، پس از هشدار درباره وابستگى به اموال و اولاد خويش، بيانگر مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 5
5 - پاداش سجده و تسبيح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان ، فوق حد شمارش است .
إنّما يؤمن . .. سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنـهم
«فاء» در «فلاتعلم نفس» تفريع بر آيات پيش است كه در آنها صفات نيكوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراين، معنا، چنين مى شود: «مؤمنانى كه داراى صفات ياد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفريع احتمال دارد كه اختفاى پاداش، كنايه از فوق شمارش بودن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 2
2 ـ پاداش بزرگ الهى ، پيامد تسليم همه جانبه در برابر احكام خداوند و عمل به مواعظ او
و يسلموا تسليما . .. و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به ... و اذاً لأَتيناهم من لدنّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 212 - 19
19 ـ بهره مندى مؤمنان باتقوا از رزق بى پايان خداوند در قيامت
و الذين اتقوا . .. و اللّه يرزق من يشاء بغير حساب
كلمه «بغير حساب»، مى تواند كنايه از فراوانى و بى پايانى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 8
8 ـ تقواپيشگان بهره مند از پاداش الهى ، در برابر اعمال نيكى كه انجام مى دهند .
و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه و اللّه عليم بالمتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 21
21 ـ پاداش بزرگ اميرالمؤمنين ( ع ) به خاطر احسان و تقوا و اجابت خدا و پيامبر (صلی الله علیه و آله) پس از مجروح شدن در جنگ احد
الّذين استجابوا للّه و الرّسول . .. اجر عظيم
امام صادق (ع): انّ رسول اللّه بعث عليّاً فى عشرة «استجابوا للّه و الرّسول من بعد ما اصابهم القرح» الى «اجر عظيم». انّما نزلت فى اميرالمؤمنين (ع).
تفسير عياشى، ج 1، ص 206، ح 153 ; تفسير برهان، ج 1، ص 326، ح 4.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 26
26 ـ استحقاق اجر عظيم الهى ، در گرو ايمان به خدا و رسول و پرهيز از مخالفت با آنان
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
چون كلمه «اجر»، ظهور در پاداش استحقاقى دارد، در برداشت فوق، كلمه استحقاق آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 11
11ـ پاداش هاى دنيوى و اخروى يوسف ( ع ) ، دستاورد ايمان و ملازمت او بر تقوا و پرهيزگارى بود .
و كذلك مكّنّا ليوسف . .. و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 8
8ـ نيل يوسف ( ع ) به عزيزى و اقتدار و حاكميت وى در ديار مصر ، پاداشى بر تقواپيشگى ، صبر و نيكوكارى او بود .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 19
19- تقوا و احسان ، دو امر ارزشمند و داراى پاداش
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة . .. و لنعم دار المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 18 - 3
3 - شادمانى و عيشِ بهشتيان ، فضل الهى در قبال تعهد و تقواى ايشان
إنّ المتّقين . .. فـكهين بما ءاتيهم ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 1
1 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش و مزد تقواپيشگى است .
إنّ للمتّقين . .. جزاء
«جزاء» مفعول مطلق و تأكيد كننده مفاد «إنّ للمتّقين مفازاً» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 19 - 3
3- ثمربخشى تلاش براى آخرت ، در گرو ايمان است .
و من أراد الأخرة و سعى لها سعيها و هو مؤمن فأُولـئك كان سعيهم مشكورًا
جمله «و هو مؤمن» حال براى ضمير «و سعى» است و در واقع بيانگر شرط براى آخرت خواهى و سعى و تلاش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 2
2 - تلاوت قرآن و انس با آن ، برپايى نماز و انفاق در نهان و آشكار ، داراى اجر و پاداش الهى
يتلون كتـب اللّه . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 3 - 6
6 - قرائت قرآن ، داراى منافعى بسيار و تضمين شده از سوى خداوند
اقرأ و ربّك الأكرم
توصيف خداوند به «كريم ترين» ـ پس از امر به قرائت ـ بيانگر تأثير آن در فراهم آمدن زمينه كرامت و احسان خداوند است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 146 - 10
10 ـ منافقان تائب ، بهره مند از پاداش بزرگ خدا خواهند بود .
فأولئك مع المؤمنين و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 50 - 4
4- خداوند ، خوش نامى و بلندآوازگى را ، به پاس پايدارى ابراهيم ( ع ) در توحيد ، به او و فرزندانش عنايت كرد .
فلمّا أعتزلهم . .. و جعلنا لهم لسان صدق عليًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 3،5
3 - عبادات نهانى و در دل شب مؤمنان ، داراى پاداش عظيم و نهفته است .
تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربّهم . .. فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم
5 - پاداش سجده و تسبيح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان ، فوق حد شمارش است .
إنّما يؤمن . .. سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنـهم
«فاء» در «فلاتعلم نفس» تفريع بر آيات پيش است كه در آنها صفات نيكوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراين، معنا، چنين مى شود: «مؤمنانى كه داراى صفات ياد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفريع احتمال دارد كه اختفاى پاداش، كنايه از فوق شمارش بودن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 114 - 1
1 ـ فرعون به خواسته ساحران ( اعطاى پاداش در صورت پيروزى ) ، پاسخ مثبت داد .
ان لنا لأجراً . .. قال نعم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 41 - 1،3
1 - پرسش ساحران ، از فرعون نسبت به پاداش خود در صورت غلبه بر موسى ( ع )
قالوا لفرعون أئنّ لنا لأجرًا إن كنّا نحن الغـلبين
3 - اهتمام ساحران به دريافت پاداش و نه پيروزى فكرى و عقيدتى
أئنّ لنا لأجرًا إن كنّا نحن الغـلبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 42 - 1،3
1 - پاسخ مثبت فرعون ، به امتيازطلبى ساحران براى غلبه بر موسى ( ع )
قالوا لفرعون أئنّ لنا لأجرًا . .. قال نعم
3 - فرعون ، براى جلب حمايت ساحران ، بيش از انتظارشان به آنان وعده مزد و پاداش داد .
قالوا لفرعون أئنّ لنا لأجرًا . .. و إنّكم إذًا لمن المقرّبين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه ساحران تنها درخواست مزد داشته اند; ولى فرعون علاوه بر پاسخ مثبت به آن، وعده تقرّب به درگاه خود را نيز به آنان داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 3 - 5
5- پاداش جاودانه ، اجرى نيكو است .
أجرًا حسنًا . مكثين فيه أبدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 19
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 8
8 ـ دستيابى به مواهب آخرت ، پيامد جهاد و مبارزه در راه خدا
فليقاتل فى سبيل اللّه الّذين يشرون الحيوة الدّنيا بالاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 21 - 5
5 ـ برخوردارى از باغ ها و بوستان هاى متعدد بهشت ، از ثمرات ايمان ، هجرت و جهاد در راه خدا
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا فى سبيل اللّه . .. يبشرهم ربهم ... و جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 89 - 2
2 ـ بهشت و زندگى جاودان در آن ، پاداش جهاد با مال و جان
أعد اللّه لهم جنت تجرى من تحتها الأنهر خلدين فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 2،25
2 ـ نقش و كاربرد جهاد مالى همانند جهاد با جان ، در دستيابى به بهشت
إن اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أمولهم بأن لهم الجنة
25 ـ دستيابى به بهشت در پرتو جهاد و شهادت ، تنها رستگارى و پيروزى بزرگ
إن اللّه اشترى . .. بأن لهم الجنة ... ذلك هو الفوز العظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 20
20 ـ جهاد و تحمل رنج و سختى در راه خدا ، احسان و داراى پاداش از سوى خداست .
لا يصيبهم ظمأ و لا نصب و لا مخمصة فى سبيل اللّه . .. إن اللّه لا يضيع أجر المحسن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 5
5 ـ جهاد و تحمل هزينه هاى جنگ ، داراى بهترين پاداش در پيشگاه خداوند
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
برداشت فوق بر اين اساس است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد; يعنى، خداوند نيكوترين پاداش عمل را به مجاهدان خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 26 - 4
4 - بهشت ، پاداش جهاد و دفاع از دين تا مرز شهادت
قال يـقوم اتّبعوا المرسلين . .. إنّى ءامنت بربّكم فاسمعون . قيل ادخل الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 10،12
10 - نويد الهى به اعطاى پاداشى نيك به اعراب متخلّف از حديبيه ، در صورت نبرد صادقانه با دشمنان نيرومند اسلام
فإن تطيعوا يؤتكم اللّه أجرًا حسنًا
12 - جهاد در راه خدا ، داراى اجرى بزرگ و ارجمند
ستدعون إلى قوم أولى بأس شديد . .. فإن تطيعوا يؤتكم اللّه أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 89 - 2
2 ـ بهشت و زندگى جاودان در آن ، پاداش جهاد با مال و جان
أعد اللّه لهم جنت تجرى من تحتها الأنهر خلدين فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 2
2 ـ نقش و كاربرد جهاد مالى همانند جهاد با جان ، در دستيابى به بهشت
إن اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أمولهم بأن لهم الجنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 5
5 ـ جهاد و تحمل هزينه هاى جنگ ، داراى بهترين پاداش در پيشگاه خداوند
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
برداشت فوق بر اين اساس است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد; يعنى، خداوند نيكوترين پاداش عمل را به مجاهدان خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 26 - 3،6
3 - بهشت ، پاداش و جايگاه مؤمن انطاكيه
قيل ادخل الجنّة
در اين كه مقصود از «الجنّة» چيست؟ ميان مفسران دو نظريه وجود دارد: 1ـ برخى آن را بهشت اخروى دانسته اند; 2ـ برخى ديگر آن را بهشت برزخى گرفته اند. برداشت ياد شده مبتنى بر ديدگاه نخست است.
6 - بهشتِ برزخى پاداش و جايگاه مؤمن انطاكيه
قيل ادخل الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 36 - 10
10 ـ قيامت روز رسيدگى به كار حق پذيران و حق ناپذيران و پاداش و مجازات آنهاست.
إنما يستجيب الذين يسمعون و الموتى يبعثهم اللّه ثم إليه يرجعون
جمله «ثمّ إليه يرجعون» ظاهراً تذليلى براى تمامى آيه است. يعنى هم پاسخ دهندگان و هم مرده دلان جملگى در قيامت مبعوث شده و به نتايج اعمال خود مى رسند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 14 - 5
5 - بهره مند شدن موسى ( ع ) از حكمت و دانش ، پاداش الهى در برابر احسان و نيكوكارى وى
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 26 - 4
4 - بهشت ، پاداش جهاد و دفاع از دين تا مرز شهادت
قال يـقوم اتّبعوا المرسلين . .. إنّى ءامنت بربّكم فاسمعون . قيل ادخل الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 5
5 - پاداش سجده و تسبيح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان ، فوق حد شمارش است .
إنّما يؤمن . .. سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنـهم
«فاء» در «فلاتعلم نفس» تفريع بر آيات پيش است كه در آنها صفات نيكوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراين، معنا، چنين مى شود: «مؤمنانى كه داراى صفات ياد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفريع احتمال دارد كه اختفاى پاداش، كنايه از فوق شمارش بودن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 220 - 14
14 ـ تشويق اصلاحگران امور ايتام و تضمين اجر آنان ، از جانب خداوند
قل اصلاح لهم خير . .. و اللّه يعلم المفسد من المصلح
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 261 - 6،8،9،11
6 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگانِ در راه خدا ، دست كم به هفتصد برابر
مثل الّذين ينفقون . .. مائة حبّة
8 ـ خداوند بر اساس مشيّت خود ، به هر كس كه بخواهد ثمره انفاق را ـ كه هفتصد برابر است ـ به چند برابر افزايش مى دهد .
و اللّه يضاعف لمن يشاء
9 ـ پاداش هاى فراوان الهى به انفاق كننده ، منوط به انفاق مستمر
مثل الّذين ينفقون اموالهم
فعل مضارع «ينفقون» حكايت از استمرار انفاق دارد; يعنى پاداشهاى مذكور در آيه در صورتى است كه شخص به صورت
مستمر انفاق كند; نه مثلا يكى ـ دو مرتبه.
11 ـ پاداش وسيع ( نامحدود ) خداوند به انفاق كننده *
مثل الّذين ينفقون . .. و اللّه واسع عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 262 - 5،6
5 ـ انفاق كنندگانِ بدون منّت و آزار ، بهره مند از پاداش هاى والا و ويژه الهى
لهم اجرهم عند ربّهم
كلمه «عند ربّهم»، دلالت بر ويژگى پاداش دارد.
6 ـ توجّه به پاداش هاى الهى براى انفاق در راه خدا ، برانگيزنده آدمى به انفاق
لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 270 - 2
2 ـ پاداش الهى به انفاق ها و نذر هاى بندگان ، هر چند اندك باشد .
و ما انفقتم من نفقة . .. فانّ اللّه يعلمه
توجه دادن به علم خداوند بر اعمال بندگان كنايه از پاداش الهى در برابر آن اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 274 - 1،3
1 ـ انفاق كنندگان پنهان و آشكار در شب و روز ( همه حال و همه وقت ) بهره مندان از پاداش هاى ويژه الهى
الّذين ينفقون اموالهم . .. فلهم اجرهم عند ربّهم
3 ـ پاداش الهى اهل انفاق ، نتيجه عمل خير آنها
فلهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 15 - 4
4 ـ بهشت جاودان و همسران پاكيزه و رضايت الهى ، پاداش تضمين شده از جانب خداوند ، براى تقواپيشگان
للّذين اتقوا . .. جنات ... خالدين فيها و ازواج مطهرة و رضوان من اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 92 - 14
14 ـ رسيدن به پاداش نيك خدا در گرو انفاق از مال با وجود علاقه به آن و ترس از فقر
لن تنالوا البر حتى تنفقوا ممّا تحبون
از رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) درباره آيه فوق سؤال شد آن حضرت فرمود: هو ان ينفق العبد المال و هو شحيح يأمل الدّنيا و يخاف الفقر.
مجمع البيان، ج 2، ص 793 ; تفسير برهان، ج 1، ص 298، ح 7.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 158 - 2
2 ـ خداوند ، مرجع و فرجام انسان ها ، براى جزا و پاداش
و لئن مُتّم او قُتلتم لالى اللّه تحشرون
«لالى اللّه تحشرون»، مى تواند كنايه از جزا و پاداش الهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 1،14
1 ـ پاداش بزرگ الهى براى آنان كه على رغم تحمّل جراحت هاى نبرد پيشين ، دعوت خدا و رسولش را براى نبردى ديگر اجابت كردند .
الّذين استجابوا لِلّه و الرسول من بعد ما اصابهم القرح . .. اجر عظيم
چون آيات پيشين و نيز آيات بعد درباره نبرد و جهاد است، معلوم مى شود كه فرمان اجابت شده (استجابوا)، فرمان جنگ و مبارزه بوده است.
14 ـ خوب عمل كردن در جنگ ( احسان ) و تخلف نكردن از مقررات جنگى ( تقوا ) ، شرط پاداش بزرگ خداوند براى مجاهدان
الّذين استجابوا للّه . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
در برداشت فوق، متعلق «احسان»، جنگ گرفته شده است ; يعنى در جنگ خوب عمل كنند. همچنين متعلق «اتّقوا»، مقررات جنگى (مانند پيروى از فرماندهى) گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 9،10،12،13
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
10 ـ ايمان و انفاق ، حسنه اى است كه ، هر چند اندك باشد ، پاداش عظيم الهى را در پى خواهد داشت .
ماذا عليهم لو امنوا باللّه و اليوم الاخر و انفقوا . .. و ان تك حسنة يضاعفها و يؤ
از مصاديق مورد نظر براى حسنه، به دليل آيه قبل، ايمان و انفاق است.
12 ـ توجه به آگاهى خداوند بر كوچكترين انفاق ، و پاداش عظيم خداوند به انفاقگران ، درمان بخل و ترك احسان
و انفقوا . .. و كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة و ان تك حسنة
13 ـ پاداش عظيم خداوند ، جبران كننده خسارت هاى انفاق كنندگان
و ماذا عليهم لو . .. انفقوا ... و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
جمله «يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً» مى تواند پاسخى باشد به اين توهم كه انفاق، موجب خسارت مالى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 57 - 3
3 ـ سبقت پاداش هاى الهى بر كيفر او
انّ الّذين كفروا باياتنا سوف نصليهم . .. و الّذين امنوا و عملوا الصّالحات سندخله
زيرا نسبت به وعيد و كيفر، حرف «سوف» و در مورد پاداش، حرف «س» به كار رفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 1،3،4
1 ـ ارجاع داورى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و دلتنگ نشدن از حكم و قضاوت وى ، در پى دارنده پاداش بزرگ خداوند
فلا و ربّك . .. اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
برداشت فوق بر اين مبناست كه مراد از «ما يوعظون» همان مسائلى باشد كه در آيه 65 مطرح شده است.
3 ـ جانبازى و هجرت ( تحمل مشكلات و فداكارى در راه خدا ) ، موجب اجر بزرگ الهى *
و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به . .. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
بنابر اينكه مراد از «ما يوعظون»، همان جهاد و هجرت باشد كه در آيه قبل مطرح شد.
4 ـ ثابت قدمان در ايمان ، بهره مند از پاداش بزرگ و ويژه خداوند
اشدّ تثبيتاً. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
در برداشت فوق، «اذاً لأَتيناهم . .. »، نتيجه «اشدّ تثبيتاً» گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 10
10 ـ مجاهدان در راه خدا ، بهره مند از پاداش بزرگ الهى ، چه كشته شوند و چه پيروز .
و من يقاتل فى سبيل اللّه فيقتل او يغلب فسوف نؤتيه اجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 77 - 35
35 ـ نظام جزا و پاداش الهى ، به دور از هر گونه ستم
فلمّا كتب عليهم القتال . .. و لا تظلمون فتيلا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 94 - 16
16 ـ برترى و فزونى غنائم و اجر و پاداش الهى ، بر بهر هاى دنيوى و غنائم جنگى
تبتغون عرض الحيوة الدّنيا فعند اللّه مغانم كثيرة
كلمه «عند اللّه» اشاره به برترى پاداشهاى الهى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 7،10،11
7 ـ اعطاى درجه و اجر و پاداش از سوى خداوند بر اساس نظامى عادلانه
فضّل اللّه المجاهدون باموالهم و انفسهم على القاعدين درجة وكلاّ . .. اجراً عظيماً
10 ـ پاداش نيكوى الهى ، ثمره ايمان
لايستوى القاعدون من المؤمنين . .. كلاّ وعد اللّه الحسنى
11 ـ بازنشستگان از جهاد ، هنگامى از پاداش الهى برخوردارند كه از روى بى ايمانى ، ترك جهاد نكرده باشند .
لايستوى القاعدون من المؤمنين . .. كلاّ وعد اللّه الحسنى
چون «من المؤمنين» حال براى «القاعدون» است، مى رساند كه بازنشستگان از جنگ در صورتى قابل مقايسه با مجاهدان هستد كه ايمانشان محفوظ باشد. يعنى بازماندنشان از جنگ در شرايطى نباشد كه موجب سلب ايمان آنان گردد و يا ترك جهاد از روى بى ايمانى به فرامين خدا و رسول نباشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 96 - 1
1 ـ پاداش هاى الهى ، داراى مراتب و درجات
فضّل اللّه . .. اجراً عظيماً. درجات منه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 100 - 10،12،14،19
10 ـ خداوند ، تضمين كننده پاداش كسانى كه در مسير هجرت با مرگ مواجه شوند .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
12 ـ هجرت به سوى خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) ، موجب برخوردارى از اجر و پاداش الهى
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله . .. فقد وقع اجره على اللّه
14 ـ اقدام به عمل نيك ، هر چند به انجام نرسد ، موجب برخوردارى از پاداش هاى الهى است . *
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
19 ـ سفر براى شناخت رهبر ، هجرت در راه خدا و مرگ در آن سفر ، در پى دارنده پاداش الهى است .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
امام صادق (ع) درباره كسى كه در سفر براى شناخت رهبر از دنيا برود فرمود: انّ اللّه عزّ و جل يقول: و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّه. .. .
اصول كافى، ج 1، ص 378، ح 2 ; نورالثقلين، ج 1، ص 540، ح 522.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 104 - 8،10
8 ـ اميد مجاهدان به پاداش و نصرت الهى ، زمينه تقويت روحيه و سستى نكردن آنان در رويارويى با دشمنان دين
و لاتهنوا . .. و ترجون من اللّه ما لايرجون
10 ـ اميد به پاداش و نصرت الهى ، پشتوانه و امتيازى براى مجاهدان ، در برابر دشمنان
و ترجون من اللّه ما لايرجون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 114 - 5،8،9،10
5 ـ بهره مندى از پاداش بزرگ الهى در گرو انجام اعمال نيك به انگيزه جلب رضايت خداست .
و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
8 ـ دعوت كنندگان مردم به دستگيرى از مستمندان ، بهره مند از پاداش عظيم الهى
الا من امر بصدقة . .. فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
9 ـ فراخوانى مردم به همزيستى مسالمت آميز ، داراى پاداشى عظيم الهى
الا من امر بصدقة او معروف او اصلح بين الناس . .. نؤتيه أجراً عظيماً
10 ـ پاداش هاى الهى داراى درجات متفاوت و متناسب با انگيزه ها و رفتار آدميان
و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 2،5،6
2 ـ آرزو هاى پوچ انسان ها ـ چه مسلمان و چه اهل كتاب ـ نقشى در پاداش و كيفر هاى الهى نخواهد داشت .
ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً يجز به
«امانى»، جمع «امنية»، به معناى آرزو و خيالهاى موهوم است.
5 ـ عملكرد مردم ، تعيين كننده كيفر و جزاى الهى است ، نه صرف انتساب به مكتب و يا دينى خاص !
ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً يجز به
6 ـ نظام كيفر و جزاى الهى ، دور از هرگونه تبعيض و بى عدالتى است .
من يعمل سوءاً يجز به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 5،8
5 ـ بهره مندى مردم از پاداش هاى الهى و ورودشان به بهشت ، در گرو ايمان و عمل صالح است ، نه جنسيت و انتساب به مذهب يا فرقه اى خاص .
و من يعمل من الصلحت من ذكر او انثى و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
8 ـ در نظام جزا و پاداش الهى كمترين ستمى راه ندارد .
من يعمل سوءاً يجز به . .. فأولئك يدخلون الجنة و لايظلمون نقيراً
«نقير» به فرو رفته گى در هسته خرما گفته مى شود و كنايه از چيز اندك و حقير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 128 - 18
18 ـ رعايت كنندگان تقوا و احسان در محيط خانواده ، از پاداش الهى برخوردار خواهند شد .
و إن تحسنوا و تتقوا فإنّ اللّه كان بما تعملون خبيراً
جمله «فان اللّه . ..» در مقام تشويق به احسان و تقواست. و چون علم خدا به احسان و تقوا، معمولا تأثيرى براى انجام آن ندارد ; بنابراين بايد كنايه از پاداش دهى الهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 134 - 11
11 ـ نظام پاداش دهى خداوند ، بر اساس علم و آگاهى اوست .
فعند اللّه ثواب الدنيا و الأخرة . .. و كان اللّه سميعاً بصيراً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 146 - 10،11
10 ـ منافقان تائب ، بهره مند از پاداش بزرگ خدا خواهند بود .
فأولئك مع المؤمنين و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
11 ـ پاداش الهى ، داراى مراتبى مختلف است .
و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 10
10 ـ پاداش الهى ، داراى تناسب و همگونى با اعمال انسانهاست .
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
توصيف خداوند به «شاكرا» كه حكايت از پاداش دهى او در مقابل شكرگزارى بندگان است، مى رساند كه پاداشهاى الهى مناسب با رفتار و كردار نيك انسانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 149 - 12
12 ـ تناسب و همگونى پاداش الهى با عمل انسان
أو تعفوا عن سوء فإنّ اللّه كان عفواً قديراً
خداوند، گذشت و بخشش خويش را پاداش كسانى قرار داده كه اهل عفو و گذشت هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 152 - 5،8
5 ـ ايمان دارندگان به خدا و تمامى انبيا ، مورد وعده الهى به برخوردارى از پاداش هاى فراوان
و الذين ءامنوا باللّه و رسله . .. أولئك سوف يؤتيهم أجورهم
8 ـ پاداش دهى خداوند به بندگان خويش ، پرتويى از غفران و رحمت اوست .
أولئك سوف يؤتيهم أجورهم و كان اللّه غفوراً رحيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 12،14،15،18
12 ـ مؤمنان به خدا ، قيامت و قرآن ، بر پا دارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، از پاداش بزرگ الهى ، برخوردار خواهند شد .
أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
14 ـ ايمان ، آنگاه در بهره مندى از پاداش بزرگ الهى كارساز است كه توأم با عمل باشد .
و المقيمين الصلوة . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيما
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
18 ـ پاداش هاى الهى داراى درجات و مراتب
أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 2،4
2 ـ خداوند خود پاداش دهنده به مؤمنان داراى عمل صالح
فيوفيهم أجورهم
4 ـ همراهى ايمان با عمل صالح ، موجب برخوردارى از پاداش و فضل الهى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 175 - 1
1 ـ خداوند ، مؤمنان متمسك به وى را از رحمت ويژه و فضل و هدايت خاص خويش ، بهره مند خواهد كرد .
فاما الذين ءامنوا باللّه و اعتصموا به . .. و يهديهم إليه صرطاً مستقيماً
هدايت، فضل و رحمت خداوند، شامل همه بندگان مى شود. بنابراين ذكر آنها به عنوان پاداش بيانگر رحمت، فضل و هدايت خاص است ; گفتنى است در برداشت فوق ضمير «به» به «اللّه» برگردانده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 9 - 1،2،5
1 ـ وعده الهى به مؤمنان داراى عمل صالح ، به آمرزش و پاداش بزرگ
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصلحت لهم مغفرة و اجر عظيم
2 ـ همراهى ايمان و عمل صالح ، زمينه جلب مغفرت و دستيابى به پاداش بزرگ الهى
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصلحت لهم مغفرة و اجر عظيم
5 ـ پاداش هاى الهى ، داراى مراتب است . *
و اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 27 - 10
10 ـ هابيل سزاوار و شايسته بهره مندى از پاداش هاى الهى با پذيرفته شدن قربانى وى
فتقبل من احدهما
«تقبل» به پذيرفته شدنى اطلاق مى گردد كه مقتضى پاداش باشد. (مفردات راغب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 85 - 3
3 ـ خداوند ، پاداش بخش مؤمنان و محسنان
فاثبهم اللّه بما قالوا . .. ذلك جزاء المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 46 - 5
5 - بيمناكان از مقام پروردگار ، برخوردار از بهشتى در قبال عمل و بهشتى ديگر از فضل الهى *
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان
طبق نظر برخى از مفسران، تثنيه آمدن «جنّتان» نظر به مطلب بالا دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 47 - 1
1 - پاداش بهشت به بيمناكان مقام پروردگار ، نعمتى انكارناپذير و غير قابل تكذيب
و لمن . .. جنّتان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 12 - 1
1 - خداترسان ، مشمول غفران عظيم خداوند و بهره مند از پاداش بزرگ او
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
تنكير «مغفرة»; دلالت بر تعظيم دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - ق - 50 - 33 - 4
4 - بهشت پاداش آنان كه با وجود محسوس نبودن خداوند ، همه جا وى را در نظر داشته و از او بيم دارند .
من خشى الرحمـن بالغيب
بنابر اين كه «بالغيب» وصف براى «رحمان» باشد، برداشت بالا قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 10
10 - دنيا ، عرصه تلاش و كوشش و جهان آخرت ، عرصه اجر و پاداش
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 8
8 ـ لزوم بهره گيرى از ابزار هاى تشويق ( پاداش و . . . ) در گرايش دادن انسان ها به اطاعت خدا و هر كار نيك
إن اللّه اشترى . .. بأن لهم الجنة
اينكه خداوند مؤمنان را با نويد بهشت، به جهاد تشويق كرده است، برداشت فوق به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - حمد - 1 - 4 - 5
5 - روز قيامت ، روز كيفر و پاداش است .
ملك يوم الدين
«دين» در اينجا به معناى جزا (كيفر و پاداش) و يا حساب است، و هر دو بازگشت به يك معنا دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 25 - 9،12
9 ـ دنيا ، محل اندوختن و كسب سرمايه ; و آخرت روز دريافت اندوخته هاست .
و وفّيت كل نفس ما كسبت
12 ـ پندار غلط برخى از اهل كتاب ، نسبت به محو اعمال ناشايست آنان در قيامت
لن تمسّنا النار . .. و وفّيت كل نفس ما كسبت
به نظر مى رسد جمله «وفّيت كل . .. »، اشاره به علّت پندارى است كه اهل كتاب داشتند: لن تمسّنا النار.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 35 - 5
5- قيامت ، روز كيفر و جزا و « يوم الدين » از نام هاى آن است .
يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 7
7 - جزا ديدن يكايك آدميان ، فلسفه برپايى قيامت
ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس
«لتجزى»يا تعليل است براى «آتية» و جمله «أكاد أخفيها» معترضه است و يا تعليل است براى هر دو موضوع مطرح شده در آيه كه آمدن قيامت و وجود زمينه براى مخفى ماندن اخبار آن از سوى خداوند است و يا تنها بيانگر علت «أخفيها» است، برداشت مذكور، مبتنى بر دو احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 100 - 4
4 - قيامت ، روز ظهور اعمال دنيوى انسان است .
من أعرض عنه فإنّه يحمل يوم القيـمة وزرًا
«وزر»،به معناى بارسنگين است و به گناه از آن جهت كه بار سنگينى بر دوش گنه كار است، «وزر» اطلاق مى گردد (مفردات راغب). «حمل وزر» حاكى از آن است كه در قيامت، گناه به صورت بارى بر دوش گناهكار ظهور خواهد يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 56 - 8
8 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
الملك يومئذ للّه يحكم بينهم . .. فى جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 69 - 4
4 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
اللّه يحكم بينكم يوم القيـمة
جمله «اللّه يحكم بينكم يوم القيامة»، متضمن نويد پاداش به مؤمنان و وعده مجازات و كيفر به مشركان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 82 - 2
2 - قيامت ، روز محاسبه كردار آدميان و مجازات و پاداش در تعليمات ابراهيم
و الذى أطمع أن يغفرلى خطيئتى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 12
12 - قيامت ، صحنه پاداش و كيفر
من جاء بالحسنة فله خير منها. .. و من جاء بالسيّئة فكبّت وجوههم فى النّار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 1،2
1 - خداوند پاداش دهنده مؤمنانِ داراى عمل صالح در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
2 - اعمالِ صالحِ مؤمنان فراهم آورنده زمينه ، براى دريافت پاداش از خداوند ، در قيامت است .
فلأنفسهم يمهدون . ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
«لام» در «ليجزى» تعليل براى «يمهدون» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 45 - 8
8 - قيامت ، عرصه مجازات و كيفر و پاداش
و لو يؤاخذ اللّه الناس . .. و لـكن يؤخّرهم إلى أجل مسمًّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 20 - 3
3 - قيامت ، روز مجازات و كيفر و پاداش
هـذا يوم الدين
«دين» در آيه شريفه، به معناى «جزا» و «حساب» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 53 - 4
4 - جزا و كيفر و پاداش ، فلسفه برپا شدن قيامت و رستاخيز انسان ها است .
أءنّا لمدينون
آمدن عبارت «مدينون» (جزا داده شدگان) به جاى «مبعثون» (مبعوث شدگان) و «محيون» (زنده شدگان)، مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه اساس رستاخيز انسان ها، مسأله جزا است; نه صرف زنده شدن دوباره انسان ها.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 15 - 13
13 - قيامت ، روز روبه رو شدن بندگان با كيفر و پاداش الهى
يوم التلاق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 1،5
1 - نظام پاداش و كيفر الهى در قيامت ، فراگير همه انسان ها و شامل تمامى حركات انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«ما» در «بما كسبت» موصول بوده و افاده كننده معناى جنس است. بنابراين «ما كسبت»; يعنى، هر آنچه كه بشر انجام داده و هر حركتى كه از خود نشان دهد.
5 - در نظام كيفر و پاداش الهى در قيامت ، به كسى كمترين ستمى نخواهد شد .
لا ظلم اليوم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 56 - 2
2 - « قيامت » روز كيفر و پاداش
يوم الدين
«دين» به معناى جزا است و «جزا» معادل سزا مى باشد كه هم شامل كيفر مى شود و هم پاداش.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 6 - 1
1 - قيامت ، روز برانگيخته شدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
يوم يبعثهم اللّه جميعًا فينبّئهم بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 3
3 - پاداش و كيفر اعمال در قيامت ، براساس نامه عمل و كردار انسان در دنيا است .
يعلمون ما تفعلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 26 - 10
10 - « عن أبى جعفر ( ع ) فى قوله تبارك و تعالى « و يستحيب الذين آمنوا و عملوا الصالحات و يزيدهم من فضله » قال : هو المؤمن يدعوا لأخيه بظهر الغيب فيقول له الملك : آمين . و يقول اللّه العزيز الجبّار و لك مِثلا ما سألت و قد أعطيت ما سألت بحبّك إيّاه ;
از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند تعالى: «و يستحيب الذين آمنوا و عملوا الصالحات و يزيدهم من فضله» روايت شده كه فرمود: مراد مؤمنى است كه پشت سر برادر دينى خود دعا مى كند و فرشته براى او آمين مى گويد و خداى عزيز جبار مى فرمايد (اى مؤمن) و براى تو است دو برابر آنچه براى برادرت خواستى و به خاطر اين كه برادرت را دوست داشتى آنچه را درخواست كردى به تو عطا كردم».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 72 - 4
4 ـ مزد و پاداش دعوت به حق و تبليغ دين ، بر عهده خداست .
إن أجرى إلا على اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 114 - 8،9
8 ـ دعوت كنندگان مردم به دستگيرى از مستمندان ، بهره مند از پاداش عظيم الهى
الا من امر بصدقة . .. فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
9 ـ فراخوانى مردم به همزيستى مسالمت آميز ، داراى پاداشى عظيم الهى
الا من امر بصدقة او معروف او اصلح بين الناس . .. نؤتيه أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 7،11،12
7 ـ تلاشگران براى پاداش هاى دنيوى ، از نعمت دنيا بهره مند خواهند شد .
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
12 ـ جهاد و مقاومت در جنگ ، موجب برخوردارى از پاداش دنيوى و اخروى
و لمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم و يعلم الصّابرين . .. و من يرد ثواب الدّنيا
با توجّه به آيات قبل، از مصاديق مورد نظر براى اعمال خير، جهاد و مبارزه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 7
7 ـ پاداش هاى اخروى خداوند ، نيكو و عارى از هر گونه نقصان است و پاداش هاى دنيوى ، همراه با مشكلات
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
از اينكه پاداشهاى اخروى را نيكو شمرده (حسن ثواب الآخرة)، معلوم مى شود پاداشهاى اخروى به تمام جهات، نيكوست و در مقابل، ثواب دنيوى را به نيكو بودن توصيف نكرده تا به اين نكته اشاره كند كه پاداشهاى خداوند در دنيا، همواره ملازم با مشكلات و نقصانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 14
14 ـ اراده الهى بر محروم سازى كفرپيشگان از بهره هاى دنيوى نيست . *
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
مفهوم كلمه «فى الآخرة»، گوياى آن است كه اراده الهى بر محروم ساختن كافران از مواهب آخرت است، نه بهره هاى دنيوى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 27 - 4،5،6
4 - خداوند ، پاداش ابراهيم ( ع ) را در همين دنيا ، به او عطا كرد .
و ءاتينـه أجره فى الدنيا
5 - ابراهيم ( ع ) ، مستحق و سزاوار دريافت پاداش دنيوى بوده است .
و ءاتينـه أجره فى الدنيا
اضافه شدن «أجر» به ضميرى كه مرجع آن، ابراهيم(ع) است ـ گوياى اين نكته است كه او، پاداشى داشته و سزاوار آن بوده است. گفتنى است كه «فى الدنيا» احتمال دارد كه متعلق به «آتيناه» باشد و احتمال دارد كه متعلق به «أجره» باشد. برداشت بالا بنابر احتمال دوم است.
6 - اعطاى اسحاق و يعقوب ( ع ) به ابراهيم ( ع ) و نيز قرار دادن مقام نبوت در نسل آن حضرت ، پاداش دنيوى ابراهيم ( ع ) از سوى خداوند بود .
و وهبنا له إسحـق . .. و جعلنا فى ذرّيّته النبوّة... و ءاتينـه أجره فى الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 7
7 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى را كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او انفاق مى كنند ) ، به آنان بازمى گرداند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن گفته مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 9
9 ـ قصد و نيّت عمل كننده كردار هاى نيك ، تعيين كننده برخوردارى وى از نعمت هاى دنيا يا مواهب آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 3
3 ـ مجاهدت در راه خدا به همراهى پيامبران الهى و دعا به درگاه او ، موجب بهره مندى از پاداش هاى دنيوى و اخروى
و كايّن من نبىّ . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،9
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
9 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى پردازند ) ، به آنان بازمى گرداند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن (چند و چندين برابر نمودن) اطلاق مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 5
5 ـ دريافت برخى از پاداش ها و جزاى اعمال در غير قيامت ( دنيا و برزخ ) *
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
كلمه «انّما»، دريافت كامل پاداش و جزا را منحصر به روز قيامت مى كند، لذا مفهوم آن، دريافت برخى از جزا و پاداش در غير روز قيامت است و مراد از غير قيامت، مى تواند دنيا و يا برزخ و يا هر دو باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 9
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 18 - 10
10- « عن إبن عباس أن النبى (صلی الله علیه و آله) قال : معنى الأية من كان يريد ثواب الدنيا بعمله الذى افترضه الله عليه لايريد به وجه الله و الدار الأخرة عجّل له فيها ما يشاء الله من عرض الدنيا و ليس له ثواب فى الأخرة و ذلك ان الله سبحانه و تعالى يؤتيه ذلك ليستعين به على الطاعة فيستعمله فى معصية الله فيعاقبه الله عليه ;
از ابن عباس روايت شده است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: معناى آيه «من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها مان يشاء» اين است كه با انجام اعمالى كه خداوند بر او واجب گردانيده، تقرب به سوى خدا و روز آخرت را اراده نمى كند; بلكه پاداش دنيوى را اراده مى كند، در دنيا آنچه را كه خداوند بخواهد از نعمتهاى دنيوى به او داده مى شود و براى او در آخرت پاداشى نيست; چون خداوند ـ سبحانه و تعالى ـ آن را به او داده است تا در طريق طاعت كمكش كند; ولى او در معصيت خداوند آن را به كار مى بندد. پس خداوند او را به خاطر اين كار عذاب مى كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 9
9 - بازگشت نتيجه كردار و اندوخته هاى انسان ، به خود وى در دنيا و آخرت
محياهم و مماتهم . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت
آيه شريفه پاسخ و ردى است بر كسانى كه صالح و ناصالح را در زندگى و مرگ مساوى مى پنداشتند از اين مطلب، استفاده مى شود كه دنيا و آخرت هر دو ميدان جزا و پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 15 - 12
12ـ اعمال نيك ، اگر به قصد دستيابى به بهره هاى دنيوى انجام گيرد ، نتايج آن تنها در دنيا عايد انسان مى شود .
من كان يريد الحيـوة الدنيا و زينتها نوفّ إليهم أعمـلهم فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5،10
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
10 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه اى كه مؤمنان به او مى دهند ، علاوه بر بازپس دادن چند برابر آن در دنيا ، پاداشى نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان خواهد داد .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
واژه «كريم» در هر مقامى، معنايى متناسب با همان مقام دارد. در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،9،11
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
9 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى پردازند ) ، به آنان بازمى گرداند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن (چند و چندين برابر نمودن) اطلاق مى شود (مفردات راغب).
11 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه كه مؤمنان به او مى دهند علاوه بر باز پس دادن چند برابر آن در دنيا پاداش نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان عطا خواهد كرد .
إنّ المصّدّقين . .. و أقرضوا اللّه ... و لهم أجر كريم
واژه «كريم»، در هر مورد معنايى متناسب با همان جا دارد و در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 2
2 ـ ثبات قدم ( پايمردى ) و پيروزى بر دشمنان ، پاداش دنيوى خداوند به مجاهدان صابر و نيايشگر
ربّنا . .. و ثبّت اقدامنا و انصرنا على القوم الكافرين. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 13
13ـ برخوردارى نيكوكاران از پاداش هاى الهى در دنيا
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 14
14ـ خداوند ، نيكوكاران را در دنيا از پاداش هاى خويش بهره مند مى سازد .
و لانضيع أجر المحسنين
به قرينه آيه بعد ، مراد از «أجر» پاداشهاى دنيوى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 2
2ـ نيكوكاران علاوه بر بهره مند شدن از پاداش در حيات دنيا ، از پاداش هاى برتر اخروى نيز برخوردار خواهند شد .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 8
8- احسان كنندگان ، در همين دنيا بهره خوبى خواهند داشت .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت فوق بر اين اساس است كه «فى هـذه» متعلق به «حسنة» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 6،7
6 - اعطاى پاداش نيك در دنيا ، وعده خداوند به احسان كنندگان
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا مبتنى بر اين ديدگاه است كه «فى هـذه الدنيا» ظرف براى «حسنة» باشد، نه براى «أحسنوا»; چنان كه در جاى ديگر قرآن، به اين حقيقت تصريح شده است: «للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير. ..»، (سوره نحل (16) آيه 30).
7 - پاداش احسان كنندگان در دنيا ، بسيار بزرگ و توصيف ناپذير است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا از تنوين «حسنة» ـ كه براى تعظيم و تفخيم است ـ استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1،12
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
12- مهاجران ، از فوايد دنيوى و پاداش اخروى هجرت در راه خدا بى خبرند .
و الذين هاجروا . .. لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 10
10- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، بسى برتر از پاداش دنيوى آن است .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 10،11
10ـ يوسف ( ع ) در آخرت از پاداشى برتر و بهتر از آنچه در دنيا بدان دست يافت ، بهره مند خواهد شد .
و كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير ... و
11ـ پاداش هاى دنيوى و اخروى يوسف ( ع ) ، دستاورد ايمان و ملازمت او بر تقوا و پرهيزگارى بود .
و كذلك مكّنّا ليوسف . .. و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 18 - 10
10 - تقواپيشگان ، مورد حفاظت خداوند از گرفتارى به جهنم ، در قبال تلاش آنان براى حفظ ارزش هاى الهى در دنيا
إنّ المتّقين . .. و وقيهم ربّهم عذاب الجحيم
با توجه به اين كه ريشه «متقين» و «وقاهم» از يك ماده مى باشد، ممكن است تعبير «وقاهم» اشاره به مطلب بالا داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 1،2،4،5،8
1 - اعمال خوب مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، در پى دارنده پاداشى از نوع پاداش بهترين عمل ها از سوى خداوند
رجال . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
2 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، از بهترين و بالاترين پاداش هاى الهى برخوردار خواهند بود .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين نكته است كه كلمه «جزاء» پيش از «أحسن»، در تقدير و مفعول دوم براى «ليجزى» باشد.
4 - چشم پوشى خداوند در مقام پاداش دهى ، از كم و كاستى هاى اعمال نيك مردمانى كه دايم به ياد خدا هستند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
اعطاى پاداش بهترين و كامل ترين اعمال به مردمان الهى، ممكن است به اين معنا باشد كه خداوند، كم و كاستى هاى اعمال آنان را ناديده مى گيرد و پاداش عمل كامل را به آنان عنايت مى كند.
5 - جلوه فضل الهى ، در پاداش دادن به مردمانى كه پيوسته به ياد خدا هستند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
«جزاى أحسن» ـ كه به معناى پاداش دادن به بيش از حد استحقاق است ـ بيانگر تجلى فضل خدا، در پاداش دهى به مردمان الهى است.
8 - مردانى كه همواره در ياد خدا هستند ، علاوه بر دريافت بهترين پاداش اعمال خود ، از فضل مخصوص الهى نيز برخورداراند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 27 - 21
21 - راهبان حقيقى در پيشگاه خدا مأجوراند .
فـاتينا الذين ءامنوا منهم أجرهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 51 - 6
6ـ خداوند ، اعطا كننده پاداش رسالت به پيامبران خويش
إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 39 - 9
9 - خداوند ، به پيامبران ، در مقابل تبليغ رسالت هاى الهى ، پاداش مى دهد .
الذين يبلّغون رسـلـت اللّه . .. و كفى باللّه حسيبًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 85 - 7
7 - جايگاه رفيع پيامبر (صلی الله علیه و آله) در سراى آخرت ، پاداش رسالت او از جانب خداوند
إنّ الذى فرض عليك القرءان لرادّك إلى معاد
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه مراد از «معاد» جايگاه اخروى پيامبر(صلی الله علیه و آله) باشد. بنابراين مفاد آيه چنين مى شود: آن كسى كه اين بار سنگين رسالت را بر دوش تو نهاد، قطعاً پاداشى به تو در قبال آن خواهد داد كه در وصف نگنجد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 46 - 1
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، هيچ اجر و پاداشى از كافران در قبال رسالت خويش درخواست نكرد .
أم تسئلهم أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 8
8 - تلاش در راه رفع كدورت هاى پيشين ، به دنبال عفو و گذشت از خطاى ديگران ، داراى ارزشى والا و پاداش فراوان الهى است .
فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
ذكر «أصلح» پس از عفو، نشان مى دهد كه صرف عفو و اغماض در دستيابى به پاداش والاى الهى كفايت نمى كند، بلكه مى بايست پس از گذشت، در راه رفع اختلافات گام برداشت و طرح صميميت و آشتى افكند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 2
2ـ بهشت عدن ، پاداش وفا كردن به پيمان هاى الهى ، نشكستن عهد ها و برقرار كردن پيوندهايى كه خدا به برقرارى آن امر كرده است .
الذين يوفون بعهد الله . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 184 - 16
16 - روزه گرفتن و فديه دادن به مسكين ، چنانچه با ميل و رغبت باشد ، ثوابى افزونتر دارد .
كتب عليكم الصيام . .. و على الذين يطيقونه فدية ... فمن تطوع خيراً فهو خير له
مصداق مورد نظر براى «خيراً» به دليل فرازهاى قبل، روزه گرفتن و در صورت مشقت بار بودن روزه، فديه دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 24 - 7
7 - « عن الصّادق ( ع ) قال : « الأيّام الخالية » أيّام الصوم فى الدنيا ;
از امام صادق(ع) درباره «الأيّام الخالية» روايت شده كه فرمود: [مراد] روزهاى روزه دارى در دنيا است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 15 - 7،8،12
7- مادر ، داراى حقى فزون تر از پدر ، در برخوردارى از احسان و خدمات فرزند
و وصّينا الإنسـن بولديه إحسـنًا حملته أُمّه كرهًا و وضعته كرهًا و حمله و فصـله
خداوند، در آغاز احسان به پدر و مادر را توصيه كرده است; ولى در بيان فلسفه آن صرفاً از زحمات مادر ياد نموده است. اين در حقيقت تأكيد بر حق مادر و توصيه فزون تر در مورد او است.
8- دشوارى هاى دوران باردارى و زايمان ، دليل لزوم احسان فرزند به مادر
و وصّينا الإنسـن بولديه إحسـنًا حملته أُمّه كرهًا و وضعته كرهًا
برداشت بالا با توجه به دو نكته زير است: الف) «كره» به معناى مشقت و دشوارى است. ب) تعبير «حملته اُمّه» در واقع، بيانگر فلسفه «وصّينا الإنسان...» است.
12- احسان به مادر ، پاسخى بايسته به سى ماه رنج و تلاش وى در رشد و تربيت فرزند
و وصّينا الإنسـن بولديه إحسـنًا . .. و حمله و فصـله ثلـثون شهرًا
تذكر خداوند، به سى ماه رنج مادر به پاى فرزند، از مراحل نخستين تكوّن و شكل گيرى و رشد او ـ در پى سفارش به احسان نسبت به والدين ـ مطلب بالا را مى رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 20
20 - مردان و زنان صدقه پرداز ، از پاداش عظيم الهى برخوردارند .
و المتصدّقين و المتصدّقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 2
2 - مردان و زنانى كه در برابر فرمان خدا تسليم اند ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 17
17 - مردان و زنان فروتن ، از پاداشى عظيم برخوردارند .
و الخـشعين و الخـشعـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 10
10 - مردان و زنان مطيع و خاضع ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
و القـنتين و القـنتـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 28
28 - مردان و زنانى كه زياد از خداوند ياد مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 22
22 - مردان و زنان روزه گير ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـئمين و الصـئمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 15
15 - مردان و زنان شكيبا ، از پاداشى با عظمت برخوردارند .
و الصـبرين و الصـبرت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 12
12 - مردان و زنان صداقت پيشه ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـدقين و الصـدقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 3
3 - زنان و مردان مؤمن نيك كردار ، اهل بهشت اند .
من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 25
25 - مردان و زنان عفيف ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الحـفظين فروجهم و الحـفظـت . .. أعدّ اللّه لهم... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 30
30 - مردان و زنانى كه ياد خداوند را در دل ها زنده مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 4
4 - مردان و زنان مسلمان ، از پاداش بزرگ الهى برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 6
6 - مردان و زنان با ايمان ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
إنّ . .. و المؤمنين و المؤمنـت ... أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 3
3 - زنان و مردان مؤمن نيك كردار ، اهل بهشت اند .
من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 5 - 5
5 - همسانى زنان و مردان مؤمن ، در بهرهورى از ثمرات ايمان خود و پاداش هاى الهى
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت
قرار گرفتن وصف «المؤمنات» در كنار «المؤمنين»، مى رساند كه زنان و مردان در ره يابى به بهشت جاودان همسان اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 84 - 10
10 - ربوبيت خداوند ، مقتضى پاداش به دارندگان نيت خير و سبقت گيرندگان در كار نيك
و عجلت إليك ربّ لترضى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 5
5 - پاداش سجده و تسبيح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان ، فوق حد شمارش است .
إنّما يؤمن . .. سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنـهم
«فاء» در «فلاتعلم نفس» تفريع بر آيات پيش است كه در آنها صفات نيكوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراين، معنا، چنين مى شود: «مؤمنانى كه داراى صفات ياد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفريع احتمال دارد كه اختفاى پاداش، كنايه از فوق شمارش بودن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 4
4 - وجود زمينه بهره مندى از پاداش هاى نيكوى الهى ، براى سخاوتمندان و تقواپيشگان
من أعطى و اتّقى . و صدّق بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 86 - 9
9 ـ تحيّت ها و درود هاى اهل ايمان به يكديگر ، مورد محاسبه خداوند و در پى دارنده اجر و پاداش الهى
و اذا حيّيتم . .. انّ اللّه كان على كل شىء حسيبا
محاسبه اعمال نيك كنايه از پاداش دهى خداوند بر آن اعمال مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 144 - 18
18 ـ وعده خداوند به اعطاى پاداش به سپاسگزاران نعمت هاى الهى
و سيجزى اللّه الشّاكرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 12
12 ـ علم و آگاهى گسترده خداوند ، تضمين كننده پاداش دهى او به بندگان مؤمن و شاكر خويش
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 35 - 4
4 - سنت الهى بر اعطاى پاداش عالى ، به شكرگزاران و نجات ايشان از عذاب هاى فراگير
كذلك نجزى من شكر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 3 - 9
9- نجات نوح ( ع ) و همراهان او ، پاداش عبوديت و شكرگزارى مداوم وى بود .
ذرّية من حملنا مع نوح إنه كان عبدًا شكورًا
«ذرّية . ..» اشاره به نجات همراهان نوح(ع) از غرق شدن دارد و جمله «إنه كان عبداً شكوراً» مى تواند تعليل براى آن نجات باشد; يعنى، چون حضرت نوح(ع) عبدى شاكر بود، او و همراهانش را نجات بخشيديم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 19
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 21
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 11
11 ـ يكسانى پاداش رزمندگان شهيد و مجاهدان پيروز
فيقتل او يغلب فسوف نؤتيه اجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 16
16 ـ تضمين قطعى بهشت از سوى خداوند ، براى مجاهدان رزمنده اى كه سرانجام به شهادت مى رسند . *
فيقتلون و يقتلون
برداشت فوق بدين احتمال است كه «و يقتلون» قيد باشد ; يعنى، صرفاً كشتن دشمنان خدا تضمين كننده بهشت نيست و به حساب معامله با خدا گذاشته نمى شود ; بلكه كشتن و نهايتا كشته شدن، معامله با خداست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 6 - 1
1- بهشت موعود ، پاداش شهيدان راه خدا
و يدخلهم الجنّة عرّفها لهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 146 - 13
13 ـ محبّت خدا ، پاداش پايمردى شكيبايان در رويارويى و نبرد با دشمنان دين خدا
فما وهنوا لما اصابهم . .. و اللّه يحبّ الصّابرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 2
2 ـ ثبات قدم ( پايمردى ) و پيروزى بر دشمنان ، پاداش دنيوى خداوند به مجاهدان صابر و نيايشگر
ربّنا . .. و ثبّت اقدامنا و انصرنا على القوم الكافرين. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 4
4 ـ ثابت قدمان در ايمان ، بهره مند از پاداش بزرگ و ويژه خداوند
اشدّ تثبيتاً. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
در برداشت فوق، «اذاً لأَتيناهم . .. »، نتيجه «اشدّ تثبيتاً» گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 3
3- خداوند ، به هر يك از اعمال نيك صابران ، مطابق بهترين نوع آنها پاداش مى دهد .
و لنجزينّ الذين صبروا أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 59 - 1
1 - پاداش صبرپيشگان متوكل بر خدا ، بسى ستوده و نيكو است .
نعم أجر العـملين . الذين صبروا و على ربّهم يتوكّلون
«الذين» بدل براى «العاملين» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 16،22،23
16 - صابران ، برخوردار از اجر و پاداش كامل و بى شمار
إنّما يوفّى الصـبرون أجرهم بغير حساب
«توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت كامل است.
22 - « عن أبى عبداللّه ( ع ) قال : قال رسول اللّه (صلی الله علیه و آله) إذا نشرت الدواوين و نصبت الموازين لم ينصب لأهل البلاء ميزان و
لم ينشر لهم ديوان ثمّ تلا هـذه الأية « إنّما يوفّى الصابرون أجرهم بغيرحساب » ;
از امام صادق(ع) روايت شده كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: هنگامى كه نامه هاى اعمال گشوده مى شود و ميزان ها [براى سنجش اعمال] برپا مى گردد، براى اهل مصيبت و بلا [كه صابر بوده اند] ميزانى برپا نشده و نامه عملى گشوده نخواهد شد. آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود: إنّما يوفّى الصابرون أجرهم بغير حساب».
23 - « عن أميرالمؤمنين ( ع ) : . . . قال اللّه عزّوجلّ . . . إنّما يوفّى الصابرون أجرهم بغيرحساب ، فما أعطاهم اللّه فى الدنيا لم يحاسبهم به فى الأخرة . . . ;
از امام على(ع) روايت شده: . ..خداى عزّوجلّ فرمود: «إنّما يوفّى الصابرون أجرهم بغير حساب» آنچه را خدا در دنيا به صابران داده است، در قيامت حساب آن را از آنان نمى خواهد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 11
11 - مؤمنان به خدا و قيامت و دارندگان عمل صالح ، در قيامت هيچ ترس و اندوهى نخواهند داشت .
من ءامن باللّه و اليوم الأخر و عمل صلحاً . .. و لا خوف عليهم و لاهم يحزنون
به قرينه «فلهم أجرهم عند ربهم» مى توان گفت: ظرف «لاخوف عليهم . ..» قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 5
5 ـ بهشت پاداش راستگويان و راست كرداران است .
هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم لهم جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 24 - 1،13
1 - خداوند ، به راستگويان ، به خاطر صداقت شان ، پاداش مى دهد .
ليجزى اللّه الصـدقين بصدقهم
لام در «ليجزى» لام عاقبت است.
13 - اعطاى پاداش از ناحيه خداوند به راستگويان ، از آمرزگارى و رحمت او است .
ليجزى اللّه الصـدقين . .. إنّ اللّه كان غفورًا رحيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 8 - 11
11 - « قال الصادق ( ع ) : إذا سأل عن صدقه على أىّ وجه قاله ، فيجازى بحسبه فكيف يكون حال الكاذب . . . ;
امام صادق(ع) فرمود: در صورتى كه راستگو، از راستگويى اش سؤال شود كه به چه انگيزه اى بوده است؟ و بر حسب آن جزا داده شود، حال دروغگو چگونه خواهد بود. ..؟».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 1،2،3
1 ـ قطعى بودن پاداش اعمال خير صالحان ، از سوى خداوند
و اولئك من الصالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
2 ـ قطعى بودن پاداش اعمال خير صالحانِ اهل كتاب ، از سوى خداوند
من اهل الكتب . .. و اولئك من الصالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
3 ـ اعمال خير صالحان هرگز از جانب خداوند ، كفران نخواهد شد و مورد ناسپاسى قرار نخواهد گرفت .
و اولئك من الصالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 5
5 ـ بهشت پاداش راستگويان و راست كرداران است .
هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم لهم جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 85 - 6
6 ـ هدايت ويژه، پاداش خداوند به صالحان است.
كلا هدينا . .. كل من الصلحين
در آيه پيشين سخن از هدايت ويژه براى پيامبران بود و اين آيه آنان را از زمره صالحان مى شمارد. بنابراين وصف مذكور بايد در حصول هدايت ويژه داراى نقش باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 1
1- ذوالقرنين ، به اعطاى پاداش نيك ، به مؤمنان نيك كردار ، وعده داد .
و أمّا من ءامن و عمل صـلحًا فله جزاءً الحسنى
«جزاء» حال است و بيانِ اين كه رفتار نيكو (الحسنى) پاداش ايمان و عمل صالح شخص است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 76 - 4
4- عمل صالح باقى مى ماند و نيكوكاران ، از پاداش آن در پيشگاه خداوند برخوردار مى گردند .
والبقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
«خير» گرچه اسم تفضيل است; ولى همواره اين مفهوم را ندارد كه نقطه مقابل هم، اصل وصف را داراست; بلكه در نظاير اين آيه تفضيل به معناى حقيقى آن وجود ندارد و گفتن «خير ثواباً» در مقابل پندار دنيامداران است كه به نتيجه كارهايشان دل بسته اند و مراد اين است كه تنها به ثواب عمل صالح مى توان دل بست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 96 - 2
2- محبوبيت در دل هاى مردم ، از جمله پاداش هاى خداوند به مؤمنان داراى كردار نيك .
إنّ الذين ءامنوا . .. سيجعل لهم الرحمن ودًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 14 - 1
1 - بهشت ، پاداش خدا به مؤمنان نيك كردار
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 56 - 4
4 - بهشت ، پاداشت مؤمنان نيك كردار
فالذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فى جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 58 - 1،10
1 - خداوند ، بهشت را ، براى مؤمنان داراى عمل صالح ، تضمين كرده است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لنبوّئنّهم من الجنّة غرفًا
لام تأكيد و نون ثقيله در «لنبوّئنّ» دلالت بر ضمانت مى كند.
10 - بهشت جاودان ، براى مؤمنان داراى عمل صالح ، پاداشى نيكو است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لنبوّئنّهم من الجنّة . .. خـلدين فيها نعم أجر ال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 15 - 1
1 - بوستان عظيم بهشتى ، پاداش مؤمنان نيك كردار است .
فأمّا الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فهم فى روضة
نكره آورده شدن «روضة» دلالت بر عظمت آن مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 1،4
1 - خداوند پاداش دهنده مؤمنانِ داراى عمل صالح در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
4 - پاداش دهى خداوند به مؤمنانِ داراى عمل صالح ، فراتر از استحقاق عمل آنها است .
ليجزى الذين ءامنوا . .. من فضله
ذكر «من فضله» براى بيان اين نكته است كه پاداش در نظر گرفته شده براى مؤمنان، براساس استحقاق نيست، بلكه فزون تر از آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 8 - 1،2
1 - بهشت هاى سرشار از نعمت ، پاداش مؤمنانِ داراى اعمال صالح است .
إنّ الذين ءامنوا . .. لهم جنـّـت النعيم
2 - مؤمنان به آيات خدا و انجام دهندگان عمل صالح ، جايگاه شان بهشت است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنـّـت النعيم
به قرينه مقابله با آيه قبل، متعلق «آمنوا» در اين آيه كسانى اند كه به آيات الهى ايمان آورده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 9 - 1
1 - جاودانگى در بهشت سراسر نعمت ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح است .
إنّ الذين ءامنوا . .. جنـّـت النعيم خـلدين فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 19 - 1
1 - باغ هاى بهشتى مهيّا براى پذيرايى ، پاداش مؤمنان نيك كردار است .
أمّا الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم جنّت المأوى نزلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 2
2 - مؤمنانِ داراى عمل صالح ، شايسته غفران و پاداش الهى اند .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 2
2 - خداوند در پاداش دادن به مؤمنان نيك كردار ، هيچ گونه منّتى بر آنان نخواهد گذاشت .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت بالا مبتنى بر اين نكته است كه «ممنون» از ماده «منت» اشتقاق يافته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 2 - 13
13- آمرزش گناهان و سامان يافتن شؤون حيات ، پاداش الهى به مؤمنان صالح پيرو قرآن
و الذين ءامنوا . .. كفّر عنهم سيّئاتهم و أصلح بالهم
«أصلح بالهم» يا به معناى اصلاح مطلق شؤون زندگى و يا اصلاح قلب و دل مؤمنان است، برداشت ياد شده براساس معناى اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 1،2
1 - استقرار در باغ هاى بهشت و جاودانگى در آن ، پاداش تضمين شده خداوند براى مؤمنان نيكوكردار
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. جزاؤهم عند ربّهم جنّـت عدن تجرى من تحتها الأن
2 - پاداشِ مؤمنان شايسته كردار ، جلوه ربوبيت خداوند بر آنان است .
عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 214 - 1،2
1 ـ بهشت ، از آنِ كسانى است كه در مقابل آزمايش هاى الهى شكيبا باشند .
ام حسبتم ان تدخلوا الجنّة
2 ـ ورود به بهشت ، بدون تحمّل سختى ها و مصائب ، پندارى بيش نيست .
ام حسبتم ان تدخلوا الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 8
8ـ نيل يوسف ( ع ) به عزيزى و اقتدار و حاكميت وى در ديار مصر ، پاداشى بر تقواپيشگى ، صبر و نيكوكارى او بود .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 3
3ـ بهشت عدن ، پاداش صبر و استقامت بر فرمان هاى الهى ، برپا داشتن نماز و انفاق كردن
والذين صبروا . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 12 - 7
7 - « عن أبى جعفر ( ع ) فى قوله : « و جزاهم بما صبروا جنّة و حريراً » قال : بما صبروا على الفقر و مصائب الدنيا ;
از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «و جزاهم بما صبروا جنّة و حريرًا» روايت شده كه فرمود: [اين پاداش] براى اين است كه
بر فقر و مصيبت هاى دنيا صبر كرده اند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 117 - 3
3 ـ استوار ماندن بر حق و پايدارى بر ايمان ، در تنگنا ها و شرايط دشوار ، داراى ارزشى والا و پاداشى ويژه
لقد تاب اللّه على النبى و . .. الذين اتبعوه فى ساعة العسرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 117 - 3
3 ـ استوار ماندن بر حق و پايدارى بر ايمان ، در تنگنا ها و شرايط دشوار ، داراى ارزشى والا و پاداشى ويژه
لقد تاب اللّه على النبى و . .. الذين اتبعوه فى ساعة العسرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 155 - 15
15 - از امام صادق ( ع ) روايت شده است : « . . . من صبر كرهاً . . . نصيبه ما قال اللّه عز و جل : « و بشر الصابرين » اى بالجنة و المغفرة . . . ;
. .. كسى كه در مشكلات صبر كند پاداش وى همان بهشت و مغفرت الهى است كه در سخن خداى عز و جل «و بشر الصابرين» به آن بشارت داده شده است ... ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 24 - 4
4 - صداقت و راستى ، پاداش الهى را به دنبال دارد .
ليجزى اللّه . .. بصدقهم
«باء» در «بصدقهم» سببى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 12 - 5
5 - صدقه دادن ، بهترين عمل است و نفع آن به خود صدقه دهنده بازمى گردد .
ذلك خير لكم
كلمه «ذلك» اشاره به اعطاى صدقه دارد. واژه «خير» مى تواند به معناى خوب (در مقابل) بد و يا اسم تفضيل و به معناى بهتر باشد. برداشت ياد شده بر پايه احتمال دوم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 194 - 2،3
2 ـ خداوند ، نويددهنده پاداش به خردمندان مؤمن
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
3 ـ پيامبران ، واسطه خداوند در نويد پاداش به خردمندان
اتنا ما وعدتنا على رسلك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 3
3 - عبادت و انجام اعمال صالح به منظور دريافت اجر و پاداش از خداوند ، صحيح و مقبول درگاه الهى بوده و با الهى بودن آنها منافات ندارد .
يتلون كتـب اللّه و أقاموا الصلوة و أنفقوا . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 3
3 - عبادات نهانى و در دل شب مؤمنان ، داراى پاداش عظيم و نهفته است .
تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربّهم . .. فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 123 - 12
12ـ خداوند ، پرستشگران و بندگان خويش را از پاداش ها بهره مند مى سازد .
فاعبده . .. و ما ربك بغـفل عما تعملون
از هدفهاى بيان آگاهى خدا به اعمال انسانها ، پس از فرمان به عبادت و پرستش (اعبده) ، تضمين پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 3 - 9
9- نجات نوح ( ع ) و همراهان او ، پاداش عبوديت و شكرگزارى مداوم وى بود .
ذرّية من حملنا مع نوح إنه كان عبدًا شكورًا
«ذرّية . ..» اشاره به نجات همراهان نوح(ع) از غرق شدن دارد و جمله «إنه كان عبداً شكوراً» مى تواند تعليل براى آن نجات باشد; يعنى، چون حضرت نوح(ع) عبدى شاكر بود، او و همراهانش را نجات بخشيديم.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بلد - 90 - 13 - 8
8 - « إنّ أعرابيّاً قال لرسول اللّه (صلی الله علیه و آله) علّمنى عملاً يدخلنى الجنّة ؟ قال : أعتق النَسَمَة و فُكّ الرقبة . قال : أوَ ليستا بواحدة ؟ قال له : إنّ عتق الرقبة أن تفرّد بعتقها و فكّ الرقبة أن تُعين فى عتقها . . . ;
مردى باديه نشين به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) عرض كرد: عملى را به من تعليم ده كه مرا به بهشت ببرد. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: «أعَتِقِ النَّسمةَ و فُكَّ الرقبةَ» آن مرد گفت: آيا «عتق نسمه و فكّ رقبه» هر دو، به يك معنا (آزاد كردن برده) نيست؟ فرمود: نه; «عتق رقبه» آن است كه به تنهايى برده را آزاد كنى و «فكّ رقبه» آن است كه در آزادىِ برده اى كمك كنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 2
2 ـ فروتنى ، شب زنده دارى ، حلم ، ترس از قيامت ، توبه ، عفو كريمانه ، پذيرش حق ، دعا ، دورى از اسراف ، تنگ گيرى ، شرك ، زنا ، آدم كشى و سخن باطل ، موجب ورود به بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت نيكوى آن
الذين يمشون على الأرض هونًا. .. و الذين لايشهدون الزور ... أُولـئك يجزون الغرفة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 6،8
6 - عفو و اغماض از خطاى ديگران و اصلاح بدى آنان با نيكى و گذشت ، موجب اجر و پاداش ويژه خداوند است .
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
8 - تلاش در راه رفع كدورت هاى پيشين ، به دنبال عفو و گذشت از خطاى ديگران ، داراى ارزشى والا و پاداش فراوان الهى است .
فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
ذكر «أصلح» پس از عفو، نشان مى دهد كه صرف عفو و اغماض در دستيابى به پاداش والاى الهى كفايت نمى كند، بلكه مى بايست پس از گذشت، در راه رفع اختلافات گام برداشت و طرح صميميت و آشتى افكند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 16 - 9
9 - اعتقاد شيطان به جزا و كيفر خلق ، در برابر اعتقاد و عمل *
كمثل الشيطن إذ قال . .. إنّى أخاف اللّه ربّ العـلمين
در صورتى كه «إنّى أخاف . ..» سخنى از روى واقعيت باشد ـ و نه توجيه و استهزا ـ تعبير «أخاف ...» نشانگر بيم شيطان از بازتاب كفر و اعتقاد او به كيفر و مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 15
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 5
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهند شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 6
6 - نتيجه عمل هر كس و هر جامعه اى از آنِ خود اوست و بايد به او بازگردانده شود .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 197 - 7
7 ـ ضمانت پاداش نيكوكاران از سوى خداوند
و ما تفعلوا من خير يعلمه اللّه
جمله «يعلمه اللّه»، علاوه بر بيان احاطه علمى خداوند به كارهاى نيك بندگان، كنايه از ضمانت پاداش در قبال نيكوكارى آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 202 - 1،5
1 ـ آنان كه خواهان حَسَنه دنيوى و اُخرويند ، از آنچه انجام داده اند ، بهره خواهند برد .
و منهم من يقول ربّنا اتنا . .. اولئك لهم نصيب مما كسبوا
5 ـ تنها آنان كه پس از انجام حج ، خواهان حسنه دنيوى و اُخروى هستند ، از حج خود بهره خواهند برد .
فاذا قضيتم مناسككم . .. اولئك لهم نصيب مما كسبوا
بنابراينكه مراد از «ممّا كسبوا» انجام فريضه حج باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 221 - 23
23 ـ عمل به تكاليف الهى ، وسيله رسيدن به بهشت و آمرزش است .
و لا تنكحوا المشركات . .. و اللّه يدعوا الى الجنّة و المغفرة باذنه
بنابراينكه مراد از دعوت الهى به بهشت و مغفرت، بيان احكام شرعى باشد (مانند حرمت ازدواج با مشركان و . ..) كه عمل به آن احكام، موجب آمرزش و درآمدن به بهشت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 223 - 14
14 ـ خداوند ، محاسبه كننده و جزادهنده اعمال
و اعلموا انكم ملاقوه
با توجّه به هشدار در آيه، ملاقات خداوند، كنايه از محاسبه و جزا مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 225 - 6
6 ـ نيّت ، ملاك ثواب و عقاب عمل
لا يؤاخذكم اللّه باللغو فى ايمانكم و لكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 13
13 ـ بقاى آنچه به خداوند قرض داده مى شود و بازگشت چندين برابر آن به آدمى
من ذا الّذى يقرض اللّه . .. فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
مُراد از ضمير مفعولى در «يضاعفه» قرض است; يعنى آن مالى كه قرض داده شود، چندين برابر شده و به او باز پس داده مى شود; بنابراين بايد آن مال باقى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 261 - 13
13 ـ خداوند ، به انفاق كنندگان در راه او و مستحقّين پاداش هاى چند برابر ، داناست .
و اللّه يضاعف لمن يشاء و اللّه واسع عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 272 - 15،19
15 ـ دستيابى به « وجه اللّه » ( خشنودى خدا ) ، در گرو تلاش و اجتهاد جوينده آن
و ما تنفقون الاّ ابتغاء وجه اللّه
با توجّه به واژه «ابتغاء» كه در آن اجتهاد و تلاش ملحوظ است.
19 ـ بازگشت نتايج اعمال خير ، به خودِ عمل كننده
و ما تنفقوا من خير فلانفسكم . .. يوفّ اليكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 276 - 1
1 ـ خداوند ، سوق دهنده دائمى سرمايه هاى ربوى ، به نقصان و نابودى
يمحق اللّهُ الرّبوا
رو به كاستى رفتن را «مَحق» گويند. (مجمع البيان).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 277 - 1،3
1 ـ مؤمنان داراى عمل صالح ، برپادارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، بهره مندان از پاداش ويژه الهى
ان الذين امنوا و عملوا الصالحات و اقاموا الصلوة و اتوا الزكوة لهم اجرهم عند ربّه
كلمه «عند ربّهم» اشاره به پاداشى ويژه دارد.
3 ـ پاداش الهى براى مؤمنان داراى عمل صالح ، برپادارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، نتيجه عمل خير آنها
لهم اجرهم عند ربّهم
«اجر» به معناى مزد، در برابر عملكرد شخص به كار برده مى شود; بنابراين پاداش آنان مزد و اجر عملشان خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 281 - 5،7
5 ـ قيامت ، روز دريافت كامل نتيجه اعمال ( كيفر و پاداش )
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
«توفّى» به معناى دريافت كامل است.
7 ـ پاداش و كيفر كامل اعمال انسان ها ، پس از بازگشت به سوى خداوند در قيامت
و اتّقوا يوماً ترجعون فيه الى اللّه ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
برخى مفسّرين برآنند كه مضاف از كلمه «ما كسبت» حذف شده است; يعنى پاداش و كيفر اعمال خويش را دريافت مى كنند، نه خود اعمال و كردار را.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 22 - 3
3 ـ ايمان ، ملاكى براى ارزش اعمال نيك ، و شرط پاداش خداوند بر انجام آن
انّ الذين يكفرون . .. اولئك الّذين حبطت اعمالهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 25 - 9،12
9 ـ دنيا ، محل اندوختن و كسب سرمايه ; و آخرت روز دريافت اندوخته هاست .
و وفّيت كل نفس ما كسبت
12 ـ پندار غلط برخى از اهل كتاب ، نسبت به محو اعمال ناشايست آنان در قيامت
لن تمسّنا النار . .. و وفّيت كل نفس ما كسبت
به نظر مى رسد جمله «وفّيت كل . .. »، اشاره به علّت پندارى است كه اهل كتاب داشتند: لن تمسّنا النار.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 30 - 6
6 ـ قيامت ، روز دريافتِ كيفر و پاداشِ اعمال نيك و بد *
يوم تجد كل نفس ما عملت من خير . .. من سوء
بنابراينكه «ما عملت»، به معناى «جزاء ما عملت» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 57 - 4
4 ـ پاداش ها در قيامت نيتجه عمل خود انسان است . *
فيوفّيهم اجورهم
استعمال اجر و اجرت، معمولا در قبال عمل انسان به كار مى رود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 1،2
1 ـ قطعى بودن پاداش اعمال خير صالحان ، از سوى خداوند
و اولئك من الصالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
2 ـ قطعى بودن پاداش اعمال خير صالحانِ اهل كتاب ، از سوى خداوند
من اهل الكتب . .. و اولئك من الصالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 11،12
11 ـ آمرزش الهى و بهشت را به بهاى عمل به اوامر خداوند دهند ، نه به صرف شعار و ادّعا
اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم و جنّات . .. و نعم اجر العاملين
12 ـ آمرزش گناهان و بهشت هاى داراى نهر هاى جارى ، پاداش خوبى براى عمل كنندگان به دستورات الهى
اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم و جنّات تجرى من تحتها الانهار خالدين فيها و نعم اجر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 9،11
9 ـ قصد و نيّت عمل كننده كردار هاى نيك ، تعيين كننده برخوردارى وى از نعمت هاى دنيا يا مواهب آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 13،14،16
13 ـ پاداش و جزاىِ كردار آدمى در قيامت بر اساس عدل
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
14 ـ ضرورت برپايى قيامت و معاد براى دريافت تمامى جزا ها و پاداش هاى اعمال *
و من يغلل يأت بما غلّ يوم القيمة ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون
جمله «و هم لا يظلمون» (عدالت الهى)، پس از جمله «توفّى كلّ نفس ما كسبت»، بيانگر اين است كه ستم نشدن بر انسانها در گرو دريافت كامل جزا و پاداش اعمال آنان مى باشد ; و اين معنا تنها در قيامت تحقق مى يابد.
16 ـ به مجازات رسيدن خيانتكاران در اموال امام در قيامت
و من يغلل يأت بما غلّ
امام صادق (ع): الغلول كلّ شىء غلّ عن الامام.
تفسير عياشى، ج 1، ص 205، ح 148 ; تفسير برهان، ج 1، ص 324، ح 2.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 162 - 14
14 ـ تفاوت فرجام آدميان بر مبناى عملكرد آنان ، نمودى از عدل خداوند
توفّى كلّ نفس ما كسبت و هم لا يظلمون. افمن اتّبع رضوان اللّه كمن بآء بسخط من الل
در برداشت فوق جمله «افمن اتّبع . .. » دليل و تعليل عدل الهى در پاداش و جزا گرفته شده است ; يعنى بايد هر نفسى پاداش و جزاى كامل خويش را ببيند ; چرا كه هيچ وجدانى نمى تواند بپذيرد كه انسانهاى نيكوكار همسنگ بزهكاران باشند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 171 - 4،5
4 ـ تضمين پاداش عملكرد مؤمنان ، از سوى خداوند
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
5 ـ ايمان ، شرط ضايع نشدن پاداش عمل
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
آوردن اسم ظاهر «المؤمنين» به جاى ضمير، بيانگر اين است كه پاداش عملكرد مجاهدان مشروط به ايمان آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 20
20 ـ دشوارى عمل ، موجب ازدياد ارزش و پاداش آن در پيشگاه خداوند
الّذين استجابوا للّه و الرسول من بعد ما اصابهم القرح
چنانچه «الذين استجابوا» مبتدا باشد، جمله «من بعد ما اصابهم القرح»، ـ كه مستلزم دشوارى حركت براى جهاد است ـ ، از شرايط وعده به اجر عظيم خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 10
10 ـ محروميّت و يا برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه عملكرد انسان
و لا يحزنك الّذين يسارعون الكفر . .. يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
گر چه خداوند محروم كردن كفرپيشگان را از بهره اخروى به خود نسبت داده است: يريد اللّه . .. ولى اين محروميّت به دليل «يسارعون ... »، نتيجه عملكرد خود آنان بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 2،4
2 ـ وعده خداوند به دريافت كامل سزاى اعمال در روز قيامت
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
«توفّون»، از مصدر «توفيه»، به معناى دريافت كامل و تمام است.
4 ـ محاسبه دقيق اعمال انسان و جزاى عادلانه آن در قيامت
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
«توفّون» (اعطاى پاداش كامل و تمام در مقابل عمل)، حكايت از محاسبه دقيق اعمال دارد و نيز حاكى از عدالت در پرداخت پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 7،8،14،18،34
7 ـ خداوند ، هرگز عمل مؤمن را ضايع نكرده و وى را از پاداش اعمالش بهره مند خواهد كرد .
انّى لا اضيع عمل عامل منكم
خطاب «منكم» مى رساند كه اگر انجام دهنده اعمال نيك مؤمن باشد، عمل او ضايع نخواهد شد و در دنيا و آخرت به ثمر
خواهد نشست.
8 ـ برقرارى نظام پاداش عمل و تباه نشدن اعمال خير ، پرتوى از ربوبيّت خداوند
فاستجاب لهم ربّهم انّى لا اضيع عمل عامل منكم
14 ـ در پيشگاه خداوند ، بين زن و مرد در برخوردارى از نتايج اعمال ، تفاوتى نيست .
انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى
18 ـ يكسانى زن و مرد در ماهيّت و حقيقت انسانى ، فلسفه تساوى آنان در برخوردارى از اجر و پاداش اعمال نيك
انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى بعضكم من بعض
34 ـ ضايع نشدن اعمال مؤمنان و ثمردهى آن ، به بهره مندى از پاداش هاى الهى ( مغفرت و بهشت ) است .
انّى لا اضيع عمل عامل . .. ثواباً من عند اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 32 - 10
10 ـ هر زن و مردى به پاداش اعمال خويش خواهد رسيد .
للرّجال نصيب مما اكتسبوا و للنساء نصيب مما اكتسبن
جمله «للرجال نصيب . .. »، مى تواند به اين معنى باشد كه هر انسانى، چه زن و چه مرد، بر اساس تكاليفى كه خدا بر عهده او گذاشته، بهره مند از ثواب و پاداش خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 3
3 ـ آگاهى كامل خداوند به ناچيزترين اعمال ، تضمين كننده عدالت در مجازات ها و پاداش هاى الهى
كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة
ظاهراً جمله «ان اللّه . .. »، نتيجه اى است مترتب بر آگاهى خداوند. يعنى چون خداوند آگاه به تمامى جهات است، ظلم نمى كند. زيرا از ريشه هاى ظلم، جهل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 85 - 3
3 ـ ارزشمندى تشويق مردم به جهاد در راه خدا
و حرّض المؤمنين . .. من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
چون تحريك مردم به جهاد، «شفاعة حسنة» ناميده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 126 - 4
4 ـ مالكيت و احاطه خداوند بر هستى ، ضامن كيفر و پاداش دهى عادلانه و دقيق وى به اعمال مردم
من يعمل سوءاً يجز به . .. و للّه ما فى السموت و ما فى الأرض ... محيطاً
برخى بر آنند كه جمله «و لله ما فى السموت»، به منزله تعليل براى جمله هاى «من يعمل سوءا يجز به» و «فأولئك . ..» است; يعنى چون خداوند مالك تمام هستى است، قادر بر كيفر و پاداش بدون كم و كاست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 10
10 ـ پاداش الهى ، داراى تناسب و همگونى با اعمال انسانهاست .
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
توصيف خداوند به «شاكرا» كه حكايت از پاداش دهى او در مقابل شكرگزارى بندگان است، مى رساند كه پاداشهاى الهى مناسب با رفتار و كردار نيك انسانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 149 - 12
12 ـ تناسب و همگونى پاداش الهى با عمل انسان
أو تعفوا عن سوء فإنّ اللّه كان عفواً قديراً
خداوند، گذشت و بخشش خويش را پاداش كسانى قرار داده كه اهل عفو و گذشت هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 12 - 24
24 ـ توجه به پاداش عمل ، محرك آدمى بر انجام آن
لئن اقمتم الصلوة . .. لاكفرن عنكم سياتكم و لادخلنكم جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 29 - 10
10 ـ هابيل ، معتقد به معاد و معارف دين و داراى يقين به بهشت و دوزخ و آگاه به كيفر و پاداش اعمال
انى اخاف اللّه رب العلمين . .. تبوأ باثمى و اثمك فتكون من اصحب النار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 99 - 4
4 ـ اعمال و نيات پنهان و آشكار آدمى مورد محاسبه و جزاء و پاداش الهى
و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
بيان آگاهى خداوند بر آشكار و نهان انسان هشدارى است به بندگان كه اعمال و رفتار و نيز نيات و حالات آنان محاسبه خواهد شد. و به مقتضاى آن به پاداش و يا سزاى لازم خواهند رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 3
3 ـ نعمت هاى جاودان اخروى ، اجرت و مزدى است در برابر عملكرد مؤمنان مهاجر و مجاهد .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. جنت لهم ... خلدين فيها أبداً إن اللّه عنده أج
«أجر» اجرت و مزد در برابر عمل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 10
10 ـ دستيابى مؤمنان به پاداش و ايمان و اعمال شايسته خويش و گرفتارى كافران به كيفر كفر و بزهكارى خود ، فلسفه اساسى معاد و برپايى رستاخيز است .
ثم يعيده ليجزى الذين ءامنوا . .. و الذين كفروا لهم شراب من حميم و عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 74 - 6
6 - جزاى اعمال ، پرتويى از ربوبيت خداوند است .
إنّه من يأت ربّه مجرمًا فإنّ له جهنّم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 47 - 10
10- تمامى اعمال آدميان ـ حتى خردترين و سبك ترين آنها ـ مورد حسابرسى ، بازخواست و جزاى الهى قرار خواهد گرفت .
و إن كان مثقال حبّة من خردل أتينا بها و كفى بنا حـسبين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 13
13 - گواهى اعضا و جوارح بر گفتار و رفتار انسان ها و جزاى كامل و عادلانه خدا به آنان ، موجب آگاهى آنان به حقانيت خداوند است .
يوم تشهد عليهم ألسنتهم . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ و يعلمون أنّ اللّه ه
جمله «و يعلمون. ..» عطف بر «يوفّيهم» است و مقصود از «يومئذ» ـ به قرينه آيه قبل (يوم تشهد ...) - همان روزى است كه اعضاى بدن عليه انسان گواهى مى دهند. بنابراين معناى آيه چنين مى شود: روزى كه اعضاى بدن انسان، بر رفتار وى گواهى مى دهند و مردم به جزاى كامل و عادلانه خود مى رسند، در چنين روزى است كه مردم خواهند فهميد كه خدا حق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 9
9 - عمل انسان ها ، مبناى پاداش دهى خدا است .
و لنجزينّهم أحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 58 - 11
11 - عمل ، اساس دستيابى به پاداش نيكو است .
نعم أجر العـملين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 4
4 - نعمت هاى عظيم اخروى ، پاداش عمل مستمر خود مؤمنان است كه در دنيا انجام مى دهند .
فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 29 - 10
10 - موقعيت انسان ها ، در كيفيت پاداش عمل خيرشان ، نقش دارد .
إن كنتنّ تردن اللّه و رسوله . .. فإنّ اللّه أعدّ للمحسنـت منكنّ أجرًاعظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 12 - 10
10 - انسان در برابر رفتار و آثار برجاى مانده از خود ، مسؤول بوده و با كيفر و پاداش دقيق آن ، رو به رو خواهد شد .
و نكتب ما قدّموا . .. أحصينـه فى إمام مبين
برداشت ياد شده به سبب اين حقيقت است كه ذكر إحياى مردگان و شمارش و ثبت تمامى اعمال و آثار انسان، از مسؤوليت او در برابر رفتار و كردارش حكايت مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 4
4 - تمامى رفتار و كردار انسان ، داراى كيفر و پاداش بوده و او در برابر آن مسؤول است .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 74 - 9
9 - بهشت ، اجرى نيكو و پسنديده براى اهل عمل و تلاش
نتبوّأ من الجنّة حيث نشاء فنعم أجر العـملين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 15
15 - تمامى اعمال نيك آدمى حتى كوچك ترين آنها ، برخوردار از پاداش افزون الهى
و من يقترف حسنة نزد له فيها حسنًا
تنكير «حسنة» براى تنويع است و شامل تمامى اعمال مؤمنان ـ از كوچك ترين تا بزرگ ترين آنها ـ مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 10
10 - « عن زيدبن وهب إنّ عليّاً ( ع ) قال : . . .و لـكنّه جعل الدنيا دار الأعمال و جعل الأخرة دار الجزاء و القرار « ليجزى الذين أساؤا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى » . . . ;
زيدبنوهب گويد: امام على(ع) فرمود: . ..خداوند دنيا را خانه عمل و آخرت را منزل جزا و آرامش قرار داده است تا بدكاران را به كيفر بدى هايشان برساند و نيكوكاران را پاداش نيك دهد»... .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 16 - 9
9 - اعتقاد شيطان به جزا و كيفر خلق ، در برابر اعتقاد و عمل *
كمثل الشيطن إذ قال . .. إنّى أخاف اللّه ربّ العـلمين
در صورتى كه «إنّى أخاف . ..» سخنى از روى واقعيت باشد ـ و نه توجيه و استهزا ـ تعبير «أخاف ...» نشانگر بيم شيطان از بازتاب كفر و اعتقاد او به كيفر و مجازات است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - حاقه - 69 - 24 - 4
4 - خوردنى ها و نوشيدنى هاى گواراى بهشت ، پاداش اعمال گذشته اهل بهشت است .
بما أسلفتم فى الأيّام الخالية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 6
6 - پاداش اعمال بندگان ، بر خداوند الزامى نيست .
جزاء . .. عطاء
توصيف نعمت هاى اخروى به دو وصف «جزاء» ـ كه در مقابل عمل است ـ و «عطاء» ـ كه بدون توجّه به عمل داده مى شود ـ حاكى از آن است كه خداوند آنچه را در آخرت، برابر اعمال انسان به او مى دهد، از روى تفضّل و احسان است; نه اين كه انسان استحقاق آن را داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 4
4 ـ قيامت ، عرصه بهره بردارى آدمى ، از نتايج گفتار و كردار خويش
قال اللّه هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 2
2 ـ پاداش بزرگ الهى ، پيامد تسليم همه جانبه در برابر احكام خداوند و عمل به مواعظ او
و يسلموا تسليما . .. و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به ... و اذاً لأَتيناهم من لدنّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 2
2 ـ خداوند پاداش يهوديان تمسك كننده به تورات و برپا دارنده نماز را تباه نخواهد كرد .
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
چون آيه مورد بحث در سياق آيات مربوط به يهود واقع شده، مى توان گفت مراد از «الذين . .. » يهوديان متعهد هستند، و يا اينكه آنان از مصاديق مورد نظر براى «الذين ... » مى باشند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 4،5
4 - پاداش مؤمنان عمل كننده به توصيه الهى ( توصيه به جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) ، حل مشكلات و گشايش در امور زندگى آنان از سوى خداوند است .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
در صورتى كه مراد از «يفسح اللّه»، پاداش دنيوى باشد برداشت بالا استفاده مى شود.
5 - خداوند ، در قبال عمل كردن مؤمنان به توصيه او ( جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) جايگاه اخروى آنان را وسيع خواهد كرد .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «يفسح اللّه لكم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 3
3 ـ چنگ زدن به كتاب هاى آسمانى و برپا داشتن نماز ، داراى پاداشى تضمين شده از جانب خداوند
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 148 - 11
11 - قيامت زمان برداشت و پاداش اعمال نيك است .
فاستبقوا الخيرت أين ما تكونوا يأت بكم اللّه جميعاً
جمله «أين ما تكونوا . ..» تعليل جمله قبل است; يعنى، چون قيامتى بر شما هست بايد در دنيا به انجام كارهاى نيك
بپردازيد. اين تعليل بيانگر آن است كه: سعادت انسان در آخرت، به اعمال نيك او در دنيا بستگى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 158 - 8،9
8 - كسانى كه اعمال نيك ( سعى ميان صفا و مروه ) انجام دهند ، از پاداش هاى الهى برخوردار خواهند شد .
و من تطوع خيراً فإن اللّه شاكر عليم
سپاسگزارى خداوند از بندگان، كنايه از پاداش دهى به آنان مى باشد.
9 - علم و آگاهى خداوند به اعمال خير بندگان ، ضامن ضايع نشدن پاداش آنهاست .
و من تطوع خيراً فإن اللّه شاكر عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 5
5ـ خداوند ، كفر و ايمان و اعمال نيك و بد انسان ها را به صورت پاداش و كيفر متبلور خواهد ساخت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
گفتن «اعمال» و اراده كردن پاداش و كيفر آنها ، گوياى اين نكته است كه: پاداش و كيفر ، بازتاب اعمال و تبلور يافته آن است; به گونه اى كه گويا پاداش و كيفر اعمال ، همان اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 7 - 8
8- نويد اعطاى پاداش براى عمل پسنديده و تهديد به كيفر براى اعمال ناپسند ، از شيوه هاى تربيتى قرآن
لئن شكرتم لأزيدنّكم و لئن كفرتم إن عذابى لشديد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 4
4- هر عمل نيك ، داراى مراتب مختلف در نيكى و پاداش هاى گوناگون و متناسب است .
و لنجزينّ الذين صبروا أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
اينكه خداوند اعمال صابران را به بهترين نوع عمل پاداش مى دهد، نشانگر آن است كه هر عمل نيك داراى انواع و مراتب مختلفى است كه خداوند در مقام جزا، بهترين نوع آنها را ملاك قرار داده و به صابران عطا مى فرمايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 4 - 17
17 - تشويق انسان ها ، به انجام كار هاى شايسته و نويد پاداش به آنان از سوى خداوند
و اللّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 4
4 - احسان و رفتار خوب انسان ، داراى جزا و پاداش در پيشگاه خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 20 - 34
34 - انجام هر كار خيرى در حيات خويش ، داراى برترى و پاداشى افزون تر از انجام آن پس از مرگ به وسيله وارثان و يا از طريق وصيت است .
و ما تقدّموا لأنفسكم من خير تجدوه عند اللّه هو خيرًا و أعظم أجرًا
برخى از مفسران بر آنند كه به قرينه «ما تقدّموا. ..»، جمله اى مانند «من الذى تأخّرونه إلى الوصية عند الموت» در تقدير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 71 - 22
22 ـ ارزش و پاداش اعمال زنان و مردان مؤمن در پيشگاه خداوند ، همسان است .
و المؤمنون و المؤمنت . .. أولئك سيرحمهم اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 277 - 6
6 ـ وعده پاداش به اهل ايمان داراى عمل صالح از روش هاى قرآن براى ايجاد انگيزه به ايمان و عمل صالح
لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 57 - 1،5
1 ـ مؤمنانِ داراى اعمال صالح ، بهره مند از پاداش كامل خداوند
و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفيهم اجورهم
5 ـ مؤمنانِ داراى اعمال صالح از پيروان عيسى ( ع ) ، مشمول پاداش كامل الهى هستند .
جاعل الذين اتبعوك . .. و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفّيهم اجورهم
مصداق مورد نظر از جمله «فاما الذين امنوا»، به قرينه آيات قبل، مؤمنان به حضرت مسيح (ع) هستند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 11
11 ـ بهشت ، پاداش كامل براى اعمال نيك انسانها
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة فمن زحزح عن النّار و ادخل الجنّة فقد فاز
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 6،7،8،9
6 ـ خداوند ، اعمال نيك را ـ هر چند اندك باشد ـ به چندين برابر پاداش مى دهد .
و ان تك حسنة يضاعفها
ضمير «هى» در «تَكُ» به «مثقال» برمى گردد و چون خبر «تك»، يعنى «حسنةً»، مؤنث است، فعل آن به صورت مؤنّث آورده شده است.
7 ـ ناديده گرفتن اعمال نيك ديگران ـ هر چند اندك باشد ـ سزاوار نيست .
و ان تك حسنة يضاعفها
8 ـ خداوند با لطف و تفضل خويش ، هر عمل نيكى را پاداشى عظيم عطا خواهد كرد .
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
لطف و تفضل از كلمه «من لدنه» استفاده شده است.
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 57 - 1
1 ـ بهشت ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح
و الّذين امنوا و عملوا الصّالحات سندخلهم جنّات تجرى من تحتها الانهار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 100 - 14
14 ـ اقدام به عمل نيك ، هر چند به انجام نرسد ، موجب برخوردارى از پاداش هاى الهى است . *
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 122 - 1،5
1 ـ بهشت ، پاداش مؤمنان داراى اعمالِ صالح
و الذين ءامنوا و عملوا الصلحت سندخلهم جنت
5 ـ مؤمنان داراى اعمال صالح ، در بهشت ، جاودان و پاينده اند .
و الذين ءامنوا . .. سندخلهم جنت تجرى من تحتها الأنهر خلدين فيها ابداً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 2،3
2 ـ راهيابى مؤمنان به بهشت ، منوط به انجام بخشى از اعمال صالح ; و نه مشروط به انجام تمامى كار هاى نيك
و من يعمل من الصلحت . .. و هو مؤمن
بنابر اينكه «من» براى تبعيض باشد.
3 ـ زنان و مردان ، همسان در بهره مندى از پاداش ايمان و عمل صالح خويش
و من يعمل من الصلحت من ذكر او انثى و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 15
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 3
3 ـ ايمان و عمل صالح ، موجب استحقاق پاداش اخروى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
واژه اجر (مزد و پاداش) دلالت مى كند كه مؤمنان نسبت به پاداش استحقاق دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 25 - 3
3 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش كسانى است كه به قرآن و پيامبر (صلی الله علیه و آله) ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهند .
و بشر الذين ءامنوا . .. أن لهم جنت تجرى من تحت الأنهر
متعلق «آمنوا» به دليل آيات قبل، قرآن و پيامبر(صلی الله علیه و آله) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 110 - 12
12 - پاداش كار هاى نيك ، تضمين شده از سوى خداوند ، بدون كمترين كاستى
و ما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عنداللّه
در برداشت فوق «تجدوه» - چنانچه بسيارى از مفسران گفته اند - به يافتن پاداش عمل تفسير شده است. تعبير كردن از «يافتن پاداش عمل» به «يافتن خود عمل» حاوى اين نكته است كه: پاداش اعمال نيك بدون كمترين كاستى، به انسانها اعطا مى شود; به گونه اى كه گويا همان عمل را مى يابند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3،5
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
5 - هر فرد و امتى از پاداش اعمال نيك خويش بهره مند خواهد شد .
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 215 - 15
15 ـ تضمين پاداشِ اعمال نيك انسان از سوى خداوند
و ما تفعلوا من خير فانّ اللّه به عليم
علم خداوند به اعمال خير (فانّ اللّه به عليم)، كنايه از پاداش الهى به نيكوكاران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 8
8 ـ تقواپيشگان بهره مند از پاداش الهى ، در برابر اعمال نيكى كه انجام مى دهند .
و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه و اللّه عليم بالمتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 1
1 ـ هر كار نيك داراى پاداش ده چندان است.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها
«فلا يجزى . .. » دليل بر اين است كه مراد از «عشر أمثالها» پاداش كار نيك است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 43 - 18
18 ـ برخوردارى مؤمنان از نعمت هاى الهى در بهشت ، نتيجه كردار نيك و مستمر آنان است .
و نودوا أن . .. بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 7
7 ـ انجام دهندگان اعمال صالح از پاداش هاى الهى بهره مند خواهند شد .
إنا لانضيع أجر المصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 10،13،24
10 ـ تحمل هر سختى ( تشنگى ، رنج ، گرسنگى و تعرض و ضربه زدن به دشمن ) در راه خدا ، عمل صالح و داراى اجر است .
ذلك بأنهم لا يصيبهم . .. فى سبيل اللّه ... إلا كتب لهم به عمل صلح
13 ـ گام نهادن مؤمنان در هر ميدان و زمينه اى كه خشم كافران را به دنبال داشته باشد ، عمل صالح و داراى اجر است .
و لا يطئون موطئاً يغيظ الكفار . .. إلا كتب لهم به عمل صلح
24 ـ كسب پيروزى در راه خدا ، همانند تحمل مشكلات ، عمل صالح و داراى اجر است .
ذلك بأنهم لا يصيبهم . .. و لا ينالون من عدو نيلا إلا كتب لهم به عمل صلح إن اللّه
برداشت فوق بر اين اساس است كه مراد از جمله «لا ينالون من عدو نيلا» مى تواند دستيابى به پيروزى بر دشمن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 46 - 6،8
6- پاداش عمل صالح ، از طرف خداوند ، تضمين شده است .
و البـقيـت الصـلحـت خير عند ربّك
8- پاداش خداوند به كردار نيك ، جلوه اى از ربوبيّت او است .
و البـقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 9
9- توبه كنندگانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دهند ، در قيامت پاداشى بدون كمترين نقص دريافت خواهند كرد .
من تاب و ءامن و عمل صلحًا فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
«ظلم» ; يعنى، مقرر ساختن چيزى در غير جايگاه و درجه مخصوص آن; چه به گونه اى كمتر و چه به شكلى برتر (مفردات راغب). «لايظلمون»نيز به معناى «لاينقصون» مى باشد و مراد اين است كه: از اجر و مزد عمل آنان به واسطه گذشته بد آنها، چيزى كاسته نشده و به آنان ظلمى روا نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 76 - 11
11- ربوبيت خداوند ، مقتضى اعطاى پاداش به اعمال صالح
والبقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 6
6 - ايمان ، شرط ثمربخشى اعمال صالح و بهره بردن از جزاى كامل آن در قيامت
و من يعمل . .. و هو مؤمن فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
نفى نقصان از پاداش عمل مؤمن در آخرت، اشاره به آن دارد كه در صورت نبود ايمان، عمل صالح انجام شده، دچار كاستى و اضمحلال خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 1
1 - اعمال خوب مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، در پى دارنده پاداشى از نوع پاداش بهترين عمل ها از سوى خداوند
رجال . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 89 - 2
2 - نگه داشتن اعمال نيك تا صحنه قيامت و از دست ندادن آنها در نتيجه گناه ، شرط بهرهورى انسان از ثمرات آن
من جاء بالحسنة فله خير منها
واژه «جاء» مى تواند اشاره به اين داشته باشد كه اعمال نيك، در صورتى ثمربخش است كه انسان بتواند تا پايان عمر آن را حفظ كرده و با گناهان خود موجبات حبط آن را فراهم نكرد باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 58 - 9
9 - پاداش انجام دهندگان عمل صالح ، بس ستايش برانگيز و نيكو است .
نعم أجر العـملين
«ال» در «العاملين» مى تواند عهد بوده و اشاره به «الذين آمنوا و عملوا الصالحات» داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 2،3
2 - اعمالِ صالحِ مؤمنان فراهم آورنده زمينه ، براى دريافت پاداش از خداوند ، در قيامت است .
فلأنفسهم يمهدون . ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
«لام» در «ليجزى» تعليل براى «يمهدون» است.
3 - همراهى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى از پاداش و فضل الهى ، در آخرت است .
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 19 - 2
2 - توأم بودن ايمان با اعمال صالح ، داراى ارزش و پاداش است .
ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم جنّت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 31 - 4،7
4 - موقعيت افراد در برخوردارى شان از پاداش مضاعف خداوند در مقابل عمل صالح شان نقش دارد .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
7 - اعطاى پاداش مضاعف به همسران پيامبر در قبال عمل صالح شان ، نمودى از رحمت خداوند است .
و من يقنت منكنّ . .. نؤتها ... و أعتدنا لها رزقًا كريمًا
اين كه خداوند، به هنگام هشدار به همسران پيامبر در آيه پيش، براى عذاب، عذاب كننده اى را نياورده و تنها فرمود: «بر خداوند، چنين امرى آسان است» و در اين آيه، با فعل هاى «نؤتها» و «أعتدنا» دخالت مستقيم خود را بيان كرده، مى توان نكته بالا را به دست آورد لازم به ذكر است كه التفات از غيبت (يضاعف لها العذاب و كان ذلك على اللّه يسيراً) به خطاب («نؤتها» و «أعتدنا») مى تواند مؤيد نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 11 - 9
9 - بشارت خداوند به داوود ( ع ) و قومش ، مبنى بر اعطاى پاداش عمل صالح به آنان
اعملوا صـلحًا إنّى بما تعملون بصير
يادآورى آگاه بودن خدا از عمل داوود(ع) و قومش، پس از سفارش آنان به انجام عمل صالح، مى تواند به منظور اين حقيقت باشد كه عمل صالح آنان ناديده گرفته نشده و پاداش خواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 3
3 - عبادت و انجام اعمال صالح به منظور دريافت اجر و پاداش از خداوند ، صحيح و مقبول درگاه الهى بوده و با الهى بودن آنها منافات ندارد .
يتلون كتـب اللّه و أقاموا الصلوة و أنفقوا . .. ليوفّيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 72 - 1
1 - بهشت با نعمت هاى فراوان و پايان ناپذير آن ، پاداش عملكرد پرهيزگاران
و تلك الجنّة الّتى أُورثتموها بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 14 - 4
4- بهشت جاودان ، پاداش اعمال نيك و مستمر موحدان
أُولـئك أصحـب الجنّة . .. جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 28 - 9
9- ثمربخشى اعمال نيك ، منوط به حفظ آن تا پايان عمر و نابود نكردن آن باگناه و نفاق
ذلك بأنّهم اتّبعوا ما أسخط اللّه و كرهوا رضونه فأحبط أعمـلهم
«فأحبط أعمالهم»، در حقيقت پاسخ به اين سؤال مقدر است كه: مرتدان و اهل نفاق، گرچه سرانجام به انحراف گراييدند; اما در آغاز، اعمال نيك نيز داشته اند و با وجود آن اعمال، چرا عذاب شوند؟ آيه شريفه پاسخ مى دهد كه نفس انجام نيكى ها، كافى نيست; بلكه بايد آن را از حبط و سقوط مصون داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 19 - 5
5 - بهرهورى متقين از نعمت هاى گواراى بهشت ، پاداش عملكرد نيك و مداوم خود آنان
كلوا و اشربوا هنيـًا بما كنتم تعملون
تعبير «كنتم تعلون»، ماضى استمرارى و دلالت بر مداومت پارسايان بر اعمال نيك دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 24 - 2
2 - برخوردارى پيشتازان ( سابقون ) ، از مقام قرب الهى در جهان آخرت و دستيابى آنان به بهشت سرشار از نعمت ، پاداش الهى به آنان در قبال اعمال صالح شان
و السـبقون السـبقون . أُولـئك المقرّبون . فى جنّـت النعيم ... جزاء بما كانوا يعم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 6
6 - خداوند ، براى مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، پاداش بزرگى قرار داده است .
لهم أجر
نكره آوردن «أجر»، بيانگر عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 13
13 - رضايت خداوند ، از مؤمنانِ صالح و رضايت آنان از او ، پاداش ايمان و عمل نيك ايشان است .
جزاؤهم . .. رضى اللّه عنهم و رضوا عنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 6
6 - خداوند ، در قبال هر يك از اعمال مؤمنان ، بهترين پاداش را مى دهد .
و الذين ءامنوا . .. و لنجزينّهم أحسن الذى كانوايعملون
«أحسن» جانشين «مفعول مطلق محذوف» است. تقدير آيه، چنين است: «و لنجزينّهم جزاءاً أحسن الذى...» (ما، پاداش آنان را، بهترين جزايشان، قرار خواهيم داد).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 1
1 - مسلمانان ، يهوديان ، نصرانى ها و صابئان ، در صورت داشتن ايمان راستين به خدا و باور به قيامت و انجام عمل صالح ، از پاداشى گران قدر برخوردار خواهند شد .
إن الذين ءامنوا . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مراد از «الذين ءامنوا» مسلمانان هستند. درباره آيين صابئى نظرات مختلفى ايراد شده است. علامه طباطبايى پس از بيان اقوال گوناگون، تأييد مى كنند كه آيين صابئى، آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 5
5 ـ قرض دهندگان به خداوند با جان و مال ، از پاداش مُضاعف الهى بهره مندند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5،7
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
7 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى را كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او انفاق مى كنند ) ، به آنان بازمى گرداند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن گفته مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 16
16 - صابران ، برخوردار از اجر و پاداش كامل و بى شمار
إنّما يوفّى الصـبرون أجرهم بغير حساب
«توفية» (مصدر «يوفّى») به معناى پرداخت كامل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 14 - 19
19 - پاداش كامل اعمال مؤمنان ، جلوه رحمت خاص الهى به اهل ايمان
لايلتكم من أعمـلكم شيئًا إنّ اللّه . .. رحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 7
7 - پاداش مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، هرگز كاسته يا قطع نخواهد شد .
لهم أجر غير ممنون
از معانى «منّ» قطع است و معناى «نقص» نيز براى آن گفته شده است. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 35 - 9،10
9- نظارت دقيق خداوند بر تلاش مجاهدان ، تضمين كننده پاداش كامل آنان
و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم
از ارتباط «واللّه معكم» با «لن يتركم» استفاده مى شود: چون خداوند همه جا با شما است و تلاش مجدانه شما را مى بيند، هرگز در پاداشتان كاستى رخ نخواهد داد.
10- اعطاى پاداش كامل به مؤمنان جهادگر ، نمودى از امداد و عدل الهى درباره ايشان
و لن يتركم أعمـلكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 14
14ـ خداوند ، پاداش نيكوكاران را به طور كامل عطا مى كند و چيزى از آن نمى كاهد .
فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 7
7 - پاداش مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، هرگز كاسته يا قطع نخواهد شد .
لهم أجر غير ممنون
از معانى «منّ» قطع است و معناى «نقص» نيز براى آن گفته شده است. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 44 - 5،6
5 - خداوند ، براى مؤمنان ، پيشاپيش ، پاداشى بزرگوارانه تدارك ديده است .
و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
6 - تدارك پاداش كريمانه براى مؤمنان از سوى خداوند ، ناشى از رحمت او به آنها است .
و كان بالمؤمنين رحيمًا . .. و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 106 - 3
3 ـ تعلق مشيت خداوند به كيفر و يا بخشودن خطاكاران ، بر اساس علم و حكمت گسترده او و داراى فلسفه اى عالمانه و حكيمانه است .
إما يعذبهم و إما يتوب عليهم و اللّه عليم حكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 8
8 ـ دستيابى به مواهب آخرت ، پيامد جهاد و مبارزه در راه خدا
فليقاتل فى سبيل اللّه الّذين يشرون الحيوة الدّنيا بالاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 29 - 7
7ـ مبلغان معارف دين ، مستحق پاداشند و پاداش دهنده ايشان ، خداوند است .
إن أجرى إلاّ على الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 109 - 3
3 - خداوند ، ضامن پاداش تبليغ كنندگان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 127 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 145 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايتگران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 164 - 3
3 - خداوند ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 180 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين است .
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 80 - 4
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى
و لقد نادينا نوح فلنعم المجيبون . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند نوح(ع) را از محسنان برشمرده و براى او پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس همچون آن حضرت در پى رسالت الهى باشد و به تبليغ دين بپردازد; از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 110 - 4
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى
سلـم على إبرهيم . كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند، ابراهيم(ع) را از محسنان برشمرده و براى آن حضرت پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس چونان ابراهيم(ع) در پى رسالت الهى باشد و به تبليغ دين بپردازد، از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 4
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى
و لقد مننّا على موسى و هـرون . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند موسى و هارون(عليهماالسلام) را از محسنان بر شمرده و براى آنان پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس چونان موسى و هارون(عليهماالسلام) در پى رسالت الهى باشد و تبليغ دين بپردازد، از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 131 - 4
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى اند .
سلـم على إل ياسين . إنّا كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند، الياس پيامبر را از محسنان برشمرده و براى او پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس مانند الياس(ع) در پى رسالت الهى باشد و به تبليغ دين بپردازد، از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 15 - 4،5،6،11،19
4 ـ بهشت جاودان و همسران پاكيزه و رضايت الهى ، پاداش تضمين شده از جانب خداوند ، براى تقواپيشگان
للّذين اتقوا . .. جنات ... خالدين فيها و ازواج مطهرة و رضوان من اللّه
5 ـ پاداش متّقين ، در پرتو ربوبيّت حق
للّذين اتقوا عند ربّهم
6 ـ نعمت هاى ويژه اخروى ، مخصوص متّقين است .
الّذين اتقوا عند ربّهم . .. و رضوان من اللّه
اختصاص به متّقين، مستفاد از تقديم خبر بر مبتدأ; و ويژگى نعمتها از «عند ربّهم» استفاده شده است.
11 ـ وجود باغ هاى متعدّد در آخرت ، براى متّقين
للّذين اتّقوا عند ربّهم جنّات تجرى من تحتها الانهار
19 ـ بصيرت خداوند به بندگان ، تضمين كننده پاداش متّقين و كيفر كافران
قل للّذين كفروا . .. للّذين اتقوا عند ربّهم ... و اللّه بصير بالعباد
اگر آگاهى همه جانبه خداوند نباشد، كيفرها و پاداشها، تضمين نمى شود. از اين رو خداوند پس از بيان كيفر و پاداش، آگاهى خود را به احوال بندگان، متذكّر مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 8
8 ـ تقواپيشگان بهره مند از پاداش الهى ، در برابر اعمال نيكى كه انجام مى دهند .
و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه و اللّه عليم بالمتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 9
9 ـ آمرزش الهى و بهشت جاودان ، پاداش احسان و نيكوكارى
و اللّه يحب المحسنين . .. اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 24
24 ـ پاداش بزرگ از آن مؤمنان تقواپيشه
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 31 - 11
11 ـ سراى اخروى پرهيزكنندگان از گناهان كبيره ، جايگاهى گرانمايه و با شرافت
و ندخلكم مدخلا كريماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 128 - 18
18 ـ رعايت كنندگان تقوا و احسان در محيط خانواده ، از پاداش الهى برخوردار خواهند شد .
و إن تحسنوا و تتقوا فإنّ اللّه كان بما تعملون خبيراً
جمله «فان اللّه . ..» در مقام تشويق به احسان و تقواست. و چون علم خدا به احسان و تقوا، معمولا تأثيرى براى انجام آن ندارد ; بنابراين بايد كنايه از پاداش دهى الهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 29 - 10،11
10 ـ اعطاى بصيرت ويژه به تقواپيشگان و بخشش گناه آنان ، تفضلى از جانب خداست ، نه پاداش استحقاقى آنان .
يجعل لكم فرقانا . .. و اللّه ذوالفضل العظيم
11 ـ خداوند ، مؤمنان تقواپيشه را علاوه بر اعطاى بصيرت و بخشش گناهان ، از موهبت هاى ديگر نيز بهره مند خواهد كرد .
يجعل لكم فرقانا . .. و اللّه ذوالفضل العظيم
برداشت فـــوق مبتنى بر اين احتمال است كه جمله «و الــلّه . .. » مستانفه باشد نه بيانگر تعليل.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 32 - 16
16- بهشت ، پاداش كردار و اعمال متقين
ادخلوا الجنّة بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 63 - 4
4- بهشت ، پاداشى فراتر از اجر كردار متقيان ، است ; نه هم پايه آن .
نورث من عبادنا من كان تقيًّا
به مالى كه بدون رنج و سختى به كسى برسد «ارث» اطلاق مى گردد (مفردات راغب). اين تعبير براى بهشت در كنار تخصيص آن به «من كان تقيّاً» اشاره به اين دارد كه تا تقوا نباشد، ورود به بهشت ممكن نيست. از طرفى بهشت را سرمايه اى كه بدون تلاش به دست آمده معرفى كرده است تا بفهماند كه اين پاداش، با آن كردار، قابل قياس نيست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 15 - 5
5 ـ بهشت جاودان ، پاداش و سر انجام تقواپيشگان
جنّة الخلد التى وعد المتّقون كانت لهم جزاء و مصيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 20 - 6
6 - اعطاى پاداش به تقواپيشگان ، جلوه اى از ربوبيت الهى
لـكن الذين اتّقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 74 - 10،12
10 - بهشت ، پاداشى نيكو و شايسته براى تقواپيشگان
و سيق الذين اتّقوا ربّهم إلى الجنّة زمرًا . .. فنعم أجر العـملين
12 - بهشت ، پاداش و بهاى عمل و تلاش تقواپيشگان است كه آن را به بهانه نمى دهند .
نتبوّأ من الجنّة حيث نشاء فنعم أجر العـملين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 70 - 4
4 - همراهى اهل تقوا در بهشت با همسران دنيوى خويش ، پاداش الهى براى آنان
ادخلوا الجنّة أنتم و أزوجكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 72 - 1
1 - بهشت با نعمت هاى فراوان و پايان ناپذير آن ، پاداش عملكرد پرهيزگاران
و تلك الجنّة الّتى أُورثتموها بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 15 - 1
1- بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش موعود الهى براى تقواپيشگان
الجنّة الّتى وعد المتّقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 10
10- پاداش الهى به مؤمنان متقى ، به گونه اى رايگان و نه در قبال درخواست مال از ايشان
يؤتكم أجوركم و لايسئلكم أمولكم
«لايسئلكم أموالكم» در رابطه با جمله «يؤتكم أجوركم» است و دفع دخل مقدّر مى كند; يعنى، خداوند در قبال پاداش هاى خود، چيزى جز ايمان و تقوا از شما انتظار ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - طور - 52 - 19 - 5
5 - بهرهورى متقين از نعمت هاى گواراى بهشت ، پاداش عملكرد نيك و مداوم خود آنان
كلوا و اشربوا هنيـًا بما كنتم تعملون
تعبير «كنتم تعلون»، ماضى استمرارى و دلالت بر مداومت پارسايان بر اعمال نيك دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 54 - 3
3 - باغ ها و نهر هاى بهشتى ، پاداش عملكرد خود متقين
و كلّ شىء فعلوه . .. إنّ المتّقين فى جنّـت و نهر
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه در زمينه نقش مؤثر عمل در پاداش و كيفر انسان بود، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 5 - 8
8 - كسانى كه تقوا پيشه كنند ، از اجر بزرگ الهى بهره مند خواهند شد .
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 8
8 - پاداش و عطا هاى خداوند به بهشتيان ، داراى نظم و حسابى خاص و مناسب با درجات تقواى آنان است .
إنّ للمتّقين . .. عطاء حسابًا
چنانچه «حساب» به معناى اسم مفعول (محاسبه شده) باشد، مراد از جزاء حساب شده، جزائى است كه با ميزان اعمال تقواپيشگان مناسب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 4
4 - وجود زمينه بهره مندى از پاداش هاى نيكوى الهى ، براى سخاوتمندان و تقواپيشگان
من أعطى و اتّقى . و صدّق بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 21 - 4
4 - خداوند ، بر وعده خود درباره رساندن انفاق گرانِ باتقوا به فرجامى رضايت بخش ، سوگند ياد كرده است . *
و لسوف يرضى
«لام» در «لسوف»، لام قسم و يا لام ابتدا است; برداشت ياد شده، براساس احتمال اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 59 - 1
1 - پاداش صبرپيشگان متوكل بر خدا ، بسى ستوده و نيكو است .
نعم أجر العـملين . الذين صبروا و على ربّهم يتوكّلون
«الذين» بدل براى «العاملين» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 13 - 3
3 ـ نبرد مجاهدان بدر در راه خدا و مورد ستايش او
فئة . .. تقاتل فى سبيل اللّه
از تأييد خداوند به اينكه جنگشان فى سبيل اللّه بوده، ستايش خداوند استفاده گرديده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 5
5 ـ بخشايش گناهان و گذشت از اسراف ها و زياده روى ها و ثبات قدم ، پاداش الهى به مجاهدان صابر و نيايشگر
ربّنا اغفر . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 4،9،10،14
4 ـ پاداش بزرگ الهى براى اجابت كنندگان دعوت خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) به نبردى ديگر در عين تحمّل جراحات نبرد احد ، مشروط به احسان و تقواى آنان است .
الّذين استجابوا . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
مفسران برآنند كه نبرد پيشين كه مسلمانان در آن جراحتها ديدند، همان نبرد احد است. به دليل وقوع اين آيه پس از بيان نبرد احد و اينكه سخن از قرح به ميان آورده است ; چنانچه درباره نبرد احد نيز فرموده بود: «ان يمسسكم قرح».
9 ـ تفاوت مؤمنان مجاهد ، از نظر عملكرد و پاداش
لا يضيع اجر المؤمنين. الّذين استجابوا للّه ... للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر ع
اگر «الّذين» صفت براى «المؤمنين» باشد، مؤمنان به دو گروه تقسيم شده اند: آنان كه دعوت پيامبر (صلی الله علیه و آله) را براى جهاد پذيرفتند، ولى از تقوا و احسان لازم برخوردار نبودند; و آنان كه دعوت را پذيرفتند و داراى احسان و تقوا نيز بوده اند. «اجر عظيم»، مخصوص گروه دوّم است و به دليل «انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين»، گروه اول نيز داراى پاداش هستند; امّا نه پاداش عظيم.
10 ـ تقوا و نيكوكارى ، مايه ازدياد پاداش مجاهدان مؤمن
للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
14 ـ خوب عمل كردن در جنگ ( احسان ) و تخلف نكردن از مقررات جنگى ( تقوا ) ، شرط پاداش بزرگ خداوند براى مجاهدان
الّذين استجابوا للّه . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
در برداشت فوق، متعلق «احسان»، جنگ گرفته شده است ; يعنى در جنگ خوب عمل كنند. همچنين متعلق «اتّقوا»، مقررات جنگى (مانند پيروى از فرماندهى) گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 21
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 10،11
10 ـ مجاهدان در راه خدا ، بهره مند از پاداش بزرگ الهى ، چه كشته شوند و چه پيروز .
و من يقاتل فى سبيل اللّه فيقتل او يغلب فسوف نؤتيه اجراً عظيماً
11 ـ يكسانى پاداش رزمندگان شهيد و مجاهدان پيروز
فيقتل او يغلب فسوف نؤتيه اجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 77 - 34
34 ـ خداوند ، پاداش مجاهدان را به طور كامل و بدون هيچ كاستى عطا مى كند .
فلمّا كتب عليهم القتال . .. و لا تظلمون فتيلا
جمله «لا تظلمون فتيلا» به اين معناست كه در اعطاى پاداش به آنان، ظلمى نمى شود. يعنى پاداش خود را به طور كامل دريافت مى كنند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 85 - 2
2 ـ بهره مندى تشويق كنندگان به جهاد ، از نتايج اعمال مجاهدان
و حرّض المؤمنين . .. من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
به مقتضاى ارتباط بين اين آيه و آيه قبل، تشويق مسلمانان به جهاد، مى تواند مصداق مورد نظر از وساطت و شفاعت حسنه باشد. چون تحريض و تشويق براى جهاد در راه خدا، نوعى وساطت و سببيّت براى انجام آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 9،15
9 ـ نويد الهى به پاداش نيك براى مجاهدان و نيز مؤمنان بازنشسته از جنگ
فضّل اللّه . .. على القاعدين درجة وكلاّ وعد الله الحسنى
15 ـ خداوند ، مجاهدان را با اعطاى مقامى بلند و پاداش بزرگ ، بر بازنشستگان از جهاد برترى داده است .
فضّل اللّه المجاهدين باموالهم و انفسهم على القاعدين درجة . .. و فضّل اللّه المجا
«اجراً عظيماً»، مفعولٌ به براى «فضّل» است و در «فضّل»، معناى عطا كردن تضمين شده ست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 96 - 2،3
2 ـ درجه ها و منزلت هاى اعطايى خداوند ، اجر بزرگ مجاهدان در راه او
فضّل اللّه المجاهدين على القاعدين اجراً عظيماً. درجات منه
3 ـ آمرزش و رحمت خاص خداوند نسبت به مجاهدان ، اجر بزرگ آنان
فضّل اللّه المجاهدين على القاعدين اجراً عظيماً. درجات منه و مغفرة و رحمة
«مغفرة» و «رحمة»، عطف بيان براى «اجراً عظيماً» است. و نكره آوردن كلمه «مغفرة» و «رحمة» دلالت بر مغفرت و رحمتى خاص دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 104 - 10
10 ـ اميد به پاداش و نصرت الهى ، پشتوانه و امتيازى براى مجاهدان ، در برابر دشمنان
و ترجون من اللّه ما لايرجون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 67 - 10
10 ـ دستيابى مجاهدان به مواهب اخروى و منافع معنوى ، هدفى اساسى در تشريع جهاد
و اللّه يريد الأخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 3،4،6
3 ـ نعمت هاى جاودان اخروى ، اجرت و مزدى است در برابر عملكرد مؤمنان مهاجر و مجاهد .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. جنت لهم ... خلدين فيها أبداً إن اللّه عنده أج
«أجر» اجرت و مزد در برابر عمل است.
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 1،18
1 ـ خداوند ، خريدار جان و مال مؤمنان به بهاى بهشت
إن اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أمولهم بأن لهم الجنة
18 ـ پاداش بهشت براى مجاهدان و شهيدان ، وعده حتمى خداوند در تورات ، انجيل و قرآن
وعداً عليه حقاً فى التورية و الإنجيل و القرءان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 7
7 ـ جلوه فضل الهى ، در پاداش به مؤمنان مجاهد و انفاقگر
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
«جزاى أحسن» ـ كه به معناى پاداش دادن به بيش از حد استحقاق است ـ بيانگر تجلى فضل خدا در پاداش دهى به مؤمنان است. قابل ذكر است در برداشت فوق مفروض اين است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 2
2- شرافت ايمانى و پاداش الهى به مجاهدان ، شايان دلبستگى و نه سرگرمى هاى بى فرجام دنيا
أنتم الأعلون و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم .
إنّما الحيوة الدنيالعب و لهو
از ارتباط اين آيه با آيه قبل ـ كه درباره تشويق مؤمنان به جهاد و از ياد نبردن ارجمندى خويش و پاداش الهى بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 23
23 - پاداش الهى به مجاهدان و انفاق گران در راه خدا ، بهترين و نيكوترين پاداش است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
«حسنى» (مؤنث «أحسن»)، به معناى نيكوتر است. گفتنى است كه «الحسنى»، صفت براى موصوف محذوف است; يعنى، «و كلاًّ وعد اللّه المثوبة الحسنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 8 - 10
10 - « قال الرضا ( ع ) و لقد حدثنى أبى عن أبيه أبى عبداللّه الصادق ( ع ) . . . قال : إنّ اللّه عزّوجلّ لايسئل عباده عمّا تفضّل عليهم و لايمنّ بذلك عليهم و الإمتنان بالإنعام مستقبح من المخلوقين فكيف يضاف إلى الخالق عزّوجلّ ما لايرضى المخلوق به و لـكنّ النعيم حبّنا أهل البيت و موالاتنا يسئل اللّه عباده عنه بعد التوحيد و النبّوة لأنّ العبد إذا وفى بذلك ادّاه إلى نعيم الجنّة الذى لايزول ;
امام رضا(ع) فرمود: پدرم از پدر خويش از امام صادق(ع) براى من روايت كرده است كه فرمود: خداى عزّوجلّ درباره آنچه به بندگانش تفضل كرده است، از آنها بازخواست نمى كند و با اين كار بر آنان منّت نمى گذارد. منّت نهادن به جهت نعمت بخشيدن، از جانب مخلوق ها كار زشتى است; پس چگونه به خالق عزّوجلّ چيزى نسبت داده مى شود كه مخلوق از نسبت دادن آن ناخشنود است؟! ولى نعيم [در آيه «ثمّ لتسئلنّ يومئذ عن النعيم»] محبت ما اهل بيت و [پذيرش ]ولايت ما است كه خداوند همه بندگان را بعد از توحيد و نبّوت، از آن بازخواست خواهد كرد; زيرا بنده اگر به آن نعمت وفادار باشد، او را به نعمت هاى بهشت كه هرگز زايل نمى شود خواهد رساند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 47 - 9
9 - « عن أبى جعفر ( ع ) فى قوله « قل ما سألتكم من أجر فهو لكم » و ذلك أنّ رسول اللّه سأل قومه أن يؤدّوا أقاربه و لايؤذوهم و أمّا قوله « فهو لكم » يقول ثوابه لكم ;
از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند «قل ما سألتكم من أجر فهو لكم» روايت شده كه: رسول خدا(صلی الله علیه و آله) از قومش خواست [به جاى پاداش او]، خويشاوندان وى را دوست داشته باشند و آنان را اذيت نكنند و اما معناى «فهولكم» اين است كه ثواب آن براى خودتان مى باشد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 58 - 16
16 - خداوند ، محسنان و پاكدامنان بنى اسرائيل را - در صورت رعايت آداب تعيين شده براى ورود به بيت المقدس - به پاداشى افزونتر از ديگران نويد داد .
قولوا حطة نغفر لكم خطيكم و سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 9
9 ـ آمرزش الهى و بهشت جاودان ، پاداش احسان و نيكوكارى
و اللّه يحب المحسنين . .. اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 13
13 ـ محبّت الهى به بندگان نيكوكار خويش ، پاداشى والا به ايشان
و اللّه يحبّ المحسنين
چون محبوبيّت مجاهدان در نزد خداوند، خارج از ثواب دنيا و آخرت نيست، تخصيص به ذكر آن، حاكى از ارزش برتر آن خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 128 - 18
18 ـ رعايت كنندگان تقوا و احسان در محيط خانواده ، از پاداش الهى برخوردار خواهند شد .
و إن تحسنوا و تتقوا فإنّ اللّه كان بما تعملون خبيراً
جمله «فان اللّه . ..» در مقام تشويق به احسان و تقواست. و چون علم خدا به احسان و تقوا، معمولا تأثيرى براى انجام آن ندارد ; بنابراين بايد كنايه از پاداش دهى الهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 85 - 3،9
3 ـ خداوند ، پاداش بخش مؤمنان و محسنان
فاثبهم اللّه بما قالوا . .. ذلك جزاء المحسنين
9 ـ بهشت جاودانه ، پاداش محسنان
جنت تجرى من تحتها الانهر خلدين فيها و ذلك جزاء المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 84 - 9،10،11،12
9 ـ خداوند به نيكوكاران با كثرت ذريه صالح و هدايت يافته پاداش مى دهد.
و وهبنا له إسحق و يعقوب . .. و من ذريته داود و سليمن ... و كذلك نجزى المحسنين
10 ـ كثرت پيامبران و هدايت يافتگان در ذريه ابراهيم(ع)، پاداش نيكوكار بودن آن حضرت است.
و من ذريته . .. و كذلك نجزى المحسنين
11 ـ كثرت انبيا(ع) از نسل نوح، پاداش نيل او به مقام نيكوكاران است.
و نوحا هدينا من قبل و من ذريته . .. و كذلك نجزى المحسنين
12 ـ هدايت ويژه، پاداش خداوند به نيكوكاران است.
كلا هدينا . .. و من ذريته ... و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 85 - 7
7 ـ ذريه صالح پاداش خداوند به نيكوكاران است.
و كذلك نجزى المحسنين . .. كل من الصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 161 - 17
17 ـ اطاعت كنندگان از دستور هاى خدا در صورت نيكوكار بودن از پاداشى بيش از ديگر مطيعان بهره مند خواهند شد .
سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 9
9 ـ « عن ابى جعفر ( ع ) فى قوله « للذين احسنوا الحسنى و زيادة » فاما الحسنى ، الجنة و اما الزيادة فالدنيا ، ما اعطاهم اللّه فى الدنيا لم يحاسبهم به فى الأخرة . . . ;
از امام باقر (ع) روايت شده كه درباره سخن خدا كه مى فرمايد: «براى كسانى كه نيكى كرده اند، پاداشى نيكوتر و خيرى زياده بر آن هست» فرمود: اما پاداش نيكوتر، بهشت است و اما زياده بر آن، عطاى خدا در دنياست. آنچه خدا در دنيا به آنان داده، در آخرت حساب آن را از ايشان نمى خواهد ... ».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 9،12
9ـ بهره مندى يوسف ( ع ) از حكمت و علم ، پاداشى الهى بر نيكوكارى او بود .
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
«جزاء»(مصدر نجزى) به معناى سزا و پاداش است.
12ـ اعطاى پاداش به نيكوكاران و بهره مند ساختن آنان از علم و حكمت ، سنت الهى است .
و كذلك نجزى المحسنين
فعل مضارع «نجزى» در عبارت «كذلك نجزى المحسنين» حاكى از استمرار است ، و در برداشت از آن به سنت تعبير شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 15
15ـ خداوند در اعطاى پاداش به نيكوكاران ، ذره اى از پاداش آنان نمى كاهد .
و لانضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 3
3ـ تنگناى حيات دنيا و گنجايش محدود آن ، نمى تواند ظرفى مناسب براى تأمين پاداش نيكوكاران باشد .
و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير للذين ... و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 80 - 1
1 - پاداش به احسان گران و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 81 - 3
3 - عبوديت و ايمان نوح ( ع ) ، موجب دستيابى او به پاداش هايى همانند پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنه من عبادنا. ..» تعليل براى جمله «إنا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون نوح(ع) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او همانند پاداش محسنان، پاداش داديم. گفتنى است كه مقصود از آن، اجابتِ دعا، نجاتِ از مشكلات اندوه بار و باقى ماندن نسل و نام نيك آن حضرت در تاريخ مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 105 - 6
6 - توفيق انجام وظيفه با كمترين صدمه و زيان ، از پاداش هاى الهى به محسنان
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين
كلمه «كذلك» متشكل از دو كلمه حرف تشبيه (كاف) و اسم اشاره (ذلك) است و مشاراليه مصدرى است كه از «صدّقت» گرفته شده است; يعنى، «كما جزيناه بالعفو عن ذبح إبنه نجزى المحسنين; همان گونه كه به ابراهيم با گذشت كردن از قربانى كردن فرزندش، پاداش داديم، به محسنان نيز چنين پاداش خواهيم داد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 106 - 4
4 - برخوردارى ابراهيم ( ع ) از پاداش محسنان ، پس از سربلند بيرون آمدن آن حضرت از آزمايش قربانى فرزندش
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّ هـذا لهو البلـؤا المبين
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «إنّ هـذا لهو البلاء المبين» در مقام تعليل براى جمله پيشين (إنّا كذلك نجزى المحسنين) است; يعنى، ابراهيم(ع) از پاداش محسنان برخوردار شد; زيرا به آزمايش الهى گرفتار شد و پيروز گرديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 110 - 1
1 - پاداش به احسان گران و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 111 - 3
3 - عبوديت و ايمان ابراهيم ( ع ) ، موجب دستيابى آن حضرت به پاداش هايى چونان پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّه من عبادنا المؤمنين» تعليل براى جمله «كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون ابراهيم(ع) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او چونان پاداش محسنان، پاداش داديم (مقصود فرزنددار
شدن و برجا ماندن نام نيك آن حضرت مى باشد. )
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 1
1 - پاداش به احسان كنندگان و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 122 - 3
3 - عبوديت و ايمان موسى و هارون ( عليهماالسلام ) موجب دستيابى آنان به پاداش هايى همچون پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّهما من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّهما من عبادنا. ..» تعليل براى جمله «إنّا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون موسى و هارون (عليهماالسلام) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بودند، به آنان چونان پاداش محسنان، پاداش داديم. مقصود نجات از اندوه بزرگ و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان در تاريخ مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 131 - 1
1 - پاداش به احسان كنندگان و نيكوكاران ، سنت خدا است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 132 - 3
3 - عبوديت و ايمان الياس پيامبر ( ع ) ، موجب دستيابى او به پاداش هايى همچون پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّه من عبادنا المؤمنين» تعليل براى «إنّا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون الياس پيامبر از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او همانند پاداش محسنان، پاداش داديم . مقصود از آن باقى ماندن نام و آوازه نيك او مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 6،9،11
6 - خداوند به محسنان ـ به پاس احسان آنان ـ مطابق با بهترين عملشان ، پاداش خواهد داد .
و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
9 - برآورده شدن تمامى خواسته هاى محسنان از سوى خداوند ، به خاطر اعطاى پاداش بهترين عمل ها به آنان
لهم ما يشاءون عند ربّهم . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
11 - جلوه فضل و لطف الهى در پاداش دادن به محسنان
ليكفّر اللّه عنهم أسوأ الذى عملوا و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
ملاك قرار گرفتن پاداش بهترين اعمال در وقت جزا و پاداش، و بدترين اعمال در وقت عفو و چشم پوشى، مى تواند گوياى برداشت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 7،9
7 - تفضل الهى ، نمايان و متبلور در پاداش به نيك كرداران
و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
صيغه تفضيلى «الحسنى»، نشانگر آن است كه نيك كرداران، بيشتر از شايستگى و استحقاق خويش، از پاداش هاى الهى بهره مند خواهند شد.
9 - جزاى عادلانه به بدكرداران و پاداش برتر و افزون بر استحقاق به نيكوكاران ، عملى ارزشمند و خداپسندانه
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 161 - 16
16 ـ خداوند نيكوكاران بنى اسرائيل را در صورت اطاعت از فرمان هاى الهى ، علاوه بر بخشايش گناهان ، به پاداش افزونتر نويد داد .
سنزيد المحسنين
در برداشت فوق محسنان مقابل گناهكاران قرار داده نشده، بلكه به معناى لغوى آن (نيكوكاران) گرفته شده است. بر اين مبنا آيه شريفه ناظر به تقسيم بنى اسرائيل به دو گروه گنهكار و پاكدامن نيست، بلكه آنان را به دو گروه محسنان و غير محسنان تقسيم كرده است. جمله «نغفر لكم ... » مى رساند كه خدا گناه همگان ـ چه محسن و چه غير محسن ـ را خواهد بخشيد، ولى به نيكوكاران پاداشى افزونتر عنايت خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 10
10 - محبت مؤمنان نسبت به اهل بيت ، پاداشى تعيين شده از جانب خداوند براى پيامبر (صلی الله علیه و آله)
قل لا أسئلكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 1
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، برخوردار از پاداش الهى
و إنّ لك لأجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 39 - 9
9 ـ خداوند ، كيفردهنده بخيلان و رياكاران و پاداش دهنده انفاق كنندگان مخلص
الذين يبخلون . .. و انفقوا ... و كان اللّه بهم عليماً
هدف از بيان علم و آگاهى خداوند پس از بيان ايمان و بخل، تهديد بخيلان و رياكاران به كيفر، و پاداش دهى به مؤمنان انفاق كننده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 40 - 2
2 - بندگان مخلَص خدا ، برخوردار از پاداشى فراتر از مقدار اعمال و رفتار خويش
و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إلاّ عباد اللّه المخلصين
برداشت ياد شده مبتنى بر اين نكته است كه «إلا. ..» استثناى منقطع از ضمير «تجزون» باشد. بر اين اساس، پيام آيه شريفه چنين مى شود: همگان مطابق كردار خود، جزا و پاداش دارند; جز بندگان خالص خدا كه فراتر و برتر از اعمال خود، پاداش دريافت خواهند داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 20
20 - مردان و زنان صدقه پرداز ، از پاداش عظيم الهى برخوردارند .
و المتصدّقين و المتصدّقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 2
2 - مردان و زنانى كه در برابر فرمان خدا تسليم اند ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 17
17 - مردان و زنان فروتن ، از پاداشى عظيم برخوردارند .
و الخـشعين و الخـشعـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 10
10 - مردان و زنان مطيع و خاضع ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
و القـنتين و القـنتـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 28
28 - مردان و زنانى كه زياد از خداوند ياد مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 22
22 - مردان و زنان روزه گير ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـئمين و الصـئمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 15
15 - مردان و زنان شكيبا ، از پاداشى با عظمت برخوردارند .
و الصـبرين و الصـبرت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 12
12 - مردان و زنان صداقت پيشه ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـدقين و الصـدقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 3
3 - زنان و مردان مؤمن نيك كردار ، اهل بهشت اند .
من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 25
25 - مردان و زنان عفيف ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الحـفظين فروجهم و الحـفظـت . .. أعدّ اللّه لهم... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 30
30 - مردان و زنانى كه ياد خداوند را در دل ها زنده مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 4
4 - مردان و زنان مسلمان ، از پاداش بزرگ الهى برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 6
6 - مردان و زنان با ايمان ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
إنّ . .. و المؤمنين و المؤمنـت ... أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 3
3 - زنان و مردان مؤمن نيك كردار ، اهل بهشت اند .
من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 5 - 5
5 - همسانى زنان و مردان مؤمن ، در بهرهورى از ثمرات ايمان خود و پاداش هاى الهى
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت
قرار گرفتن وصف «المؤمنات» در كنار «المؤمنين»، مى رساند كه زنان و مردان در ره يابى به بهشت جاودان همسان اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 15 - 4
4 - غنايم خيبر ، ارمغان الهى به مسلمانان ، در پى اقدام به سفر پر خطر حديبيه *
سيقول المخلّفون إذا انطلقتم إلى مغانم لتأخذوها
سفر حديبيه، در آغاز چنين مى نمود كه فرجامى بس مبهم و آميخته با خطر دارد و مؤمنان واقعى با اين همه بدان اقدام كردند و در پى آن خداوند نويد غنايم خيبر را به ايشان داد. با توجه به اين مطالب، احتمال مى رود كه ميان تن دادن به آن مشكلات و دست يابى به اين غنايم ارتباطى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى
بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 1
1 - مسلمانان ، يهوديان ، نصرانى ها و صابئان ، در صورت داشتن ايمان راستين به خدا و باور به قيامت و انجام عمل صالح ، از پاداشى گران قدر برخوردار خواهند شد .
إن الذين ءامنوا . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مراد از «الذين ءامنوا» مسلمانان هستند. درباره آيين صابئى نظرات مختلفى ايراد شده است. علامه طباطبايى پس از بيان اقوال گوناگون، تأييد مى كنند كه آيين صابئى، آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 6،7
6 ـ اصلاحگران جوامع ، داراى پاداشى تضمين شده از جانب خداوند
إنا لانضيع أجر المصلحين
كلمه «مصلح» هم به كسى كه عمل صالح انجام مى دهد، يعنى در صدد اصلاح خويش است، گفته مى شود، و هم به شخصى كه در تلاش براى اصلاح ديگران است، اطلاق مى گردد. برداشت فوق بر اساس معناى دوم است.
7 ـ انجام دهندگان اعمال صالح از پاداش هاى الهى بهره مند خواهند شد .
إنا لانضيع أجر المصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 184 - 16
16 - روزه گرفتن و فديه دادن به مسكين ، چنانچه با ميل و رغبت باشد ، ثوابى افزونتر دارد .
كتب عليكم الصيام . .. و على الذين يطيقونه فدية ... فمن تطوع خيراً فهو خير له
مصداق مورد نظر براى «خيراً» به دليل فرازهاى قبل، روزه گرفتن و در صورت مشقت بار بودن روزه، فديه دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 5،13
5 ـ قرض دهندگان به خداوند با جان و مال ، از پاداش مُضاعف الهى بهره مندند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
13 ـ بقاى آنچه به خداوند قرض داده مى شود و بازگشت چندين برابر آن به آدمى
من ذا الّذى يقرض اللّه . .. فيضاعفه له اضعافاً كثيرةً
مُراد از ضمير مفعولى در «يضاعفه» قرض است; يعنى آن مالى كه قرض داده شود، چندين برابر شده و به او باز پس داده مى شود; بنابراين بايد آن مال باقى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 6
6 ـ خداوند ، اعمال نيك را ـ هر چند اندك باشد ـ به چندين برابر پاداش مى دهد .
و ان تك حسنة يضاعفها
ضمير «هى» در «تَكُ» به «مثقال» برمى گردد و چون خبر «تك»، يعنى «حسنةً»، مؤنث است، فعل آن به صورت مؤنّث آورده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 1،7
1 ـ هر كار نيك داراى پاداش ده چندان است.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها
«فلا يجزى . .. » دليل بر اين است كه مراد از «عشر أمثالها» پاداش كار نيك است.
7 ـ انجام عمل نيك به شرط حبط نشدن تا حضور در صحنه قيامت داراى پاداشى ده چندان است.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها
حرف «باء» در «بالحسنة» هم مى تواند براى تعديه باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى انجام دادن است، و هم مى تواند براى مصاحبت باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى حاضر شدن است. برداشت فوق بر اساس احتمال دوم است. بر اين مبنا جمله «من جاء بالحسنة» (كسى كه با عمل نيكى در قيامت حاضر شود)، اشاره به اين معنا دارد كه پاداش از آن كسى است كه عمل نيكش تا قيامت باقى باشد و با گناه حبط نشده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 3
3 ـ نيكوكاران در سراى آخرت ، افزون بر بهترين پاداش ها ، از نعمتهايى بى شمار و غير قابل توصيف برخوردار خواهند بود .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة
تنكيردر «زيادة» ـ كه براى تفخيم است ـ بيانگر برداشت فوق مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 54 - 1،2
1 - وعده دوبار اجر ( اجر مضاعف ) از سوى خداوند ، به ايمان آوردگان از اهل كتاب
الذين ءاتينـهم الكتـب . .. أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين
مفسران، تعبير «مرّتين» را كنايه از اجر مضاعف دانسته اند.
2 - صبر و بردبارى ايمان آوردگان از اهل كتاب ، در برابر فشار هاى هم كيشان سابق خود و نيز تحمل آزار هاى مشركان ، عامل برخوردار شدن آنان از اجر دو برابر الهى
أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين بما صبروا
«باء» در «بما صبروا» سبيبه و «ما» مصدريه است; يعنى، «بسبب صبرهم». گفتنى است در اين كه اشخاص مورد بحث در برابر چه چيزى از خود صبر و تحمل نشان دادند، چند نظر اظهار شده است; از جمله آنها صبر آنان در برابر فشار اهل كتاب و مشركان مى باشد. برداشت ياد شده بر پايه همين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 7
7 - « عن أبى جعفر ( ع ) قال : أجرها مرّتين و العذاب ضعفين كلّ هـذا فى الأخرة حيث يكون الأجر يكون العذاب . . . ;
از امام باقر(ع) روايت شده كه فرمود: پاداش دو برابر براى زنان پيغمبر، و عذاب دو برابر، هر دو در آخرت است. عذاب، در همان جا است كه پاداش هست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 31 - 4،6،7
4 - موقعيت افراد در برخوردارى شان از پاداش مضاعف خداوند در مقابل عمل صالح شان نقش دارد .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
6 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش مضاعف الهى ، منوط به تداوم اطاعت و انجام دادن عمل صالح از سوى آنها است .
و من يقنت منكنّ . .. و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
فعل مضارع «يقنت» و «تعمل» استمرار را مى رساند.
7 - اعطاى پاداش مضاعف به همسران پيامبر در قبال عمل صالح شان ، نمودى از رحمت خداوند است .
و من يقنت منكنّ . .. نؤتها ... و أعتدنا لها رزقًا كريمًا
اين كه خداوند، به هنگام هشدار به همسران پيامبر در آيه پيش، براى عذاب، عذاب كننده اى را نياورده و تنها فرمود: «بر خداوند، چنين امرى آسان است» و در اين آيه، با فعل هاى «نؤتها» و «أعتدنا» دخالت مستقيم خود را بيان كرده، مى توان نكته بالا را به دست آورد لازم به ذكر است كه التفات از غيبت (يضاعف لها العذاب و كان ذلك على اللّه يسيراً) به خطاب («نؤتها» و «أعتدنا») مى تواند مؤيد نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 40 - 2
2 - بندگان مخلَص خدا ، برخوردار از پاداشى فراتر از مقدار اعمال و رفتار خويش
و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إلاّ عباد اللّه المخلصين
برداشت ياد شده مبتنى بر اين نكته است كه «إلا. ..» استثناى منقطع از ضمير «تجزون» باشد. بر اين اساس، پيام آيه شريفه چنين مى شود: همگان مطابق كردار خود، جزا و پاداش دارند; جز بندگان خالص خدا كه فراتر و برتر از اعمال خود، پاداش دريافت خواهند داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،9
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
9 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى پردازند ) ، به آنان بازمى گرداند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن (چند و چندين برابر نمودن) اطلاق مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 9،12
9 - پاداش مضاعف به انفاق گران و آمرزش آنان ، جلوه قدرشناسى ، سپاسدارى و حلم خداوند است .
إن تقرضوا اللّه . .. يضـعفه لكم و يغفر لكم و اللّه شكور حليم
12 - پاداش مضاعف به انفاق گران و آمرزش آنان ، جلوه تفضل و لطف ويژه خداوند به آنان است .
إن تقرضوا اللّه . .. يضـعفه ... و اللّه شكور حليم
سپاس و تقدير خداوند از انفاق گران ـ با آن كه سود انفاق به خود آنان باز مى گردد ـ نشانه تفضل و لطف ويژه الهى به انفاق گران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 39 - 8
8 - كسانى كه به خاطر جلب رضاى خدا ، صدقه مى دهند ، قطعاً پاداش مضاعف خواهند داشت .
و ما ءاتيتم من زكوة تريدون وجه اللّه . .. فأُولـئك هم المضعفون
مراد از«زكات» به قرينه مكى بودن سوره و نيز آيه قبل (فآت ذا القربى. ..) هر نوع صدقه و انفاق است. و «مضعفون» به معناى «ذوالضِعف» بوده و مراد، پاداش مضاعف است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 37 - 12
12 - « عن أبى بصير قال : ذكرنا عند أبى جعفر ( ع ) من الأغنياء من الشيعة فكأنّه كره ما سمع فيهم قال : يا أبامحمد إذا كان المؤمن غنيًّا و صولاً له معروف إلى أصحابه أعطاه اللّه أجر ما ينفق فى البرّ ، أجره مرّتين ضعفين لأنّ اللّه تعالى يقول فى كتابه « و ما أموالكم و لا أولادكم بالّتى تقرّبكم عندنا زلفى إلاّ من آمن و عمل صالحاً فأُولـئك لهم جزاء الضعف بما عملوا و هم فى الغرفات آمنون » ;
از ابى بصير روايت شده كه نزد امام باقر(ع) صحبت از [بدگويى] اغنياى شيعه شد و گويا امام(ع) از شنيدن سخنان ما ناخشنود گرديد و فرمود: اى ابامحمد! (كنيه ابوبصير) آن گاه كه مؤمن ثروتمند و اهل صله رحم باشد و نيكى به ياران كند، خداوند پاداش آنچه را كه در نيكى انفاق نموده است، دو برابر عطا نمايد; چون خداوند ـ تبارك و تعالى ـ در قرآنش مى فرمايد: (و ما أموالكم و لا أولادكم بالتى. ..)».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 7
7 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى را كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او انفاق مى كنند ) ، به آنان بازمى گرداند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن گفته مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 37 - 5
5 - پاداش مؤمنان داراى عمل صالح ، دوچندان است .
إلاّ من ءامن و عمل صـلحًا فأُولـئك لهم جزاء الضعف
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 20 - 33،34،36
33 - انسان ها ، تمامى كار هاى خير خود را در پيشگاه خداوند ، بهتر از آنچه انجام داده اند ، مى بينند و بيشتر از پاداشى كه انتظارش را داشته و شايسته آن بوده اند ، دريافت مى كنند .
و ما تقدّموا لأنفسكم من خير تجدوه عند اللّه هو خيرًا و أعظم أجرًا
34 - انجام هر كار خيرى در حيات خويش ، داراى برترى و پاداشى افزون تر از انجام آن پس از مرگ به وسيله وارثان و يا از طريق وصيت است .
و ما تقدّموا لأنفسكم من خير تجدوه عند اللّه هو خيرًا و أعظم أجرًا
برخى از مفسران بر آنند كه به قرينه «ما تقدّموا. ..»، جمله اى مانند «من الذى تأخّرونه إلى الوصية عند الموت» در تقدير است.
36 - پاداش كار هاى خير از سوى خداوند ، افزون تر از استحقاق و بر پايه تفضل و لطف او است .
تجدوه عند اللّه هو خيرًا و أعظم أجرًا
مطلب ياد شده، از مقرر شدن پاداش بهتر و افزون تر، استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 5
5 - هر عمل نيك در جهان آخرت ، داراى پاداش افزون و هر عمل بد داراى كيفر متناسب با آن خواهد بود .
من جاء بالحسنة . .. و من جاء بالسيّئة
«ال» در «الحسنة» و «السيّئة» براى جنس و مفيد استغراق است. بنابراين «من جاء بالحسنة»; يعنى، «هر كس هر عمل نيك بياورد» و «من جاء بالسيّئة»; يعنى، هر كس هر عمل بد بياورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 23
23 - پاداش مضاعف خداوند به اعمال نيك مؤمنان ، جلوه اى از غفران و سپاسگزارى او است .
و من يقترف . .. إنّ اللّه غفور شكور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 37 - 5،13
5 - پاداش مؤمنان داراى عمل صالح ، دوچندان است .
إلاّ من ءامن و عمل صـلحًا فأُولـئك لهم جزاء الضعف
13 - « عن أميرالمؤمنين ( ع ) : إنّ المؤمن يعمل لثلاث من الثواب إمّا لخير [ الدنيا ] . . . [ و إمّا لخير الآخرة ] فإن اللّه عزّوجلّ . . . إذا كان يوم القيامة حسبت لهم حسناتهم ثمّ أعطاهم بكلّ واحدة عشر أمثالها إلى سبعمأة ضعف قال اللّه عزّوجلّ : . . . « أُولـئك لهم جزاء الضعف بما عملوا . . . » . . . ;
از اميرالمؤمنين(ع) روايت شده كه مؤمن براى رسيدن به يكى از سه ثواب كار خير انجام مى دهد: يا براى رسيدن به خير دنيا. .. و يا براى رسيدن به خير آخرت. پس خداى عزّوجلّ... هرگاه قيامت برپا شود، براى مؤمنان حسناتشان را حساب مى كند و براى هر يك حسنه، ده برابر تا هفتصد برابر پاداش مى دهد. خدا مى فرمايد: ...(أُولـئك لهم جزاء الضعف بما عملوا...)...».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 18،23
18 - دوستى عترت پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، موجب بهره مندى مؤمنان از پاداش مضاعف الهى
إلاّ المودة فى القربى و من يقترف حسنة نزد له فيها حسنًا
مراد از «من» در «من يقترف حسنة» به قرينه ذكر آن پس از «إلاّ المودة فى القربى» مؤمنان دوستدار عترت هستند. گفتنى است كه در برداشت ياد شده مراد از «نزد له فيها حسناً» ـ طبق نظر عده اى از مفسران ـ افزايش پاداش الهى در نظر گرفته شده است.
23 - پاداش مضاعف خداوند به اعمال نيك مؤمنان ، جلوه اى از غفران و سپاسگزارى او است .
و من يقترف . .. إنّ اللّه غفور شكور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 26 - 4
4 - پاداش افزون و اعطاى نعمت ها بيش از انتظار مؤمنان به ايشان ، نمودى از فضل الهى است .
و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 7
7 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى را كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او انفاق مى كنند ) ، به آنان بازمى گرداند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن گفته مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 58 - 17
17 - اطاعت كنندگان دستورات خدا - در صورت نيكوكار بودن - از پاداشى افزونتر از ديگران ، بهره مند خواهند شد .
و سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 5
5 - سوداگرى با خداوند ، داراى سود و بركتى بسيار و بالاتر از انتظار
يرجون تجـرة لن تبور . ليوفّيهم أُجورهم و يزيدهم من فضله
برداشت ياد شده، با توجه به اين نكته است كه آيه شريفه مى تواند ناظر به تجارت پرسودى باشد كه مورد انتظار تلاوت كنندگان كتاب الهى و. .. است و در آيه قبل از آن بحث به ميان آمد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 46 - 7
7- ارزش هاى معنوى ماندگار و در پى دارنده پاداش الهى ، شايسته دل بستگى و اميد انسان است .
خير عند ربّك ثوابًا و خير أملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - فجر - 89 - 28 - 4
4 - ميهمانان قرب خداوند در آخرت ، به همه خواسته هاى خود دست يافته ، از پاداش خويش خشنود خواهند بود .
راضية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 14 - 4
4- بهشت جاودان ، پاداش اعمال نيك و مستمر موحدان
أُولـئك أصحـب الجنّة . .. جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 3
3 - نجات موسى و هارون ( عليهماالسلام ) و قوم شان از اندوهى بزرگ ، اعطاى كتاب آسمانى و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و نجّينـهما و قومهما من الكرب العظيم . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 25 - 3
3 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش كسانى است كه به قرآن و پيامبر (صلی الله علیه و آله) ايمان آورده و اعمال صالح انجام دهند .
و بشر الذين ءامنوا . .. أن لهم جنت تجرى من تحت الأنهر
متعلق «آمنوا» به دليل آيات قبل، قرآن و پيامبر(صلی الله علیه و آله) است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 1
1 - مسلمانان ، يهوديان ، نصرانى ها و صابئان ، در صورت داشتن ايمان راستين به خدا و باور به قيامت و انجام عمل صالح ، از پاداشى گران قدر برخوردار خواهند شد .
إن الذين ءامنوا . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مراد از «الذين ءامنوا» مسلمانان هستند. درباره آيين صابئى نظرات مختلفى ايراد شده است. علامه طباطبايى پس از بيان اقوال گوناگون، تأييد مى كنند كه آيين صابئى، آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 82 - 1
1 - مؤمنان به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، كه داراى اعمال صالح باشند ، اهل بهشت بوده و در آن جاودان خواهند بود .
و الذين ءامنوا و عملوا الصلحت أولئك أصحب الجنة هم فيها خلدون
مراد از ايمان در آيه مورد بحث - به قرينه آيه 75 (أفتطمعون أن يؤمنوا لكم) - ايمان به پيامبر(صلی الله علیه و آله) و اسلام است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 277 - 1،3،6
1 ـ مؤمنان داراى عمل صالح ، برپادارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، بهره مندان از پاداش ويژه الهى
ان الذين امنوا و عملوا الصالحات و اقاموا الصلوة و اتوا الزكوة لهم اجرهم عند ربّه
كلمه «عند ربّهم» اشاره به پاداشى ويژه دارد.
3 ـ پاداش الهى براى مؤمنان داراى عمل صالح ، برپادارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، نتيجه عمل خير آنها
لهم اجرهم عند ربّهم
«اجر» به معناى مزد، در برابر عملكرد شخص به كار برده مى شود; بنابراين پاداش آنان مزد و اجر عملشان خواهد بود.
6 ـ وعده پاداش به اهل ايمان داراى عمل صالح از روش هاى قرآن براى ايجاد انگيزه به ايمان و عمل صالح
لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 57 - 1،8
1 ـ مؤمنانِ داراى اعمال صالح ، بهره مند از پاداش كامل خداوند
و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفيهم اجورهم
8 ـ اجر كامل خداوند ، از آنِ مؤمنانى است كه عامل به تمامى اعمال صالح باشند .
و اما الذين امنوا و عملوا الصالحات فيوفّيهم اجورهم
كلمه «الصالحات»، جمع و داراى الف و لام است كه دلالت بر عموم مى كند; يعنى تمام اعمال صالح را انجام دهند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 171 - 4،7
4 ـ تضمين پاداش عملكرد مؤمنان ، از سوى خداوند
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
7 ـ شادمانى شهيدان از اينكه خداوند اجر مؤمنان را تباه نمى سازد .
يستبشرون بنعمة . .. انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
جمله «ان اللّه»، عطف بر كلمه «نعمة» است ; يعنى «يستبشرون بان اللّه لا يضيع».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 24
24 ـ پاداش بزرگ از آن مؤمنان تقواپيشه
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 194 - 10
10 ـ ترغيب مؤمنان از سوى خداوند به دعا و درخواست پاداش هاى موعود وى
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 7،11
7 ـ خداوند ، هرگز عمل مؤمن را ضايع نكرده و وى را از پاداش اعمالش بهره مند خواهد كرد .
انّى لا اضيع عمل عامل منكم
خطاب «منكم» مى رساند كه اگر انجام دهنده اعمال نيك مؤمن باشد، عمل او ضايع نخواهد شد و در دنيا و آخرت به ثمر خواهد نشست.
11 ـ عمل ، شرط برخوردارى مؤمن از پاداش هاى الهى است .
فامنّا ربّنا و اتنا ما وعدتنا . .. فاستجاب لهم ربّهم انّى لا اضيع عمل عامل منكم
جمله «انّى لا اضيع عمل عامل»، در حقيقت بيان شرطى است براى ثمردهى ايمان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 199 - 20،22،25،27
20 ـ آن گروه از اهل كتاب كه به خدا ، قرآن و كتب آسمانى خويش ايمان آورند ; از پاداشى ويژه و والا بهره مند خواهند شد .
اولئك لهم اجرهم عند ربّهم
كلمه «عند ربّهم»، توصيف «اجرهم» است و مى رساند كه آن پاداش، پاداشى ويژه و ارزشمند است.
22 ـ نويد پاداش و تضمين آن ، پرتوى از ربوبيّت الهى نسبت به مؤمنان
لهم اجرهم عند ربّهم
25 ـ خداوند پاداش مؤمنان را بدون تأخير ، به آنان عطا خواهد كرد .
لهم اجرهم عند ربّهم انّ اللّه سريع الحساب
يادآورى سرعت حسابرسى پس از بيان پاداش دهى، بيانگر آن است كه اعطاى اجر از سوى خداوند، با تأخير در حسابرسى مواجه نخواهد شد.
27 ـ پاداش مؤمنان از سوى خداوند ، بر اساس درجه ايمان و عملكرد آنان است .
اولئك لهم اجرهم . .. انّ اللّه سريع الحساب
اگر پاداش بر اساس عملكردها نبود، حسابرسى معنا نداشت ; و با توجّه به مشاراليه «اولئك» معلوم مى شود كه هم ايمان و هم عملكرد مؤمنان، موجب استحقاق پاداش براى آنان شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 57 - 1
1 ـ بهشت ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح
و الّذين امنوا و عملوا الصّالحات سندخلهم جنّات تجرى من تحتها الانهار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 9
9 ـ نويد الهى به پاداش نيك براى مجاهدان و نيز مؤمنان بازنشسته از جنگ
فضّل اللّه . .. على القاعدين درجة وكلاّ وعد الله الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 122 - 1
1 ـ بهشت ، پاداش مؤمنان داراى اعمالِ صالح
و الذين ءامنوا و عملوا الصلحت سندخلهم جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 146 - 9
9 ـ وعده خداوند به برخوردارى مؤمنان ، از پاداشى بس بزرگ
و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 9،12
9 ـ مؤمنانِ سپاسگزار در برابر نعمت هاى خداوند ، بهره مند از پاداش هاى اويند .
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
شكر خداوند در حقيقت پاداش و ثواب اوست به بندگان. و اين پاداش در مقابل همان سپاسگزارى و ايمان بندگان است.
12 ـ علم و آگاهى گسترده خداوند ، تضمين كننده پاداش دهى او به بندگان مؤمن و شاكر خويش
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 152 - 5
5 ـ ايمان دارندگان به خدا و تمامى انبيا ، مورد وعده الهى به برخوردارى از پاداش هاى فراوان
و الذين ءامنوا باللّه و رسله . .. أولئك سوف يؤتيهم أجورهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 12
12 ـ مؤمنان به خدا ، قيامت و قرآن ، بر پا دارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، از پاداش بزرگ الهى ، برخوردار خواهند شد .
أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 1،2،6
1 ـ مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از اجر كامل و فضل خداوند در قيامت
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
2 ـ خداوند خود پاداش دهنده به مؤمنان داراى عمل صالح
فيوفيهم أجورهم
6 ـ فضل الهى ، منشأ افزايش پاداش اهل ايمان
فاما الذين ءامنوا . .. و يزيدهم من فضله
«من» در «من فضله» نشويه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 175 - 2،3،8
2 ـ ايمان به خداوند و تمسك به قرآن و پيامبر (صلی الله علیه و آله) موجب برخوردارى از رحمت و فضل الهى
فاما الذين ءامنوا باللّه و اعتصموا به فسيدخلهم فى رحمة منه و فضل
بدان احتمال كه ضمير در «به» به «برهن» (پيامبر(صلی الله علیه و آله)) و «نور» (قرآن)در آيه قبل برگردد.
3 ـ نيل به مقام قرب الهى ، بهره مندى كامل از بهشت و نعمت هاى آن و برخوردارى از فضل الهى ، پاداش مؤمنان متمسك به خداوند
فاما الذين ءامنوا . .. فسيدخلهم فى رحمة منه و فضل و يهديهم إليه
8 ـ ورود به بهشت و برخوردارى از فضل خدا و رسيدن به مقام قرب الهى ، پاداش مؤمنان به خدا و پيروان پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن
فاما الذين ءامنوا باللّه و اعتصموا . .. يهديهم إليه صرطاً مستقيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 9 - 1
1 ـ وعده الهى به مؤمنان داراى عمل صالح ، به آمرزش و پاداش بزرگ
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصلحت لهم مغفرة و اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 85 - 3
3 ـ خداوند ، پاداش بخش مؤمنان و محسنان
فاثبهم اللّه بما قالوا . .. ذلك جزاء المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 43 - 8،16
8 ـ نهر هاى جارى بهشت ، پاداش مؤمنان نيك كردار
تجرى من تحتهم الأنهر
16 ـ بهشت تفضلى است از جانب خداوند به مؤمنان نيك كردار ، نه پاداشى همپايه عملكرد آنان
تلكم الجنة اورثتموها بما كنتم تعملون
خداوند از يك سو بهشت را پاداش عملكرد اهل ايمان دانسته (بما كنتم تعملون) و از سوى ديگر آن را ميراث (دستيابى به چيزى بدون عوض) خوانده است تا به اين حقيقت اشاره كند كه اعطاى بهشت همپايه اعمال مؤمنان نيست، بلكه تفضلى است از جانب خداوند به ايشان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 4 - 6
6 ـ برخوردارى از آمرزش خداوند و بهره مندى از روزى هاى نيكو ، پاداش مؤمنان حقيقى
لهم . .. مغفرة و رزق كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 28 - 7
7 ـ پيروزى و موفقيت مؤمنان در آزمونشان به وسيله مال و اولاد ، موجب بهره مندى آنان از پاداش بزرگ الهى است .
و اعلموا أنما أمولكم و أولدكم فتنة و أن اللّه عنده أجر عظيم
بيان پاداش عظيم الهى پس از تأكيد بر اينكه ثروتها و فرزندان وسيله آزمون هستند، مى تواند بيانگر نكته اى باشد كه در برداشت فوق بدان اشاره شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 3،4،6
3 ـ نعمت هاى جاودان اخروى ، اجرت و مزدى است در برابر عملكرد مؤمنان مهاجر و مجاهد .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. جنت لهم ... خلدين فيها أبداً إن اللّه عنده أج
«أجر» اجرت و مزد در برابر عمل است.
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 71 - 22
22 ـ ارزش و پاداش اعمال زنان و مردان مؤمن در پيشگاه خداوند ، همسان است .
و المؤمنون و المؤمنت . .. أولئك سيرحمهم اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 111 - 1
1 ـ خداوند ، خريدار جان و مال مؤمنان به بهاى بهشت
إن اللّه اشترى من المؤمنين أنفسهم و أمولهم بأن لهم الجنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 3،7
3 ـ ثبت هر گام مؤمنان در پيمودن مسير الهى ، به منظور اعطاى پاداش به آنان
و لايقطعون وادياً إلا كتب لهم ليجزيهم
7 ـ جلوه فضل الهى ، در پاداش به مؤمنان مجاهد و انفاقگر
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
«جزاى أحسن» ـ كه به معناى پاداش دادن به بيش از حد استحقاق است ـ بيانگر تجلى فضل خدا در پاداش دهى به مؤمنان است. قابل ذكر است در برداشت فوق مفروض اين است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 10
10 ـ دستيابى مؤمنان به پاداش و ايمان و اعمال شايسته خويش و گرفتارى كافران به كيفر كفر و بزهكارى خود ، فلسفه اساسى معاد و برپايى رستاخيز است .
ثم يعيده ليجزى الذين ءامنوا . .. و الذين كفروا لهم شراب من حميم و عذاب أليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 19 - 1
1- آخرت طلبان مؤمنى كه تلاشى جدى در راه اهداف اخروى خويش بكنند به نتايج ارزشمند تلاشهايشان دست خواهند يافت .
و من أراد الأخرة . .. كان سعيهم مشكورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 1
1- ذوالقرنين ، به اعطاى پاداش نيك ، به مؤمنان نيك كردار ، وعده داد .
و أمّا من ءامن و عمل صـلحًا فله جزاءً الحسنى
«جزاء» حال است و بيانِ اين كه رفتار نيكو (الحسنى) پاداش ايمان و عمل صالح شخص است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 96 - 2
2- محبوبيت در دل هاى مردم ، از جمله پاداش هاى خداوند به مؤمنان داراى كردار نيك .
إنّ الذين ءامنوا . .. سيجعل لهم الرحمن ودًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 96 - 1
1- سنت الهى بر ثبت اعمال مؤمنان براى پاداش و محروميت هلاك شدگان از بازگشت به دنيا ، تا خروج يأجوج و مأجوج ( انقراض دنيا ) ادامه خواهد داشت .
فمن يعمل . .. و حرم على ... حتّى إذا فتحت يأجوج و مأجوج
برداشت ياد شده مبتنى بر اين است كه «حتى» معناى غايت را افاده كند. البته ميان اهل ادب در افاده آن براى غايت، اختلاف نظر وجود دارد; ولى از سياق و آهنگ آيه، غايت قابل استفاده است. براين اساس «حتّى إذا فتحت...» غايت براى «فمن يعمل من الصالحات... و حرام قرية...» خواهد بود. گفتنى است كه نوع مفسران بر آنند كه مقصود از يأجوج و مأجوج، دوگروه از مردمى هستند كه در آخر الزمان ظاهر مى شوند و به تاختوتاز و فتوحات دست مى زنند و پس از مرگ آنان، عمر دنيا به پايان مى رسد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 14 - 1
1 - بهشت ، پاداش خدا به مؤمنان نيك كردار
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 56 - 4
4 - بهشت ، پاداشت مؤمنان نيك كردار
فالذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فى جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 54 - 3
3 - صبر مضاعف اهل ايمان در برابر فشار هاى زياد ايمان سوزان ، در پى دارنده پاداش مضاعف از سوى خداى سبحان است .
أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين بما صبروا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 3 - 10
10 - فلسفه آزمودن مؤمنان ، مشخص شدن مؤمنان راستين ، جهت پاداش دهى خداوند به آنان است .
و لقد فتنّا . .. فليعلمنّ اللّه الذين صدقوا
برداشت بالا، بنابر اين احتمال است كه تحقق عينى علم خداوند در آزمودن مؤمنان، به منظور اعطاى پاداش به آنان باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 8
8 - اعطاى پاداش به مؤمنان ، پس از چشم پوشى از لغزش ها و گناهان آنان است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لنكفّرنّ عنهم . .. و لنجزينّهم
ذكر جزا پس از ذكر پوشاندن گناهان (تكفير)، مى تواند به جهت نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 11 - 6
6 - وعده خداوند ، به برخوردارى مؤمنان از پاداش ; و كيفر شدن منافقان
و ليعلمنّ اللّه الذين ءامنوا و ليعلمنّ المنـفقين
مراد از علم خداوند به مؤمنان و منافقان، پاداش و كيفر دادن به آنها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 58 - 1،10
1 - خداوند ، بهشت را ، براى مؤمنان داراى عمل صالح ، تضمين كرده است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لنبوّئنّهم من الجنّة غرفًا
لام تأكيد و نون ثقيله در «لنبوّئنّ» دلالت بر ضمانت مى كند.
10 - بهشت جاودان ، براى مؤمنان داراى عمل صالح ، پاداشى نيكو است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لنبوّئنّهم من الجنّة . .. خـلدين فيها نعم أجر ال
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 15 - 1
1 - بوستان عظيم بهشتى ، پاداش مؤمنان نيك كردار است .
فأمّا الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فهم فى روضة
نكره آورده شدن «روضة» دلالت بر عظمت آن مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 1،4
1 - خداوند پاداش دهنده مؤمنانِ داراى عمل صالح در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
4 - پاداش دهى خداوند به مؤمنانِ داراى عمل صالح ، فراتر از استحقاق عمل آنها است .
ليجزى الذين ءامنوا . .. من فضله
ذكر «من فضله» براى بيان اين نكته است كه پاداش در نظر گرفته شده براى مؤمنان، براساس استحقاق نيست، بلكه فزون تر از آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 8 - 1،2
1 - بهشت هاى سرشار از نعمت ، پاداش مؤمنانِ داراى اعمال صالح است .
إنّ الذين ءامنوا . .. لهم جنـّـت النعيم
2 - مؤمنان به آيات خدا و انجام دهندگان عمل صالح ، جايگاه شان بهشت است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنـّـت النعيم
به قرينه مقابله با آيه قبل، متعلق «آمنوا» در اين آيه كسانى اند كه به آيات الهى ايمان آورده اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 9 - 1،3
1 - جاودانگى در بهشت سراسر نعمت ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح است .
إنّ الذين ءامنوا . .. جنـّـت النعيم خـلدين فيها
3 - وعده خداوند به پاداش مؤمنان و كيفر معرضان از آيات خدا ، وعده اى حق و تخلّف ناپذير است .
فبشّره بعذاب أليم . .. لهم جنـّـت النعيم ... وعد اللّه حقًّا
«وعد» مفعول مطلق و «حقّاً» تأكيد آن است و دلالت بر حقانيت و تخلّف ناپذيرى آن مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 1،4
1 - هيچ كس ، توان ندارد ارزش و اهميت پاداش هاى الهى را براى مؤمنان راستين ، درك كند .
فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين
«نَفْس» شامل هر صاحب حياتى از جمله انسان ها و ملائكه مى شود. سياق نفى مفيد عموم است.
4 - نعمت هاى عظيم اخروى ، پاداش عمل مستمر خود مؤمنان است كه در دنيا انجام مى دهند .
فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين جزاء بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 18 - 1
1 - برابر نبودن مؤمن و فاسق ، در نظام پاداش الهى ، امرى بديهى و خدشه ناپذير است .
أفمن كان مؤمنًا كمن كان فاسقًا لايستوون
همزه «أفمن. ..» استفهام انكارى است و «لايستوون» نيز بر آن تأكيد بيشترى مى كند. گفتنى است: «كاف» در «كمن» تشبيه در جزا است و به قرينه آيات سابق و آيات بعدى (19 و 20)، مراد از نفى تساوى، مى تواند عدم تساوى در پاداش و جزا باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 19 - 1،4،5
1 - باغ هاى بهشتى مهيّا براى پذيرايى ، پاداش مؤمنان نيك كردار است .
أمّا الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم جنّت المأوى نزلاً
4 - باغ هاى بهشت ، تنها به عنوان پيش پذيرايى از مؤمنان نيك كردار است و نه پاداش كامل آنان .
فلهم جنّت المأوى نزلاً
«نزل» در لغت به چيزى گفته مى شود كه براى مهمان تهيه و آماده مى شود (مفردات راغب). لازم به ذكر است كه «نزلاً» حال براى «جنّات» و مفيد معناى ياد شده است.
5 - پيشكش باغ هاى بهشت به مؤمنان نيك كردار ، پاداشى فوق تصور و روشنى بخش ديده آنان است .
فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين . .. فلهم جنّت المأوى نزلاً
جمله «فلهم جنّات المأوى. ..» مى تواند تأكيدى بر «ما أُخفى لهم...» و نيز نمادى از آنچه در خفا، براى مؤمنان در نظر گرفته شده، باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 8 - 1
1 - فلسفه پيمان گرفتن خداوند از پيامبران ، پاداش دادن به مؤمنان و كيفر دادن به كافران است .
و إذا أخذنا من النبيّن ميثـقهم . .. ليسئل الصـدقين عن صدقهم ... و أعدّ للكـفرين
«لام» در «ليسئل. ..» لامِ تعليل يا لام غايت است. مراد از «الصادقين» به قرينه مقابله با «الكافرين» مؤمنان اند. لازم به ذكر است كه برداشت بالا، ـ علاوه بر نكته ياد شده ـ مبتنى بر اين است كه مرجع ضمير در «صدقهم» واژه «الصادقين» باشد و علت پرسش از صداقت مؤمنان، پاداش دادن به آنها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 44 - 5،6
5 - خداوند ، براى مؤمنان ، پيشاپيش ، پاداشى بزرگوارانه تدارك ديده است .
و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
6 - تدارك پاداش كريمانه براى مؤمنان از سوى خداوند ، ناشى از رحمت او به آنها است .
و كان بالمؤمنين رحيمًا . .. و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 47 - 2
2 - پاداش ايمان مؤمنان ، از فضل خداوندى است .
و بشّر المؤمنين بأنّ لهم من اللّه فضلاً كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 2
2 - مؤمنانِ داراى عمل صالح ، شايسته غفران و پاداش الهى اند .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 2
2 - خداوند در پاداش دادن به مؤمنان نيك كردار ، هيچ گونه منّتى بر آنان نخواهد گذاشت .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت بالا مبتنى بر اين نكته است كه «ممنون» از ماده «منت» اشتقاق يافته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 31 - 6
6 - توحيد و استقامت در راه ايمان ، در پى دارنده بهشت و نعمت هاى گسترده براى مؤمنان
إنّ الذين قالوا ربّنا اللّه ثمّ استقـموا . .. و لكم فيها ما تشتهى أنفسكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 2 - 13
13- آمرزش گناهان و سامان يافتن شؤون حيات ، پاداش الهى به مؤمنان صالح پيرو قرآن
و الذين ءامنوا . .. كفّر عنهم سيّئاتهم و أصلح بالهم
«أصلح بالهم» يا به معناى اصلاح مطلق شؤون زندگى و يا اصلاح قلب و دل مؤمنان است، برداشت ياد شده براساس معناى اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 10
10- پاداش الهى به مؤمنان متقى ، به گونه اى رايگان و نه در قبال درخواست مال از ايشان
يؤتكم أجوركم و لايسئلكم أمولكم
«لايسئلكم أموالكم» در رابطه با جمله «يؤتكم أجوركم» است و دفع دخل مقدّر مى كند; يعنى، خداوند در قبال پاداش هاى خود، چيزى جز ايمان و تقوا از شما انتظار ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 5 - 3،4
3 - علم و حكمت الهى ، پشتوانه پاداش او به اهل ايمان *
و كان اللّه عليمًا حكيمًا . ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت
در صورتى كه ميان ذيل آيه قبل (كان اللّه. ..) با «ليدخل...» ارتباطى لحاظ شود، مطلب بالا را مى توان نتيجه گرفت.
4 - ايمان ، معيار داورى خداوند درباره انسان و پاداش به مردان و زنان
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت
وصف «المؤمنين و المؤمنات»، مُشعر به عليّت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 19 - 3
3 - پاداش هاى مادى و معنوى خداوند ، به مؤمنان وفادار و مورد رضايت خويش
لقد رضى اللّه . .. فأنزل السكينة عليهم ... و مغانم كثيرة يأخذونها
«أنزل السكينة» اشاره به پاداش معنوى و «مغانم. ..» نظر به پاداش هاى مادى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 24 - 10
10 - امداد هاى الهى در حق مؤمنان ، پاداشى به عملكرد شايسته آنان در جريان حديبيه *
و كان اللّه بما تعملون بصيرًا
ارتباط «كان اللّه. ..» با صدر آيه، نتيجه مى دهد كه الطاف الهى در حق اهل ايمان، از آن جهت صورت گرفته است كه خداوند بر اعمال گذشته آنان، نظارت عميق داشته و ايشان را شايسته آن موهبت ها دانسته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 44
44- آميختگى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظيم الهى
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 3 - 10
10 ـ پاداش هاى الهى به مؤمنان ، داراى مراتب
أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 14 - 19
19 - پاداش كامل اعمال مؤمنان ، جلوه رحمت خاص الهى به اهل ايمان
لايلتكم من أعمـلكم شيئًا إنّ اللّه . .. رحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 62 - 3
3 - مؤمنان به تناسب عملكرد خويش ، برخوردار از بهشت هاى متفاوت *
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان . .. و من دونهما جنّتان
در صورتى كه «دونهما» به معناى مرتبه پايين تر باشد، احتمال مى رود كه دو بهشت قبل مخصوص خائفان و اين دو بهشت فروتر، از آنِ كسانى باشد كه در مرتبه پايين تر قرار دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 7 - 13
13 - وعده پاداش بزرگ از سوى خداوند به مؤمنان انفاقگر
فالذين ءامنوا منكم و أنفقوا لهم أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 19 - 15
15 - « فى المجمع بعد ذكر هـذه الأية « لهم أجرهم و نورهم » أى لهم ثواب طاعاتهم و نور إيمانهم الذى يهتدون به إلى طريق الجنّة . . . رواه البراء بن عازب عن النبى (صلی الله علیه و آله) ;
در مجمع البيان بعد از ذكر آيه «لهم أجرهم و نورهم» آمده است: مقصود اين است كه براى آنان است پاداش طاعت و نور ايمانشان كه به وسيله آن به راه بهشت هدايت مى شوند و اين معنا را براءبن عازب از نبى اكرم(صلی الله علیه و آله) روايت نموده است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 4
4 - پاداش مؤمنان عمل كننده به توصيه الهى ( توصيه به جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) ، حل مشكلات و گشايش در امور زندگى آنان از سوى خداوند است .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
در صورتى كه مراد از «يفسح اللّه»، پاداش دنيوى باشد برداشت بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 7
7 - توجه و ايمان به پاداش بزرگ الهى براى مؤمنان ، بازدارنده انسان از وابستگى به اموال و اولاد و گناه به خاطر آنها
و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 4
4 - در ديدگاه مؤمنان جن ، ايمان آورندگان به ربوبيت خداى يكتا ، از نقصان حق خويش و يا ستم شدن در مجازات ، بيم نداشته و در امان اند .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
«رَهَق» در معانى «سفاهت»، «گناه»، «كذب»و «ظلم» به كار مى رود; ولى در اين آيه معناى اخير مراد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 4
4 - مؤمنانى كه زير شكنجه كافران جان دادند و در آتش آنان سوختند ، مالك بوستان هاى بهشت خواهند شد .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
ارتباط اين آيه با آيه قبل، بيانگر برداشت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 6 - 6
6 - مؤمنان داراىِ عمل صالح ، از پاداشى بزرگ برخوردار خواهند شد .
إلاّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم أجر غير ممنون
نكره بودن «أجر»، بر عظمت آن دلالت دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 1،2
1 - استقرار در باغ هاى بهشت و جاودانگى در آن ، پاداش تضمين شده خداوند براى مؤمنان نيكوكردار
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. جزاؤهم عند ربّهم جنّـت عدن تجرى من تحتها الأن
2 - پاداشِ مؤمنان شايسته كردار ، جلوه ربوبيت خداوند بر آنان است .
عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 54 - 1،2
1 - وعده دوبار اجر ( اجر مضاعف ) از سوى خداوند ، به ايمان آوردگان از اهل كتاب
الذين ءاتينـهم الكتـب . .. أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين
مفسران، تعبير «مرّتين» را كنايه از اجر مضاعف دانسته اند.
2 - صبر و بردبارى ايمان آوردگان از اهل كتاب ، در برابر فشار هاى هم كيشان سابق خود و نيز تحمل آزار هاى مشركان ، عامل برخوردار شدن آنان از اجر دو برابر الهى
أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين بما صبروا
«باء» در «بما صبروا» سبيبه و «ما» مصدريه است; يعنى، «بسبب صبرهم». گفتنى است در اين كه اشخاص مورد بحث در برابر چه چيزى از خود صبر و تحمل نشان دادند، چند نظر اظهار شده است; از جمله آنها صبر آنان در برابر فشار اهل كتاب و مشركان مى باشد. برداشت ياد شده بر پايه همين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 155 - 12
12 - مؤمنانى كه بر دشوارى ها و سختى هاى راه ايمان صبر كنند ، از پاداشى گرانقدر برخوردار خواهند شد .
و بشر الصبرين
نياوردن متعلق بشارت و مشخص نكردن مژدگانى صابران، به فخامت و ارجمندى آن اشاره دارد. (اقتباس از الميزان).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 7
7- خداوند ، پاداش دهنده مؤمنان نيك كردار بر اساس بهترين عمل آنان
من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 9 - 5
5- مؤمنانى كه همواره به كردار نيك مشغولند ، از پاداشى بزرگ برخوردارند .
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أن لهم أجرًا كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 2 - 5،10
5- قرآن ، بشارت دهنده مؤمنانِ نيك كردار ، به پاداشى شايسته و عظيم
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أنّ لهم أجرًا حسنًا
نكره آوردن «أجراً» براى بيان عظمت آن است.
10- مؤمنانِ داراى اَعمال صالح ، از پاداشى نيك برخوردار خواهند شد .
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أنّ لهم أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 10
10- بهشت ، پاداش كامل مؤمنانى كه كردار نيك داشته و از كار هاى بد توبه كنند .
فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 23 - 2
2 - بهشت ، پاداش خداوند به مؤمنان نيك كردار
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 57 - 6
6 - وعده خداوند ، به مؤمنان مهاجرى كه درصدد حفظ ارزش هاى دين خود بودند ، مبنى بر برخوردار كردنشان از پاداش
إنّ أرضى وسعة . .. كلّ نفس ذائقة الموت ثمّ إلينا ترجعون
برداشت بالا، بنابراين است كه «ثم إلينا ترجعون» كنايه از اعطاى پاداش به مؤمنان و مؤاخذه كافران باشد. در اين آيه، به قرينه مقام، پاداش دهى، به مؤمنان مهاجر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 21
21 ـ پاداش مهاجران ، آوارگان ، آزارديدگان در راه خدا ، مجاهدان و شهيدان ، تضمين شده از سوى خداوند
انّى لا اضيع عمل عامل منكم . .. فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبي
لام قسم و نون تأكيد در «لاكفّرنّ» و در «لادخلنّ» دلالت بر تأكيد و تضمين پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 3،4،6
3 ـ نعمت هاى جاودان اخروى ، اجرت و مزدى است در برابر عملكرد مؤمنان مهاجر و مجاهد .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. جنت لهم ... خلدين فيها أبداً إن اللّه عنده أج
«أجر» اجرت و مزد در برابر عمل است.
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 127 - 6،7،8
6 ـ پاداش هدايت يافتگان در نزد پروردگارشان تضمين شده است.
و من يرد الله . .. لهم دارالسلم عند ربهم
7 ـ پاداش دادن به هدايت يافتگان هشيار و متذكر، از شؤون ربوبيت خداوند است.
لهم دارالسلم عند ربهم
8 ـ دارالسلام (بهشت و جايگاه امن الهى) پاداش كردار مستمر هدايت يافتگان است.
لهم دارالسلم . .. بما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 270 - 2
2 ـ پاداش الهى به انفاق ها و نذر هاى بندگان ، هر چند اندك باشد .
و ما انفقتم من نفقة . .. فانّ اللّه يعلمه
توجه دادن به علم خداوند بر اعمال بندگان كنايه از پاداش الهى در برابر آن اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 3
3 ـ چنگ زدن به كتاب هاى آسمانى و برپا داشتن نماز ، داراى پاداشى تضمين شده از جانب خداوند
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 143 - 25
25 - نمازهايى كه پيش از تغيير قبله به سمت بيت المقدس خوانده شده بود ، مورد پذيرش خدا بوده و اجرش ضايع نخواهد شد .
و ما كان اللّه ليضيع إيمنكم
تغيير قبله يا نويد به تغيير آن، اين پرسش را براى مسلمانان در پى داشت كه: نمازها و عبادتهاى انجام شده به سوى بيت المقدس آيا محكوم به بطلان است. جمله «و ما كان ...» پاسخ به اين پرسش مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جمعه - 62 - 11 - 8
8 - ثواب نماز جمعه ، بسى برتر و بالاتر از درآمد هاى مادى و لذت هاى دنيوى است .
قل ما عند اللّه خير من اللهو و من التجـرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جمعه - 62 - 11 - 9
9 - ثواب نماز جمعه ، براى برپادارندگان آن ، در نزد خداوند محفوظ است .
قل ما عند اللّه خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 84 - 11
11 ـ كثرت انبيا(ع) از نسل نوح، پاداش نيل او به مقام نيكوكاران است.
و نوحا هدينا من قبل و من ذريته . .. و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 80 - 3
3 - اجابت دعا ، نجات از مشكلاتِ اندوه بار ، باقى ماندن نسل و نام نيك و تحيت الهى ، از پاداش هاى خداوند به حضرت نوح ( ع )
و لقد نادينا نوح فلنعم المجيبون . .. سلـم على نوح فى العـلمين . إنّا كذلك نجزى ا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 14 - 3
3 - نجات نوح ( ع ) و حمايت خداوند از ايشان ، پاداش صبر آن حضرت در قبال ناسپاسى هاى قومش
تجرى بأعيننا جزاء لمن كان كفر
مراد از «لمن كان كفر» نوح است كه مورد كفران مستمر قومش قرار گرفته بود و الطاف الهى در حق ايشان پاداش شكيبايى هاى آن حضرت مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 99 - 4
4 ـ اعمال و نيات پنهان و آشكار آدمى مورد محاسبه و جزاء و پاداش الهى
و اللّه يعلم ما تبدون و ما تكتمون
بيان آگاهى خداوند بر آشكار و نهان انسان هشدارى است به بندگان كه اعمال و رفتار و نيز نيات و حالات آنان محاسبه خواهد شد. و به مقتضاى آن به پاداش و يا سزاى لازم خواهند رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 197 - 7
7 ـ ضمانت پاداش نيكوكاران از سوى خداوند
و ما تفعلوا من خير يعلمه اللّه
جمله «يعلمه اللّه»، علاوه بر بيان احاطه علمى خداوند به كارهاى نيك بندگان، كنايه از ضمانت پاداش در قبال نيكوكارى آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 198 - 14،15،16
14 ـ بهترين پاداش الهى ، از آنِ ابرار و نيكان است .
و ما عند اللّه خير للابرار
برداشت فوق بر اين مبناست كه «للابرار»، خبر دوّم براى «ما»ى موصوله باشد، نه متعلّق به «خير».
15 ـ پاداش ابرار ، پاداشى عظيم ، توصيف ناپذير و برتر از بهشت و مواهب آن مى باشد .
و ما عند اللّه خير للابرار
مراد از «ما عند اللّه»، مى تواند پاداشى غير از بهشت و مواهب آن باشد و بيان آن به صورت مبهم، حاكى از عظمت و وصف ناپذيرى آن است.
16 ـ پاداش اصلى و برتر نيكان و ابرار ، در پيشگاه خداوند است .
و نزلا من عند اللّه و ما عند اللّه خير للابرار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 127 - 26
26 ـ بشارت خداوند به برخوردارى نيكوكاران از پاداش
و ما تفعلوا من خير فإنّ اللّه كان به عليماً
بيان آگاهى خداوند به اعمال نيك، كنايه از پاداش دهى در برابر آنهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 2 - 10
10- مؤمنانِ داراى اَعمال صالح ، از پاداشى نيك برخوردار خواهند شد .
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أنّ لهم أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 3 - 5
5- پاداش جاودانه ، اجرى نيكو است .
أجرًا حسنًا . مكثين فيه أبدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 8،9
8 - احسان ، مقتضى پاداش نيك است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 23
23 - پاداش الهى به مجاهدان و انفاق گران در راه خدا ، بهترين و نيكوترين پاداش است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
«حسنى» (مؤنث «أحسن»)، به معناى نيكوتر است. گفتنى است كه «الحسنى»، صفت براى موصوف محذوف است; يعنى، «و كلاًّ وعد اللّه المثوبة الحسنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 43 - 8
8 ـ نهر هاى جارى بهشت ، پاداش مؤمنان نيك كردار
تجرى من تحتهم الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 136 - 8
8 ـ آمرزش الهى و بهشت جاودان ، پاداش انفاق در توانگرى و تنگدستى و فرو خوردن خشم و گذشت از خطاى ديگران
الّذين ينفقون فى السّرّاء و الضّرّاء . .. اولئك جزآؤهم مغفرة من ربّهم و جنّات
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 6
6 - عفو و اغماض از خطاى ديگران و اصلاح بدى آنان با نيكى و گذشت ، موجب اجر و پاداش ويژه خداوند است .
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 33 - 3
3 - پيشگامان در انجام كار هاى خير و وارثان قرآن كريم ، بهره مند از بهشت پاينده
جنّـت عدن يدخلونها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 20 - 34
34 - انجام هر كار خيرى در حيات خويش ، داراى برترى و پاداشى افزون تر از انجام آن پس از مرگ به وسيله وارثان و يا از طريق وصيت است .
و ما تقدّموا لأنفسكم من خير تجدوه عند اللّه هو خيرًا و أعظم أجرًا
برخى از مفسران بر آنند كه به قرينه «ما تقدّموا. ..»، جمله اى مانند «من الذى تأخّرونه إلى الوصية عند الموت» در تقدير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 95 - 8
8- وفا كنندگان به عهد الهى ، داراى پاداشى محفوظ نزد خداوند
و لاتشتروا بعهد الله . .. إنما عند الله هو خير لكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 24 - 2
2 - خداوند ، مؤمنان وفادار به عهد خود را پاداش خواهد داد .
رجال صدقوا ما عـهدوا اللّه عليه . .. ليجزى اللّه الصـدقين بصدقهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 12 - 28
28 ـ عمل كنندگان به ميثاق و فرمان هاى الهى ; هر يك بهره مند از بهشتى خاص هستند .
لقد اخذ اللّه ميثق . .. لئن اقمتم الصلوة ... لادخلنكم جنت
بهره گيرى عمل كنندگان به فرمانهاى الهى از بهشتهاى متعدد (جنت)، مى تواند به اين صورت باشد كه هر كس به بهشت مخصوص خويش راه مى يابد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 23 - 2
2ـ بهشت عدن ، پاداش وفا كردن به پيمان هاى الهى ، نشكستن عهد ها و برقرار كردن پيوندهايى كه خدا به برقرارى آن امر كرده است .
الذين يوفون بعهد الله . .. أُولـئك لهم عقبى الدار. جنـّت عدن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 10 - 10
10 - پاداش عظيم الهى ، به وفاكنندگان به پيمان خويش با خداوند و پيامبر (صلی الله علیه و آله)
و من أوفى . .. فسيؤتيه أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تكاثر - 102 - 8 - 10
10 - « قال الرضا ( ع ) و لقد حدثنى أبى عن أبيه أبى عبداللّه الصادق ( ع ) . . . قال : إنّ اللّه عزّوجلّ لايسئل عباده عمّا تفضّل عليهم و لايمنّ بذلك عليهم و الإمتنان بالإنعام مستقبح من المخلوقين فكيف يضاف إلى الخالق عزّوجلّ ما لايرضى المخلوق به و لـكنّ النعيم حبّنا أهل البيت و موالاتنا يسئل اللّه عباده عنه بعد التوحيد و النبّوة لأنّ العبد إذا وفى بذلك ادّاه إلى نعيم الجنّة الذى لايزول ;
امام رضا(ع) فرمود: پدرم از پدر خويش از امام صادق(ع) براى من روايت كرده است كه فرمود: خداى عزّوجلّ درباره آنچه به بندگانش تفضل كرده است، از آنها بازخواست نمى كند و با اين كار بر آنان منّت نمى گذارد. منّت نهادن به جهت نعمت بخشيدن، از جانب مخلوق ها كار زشتى است; پس چگونه به خالق عزّوجلّ چيزى نسبت داده مى شود كه مخلوق از نسبت دادن آن ناخشنود است؟! ولى نعيم [در آيه «ثمّ لتسئلنّ يومئذ عن النعيم»] محبت ما اهل بيت و [پذيرش ]ولايت ما است كه خداوند همه بندگان را بعد از توحيد و نبّوت، از آن بازخواست خواهد كرد; زيرا بنده اگر به آن نعمت وفادار باشد، او را به نعمت هاى بهشت كه هرگز زايل نمى شود خواهد رساند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 27 - 10
10 ـ هابيل سزاوار و شايسته بهره مندى از پاداش هاى الهى با پذيرفته شدن قربانى وى
فتقبل من احدهما
«تقبل» به پذيرفته شدنى اطلاق مى گردد كه مقتضى پاداش باشد. (مفردات راغب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 3
3 - نجات موسى و هارون ( عليهماالسلام ) و قوم شان از اندوهى بزرگ ، اعطاى كتاب آسمانى و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و نجّينـهما و قومهما من الكرب العظيم . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 19،20
19 ـ بخشش گناهان و دخول در بهشت ، پاداش بزرگ الهى ، براى هجرت ، آوارگى ، آزار ديدن در راه خدا و جهاد و شهادت
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم و اوذوا فى سبيلى و قاتلوا و قتلوا لاكفّرنّ عنه
20 ـ آمرزش گناهان و بهشت ، پاداش خداوند به هجرت كنندگان از شرك و كفر *
فالّذين هاجروا و اخرجوا من ديارهم . .. لاكفّرنّ عنهم سيّاتهم و لادخلنّهم جنّات
مى توان گفت مراد از هجرت به قرينه ادامه آيه (اخرجوا من ديارهم)، هجرتى است كه رانده شدن از خانه و كاشانه را در پى داشته باشد. و اين هجرت همان ترك شرك و كفر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 3
3 ـ جانبازى و هجرت ( تحمل مشكلات و فداكارى در راه خدا ) ، موجب اجر بزرگ الهى *
و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به . .. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
بنابر اينكه مراد از «ما يوعظون»، همان جهاد و هجرت باشد كه در آيه قبل مطرح شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 100 - 10،12،18،19
10 ـ خداوند ، تضمين كننده پاداش كسانى كه در مسير هجرت با مرگ مواجه شوند .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
12 ـ هجرت به سوى خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) ، موجب برخوردارى از اجر و پاداش الهى
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله . .. فقد وقع اجره على اللّه
18 ـ مهاجران به سوى خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) ، مشمول غفران و رحمت خاصّ الهى هستند .
و من يهاجر . .. فقد وقع اجره على اللّه و كان اللّه غفوراً رحيماً
19 ـ سفر براى شناخت رهبر ، هجرت در راه خدا و مرگ در آن سفر ، در پى دارنده پاداش الهى است .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
امام صادق (ع) درباره كسى كه در سفر براى شناخت رهبر از دنيا برود فرمود: انّ اللّه عزّ و جل يقول: و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّه. .. .
اصول كافى، ج 1، ص 378، ح 2 ; نورالثقلين، ج 1، ص 540، ح 522.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 21 - 5
5 ـ برخوردارى از باغ ها و بوستان هاى متعدد بهشت ، از ثمرات ايمان ، هجرت و جهاد در راه خدا
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا فى سبيل اللّه . .. يبشرهم ربهم ... و جنت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 127 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 145 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايتگران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 164 - 3
3 - خداوند ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 180 - 3
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين است .
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 50 - 5
5 - مهريه زنان ، به منزله پاداشى براى آنان است .
ءاتيت أجورهنّ
مراد از «اُجور» طبق گفته مفسران، مهريه هاى زنان است. تعبير از «صداق» به «اُجور» نكته ياد شده را مى رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 29 - 1،2،8
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، مأمور بود كه به همسران خود بگويد در صورتى كه آنان ، خداخواهى و آخرت طلبى را پيشه كنند ، خداوند آنان را پاداشى عظيم خواهد داد .
قل لأزوجك . .. و إن كنتنّ تردن اللّه و رسوله و الدار الأخرة فإنّ اللّه أعدّ للمح
2 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش عظيم خداوند ، مشروط به خداخواهى و در پى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بودن و آخرت طلبى و نيكوكار بودنشان
و إن كنتنّ تردن اللّه و رسوله و الدار الأخرة فإنّ اللّه أعدّ للمحسنـت منكنّ أجرً
8 - خداوند ، خود براى همسران نيكوكار پيامبر (صلی الله علیه و آله) كه آن حضرت را بر دنيا ترجيح بدهند ، پيشاپيش پاداشى عظيم فراهم كرده است .
فإنّ اللّه أعدّ للمحسنـت منكنّ أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 7
7 - « عن أبى جعفر ( ع ) قال : أجرها مرّتين و العذاب ضعفين كلّ هـذا فى الأخرة حيث يكون الأجر يكون العذاب . . . ;
از امام باقر(ع) روايت شده كه فرمود: پاداش دو برابر براى زنان پيغمبر، و عذاب دو برابر، هر دو در آخرت است. عذاب، در همان جا است كه پاداش هست».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 31 - 1،6،7
1 - خداوند ، به همسران پيامبر ، در صورت اطاعت خاضعانه آنان از خدا و پيامبر (صلی الله علیه و آله) و انجام عمل صالح ، وعده پاداش دوچندان داده است .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
«قنوت» (مصدر «يقنت») به معناى «اطاعت خاضعانه» است (مفردات راغب).
6 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش مضاعف الهى ، منوط به تداوم اطاعت و انجام دادن عمل صالح از سوى آنها است .
و من يقنت منكنّ . .. و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
فعل مضارع «يقنت» و «تعمل» استمرار را مى رساند.
7 - اعطاى پاداش مضاعف به همسران پيامبر در قبال عمل صالح شان ، نمودى از رحمت خداوند است .
و من يقنت منكنّ . .. نؤتها ... و أعتدنا لها رزقًا كريمًا
اين كه خداوند، به هنگام هشدار به همسران پيامبر در آيه پيش، براى عذاب، عذاب كننده اى را نياورده و تنها فرمود: «بر خداوند، چنين امرى آسان است» و در اين آيه، با فعل هاى «نؤتها» و «أعتدنا» دخالت مستقيم خود را بيان كرده، مى توان نكته بالا را به دست آورد لازم به ذكر است كه التفات از غيبت (يضاعف لها العذاب و كان ذلك على اللّه يسيراً) به خطاب («نؤتها» و «أعتدنا») مى تواند مؤيد نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 51 - 5
5ـ هود ( ع ) ، به قومش اعلام كرد كه پاداش رسالتش ، تنها برعهده خداوند است .
قال يـقوم . .. إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 17
17ـ دستيابى يوسف ( ع ) به قدرت در سرزمين مصر و بهره مندى او از رحمت خاص الهى ، پاداش كار هاى نيك او بود .
كذلك مكّنّا . .. نصيب برحمتنا ... و لانضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 8
8ـ نيل يوسف ( ع ) به عزيزى و اقتدار و حاكميت وى در ديار مصر ، پاداشى بر تقواپيشگى ، صبر و نيكوكارى او بود .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 1
1 - مسلمانان ، يهوديان ، نصرانى ها و صابئان ، در صورت داشتن ايمان راستين به خدا و باور به قيامت و انجام عمل صالح ، از پاداشى گران قدر برخوردار خواهند شد .
إن الذين ءامنوا . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مراد از «الذين ءامنوا» مسلمانان هستند. درباره آيين صابئى نظرات مختلفى ايراد شده است. علامه طباطبايى پس از بيان اقوال گوناگون، تأييد مى كنند كه آيين صابئى، آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 8
8 - تأخير در داورى و كيفر و پاداش ، كارى ظالمانه و به دور از عدالت است .
لا ظلم اليوم إنّ اللّه سريع الحساب
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّ اللّه سريع الحساب» در مقام تعليل براى «لاظلم اليوم» مى باشد; يعنى، در محكمه عدل الهى به كسى ستم نمى شود; چون خداوند با سرعت به حساب بندگانش رسيدگى خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 70 - 5،6
5 ـ كسانى كه مرتكب گناه شرك ، آدم كشى و زنا شده اند ، در صورتى كه به توبه ، ايمان و عمل صالح روى آورند ، خداوند آثار بدى هاى آنان ( عقاب ) را محو و به جاى آنها ، آثار خوبى ها ( ثواب ) قرار مى دهد .
و من يفعل ذلك . .. يضـعف له العذاب ... إلاّ من تاب ... فأُولـئك يبدّل اللّه سيّئ
6 ـ توبه ، ايمان و عمل صالح ، موجب محو شدن گناهان و آثار آنها ( عقاب ) و جايگزين شدن نيكى ها و آثار آنها ( ثواب ) به جاى آن گناهان
إلاّ من تاب و ءامن و عمل عملاًصـلحًا فأُولـئك يبدّل اللّه سيّئاتهم حسنـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 71 - 22
22 ـ ارزش و پاداش اعمال زنان و مردان مؤمن در پيشگاه خداوند ، همسان است .
و المؤمنون و المؤمنت . .. أولئك سيرحمهم اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 3
3 ـ تساوى زن و مرد در پاداش هاى اخروى
وعد اللّه المؤمنين و المؤمنت جنت تجرى من تحتها الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 4
4 - تساوى انسان ها ، در برابر قانون كيفر و پاداش الهى
من عمل صـلحًا . .. و من أساء
از عموم و شمول واژه «من»، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 7
7 - نبود هيچ گونه استثنا و تبعيض ، در نظام كيفرى و پاداش دهى خداوند به خلق
و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 11 - 4
4 ـ سنت خدا در رساندن خير به مردم « تسريع » و در مجازات كردن آنان « امهال » است .
و لو يعجل اللّه للناس الشر استعجالهم بالخير
برداشت فوق بر اين اساس است كه «هم» مفعول استعجال و فاعلش ضمير عايد به «اللّه» و به تقدير «مثل استعجاله لهم بالخير» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 26 - 4
4 - خداوند ، انسان ها را به تلاش براى ربودن پاداش هاى آخرت از يكديگر ، دعوت و ترغيب كرده است .
و فى ذلك فليتنافس المتنـفسون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 110 - 12
12 - پاداش كار هاى نيك ، تضمين شده از سوى خداوند ، بدون كمترين كاستى
و ما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عنداللّه
در برداشت فوق «تجدوه» - چنانچه بسيارى از مفسران گفته اند - به يافتن پاداش عمل تفسير شده است. تعبير كردن از «يافتن پاداش عمل» به «يافتن خود عمل» حاوى اين نكته است كه: پاداش اعمال نيك بدون كمترين كاستى، به انسانها اعطا مى شود; به گونه اى كه گويا همان عمل را مى يابند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 158 - 9
9 - علم و آگاهى خداوند به اعمال خير بندگان ، ضامن ضايع نشدن پاداش آنهاست .
و من تطوع خيراً فإن اللّه شاكر عليم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 215 - 15
15 ـ تضمين پاداشِ اعمال نيك انسان از سوى خداوند
و ما تفعلوا من خير فانّ اللّه به عليم
علم خداوند به اعمال خير (فانّ اللّه به عليم)، كنايه از پاداش الهى به نيكوكاران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 199 - 22،23
22 ـ نويد پاداش و تضمين آن ، پرتوى از ربوبيّت الهى نسبت به مؤمنان
لهم اجرهم عند ربّهم
23 ـ وعده و تضمين اجر و پاداش ، از روش هاى قرآن براى دعوت مردم به اسلام و ايمان به قرآن
اولئك لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 3
3 ـ آگاهى كامل خداوند به ناچيزترين اعمال ، تضمين كننده عدالت در مجازات ها و پاداش هاى الهى
كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة
ظاهراً جمله «ان اللّه . .. »، نتيجه اى است مترتب بر آگاهى خداوند. يعنى چون خداوند آگاه به تمامى جهات است، ظلم نمى كند. زيرا از ريشه هاى ظلم، جهل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 100 - 10
10 ـ خداوند ، تضمين كننده پاداش كسانى كه در مسير هجرت با مرگ مواجه شوند .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 13
13 ـ تضمين پاداش عظيم در برابر حفظ جان هر انسان ، نويدى از جانب خداوند بر بنى اسرائيل
كتبنا على بنى اسرءيل . .. من احياها فكانما احيا الناس جميعاً
همسنگى حفظ حيات يك انسان با تمامى انسانها، مى تواند كنايه از پاداش عظيم باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 127 - 6
6 ـ پاداش هدايت يافتگان در نزد پروردگارشان تضمين شده است.
و من يرد الله . .. لهم دارالسلم عند ربهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 60 - 13
13 ـ انفاق در راه خدا ، داراى پاداشى كامل و تضمين شده از جانب خدا
و ما تنفقوا من شىء . .. يوف إليكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 44 - 7
7- ولايت خداوند و حقّانيّت او ، ضامن اعطاى بهترين پاداش ها و فرجام ها است .
هنالك الولـية للّه الحقّ هو خير ثوابًا و خير عقبًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 46 - 6
6- پاداش عمل صالح ، از طرف خداوند ، تضمين شده است .
و البـقيـت الصـلحـت خير عند ربّك
تضمين پاداش انسان ها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 94 - 7
7- تنظيم نامه عمل براى هر يك از انسان ها از سوى خدا ، پشتوانه تضمين پاداش كامل آنان است .
فمن يعمل . .. إنّا له كـتبون
جمله «إنّا له كاتبون» عطف بر جمله «فلاكفران لسعيه» و تأكيد كننده مضمون آن است و در حقيقت، بيانگر اين نكته است كه چون اعمال همه انسان ها را مى نويسيم، پس بدون كم و كاست، پاداش آنان را خواهيم داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مزمل - 73 - 20 - 31
31 - اموال انفاق شده در راه خدا و پاداش آن ، تضمين شده از سوى او
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا
مطلب ياد شده، از تشبيه انفاق به قرض دادن استفاده مى شود; زيرا در قرض، اصل مال محفوظ مى ماند. پاداش آن نيز ـ كه خداوند وعده داده ـ تضمين شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 94 - 1
1- پاداش تلاش هاى مؤمنان نيك كردار ، از سوى خداوند تضمين شده و بى كم وكاست به آنان داده مى شود .
فمن يعمل من الصـلحـت و هو مؤمن فلاكفران لسعيه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 14 - 9
9 - قدرت مطلق و نامحدود الهى ، پشتوانه و تضمين كننده پاداش مؤمنان نيك كردار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 89 - 3
3 - آگاهى عميق خداوند به اعمال بندگان ، پشتوانه پاداش او به نيك كرداران
إنّه خبير بما تفعلون . من جاء بالحسنة فله خير منها
از ارتباط «من جاء. ..» با بخش پايانى آيه قبل (إنّه خبير بما تفعلون) مى توان مطلب ياد شده را استفاده كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 76 - 6
6- تضمين پاداش عمل صالح ، از جانب خداوند
والبقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 6
6- پاداش مؤمنان تقواپيشه ، تضمين شده از سوى خداوند
و إن تؤمنوا و تتّقوا يؤتكم أجوركم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 35 - 9
9- نظارت دقيق خداوند بر تلاش مجاهدان ، تضمين كننده پاداش كامل آنان
و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم
از ارتباط «واللّه معكم» با «لن يتركم» استفاده مى شود: چون خداوند همه جا با شما است و تلاش مجدانه شما را مى بيند، هرگز در پاداشتان كاستى رخ نخواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 105 - 4
4 - تضمين پاداش محسنان و نيكوكاران ، از سنت هاى خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 94 - 1
1- پاداش تلاش هاى مؤمنان نيك كردار ، از سوى خداوند تضمين شده و بى كم وكاست به آنان داده مى شود .
فمن يعمل من الصـلحـت و هو مؤمن فلاكفران لسعيه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 14 - 9
9 - قدرت مطلق و نامحدود الهى ، پشتوانه و تضمين كننده پاداش مؤمنان نيك كردار
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 23 - 1
1 - تضمين بهشت براى اهل ايمان از سوى خداوند
إنّ اللّه يدخل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت جنّـت
تأكيد جمله «اللّه يدخل. ..» به «إنّ» بيانگر مطلب فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 6
6- پاداش مؤمنان تقواپيشه ، تضمين شده از سوى خداوند
و إن تؤمنوا و تتّقوا يؤتكم أجوركم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 26
26 - احاطه علمى خداوند ، به تمامى اعمال مؤمنان ، تضمين كننده پاداش هاى اخروى آنها
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
يادآورى احاطه علمى خداوند به همه اعمال ـ پس از وعده پاداش برتر به همه مؤمنان ـ مى تواند براى ايجاد و اطمينان در مؤمنان باشد و نيز آنان به اين يقين داشته باشند كه خداوند به هر عمل نيك آنان، آگاه است. همچنين اعمال نيك آنان ـ هر چند كوچك باشد ـ ضايع نخواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 9
9 - جزاى عادلانه به بدكرداران و پاداش برتر و افزون بر استحقاق به نيكوكاران ، عملى ارزشمند و خداپسندانه
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 87 - 3
3 - ادعاى در كار نبودن پاداش و كيفر پس از مرگ ، ادعايى دروغين و بى اساس است .
فلولا إن كنتم غير مدينين . ترجعونها إن كنتم صـدقين
خطاب در «إن كنتم صادقين»، متوجه كسانى است كه منكر پاداش و كيفر در سراى ديگر بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 26 - 4
4 - خداوند ، انسان ها را به تلاش براى ربودن پاداش هاى آخرت از يكديگر ، دعوت و ترغيب كرده است .
و فى ذلك فليتنافس المتنـفسون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 4،8
4ـ پاداش ها و كيفر هاى خداوند ، با اعمال و رفتار آدميان مطابقت داشته و كاستى ندارد .
ليوفينّهم ربك أعمـلهم
«توفية» (مصدر يوفى) به معناى به طور كامل و تمام پرداختن است.
8ـ رساندن انسان ها به سزايى كامل و مطابق با اعمال و رفتار آنان ، تنها درخور كسى است كه به تمام اعمال و جزئيات رفتار ايشان آگاه باشد .
ليوفينّهم ربك أعمـلهم إنه بما يعملون خبير
بيان آگاهى خداوند به تمامى اعمال و جزئيات آن ، پس از مطرح ساختن اداى كامل پاداش و كيفر اعمال ، گوياى برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 4
4- كيفر و پاداش الهى به انسان ها در قيامت ، كاملاً مطابق و متناسب با كم و كيف رفتار آدمى است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 9
9 - كيفيت برانگيختن انسان و جزاى اعمال او در قيامت ، متناسب با عملكرد دنيايى او است .
فنسيتها . .. تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 6
6 - هر عمل نيكى ، داراى مراتب مختلف در نيكى و پاداش هاى گوناگون متناسب با آن عمل نيك است .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
اين كه خداوند، اعمال مردمان الهى را به بهترين نوع عمل پاداش مى دهد، نشانگر آن است كه هر عمل نيكى، داراى انواع و مراتب گوناگون است كه خداوند در مقام جزا، بهترين نوع آن را ملاك قرار مى دهد و به مردمان الهى عطا مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 12
12 - هر عمل نيكى ، داراى مراتب مختلف در نيكى و پاداش هاى متناسب با آن است .
و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
اين كه خداوند به محسنان مطابق بهترين نوع عملشان پاداش مى دهد، نشانگر آن است كه هر عمل نيكى، داراى انواع و مراتب گوناگون است كه خداوند در مقام جزا، بهترين نوع آن را ملاك قرار داده و به آنان عطا مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 2،3
2 - تناسب و مطابقت كامل كيفر و پاداش الهى ، با رفتار و كردار بندگان
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
حذف مضاف در «ماعملت» ـ كه در اصل «جزاء ماعملت» است ـ مى تواند گوياى اين نكته باشد كه جزاى الهى، آن چنان با رفتار بندگان تناسب و مطابقت دارد كه گويا، آنچه داده مى شود خود عمل است نه جزاى آن.
3 - پاداش و كيفر مطابق و متناسب با رفتار ، پاداش و كيفرى است عادلانه و به حق .
و هم لايظلمون . و وفّيت كلّ نفس ما عملت
برداشت ياد شده از آن جا است كه آيه شريفه، به منزله بيان براى جمله «و هم لايظلمون» مى باشد; يعنى، ظلم نشدن در حق بندگان به اين خاطر است كه هر كسى مطابق آنچه انجام داده، جزا خواهد ديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 3،8
3 - عمل به توصيه هاى الهى ، داراى پاداش متناسب در پيشگاه خداوند
فافسحوا يفسح اللّه لكم
8 - برخاستن از جاى خود و قرار دادن آن در اختيار ديگران ، داراى پاداشى متناسب در پيشگاه خداوند
و إذا قيل انشزوا فانشزوا يرفع اللّه الذين ءامنوا منكم
برداشت ياد شده بدان سبب است كه خداوند، برخاستن از جاى خود را مايه بالا رفتن درجه و منزلت فرد قرار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 8
8 - پاداش و عطا هاى خداوند به بهشتيان ، داراى نظم و حسابى خاص و مناسب با درجات تقواى آنان است .
إنّ للمتّقين . .. عطاء حسابًا
چنانچه «حساب» به معناى اسم مفعول (محاسبه شده) باشد، مراد از جزاء حساب شده، جزائى است كه با ميزان اعمال تقواپيشگان مناسب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 62 - 3
3 - مؤمنان به تناسب عملكرد خويش ، برخوردار از بهشت هاى متفاوت *
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان . .. و من دونهما جنّتان
در صورتى كه «دونهما» به معناى مرتبه پايين تر باشد، احتمال مى رود كه دو بهشت قبل مخصوص خائفان و اين دو بهشت فروتر، از آنِ كسانى باشد كه در مرتبه پايين تر قرار دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 6 - 7
7 - پاداش مؤمنان نيك كردار ، هرگز كاهش نيافته و پايان نمى پزيرد .
فلهم أجر غير ممنون
«مَنّ» (مصدر «ممنون»)، به معناى «قطع كردن» است و معناى «كاهش دادن» نيز براى آن گفته شده است. (صحاح اللغة)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 7 - 5
5 - دستيابى مؤمنان داراى عمل صالح به پاداش بى منّت و پايان ناپذير ، حقيقتى انكارناپذير و غير قابل تكذيب است .
فما يكذّبك بعد بالدين
چنانچه «دين» به معناى جزا باشد (مفردات)، از مصاديق بارز آن اجرى خواهد بود كه در آيه قبل، به مؤمنان بشارت داده شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 35 - 8
8- خداوند ، همراه با مؤمنان و تدارك كننده پاداش اعمال آنان ، بى كموكاست
و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم
«وتر» (مصدر «يتر») به معناى كاستن و كم كردن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 19 - 5
5- منافع اخروى آخرت طلبان ، برخلاف امكان شكست و ناكامى دنياطلبان در رسيدن به اهدافشان ، قطعى و تضمين شده است .
و من يريد العاجلة . .. ما نشاء لمن نريد ... و من أراد الأخرة ... كان سعيهم مشكور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 39 - 7
7 - بازگشت به خداوند و دريافت كيفر يا پاداش او در سراى آخرت ، فرجام قطعى انسان ها است .
و ظنّوا أنّهم إلينا لايرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 3
3 - كيفر و پاداش اخروى ، امرى قطعى و وعده اى تخلف ناپذير است .
إن كنتم غير مدينين
با اين كه مسأله كيفر و پاداش اخروى، امرى است كه در آينده بايد تحقق يابد; به كار گيرى قالب ماضى (كنتم) براى بيان مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 4 - 29
29- تضمين قطعى پاداش شهيدان ، از سوى خداوند
و الذين قتلوا فى سبيل اللّه فلن يضلّ أعمـلهم
«فلن يضلّ. ..» مى تواند ناظر به آخرت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 9،10
9ـ حفظ عزت بنيامين و درمانده و خوار نگشتن او به مانند ديگر برادرانش ، نشانه ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
10ـ اقتدار و عزت يوسف ( ع ) نشانه اى روشن بر ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 1
1- پاداش مؤمنانِ داراى عمل صالح ، حتمى بوده و از جانب خداوند ، تضمين شده است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 7
7 - پاداش مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، هرگز كاسته يا قطع نخواهد شد .
لهم أجر غير ممنون
از معانى «منّ» قطع است و معناى «نقص» نيز براى آن گفته شده است. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 4
4 - تمامى آدميان ، بى كمترين ظلم و كاستى به نتايج اعمال خويش خواهند رسيد .
و خلق اللّه . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
مجهول آمدن فعل «تجزى» مى نماياند كه هر چند آدميان رغبت به دريافت جزاى اعمال خود نداشته باشند، به ايشان جزا داده خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 6
6- خداوند ، هيچ يك از اَعمال نيك را بدون اجر و مزد نخواهد گذاشت .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
نكره بودن «عملاً» در اين جمله، دال بر اطلاق است، لذا شامل هرگونه عمل كوچك يا بزرگ، كم يا زياد مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 19
19 ـ اجر و پاداش عمل نيك مؤمنان ، در پيشگاه الهى محفوظ بوده و ضايع نخواهد شد .
إن اللّه لا يضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 46 - 6
6 - كوچك ترين عملكرد شايسته و نيك آدمى ، بدون پاداش نخواهد بود .
من عمل صـلحًا . .. و ما ربّك بظلّـم للعبيد
از تنكير «صالحاً» ـ كه مى تواند براى تقليل باشد ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 9،10
9ـ حفظ عزت بنيامين و درمانده و خوار نگشتن او به مانند ديگر برادرانش ، نشانه ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
10ـ اقتدار و عزت يوسف ( ع ) نشانه اى روشن بر ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 115 - 5
5ـ خداوند ، از اجر و پاداش نيكوكاران نمى كاهد و آنان را از پاداش كردارشان محروم نمى سازد .
فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 9،10
9ـ حفظ عزت بنيامين و درمانده و خوار نگشتن او به مانند ديگر برادرانش ، نشانه ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
10ـ اقتدار و عزت يوسف ( ع ) نشانه اى روشن بر ضايع نشدن پاداش تقواپيشگان صبور و نيكوكار است .
قد منّ الله علينا إنه من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 5
5- خداوند ، پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهد كرد .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 18 - 6
6 - پاداش نيكوكاران ، حكم تقدير شده و تغييرناپذير خداوند و در مكان هايى ارجمند است . *
إنّ كتـب الأبرار لفى علّيّين
مراد از «كتاب»، ممكن است «مكتوب» (از ماده «كتابت» به معناى قضاء) باشد. در اين صورت «كتاب الأبرار»; يعنى، پاداشى كه خداوند براى «ابرار» مكتوب و محتوم ساخته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 19
19 ـ اجر و پاداش عمل نيك مؤمنان ، در پيشگاه الهى محفوظ بوده و ضايع نخواهد شد .
إن اللّه لا يضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 1
1- پاداش مؤمنانِ داراى عمل صالح ، حتمى بوده و از جانب خداوند ، تضمين شده است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 7
7 - وعده خداوند درباره اعطاى پاداش بهترين عمل به اعمال مؤمنان ، وعده اى قطعى و تخلف ناپذير است .
و الذين ءامنوا . .. و لنجزينّهم أحسن الذى كانوا يعملون
«لام» و «نون تأكيد» در «لنجزينّهم» دلالت بر حتميّت دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 7 - 3
3 - حاكميت خداوند بر قواى هستى ، نشانگر قدرت او بر پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان
ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت . .. و يعذّب المنـفقين ... و المشركين ... و للّه
از ارتباط اين آيه با آيات پيشين ـ كه درباره پاداش مؤمنان و كيفر منافقان و مشركان بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 14 - 12
12 - ضايع نشدن كمترين تلاش انسان مؤمن ، در پرتو اطاعت از خدا و رسول
و إن تطيعوا اللّه و رسوله لايلتكم من أعمـلكم شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 7
7 - پاداش مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، هرگز كاسته يا قطع نخواهد شد .
لهم أجر غير ممنون
از معانى «منّ» قطع است و معناى «نقص» نيز براى آن گفته شده است. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 7 - 5
5 - دستيابى مؤمنان داراى عمل صالح به پاداش بى منّت و پايان ناپذير ، حقيقتى انكارناپذير و غير قابل تكذيب است .
فما يكذّبك بعد بالدين
چنانچه «دين» به معناى جزا باشد (مفردات)، از مصاديق بارز آن اجرى خواهد بود كه در آيه قبل، به مؤمنان بشارت داده شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 143 - 25
25 - نمازهايى كه پيش از تغيير قبله به سمت بيت المقدس خوانده شده بود ، مورد پذيرش خدا بوده و اجرش ضايع نخواهد شد .
و ما كان اللّه ليضيع إيمنكم
تغيير قبله يا نويد به تغيير آن، اين پرسش را براى مسلمانان در پى داشت كه: نمازها و عبادتهاى انجام شده به سوى بيت المقدس آيا محكوم به بطلان است. جمله «و ما كان ...» پاسخ به اين پرسش مى باشد.
دوستى با مأيوسان از پاداش اخروى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 6
6 - مأيوسان از رحمت حق و ثواب اخروى ، غيرقابل اعتماد و ناشايست براى دوستى و مودّت
يـأيّها الذين ءامنوا لاتتولّوا قومًا . .. قد يئسوا من الأخرة
جمله «قد يئسوا» به منزله تعليل براى «لاتتولّوا» مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 14
14- الوهيت خداوند مقتضى كيفر و پاداش به بندگان است .
ليجزى الله . .. إن الله سريع الحساب
از آمدن لفظ جلاله «الله» و تكرار آن در يك آيه، بدون اينكه نيازى به تصريح آن باشد، برداشت فوق به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - حجر - 15 - 93 - 4
4- ربوبيت الهى ، مقتضى بازپرسى و كيفر و پاداش دادن در برابر اعمال و رفتار آدمى است .
فوربّك لنسئلنّهم أجمعين . عمّا كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 54 - 7
7- ربوبيت الهى ، مقتضى دادن پاداش و يا كيفر به انسانهاست .
ربّكم . .. إن يشأ يرحمكم أو إن يشأ يعذّبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 97 - 8
8- تقوا ، زمينه ساز برخوردارى انسان از بشارت هاى قرآن و دستيابى به پاداش هاى الهى
لتبشّر به المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 8
8 - آگاه نبودن انسان ها به زمان برپايى قيامت ، زمينه ساز مداومت آنان بركار هاى خويش و به وجود آمدن استحقاق پاداش و كيفر است .
أكاد أُخفيها لتجزى كلّ نفس بما تسعى
لام در «لتجزى» ـ در برداشت فوق ـ تعليل براى «أكاد أخفيها» گرفته شده است; دراين معنا، تركيب جمله در اصل «لتسعى كلّ نفس فتجزى بما تسعى» خواهد بود و حاصل معنى اين كه اراده كردم قيامت را مخفى بدارم تا همه به تلاش خود ادامه دهند و نتايج كردار خود را ببينند; اين سخن ناظر به حالت روانى انسان ها است كه اگر زمان مرگ خود و نابودى جهان را بدانند، بسيارى از تلاش هاى خود را رها خواهند كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 89 - 2
2 - نگه داشتن اعمال نيك تا صحنه قيامت و از دست ندادن آنها در نتيجه گناه ، شرط بهرهورى انسان از ثمرات آن
من جاء بالحسنة فله خير منها
واژه «جاء» مى تواند اشاره به اين داشته باشد كه اعمال نيك، در صورتى ثمربخش است كه انسان بتواند تا پايان عمر آن را حفظ كرده و با گناهان خود موجبات حبط آن را فراهم نكرد باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 18
18 - نقش ممتاز صبر و شكيبايى ، در سعادت و بهره مندى انسان از پاداش هاى الهى و مقامات معنوى
إنّما يوفّى الصـبرون أجرهم بغير حساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 7،8
7 - احسان ، موجب بهره مندى از پاداش بهترين عمل ها
ذلك جزاء المحسنين . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
8 - برخوردار شدن از پاداش بهترين عمل ها ، انگيزه محسنان از احسانشان
ذلك جزاء المحسنين . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 3 - 6،9
6 ـ غفران الهى و پاداش عظيم او ، در انتظار رعايت كنندگان ادب و احترام محضر پيامبر (صلی الله علیه و آله)
لهم مغفرة و أجر عظيم
9 ـ برخوردارى از تقواى الهى ، زمينه ساز غفران و پاداش عظيم خداوند
امتحن اللّه قلوبهم للتقوى لهم مغفرة و أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 46 - 3
3 - توجه به نظارت ربوبى و مداوم خداوند بر خلق ، زمينه ساز مراقبت جدى بر عمل و برخوردارى از پاداش عظيم الهى
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه مراد از «مقام ربّه» جايگاه ربوبيت خداوند باشد كه همواره بر خلق اشراف دارد و هرگز از آن غفلت نمى كند و سزا است كه خلق، از چنين نظارتى بيم داشته باشند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 111 - 3
3 - عبوديت و ايمان ابراهيم ( ع ) ، موجب دستيابى آن حضرت به پاداش هايى چونان پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّه من عبادنا المؤمنين» تعليل براى جمله «كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون ابراهيم(ع) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او چونان پاداش محسنان، پاداش داديم (مقصود فرزنددار شدن و برجا ماندن نام نيك آن حضرت مى باشد. )
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 11
11 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصلحت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 9 - 2،5
2 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى است .
إن الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. فى جنت النعيم
5 ـ ايمان توأم با عمل ، شرط بهره مندى از حمايت و هدايت مستمر و دايم الهى و برخوردار شدن از پاداش هاى اخروى است .
إن الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. فى جنت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 14
14 - دستيابى به سعادت و پاداش هاى اخروى ، در گرو صبر و شكيبايى است .
ويلكم ثواب اللّه خير . .. و لايلقّيها إلاّالصـبرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 3
3 - دستيابى به پاداش برتر الهى در جهان آخرت ، در گرو داشتن اعمال نيك است .
من جاء بالحسنة فله خير منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 1
1 - تقدير مرگ از سوى خداوند ، به منظور كيفر و پاداش دادن به آدميان در سراى ديگر ( جهان آخرت )
نحن قدّرنا بينكم الموت . .. فلولا إن كنتم غير مدينين
برداشت ياد شده با توجه به تفريع «فلولا إن كنتم» بر «نحن قدّرنا بينكم الموت» است. كلمه «مدينين» مى تواند مشتق از «دين» (جزا) باشد; يعنى، «إن كنتم غير مجزيين». و نيز مى تواند مشتق از «دان السلطان الرعية إذا ساسهم و تعبدهم»
باشد; چنان كه برخى از مفسران اين را گفته اند. برداشت بالا با توجه به معناى اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 96 - 2
2 - برپا ساختن قيامت براى كيفر و پاداش ، نمودى از كمال خداوند و مبرّا بودن ساحت او از هر نقص و كاستى
فسبّح باسم ربّك العظيم
تفريع «فسبّح باسم ربّك» بر مطالب پيشين (فأمّا إن كان من المقرّبين. ..) حاكى از مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 27
27 - دستيابى مؤمنان به پاداش هاى موعود الهى در آخرت ، در گرو پايدار ماندن آنان بر ايمان و انجام اعمال نيك است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
جمله «و اللّه بماتعملون خبير» مى تواند دربردارنده هشدار باشد. بر اين اساس، هشدار الهى به مؤمنان مجاهد و انفاق گر ـ پس از اين كه به آنان وعده پاداش برتر اخروى داده است ـ مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه مؤمنان مواظب باشند و بدانند كه دستيابى آنان به آن وعده هاى الهى، در صورتى قطعى است كه آنها همچنان بر ايمان و صراط مستقيمى كه در آن قرار دارند، باقى بمانند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 3
3 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، فراهم آورنده زمينه دستيابى تقواپيشگان به پاداش هاى آخرت
ربّك
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله) در «ربّك»، گوياى آن است كه آن حضرت در رسيدن متقين به بهشت و نعمت هاى آن، نقش اساسى داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 132 - 3
3 - عبوديت و ايمان الياس پيامبر ( ع ) ، موجب دستيابى او به پاداش هايى همچون پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّه من عبادنا المؤمنين» تعليل براى «إنّا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون الياس پيامبر از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او همانند پاداش محسنان، پاداش داديم . مقصود از آن باقى ماندن نام و آوازه نيك او مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 3 - 11
11 - معاد و بازگشت انسان ها ، به پيشگاه عدل الهى براى كيفر و پاداش ، مقتضاى آفرينش به حق و هدفمند جهان است .
خلق السمـوت و الأرض . .. و إليه المصير
ذكر معاد انسان ها ـ پس از بيان آفرينش جهان بر پايه حق و هدفمندى ـ مى تواند گوياى نكته ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 84 - 10
10 - ربوبيت خداوند ، مقتضى پاداش به دارندگان نيت خير و سبقت گيرندگان در كار نيك
و عجلت إليك ربّ لترضى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 40 - 4
4 - عبوديت خالص براى خدا ، موجب جلب فضل او و بهره مندى از پاداش برتر در برابر اعمال و رفتار خويش
و ما تجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إلاّ عباد اللّه المخلصين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 26 - 5
5 - ايمان و عمل نيك ، زمينه بهرهورى از فضل و عنايات فزون تر خداوند
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 122 - 3
3 - عبوديت و ايمان موسى و هارون ( عليهماالسلام ) موجب دستيابى آنان به پاداش هايى همچون پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّهما من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّهما من عبادنا. ..» تعليل براى جمله «إنّا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون موسى و هارون (عليهماالسلام) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بودند، به آنان چونان پاداش محسنان، پاداش داديم. مقصود نجات از اندوه بزرگ و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان در تاريخ مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 73 - 8
8 - غرض از عرضه امانت الهى بر انسان ها ، اعطاى پاداش به مؤمنان است .
إنّا عرضنا الأمانة . .. ليعذّب ... و يتوب اللّه على المؤمنين و المؤمنـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 81 - 3
3 - عبوديت و ايمان نوح ( ع ) ، موجب دستيابى او به پاداش هايى همانند پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّه من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنه من عبادنا. ..» تعليل براى جمله «إنا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون نوح(ع) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بود، به او همانند پاداش محسنان، پاداش داديم. گفتنى است كه مقصود از آن، اجابتِ دعا، نجاتِ از مشكلات اندوه بار و باقى ماندن نسل و نام نيك آن حضرت در تاريخ مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 4
4 - وجود زمينه بهره مندى از پاداش هاى نيكوى الهى ، براى سخاوتمندان و تقواپيشگان
من أعطى و اتّقى . و صدّق بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 122 - 3
3 - عبوديت و ايمان موسى و هارون ( عليهماالسلام ) موجب دستيابى آنان به پاداش هايى همچون پاداش هاى محسنان از سوى خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين . إنّهما من عبادنا المؤمنين
برداشت ياد شده به خاطر اين نكته است كه جمله «إنّهما من عبادنا. ..» تعليل براى جمله «إنّا كذلك نجزى المحسنين» است; يعنى، چون موسى و هارون (عليهماالسلام) از مؤمنان و بندگان خالص خدا بودند، به آنان چونان پاداش محسنان، پاداش داديم. مقصود نجات از اندوه بزرگ و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان در تاريخ مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 5
5 - هدفمندى و حقانيت نظام جهان ، مستلزم برپايى نظام عادلانه كيفر و پاداش
خلق . .. بالحقّ و لتجزى ... و هم لايظلمون
در آيه شريفه پس از طرح حقانيت نظام هستى، به عدل الهى در نظام كيفر و پاداش اشاره شده است. از اين نكته استفاده مى شود كه عدل در مجازات، لازمه حقانيت آفرينش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 9
9- ضايع ساختن اجر و مزد نيكوكاران ، امرى نكوهيده و ناپسند است .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 12
12ـ اعطاى پاداش به نيكوكاران و بهره مند ساختن آنان از علم و حكمت ، سنت الهى است .
و كذلك نجزى المحسنين
فعل مضارع «نجزى» در عبارت «كذلك نجزى المحسنين» حاكى از استمرار است ، و در برداشت از آن به سنت تعبير شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 80 - 1
1 - پاداش به احسان گران و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 105 - 4
4 - تضمين پاداش محسنان و نيكوكاران ، از سنت هاى خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 110 - 1
1 - پاداش به احسان گران و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 1
1 - پاداش به احسان كنندگان و نيكوكاران ، سنت خداوند است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 131 - 1
1 - پاداش به احسان كنندگان و نيكوكاران ، سنت خدا است .
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - قمر - 54 - 35 - 4
4 - سنت الهى بر اعطاى پاداش عالى ، به شكرگزاران و نجات ايشان از عذاب هاى فراگير
كذلك نجزى من شكر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 5
5- هر فرد ، دريافت كننده تمامى اعمال خويش و پاداش و كيفر آن به شكلى كامل ، در جهان آخرت
و ليوفّيهم أعمـلهم و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 58 - 16،17
16 - خداوند ، محسنان و پاكدامنان بنى اسرائيل را - در صورت رعايت آداب تعيين شده براى ورود به بيت المقدس - به
پاداشى افزونتر از ديگران نويد داد .
قولوا حطة نغفر لكم خطيكم و سنزيد المحسنين
17 - اطاعت كنندگان دستورات خدا - در صورت نيكوكار بودن - از پاداشى افزونتر از ديگران ، بهره مند خواهند شد .
و سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 2 - 11
11- قرين بودن ايمان با عمل نيك ، شرط ثمربخشى آن است .
المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أنّ لهم أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 5
5- همراهى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى از پاداش نيك است .
من ءامن و عمل صـلحًا فله جزاءً الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 8
8- آميختگى عقيده و عمل ( ايمان و تقوا ) ، شرط برخوردارى از پاداش الهى
و إن تؤمنوا و تتّقوا يؤتكم أجوركم
خداوند، ايمان و تقوا را در كنار هم زمينه دريافت پاداش قرار داده است; از آن جا كه «ايمان»، بيشتر بر عقيده اطلاق مى شود و «تقوا» در عمل تجلى مى يابد، مى توان به مطلب ياد شده پى برد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 44
44- آميختگى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظيم الهى
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 32 - 2
2 - نيك كردارى به همراه اجتناب از گناهان كبيره ، شرط برخوردارى از پاداش الهى
و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى . الذين يجتنبون كبـئر الإثم و الفوحش
ذكر «الذين يجتنبون. ..» ـ به دنبال «الذين أحسنوا» ـ مى تواند بيانگر شرط دوم براى بهره مندى انسان، از پاداش الهى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 3 - 12
12ـ برخوردار شدن از پاداش هاى الهى در آخرت ، منوط به يكتاپرستى ، پرهيز از شرك ، پذيرش رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله) و استغفار از گناهان است .
ألاّ تعبدوا إلاّ الله . .. يؤت كل ذى فضل فضله
استفاده برداشت فوق از آيه ، بر اساس اين احتمال است كه: جمله «يؤت . ..» بيانگر پاداش اخروى باشد. وجود «إلى أجل» در جمله قبل و نبود آن در اين جمله ، مى تواند مؤيد اين احتمال باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 6
6ـ ايمان و ملازمت بر تقوا شرط بهره مندى از پاداش هاى اخـروى اسـت .
و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
«كان» و مانند آن همراه مضارع حكايت از استمرار در زمان گذشته دارد. ملازمت به تقوا در برداشت فوق ، از نكته ياد شده استفاده گرديده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 9
9 - همراهى ايمان و عمل صالح ، از شرايط بهرهورى از ثواب اخروى است .
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 29 - 10
10 - اخلاص و انگيزه خدايى داشتن ، شرط انفاق مقبول و داراى پاداش
و أنفقوا ممّا رزقنـهم سرًّا و علانية
از اين كه عالمان خداترس، در همه حال (نهان و آشكار) انفاق مى كنند، نشانگر اخلاص آنان است و خداوند از چنين انفاقى ستايش كرده و براى آن پاداش مقرر فرموده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 2
2 - توأم بودن ايمان و عمل صالح ، شرط پاداش آفرينى آن دو است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 9 - 7
7- ثمربخشى اعمال نيك ، در پرتو پذيرش پيام وحى و گردن نهادن به آن از روى رغبت و ميل
كرهوا ما أنزل اللّه فأحبط أعمـلهم
از مفهوم آيه شريفه، مطلب بالا استفاده مى شود; يعنى، اگر عمل همراه با كراهت و ناخشنودى نباشد; بلكه از روى طوع و رغبت و براى خداوند صورت گيرد، باقى مانده و ثمر خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 2
2 - توأم بودن ايمان و عمل صالح ، شرط پاداش آفرينى آن دو است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 9 - 6
6- داشتن عمل صالح ، شرط بهره مندى مؤمنان از پاداش بزرگ الهى
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أن لهم أجرًا كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 8 - 8
8 - داورى بى نظير خداوند ، پشتوانه اجر بى پايان مؤمنان شايسته كردار
فلهم أجر غير ممنون . .. أليس اللّه بأحكم الحـكمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 13
13- منع از پاداش اخروى ، هرچند اندكى از آن ، ظلم است .
و لايظلمون شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 12
12- تسريع در پاداش و تأخير در مجازات ، امرى لازم است . *
من ظلم فسوف نعذّبه . .. من ءامن ... فله جزاءً الحسنى
ذكر «سوف نعذّبه» با أدات استقبال، در قبال «فله جزاءًالحسنى» به صورت قطعى و بدون أدات استقبال، مى تواند اشاره به برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 11
11 - عدل الهى ، در رسيدگى به اعمال انسان ها و پاداش دهى به ايشان
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 11
11 - عدل الهى در رسيدگى به اعمال انسان ها و پاداش دهى به آنان
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 3
3 ـ آگاهى كامل خداوند به ناچيزترين اعمال ، تضمين كننده عدالت در مجازات ها و پاداش هاى الهى
كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة
ظاهراً جمله «ان اللّه . .. »، نتيجه اى است مترتب بر آگاهى خداوند. يعنى چون خداوند آگاه به تمامى جهات است، ظلم نمى كند. زيرا از ريشه هاى ظلم، جهل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 3،8
3 ـ زنان و مردان ، همسان در بهره مندى از پاداش ايمان و عمل صالح خويش
و من يعمل من الصلحت من ذكر او انثى و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
8 ـ در نظام جزا و پاداش الهى كمترين ستمى راه ندارد .
من يعمل سوءاً يجز به . .. فأولئك يدخلون الجنة و لايظلمون نقيراً
«نقير» به فرو رفته گى در هسته خرما گفته مى شود و كنايه از چيز اندك و حقير است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 60 - 14
14 ـ تأمين كمترين هزينه جهاد ، در پى دارنده پاداش عادلانه الهى
و ما تنفقوا من شىء فى سبيل اللّه يوف إليكم و أنتم لاتظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 3 - 13
13ـ عدالت خداوند در پاداش دهى
و يؤت كل ذى فضل فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 71 - 14،15
14- كمترين ظلم و بى عدالتى در محاسبه اعمال و نيز در پاداش اخروى سعادتمندان وجود ندارد .
فمن أوتى كتـبه بيمينه . .. و لايظلمون فتيلاً
15- توجه به حاكميت عدل بر نظام كيفر و پاداش اخروى ، گرايش دهنده انسان ها به انجام اعمال و رفتار خوب و داراى پاداش
فمن أوتى كتـبه بيمينه . .. و لايظلمون فتيلاً
از اينكه خداوند، نظام پاداش دهى خود را در قيامت، براى مردم تشريح مى كند، مى تواند به منظور تشويق انسانها به انجام اعمالى باشد كه پاداش الهى را در پى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 5
5 - پاداش اعمال در قيامت ، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و كاستى است .
و من يعمل . .. فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 2،3
2 - تناسب و مطابقت كامل كيفر و پاداش الهى ، با رفتار و كردار بندگان
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
حذف مضاف در «ماعملت» ـ كه در اصل «جزاء ماعملت» است ـ مى تواند گوياى اين نكته باشد كه جزاى الهى، آن چنان با رفتار بندگان تناسب و مطابقت دارد كه گويا، آنچه داده مى شود خود عمل است نه جزاى آن.
3 - پاداش و كيفر مطابق و متناسب با رفتار ، پاداش و كيفرى است عادلانه و به حق .
و هم لايظلمون . و وفّيت كلّ نفس ما عملت
برداشت ياد شده از آن جا است كه آيه شريفه، به منزله بيان براى جمله «و هم لايظلمون» مى باشد; يعنى، ظلم نشدن در حق بندگان به اين خاطر است كه هر كسى مطابق آنچه انجام داده، جزا خواهد ديد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 46 - 5
5 - عدالت در نظام مجازات و پاداش ، از شؤون ربوبيت الهى است .
و ما ربّك بظلّـم للعبيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 4،5
4 - در ديدگاه مؤمنان جن ، ايمان آورندگان به ربوبيت خداى يكتا ، از نقصان حق خويش و يا ستم شدن در مجازات ، بيم نداشته و در امان اند .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
«رَهَق» در معانى «سفاهت»، «گناه»، «كذب»و «ظلم» به كار مى رود; ولى در اين آيه معناى اخير مراد است.
5 - پاداش مؤمنان ، عادلانه و بى كم و كاست داده مى شود .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 12
12 ـ كيفر و پاداش الهى در قيامت ، بر پايه قسط و عدل است
ثم يعيده ليجزى . .. بالقسط
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 1
1 - هركس جزاى اعمال خويش را در قيامت به طور كامل و بى كم و كاست ، دريافت خواهد كرد .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
«توفية» (مصدر «وفّيت») به معناى دادن كامل و بى كم و كاست چيزى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 3
3 - پاداش الهى به مؤمنان ، بسى بزرگ است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 60 - 7
7 - « على بن سالم ، قال سمعت أباعبداللّه ( ع ) يقول : . . .قول اللّه تعالى « هل جزاء الإحسان إلاّ الإحسان » جرت فى الكافر و المؤمن و البرّ و الفاجر و من صنع إليه معروف فعليه أن يكافىء به . . . ;
على بن سالم گويد: از امام صادق(ع) شنيدم كه مى فرمود: . ..قول خداى تعالى «هل جزاء الإحسان إلاّ الإحسان» درباره كافر و مؤمن، نيكوكار و بدكار جارى است. هر كس براى او كار نيكى انجام شود، بر او [لازم] است با نيكى آن را جبران كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 1
1 - نظام پاداش و كيفر الهى در قيامت ، فراگير همه انسان ها و شامل تمامى حركات انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«ما» در «بما كسبت» موصول بوده و افاده كننده معناى جنس است. بنابراين «ما كسبت»; يعنى، هر آنچه كه بشر انجام داده و هر حركتى كه از خود نشان دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 117 - 4
4 ـ سختى و دشوارى عمل نيك ، معيارى در ارزش گذارى آن بوده و موجب افزونى ثواب و پاداش است .
لقد تاب اللّه على النبى . .. اتبعوه فى ساعة العسرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 6
6 ـ استمرار و مداومت بر انجام عمل نيك ، افزون كننده پاداش آن عمل است .
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
به كارگيرى فعل مضارع همراه با «كان» (كانوا يعملون) بيانگر برداشت فوق است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 3 - 11
11ـ هر كس داراى اعمال صالح بيشترى باشد ، از ناحيه خداوند پاداش افزون ترى دريافت خواهد كرد .
و يؤت كل ذى فضل فضله
مقصود از «فضل» عمل خير افزون بر ديگران است و ضمير در «فضله» به «كل» باز مى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 20 - 2
2 - آخرت گرايى ، موجب افزايش آثار و بركات عمل انسان است .
من كان يريد حرث الأخرة نزد له فى حرثه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 10
10- كيفر و پاداش الهى تنها در برابر مكتسبات و اعمال ارادى انسان است ، نه در مقابل امور ذاتى و فطرى
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
تصريح به اينكه كيفر و پاداش الهى در برابر كسب و تلاش خود انسان است (ما كسبت)، مى تواند بيانگر مطلب فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 6
6- پايبندى به تعهدات و پيمان ها ، موجب برخوردارى از پاداش هاى برتر الهى است .
و لاتشتروا بعهد الله ثمنًا قليلاً . .. و لنجزينّ الذين صبروا أجرهم بأحسن ما كانو
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 7
7- خداوند ، پاداش دهنده مؤمنان نيك كردار بر اساس بهترين عمل آنان
من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 12
12 - پاداش ديدن و به كيفر رسيدن انسان ها ، محصول كردار و تلاش خود آنها است .
لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 73 - 9
9 - حفظ و نكوداشت امانت الهى پاداش دارد و تضييع آن عذاب آور است .
إنّا عرضنا الأمانة . .. ليعذّب اللّه المنـفقين ... و يتوب اللّه على المؤمنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 135 - 5
5 - انتساب به خوبان ( چونان پيامبران ) ، هيچ تأثيرى در سرنوشت اخروى و كيفر و پاداش الهى ندارد .
إذ نجّينـه و أهله أجمعين . إلاّ عجوزًا فى الغـبرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 39 - 1
1 - تلاش و سعى انسان ، تنها ضامن دسترسى او به پاداش الهى
و أن ليس للإنسـن إلاّ ما سعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 7
7 - مبتنى بودن جزاى الهى بر عملكرد خود انسان ، پيام مشترك تمامى پيامبران
أم لم ينبّأ بما فى صحف موسى . و إبرهيم ... و أن ليس للإنسـن إلاّ ما سعى ... ثمّ
از ارتباط آيات شريفه، مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 6
6- رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
از اينكه خداوند در پاداش و كيفر مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخت (ما كسبت)، استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 8
8- نقش اساسى و محورى عمل صالح ، در دستيابى به سعادت و پاداش اخروى
من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
برداشت فوق، به خاطر اين است كه در آغاز آيه اثربخشى عمل، مشروط به ايمان شده است (من عمل صالحاً . .. و هو مؤمن) در عين حال در پايان آيه پاداش اخروى تنها منوط به عمل دانسته شده و از ايمان سخن به ميان نيامده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 14
14 - سعى و تلاش آدمى در عبادت و نماز ، درپى دارنده پاداش حتمى درقيامت است .
فاعبدنى و أقم الصلوة . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 10
10 - پاداش و كيفر انسان در قيامت ، برخاسته از كردار دنيوى او است .
فنسيتها . .. اليوم تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 2،3
2 - كيفر و پاداش الهى در قيامت ، معلول چگونگى رفتار خوب و بد انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«باء» در «بما كسبت» براى سببيت است; يعنى، «تجزى بسبب ما كسبت و جزاء مناسباً لما كسبت».
3 - رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
از اين كه خداوند در پاداش و كيفر، مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخته است (بما كسبت) استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است; نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 6
6 - پاداش ها و كيفر هاى آخرت ، چيزى جز كردار انسان نيست .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 18
18 - دوستى عترت پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، موجب بهره مندى مؤمنان از پاداش مضاعف الهى
إلاّ المودة فى القربى و من يقترف حسنة نزد له فيها حسنًا
مراد از «من» در «من يقترف حسنة» به قرينه ذكر آن پس از «إلاّ المودة فى القربى» مؤمنان دوستدار عترت هستند. گفتنى است كه در برداشت ياد شده مراد از «نزد له فيها حسناً» ـ طبق نظر عده اى از مفسران ـ افزايش پاداش الهى در نظر گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 70 - 13،16
13 ـ آدمى با اعمال، خويش خود را محروم از خير و ثواب مى سازد و به ورطه هلاكت و تباهى مى اندازد.
أن تبسل نفس بما كسبت
«بسل» به معنى منع و حبس است و نتيجه آن هلاكت و تباهى است. در لسان العرب آمده است: «أبسلت فلانا إذا أسلمته للهلكة».
16 ـ بازيچه قرار دادن دين موجب تباهى و محروميت از خير و ثواب مى شود.
و ذر الذين اتخذوا دينهم لعبا و لهوا . .. و ذكر به أن تبسل نفس
در آيه قبل سخن از بازيگرى با دين بود و جمله «ذكر به . .. » در مقام هشدار و بيان نتيجه كار آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 1
1 - سرزنش شدن تكذيب گران و كافران جن و انس از سوى خداوند ، به خاطر بى توجهى آنان به موضوع حسابرسى اعمال خلق در قيامت و كيفر و پاداش الهى در آن
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
استفهام در «فبأىّ ءالآء» توبيخى است و تثنيه آمدن «كما» و «تكذّبان» به خاطر توجه خطاب به جن و انس است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 16 - 9
9 - تباهى و هلاكت ، فرجام بى توجهى به آخرت و بى اعتنايى به جزاى اعمال است .
فلايصدّنك عنها . .. فتردى
«تردى» از «ردى» به معناى هلاكت مشتق است و پى آمد شبهه افكنى هاى منكران معاد را بيان مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 103 - 6
6ـ گذر از موقف هاى قيامت ( حسابرسى ، كيفر ، پاداش و . . . ) غرض از گردآورى همگان در صحنه قيامت است .
ذلك يوم مجموع له الناس
برداشت فوق ، مبتنى براين نكته است كه «لام» در «له» براى بيان غايت و غرض باشد. بر اين اساس مفاد جمله «ذلك يوم ...» چنين مى شود: روز قيامت روزى است كه خداوند ، همگان را براى گذر از موقفهاى آن روز گردآورى مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 16
16 ـ جلوگيرى از تكرار رخدادى همچون كشته شدن هابيل ، فلسفه تعلق پاداش هاى عظيم خداوند بر پاسدارى از جان انسانها
من اجل ذلك كتبنا . .. و من احياها فكانما احيا الناس جميعاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 20 - 10
10 - بهره مندى انسان از نتيجه اعمال و تلاش هاى خويش ، قانون و مشيتى الهى است .
من كان . .. نزد له فى حرثه و من كان ... نؤته منها
لحن آيه و انتساب فعل هاى «نزد» و «نؤته» به خداوند، حكايت از تدبير، برنامه ريزى و مشيت او دارد كه در آيه قبل تحت عنوان «يرزق من يشاء» آمده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 9
9 - عمل انسان ها ، مبناى پاداش دهى خدا است .
و لنجزينّهم أحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 38 - 3
3 - روح و فرشتگان ، كارگزاران رسيدگى به كيفر و پاداش بندگان در قيامت
يوم يقوم الروح و الملـئكة صفّـًا
صفّ بستن «روح» و «ملائكه»، حاكى از آمادگى آنان براى اجراى دستورات است. به قرينه آيات پيشين ـ كه سخن از كيفر و پاداش بندگان بود ـ محدوده مأموريت آنان، رسيدگى به امور بهشتيان و دوزخيان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 11
11 - دنيا ، فاقد گنجايش و امكانات لازم براى جزاى اعمال آدميان است .
الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
ضرورت برپايى قيامت براى تحقق جزا، اشاره به اين نكته دارد كه ظرف دنيا گنجايش جزا دادن به تلاش هاى خوب و بد را ندارد، لذا روز ديگر و شرايط ديگرى بايد فراهم گردد تا «جزا» بتواند تحقق يابد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 14
14 ـ مؤمنانى كه بازماندنشان از جهاد موجب خسارتى به جبهه مؤمنان شود ، مشمول پاداش الهى نيستند .
لايستوى القاعدون من المؤمنين غير اولى الضّرر . .. كلاّ وعد اللّه الحسنى
برداشت فوق بر اين اساس است كه «ضرر» به معناى زيان رسانى باشد; چنانچه در لسان العرب در معناى «لا ضرر» آمده است: اى لا يضر الرجل اخاه. و با توجه به اينكه «غير» صفت «القاعدون» است، معناى جمله چنين مى شود: بازماندگان از جنگ در صورتى كه عدم حضورشان موجب ضرر به جبهه مسلمانان نگردد، از اجر و پاداش الهى بهره مند خواهند بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 18 - 10
10- « عن إبن عباس أن النبى (صلی الله علیه و آله) قال : معنى الأية من كان يريد ثواب الدنيا بعمله الذى افترضه الله عليه لايريد به وجه الله و الدار الأخرة عجّل له فيها ما يشاء الله من عرض الدنيا و ليس له ثواب فى الأخرة و ذلك ان الله سبحانه و تعالى يؤتيه ذلك ليستعين به على الطاعة فيستعمله فى معصية الله فيعاقبه الله عليه ;
از ابن عباس روايت شده است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: معناى آيه «من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها مان يشاء» اين است كه با انجام اعمالى كه خداوند بر او واجب گردانيده، تقرب به سوى خدا و روز آخرت را اراده نمى كند; بلكه پاداش دنيوى را اراده مى كند، در دنيا آنچه را كه خداوند بخواهد از نعمتهاى دنيوى به او داده مى شود و براى او در آخرت پاداشى نيست; چون خداوند ـ سبحانه و تعالى ـ آن را به او داده است تا در طريق طاعت كمكش كند; ولى او در معصيت خداوند آن را به كار مى بندد. پس خداوند او را به خاطر اين كار عذاب مى كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 3
3ـ تنگناى حيات دنيا و گنجايش محدود آن ، نمى تواند ظرفى مناسب براى تأمين پاداش نيكوكاران باشد .
و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير للذين ... و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 2 - 7
7 - دنيا ، عرصه آزمايش انسان ها و آخرت ، جايگاه پاداش و جايزه است .
ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً
روشن است كه براى هر آزمايش و مسابقه اى، پاداش و جايزه اى مقرر شده است و چون آزمايش و مسابقه بشر در تمام دوران حيات دنيوى است; بنابراين پاداش و جايزه او نيز بايد در ظرف حيات ديگرى مقرر شده باشد و اين حقيقت در بينش الهى، در آخرت محقق خواهد شد. گفتنى است اگر مقصود از «حيات» در اين آيه حيات اخروى باشد; مؤيد ديگرى براى اثبات مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 155 - 12
12 - مؤمنانى كه بر دشوارى ها و سختى هاى راه ايمان صبر كنند ، از پاداشى گرانقدر برخوردار خواهند شد .
و بشر الصبرين
نياوردن متعلق بشارت و مشخص نكردن مژدگانى صابران، به فخامت و ارجمندى آن اشاره دارد. (اقتباس از الميزان).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 4
4 ـ پاداش بزرگ الهى براى اجابت كنندگان دعوت خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) به نبردى ديگر در عين تحمّل جراحات نبرد احد ، مشروط به احسان و تقواى آنان است .
الّذين استجابوا . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
مفسران برآنند كه نبرد پيشين كه مسلمانان در آن جراحتها ديدند، همان نبرد احد است. به دليل وقوع اين آيه پس از بيان نبرد احد و اينكه سخن از قرح به ميان آورده است ; چنانچه درباره نبرد احد نيز فرموده بود: «ان يمسسكم قرح».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 24
24 ـ پاداش بزرگ از آن مؤمنان تقواپيشه
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 8،10،12،13
8 ـ خداوند با لطف و تفضل خويش ، هر عمل نيكى را پاداشى عظيم عطا خواهد كرد .
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
لطف و تفضل از كلمه «من لدنه» استفاده شده است.
10 ـ ايمان و انفاق ، حسنه اى است كه ، هر چند اندك باشد ، پاداش عظيم الهى را در پى خواهد داشت .
ماذا عليهم لو امنوا باللّه و اليوم الاخر و انفقوا . .. و ان تك حسنة يضاعفها و يؤ
از مصاديق مورد نظر براى حسنه، به دليل آيه قبل، ايمان و انفاق است.
12 ـ توجه به آگاهى خداوند بر كوچكترين انفاق ، و پاداش عظيم خداوند به انفاقگران ، درمان بخل و ترك احسان
و انفقوا . .. و كان اللّه بهم عليماً. انّ اللّه لا يظلم مثقال ذرّة و ان تك حسنة
13 ـ پاداش عظيم خداوند ، جبران كننده خسارت هاى انفاق كنندگان
و ماذا عليهم لو . .. انفقوا ... و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
جمله «يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً» مى تواند پاسخى باشد به اين توهم كه انفاق، موجب خسارت مالى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 1،2،3،4
1 ـ ارجاع داورى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و دلتنگ نشدن از حكم و قضاوت وى ، در پى دارنده پاداش بزرگ خداوند
فلا و ربّك . .. اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
برداشت فوق بر اين مبناست كه مراد از «ما يوعظون» همان مسائلى باشد كه در آيه 65 مطرح شده است.
2 ـ پاداش بزرگ الهى ، پيامد تسليم همه جانبه در برابر احكام خداوند و عمل به مواعظ او
و يسلموا تسليما . .. و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به ... و اذاً لأَتيناهم من لدنّا
3 ـ جانبازى و هجرت ( تحمل مشكلات و فداكارى در راه خدا ) ، موجب اجر بزرگ الهى *
و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به . .. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
بنابر اينكه مراد از «ما يوعظون»، همان جهاد و هجرت باشد كه در آيه قبل مطرح شد.
4 ـ ثابت قدمان در ايمان ، بهره مند از پاداش بزرگ و ويژه خداوند
اشدّ تثبيتاً. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
در برداشت فوق، «اذاً لأَتيناهم . .. »، نتيجه «اشدّ تثبيتاً» گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 10
10 ـ مجاهدان در راه خدا ، بهره مند از پاداش بزرگ الهى ، چه كشته شوند و چه پيروز .
و من يقاتل فى سبيل اللّه فيقتل او يغلب فسوف نؤتيه اجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 15
15 ـ خداوند ، مجاهدان را با اعطاى مقامى بلند و پاداش بزرگ ، بر بازنشستگان از جهاد برترى داده است .
فضّل اللّه المجاهدين باموالهم و انفسهم على القاعدين درجة . .. و فضّل اللّه المجا
«اجراً عظيماً»، مفعولٌ به براى «فضّل» است و در «فضّل»، معناى عطا كردن تضمين شده ست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 96 - 1،2،3
1 ـ پاداش هاى الهى ، داراى مراتب و درجات
فضّل اللّه . .. اجراً عظيماً. درجات منه
2 ـ درجه ها و منزلت هاى اعطايى خداوند ، اجر بزرگ مجاهدان در راه او
فضّل اللّه المجاهدين على القاعدين اجراً عظيماً. درجات منه
3 ـ آمرزش و رحمت خاص خداوند نسبت به مجاهدان ، اجر بزرگ آنان
فضّل اللّه المجاهدين على القاعدين اجراً عظيماً. درجات منه و مغفرة و رحمة
«مغفرة» و «رحمة»، عطف بيان براى «اجراً عظيماً» است. و نكره آوردن كلمه «مغفرة» و «رحمة» دلالت بر مغفرت و رحمتى خاص دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 114 - 5،7،8،9،10
5 ـ بهره مندى از پاداش بزرگ الهى در گرو انجام اعمال نيك به انگيزه جلب رضايت خداست .
و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
7 ـ نجوا ها و مذاكرات محرمانه براى دعوت مردم به كار هاى نيك ، موجب پاداش بزرگ الهى
من نجويهم . .. و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
8 ـ دعوت كنندگان مردم به دستگيرى از مستمندان ، بهره مند از پاداش عظيم الهى
الا من امر بصدقة . .. فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
9 ـ فراخوانى مردم به همزيستى مسالمت آميز ، داراى پاداشى عظيم الهى
الا من امر بصدقة او معروف او اصلح بين الناس . .. نؤتيه أجراً عظيماً
10 ـ پاداش هاى الهى داراى درجات متفاوت و متناسب با انگيزه ها و رفتار آدميان
و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 146 - 9،10،11،12
9 ـ وعده خداوند به برخوردارى مؤمنان ، از پاداشى بس بزرگ
و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
10 ـ منافقان تائب ، بهره مند از پاداش بزرگ خدا خواهند بود .
فأولئك مع المؤمنين و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
11 ـ پاداش الهى ، داراى مراتبى مختلف است .
و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
12 ـ وعده پاداش بزرگ ، و تهديد به دوزخ ، از روش هاى قرآن براى ترغيب مردم به ايمان و دورى از كفر و نفاق
إنّ المنفقين فى الدرك . .. و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 12،14،15،18
12 ـ مؤمنان به خدا ، قيامت و قرآن ، بر پا دارندگان نماز و پرداخت كنندگان زكات ، از پاداش بزرگ الهى ، برخوردار خواهند شد .
أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
14 ـ ايمان ، آنگاه در بهره مندى از پاداش بزرگ الهى كارساز است كه توأم با عمل باشد .
و المقيمين الصلوة . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيما
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
18 ـ پاداش هاى الهى داراى درجات و مراتب
أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 1
1 ـ مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از اجر كامل و فضل خداوند در قيامت
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 9 - 2،5
2 ـ همراهى ايمان و عمل صالح ، زمينه جلب مغفرت و دستيابى به پاداش بزرگ الهى
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصلحت لهم مغفرة و اجر عظيم
5 ـ پاداش هاى الهى ، داراى مراتب است . *
و اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 32 - 13،16
13 ـ تضمين پاداش عظيم در برابر حفظ جان هر انسان ، نويدى از جانب خداوند بر بنى اسرائيل
كتبنا على بنى اسرءيل . .. من احياها فكانما احيا الناس جميعاً
همسنگى حفظ حيات يك انسان با تمامى انسانها، مى تواند كنايه از پاداش عظيم باشد.
16 ـ جلوگيرى از تكرار رخدادى همچون كشته شدن هابيل ، فلسفه تعلق پاداش هاى عظيم خداوند بر پاسدارى از جان انسانها
من اجل ذلك كتبنا . .. و من احياها فكانما احيا الناس جميعاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 161 - 14،16،17
14 ـ خداوند محسنان بنى اسرائيل را در صورت رعايت آداب تعيين شده براى ورود به بيت المقدس ، به پاداشى افزونتر از احسانشان نويد داد .
سنزيد المحسنين
16 ـ خداوند نيكوكاران بنى اسرائيل را در صورت اطاعت از فرمان هاى الهى ، علاوه بر بخشايش گناهان ، به پاداش افزونتر نويد داد .
سنزيد المحسنين
در برداشت فوق محسنان مقابل گناهكاران قرار داده نشده، بلكه به معناى لغوى آن (نيكوكاران) گرفته شده است. بر اين مبنا آيه شريفه ناظر به تقسيم بنى اسرائيل به دو گروه گنهكار و پاكدامن نيست، بلكه آنان را به دو گروه محسنان و غير محسنان تقسيم كرده است. جمله «نغفر لكم ... » مى رساند كه خدا گناه همگان ـ چه محسن و چه غير محسن ـ را خواهد بخشيد، ولى به نيكوكاران پاداشى افزونتر عنايت خواهد كرد.
17 ـ اطاعت كنندگان از دستور هاى خدا در صورت نيكوكار بودن از پاداشى بيش از ديگر مطيعان بهره مند خواهند شد .
سنزيد المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 4،5،6
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
5 ـ اجر و پاداش بزرگ ، تنها در نزد خداست .
إن اللّه عنده أجر عظيم
تقديم «عنده» بر «أجر عظيم» مى تواند براى افاده حصر باشد.
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 117 - 3
3 ـ استوار ماندن بر حق و پايدارى بر ايمان ، در تنگنا ها و شرايط دشوار ، داراى ارزشى والا و پاداشى ويژه
لقد تاب اللّه على النبى و . .. الذين اتبعوه فى ساعة العسرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 5
5 ـ جهاد و تحمل هزينه هاى جنگ ، داراى بهترين پاداش در پيشگاه خداوند
ليجزيهم اللّه أحسن ما كانوا يعملون
برداشت فوق بر اين اساس است كه «أحسن» مفعول دوم براى «يجزى» باشد; يعنى، خداوند نيكوترين پاداش عمل را به مجاهدان خواهد داد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10،11
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
11ـ دستيابى به پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) در گرو بخشوده شدن گناهان است .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
تقديم ذكرى «مغفرت» بر «أجر كبير» مى تواند اشاره به اين باشد كه: رسيدن به پاداش بزرگ الهى و ورود به بهشت ، در گرو آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1،10
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
10- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، بسى برتر از پاداش دنيوى آن است .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 4
4- هر عمل نيك ، داراى مراتب مختلف در نيكى و پاداش هاى گوناگون و متناسب است .
و لنجزينّ الذين صبروا أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
اينكه خداوند اعمال صابران را به بهترين نوع عمل پاداش مى دهد، نشانگر آن است كه هر عمل نيك داراى انواع و مراتب مختلفى است كه خداوند در مقام جزا، بهترين نوع آنها را ملاك قرار داده و به صابران عطا مى فرمايد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 9 - 5،6
5- مؤمنانى كه همواره به كردار نيك مشغولند ، از پاداشى بزرگ برخوردارند .
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أن لهم أجرًا كبيرًا
6- داشتن عمل صالح ، شرط بهره مندى مؤمنان از پاداش بزرگ الهى
و يبشّر المؤمنين الذين يعملون الصـلحـت أن لهم أجرًا كبيرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 1،2،10
1 - اعمال خوب مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، در پى دارنده پاداشى از نوع پاداش بهترين عمل ها از سوى خداوند
رجال . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
2 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، از بهترين و بالاترين پاداش هاى الهى برخوردار خواهند بود .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين نكته است كه كلمه «جزاء» پيش از «أحسن»، در تقدير و مفعول دوم براى «ليجزى» باشد.
10 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، به بهترين پاداش و فضل او اميدواراند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 3،4،6
3 - پاداش الهى به مؤمنان ، بسى بزرگ است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
4 - سعادت و برخوردارى از غفران و اجر بزرگ الهى ، در گرو توأم بودن ايمان و عمل صالح است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
6 - ايمان همراه با عمل صالح ، از موجبات آمرزش الهى و بهره مند شدن از اجر بزرگ خداوند
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 11 - 11
11 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) مأمور بشارت دادن پيروان قرآن و خداترسان به مغفرت و اجر ارزشمند و پرب هاى الهى
من اتّبع الذكر و خشى الرحمـن بالغيب فبشّره بمغفرة و أجر كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 7،12،13
7 - احسان ، موجب بهره مندى از پاداش بهترين عمل ها
ذلك جزاء المحسنين . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
12 - هر عمل نيكى ، داراى مراتب مختلف در نيكى و پاداش هاى متناسب با آن است .
و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
اين كه خداوند به محسنان مطابق بهترين نوع عملشان پاداش مى دهد، نشانگر آن است كه هر عمل نيكى، داراى انواع و مراتب گوناگون است كه خداوند در مقام جزا، بهترين نوع آن را ملاك قرار داده و به آنان عطا مى كند.
13 - گذشت و چشم پوشى خداوند از گناهان بزرگ ، بسى با اهميت تر از پاداش هاى بزرگ او است .
ليكفّر اللّه عنهم أسوأ الذى عملوا و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
از تقدم ذكرى «ليكفّر اللّه. ..» بر «يجزيهم...» مى توان برداشت بالا را به دست آورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 1
1 - مؤمنان نيك كردار ، برخوردار از پاداش بى حساب و هميشگى خداوند
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «غير ممنون» به معناى غير منقطع و يا غير قابل محاسبه باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 10 - 12
12 - صلح حديبيه و فتح مكه ، پاداش بزرگ الهى به ثابت قدمان بر پيمان با پيامبر (صلی الله علیه و آله) *
و من أوفى . .. فسيؤتيه أجرًا عظيمًا
با توجّه به اين كه پيمان ياد شده، قبل از انعقاد صلح حديبيه صورت گرفته است; احتمال مى رود كه نويد «فسيؤتيه. ..» بر صلح حديبيه و فتح مكه منطبق شود كه پس از اين پيمان رخ داده است; زيرا اگر آن بيعت و پايدارى نبود، نوبت به چنان پيروزى هايى نمى رسيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 16 - 12
12 - جهاد در راه خدا ، داراى اجرى بزرگ و ارجمند
ستدعون إلى قوم أولى بأس شديد . .. فإن تطيعوا يؤتكم اللّه أجرًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 43،44
43- وعده الهى به بهره مندى مؤمنانِ نيك كردار ، از مغفرت و پاداشى عظيم
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت منهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
44- آميختگى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظيم الهى
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 3 - 10
10 ـ پاداش هاى الهى به مؤمنان ، داراى مراتب
أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 14 - 19
19 - پاداش كامل اعمال مؤمنان ، جلوه رحمت خاص الهى به اهل ايمان
لايلتكم من أعمـلكم شيئًا إنّ اللّه . .. رحيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 62 - 3
3 - مؤمنان به تناسب عملكرد خويش ، برخوردار از بهشت هاى متفاوت *
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان . .. و من دونهما جنّتان
در صورتى كه «دونهما» به معناى مرتبه پايين تر باشد، احتمال مى رود كه دو بهشت قبل مخصوص خائفان و اين دو بهشت فروتر، از آنِ كسانى باشد كه در مرتبه پايين تر قرار دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 7 - 13
13 - وعده پاداش بزرگ از سوى خداوند به مؤمنان انفاقگر
فالذين ءامنوا منكم و أنفقوا لهم أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 23
23 - پاداش الهى به مجاهدان و انفاق گران در راه خدا ، بهترين و نيكوترين پاداش است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
«حسنى» (مؤنث «أحسن»)، به معناى نيكوتر است. گفتنى است كه «الحسنى»، صفت براى موصوف محذوف است; يعنى، «و كلاًّ وعد اللّه المثوبة الحسنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 11
11 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه كه مؤمنان به او مى دهند علاوه بر باز پس دادن چند برابر آن در دنيا پاداش نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان عطا خواهد كرد .
إنّ المصّدّقين . .. و أقرضوا اللّه ... و لهم أجر كريم
واژه «كريم»، در هر مورد معنايى متناسب با همان جا دارد و در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 5،6،7
5 - اجر بزرگ ، در پيشگاه خداوند است .
و اللّه عنده أجر عظيم
6 - رهايى از دلبستگى به اموال و اولاد و ترجيح دين دارى بر وابستگى به آنها ، داراى پاداش بزرگ الهى است .
و اللّه عنده أجر عظيم
يادآورى پاداش بزرگ الهى، پس از هشدار درباره وابستگى به اموال و اولاد خويش، بيانگر مطلب ياد شده است.
7 - توجه و ايمان به پاداش بزرگ الهى براى مؤمنان ، بازدارنده انسان از وابستگى به اموال و اولاد و گناه به خاطر آنها
و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 4،12
4 - قرض به خدا ( انفاق ) ، موجب بهره مندى از سود و پاداش مضاعف الهى است .
إن تقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعفه لكم
12 - پاداش مضاعف به انفاق گران و آمرزش آنان ، جلوه تفضل و لطف ويژه خداوند به آنان است .
إن تقرضوا اللّه . .. يضـعفه ... و اللّه شكور حليم
سپاس و تقدير خداوند از انفاق گران ـ با آن كه سود انفاق به خود آنان باز مى گردد ـ نشانه تفضل و لطف ويژه الهى به انفاق گران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 5 - 8،9،10
8 - كسانى كه تقوا پيشه كنند ، از اجر بزرگ الهى بهره مند خواهند شد .
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
9 - خداترسى و تقواپيشگى ، عامل دريافت اجرى بزرگ از جانب خداوند
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
10 - رعايت تقوا از سوى مردان و زنان مطلّقه ، موجب بهره مند شدن آنان از اجر بزرگ الهى
فطلّقوهنّ لعدّتهنّ . .. و من يتّق اللّه ... يعظم له أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 12 - 1،2،3
1 - خداترسان ، مشمول غفران عظيم خداوند و بهره مند از پاداش بزرگ او
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
تنكير «مغفرة»; دلالت بر تعظيم دارد.
2 - ترس از خدا ـ در عين پنهان بودن او از انظار ـ عامل جلب غفران و پاداش بزرگ الهى
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
«با» در «بالغيب» يا به معناى ملابست است و يا به معناى «فى». در صورت اول «بالغيب» حال براى «ربّهم» و در صورت دوم متعلق به «يخشون» خواهد بود. گفتنى است برداشت ياد شده، مبتنى بر احتمال نخست مى باشد.
3 - ترس از خدا به دور از انظار مردمان و پيراسته از ريا ، موجب جلب غفران و پاداش بزرگ او است .
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 5
5 - هدايت و تبليغ دين و تحمّل سختى ها و ناگوارى هاى برخاسته از آن ، داراى پاداشى بزرگ ، روز افزون و بى منت
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
برداشت ياد شده، به سبب اين نكته ترديدناپذير است كه اجر بزرگ پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به جهت رسالت او و تحمل سختى هاى آن (از جمله تحمل تهمت هاى ناروا همچون تهمت جنون و. ..) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 6
6 - خداوند ، براى مؤمنانى كه عمل صالح دارند ، پاداش بزرگى قرار داده است .
لهم أجر
نكره آوردن «أجر»، بيانگر عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 11
11 - برخوردارى از لطف و توجّه خداوند ، شايسته ترين پاداش براى انفاق گرانِ باتقوا است .
الأتقى . الذى يؤتى ماله ... إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 6 - 6
6 - مؤمنان داراىِ عمل صالح ، از پاداشى بزرگ برخوردار خواهند شد .
إلاّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت فلهم أجر غير ممنون
نكره بودن «أجر»، بر عظمت آن دلالت دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 2
2 ـ پاداش نيكوكاران در سراى آخرت از نوع بهترين پاداشهاست .
للذين أحسنوا الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 9
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 34 - 7
7 - پاداش احسان كنندگان در قيامت ، پاداشى بزرگ و با عظمت است .
ذلك جزاء المحسنين
برداشت ياد شده از كاربرد «ذلك» (براى اشاره به شىء بعيد)، استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 7
7 - پاداش احسان كنندگان در دنيا ، بسيار بزرگ و توصيف ناپذير است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا از تنوين «حسنة» ـ كه براى تعظيم و تفخيم است ـ استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 7
7 ـ بهشت داراى مراتب ، و پاداش هاى اخروى ، داراى گونه هاى متكامل
جنت تجرى . .. جنت عدن و رضون من اللّه أكبر
در برداشت فوق، از تمايز «جنات تجرى» و «جنات عدن» از يكديگر مراتب بهشت، و از «رضوان من اللّه أكبر» تفاوت كمالى نعمتهاى آن استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 9،10،11
9 ـ « عن ابى جعفر ( ع ) فى قوله « للذين احسنوا الحسنى و زيادة » فاما الحسنى ، الجنة و اما الزيادة فالدنيا ، ما اعطاهم اللّه فى الدنيا لم يحاسبهم به فى الأخرة . . . ;
از امام باقر (ع) روايت شده كه درباره سخن خدا كه مى فرمايد: «براى كسانى كه نيكى كرده اند، پاداشى نيكوتر و خيرى زياده بر آن هست» فرمود: اما پاداش نيكوتر، بهشت است و اما زياده بر آن، عطاى خدا در دنياست. آنچه خدا در دنيا به آنان داده، در آخرت حساب آن را از ايشان نمى خواهد ... ».
10 ـ از على ( ع ) روايت شده است : « الزيادة غرفة من لؤلؤة واحدة ل ها أربعة أبواب ;
مراد از زياده در آيه شريفه، غرفه اى است از لؤلؤ يكپارچه كه چهار در دارد».
11 ـ از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) روايت شده است : « الذين احسنوا » أهل التوحيد و « الحسنى » الجنة و « الزيادة » النظر إلى وجه اللّه ;
مراد از «كسانى كه نيكى كرده اند، اهل توحيد مى باشد و «حسنى» بهشت و «زياده» نظر به وجه اللّه است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 29 - 7
7ـ مبلغان معارف دين ، مستحق پاداشند و پاداش دهنده ايشان ، خداوند است .
إن أجرى إلاّ على الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 45
45- از ميان اصحاب پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، تنها پايداران بر طريق ايمان و عمل نيك ، برخوردار از مغفرت و پاداش عظيم الهى اند .
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت منهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
در صورتى كه «من» در «منهم» براى تبعيض باشد; از آيه شريفه استفاده مى شود كه از ميان كسانى كه همراه پيامبرند، تنها بخشى از آنان ـ كه اهل ايمان و عمل صالح بوده و بر اين وصف پايدار مى باشند ـ از مغفرت و اجر الهى برخورداراند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 10
10 - دنيا ، محل تلاش و آخرت جاى كيفر و پاداش و مواجه شدن با نتيجه تلاش است .
إنّ الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 10
10 - « عن زيدبن وهب إنّ عليّاً ( ع ) قال : . . .و لـكنّه جعل الدنيا دار الأعمال و جعل الأخرة دار الجزاء و القرار « ليجزى الذين أساؤا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى » . . . ;
زيدبنوهب گويد: امام على(ع) فرمود: . ..خداوند دنيا را خانه عمل و آخرت را منزل جزا و آرامش قرار داده است تا بدكاران را به كيفر بدى هايشان برساند و نيكوكاران را پاداش نيك دهد»... .
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 15
15 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش الهى
و فى الأخرة عذاب شديد و مغفرة من اللّه و رضون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 35 - 3
3 - دنيا ، محل تلاش و آخرت ، جاى بهره مندى از تلاش ها است .
فإذا جاءت الطامّة الكبرى . يوم يتذكّر الإنسـن ما سعى
بيان «يادآورى اعمال در قيامت»، صرفاً به منظور خبر از آينده نيست; بلكه بشارت دادن و انذار انسان ها نسبت به فرجام اعمالشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 10
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 10
10 - دنيا ، عرصه تلاش و كوشش و جهان آخرت ، عرصه اجر و پاداش
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 40 - 7
7 ـ مشركان ، هيچ اعتقادى به روز رستاخيز و انتظار كيفر و پاداش الهى در آن روز را نداشته اند .
بل كانوا لايرجون نشورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 2
2 - شرك پيشگان صدراسلام ، منكر هر گونه كيفر و پاداش پس از مرگ
فلولا إن كنتم غير مدينين
خطاب در آيه شريفه متوجه كسانى است كه مرگ را پايان زندگى دانسته و درباره كيفر و پاداش پس از مرگ، موضع انكارآميز داشتند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 1 - 1
1 - گروهى از مدعيان اسلام در عصر بعثت ، جزاى اخروى را دروغ دانسته ، آن را تكذيب مى كردند .
الذى يكذّب بالدين
«دين»، به معناى جزا است و در معانى «عادت»، «عبادت»، «حساب»، «طاعت»، «سيرت» و «ملّت» نيز به كار مى رود (قاموس). آيات بعد ـ كه درباره نمازگزاران و رياكاران سخن مى گويد ـ قرينه بر اراده معناى «جزا» و «حساب» است. از كلمات «مصلّين» و نظاير آن ـ كه جمع آمده است ـ استفاده مى شود كه مراد از «الذى» در اين آيه، جنس است; هرچند در شأن نزول ها بر افرادى نظير وليد و ابوسفيان، تطبيق داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 225 - 6
6 ـ نيّت ، ملاك ثواب و عقاب عمل
لا يؤاخذكم اللّه باللغو فى ايمانكم و لكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 123 - 5
5 ـ عملكرد مردم ، تعيين كننده كيفر و جزاى الهى است ، نه صرف انتساب به مكتب و يا دينى خاص !
ليس بامانيكم و لا امانى أهل الكتب من يعمل سوءاً يجز به
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 18 - 3
3 - ايمان و فسق دنيوى ، ملاك پاداش و كيفر اخروى است .
أفمن كان مؤمنًا كمن كان فاسقًا لايستوون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 7 - 20
20 - تأثير انگيزه ها و نيت هاى انسان ها در اعمالشان و نيز در چگونگى و ميزان كيفر و پاداش آنان
فينبّئكم بما كنتم تعملون إنّه عليم بذات الصدور
خداوند به جاى آن كه بفرمايد: من به اعمال پنهانى آنان آگاهم، فرمود: به باطن و ضمير آنان آگاه هستم. اين تعبير مى تواند اشاره به حقيقت ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 4
4 - پاداش و كيفر الهى ، بر محور عملكرد نيك و بد آدمى قرار دارد .
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 4
4 - كيفر و پاداش اشخاص در قيامت و داورى درباره آنان ، بر پايه شهادت و گواهى اعضا و جوارح ( زبان ، دست و پاى ) خود آنها خواهد بود .
يوم تشهد عليهم ألسنتهم . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جمله «يومئذ يوفّيهم اللّه» استئناف بيانى است و پاسخ به اين سؤال است كه گواهى زبان، دست و پا بر اعمال انسان ها، براى چه منظورى است؟ پاسخ آيه شريفه اين است كه اين گواهى، به منظور اعطاى جزاى كامل و عادلانه مى باشد و اين جزا بر پايه همين گواهى استوار است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 5
5 - عمل و رفتار انسان ، مبناى داورى خداوند و ملاك جزاى او در قيامت است .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 2
2 - عمل و نوع رفتار آدمى ، معيار كيفر و جزاى اخروى او است .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 51 - 11
11 - كيفر و پاداش انسان ها در قيامت ، مستند به گواهى شاهدان است .
يوم يقوم الأشهـد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 28 - 13
13 - جزاى انسان ها در قيامت ، براساس عملكرد دنيوى آنان است .
اليوم تجزون ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 2
2 - مجازات و پاداش اخروى ، بر محور عملكرد خود انسان است .
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
ضمير «ه» در «يجزاه» به «سعى» بازمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 12 - 3
3 - پاداش و كيفر اعمال در قيامت ، براساس نامه عمل و كردار انسان در دنيا است .
يعلمون ما تفعلون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 6
6 ـ فضل الهى ، منشأ افزايش پاداش اهل ايمان
فاما الذين ءامنوا . .. و يزيدهم من فضله
«من» در «من فضله» نشويه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 29 - 7
7ـ مبلغان معارف دين ، مستحق پاداشند و پاداش دهنده ايشان ، خداوند است .
إن أجرى إلاّ على الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 52 - 7،10
7- جزا دادن به بندگان ( كيفر و پاداش ) ، حق اختصاصى و دائمى خداوند است .
و له الدين واصبًا
«دين» داراى چند معناست و از جمله آنها جزاست. برداشت فوق بر اساس اين معنا مى باشد.
10- در انحصار خداوند بودن جزا ( كيفر و پاداش ) ، مقتضى اختصاص دادن ترس ، به ترس از او
و له الدين واصبًا أفغير الله تتّقون
به تناسب موضوع (توبيخ ترس از غير خدا)، احتمال دارد مراد از «الدين» جزا باشد. اينكه ترس از غير خدا مورد سرزنش قرار گرفته ممكن است به خاطر اين باشد كه جزا منحصراً در اختيار خداوند است و در اين صورت، جايى براى ترس از غير خدا نمى ماند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 44 - 6
6- خداوند ، عطاكننده بهترين پاداش ها و برترين فرجام ها است .
هو خير ثوابًا و خير عقبًا
«ثواب» به معناى «اجر و پاداش» است و «عقب» به معناى «عاقبت و فرجام».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 109 - 5
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
آوردن «ربّ العالمين» به جاى «اللّه» مى تواند اشاره به مطلب ياد شده داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 127 - 5
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سرا پا نياز و ضعيف .
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 145 - 5
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 164 - 5
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 180 - 5
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 6
6 - پاداش اعمال بندگان ، بر خداوند الزامى نيست .
جزاء . .. عطاء
توصيف نعمت هاى اخروى به دو وصف «جزاء» ـ كه در مقابل عمل است ـ و «عطاء» ـ كه بدون توجّه به عمل داده مى شود ـ حاكى از آن است كه خداوند آنچه را در آخرت، برابر اعمال انسان به او مى دهد، از روى تفضّل و احسان است; نه اين كه انسان استحقاق آن را داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 37 - 10
10 - خداوند ، تنها تصميم گيرنده صحنه هاى آخرت و كيفر و پاداش مردم
لايملكون منه خطابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 8
8 - كيفر و پاداش در سراى آخرت در اختيار خداوند است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 2
2 - پاداش الهى در جهان آخرت ، براساس فضل و احسان و كيفر او ، برپايه عدل و انصاف خواهد بود .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 12
12 - پاداش انفاق گرانِ باتقوا ، مايه رشد و كمال آنان و برخاسته از ربوبيت و مقام والاى خداوند است .
ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 21 - 3
3 - خداوند ، تضمين كننده پاداش انفاق گرانِ باتقوا و برآورنده آرزوى آنان در رسيدن به مقام قرب الهى است .
إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى . و لسوف يرضى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 5
5 - پاداش هاى بهشتيان ، عطا و تفضّل خداوند است .
عطاء
«عطاء» اسم مصدر و به معناى پرداختن و نيز به معناى چيزى است كه به ديگرى پرداخته مى شود. راغب در «مفردات» مى گويد: «اين كلمه به جايزه و بخشش اختصاص يافته است».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 20 - 12
12 - مشيت خداوند ، برخوردارى انسان ها از دستاورد تلاش و انگيزه خود آنان است .
يرزق من يشاء . .. من كان يريد ... و من كان يريد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 72 - 7،9،10
7 - خداوند ، ضامن پاداش تلاشگران در راه دين و هدايت مردم
فخراج ربّك خير
9 - پاداش خدا ، بهترين و ارزشمندترين پاداش ها براى مبلغان الهى
فخراج ربّك خير
10 - ربوبيت الهى ، مقتضى پاداش به مبلغان دينى
فخراج ربّك خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 37 - 6،8
6 - پاداش رسانى به اهل تقوا در قيامت ، اقتضاى تدبير نظام هستى و لازمه ربوبيت خداوند بر جهان است .
جزاء من ربّك . .. ربّ السمـوت و الأرض و ما بينهما
8 - نعمت هاى بهشت و پاداش تقواپيشگان در آن ، جلوه رحمت گسترده خداوند است .
جزاء من ربّك . .. الرحمـن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 21 - 3
3 - خداوند ، تضمين كننده پاداش انفاق گرانِ باتقوا و برآورنده آرزوى آنان در رسيدن به مقام قرب الهى است .
إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى . و لسوف يرضى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 72 - 8
8 - خدا ، عهده دار پاداش پيامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر اداى رسالت
فخراج ربّك خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 58 - 2
2 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر
و الذين هاجروا فى سبيل اللّه . .. ليرزقنّهم اللّه رزقًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 39 - 18
18 - خداوند ، پاداش عمل مؤمنان را بر اساس تفضل خويش و كيفر كافران را بر پايه عدل مى دهد .
رجال . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيدهم من فضله ... و الذين كفروا ... فوف
برداشت ياد شده، از مقايسه ميان دو گونه برخورد خداوند با مؤمنان و كافران به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 9 - 7
7 - عزت و حكمت الهى ، مقتضى كيفر كافران و پاداش مؤمنان است .
فبشّره بعذاب أليم . .. لهم جنـّـت النعيم ... و هو العزيز الحكيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 3
3 - خداوند ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح را خواهد داد .
ليجزى الذين ءامنوا
ضمير فاعلى «ليجزى» به «عالم الغيب» بازمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 58 - 2
2 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر
و الذين هاجروا فى سبيل اللّه . .. ليرزقنّهم اللّه رزقًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 59 - 1
1 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر در جهان آخرت
و الذين هاجروا . .. ليدخلنّهم مدخلاً يرضونه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 41 - 2
2 - بهشت و پاداش هاى اخروى ، برخاسته از مقام ربوبيت خداوند است .
من خاف مقام ربّه . .. فإنّ الجنّة هى المأوى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - اعراف - 7 - 33 - 4
4 ـ رفتار و كردار بازدارنده از خير و ثواب، از محرمات الهى است.
إنما حرم ربى . .. الإثم
كلمه «الإثم» به معناى افعالى است كه مايه تأخير در رسيدن به ثواب مى شود. (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 30 - 3
3 - موقعيت افراد ، در برخوردارى شان از پاداش و كيفر الهى ، نقش دارد .
و إن كنتنّ تردن اللّه. .. فإنّ اللّه أعدّ... أجرًا عظيمًا... من يأت منكنّ بفـحشة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 31 - 1،4،6
1 - خداوند ، به همسران پيامبر ، در صورت اطاعت خاضعانه آنان از خدا و پيامبر (صلی الله علیه و آله) و انجام عمل صالح ، وعده پاداش دوچندان داده است .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
«قنوت» (مصدر «يقنت») به معناى «اطاعت خاضعانه» است (مفردات راغب).
4 - موقعيت افراد در برخوردارى شان از پاداش مضاعف خداوند در مقابل عمل صالح شان نقش دارد .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
6 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش مضاعف الهى ، منوط به تداوم اطاعت و انجام دادن عمل صالح از سوى آنها است .
و من يقنت منكنّ . .. و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
فعل مضارع «يقنت» و «تعمل» استمرار را مى رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 1،9
1 - مسلمانان ، يهوديان ، نصرانى ها و صابئان ، در صورت داشتن ايمان راستين به خدا و باور به قيامت و انجام عمل صالح ، از پاداشى گران قدر برخوردار خواهند شد .
إن الذين ءامنوا . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مراد از «الذين ءامنوا» مسلمانان هستند. درباره آيين صابئى نظرات مختلفى ايراد شده است. علامه طباطبايى پس از بيان اقوال گوناگون، تأييد مى كنند كه آيين صابئى، آيينى ممزوج از دين يهود، مجوس و حرانيّه بوده است.
9 - رسيدن به پاداش هاى گران قدر الهى در گرو ايمان به خدا ، باور به قيامت و انجام اعمال صالح است .
من ءامن باللّه . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مقيد كردن اجر و پاداش به اينكه نزد خداوند است، اشاره به گران سنگى پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 103 - 2،3،4،7
2 - پاداش هاى الهى در گرو ايمان و رعايت تقوا ( پرهيز از گناهان ) است .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة من عنداللّه خير
3 - ايمان بدون پرهيز از گناهان و پرهيز از گناه بدون ايمان ، موجب بهره مندى از پاداش هاى الهى نخواهد شد .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة
4 - يهوديان در صورت ايمان به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن و پرهيز از گناهان ( سحر ، بى اعتنايى به كتاب هاى آسمانى و . . . ) از پاداش هاى الهى بهره مند مى شدند .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة من عنداللّه خير
مراد از ضمير در «أنهم» به قرينه آيه 99 و 101 يهوديان كافر به پيامبر و قرآن است. قابل ذكر است كه جمله «لمثوبة ...» جانشين جواب شرط است و آن جواب جمله اى همانند «لأثيبوا» (همانا پاداش داده مى شدند) است.
7 - خداوند ، خواهان آگاهى يافتن مردم به وابستگى پاداش هاى الهى به ايمان و تقوا
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة . .. لو كانوا يعلمون
در برداشت فوق مفعول «يعلمون» حقيقتى گرفته شده كه جمله شرطيه «لو أنهم . ..» آن را بيان مى دارد; يعنى: ليت يعلمون أن مثوبة اللّه مشروط بالايمان و التقوى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 112 - 2،9
2 - پاداش هاى الهى ( بهشت ) از آن كسانى است كه با تمام وجود تسليم خدا شده و از سر اخلاص كار هاى نيك انجام دهند .
من أسلم وجهه للّه و هو محسن فله أجره عند ربه
از مصاديق «أجر» - به دليل آيه قبل - «بهشت» است. «وجه» به معناى صورت است و مراد از آن در آيه شريفه، وجود و ذات آدمى است. «محسن» به كسى گفته مى شود كه كار نيك انجام دهد.
9 - تسليم خدا بودن بدون انجام اعمال نيك و انجام نيكى ها بدون تسليم خدا بودن ، تضمين كننده پاداش الهى نبوده و مانع از روى آوردن ترس و اندوه نخواهد شد .
من أسلم . .. ولا خوف عليهم و لا هم يحزنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 158 - 8
8 - كسانى كه اعمال نيك ( سعى ميان صفا و مروه ) انجام دهند ، از پاداش هاى الهى برخوردار خواهند شد .
و من تطوع خيراً فإن اللّه شاكر عليم
سپاسگزارى خداوند از بندگان، كنايه از پاداش دهى به آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 184 - 16
16 - روزه گرفتن و فديه دادن به مسكين ، چنانچه با ميل و رغبت باشد ، ثوابى افزونتر دارد .
كتب عليكم الصيام . .. و على الذين يطيقونه فدية ... فمن تطوع خيراً فهو خير له
مصداق مورد نظر براى «خيراً» به دليل فرازهاى قبل، روزه گرفتن و در صورت مشقت بار بودن روزه، فديه دادن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 92 - 13
13 ـ انفاق به پدر و مادر پيش از درخواست ايشان ، راه دستيابى به پاداش نيك خداوند
لن تنالوا البر حتى تنفقوا ممّا تحبون
امام صادق (ع) در پاسخ سؤال از معناى احسان در آيه «و بالوالدين احسانا» فرمود: و ان لا تكلّفهما ان يسئلاك شيئا ممّا يحتاجان اليه و ان كانا مستغنيين اليس يقول اللّه عزّ و جل «لن تنالوا البر حتى تنفقوا ممّا تحبون . .. ».
كافى، ج 2، ص 157، ح 1 ; بحار الانوار، ج 74، ص 79، ح 78.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 115 - 5،8
5 ـ پاداش الهى به اعمال نيك در گرو انجام آن از سوى افراد صالح است .
و اولئك من الصّالحين. و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه
فاعل در «ما يفعلوا»، ضميرى است كه به «الصالحين» برمى گردد; يعنى اگر صالحان عمل خير انجام دهند پاداش مى گيرند.
8 ـ تقواپيشگان بهره مند از پاداش الهى ، در برابر اعمال نيكى كه انجام مى دهند .
و ما يفعلوا من خير فلن يكفروه و اللّه عليم بالمتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 172 - 1،4،14،20
1 ـ پاداش بزرگ الهى براى آنان كه على رغم تحمّل جراحت هاى نبرد پيشين ، دعوت خدا و رسولش را براى نبردى ديگر
اجابت كردند .
الّذين استجابوا لِلّه و الرسول من بعد ما اصابهم القرح . .. اجر عظيم
چون آيات پيشين و نيز آيات بعد درباره نبرد و جهاد است، معلوم مى شود كه فرمان اجابت شده (استجابوا)، فرمان جنگ و مبارزه بوده است.
4 ـ پاداش بزرگ الهى براى اجابت كنندگان دعوت خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) به نبردى ديگر در عين تحمّل جراحات نبرد احد ، مشروط به احسان و تقواى آنان است .
الّذين استجابوا . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
مفسران برآنند كه نبرد پيشين كه مسلمانان در آن جراحتها ديدند، همان نبرد احد است. به دليل وقوع اين آيه پس از بيان نبرد احد و اينكه سخن از قرح به ميان آورده است ; چنانچه درباره نبرد احد نيز فرموده بود: «ان يمسسكم قرح».
14 ـ خوب عمل كردن در جنگ ( احسان ) و تخلف نكردن از مقررات جنگى ( تقوا ) ، شرط پاداش بزرگ خداوند براى مجاهدان
الّذين استجابوا للّه . .. للّذين احسنوا منهم و اتّقوا اجر عظيم
در برداشت فوق، متعلق «احسان»، جنگ گرفته شده است ; يعنى در جنگ خوب عمل كنند. همچنين متعلق «اتّقوا»، مقررات جنگى (مانند پيروى از فرماندهى) گرفته شده است.
20 ـ دشوارى عمل ، موجب ازدياد ارزش و پاداش آن در پيشگاه خداوند
الّذين استجابوا للّه و الرسول من بعد ما اصابهم القرح
چنانچه «الذين استجابوا» مبتدا باشد، جمله «من بعد ما اصابهم القرح»، ـ كه مستلزم دشوارى حركت براى جهاد است ـ ، از شرايط وعده به اجر عظيم خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 6،11
6 ـ وعده پاداش كامل اخروى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، در برابر ابلاغ رسالت و تحمّل رنج هاى آن
فان كذّبوك . .. و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
از مصاديق مورد نظر براى «و انّما توفّون اجوركم»، به قرينه آيه قبل، كه در مقام تسلى و دلدارى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بود، پاداش كامل پيامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر ابلاغ رسالت است.
11 ـ بهشت ، پاداش كامل براى اعمال نيك انسانها
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة فمن زحزح عن النّار و ادخل الجنّة فقد فاز
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 11
11 ـ عمل ، شرط برخوردارى مؤمن از پاداش هاى الهى است .
فامنّا ربّنا و اتنا ما وعدتنا . .. فاستجاب لهم ربّهم انّى لا اضيع عمل عامل منكم
جمله «انّى لا اضيع عمل عامل»، در حقيقت بيان شرطى است براى ثمردهى ايمان.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 67 - 1،3،4
1 ـ ارجاع داورى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و دلتنگ نشدن از حكم و قضاوت وى ، در پى دارنده پاداش بزرگ خداوند
فلا و ربّك . .. اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
برداشت فوق بر اين مبناست كه مراد از «ما يوعظون» همان مسائلى باشد كه در آيه 65 مطرح شده است.
3 ـ جانبازى و هجرت ( تحمل مشكلات و فداكارى در راه خدا ) ، موجب اجر بزرگ الهى *
و لو انّهم فعلوا ما يوعظون به . .. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
بنابر اينكه مراد از «ما يوعظون»، همان جهاد و هجرت باشد كه در آيه قبل مطرح شد.
4 ـ ثابت قدمان در ايمان ، بهره مند از پاداش بزرگ و ويژه خداوند
اشدّ تثبيتاً. و اذاً لأَتيناهم من لدنّا اجراً عظيماً
در برداشت فوق، «اذاً لأَتيناهم . .. »، نتيجه «اشدّ تثبيتاً» گرفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 85 - 1
1 ـ وساطت در انجام كار خير ، موجب سهيم شدن در نتيجه و پاداش آن
من يشفع شفاعة حسنة يكن له نصيب منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 95 - 11
11 ـ بازنشستگان از جهاد ، هنگامى از پاداش الهى برخوردارند كه از روى بى ايمانى ، ترك جهاد نكرده باشند .
لايستوى القاعدون من المؤمنين . .. كلاّ وعد اللّه الحسنى
چون «من المؤمنين» حال براى «القاعدون» است، مى رساند كه بازنشستگان از جنگ در صورتى قابل مقايسه با مجاهدان هستد كه ايمانشان محفوظ باشد. يعنى بازماندنشان از جنگ در شرايطى نباشد كه موجب سلب ايمان آنان گردد و يا ترك جهاد از روى بى ايمانى به فرامين خدا و رسول نباشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 100 - 12،14،19
12 ـ هجرت به سوى خدا و رسول (صلی الله علیه و آله) ، موجب برخوردارى از اجر و پاداش الهى
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله . .. فقد وقع اجره على اللّه
14 ـ اقدام به عمل نيك ، هر چند به انجام نرسد ، موجب برخوردارى از پاداش هاى الهى است . *
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
19 ـ سفر براى شناخت رهبر ، هجرت در راه خدا و مرگ در آن سفر ، در پى دارنده پاداش الهى است .
و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّ
امام صادق (ع) درباره كسى كه در سفر براى شناخت رهبر از دنيا برود فرمود: انّ اللّه عزّ و جل يقول: و من يخرج من بيته مهاجراً الى اللّه و رسوله ثم يدركه الموت فقد وقع اجره على اللّه. .. .
اصول كافى، ج 1، ص 378، ح 2 ; نورالثقلين، ج 1، ص 540، ح 522.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 114 - 7،8
7 ـ نجوا ها و مذاكرات محرمانه براى دعوت مردم به كار هاى نيك ، موجب پاداش بزرگ الهى
من نجويهم . .. و من يفعل ذلك ابتغاء مرضات اللّه فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
8 ـ دعوت كنندگان مردم به دستگيرى از مستمندان ، بهره مند از پاداش عظيم الهى
الا من امر بصدقة . .. فسوف نؤتيه أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 124 - 5،6
5 ـ بهره مندى مردم از پاداش هاى الهى و ورودشان به بهشت ، در گرو ايمان و عمل صالح است ، نه جنسيت و انتساب به مذهب يا فرقه اى خاص .
و من يعمل من الصلحت من ذكر او انثى و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
6 ـ ايمان ، شرط بارورى اعمال صالح آدمى و ورود وى به بهشت
و من يعمل من الصلحت . .. و هو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 162 - 15
15 ـ بهره مندى عالمان از پاداش هاى بزرگ الهى در گرو ايمان و انجام اعمال صالح
لكن الرسخون . .. و المؤمنون باللّه و اليوم الاخر أولئك سنؤتيهم أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 3،4
3 ـ ايمان و عمل صالح ، موجب استحقاق پاداش اخروى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
واژه اجر (مزد و پاداش) دلالت مى كند كه مؤمنان نسبت به پاداش استحقاق دارند.
4 ـ همراهى ايمان با عمل صالح ، موجب برخوردارى از پاداش و فضل الهى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 9 - 2
2 ـ همراهى ايمان و عمل صالح ، زمينه جلب مغفرت و دستيابى به پاداش بزرگ الهى
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصلحت لهم مغفرة و اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 4 - 5
5 ـ ايمان و عمل در رساندن آدمى به پاداش هاى والاى الهى مكمل يكديگرند .
لهم درجت عند ربهم و مغفرة و رزق كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 11
11ـ دستيابى به پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) در گرو بخشوده شدن گناهان است .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
تقديم ذكرى «مغفرت» بر «أجر كبير» مى تواند اشاره به اين باشد كه: رسيدن به پاداش بزرگ الهى و ورود به بهشت ، در گرو آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 51 - 7
7ـ ابلاغ پيام هاى الهى به مردم و تبليغ معارف دين ، درپى دارنده پاداش از ناحيه خداوند
إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 15
15ـ استقامت در دين و پايدارى بر توحيد ، درپى دارنده پاداش الهى است .
فاستقم . .. إنه بما تعملون بصير
يادآورى علم و آگاهى خداوند به اعمال بندگان پس از امرها و نهى ها ، اشاره به پاداش دهى و كيفر رساندن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 115 - 7
7ـ پايدارى بر دين ، پرهيز از طغيان گرى ، تكيه نكردن بر ستمگران و اقامه نماز ، نيكوكارى و درپى دارنده اجر و پاداش الهى است .
فاستقم . .. و لاتركنوا ... أقم الصلوة ... فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 13
13ـ تقواپيشگى و صبورى موجب بهره مند شدن از پاداش هاى الهى است .
إنه من يتق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جواب شرط (من يتّق . ..) محذوف است و جمله «فإن الله ...» جانشين و گوياى آن محذوف است ; يعنى: من يتق و يصبر فهو من المحسنين و لايضيع الله أجره لأن الله لايضيع أجر المحسنين.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 46 - 7
7- ارزش هاى معنوى ماندگار و در پى دارنده پاداش الهى ، شايسته دل بستگى و اميد انسان است .
خير عند ربّك ثوابًا و خير أملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 110 - 12
12- تنها راه رسيدن به رضايت خداوند و پاداش هاى او ، انجام دادن اَعمال صالح و پرستش خالصانه او است .
فمن كان يرجوا لقاء ربّه فليعمل عملاً صـلحًا و لايشرك بعبادة ربّه أحدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 76 - 11
11- ربوبيت خداوند ، مقتضى اعطاى پاداش به اعمال صالح
والبقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 76 - 6
6 - خلود در بهشت هاى عدن ، پاداش پاكى و دورى جستن از كفر و شرك و گناه است .
جنّت عدن . .. خـلدين فيها و ذلك جزاء من تزكّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 111 - 2
2 - صبر و شكيبايى در راه دين ، در پى دارنده پاداش حتمى خداوند
إنّى جزيتهم اليوم بما صبروا أنّهم هم الفائزون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 58 - 11
11 - عمل ، اساس دستيابى به پاداش نيكو است .
نعم أجر العـملين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 8،9
8 - احسان ، مقتضى پاداش نيك است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 3
3 - ايمان و عمل صالح ، موجب استحقاق ثواب الهى
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
واژه «أجر» به معناى مزدعمل و مفيد برداشت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 40 - 6،8
6 - عفو و اغماض از خطاى ديگران و اصلاح بدى آنان با نيكى و گذشت ، موجب اجر و پاداش ويژه خداوند است .
و جزؤا سيّئة سيّئة مثلها فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
8 - تلاش در راه رفع كدورت هاى پيشين ، به دنبال عفو و گذشت از خطاى ديگران ، داراى ارزشى والا و پاداش فراوان الهى است .
فمن عفا و أصلح فأجره على اللّه
ذكر «أصلح» پس از عفو، نشان مى دهد كه صرف عفو و اغماض در دستيابى به پاداش والاى الهى كفايت نمى كند، بلكه مى بايست پس از گذشت، در راه رفع اختلافات گام برداشت و طرح صميميت و آشتى افكند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - حجرات - 49 - 14 - 11
11 - تضمين قطعى پاداش اعمال ، در صورت سر نهادن به اطاعت خدا و رسول
و إن تطيعوا اللّه و رسوله لايلتكم من أعمـلكم شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 5
5 - هدايت و تبليغ دين و تحمّل سختى ها و ناگوارى هاى برخاسته از آن ، داراى پاداشى بزرگ ، روز افزون و بى منت
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
برداشت ياد شده، به سبب اين نكته ترديدناپذير است كه اجر بزرگ پيامبر(صلی الله علیه و آله)، به جهت رسالت او و تحمل سختى هاى آن (از جمله تحمل تهمت هاى ناروا همچون تهمت جنون و. ..) مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 34 - 3
3 - تقواپيشگى ، موجب استحقاق پاداش الهى و برخوردارى از نعمت هاى سرشار بهشتى
إنّ للمتّقين عند ربّهم جنّـت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 4
4 - احسان و رفتار خوب انسان ، داراى جزا و پاداش در پيشگاه خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 3
3 - همراهى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى از پاداش و فضل الهى ، در آخرت است .
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 2
2 - توأم بودن ايمان و عمل صالح ، درپى دارنده پاداش در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 3،7
3 - اعمال نيك انسان ، در پى دارنده پاداش الهى در قيامت
إنّ هـذا كان لكم جزاء
7 - وفاى به نذر ، خوف از قيامت و دستگيرى خالصانه از بينوايان ، يتيمان و اسيران ، موجب بهره مندى از پاداش هاى بهشتى و مورد ستايش و قدردانى خداوند
يوفون بالنذر و يخافون يومًا . .. إنّ هـذا كان لكم جزاء و كان سعيكم مشكورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - غاشيه - 88 - 9 - 4
4 - اهتمام ورزيدن به كارهايى كه پاداش اخروى دارد ، مطلوب و مايه خرسندى در قيامت است .
لسعيها راضية
«سعى» به معناى راه رفتن سريع است كه در مورد «جديت در هر كار» نيز استعمال مى شود. (مفردات راغب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 5 - 9،10
9 - خداترسى و تقواپيشگى ، عامل دريافت اجرى بزرگ از جانب خداوند
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
10 - رعايت تقوا از سوى مردان و زنان مطلّقه ، موجب بهره مند شدن آنان از اجر بزرگ الهى
فطلّقوهنّ لعدّتهنّ . .. و من يتّق اللّه ... يعظم له أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 147 - 12
12 ـ علم و آگاهى گسترده خداوند ، تضمين كننده پاداش دهى او به بندگان مؤمن و شاكر خويش
إن شكرتم و ءامنتم و كان اللّه شاكراً عليماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 54 - 3
3 - صبر مضاعف اهل ايمان در برابر فشار هاى زياد ايمان سوزان ، در پى دارنده پاداش مضاعف از سوى خداى سبحان است .
أُولـئك يؤتون أجرهم مرّتين بما صبروا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 4
4 - قرض به خدا ( انفاق ) ، موجب بهره مندى از سود و پاداش مضاعف الهى است .
إن تقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعفه لكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 89 - 6
6 - ايمنى از وحشت روز جزا ، مهم ترين پاداش الهى به نيك كرداران
من جاء بالحسنة فله خير منها و هم من فزع يومئذ ءامنون
اختصاص به ذكر يافتن «و هم من فزع يومئذ آمنون» ـ با اين كه «له خير منها» دربرگيرنده آن نيز هست ـ نشان مى دهد كه ايمنى از وحشت روز رستاخيز، مهم ترين لطف و عنايت الهى در حق نيك كرداران است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 2
2- جهان ( آسمان و زمين ) با نظم كنونيش ، براى كيفر و پاداش كامل انسان ، ممكن و مناسب نيست .
يوم تبدّل الأرض غير الأرض . .. و برزوا لله ... ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
از اينكه خداوند پيش از طرح مسأله كيفر و پاداش انسانها در قيامت موضوع دگرگونى نظام كنونى جهان (دنيا) را مطرح فرمود، برداشت فوق به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 274 - 5
5 ـ نقش وعده به پاداش و تضمين آن ، در ترغيب به عمل خير
فلهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 171 - 6
6 ـ وعده پاداش و تضمين آن ، از روش هاى قرآن براى ترغيب مردم به ايمان و عمل
انّ اللّه لا يضيع اجر المؤمنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 179 - 27
27 ـ وعده و تضمين پاداش ، از روش هاى قرآن براى تشويق به ايمان و تقوا
و ان تؤمنوا و تتّقوا فلكم اجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 199 - 22،23
22 ـ نويد پاداش و تضمين آن ، پرتوى از ربوبيّت الهى نسبت به مؤمنان
لهم اجرهم عند ربّهم
23 ـ وعده و تضمين اجر و پاداش ، از روش هاى قرآن براى دعوت مردم به اسلام و ايمان به قرآن
اولئك لهم اجرهم عند ربّهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 11
11 ـ وعده پاداش ، از روش هاى قرآن براى برانگيختن مردم به نيكوكارى
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 146 - 12
12 ـ وعده پاداش بزرگ ، و تهديد به دوزخ ، از روش هاى قرآن براى ترغيب مردم به ايمان و دورى از كفر و نفاق
إنّ المنفقين فى الدرك . .. و سوف يؤت اللّه المؤمنين أجراً عظيماً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 88 - 1
1- ذوالقرنين ، به اعطاى پاداش نيك ، به مؤمنان نيك كردار ، وعده داد .
و أمّا من ءامن و عمل صـلحًا فله جزاءً الحسنى
«جزاء» حال است و بيانِ اين كه رفتار نيكو (الحسنى) پاداش ايمان و عمل صالح شخص است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 43
43- وعده الهى به بهره مندى مؤمنانِ نيك كردار ، از مغفرت و پاداشى عظيم
وعد اللّه الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت منهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 7 - 13
13 - وعده پاداش بزرگ از سوى خداوند به مؤمنان انفاقگر
فالذين ءامنوا منكم و أنفقوا لهم أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 22
22 - وعده پاداش از سوى خداوند ، به همه مجاهدان و انفاق گران صدراسلام
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 42 - 6
6 - برپايى قيامت و كيفر و پاداش آن روز ، وعده الهى به همگان
حتّى يلـقوا يومهم الذى يوعدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 8 - 6
6 - ترغيب به كار خير و وعده پاداش به آن ، مقدّم بر تهديد در امر تربيت
فمن يعمل مثقال ذرّة خيرًا يره . و من يعمل مثقال ذرّة شرًّا يره
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 10 - 16
16- تشويق مردم با وعده به پاداش مادى و معنوى ، از روش هاى انبيا در هدايت
يدعوكم ليغفر لكم . .. و يؤخّركم إلى أجل مسمًّى
پاداش مادى از طول عمر و پاداش معنوى از آمرزش، قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 10 - 16
16- تشويق مردم با وعده به پاداش مادى و معنوى ، از روش هاى انبيا در هدايت
يدعوكم ليغفر لكم . .. و يؤخّركم إلى أجل مسمًّى
پاداش مادى از طول عمر و پاداش معنوى از آمرزش، قابل استفاده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 2
2 - پاداش هاى موعود خداوند ، نيكو و تصديق آن بر همگان لازم است .
و صدّق بالحسنى
كلمه «حسنى» يا مصدر است (مانند «رجعى») و يا مؤنث «أحسن» است. در صورت اول معناى تفضيلى نخواهد داشت; بلكه با تأويل به مشتق، معناى «حَسَن» دارد. وصف «الحسنى» خود نشانگر مطلوب بودن تصديق آن است و وعده به فرجام راحت (در آيه بعد) نيز بر سزاوار بودن تصديق، تأكيد كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 6
6 - اعطاى پاداش نيك در دنيا ، وعده خداوند به احسان كنندگان
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا مبتنى بر اين ديدگاه است كه «فى هـذه الدنيا» ظرف براى «حسنة» باشد، نه براى «أحسنوا»; چنان كه در
جاى ديگر قرآن، به اين حقيقت تصريح شده است: «للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير. ..»، (سوره نحل (16) آيه 30).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 22 - 17
17 - پاداش الهى به بهشتيان ، فراوان و توصيف ناپذير است .
و الذين ءامنوا . .. ذلك هو الفضل الكبير
بنابراين كه «ذلك» اشاره به مجموعه هاى نعمت هاى بهشتيان داشته باشد، برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 5
5 - قيامت ، روز جزا و كيفر و پاداش الهى است .
يوم الدين
«دين» در آيه بالا به معناى حساب و جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 5
5 - آخرت ، تنها زمان كيفر كامل و مجازات مناسب
ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
به كار رفتن عبارت «الجزاء الأوفى» براى جزاى اخروى، نشانگر آن است كه گرچه در دنيا امكان مجازات وجود دارد; اما جزاى كامل تنها در آخرت تحقق خواهد يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 9 - 8
8 - قيامت ، روز فراهم آمدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
و اتّقوا اللّه الذى إليه تحشرون
«حشر» (مصدر «تحشرون») به معناى جمع كردن و فراهم آوردن است. فراهم آمدن مردم در قيامت، براى محاكمه و تعيين كيفر و پاداش براى آنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 9
9- برخوردارى هر فرد ، از نتايج اعمال خويش و برقرارى عدالت كامل ، از اهداف معاد و برپايى قيامت
و لكلّ درجـت ممّا عملوا و ليوفّيهم أعمـلهم و هم لايظلمون
لام در «ليوفّيهم»، بيانگر غايت و هدف است و اين كه با «واو» آمده است (و ليوفّيهم) نشان مى دهد كه اهداف چندى براى وجود معاد در كار است كه به ذكر يكى از آنها اكتفا شده است و آن نفى ظلم در نظام پاداش و كيفر و برخوردارى انسان ها از نتايج اعمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 148 - 11
11 - قيامت زمان برداشت و پاداش اعمال نيك است .
فاستبقوا الخيرت أين ما تكونوا يأت بكم اللّه جميعاً
جمله «أين ما تكونوا . ..» تعليل جمله قبل است; يعنى، چون قيامتى بر شما هست بايد در دنيا به انجام كارهاى نيك بپردازيد. اين تعليل بيانگر آن است كه: سعادت انسان در آخرت، به اعمال نيك او در دنيا بستگى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 6 - 1
1 - قيامت ، روز برانگيخته شدن انسان ها براى محاكمه و كيفر و پاداش
يوم يبعثهم اللّه جميعًا فينبّئهم بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 2،3
2 - پاداش پيامبر (صلی الله علیه و آله) در پيشگاه خداوند ، بى پايان و روزافزون
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
«غير ممنون»، اگر از «منّ» (قطع) مشتق باشد، به معناى بى انقطاع و روز افزون و اگر از «منّت» گرفته شده باشد، به معناى بى منت و بدون به رخ كشيدن خواهد بود. گفتنى است كه برداشت بالا مبتنى بر معناى نخست است.
3 - پاداش خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) پاداشى است بى منت .
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - تين - 95 - 6 - 7،8
7 - پاداش مؤمنان نيك كردار ، هرگز كاهش نيافته و پايان نمى پزيرد .
فلهم أجر غير ممنون
«مَنّ» (مصدر «ممنون»)، به معناى «قطع كردن» است و معناى «كاهش دادن» نيز براى آن گفته شده است. (صحاح اللغة)
8 - پاداش مؤمنانِ داراى عمل صالح ، پاداشى بى منت و به دور از محاسبه و محدوديت
فلهم أجر غير ممنون
در «قاموس» آمده است كه «غير ممنون»; يعنى، بدون محاسبه و صاحب «مصباح» مى گويد: «مننتَ عليه منّاً»; يعنى، آنچه از نيكى ها براى كسى انجام داده اى، بر او شماره كردى. «راغب» در «مفردات»، اين كار را منّت زبانى و امرى نكوهيده خوانده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 14 - 9
9 - خداوند ، پاداش دهنده و مجازات كننده ملت ها ، براساس عملكرد خود آنان
ليجزى قومًا بما كانوا يكسبون
«قوماً» ممكن است به تمامى ملت ها (اعم از مؤمن و كافر) نظر داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 5،7
5 - يأس از رحمت الهى و ثواب اخروى ، نشانه انسان هاى مورد غضب خداوند ( يهوديان )
قومًا غضب اللّه عليهم قد يئسوا من الأخرة
شايد منظور از «يأس از آخرت» ايمان نداشتن به قيامت نباشد; بلكه مقصود يأس از رحمت الهى در آخرت است. چه اين كه يهود به عنوان مصداق «مغضوب عليهم» اصل قيامت را قبول داشتند; ولى در ويژگى هاى آن مردد بودند.
7 - يأس از رحمت خدا و ثواب اخروى ، گناهى است بزرگ .
قومًا غضب اللّه عليهم قد يئسوا من الأخرة
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه «قد يئسوا. ..»، به عنوان بارزترين ويژگى مغضوبين ياد شده است.
پاداش اخروى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 8
8 - ايمان به قيامت و پاداش و كيفر آن روز ، عامل رهايى انسان از دلبستگى به متاع هاى مادى و دنيوى و سبب رويكرد او به آرمان هاى بلند معنوى و اخروى
إنّما أمولكم و أولـدكم فتنة و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 18
18 - « قال أبوعبداللّه ( ع ) اللّه راض عن المؤمن فى الدنيا و الآخرة و المؤمن و إن كان راضياً عن اللّه فإنّ فى قلبه ما فيه لما يرى فى هـذه الدنيا من التمحيص فإذا عاين الثواب يوم القيامة رضى عن اللّه الحقّ حقّ الرضا و هو قوله « و رضوا عنه » و قوله « ذلك لمن خشى ربّه » أى أطاع ربّه ;
امام صادق(ع) فرمود: خداوند از مؤمن در دنيا و آخرت راضى است و مؤمن، گرچه از خدا راضى است; ولى در قلب او چيزهايى است به جهت آنچه به عنوان تمحيص (به سختى ها گرفتار ساختن براى امتحان و پاكى از گناه) در دنيا مى بيند. پس چون پاداش اخروى را در قيامت مشاهده كند، از خداوند ـ كه حق است ـ به طور كامل خشنود خواهد شد و اين [معناى] سخن خداوند است «و رضوا عنه» و [اما اين] گفته خداوند «ذلك لمن خشى ربّه»; يعنى، [اين براى كسى است كه] پروردگارش را اطاعت كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 47 - 4
4 - توجه به پاداش هاى مهم اخروى خداوند ، براى بيم دارندگان مقام پروردگار ، زمينه پرهيز از كفر و تكذيب است .
و لمن خاف مقام ربّه جنّتان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 9 - 9
9 - اعتقاد به قيامت و توجه داشتن به كيفر و پاداش الهى در آن ، موجب تقويت روح تقواپيشگى در انسان
و اتّقوا اللّه الذى إليه تحشرون
يادآورى حشر انسان ها در قيامت ـ پس از توصيه به تقوا ـ مى تواند بيانگر مطلب ياد شده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 63 - 5
5 - غفلت از نظام ثبت و حسابرسى دقيق اعمال و كيفر و پاداش اخروى ، عامل بيگانگى كافران با اعمال نيك و آلودگى آنان به كردار هاى بد و ناشايست
بل قلوبهم فى غمرة من هـذا . .. هم لها عـملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 9
9 - معتقدان به آخرت ـ اما مأيوس از ثواب اخروى ـ مانند كافران ، بى اعتقاد به رستاخيزاند .
قد يئسوا من الأخرة كما يئس الكفّار من أصحـب القبور
در صورتى كه مقدر آيه چنين باشد: «قد يئسوا من ثواب الآخرة. ..»; استفاده مى شود كه معتقدان به معاد ـ ولى نااميد از ثواب اخروى ـ همچون كافرانى اند كه اصولاً از زنده شدن دوباره مأيوس اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 14،15
14- آگاه شدن از فوايد دنيوى هجرت در راه خدا و پاداش اخروى آن ، مورد تمنى خداوند
و الذين هاجروا . .. لو كانوا يعلمون
از جمله معناها و استعمالهاى «لو» تمنى است و برداشت فوق بر اين اساس است.
15- آگاهى از ثمرات دنيوى هجرت در راه خدا و پاداش اخروى آن ، امرى در حد ناممكن است .
و الذين هاجروا فى الله . .. و لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
برداشت فوق، بنابر امتناعى بودن «لو» و يا تمنى بودن آن است و «لو تمنى» در جايى استعمال مى شود كه مورد، محال و يا در حكم محال باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 6
6 ـ ارزش والاى پاداش هاى خداوند در آخرت نسبت به ارزش هاى او در دنيا
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
در مورد ثواب آخرت، كلمه «حسن» اضافه شده است تا بيان كند كه پاداش اخروى نسبت به پاداش دنيوى، داراى مزيّت و برترى خاصّى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 69 - 15
15 ـ ناچيزى بهرهورى ها و لذايذ زندگى دنيوى ، در مقايسه با ثواب ها و ارزش هاى اخروى
فاستمعتوا بخلقهم . .. أولئك حبطت أعملهم ... و أولئك هم الخسرون
با اينكه كافران و منافقان در دنيا بهره مند بوده اند، خداوند ايشان را زيانكار واقعى معرفى مى كند; زيرا لذايذ دنيويشان محدود بوده و از ثوابهاى اخروى بى بهره اند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 1،5
1ـ پاداش هاى اخروى ، برتر و بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
5ـ دستيابى به اقتدار و سلطنت در زمين ، در قياس با پاداش هاى اخروى ناچيز است .
كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 12
12- پاداش هاى اخروى ، بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 61 - 6
6 - متاع دنيوى ، متاعى ناچيز در قياس با پاداش هاى اخروى
أفمن وعدنـه وعدًا حسنًا . .. كمن متّعنـه متـع الحيـوة الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 5
5 - ارزش برتر پاداش هاى اخروى نسبت به امكانات دنيوى
ثواب اللّه خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 11
11- پاداش اخروى محسنان ، بسى بهتر از پاداش دنيوى آنان است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
اگر چه در آيه سخنى از پاداش اخروى به ميان نيامده است، اما جمله «و لدار الأخرة خير» ـ كه برترى سراى اخروى را مى رساند ـ به قرينه «فى هـذه الدنيا حسنة» (براى محسنان در دنيا حسنه اى است) مى تواند مشعر به اين نكته باشد كه: پاداش حيات اخروى برتر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - حمد - 1 - 5 - 10
10 - ترس از عذاب هاى اخروى و اميد به پاداش هاى جهان آخرت ، از انگيزه هاى آدمى براى عبادت خدا
ملك يوم الدين. اءيّاك نعبد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 91 - 1
1 - پاداش الهى به اصحاب اليمين در جهان آخرت ، چنان چشمگير است كه هر شنونده اى را سخت شادمان مى كند .
فسلـم لك من أصحـب اليمين
در عبارت «سلام لك» چند احتمال وجود دارد: يكى از آنها اين است كه «سلام» معادل سلامت و تنكير آن براى تفخيم باشد. «لام» در «لك» نيز براى اختصاص و خطاب «لك» به فرد معينى نباشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 10،11
10- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، بسى برتر از پاداش دنيوى آن است .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
11- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، قابل توصيف نيست .
و الذين هاجروا فى الله . ..لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أكبر
مفضل عليه افعل تفضيل (أكبر) حذف شده است و حذف آن به منظور عموميت دادن است. بنابراين معناى عبارت چنين مى شود: پاداش اخروى هجرت بزرگ تر از آن است كه كسى بتواند آن را درك كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 112 - 10
10ـ توجه به قضاوت و داورى خداوند در قيامت و باور به پاداش و مجازات در آن سرا ، آدمى را به استقامت در راه دين وامى دارد .
لقضى بينهم . .. إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم أعمـلهم ... فاستقم كما أُمرت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 281 - 5
5 ـ قيامت ، روز دريافت كامل نتيجه اعمال ( كيفر و پاداش )
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
«توفّى» به معناى دريافت كامل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - آل عمران - 3 - 77 - 9
9 ـ پايبندى به عهد الهى و پيمان هاى خود ، عامل بهره مندى از مواهب اُخروى
انّ الّذين يشترون بعهد اللّه و ايمانهم . .. لا خلاق لهم فى الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 8،11،12
8 ـ تلاشگران براى پاداش هاى اخروى ، از مواهب آخرت بهره مند خواهند شد .
و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
12 ـ جهاد و مقاومت در جنگ ، موجب برخوردارى از پاداش دنيوى و اخروى
و لمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم و يعلم الصّابرين . .. و من يرد ثواب الدّنيا
با توجّه به آيات قبل، از مصاديق مورد نظر براى اعمال خير، جهاد و مبارزه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 7
7 ـ پاداش هاى اخروى خداوند ، نيكو و عارى از هر گونه نقصان است و پاداش هاى دنيوى ، همراه با مشكلات
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
از اينكه پاداشهاى اخروى را نيكو شمرده (حسن ثواب الآخرة)، معلوم مى شود پاداشهاى اخروى به تمام جهات، نيكوست و در مقابل، ثواب دنيوى را به نيكو بودن توصيف نكرده تا به اين نكته اشاره كند كه پاداشهاى خداوند در دنيا، همواره ملازم با مشكلات و نقصانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 161 - 10
10 ـ رستاخيز براى انسان ، عرصه دريافت كامل سزاى كردار خويش
ثمّ توفّى كلّ نفس ما كسبت
1 ـ «توفّى» از مصدر «توفية» به معناى پرداخت و دريافت كامل است. 2 ـ در برداشت بالا، بنابر گفته برخى از مفسران، كلمه «جزاء» قبل از «ما كسبت» مقدّر گرفته شده است ; يعنى «توفّى جزاء ما كسبت».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 9،10،15
9 ـ اراده الهى مبنى بر محروميّت حتمى شتابگران در كفر از بهره هاى اخروى
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
10 ـ محروميّت و يا برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه عملكرد انسان
و لا يحزنك الّذين يسارعون الكفر . .. يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
گر چه خداوند محروم كردن كفرپيشگان را از بهره اخروى به خود نسبت داده است: يريد اللّه . .. ولى اين محروميّت به دليل «يسارعون ... »، نتيجه عملكرد خود آنان بوده است.
15 ـ مهلت دادن خداوند به شتابگران در كفر ، براى محروم ساختن آنان از بهره هاى اخروى است ( سنّت استدراج ) .
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة و لهم عذاب عظيم
جمله «يريد اللّه . .. »، مى تواند جواب اين سؤال باشد كه چرا با تلاش برخى از مردم در گسترش كفر، خداوند به آنان مهلت مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 2،9،16
2 ـ وعده خداوند به دريافت كامل سزاى اعمال در روز قيامت
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
«توفّون»، از مصدر «توفيه»، به معناى دريافت كامل و تمام است.
9 ـ « يوم القيمة » ، از اسامى روز جزاى اعمال
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
16 ـ توجّه دادن به مرگ و كيفر و پاداش اعمال در قيامت و فريبنده بودن دنيا از روش هاى قرآن براى هدايت انسانها
كلّ نفس ذائقة الموت . .. و ما الحيوة الدّنيا الّا متاع الغرور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 186 - 7
7 ـ توجّه به مرگ و اجر اخروى و نيز فريبندگى دنيا ، زمينه ساز پيروزى انسان در آزمايش الهى
كلّ نفس ذائقة الموت . .. لتبلونّ فى اموالكم و انفسكم
ظاهراً آيه قبل (كلّ نفس . .. ) رهنمودى براى پيروز شدن مؤمنان درامتحانهاى جانى و مالى است. چون بهترين راه براى از جان گذشتگى و جهاد اين است كه آدمى بداند چه جهاد كند و يا سستى نمايد، طعم مرگ را خواهد چشيد. و راه معقول براى صرفنظر كردن از اموال اين است كه آدمى بداند دنيا و آنچه در آن است، فريبنده و پوچ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 191 - 29
29 ـ اعتقاد به قيامت و كيفر و پاداش در آن ، پيامد اعتقاد به باطل نبودن و هدفدار بودن آفرينش
ربّنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانك فقنا عذاب النّار
كلمه «فا» در «فقنا . .. »، بيانگر اين معناست كه خردمندان با نفى بطلان در آفرينش و اعتقاد به هدفدارى جهان به اين نتيجه رسيده اند كه بايد قيامت و روز جزا و پاداشى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 74 - 8
8 ـ دستيابى به مواهب آخرت ، پيامد جهاد و مبارزه در راه خدا
فليقاتل فى سبيل اللّه الّذين يشرون الحيوة الدّنيا بالاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 11
11ـ دستيابى به پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) در گرو بخشوده شدن گناهان است .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
تقديم ذكرى «مغفرت» بر «أجر كبير» مى تواند اشاره به اين باشد كه: رسيدن به پاداش بزرگ الهى و ورود به بهشت ، در گرو آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 4
4ـ پاداش هاى اخروى ، نمودى از رحمت الهى است .
نصيب برحمتنا من نشاء . .. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 60 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش
أنّهم إلى ربّهم رجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 7
7 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 1
1 - جهان آخرت ، سراى كيفر و پاداش است .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 78 - 5
5 - قيامت ، روز جزا و كيفر و پاداش الهى است .
يوم الدين
«دين» در آيه بالا به معناى حساب و جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 20 - 15
15 - جهان آخرت ، جهان كيفر و پاداش الهى
و فى الأخرة عذاب شديد و مغفرة من اللّه و رضون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 12 - 1
1 - بوستانى بزرگ و پرنعمت و لباسى فاخر از حرير ، پاداش ابرار در قيامت
إنّ الأبرار . .. و جزيهم بما صبروا جنّة و حريرًا
«جنّة» به معناى بوستان است و تنكير آن بر تعظيم و تفخيم دلالت مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 1
1 - نعمت هاى الهى در بهشت ، پاداش فراهم آمده براى ابرار
إنّ هـذا كان لكم جزاء
«هـذا» به مجموع نعمت هايى اشاره دارد كه در آيات گذشته ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 9
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3،4
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
4 - بهره مند شدن يهود از پاداش فضيلت ها و اعمال شايسته پيامبرانى چون ابراهيم ، اسحاق و . . . از باور هاى ناصواب يهود
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
از اينكه خداوند در خطاب به يهوديان اين حقيقت را يادآور مى شود كه دستاوردهاى پيامبران نصيب ديگران نخواهد شد، مى توان به برداشت فوق دست يافت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 2 - 10
10 - تكامل و تعالى و داشتن دستاوردى بهتر ، فلسفه و هدف آغازين خلقت بشر و برخوردار شدن از جزا و پاداش اخروى ( بهشت برين ) ، فلسفه و هدف نهايى آفرينش او است .
ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً
به مقتضاى جمله «ليبلوكم أيّكم أحسن عملاً»، هدف از خلقت انسان و تقدير مرگ و حيات براى وى، تكامل و داشتن دستاوردى بهتر در دنيا است; ولى چون پاداش و جايزه اصلى آن را در جهان آخرت دريافت مى كند، بنابراين مى توان گفت: تكامل، هدف مرحله اولى خلقت بشر و بهشت برين، هدف مرحله نهايى آفرينش او است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 1
1- تغيير و تبديل نظام كنونى آسمان ها و زمين به نظام ديگر در آستانه برپايى قيامت ، به منظور كيفر و پاداش انسانهاست .
يوم تبدّل الأرض غير الأرض . .. و برزوا لله ... ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
برداشت فوق مبتنى بر اين است كه «ليجزى» متعلق به «برزوا» در آيه 48 باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 10،13
10 - دنيا ، محل تلاش و آخرت جاى كيفر و پاداش و مواجه شدن با نتيجه تلاش است .
إنّ الساعة ءاتية . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
13 - حضور در صحنه قيامت و برخورد با سزاى اعمال دنيايى خود ، فرجام همه انسان ها است .
إنّ الساعة . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 28 - 1
1 - هدفمند بودن آفرينش جهان ، مقتضى برپايى قيامت به منظور كيفر بندگان و يا پاداش به آنان
و ما خلقنا السماء . .. بـطلاً... أم نجعل الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
يادآورى برابر نبودن سرنوشت مؤمنان با مفسدان، پس از طرح مسأله بى هدف نبودن آفرينش جهان، مى رساند كه اگر مؤمنان و مفسدان يكسان باشند، لازم مى آيد كه جهان آفرينش بى هدف باشد و چون جهان آفرينش هدفمند است، پس بايد سرنوشت اين دو گروه يكسان نباشد. و از آن جايى كه در دنيا يكسان زندگى مى كنند، پس بايد جهان ديگرى
(رستاخيز) باشد كه با آنان برخورد متفاوت و متناسب شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 12 - 1
1 - قيامت ، روز پاداش دهى خداوند به وام دهندگان خود ( كسانى كه با انفاق در راه خدا به او قرض الحسنه دادند ) .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. و له أجر كريم . يوم ترى المؤمنين
«يوم» در «يوم ترى»، مربوط به «له أجر كريم» در آيه پيش است; يعنى، خداوند، پاداش نفيس خود را به وام دهندگان خويش در روزى مى دهد كه. .. . گفتنى است كه مراد از «يوم ترى» روز قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 3
3 ـ ايمان و عمل صالح ، موجب استحقاق پاداش اخروى
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت فيوفيهم أجورهم و يزيدهم من فضله
واژه اجر (مزد و پاداش) دلالت مى كند كه مؤمنان نسبت به پاداش استحقاق دارند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 9
9 ـ قصد و نيّت عمل كننده كردار هاى نيك ، تعيين كننده برخوردارى وى از نعمت هاى دنيا يا مواهب آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 75 - 1
1 ـ بنا هاى برافراشته و درجات عالى در بهشت ، پاداش بندگان خدا ( عباد الرحمان ) است .
و عباد الرحمـن . .. أُولـئك يجزون الغرفة
برداشت فوق با توجه به دو نكته است: 1ـ «أُولـئك» اشاره به «عبادالرحمان» است. 2ـ «غرفة» به معناى بناى مرتفع و برافراشته است. در آيه شريفه نيز مى تواند هم در معناى لغوى خود به كار رفته باشد و هم مى تواند منزلت و مقام رفيع مقصود باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 1
1 ـ بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت گاه نيكوى آن ، پاداش بندگان خالص خدا
و عبادالرحمـن . .. أُولـئك يجزون الغرفة ... خـلدين فيها حسنت مستقرًّا و مقامًا
«مستقرّاً» تميز براى ضمير در «حسنت» و به معناى محل استقرار است و «مقام» اسم مكان و به معناى اقامت گاه مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 100 - 14
14 ـ پيشگامان در ايمان و تابعان نيك كردار ، برخوردار از الطاف مادى و معنوى خداوند در آخرت
رضى اللّه عنهم . .. لهم جنت تجرى
رضايت الهى، لطفى معنوى و بهشت جاودان، نعمتى مادى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 100 - 14
14 ـ پيشگامان در ايمان و تابعان نيك كردار ، برخوردار از الطاف مادى و معنوى خداوند در آخرت
رضى اللّه عنهم . .. لهم جنت تجرى
رضايت الهى، لطفى معنوى و بهشت جاودان، نعمتى مادى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 9
9- توبه كنندگانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دهند ، در قيامت پاداشى بدون كمترين نقص دريافت خواهند كرد .
من تاب و ءامن و عمل صلحًا فأُولئك يدخلون الجنّة و لايظلمون شيئًا
«ظلم» ; يعنى، مقرر ساختن چيزى در غير جايگاه و درجه مخصوص آن; چه به گونه اى كمتر و چه به شكلى برتر (مفردات راغب). «لايظلمون»نيز به معناى «لاينقصون» مى باشد و مراد اين است كه: از اجر و مزد عمل آنان به واسطه گذشته بد آنها، چيزى كاسته نشده و به آنان ظلمى روا نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 69 - 5
5 - توحيد و شرك ( خدا پرستى و بت پرستى ) ، مبناى داورى خدا و تعيين كيفر و پاداش در روز رستاخيز
اللّه يحكم . .. فيما كنتم فيه تختلفون
با توجه به عبارت پيشين «ما» در «فيما كنتم» به معناى «الذى» است كه به مسأله توحيد و شرك ـ كه محور اختلاف ميان موحدان و مشركان تاريخ بوده است ـ اشاره دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 4
4 - جن ، همانند انسان داراى مسؤوليت و كيفر و پاداش در آخرت
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 39 - 3
3 - حضور جن همچون آدميان ، در صحنه قيامت براى حسابرسى و كيفر و پاداش
فيومئذ لايسـل عن ذنبه إنس و لاجانّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 7 - 5
5 - جن ، همچون انسان ، داراى تكليف و مورد بازخواست خدا و كيفر و پاداش در قيامت
و أنّهم ظنّوا كما ظننتم أن لن يبعث اللّه أحدًا
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه مبعوث شدن انسان ها در قيامت، بيانگر كيفر و پاداش و حسابرسى آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 3
3 ـ مجاهدت در راه خدا به همراهى پيامبران الهى و دعا به درگاه او ، موجب بهره مندى از پاداش هاى دنيوى و اخروى
و كايّن من نبىّ . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 38 - 9
9 ـ حيوانات داراى نوعى اراده، اختيار، شعور و تكليف و جزا و پاداش در قيامت
أمم أمثالكم . .. ثم إلى ربهم يحشرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نازعات - 79 - 40 - 2
2 - خداترسان دور از هواپرستى با حضور در صحنه قيامت ، كردار خويش را به ياد آورده و جزاى آن را خواهند ديد .
يوم يتذكّر . .. و أمّا من خاف مقام ربّه و نهى النفس عن الهوى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 13 - 1
1 - انسان هاى درست كار ، راست گفتار و مطيع خداوند ، به پاداش كردار خويش ، در ميان انبوه نعمت هاى آخرت جاى خواهند گرفت .
إنّ الأبرار لفى نعيم
از جمله معانى ذكر شده براى «برّ»، صلاح و درست كارى، اطاعت و صداقت است(لسان العرب). «نعيم»; يعنى، نعمت فراوان (مفردات راغب) نكره بودن «نعيم»، گوياى عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 3
3 ـ تساوى زن و مرد در پاداش هاى اخروى
وعد اللّه المؤمنين و المؤمنت جنت تجرى من تحتها الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 5
5 - پاداش ها و نعمت هاى زنان و مردان مؤمن نيك كردار در بهشت ، بيشتر از استحقاق و افزون تر از اقتضاى رفتار آنان است .
و من عمل صـلحًا . .. يرزقون فيها بغير حساب
بدون حساب و بى اندازه بودن پاداش مؤمنان، در مقابل گناه كاران ـ كه تنها به ميزان گناهشان مجازات خواهند شد ـ گوياى حقيقت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 8
8 - برابرى زن و مرد ، در بهره مند شدن از پاداش هاى اخروى و نعمت هاى بهشتى
و من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة يرزقون فيها بغي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 71 - 14
14- كمترين ظلم و بى عدالتى در محاسبه اعمال و نيز در پاداش اخروى سعادتمندان وجود ندارد .
فمن أوتى كتـبه بيمينه . .. و لايظلمون فتيلاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 111 - 1
1 - مؤمنان شكيبا ، برخوردار از پاداش حتمى خداوند در قيامت
إنّى جزيتهم اليوم بما صبروا
«جزاء» (مصدر «جزيت») به معناى پاداش دادن است. «باء» در «بما صبروا» سببيه و «ما» موصول حرفى است; يعنى، «بسبب صبرهم». «فوز» (مصدر «فائرون») دستيابى به مقصود را مى گويند. فعل «جزيت» دو مفعول بر مى دارد. بنابراين «هم»، مفعول اول آن و «أنّهم هم الفائزون» ـ به تأويل «فوزهم» ـ مفعول دوم آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 76 - 5
5 ـ بهشت جاودان و برخوردارى از قرارگاه و اقامت گاه نيكوى آن ، پاداش صابران است .
يجزون الغرفة بما صبروا . .. خـلدين فيها حسنت مستقرًّا و مقامًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 6
6 ـ وجود خانه هاى عالى و پاكيزه براى مؤمنان نيك كردار در « جنات عدن »
و مسكن طيبة فى جنت عدن
«جنات عدن» مى تواند نامى خاص باشد و غير از «جنات تجرى . .. » به شمار آيد. برداشت فوق برگرفته از اين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 31 - 1
1- استقرار در باغ هاى بهشت ، از جمله پاداش هاى مؤمنان نيك كردار است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. أُولئك لهم جنّـت عدن
جمله «أُولـئك. ..» يا خبر يكم براى «إنّ» در صدر آيه قبل است و يا خبر دوم و احتمال سوم آن است كه جمله مستأنفه باشد در هر صورت، مشاراِليه «أُولـئك» «الذين امنوا...» در آيه قبل است. «عَدنْ» به معناى اقامت گزيدن و مستقر شدن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 50 - 1
1 - مغفرت الهى و رزق گوارا ، پاداش مؤمنان نيك كردار در جهان آخرت
فالذين ءامنوا و عملوا . .. و رزق كريم
«رزق كريم» يعنى روزى طيب و گوارا.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 8
8 - پاداش هاى اخروى خداوند ، ويژه مؤمنان شايسته كردار
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 1
1 - مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از بوستان هايى متعدد ، در آخرت
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - مائده - 5 - 119 - 4
4 ـ قيامت ، عرصه بهره بردارى آدمى ، از نتايج گفتار و كردار خويش
قال اللّه هذا يوم ينفع الصدقين صدقهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 19 - 9
9 - صديقان و شهدا ( گواهان ) ، در جهان آخرت برخوردار از پاداشى ويژه و مخصوص به خود
لهم أجرهم
تقديم «لهم» بر «أجرهم» افاده حصر مى كند; يعنى، پاداش آنان (صديقان و شهدا)، تنها از آنِ ايشان است و به كسى ديگر داده نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 148 - 11
11 - قيامت زمان برداشت و پاداش اعمال نيك است .
فاستبقوا الخيرت أين ما تكونوا يأت بكم اللّه جميعاً
جمله «أين ما تكونوا . ..» تعليل جمله قبل است; يعنى، چون قيامتى بر شما هست بايد در دنيا به انجام كارهاى نيك بپردازيد. اين تعليل بيانگر آن است كه: سعادت انسان در آخرت، به اعمال نيك او در دنيا بستگى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 3،7،21
3 ـ دريافت سزاى كامل اعمال ، تنها در روز قيامت است .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
7 ـ برخوردارى از بهره هاى اخروى ، نتيجه اعمال دنيوى انسان
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
21 ـ بهره هاى دنيا در برابر پاداش هاى كامل اخروى اعمال ، فريبى بيش نيست .
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمُة . .. و ما الحيوة الدّنيآ الّا متاع الغرور
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 9
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 108 - 20
20 ـ قيامت روز پاداش و كيفر اعمال است.
و كذلك زينا لكل أمة عملهم . .. فينبئهم بما كانوا يعملون
مطلع ساختن آدميان بر اعمالشان در قيامت، كنايه از مجازات و يا پاداش آنان مى تواند باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 147 - 4
4 ـ حضور در صحنه قيامت و برخورد با سزاى اعمال دنيوى ، فرجام همه انسانهاست .
لقاء الأخرة
كلمه «لقاء» (رسيدن و برخورد كردن) مصدرى است كه به مفعولش اضافه شده و فاعل آن محذوف است ; يعنى: «و لقائهم الأخرة».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 4
4- كيفر و پاداش الهى به انسان ها در قيامت ، كاملاً مطابق و متناسب با كم و كيف رفتار آدمى است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 111 - 7،10
7- همه انسان ها ، سزاى اعمال خويش را در قيامت ، به طور كامل دريافت خواهند كرد .
يوم . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
«توفّى» (از ماده توفية) به معناى پرداخت و دريافت كامل است.
10- دنيا ، ميدان عمل و آخرت صحنه دريافت پاداش و كيفر است .
يوم تأتى . .. و توفّى كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 112 - 5
5 - پاداش اعمال در قيامت ، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و كاستى است .
و من يعمل . .. فلايخاف ظلمًا و لاهضمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 9
9 - كيفيت برانگيختن انسان و جزاى اعمال او در قيامت ، متناسب با عملكرد دنيايى او است .
فنسيتها . .. تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 82 - 2
2 - قيامت ، روز محاسبه كردار آدميان و مجازات و پاداش در تعليمات ابراهيم
و الذى أطمع أن يغفرلى خطيئتى يوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 54 - 5
5 - تجسم اعمال آدميان ، به صورت كيفر و پاداش در آخرت
فاليوم لاتظلم نفس شيئًا و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون
آمدن تعبير «لاتجزون إلاّ ما» به جاى «لاتجزون إلاّ بما كنتم تعملون» (با ذكر «باء» مقابله)، مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه خودِ اعمال آدمى در روز رستاخيز، به صورت كيفر و پاداش به او برگردانده خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - يس - 36 - 55 - 3
3 - بهشت و نعمت ها و خوشى هاى آن ، نتيجه و پاداش كردار انسان ها در دنيا است .
و لاتجزون إلاّ ما كنتم تعملون . إنّ أصحـب الجنّة اليوم فى شغل فـكهون
از ارتباط ميان اين آيه ـ كه سخن از بهشت و نعمت هاى آن است ـ و آيه پيش ـ كه درباره پاداش مطابق رفتار و كردار بود ـ برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 4
4 - قيامت ، روز حسابرسى اعمال و پاداش و جزا
هـذا ما توعدون ليوم الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 40 - 16
16 - علم گسترده الهى به عملكرد انسان ها ، پشتوانه كيفر و پاداش اخروى آنان
اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 83 - 10
10 - قيامت ، روز انسان و محصول تلاش و عملكرد او است .
حتّى يلـقوا يومهم الذى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 15 - 7
7 - اعمال نيك و بد آدمى ، داراى بازتاب در دنيا و درپى دارنده كيفر و پاداش در حيات اخروى
من عمل صـلحًا . .. ثمّ إلى ربّكم ترجعون
تعبير «ثمّ إلى ربّكم» ـ در پى «من عمل صالحاً. ..» ـ مى رساند كه آنچه در صدر آيه شريفه نسبت به بازتاب عمل گفته شده، مربوط به دنيا است و اعمال آدمى پس از آن نيز كيفر و پاداشى در نزد پروردگار خواهد داشت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 9
9 - بازگشت نتيجه كردار و اندوخته هاى انسان ، به خود وى در دنيا و آخرت
محياهم و مماتهم . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت
آيه شريفه پاسخ و ردى است بر كسانى كه صالح و ناصالح را در زندگى و مرگ مساوى مى پنداشتند از اين مطلب، استفاده مى شود كه دنيا و آخرت هر دو ميدان جزا و پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 19 - 11
11- زندگى دنيا ، صحنه عمل و آخرت ميدان دريافت اعمال و نتايج آن *
و لكلّ درجـت ممّا عملوا و ليوفّيهم أعمـلهم
بنابراين كه «حقّ عليهم القول» در آيه قبل، عذاب اخروى باشد; از اين آيه استفاده مى شود كه مراد از «درجات» درجه هاى اخروى است و در آن جايگاه، نتايج اعمال استيفا مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ذاريات - 51 - 12 - 3
3 - قيامت ، روز حاكميت قانون و جزاى اعمال
أيّان يوم الدّين
«دين» به معناى جزا و «يوم الدّين» به معناى روز جزا است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 1،3
1 - جزاى كامل اعمال ، نصيب انسان در آخرت ، در پى ديدن و مشاهده عمل
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
3 - تجسم اعمال انسان ، مجازات و پاداش الهى در آخرت براى او
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
برداشت ياد شده با توجه به تعبير «يجزاه» ـ به جاى «يجزى به» ـ استفاده مى شود; زيرا مفاد آن چنين است: «خداوند انسان را به همان عملش جزا مى دهد [و نه در برابر عملش]».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - غاشيه - 88 - 9 - 2،3
2 - نعمت هاى آخرت ، پاداش كار و تلاش در دنيا است .
ناعمة . لسعيها راضية
3 - افرادى كه در قيامت ، در رفاه و خوش گذرانى به سر مى برند ، دستيابى به آن را مرهون تلاش هاى دنيايى خود مى بينند .
ناعمة . لسعيها راضية
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 5،7
5 - مشاهده كردار و مواجه شدن با پاداش و كيفر آن ، از اهداف حشر انسان ها در قيامت
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
حرف «لام» در «ليروا»، بيانگر برداشت ياد شده است. مشاهده اعمال، يا به معناى مشاهده پاداش و كيفر آنها است و يا ناظر به تجّسم اعمال و مشهود بودن آن در قيامت است.
7 - مواجه شدن انسان ها با كردار خود و پاداش يا كيفر آن ، پس از بازگشت آنان از حسابرسى است .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 7 - 1
1 - انجام دهندگان كار خير ، در قيامت پاداش ديده ، با كردار خويش مواجه خواهند شد .
فمن يعمل مثقال ذرّة خيرًا يره
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 7
7 ـ انجام عمل نيك به شرط حبط نشدن تا حضور در صحنه قيامت داراى پاداشى ده چندان است.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها
حرف «باء» در «بالحسنة» هم مى تواند براى تعديه باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى انجام دادن است، و هم مى تواند براى مصاحبت باشد، كه در اين صورت «مجىء» به معناى حاضر شدن است. برداشت فوق بر اساس احتمال دوم است. بر اين مبنا جمله «من جاء بالحسنة» (كسى كه با عمل نيكى در قيامت حاضر شود)، اشاره به اين معنا دارد كه پاداش از آن كسى است كه عمل نيكش تا قيامت باقى باشد و با گناه حبط نشده باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 5
5 - هر عمل نيك در جهان آخرت ، داراى پاداش افزون و هر عمل بد داراى كيفر متناسب با آن خواهد بود .
من جاء بالحسنة . .. و من جاء بالسيّئة
«ال» در «الحسنة» و «السيّئة» براى جنس و مفيد استغراق است. بنابراين «من جاء بالحسنة»; يعنى، «هر كس هر عمل نيك بياورد» و «من جاء بالسيّئة»; يعنى، هر كس هر عمل بد بياورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 8
8 - نعمت هاى سرشار بهشت ، پاداش الهى اهل بيت ( على ، فاطمه ، حسن و حسين ( ع ) )
إنّ الأبرار يشربون من كأس . .. و سقيهم ربّهم شرابًا طهورًا . إنّ هـذا كان لكم جز
برداشت ياد شده، با توجه به شأن نزولى است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است و آن اين كه از آيه 5 تا آيه مورد بحث (آيه 22)، درباره آن بزرگواران نازل شده است. (مجمع البيان، ج 10; الكشاف، ج 4، ذيل آيه)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5،10
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
10 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه اى كه مؤمنان به او مى دهند ، علاوه بر بازپس دادن چند برابر آن در دنيا ، پاداشى نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان خواهد داد .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
واژه «كريم» در هر مقامى، معنايى متناسب با همان مقام دارد. در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 12 - 1
1 - قيامت ، روز پاداش دهى خداوند به وام دهندگان خود ( كسانى كه با انفاق در راه خدا به او قرض الحسنه دادند ) .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. و له أجر كريم . يوم ترى المؤمنين
«يوم» در «يوم ترى»، مربوط به «له أجر كريم» در آيه پيش است; يعنى، خداوند، پاداش نفيس خود را به وام دهندگان خويش در روزى مى دهد كه. .. . گفتنى است كه مراد از «يوم ترى» روز قيامت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،11
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
11 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه كه مؤمنان به او مى دهند علاوه بر باز پس دادن چند برابر آن در دنيا پاداش نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان عطا خواهد كرد .
إنّ المصّدّقين . .. و أقرضوا اللّه ... و لهم أجر كريم
واژه «كريم»، در هر مورد معنايى متناسب با همان جا دارد و در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 19 - 9
9 - صديقان و شهدا ( گواهان ) ، در جهان آخرت برخوردار از پاداشى ويژه و مخصوص به خود
لهم أجرهم
تقديم «لهم» بر «أجرهم» افاده حصر مى كند; يعنى، پاداش آنان (صديقان و شهدا)، تنها از آنِ ايشان است و به كسى ديگر داده نمى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 31 - 7،9
7- ورود به بهشت جاودان و رسيدن به تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان است .
دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون
9- نيل به سعادت اخروى ، جاى گرفتن در بهشت و برآورده شدن تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان
و لنعم دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون كذلك يجزى الله المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - ص - 38 - 53 - 2
2 - بهشت و نعمت هاى آن ، پاداش تقواپيشگان است .
جنّـت . .. هـذا ما توعدون ليوم الحساب
«ليوم الحساب» به تقدير «لأجل جزاء يوم الحساب» است; يعنى، اين نعمت ها همان چيزى است كه به خاطر روز حساب به شما وعده داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 20 - 2،4،8
2 - بناهاى مرتفع و چند طبقه (كاخ ها) در بهشت، پاداش اختصاصى تقواپيشگان
لـكن الذين اتّقوا ربّهم لهم غرف من فوقها غرف مبنيّة
"غرفه" (مفرد "غرف") به معناى بناهاى مرتفع و خانه اى بالاى خانه اى ديگر (چند طبقه چون كاخ) است. گفتنى است لام در "لهم" براى اختصاص است.
4 - تقواپيشگان ، از منظره هاى چشم نواز و لذت بخش بهشت بهره مند خواهند شد .
لهم غرف من فوقها غرف مبنيّة
مرتفع و چند طبقه بودن بناهاى بهشت به همراه جريان نهرها در پايين آنها، مى تواند اشاره به مطلب ياد شده باشد.
8 - كاخ ها و بنا هاى تقواپيشگان در بهشت ، داراى نهرهايى است جارى در پايين آنها .
غرف مبنيّة تجرى من تحتها الأنهـر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 2،4
2 - خداوند ، به اقتضاى ربوبيت خويش ، تقواپيشگان را از پاداش هاى اخروى بهره مند مى سازد .
جزاء من ربّك
4 - بهره مند ساختن تقواپيشگان از پاداش هاى آخرت ، جلوه تدبير خداوند در ترفيع بخشيدن به مقام پيامبر (صلی الله علیه و آله) است .
ربّك
«ربّ» مصدر و به معناى تربيت است و مجازاً در معناى «تربيت كننده» استعمال مى شود (مفردات راغب). تأكيد بر واژه «ربّك»، گوياى آن است كه اعطاى پاداش به متقين، در راستاى تربيت پيامبر(صلی الله علیه و آله) و افزودن رشد آن حضرت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 37 - 6،8
6 - پاداش رسانى به اهل تقوا در قيامت ، اقتضاى تدبير نظام هستى و لازمه ربوبيت خداوند بر جهان است .
جزاء من ربّك . .. ربّ السمـوت و الأرض و ما بينهما
8 - نعمت هاى بهشت و پاداش تقواپيشگان در آن ، جلوه رحمت گسترده خداوند است .
جزاء من ربّك . .. الرحمـن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 88 - 15
15 ـ حوران بهشتى ، از آنِ مؤمنان مجاهد و ايثارگر است .
و أولئك لهم الخيرت
منظور از «الخيرات» به قرينه آيه 70 سوره الرحمن (فيهن خيرات حسان) مى تواند حوران بهشت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 17 - 4
4 - باغ هاى بهشت ، با نهر هاى هميشه جارى ، پاداش الهى به شركت كنندگان در جهاد و نبرد با دشمنان دين
و من يطع اللّه و رسوله يدخله جنّـت تجرى
با توجه به اين كه سياق آيات، در رابطه با جنگ و جهاد مى باشد; مراد از «من يطع. ..» كسى است كه فرمان جهاد را اطاعت كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 1،2،3
1 ـ پاداش هاى اخروى ، تنها از آن نيكوكاران است .
للذين أحسنوا الحسنى
تقديم خبر (للذين . .. ) بر مبتدا (الحسنى) مفيد حصر است.
2 ـ پاداش نيكوكاران در سراى آخرت از نوع بهترين پاداشهاست .
للذين أحسنوا الحسنى
3 ـ نيكوكاران در سراى آخرت ، افزون بر بهترين پاداش ها ، از نعمتهايى بى شمار و غير قابل توصيف برخوردار خواهند بود .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة
تنكيردر «زيادة» ـ كه براى تفخيم است ـ بيانگر برداشت فوق مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 2
2ـ نيكوكاران علاوه بر بهره مند شدن از پاداش در حيات دنيا ، از پاداش هاى برتر اخروى نيز برخوردار خواهند شد .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 34 - 7،13
7 - پاداش احسان كنندگان در قيامت ، پاداشى بزرگ و با عظمت است .
ذلك جزاء المحسنين
برداشت ياد شده از كاربرد «ذلك» (براى اشاره به شىء بعيد)، استفاده شده است.
13 - بهشت و تأمين تمامى خواسته ها ، پاداش استحقاقى و حق محسنان است .
ذلك جزاء المحسنين
تعبير «جزاء» مى رساند كه محسنان در برابر احسان هاى خود، حقى بر خدا پيدامى كنند; هر چند اين حق را خود او مقرر فرموده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 10
10 - فراهم شدن تمامى خواسته هاى محسنان در قيامت ، پاداشى است بر مبناى بهترين عمل آنان .
لهم ما يشاءون عند ربّهم . .. و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
برداشت ياد شده از آن جا است كه جمله «يجزيهم. ..» مى تواند توضيح و بيان براى جمله «لهم ما يشاءون...» باشد; يعنى، برآورده شدن خواسته هاى محسنان در قيامت، همان پاداش مطابق با بهترين عمل ها است كه خداوند براى آنان مقرر داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 2
2 - بهره مندى از موهبت هاى بهشت ، جزا و پاداش الهى به نيكوكاران
فى ظلـل و عيون . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 6
6 ـ وعده پاداش كامل اخروى به پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، در برابر ابلاغ رسالت و تحمّل رنج هاى آن
فان كذّبوك . .. و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
از مصاديق مورد نظر براى «و انّما توفّون اجوركم»، به قرينه آيه قبل، كه در مقام تسلى و دلدارى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بود، پاداش كامل پيامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر ابلاغ رسالت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 3
3 ـ تساوى زن و مرد در پاداش هاى اخروى
وعد اللّه المؤمنين و المؤمنت جنت تجرى من تحتها الأنهر
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 5
5 - پاداش ها و نعمت هاى زنان و مردان مؤمن نيك كردار در بهشت ، بيشتر از استحقاق و افزون تر از اقتضاى رفتار آنان است .
و من عمل صـلحًا . .. يرزقون فيها بغير حساب
بدون حساب و بى اندازه بودن پاداش مؤمنان، در مقابل گناه كاران ـ كه تنها به ميزان گناهشان مجازات خواهند شد ـ گوياى حقيقت ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 8
8 - برابرى زن و مرد ، در بهره مند شدن از پاداش هاى اخروى و نعمت هاى بهشتى
و من عمل صـلحًا من ذكر أو أُنثى و هو مؤمن فأُولـئك يدخلون الجنّة يرزقون فيها بغي
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انفطار - 82 - 13 - 1
1 - انسان هاى درست كار ، راست گفتار و مطيع خداوند ، به پاداش كردار خويش ، در ميان انبوه نعمت هاى آخرت جاى خواهند گرفت .
إنّ الأبرار لفى نعيم
از جمله معانى ذكر شده براى «برّ»، صلاح و درست كارى، اطاعت و صداقت است(لسان العرب). «نعيم»; يعنى، نعمت فراوان (مفردات راغب) نكره بودن «نعيم»، گوياى عظمت آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
4 - نساء - 4 - 173 - 5
5 ـ پاداش اخروى مؤمنان صالح بيش از استحقاق آنان است .
فاما الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 6
6 ـ وجود خانه هاى عالى و پاكيزه براى مؤمنان نيك كردار در « جنات عدن »
و مسكن طيبة فى جنت عدن
«جنات عدن» مى تواند نامى خاص باشد و غير از «جنات تجرى . .. » به شمار آيد. برداشت فوق برگرفته از اين احتمال است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 88 - 15
15 ـ حوران بهشتى ، از آنِ مؤمنان مجاهد و ايثارگر است .
و أولئك لهم الخيرت
منظور از «الخيرات» به قرينه آيه 70 سوره الرحمن (فيهن خيرات حسان) مى تواند حوران بهشت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 11
11 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصلحت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 2
2ـ مؤمنان به كتاب هاى آسمانى ، در قيامت به پاداش كامل كردار خويش دست خواهند يافت .
و إنّ كلاًّ لما ليوفينّهم ربك أعمـلهم
مراد از «أعمالهم» كيفر و پاداش اعمال مى باشد. بنابراين «إنّ كلاًّ ...»; يعنى ، همانا پروردگارت پاداش و كيفر اعمال همگان را به طور كامل پرداخت خواهد كرد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 31 - 1،9
1- استقرار در باغ هاى بهشت ، از جمله پاداش هاى مؤمنان نيك كردار است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. أُولئك لهم جنّـت عدن
جمله «أُولـئك. ..» يا خبر يكم براى «إنّ» در صدر آيه قبل است و يا خبر دوم و احتمال سوم آن است كه جمله مستأنفه باشد در هر صورت، مشاراِليه «أُولـئك» «الذين امنوا...» در آيه قبل است. «عَدنْ» به معناى اقامت گزيدن و مستقر شدن است.
9- بهشت ، مكانى بس آسايش آفرين ، و نعمت هاى آن ، پاداشى بس نيك براى مؤمنان است .
نعم الثّواب و حسنت مرتفقًا
«مرتفق» اسم مكان به معناى «متكا» (تكيگاه) است و چون هنگام استراحت، نوعاً، مرفق خود را روى زمين مى گذارند، به محل استراحت و لميدن «مرتفق» گفته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 61 - 12
12- ورود مؤمنان به بهشت عدن ، به خاطر ايمان آنان به غيب و تصديق آن است .
جنّت عدن التى وعد الرحمن عباده بالغيب
«باء» در «بالغيب» مى تواند سببيه و متعلق به «وعد» باشد; يعنى، وعده خداوند به مؤمنان، به جهت ايمان آنان به غيب بوده است. روشن است كه بنابراين وجه، تقدير كلام «بتصديق الغيب» خواهد بود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 50 - 1
1 - مغفرت الهى و رزق گوارا ، پاداش مؤمنان نيك كردار در جهان آخرت
فالذين ءامنوا و عملوا . .. و رزق كريم
«رزق كريم» يعنى روزى طيب و گوارا.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 111 - 1
1 - مؤمنان شكيبا ، برخوردار از پاداش حتمى خداوند در قيامت
إنّى جزيتهم اليوم بما صبروا
«جزاء» (مصدر «جزيت») به معناى پاداش دادن است. «باء» در «بما صبروا» سببيه و «ما» موصول حرفى است; يعنى، «بسبب صبرهم». «فوز» (مصدر «فائرون») دستيابى به مقصود را مى گويند. فعل «جزيت» دو مفعول بر مى دارد. بنابراين «هم»، مفعول اول آن و «أنّهم هم الفائزون» ـ به تأويل «فوزهم» ـ مفعول دوم آن است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 8
8 - پاداش هاى اخروى خداوند ، ويژه مؤمنان شايسته كردار
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 5
5 - پاداش هاى اخروى خداوند به مؤمنان ( بهشت و نعمت هاى آن ) ، تفضل او است .
ليجزى الذين . .. من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 1
1 - فلسفه برپايى قيامت ، پاداش دادن به مؤمنان داراى عمل صالح است .
لتأتينّكم . .. ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
«ل» در «ليجزى»، تعليل براى فعل «تأتى» در آيه قبل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 10
10 - خداوند با كافران بدكردار در قيامت ، بر مبناى عدل و با مؤمنان نيك كردار براساس فضل و لطف خويش برخورد خواهد كرد .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها و من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... يرزقون فيها ب
برداشت ياد شده از آن جا است كه مجازات گناه كاران، تنها به ميزان گناه آنان است; ولى پاداش مؤمنان نيك كردار، بى شمار و افزون بر استحقاق آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 30 - 2
2 - اعطاى پاداش به مؤمنان و نيك كرداران در قيامت ، قبل از حسابرسى بدكرداران *
فأمّاالذين ءامنوا . .. و أمّا الذين كفروا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه تقدم در بيان، بيانگر تقدم خارجى نيز باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 26،27
26 - احاطه علمى خداوند ، به تمامى اعمال مؤمنان ، تضمين كننده پاداش هاى اخروى آنها
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
يادآورى احاطه علمى خداوند به همه اعمال ـ پس از وعده پاداش برتر به همه مؤمنان ـ مى تواند براى ايجاد و اطمينان در مؤمنان باشد و نيز آنان به اين يقين داشته باشند كه خداوند به هر عمل نيك آنان، آگاه است. همچنين اعمال نيك آنان ـ هر
چند كوچك باشد ـ ضايع نخواهد شد.
27 - دستيابى مؤمنان به پاداش هاى موعود الهى در آخرت ، در گرو پايدار ماندن آنان بر ايمان و انجام اعمال نيك است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
جمله «و اللّه بماتعملون خبير» مى تواند دربردارنده هشدار باشد. بر اين اساس، هشدار الهى به مؤمنان مجاهد و انفاق گر ـ پس از اين كه به آنان وعده پاداش برتر اخروى داده است ـ مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه مؤمنان مواظب باشند و بدانند كه دستيابى آنان به آن وعده هاى الهى، در صورتى قطعى است كه آنها همچنان بر ايمان و صراط مستقيمى كه در آن قرار دارند، باقى بمانند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 5
5 - خداوند ، در قبال عمل كردن مؤمنان به توصيه او ( جا باز كردن براى ديگران در مجالس ) جايگاه اخروى آنان را وسيع خواهد كرد .
فافسحوا يفسح اللّه لكم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه «يفسح اللّه لكم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جن - 72 - 13 - 5
5 - پاداش مؤمنان ، عادلانه و بى كم و كاست داده مى شود .
فمن يؤمن بربّه فلايخاف بخسًا و لا رهقًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قيامه - 75 - 23 - 2
2 - مؤمنان در روز قيامت ، تنها به لطف و ثواب الهى چشم دوخته اند .
إلى ربّها ناظرة
برداشت ياده شده، مبتنى بر حذف مضاف است و تقدير آن چنين مى باشد: «إلى ثواب ربّها ناظرة».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - انشقاق - 84 - 25 - 8
8 - خداوند در قيامت ، مؤمنان را با يادآورى مكرر پاداش هاى خويش ، آزار نداده و بر آنان منت نخواهد گذاشت .
لهم أجر غير ممنون
در معانى «مَنّ» آورده اند كه: منت گذاشتن بر كسى، به اين است كه احسان به او را بزرگ شمرده و به آن فخر كنند و درباره اش سخن را آغاز و تكرار كنند تا آن جا كه شخص را متنفر سازند. (لسان العرب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بروج - 85 - 11 - 1
1 - مؤمنان داراى عمل صالح ، برخوردار از بوستان هايى متعدد ، در آخرت
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم جنّـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1،12
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
12- مهاجران ، از فوايد دنيوى و پاداش اخروى هجرت در راه خدا بى خبرند .
و الذين هاجروا . .. لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 58 - 5
5 - رزق نيكو ، پاداش اخروى خدا به مؤمنان مهاجر
و الذين هاجروا . .. ليرزقنّهم اللّه رزقًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 59 - 1
1 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر در جهان آخرت
و الذين هاجروا . .. ليدخلنّهم مدخلاً يرضونه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 61 - 3
3 - پاداش هاى اخروى ، وعده نيكوى خداوند به هدايت يافتگان
أفمن وعدنـه وعدًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «ما كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آن ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 3
3 - پاداش اخروى اعمال نيك ابراهيم ، اسماعيل ، اسحاق و يعقوب ( ع ) اختصاص به خود ايشان دارد و ديگران از آن بهره اى نخواهند برد .
تلك أمة قد خلت لها ما كسبت
تقديم «لها» بر «كسبت» گوياى حصر است. بنابراين «لها ما كسبت»; يعنى، دستاورد آنان تنها از آنِ ايشان و به سود خودشان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 10،11
10ـ يوسف ( ع ) در آخرت از پاداشى برتر و بهتر از آنچه در دنيا بدان دست يافت ، بهره مند خواهد شد .
و كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير ... و
11ـ پاداش هاى دنيوى و اخروى يوسف ( ع ) ، دستاورد ايمان و ملازمت او بر تقوا و پرهيزگارى بود .
و كذلك مكّنّا ليوسف . .. و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 87 - 3
3 - ادعاى در كار نبودن پاداش و كيفر پس از مرگ ، ادعايى دروغين و بى اساس است .
فلولا إن كنتم غير مدينين . ترجعونها إن كنتم صـدقين
خطاب در «إن كنتم صادقين»، متوجه كسانى است كه منكر پاداش و كيفر در سراى ديگر بودند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 39 - 7
7 - بازگشت به خداوند و دريافت كيفر يا پاداش او در سراى آخرت ، فرجام قطعى انسان ها است .
و ظنّوا أنّهم إلينا لايرجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 3
3 - كيفر و پاداش اخروى ، امرى قطعى و وعده اى تخلف ناپذير است .
إن كنتم غير مدينين
با اين كه مسأله كيفر و پاداش اخروى، امرى است كه در آينده بايد تحقق يابد; به كار گيرى قالب ماضى (كنتم) براى بيان مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 6
6 - مأيوسان از رحمت حق و ثواب اخروى ، غيرقابل اعتماد و ناشايست براى دوستى و مودّت
يـأيّها الذين ءامنوا لاتتولّوا قومًا . .. قد يئسوا من الأخرة
جمله «قد يئسوا» به منزله تعليل براى «لاتتولّوا» مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 11
11 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصلحت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 9 - 2،5
2 ـ عمل صالح ، شرط بهره مندى اهل ايمان از پاداش هاى اخروى است .
إن الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. فى جنت النعيم
5 ـ ايمان توأم با عمل ، شرط بهره مندى از حمايت و هدايت مستمر و دايم الهى و برخوردار شدن از پاداش هاى اخروى است .
إن الذين ءامنوا و عملوا الصلحت . .. فى جنت النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 14
14 - دستيابى به سعادت و پاداش هاى اخروى ، در گرو صبر و شكيبايى است .
ويلكم ثواب اللّه خير . .. و لايلقّيها إلاّالصـبرون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 3
3 - دستيابى به پاداش برتر الهى در جهان آخرت ، در گرو داشتن اعمال نيك است .
من جاء بالحسنة فله خير منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 1
1 - تقدير مرگ از سوى خداوند ، به منظور كيفر و پاداش دادن به آدميان در سراى ديگر ( جهان آخرت )
نحن قدّرنا بينكم الموت . .. فلولا إن كنتم غير مدينين
برداشت ياد شده با توجه به تفريع «فلولا إن كنتم» بر «نحن قدّرنا بينكم الموت» است. كلمه «مدينين» مى تواند مشتق از «دين» (جزا) باشد; يعنى، «إن كنتم غير مجزيين». و نيز مى تواند مشتق از «دان السلطان الرعية إذا ساسهم و تعبدهم» باشد; چنان كه برخى از مفسران اين را گفته اند. برداشت بالا با توجه به معناى اول است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 96 - 2
2 - برپا ساختن قيامت براى كيفر و پاداش ، نمودى از كمال خداوند و مبرّا بودن ساحت او از هر نقص و كاستى
فسبّح باسم ربّك العظيم
تفريع «فسبّح باسم ربّك» بر مطالب پيشين (فأمّا إن كان من المقرّبين. ..) حاكى از مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 27
27 - دستيابى مؤمنان به پاداش هاى موعود الهى در آخرت ، در گرو پايدار ماندن آنان بر ايمان و انجام اعمال نيك است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى و اللّه بما تعملون خبير
جمله «و اللّه بماتعملون خبير» مى تواند دربردارنده هشدار باشد. بر اين اساس، هشدار الهى به مؤمنان مجاهد و انفاق گر ـ پس از اين كه به آنان وعده پاداش برتر اخروى داده است ـ مى تواند بيانگر اين حقيقت باشد كه مؤمنان مواظب باشند و بدانند كه دستيابى آنان به آن وعده هاى الهى، در صورتى قطعى است كه آنها همچنان بر ايمان و صراط مستقيمى كه در آن قرار دارند، باقى بمانند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 3
3 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، فراهم آورنده زمينه دستيابى تقواپيشگان به پاداش هاى آخرت
ربّك
خطاب به پيامبر(صلی الله علیه و آله) در «ربّك»، گوياى آن است كه آن حضرت در رسيدن متقين به بهشت و نعمت هاى آن، نقش اساسى داشته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 3 - 12
12ـ برخوردار شدن از پاداش هاى الهى در آخرت ، منوط به يكتاپرستى ، پرهيز از شرك ، پذيرش رسالت پيامبر (صلی الله علیه و آله) و استغفار از گناهان است .
ألاّ تعبدوا إلاّ الله . .. يؤت كل ذى فضل فضله
استفاده برداشت فوق از آيه ، بر اساس اين احتمال است كه: جمله «يؤت . ..» بيانگر پاداش اخروى باشد. وجود «إلى أجل» در جمله قبل و نبود آن در اين جمله ، مى تواند مؤيد اين احتمال باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 6
6ـ ايمان و ملازمت بر تقوا شرط بهره مندى از پاداش هاى اخـروى اسـت .
و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
«كان» و مانند آن همراه مضارع حكايت از استمرار در زمان گذشته دارد. ملازمت به تقوا در برداشت فوق ، از نكته ياد شده استفاده گرديده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 9
9 - همراهى ايمان و عمل صالح ، از شرايط بهرهورى از ثواب اخروى است .
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 60 - 13
13- منع از پاداش اخروى ، هرچند اندكى از آن ، ظلم است .
و لايظلمون شيئًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 4 - 12
12 ـ كيفر و پاداش الهى در قيامت ، بر پايه قسط و عدل است
ثم يعيده ليجزى . .. بالقسط
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 1
1 - هركس جزاى اعمال خويش را در قيامت به طور كامل و بى كم و كاست ، دريافت خواهد كرد .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
«توفية» (مصدر «وفّيت») به معناى دادن كامل و بى كم و كاست چيزى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 1
1 - نظام پاداش و كيفر الهى در قيامت ، فراگير همه انسان ها و شامل تمامى حركات انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«ما» در «بما كسبت» موصول بوده و افاده كننده معناى جنس است. بنابراين «ما كسبت»; يعنى، هر آنچه كه بشر انجام داده و هر حركتى كه از خود نشان دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - ابراهيم - 14 - 51 - 6
6- رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت است .
ليجزى الله كلّ نفس ما كسبت
از اينكه خداوند در پاداش و كيفر مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخت (ما كسبت)، استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 8
8- نقش اساسى و محورى عمل صالح ، در دستيابى به سعادت و پاداش اخروى
من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
برداشت فوق، به خاطر اين است كه در آغاز آيه اثربخشى عمل، مشروط به ايمان شده است (من عمل صالحاً . .. و هو مؤمن) در عين حال در پايان آيه پاداش اخروى تنها منوط به عمل دانسته شده و از ايمان سخن به ميان نيامده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 15 - 14
14 - سعى و تلاش آدمى در عبادت و نماز ، درپى دارنده پاداش حتمى درقيامت است .
فاعبدنى و أقم الصلوة . .. لتجزى كلّ نفس بما تسعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 126 - 10
10 - پاداش و كيفر انسان در قيامت ، برخاسته از كردار دنيوى او است .
فنسيتها . .. اليوم تنسى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 17 - 2،3
2 - كيفر و پاداش الهى در قيامت ، معلول چگونگى رفتار خوب و بد انسان ها است .
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
«باء» در «بما كسبت» براى سببيت است; يعنى، «تجزى بسبب ما كسبت و جزاء مناسباً لما كسبت».
3 - رفتار انسان و استحقاق وى براى كيفر و پاداش ، اساس و مبناى جزاى الهى در آخرت
اليوم تجزى كلّ نفس بما كسبت
از اين كه خداوند در پاداش و كيفر، مسأله كسب و تلاش انسان را مطرح ساخته است (بما كسبت) استفاده مى شود كه همين اساس پاداش و كيفر آدميان است; نه چيز ديگر.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - زلزله - 99 - 6 - 6
6 - پاداش ها و كيفر هاى آخرت ، چيزى جز كردار انسان نيست .
يصدر الناس أشتاتًا ليروا أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 32 - 1
1 - سرزنش شدن تكذيب گران و كافران جن و انس از سوى خداوند ، به خاطر بى توجهى آنان به موضوع حسابرسى اعمال خلق در قيامت و كيفر و پاداش الهى در آن
سنفرغ لكم أيّه الثقلان . فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
استفهام در «فبأىّ ءالآء» توبيخى است و تثنيه آمدن «كما» و «تكذّبان» به خاطر توجه خطاب به جن و انس است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 103 - 6
6ـ گذر از موقف هاى قيامت ( حسابرسى ، كيفر ، پاداش و . . . ) غرض از گردآورى همگان در صحنه قيامت است .
ذلك يوم مجموع له الناس
برداشت فوق ، مبتنى براين نكته است كه «لام» در «له» براى بيان غايت و غرض باشد. بر اين اساس مفاد جمله «ذلك يوم ...» چنين مى شود: روز قيامت روزى است كه خداوند ، همگان را براى گذر از موقفهاى آن روز گردآورى مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 38 - 3
3 - روح و فرشتگان ، كارگزاران رسيدگى به كيفر و پاداش بندگان در قيامت
يوم يقوم الروح و الملـئكة صفّـًا
صفّ بستن «روح» و «ملائكه»، حاكى از آمادگى آنان براى اجراى دستورات است. به قرينه آيات پيشين ـ كه سخن از كيفر و پاداش بندگان بود ـ محدوده مأموريت آنان، رسيدگى به امور بهشتيان و دوزخيان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 18 - 10
10- « عن إبن عباس أن النبى (صلی الله علیه و آله) قال : معنى الأية من كان يريد ثواب الدنيا بعمله الذى افترضه الله عليه لايريد به وجه الله و الدار الأخرة عجّل له فيها ما يشاء الله من عرض الدنيا و ليس له ثواب فى الأخرة و ذلك ان الله سبحانه و تعالى يؤتيه ذلك ليستعين به على الطاعة فيستعمله فى معصية الله فيعاقبه الله عليه ;
از ابن عباس روايت شده است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: معناى آيه «من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها مان يشاء» اين است كه با انجام اعمالى كه خداوند بر او واجب گردانيده، تقرب به سوى خدا و روز آخرت را اراده نمى كند; بلكه پاداش دنيوى را اراده مى كند، در دنيا آنچه را كه خداوند بخواهد از نعمتهاى دنيوى به او داده مى شود و براى او در آخرت پاداشى نيست; چون خداوند ـ سبحانه و تعالى ـ آن را به او داده است تا در طريق طاعت كمكش كند; ولى او در معصيت خداوند آن را به كار مى بندد. پس خداوند او را به خاطر اين كار عذاب مى كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 26 - 2
2 ـ پاداش نيكوكاران در سراى آخرت از نوع بهترين پاداشهاست .
للذين أحسنوا الحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 9
9 - احسان در دنيا ، درپى دارنده پاداش نيك و بزرگ الهى در جهان آخرت
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا بر اين اساس مبتنى است كه «فى هـذه الدنيا» متعلق به «أحسنوا» و ظرف براى آن باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 34 - 7
7 - پاداش احسان كنندگان در قيامت ، پاداشى بزرگ و با عظمت است .
ذلك جزاء المحسنين
برداشت ياد شده از كاربرد «ذلك» (براى اشاره به شىء بعيد)، استفاده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - فرقان - 25 - 40 - 7
7 ـ مشركان ، هيچ اعتقادى به روز رستاخيز و انتظار كيفر و پاداش الهى در آن روز را نداشته اند .
بل كانوا لايرجون نشورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 86 - 2
2 - شرك پيشگان صدراسلام ، منكر هر گونه كيفر و پاداش پس از مرگ
فلولا إن كنتم غير مدينين
خطاب در آيه شريفه متوجه كسانى است كه مرگ را پايان زندگى دانسته و درباره كيفر و پاداش پس از مرگ، موضع انكارآميز داشتند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 1 - 1
1 - گروهى از مدعيان اسلام در عصر بعثت ، جزاى اخروى را دروغ دانسته ، آن را تكذيب مى كردند .
الذى يكذّب بالدين
«دين»، به معناى جزا است و در معانى «عادت»، «عبادت»، «حساب»، «طاعت»، «سيرت» و «ملّت» نيز به كار مى رود (قاموس). آيات بعد ـ كه درباره نمازگزاران و رياكاران سخن مى گويد ـ قرينه بر اراده معناى «جزا» و «حساب» است. از كلمات «مصلّين» و نظاير آن ـ كه جمع آمده است ـ استفاده مى شود كه مراد از «الذى» در اين آيه، جنس است; هرچند در شأن نزول ها بر افرادى نظير وليد و ابوسفيان، تطبيق داده شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 4
4 - كيفر و پاداش اشخاص در قيامت و داورى درباره آنان ، بر پايه شهادت و گواهى اعضا و جوارح ( زبان ، دست و پاى ) خود آنها خواهد بود .
يوم تشهد عليهم ألسنتهم . .. يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جمله «يومئذ يوفّيهم اللّه» استئناف بيانى است و پاسخ به اين سؤال است كه گواهى زبان، دست و پا بر اعمال انسان ها، براى چه منظورى است؟ پاسخ آيه شريفه اين است كه اين گواهى، به منظور اعطاى جزاى كامل و عادلانه مى باشد و اين جزا بر پايه همين گواهى استوار است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 5
5 - عمل و رفتار انسان ، مبناى داورى خداوند و ملاك جزاى او در قيامت است .
و وفّيت كلّ نفس ما عملت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 40 - 2
2 - عمل و نوع رفتار آدمى ، معيار كيفر و جزاى اخروى او است .
من عمل سيّئة فلايجزى إلاّ مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - غافر - 40 - 51 - 11
11 - كيفر و پاداش انسان ها در قيامت ، مستند به گواهى شاهدان است .
يوم يقوم الأشهـد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 28 - 13
13 - جزاى انسان ها در قيامت ، براساس عملكرد دنيوى آنان است .
اليوم تجزون ما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 2
2 - مجازات و پاداش اخروى ، بر محور عملكرد خود انسان است .
و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
ضمير «ه» در «يجزاه» به «سعى» بازمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 8
8 - كيفر و پاداش در سراى آخرت در اختيار خداوند است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 2
2 - پاداش الهى در جهان آخرت ، براساس فضل و احسان و كيفر او ، برپايه عدل و انصاف خواهد بود .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 3
3 - همراهى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى از پاداش و فضل الهى ، در آخرت است .
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 2
2 - توأم بودن ايمان و عمل صالح ، درپى دارنده پاداش در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - انسان - 76 - 22 - 3،7
3 - اعمال نيك انسان ، در پى دارنده پاداش الهى در قيامت
إنّ هـذا كان لكم جزاء
7 - وفاى به نذر ، خوف از قيامت و دستگيرى خالصانه از بينوايان ، يتيمان و اسيران ، موجب بهره مندى از پاداش هاى بهشتى و مورد ستايش و قدردانى خداوند
يوفون بالنذر و يخافون يومًا . .. إنّ هـذا كان لكم جزاء و كان سعيكم مشكورًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - غاشيه - 88 - 9 - 4
4 - اهتمام ورزيدن به كارهايى كه پاداش اخروى دارد ، مطلوب و مايه خرسندى در قيامت است .
لسعيها راضية
«سعى» به معناى راه رفتن سريع است كه در مورد «جديت در هر كار» نيز استعمال مى شود. (مفردات راغب)
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - معارج - 70 - 42 - 6
6 - برپايى قيامت و كيفر و پاداش آن روز ، وعده الهى به همگان
حتّى يلـقوا يومهم الذى يوعدون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - ممتحنه - 60 - 13 - 5،7
5 - يأس از رحمت الهى و ثواب اخروى ، نشانه انسان هاى مورد غضب خداوند ( يهوديان )
قومًا غضب اللّه عليهم قد يئسوا من الأخرة
شايد منظور از «يأس از آخرت» ايمان نداشتن به قيامت نباشد; بلكه مقصود يأس از رحمت الهى در آخرت است. چه اين كه يهود به عنوان مصداق «مغضوب عليهم» اصل قيامت را قبول داشتند; ولى در ويژگى هاى آن مردد بودند.
7 - يأس از رحمت خدا و ثواب اخروى ، گناهى است بزرگ .
قومًا غضب اللّه عليهم قد يئسوا من الأخرة
برداشت ياد شده با توجه به اين نكته است كه «قد يئسوا. ..»، به عنوان بارزترين ويژگى مغضوبين ياد شده است.
پاداش دنيوى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 6
6 ـ ارزش والاى پاداش هاى خداوند در آخرت نسبت به ارزش هاى او در دنيا
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
در مورد ثواب آخرت، كلمه «حسن» اضافه شده است تا بيان كند كه پاداش اخروى نسبت به پاداش دنيوى، داراى مزيّت و برترى خاصّى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 1
1ـ پاداش هاى اخروى ، برتر و بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 12
12- پاداش هاى اخروى ، بهتر از پاداش هاى دنيوى است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 11
11- پاداش اخروى محسنان ، بسى بهتر از پاداش دنيوى آنان است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير
اگر چه در آيه سخنى از پاداش اخروى به ميان نيامده است، اما جمله «و لدار الأخرة خير» ـ كه برترى سراى اخروى را مى رساند ـ به قرينه «فى هـذه الدنيا حسنة» (براى محسنان در دنيا حسنه اى است) مى تواند مشعر به اين نكته باشد كه: پاداش حيات اخروى برتر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 7،11،12
7 ـ تلاشگران براى پاداش هاى دنيوى ، از نعمت دنيا بهره مند خواهند شد .
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها
11 ـ خداوند ، پاداش دهنده اعمال در دنيا و آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
مراد از اراده پاداش، انجام عمل خير، براى نيل به پاداش است.
12 ـ جهاد و مقاومت در جنگ ، موجب برخوردارى از پاداش دنيوى و اخروى
و لمّا يعلم اللّه الّذين جاهدوا منكم و يعلم الصّابرين . .. و من يرد ثواب الدّنيا
با توجّه به آيات قبل، از مصاديق مورد نظر براى اعمال خير، جهاد و مبارزه است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 7
7 ـ پاداش هاى اخروى خداوند ، نيكو و عارى از هر گونه نقصان است و پاداش هاى دنيوى ، همراه با مشكلات
فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
از اينكه پاداشهاى اخروى را نيكو شمرده (حسن ثواب الآخرة)، معلوم مى شود پاداشهاى اخروى به تمام جهات، نيكوست و در مقابل، ثواب دنيوى را به نيكو بودن توصيف نكرده تا به اين نكته اشاره كند كه پاداشهاى خداوند در دنيا، همواره ملازم با مشكلات و نقصانهاست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 176 - 14
14 ـ اراده الهى بر محروم سازى كفرپيشگان از بهره هاى دنيوى نيست . *
يريد اللّه الّا يجعل لهم حظّا فى الاخرة
مفهوم كلمه «فى الآخرة»، گوياى آن است كه اراده الهى بر محروم ساختن كافران از مواهب آخرت است، نه بهره هاى دنيوى.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 27 - 4،5،6
4 - خداوند ، پاداش ابراهيم ( ع ) را در همين دنيا ، به او عطا كرد .
و ءاتينـه أجره فى الدنيا
5 - ابراهيم ( ع ) ، مستحق و سزاوار دريافت پاداش دنيوى بوده است .
و ءاتينـه أجره فى الدنيا
اضافه شدن «أجر» به ضميرى كه مرجع آن، ابراهيم(ع) است ـ گوياى اين نكته است كه او، پاداشى داشته و سزاوار آن بوده است. گفتنى است كه «فى الدنيا» احتمال دارد كه متعلق به «آتيناه» باشد و احتمال دارد كه متعلق به «أجره» باشد. برداشت بالا بنابر احتمال دوم است.
6 - اعطاى اسحاق و يعقوب ( ع ) به ابراهيم ( ع ) و نيز قرار دادن مقام نبوت در نسل آن حضرت ، پاداش دنيوى ابراهيم ( ع ) از سوى خداوند بود .
و وهبنا له إسحـق . .. و جعلنا فى ذرّيّته النبوّة... و ءاتينـه أجره فى الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 7
7 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى را كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او انفاق مى كنند ) ، به آنان بازمى
گرداند .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن گفته مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 145 - 9
9 ـ قصد و نيّت عمل كننده كردار هاى نيك ، تعيين كننده برخوردارى وى از نعمت هاى دنيا يا مواهب آخرت
و من يرد ثواب الدّنيا نؤته منها و من يرد ثواب الاخرة نؤته منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 3
3 ـ مجاهدت در راه خدا به همراهى پيامبران الهى و دعا به درگاه او ، موجب بهره مندى از پاداش هاى دنيوى و اخروى
و كايّن من نبىّ . .. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا و حسن ثواب الاخرة
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،9
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
9 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى پردازند ) ، به آنان بازمى گرداند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن (چند و چندين برابر نمودن) اطلاق مى شود (مفردات راغب).
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 185 - 5
5 ـ دريافت برخى از پاداش ها و جزاى اعمال در غير قيامت ( دنيا و برزخ ) *
و انّما توفّون اجوركم يوم القيمة
كلمه «انّما»، دريافت كامل پاداش و جزا را منحصر به روز قيامت مى كند، لذا مفهوم آن، دريافت برخى از جزا و پاداش در غير روز قيامت است و مراد از غير قيامت، مى تواند دنيا و يا برزخ و يا هر دو باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - نساء - 4 - 40 - 9
9 ـ اعمال نيك آدمى در پى دارنده پاداشى الهى در دنيا و آخرت *
و ان تك حسنة يضاعفها و يؤت من لدنه اجراً عظيماً
بدان احتمال كه مراد از «يضاعفها» پاداش دنيوى و «يؤت من لدنه . .. » ناظر به پاداش اخروى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 18 - 10
10- « عن إبن عباس أن النبى (صلی الله علیه و آله) قال : معنى الأية من كان يريد ثواب الدنيا بعمله الذى افترضه الله عليه لايريد به وجه الله و الدار الأخرة عجّل له فيها ما يشاء الله من عرض الدنيا و ليس له ثواب فى الأخرة و ذلك ان الله سبحانه و تعالى يؤتيه ذلك ليستعين به على الطاعة فيستعمله فى معصية الله فيعاقبه الله عليه ;
از ابن عباس روايت شده است كه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: معناى آيه «من كان يريد العاجلة عجّلنا له فيها مان يشاء» اين است كه با انجام اعمالى كه خداوند بر او واجب گردانيده، تقرب به سوى خدا و روز آخرت را اراده نمى كند; بلكه پاداش دنيوى را اراده مى كند، در دنيا آنچه را كه خداوند بخواهد از نعمتهاى دنيوى به او داده مى شود و براى او در آخرت پاداشى نيست; چون خداوند ـ سبحانه و تعالى ـ آن را به او داده است تا در طريق طاعت كمكش كند; ولى او در معصيت خداوند آن را به كار مى بندد. پس خداوند او را به خاطر اين كار عذاب مى كند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 9
9 - بازگشت نتيجه كردار و اندوخته هاى انسان ، به خود وى در دنيا و آخرت
محياهم و مماتهم . .. و لتجزى كلّ نفس بما كسبت
آيه شريفه پاسخ و ردى است بر كسانى كه صالح و ناصالح را در زندگى و مرگ مساوى مى پنداشتند از اين مطلب، استفاده مى شود كه دنيا و آخرت هر دو ميدان جزا و پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 15 - 12
12ـ اعمال نيك ، اگر به قصد دستيابى به بهره هاى دنيوى انجام گيرد ، نتايج آن تنها در دنيا عايد انسان مى شود .
من كان يريد الحيـوة الدنيا و زينتها نوفّ إليهم أعمـلهم فيها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
2 - بقره - 2 - 245 - 16
16 ـ پاداش الهى به انفاق كنندگان در دنيا و آخرت
فيضاعفه له اضعافاً . .. و اليه ترجعون
«اليه ترجعون»، اشاره به پاداش الهى است در آخرت; بنابراين «فيضاعفه» بيانگر پاداش الهى در دنياست.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 11 - 5،10
5 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( انفاق در راه او ) ، دو پاداش مى دهد : پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعفه له»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و له أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
10 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه اى كه مؤمنان به او مى دهند ، علاوه بر بازپس دادن چند برابر آن در دنيا ، پاداشى نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان خواهد داد .
من ذا الذى يقرض اللّه . .. فيضـعفه له و له أجر كريم
واژه «كريم» در هر مقامى، معنايى متناسب با همان مقام دارد. در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 18 - 7،9،11
7 - خداوند ، در قبال وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى دهند ) ، دو پاداش ( پاداشى در دنيا و پاداشى در آخرت ) عطا مى كند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم و لهم أجر كريم
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه جمله «فيضاعف لهم»، ناظر به پاداش دنيوى و جمله «و لهم أجر كريم» ناظر به پاداش اخروى باشد.
9 - خداوند ، در دنيا ـ حداقل ـ دو برابر مقدار وامى كه مؤمنان به او مى دهند ( در راه او صدقه مى پردازند ) ، به آنان بازمى گرداند .
و أقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعف لهم
«مضاعفة» (مصدر «يضاعف») به دو چندان كردن و بالاتر از آن (چند و چندين برابر نمودن) اطلاق مى شود (مفردات
راغب).
11 - خداوند ، در برابر قرض الحسنه كه مؤمنان به او مى دهند علاوه بر باز پس دادن چند برابر آن در دنيا پاداش نفيس و گران سنگى نيز در آخرت به ايشان عطا خواهد كرد .
إنّ المصّدّقين . .. و أقرضوا اللّه ... و لهم أجر كريم
واژه «كريم»، در هر مورد معنايى متناسب با همان جا دارد و در اين جا به معناى عظيم، نفيس و گران سنگ است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 148 - 2
2 ـ ثبات قدم ( پايمردى ) و پيروزى بر دشمنان ، پاداش دنيوى خداوند به مجاهدان صابر و نيايشگر
ربّنا . .. و ثبّت اقدامنا و انصرنا على القوم الكافرين. فاتيهم اللّه ثواب الدّنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 13
13ـ برخوردارى نيكوكاران از پاداش هاى الهى در دنيا
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 14
14ـ خداوند ، نيكوكاران را در دنيا از پاداش هاى خويش بهره مند مى سازد .
و لانضيع أجر المحسنين
به قرينه آيه بعد ، مراد از «أجر» پاداشهاى دنيوى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 2
2ـ نيكوكاران علاوه بر بهره مند شدن از پاداش در حيات دنيا ، از پاداش هاى برتر اخروى نيز برخوردار خواهند شد .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 30 - 8
8- احسان كنندگان ، در همين دنيا بهره خوبى خواهند داشت .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت فوق بر اين اساس است كه «فى هـذه» متعلق به «حسنة» باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 6،7
6 - اعطاى پاداش نيك در دنيا ، وعده خداوند به احسان كنندگان
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا مبتنى بر اين ديدگاه است كه «فى هـذه الدنيا» ظرف براى «حسنة» باشد، نه براى «أحسنوا»; چنان كه در جاى ديگر قرآن، به اين حقيقت تصريح شده است: «للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة و لدار الأخرة خير. ..»، (سوره نحل (16) آيه 30).
7 - پاداش احسان كنندگان در دنيا ، بسيار بزرگ و توصيف ناپذير است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا از تنوين «حسنة» ـ كه براى تعظيم و تفخيم است ـ استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1،12
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
12- مهاجران ، از فوايد دنيوى و پاداش اخروى هجرت در راه خدا بى خبرند .
و الذين هاجروا . .. لأجر الأخرة أكبر لو كانوا يعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 10
10- پاداش اخروى هجرت در راه خدا ، بسى برتر از پاداش دنيوى آن است .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 10،11
10ـ يوسف ( ع ) در آخرت از پاداشى برتر و بهتر از آنچه در دنيا بدان دست يافت ، بهره مند خواهد شد .
و كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير ... و
11ـ پاداش هاى دنيوى و اخروى يوسف ( ع ) ، دستاورد ايمان و ملازمت او بر تقوا و پرهيزگارى بود .
و كذلك مكّنّا ليوسف . .. و لأجر الأخرة خير للذين ءامنوا و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 3
3ـ تنگناى حيات دنيا و گنجايش محدود آن ، نمى تواند ظرفى مناسب براى تأمين پاداش نيكوكاران باشد .
و لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير للذين ... و كانوا يتقون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 10 - 7
7 - پاداش احسان كنندگان در دنيا ، بسيار بزرگ و توصيف ناپذير است .
للذين أحسنوا فى هـذه الدنيا حسنة
برداشت بالا از تنوين «حسنة» ـ كه براى تعظيم و تفخيم است ـ استفاده مى شود.
پاداشهاى خدا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 8 - 4
4 - احساس بى نيازى از پاداش هاى موعود خداوند ، زمينه بخل ورزى و ترك انفاق
فأمّا من أعطى . .. و أمّا من بخل و استغنى
در برداشت ياد شده، عطف «استغنى» بر «بخل»، عطف سبب بر مسبب دانسته شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 9 - 3
3 - بخلورزى ، ترك انفاق و احساس بى نيازى از پاداش هاى الهى ، نشانه بى اعتمادى به وعده هاى خداوند است .
و أمّا من بخل و استغنى و كذّب بالحسنى
از عطف اين آيه بر آيه قبل ـ چه عطف سبب بر مسبب باشد و چه عكس آن ـ برداشت ياد شده استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 10 - 6
6 - بخلورزى و احساس بى نيازى از پاداش هاى الهى و تكذيب آن ، مايه محروميت از امداد هاى خداوند در دنيا و گرفتارى به فرجامى سخت در آخرت است .
و أمّا من بخل و استغنى . و كذّب بالحسنى . فسنيسّره للعسرى
مراد از «عسرى» ـ به قرينه آيه بعد ـ زمان سقوط و هلاكت است و بر دنيا و آخرت تطبيق مى كند. آيه «و إنّ لنا للآخرة و الاُولى» نيز مؤيد تعميم به آن دو است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 11 - 4
4 - سقوط و هلاكت ثروتمندان بخيل در دنيا و آخرت ، گواه بى ثمر بودن ثروت و واهى بودن احساس بى نيازى آنان از پاداش هاى الهى است .
استغنى . .. و ما يغنى عنه ماله إذا تردّى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 11 - 2
2 - تكذيب قيامت و كيفر و پاداش الهى ، مايه گرفتارى به عذاب جهنم است .
ويل يومئذ للمكذّبين . الذين يكذّبون بيوم الدين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 10 - 6،9
6 - بخلورزى و احساس بى نيازى از پاداش هاى الهى و تكذيب آن ، مايه محروميت از امداد هاى خداوند در دنيا و گرفتارى به فرجامى سخت در آخرت است .
و أمّا من بخل و استغنى . و كذّب بالحسنى . فسنيسّره للعسرى
مراد از «عسرى» ـ به قرينه آيه بعد ـ زمان سقوط و هلاكت است و بر دنيا و آخرت تطبيق مى كند. آيه «و إنّ لنا للآخرة و الاُولى» نيز مؤيد تعميم به آن دو است.
9 - « عن أبى جعفر ( ع ) فى قول اللّه عزّوجلّ « . . .فسنيسّره للعسرى » قال : لايريد شيئاً من الشرّ إلاّ يسّره له ;
از امام باقر(ع) درباره سخن خداى عزّوجلّ «فسنيسّره للعسرى»، روايت شده كه فرمود: [هركه بخل ورزد و خود را از خدا بى نياز بيند و نيكوترين پاداش الهى را تكذيب كند]، درباره انجام دادن هيچ شرّى تصميم نمى گيرد; جز آن كه خداوند آن را براى او آسان مى سازد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 16 - 3
3 - بخل و ثروت اندوزى حاصل از آن و تكذيب پاداش هاى الهى ، زمينه ساز تكذيب حكم انفاق و خوددارى از صرف مال در راه تزكيه نفس
و أمّا من بخل . .. الذى كذّب و تولّى
ارتباط اين آيه با آيات پيشين، بيانگر اتحاد «من بخل. ..» با «الذى كذّب...» است و ارتباط آن با آيات بعد ـ كه از اعطاى مال به قصد تزكيه سخن گفته است ـ قرينه بر اين است كه علاوه بر تكذيبِ هدايت و انذار; تكذيب حكم انفاق نيز مراد است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ماعون - 107 - 7 - 2
2 - بى اعتقادى به معاد و پاداش و كيفر الهى ، مايه بى تفاوتى انسان در برابر ضروريات زندگى مردم
أرءيت الذى يكذّب بالدين . .. و يمنعون الماعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 95 - 9
9- توجه به پاداش برتر الهى ، مانع روى گردانى انسان از تعهدات خويش با خداوند است .
و لاتشتروا بعهد الله . .. إنما عند الله هو خير لكم إن كنتم تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 8
8 - توجه به نظام مجازات و پاداش الهى در آخرت ، گرايش دهنده انسان به نيكى ها و بازدارنده وى از زشتى ها
ليجزى الذين أســوا بما عملوا و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 41 - 8
8 - توجه انسان به نظام عادلانه مجازات الهى ، تشويق كننده او در جديت و تلاش
و أن ليس للإنسـن إلاّ ما سعى . و أنّ سعيه سوف يرى . ثمّ يجزيه الجزاء الأوفى
يادكرد مجازات الهى پس از تأكيد بر اصل مسؤوليت فردى انسان در برابر عمل خويش، بيانگر مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 7
7 - توجه و ايمان به پاداش بزرگ الهى براى مؤمنان ، بازدارنده انسان از وابستگى به اموال و اولاد و گناه به خاطر آنها
و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 6
6 - اعتقاد به تضمين پاداش كامل و بيش از استحقاق از سوى خداوند ، موجب برانگيخته شدن انسان به انجام خالصانه اعمال نيك ( همچون انفاق )
الذين يتلون كتـب اللّه . .. و أنفقوا ممّا رزقنـهم سرًّا و علانية ... ليوفّيهم أُ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 103 - 6،8،9
6 - خداوند ، خواهان آگاهى يافتن مردم به ارزش برتر پاداش هاى الهى بر منافع دنيوى
لمثوبة من عنداللّه خير لو كانوا يعلمون
«لو» در «لو كانوا يعلمون» به معناى تمنى است و تمنى درباره خداوند به معناى اراده تشريعى است. مفعول «يعلمون» همه حقايقى است كه در جمله هاى قبل بيان شده است. از آنهاست برترى پاداش دنيا بر ديگر منافع; يعنى: ليت هم يعلمون ان مثوبة اللّه خير.
8 - تنها دانايان ، وابستگى پاداش هاى الهى را به ايمان و تقوا و برترى آن را بر هر منفعتى ديگر ، در مى يابند .
لمثوبة من عنداللّه خير لو كانوا يعلمون
فعل «يعلمون» در جمله فوق مى تواند فعل لازم بوده و نيازى به مفعول نداشته باشد. بر اين مبنا «لو كانوا يعلمون»; يعنى، اى كاش! اهل علم و دانش بودند تا حقايق مطرح شده را مى فهميدند.
9 - جهل انسان ها به ارزش برتر پاداش هاى الهى ، آنان را به منافع دنيوى دلبسته كرده و از ايمان و تقوا باز داشته است .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا . .. لو كانوا يعلمون
برداشت فوق مبتنى بر اين احتمال است كه «لو» در جمله فوق شرطيه باشد. بر اين اساس احتمالاتى قابل تصور است و از آنهاست اينكه مفعول «يعلمون» برترى پاداش الهى گرفته شود و جواب شرط از جمله «و لو أنهم ءامنوا» استفاده گردد; يعنى: «لو كانوا يعلمون ان ثواب اللّه خير لأمنوا و اتقوا; اگر مى دانستند كه پاداش الهى از منافع دنيوى برتر است، همانا ايمان مى آوردند و تقوا پيشه مى شدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 6
6 - قدرت و ثروت ( هر چند بسيار و افسانه اى باشد ) در نگاه اهل معرفت و مؤمنان دين شناس ، بسى كم ارزش تر از پاداش هاى الهى است .
و قال الذين أُوتوا العلم ويلكم ثواب اللّه خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 1
1 - هيچ كس ، توان ندارد ارزش و اهميت پاداش هاى الهى را براى مؤمنان راستين ، درك كند .
فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين
«نَفْس» شامل هر صاحب حياتى از جمله انسان ها و ملائكه مى شود. سياق نفى مفيد عموم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 9
9 - اعطاى پاداشى افزون بر استحقاق شخص ، نمودى از فضل خداوند است .
ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيدهم من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 1
1 - مؤمنان نيك كردار ، برخوردار از پاداش بى حساب و هميشگى خداوند
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت ياد شده بر اين اساس است كه «غير ممنون» به معناى غير منقطع و يا غير قابل محاسبه باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 10
10 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، به بهترين پاداش و فضل او اميدواراند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا و يزيد
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 109 - 4
4 - اميد پيامبران و مبلغان مخلص دين ، تنها به لطف و پاداش الهى
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 127 - 4
4 - اميد پيامبران و تبليغ كنندگان مخلص دين ، تنها به لطف و پاداش الهى
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 145 - 4
4 - اميد پيامبران و مبلغان مخلص دين ، تنها به لطف و پاداش الهى
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 164 - 4
4 - اميد پيامبران و مبلغان مخلص دين ، تنها به لطف و پاداش الهى
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 180 - 4
4 - اميد پيامبران و مبلغان مخلص دين ، تنها به لطف و پاداش الهى
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 85 - 2
2 - چشمداشت به پاداش الهى ، آرزوى بهشت و درخواست نعمت هاى آن از خداوند ، امرى شايسته و بايسته براى اهل ايمان
و اجعلنى من ورثة جنّة النعيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 29 - 13
13 - اميد داشتن به رحمت و پاداش الهى ـ نه خود را مستحق آن شمردن ـ از ويژگى هاى عالمان خداترس ، تلاوتگر قرآن ، برپادارنده نماز و انفاق كننده در نهان و آشكار
إنّما يخشى اللّه من عباده العلمـؤا . .. إنّ الذين يتلون كتـب اللّه و أقاموا الصل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قيامه - 75 - 23 - 5
5 - « قال على بن موسى الرضا ( ع ) فى قول اللّه عزّوجلّ : « وجوه يومئذ ناضرة . إلى ربّها ناظرة » يعنى مشرقة تنتظر ثوابَ ربّها ;
امام رضا(ع) درباره سخن خداى عزّوجلّ: «وجوه يومئذ ناضرة . إلى ربّها ناظرة» فرمود: يعنى (صورت هايى درآن روز) درخشيده است و در انتظار ثواب پروردگارشان اند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 35 - 13
13 - گذشت و چشم پوشى خداوند از گناهان بزرگ ، بسى با اهميت تر از پاداش هاى بزرگ او است .
ليكفّر اللّه عنهم أسوأ الذى عملوا و يجزيهم أجرهم بأحسن الذى كانوا يعملون
از تقدم ذكرى «ليكفّر اللّه. ..» بر «يجزيهم...» مى توان برداشت بالا را به دست آورد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 2
2- شرافت ايمانى و پاداش الهى به مجاهدان ، شايان دلبستگى و نه سرگرمى هاى بى فرجام دنيا
أنتم الأعلون و اللّه معكم و لن يتركم أعمـلكم .
إنّما الحيوة الدنيالعب و لهو
از ارتباط اين آيه با آيه قبل ـ كه درباره تشويق مؤمنان به جهاد و از ياد نبردن ارجمندى خويش و پاداش الهى بود ـ مطلب بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 23
23 ـ ايمان و آگاهى به پاداش الهى ، زمينه عدم تخلف از وظايف دشوار دينى
ذلك بأنهم لا يصيبهم ظمأ و . .. إن اللّه لا يضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 7
7 - توجه و ايمان به پاداش بزرگ الهى براى مؤمنان ، بازدارنده انسان از وابستگى به اموال و اولاد و گناه به خاطر آنها
و اللّه عنده أجر عظيم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 2،3
2 - پاداش هاى موعود خداوند ، نيكو و تصديق آن بر همگان لازم است .
و صدّق بالحسنى
كلمه «حسنى» يا مصدر است (مانند «رجعى») و يا مؤنث «أحسن» است. در صورت اول معناى تفضيلى نخواهد داشت; بلكه با تأويل به مشتق، معناى «حَسَن» دارد. وصف «الحسنى» خود نشانگر مطلوب بودن تصديق آن است و وعده به فرجام راحت (در آيه بعد) نيز بر سزاوار بودن تصديق، تأكيد كرده است.
3 - سخاوت مندى ، انفاق و تقواپيشگى ، نشانه پذيرش وعده هاى خداوند و باور داشتن پاداش هاى الهى است .
فأمّا من أعطى و اتّقى . و صدّق بالحسنى
عطف اين آيه بر آيه قبل، عطف سبب بر مسبب و يا عكس آن است و در هر صورت، برداشت بالا استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 2
2- جاودانگى ارزش هاى معنوى و پاداش هاى الهى ، راز برترى مطلق آنها بر دستاورد هاى مادى انسان
إنما عند الله هو خير لكم . .. ما عندكم ينفد و ما عند الله باق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 62 - 9
9 - رسيدن به پاداش هاى گران قدر الهى در گرو ايمان به خدا ، باور به قيامت و انجام اعمال صالح است .
من ءامن باللّه . .. فلهم أجرهم عند ربهم
مقيد كردن اجر و پاداش به اينكه نزد خداوند است، اشاره به گران سنگى پاداش دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 103 - 1
1 - كمترين پاداش الهى ، برتر و با ارزشتر از هر منفعتى ديگر است .
لمثوبة من عنداللّه خير
«مثوبة» به معناى پاداش است. وصف «كمترين» در برداشت فوق، از نكره آوردن كلمه «مثوبة» استفاده شده است. مفضل عليه «خير» نيز ذكر نشده تا شامل هر چيز بشود. بنابراين «خير»; يعنى، بهتر است از هر منفعتى كه تصور شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 110 - 12
12 - پاداش كار هاى نيك ، تضمين شده از سوى خداوند ، بدون كمترين كاستى
و ما تقدموا لأنفسكم من خير تجدوه عنداللّه
در برداشت فوق «تجدوه» - چنانچه بسيارى از مفسران گفته اند - به يافتن پاداش عمل تفسير شده است. تعبير كردن از «يافتن پاداش عمل» به «يافتن خود عمل» حاوى اين نكته است كه: پاداش اعمال نيك بدون كمترين كاستى، به انسانها اعطا مى شود; به گونه اى كه گويا همان عمل را مى يابند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 112 - 2،3
2 - پاداش هاى الهى ( بهشت ) از آن كسانى است كه با تمام وجود تسليم خدا شده و از سر اخلاص كار هاى نيك انجام دهند .
من أسلم وجهه للّه و هو محسن فله أجره عند ربه
از مصاديق «أجر» - به دليل آيه قبل - «بهشت» است. «وجه» به معناى صورت است و مراد از آن در آيه شريفه، وجود و ذات آدمى است. «محسن» به كسى گفته مى شود كه كار نيك انجام دهد.
3 - پاداش دهى خداوند پرتوى از ربوبيت اوست .
فله أجره عند ربه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 134 - 11
11 - عدل الهى ، در رسيدگى به اعمال انسان ها و پاداش دهى به ايشان
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 141 - 11
11 - عدل الهى در رسيدگى به اعمال انسان ها و پاداش دهى به آنان
لها ما كسبت و لكم ما كسبتم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 158 - 8
8 - كسانى كه اعمال نيك ( سعى ميان صفا و مروه ) انجام دهند ، از پاداش هاى الهى برخوردار خواهند شد .
و من تطوع خيراً فإن اللّه شاكر عليم
سپاسگزارى خداوند از بندگان، كنايه از پاداش دهى به آنان مى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 194 - 1،2،3
1 ـ بهره مندى از پاداش هاى موعود الهى ، خواسته خردمندان از پروردگار خويش
لاولى الالباب . .. ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
2 ـ خداوند ، نويددهنده پاداش به خردمندان مؤمن
ربّنا و اتنا ما وعدتنا على رسلك
3 ـ پيامبران ، واسطه خداوند در نويد پاداش به خردمندان
اتنا ما وعدتنا على رسلك
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 195 - 33
33 ـ پاداش نيكو ، تنها در نزد خداوند است .
و اللّه عنده حسن الثّواب
تقديم ظرف «عنده»، دلالت بر حصر دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
3 - آل عمران - 3 - 198 - 14
14 ـ بهترين پاداش الهى ، از آنِ ابرار و نيكان است .
و ما عند اللّه خير للابرار
برداشت فوق بر اين مبناست كه «للابرار»، خبر دوّم براى «ما»ى موصوله باشد، نه متعلّق به «خير».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 84 - 9
9 ـ خداوند به نيكوكاران با كثرت ذريه صالح و هدايت يافته پاداش مى دهد.
و وهبنا له إسحق و يعقوب . .. و من ذريته داود و سليمن ... و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 85 - 6،7
6 ـ هدايت ويژه، پاداش خداوند به صالحان است.
كلا هدينا . .. كل من الصلحين
در آيه پيشين سخن از هدايت ويژه براى پيامبران بود و اين آيه آنان را از زمره صالحان مى شمارد. بنابراين وصف مذكور بايد در حصول هدايت ويژه داراى نقش باشد.
7 ـ ذريه صالح پاداش خداوند به نيكوكاران است.
و كذلك نجزى المحسنين . .. كل من الصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 127 - 6
6 ـ پاداش هدايت يافتگان در نزد پروردگارشان تضمين شده است.
و من يرد الله . .. لهم دارالسلم عند ربهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
5 - انعام - 6 - 160 - 3
3 ـ عقوبتهاى خدا عادلانه و پاداشهاى وى جلوه اى از فضل اوست.
من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها و من جاء بالسيئة فلا يجزى إلا مثلها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - اعراف - 7 - 170 - 2،3،6،7
2 ـ خداوند پاداش يهوديان تمسك كننده به تورات و برپا دارنده نماز را تباه نخواهد كرد .
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
چون آيه مورد بحث در سياق آيات مربوط به يهود واقع شده، مى توان گفت مراد از «الذين . .. » يهوديان متعهد هستند، و يا اينكه آنان از مصاديق مورد نظر براى «الذين ... » مى باشند.
3 ـ چنگ زدن به كتاب هاى آسمانى و برپا داشتن نماز ، داراى پاداشى تضمين شده از جانب خداوند
و الذين يمسكون بالكتب . .. إنا لانضيع أجر المصلحين
6 ـ اصلاحگران جوامع ، داراى پاداشى تضمين شده از جانب خداوند
إنا لانضيع أجر المصلحين
كلمه «مصلح» هم به كسى كه عمل صالح انجام مى دهد، يعنى در صدد اصلاح خويش است، گفته مى شود، و هم به شخصى كه در تلاش براى اصلاح ديگران است، اطلاق مى گردد. برداشت فوق بر اساس معناى دوم است.
7 ـ انجام دهندگان اعمال صالح از پاداش هاى الهى بهره مند خواهند شد .
إنا لانضيع أجر المصلحين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 4 - 5
5 ـ ايمان و عمل در رساندن آدمى به پاداش هاى والاى الهى مكمل يكديگرند .
لهم درجت عند ربهم و مغفرة و رزق كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 28 - 6،7،9
6 ـ پايبندى به ارزش هاى الهى و پرهيز از خيانت به دين ، داراى پاداشى عظيم نزد خداوند
لاتخونوا اللّه . .. أنما أمولكم و أولدكم فتنة و أن اللّه عنده أجر عظيم
7 ـ پيروزى و موفقيت مؤمنان در آزمونشان به وسيله مال و اولاد ، موجب بهره مندى آنان از پاداش بزرگ الهى است .
و اعلموا أنما أمولكم و أولدكم فتنة و أن اللّه عنده أجر عظيم
بيان پاداش عظيم الهى پس از تأكيد بر اينكه ثروتها و فرزندان وسيله آزمون هستند، مى تواند بيانگر نكته اى باشد كه در برداشت فوق بدان اشاره شده است.
9 ـ امكانات و جلوه هاى مادى در قبال پاداش الهى ، بسيار ناچيز و بى مقدار است .
و اعلموا أنما أمولكم و أولدكم فتنة و أن اللّه عنده أجر عظيم
برداشت فوق اشاره به وجه ارتباطى است براى دو جمله «انما امولكم . .. » و «أن اللّه عنده ... .»
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
6 - انفال - 8 - 60 - 13،14،17
13 ـ انفاق در راه خدا ، داراى پاداشى كامل و تضمين شده از جانب خدا
و ما تنفقوا من شىء . .. يوف إليكم
14 ـ تأمين كمترين هزينه جهاد ، در پى دارنده پاداش عادلانه الهى
و ما تنفقوا من شىء فى سبيل اللّه يوف إليكم و أنتم لاتظلمون
17 ـ خداوند هرگز در پاداش دادن به بندگان خويش ستم روانمى دارد .
و أنتم لاتظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 22 - 4،5،6
4 ـ پاداش خداوند به مؤمنان مهاجر و مجاهد ، پاداشى بزرگ است .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. إن اللّه عنده أجر عظيم
5 ـ اجر و پاداش بزرگ ، تنها در نزد خداست .
إن اللّه عنده أجر عظيم
تقديم «عنده» بر «أجر عظيم» مى تواند براى افاده حصر باشد.
6 ـ مؤمنان مهاجر و مجاهد ، علاوه بر بهره مندى از رحمت و رضوان الهى و بهشت ، از پاداشى ويژه و بزرگ در پيشگاه خداوند برخوردارند .
الذين ءامنوا و هاجروا و جهدوا . .. و جنت ... إن اللّه عنده أجر عظيم
قرار گرفتن جمله «إن اللّه عنده أجر عظيم» ـ كه داراى معنانى عام و كلى است ـ پس از ذكر پاداشهاى گوناگون مؤمنانِ مهاجر و مجاهد، مى تواند گوياى برداشت فوق باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 71 - 22
22 ـ ارزش و پاداش اعمال زنان و مردان مؤمن در پيشگاه خداوند ، همسان است .
و المؤمنون و المؤمنت . .. أولئك سيرحمهم اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 72 - 15
15 ـ بهشت جاودان ، بوستان هاى پوشيده از درخت ، خانه هاى دلپذير و خشنودى خدا ، پاداش الهى به مؤمنان در برابر امر به معروف و نهى از منكر ، اقامه نماز ، پرداخت زكات و اطاعت از خدا و رسول (صلی الله علیه و آله)
و المؤمنون و المؤمنت . .. يأمرون بالمعروف ... و يطيعون اللّه و رسوله ... وعد الل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 120 - 20
20 ـ جهاد و تحمل رنج و سختى در راه خدا ، احسان و داراى پاداش از سوى خداست .
لا يصيبهم ظمأ و لا نصب و لا مخمصة فى سبيل اللّه . .. إن اللّه لا يضيع أجر المحسن
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 121 - 9
9 ـ آمادگى رزمى و انجام كار هاى مقدماتى جهاد ، داراى اجر و پاداش الهى
و لاينفقون . .. و لايقطعون وادياً إلا كتب لهم
با توجه به اينكه آيات در زمينه جنگ تبوك است و در «تبوك» جنگى صورت نگرفت و نيز چون انفاق و پيمودن دره ها از مقدمات جنگ است، برداشت فوق استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 11 - 10،11
10ـ صابران داراى اعمال صالح ، از پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) برخوردار خواهند شد .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
بنا به گفته گروهى از مفسران ، مراد از «أجركبير» بهشت و موهبتهاى اخروى است.
11ـ دستيابى به پاداش بزرگ الهى ( بهشت ) در گرو بخشوده شدن گناهان است .
أُولـئك لهم مغفرة و أجر كبير
تقديم ذكرى «مغفرت» بر «أجر كبير» مى تواند اشاره به اين باشد كه: رسيدن به پاداش بزرگ الهى و ورود به بهشت ، در گرو آمرزش گناهان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 29 - 7
7ـ مبلغان معارف دين ، مستحق پاداشند و پاداش دهنده ايشان ، خداوند است .
إن أجرى إلاّ على الله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 51 - 6،7
6ـ خداوند ، اعطا كننده پاداش رسالت به پيامبران خويش
إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
7ـ ابلاغ پيام هاى الهى به مردم و تبليغ معارف دين ، درپى دارنده پاداش از ناحيه خداوند
إن أجرى إلاّ على الذى فطرنى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 111 - 6
6ـ كيفررسانى و پاداش دهى خداوند ، پرتوى از ربوبيت اوست .
ليوفينّهم ربك أعمـلهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 115 - 5
5ـ خداوند ، از اجر و پاداش نيكوكاران نمى كاهد و آنان را از پاداش كردارشان محروم نمى سازد .
فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 123 - 12
12ـ خداوند ، پرستشگران و بندگان خويش را از پاداش ها بهره مند مى سازد .
فاعبده . .. و ما ربك بغـفل عما تعملون
از هدفهاى بيان آگاهى خدا به اعمال انسانها ، پس از فرمان به عبادت و پرستش (اعبده) ، تضمين پاداش است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 22 - 9،13
9ـ بهره مندى يوسف ( ع ) از حكمت و علم ، پاداشى الهى بر نيكوكارى او بود .
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
«جزاء»(مصدر نجزى) به معناى سزا و پاداش است.
13ـ برخوردارى نيكوكاران از پاداش هاى الهى در دنيا
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 15،18
15ـ خداوند در اعطاى پاداش به نيكوكاران ، ذره اى از پاداش آنان نمى كاهد .
و لانضيع أجر المحسنين
18ـ به قدرت رسيدن يوسف ( ع ) در سرزمين مصر ، دليلى روشن بر ضايع نشدن اجر نيكوكاران از ناحيه خداوند است .
و كذلك مكّنّا ليوسف فى الأرض . .. و لانضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 88 - 17
17ـ خداوند ، به اعطا كنندگان صدقه پاداش خواهد داد .
إن الله يجزى المتصدقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 13،14
13ـ تقواپيشگى و صبورى موجب بهره مند شدن از پاداش هاى الهى است .
إنه من يتق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جواب شرط (من يتّق . ..) محذوف است و جمله «فإن الله ...» جانشين و گوياى آن محذوف است ; يعنى: من يتق و يصبر فهو من المحسنين و لايضيع الله أجره لأن الله لايضيع أجر المحسنين.
14ـ خداوند ، پاداش نيكوكاران را به طور كامل عطا مى كند و چيزى از آن نمى كاهد .
فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 31 - 7،9
7- ورود به بهشت جاودان و رسيدن به تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان است .
دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون
9- نيل به سعادت اخروى ، جاى گرفتن در بهشت و برآورده شدن تمامى خواسته ها در آن ، پاداش خداوند به تقواپيشگان
و لنعم دار المتّقين . جنّـت عدن ... لهم فيها ما يشاءون كذلك يجزى الله المتّقين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 41 - 1
1- خداوند ، به مسلمانهايى كه مورد ستم واقع شده و به خاطر او هجرت كردند ، جايگاه و مكانى شايسته در دنيا و پاداشى بس بزرگ تر در آخرت عطا مى كند .
و الذين هاجروا فى الله من بعد ما ظلموا لنبوّئنّهم فى الدنيا حسنة و لأجر الأخرة أ
«فى» در «فى الله» به معناى «لام» و براى تعليل است. بنابراين معناى عبارت «هجرت براى كسب رضاى خداوند» است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 95 - 8
8- وفا كنندگان به عهد الهى ، داراى پاداشى محفوظ نزد خداوند
و لاتشتروا بعهد الله . .. إنما عند الله هو خير لكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 97 - 7
7- خداوند ، پاداش دهنده مؤمنان نيك كردار بر اساس بهترين عمل آنان
من عمل صـلحًا . .. و هو مؤمن ... و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 15 - 7
7- عدل الهى ، بر نظام جزاى اعمال حاكم است .
و لاتزر وازرة وزر أخرى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 22 - 2
2- يگانگى خداوند در آفرينش و در پاداش و كيفر دادن به انسان ها و نيز اعطاى نعمت ها ، مقتضى پرهيز از هرگونه شرك در عقيده و عمل
و جعلنا الّيل و النهار . .. و كلّ إنسـن ألزمنـه طـئره ... لاتجعل مع الله إلـهًا
برداشت ياد شده با عنايت به دو نكته است: 1- جمله «لاتجعل مع الله إلـها . ..» به منزله نتيجه براى آيات پيشين است و با پيام هاى اصلى آن آيات ـ كه در سه محور ياد شده در برداشت فوق خلاصه مى شود ـ مرتبط است. 2- اطلاق واژه «لاتجعل» كه شامل نهى از هرگونه شرك مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - اسراء - 17 - 54 - 7
7- ربوبيت الهى ، مقتضى دادن پاداش و يا كيفر به انسانهاست .
ربّكم . .. إن يشأ يرحمكم أو إن يشأ يعذّبكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 1،5،6
1- پاداش مؤمنانِ داراى عمل صالح ، حتمى بوده و از جانب خداوند ، تضمين شده است .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
5- خداوند ، پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهد كرد .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
6- خداوند ، هيچ يك از اَعمال نيك را بدون اجر و مزد نخواهد گذاشت .
إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
نكره بودن «عملاً» در اين جمله، دال بر اطلاق است، لذا شامل هرگونه عمل كوچك يا بزرگ، كم يا زياد مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 44 - 6
6- خداوند ، عطاكننده بهترين پاداش ها و برترين فرجام ها است .
هو خير ثوابًا و خير عقبًا
«ثواب» به معناى «اجر و پاداش» است و «عقب» به معناى «عاقبت و فرجام».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 46 - 6،8
6- پاداش عمل صالح ، از طرف خداوند ، تضمين شده است .
و البـقيـت الصـلحـت خير عند ربّك
8- پاداش خداوند به كردار نيك ، جلوه اى از ربوبيّت او است .
و البـقيـت الصـلحـت خير عند ربّك ثوابًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - مريم - 19 - 96 - 2
2- محبوبيت در دل هاى مردم ، از جمله پاداش هاى خداوند به مؤمنان داراى كردار نيك .
إنّ الذين ءامنوا . .. سيجعل لهم الرحمن ودًّا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 58 - 2
2 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر
و الذين هاجروا فى سبيل اللّه . .. ليرزقنّهم اللّه رزقًا حسنًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 59 - 1
1 - خدا ، عهده دار پاداش مؤمنان مهاجر در جهان آخرت
و الذين هاجروا . .. ليدخلنّهم مدخلاً يرضونه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 60 - 6
6 - نظام ربوبى خداوند ، نظامى بر اساس كيفر و پاداش
إلى ربّهم رجعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - مؤمنون - 23 - 72 - 7،8،9
7 - خداوند ، ضامن پاداش تلاشگران در راه دين و هدايت مردم
فخراج ربّك خير
8 - خدا ، عهده دار پاداش پيامبر (صلی الله علیه و آله) در برابر اداى رسالت
فخراج ربّك خير
9 - پاداش خدا ، بهترين و ارزشمندترين پاداش ها براى مبلغان الهى
فخراج ربّك خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 25 - 8
8 - كيفر و پاداش در سراى آخرت در اختيار خداوند است .
يومئذ يوفّيهم اللّه دينهم الحقّ
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
12 - نور - 24 - 38 - 2،4
2 - مردمانى كه همواره به ياد خدا هستند ، از بهترين و بالاترين پاداش هاى الهى برخوردار خواهند بود .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين نكته است كه كلمه «جزاء» پيش از «أحسن»، در تقدير و مفعول دوم براى «ليجزى» باشد.
4 - چشم پوشى خداوند در مقام پاداش دهى ، از كم و كاستى هاى اعمال نيك مردمانى كه دايم به ياد خدا هستند .
رجال لاتلهيهم تجـرة و لابيع عن ذكر اللّه . .. ليجزيهم اللّه أحسن ما عملوا
اعطاى پاداش بهترين و كامل ترين اعمال به مردمان الهى، ممكن است به اين معنا باشد كه خداوند، كم و كاستى هاى اعمال آنان را ناديده مى گيرد و پاداش عمل كامل را به آنان عنايت مى كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 109 - 3،5
3 - خداوند ، ضامن پاداش تبليغ كنندگان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
آوردن «ربّ العالمين» به جاى «اللّه» مى تواند اشاره به مطلب ياد شده داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 127 - 3،5
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سرا پا نياز و ضعيف .
و ما أسئلكم . .. إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 145 - 3،5
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايتگران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 164 - 3،5
3 - خداوند ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است نه خلق سراپا نياز و ضعف .
و ما أسئلكم عليه من أجر إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - شعراء - 26 - 180 - 3،5
3 - خدا ، ضامن پاداش هدايت گران و مبلغان مخلص دين است .
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
5 - تنها خداوند ، شايسته پاداش خواهى از او است ; نه خلق سراپا نياز و ضعف .
إن أجرى إلاّ على ربّ العـلمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 14 - 5
5 - بهره مند شدن موسى ( ع ) از حكمت و دانش ، پاداش الهى در برابر احسان و نيكوكارى وى
ءاتينـه حكمًا و علمًا و كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 80 - 8
8 - پاداش هاى اخروى خداوند ، ويژه مؤمنان شايسته كردار
ثواب اللّه خير لمن ءامن و عمل صـلحًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - قصص - 28 - 84 - 2،3
2 - پاداش الهى در جهان آخرت ، براساس فضل و احسان و كيفر او ، برپايه عدل و انصاف خواهد بود .
من جاء بالحسنة فله خير منها و من جاء بالسيّئة فلايجزى . .. إلاّ ما كانوا يعملون
3 - دستيابى به پاداش برتر الهى در جهان آخرت ، در گرو داشتن اعمال نيك است .
من جاء بالحسنة فله خير منها
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 3 - 10
10 - فلسفه آزمودن مؤمنان ، مشخص شدن مؤمنان راستين ، جهت پاداش دهى خداوند به آنان است .
و لقد فتنّا . .. فليعلمنّ اللّه الذين صدقوا
برداشت بالا، بنابر اين احتمال است كه تحقق عينى علم خداوند در آزمودن مؤمنان، به منظور اعطاى پاداش به آنان باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 7 - 6،9
6 - خداوند ، در قبال هر يك از اعمال مؤمنان ، بهترين پاداش را مى دهد .
و الذين ءامنوا . .. و لنجزينّهم أحسن الذى كانوايعملون
«أحسن» جانشين «مفعول مطلق محذوف» است. تقدير آيه، چنين است: «و لنجزينّهم جزاءاً أحسن الذى...» (ما، پاداش آنان را، بهترين جزايشان، قرار خواهيم داد).
9 - عمل انسان ها ، مبناى پاداش دهى خدا است .
و لنجزينّهم أحسن الذى كانوا يعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - عنكبوت - 29 - 27 - 4
4 - خداوند ، پاداش ابراهيم ( ع ) را در همين دنيا ، به او عطا كرد .
و ءاتينـه أجره فى الدنيا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - روم - 30 - 45 - 1،2،4،5
1 - خداوند پاداش دهنده مؤمنانِ داراى عمل صالح در قيامت
ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
2 - اعمالِ صالحِ مؤمنان فراهم آورنده زمينه ، براى دريافت پاداش از خداوند ، در قيامت است .
فلأنفسهم يمهدون . ليجزى الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
«لام» در «ليجزى» تعليل براى «يمهدون» است.
4 - پاداش دهى خداوند به مؤمنانِ داراى عمل صالح ، فراتر از استحقاق عمل آنها است .
ليجزى الذين ءامنوا . .. من فضله
ذكر «من فضله» براى بيان اين نكته است كه پاداش در نظر گرفته شده براى مؤمنان، براساس استحقاق نيست، بلكه فزون تر از آن است.
5 - پاداش هاى اخروى خداوند به مؤمنان ( بهشت و نعمت هاى آن ) ، تفضل او است .
ليجزى الذين . .. من فضله
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - لقمان - 31 - 28 - 8
8 - شنوايى و بينايى خداوند ، پشتوانه كيفر و پاداش آدميان پس از رستاخير است .
ما خلقكم و لابعثكم إلاّ كنفس وحدة إنّ اللّه سميع بصير
احتمال دارد ذكر «إنّ اللّه سميع بصير» پس از بيان قدرت خداوند بر بازآفرينى انسان ها پس از مرگ، به اين جهت باشد كه بازآفرينى، براى حساب رسى اَعمال است و پشتوانه آن هم، آگاهى خداوند از اَعمال انسان ها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - سجده - 32 - 17 - 2
2 - چشم شب زنده داران و انفاق كنندگان در راه خدا ، به پاداش هاى وصف ناپذير الهى ، روشن است .
تتجافى جنوبهم عن المضاجع . .. فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعين
«قرّة» احتمال دارد از «قَرّ» به معناى «قرار گرفتن» باشد كه كنايه از رضايت و چشم ندوختن به چيزى ديگر است و احتمال دارد از «قرّ» به معناى «سردى» باشد كه كنايه از خوشحالى و چشم روشنى است. برداشت بالا براساس احتمال دوم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 24 - 1،2،13
1 - خداوند ، به راستگويان ، به خاطر صداقت شان ، پاداش مى دهد .
ليجزى اللّه الصـدقين بصدقهم
لام در «ليجزى» لام عاقبت است.
2 - خداوند ، مؤمنان وفادار به عهد خود را پاداش خواهد داد .
رجال صدقوا ما عـهدوا اللّه عليه . .. ليجزى اللّه الصـدقين بصدقهم
13 - اعطاى پاداش از ناحيه خداوند به راستگويان ، از آمرزگارى و رحمت او است .
ليجزى اللّه الصـدقين . .. إنّ اللّه كان غفورًا رحيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 29 - 1،2،8
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، مأمور بود كه به همسران خود بگويد در صورتى كه آنان ، خداخواهى و آخرت طلبى را پيشه كنند ، خداوند آنان را پاداشى عظيم خواهد داد .
قل لأزوجك . .. و إن كنتنّ تردن اللّه و رسوله و الدار الأخرة فإنّ اللّه أعدّ للمح
2 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش عظيم خداوند ، مشروط به خداخواهى و در پى پيامبر (صلی الله علیه و آله) بودن و آخرت طلبى و نيكوكار بودنشان
و إن كنتنّ تردن اللّه و رسوله و الدار الأخرة فإنّ اللّه أعدّ للمحسنـت منكنّ أجرً
8 - خداوند ، خود براى همسران نيكوكار پيامبر (صلی الله علیه و آله) كه آن حضرت را بر دنيا ترجيح بدهند ، پيشاپيش پاداشى عظيم فراهم كرده است .
فإنّ اللّه أعدّ للمحسنـت منكنّ أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 31 - 4،6
4 - موقعيت افراد در برخوردارى شان از پاداش مضاعف خداوند در مقابل عمل صالح شان نقش دارد .
و من يقنت منكنّ للّه و رسوله و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
6 - برخوردارى همسران پيامبر از پاداش مضاعف الهى ، منوط به تداوم اطاعت و انجام دادن عمل صالح از سوى آنها است .
و من يقنت منكنّ . .. و تعمل صـلحًا نؤتها أجرها مرّتين
فعل مضارع «يقنت» و «تعمل» استمرار را مى رساند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 35 - 2،3،4،5،6،7،10،12،15،17،20،22،25،28،30
2 - مردان و زنانى كه در برابر فرمان خدا تسليم اند ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم مغفرة و أجرًا عظيمًا
3 - مردان و زنان مسلمان ، مشمول آمرزش و غفران الهى اند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم مغفرة
بنابراين احتمال كه مراد از «المسلمين» معناى اصطلاحى آن;يعنى، گرويدگان به دين اسلام باشد، نكته ياد شده، استفاده مى شود.
4 - مردان و زنان مسلمان ، از پاداش بزرگ الهى برخوردارند .
إنّ المسلمين و المسلمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
5 - مردان و زنان مؤمن ، مشمول آمرزش خداوندند .
إنّ . .. و المؤمنين و المؤمنـت ... أعدّ اللّه لهم مغفرة
6 - مردان و زنان با ايمان ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
إنّ . .. و المؤمنين و المؤمنـت ... أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
7 - جنسيت زن و مرد ، در برخوردارى از آمرزش و پاداش الهى ، دخالتى ندارد .
إنّ المسلمين و المسلمـت و المؤمنين و المؤمنـت . .. أعدّ اللّه لهم مغفرة و أجرًا
10 - مردان و زنان مطيع و خاضع ، از پاداش بزرگ خداوند برخوردارند .
و القـنتين و القـنتـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
12 - مردان و زنان صداقت پيشه ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـدقين و الصـدقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
15 - مردان و زنان شكيبا ، از پاداشى با عظمت برخوردارند .
و الصـبرين و الصـبرت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
17 - مردان و زنان فروتن ، از پاداشى عظيم برخوردارند .
و الخـشعين و الخـشعـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
20 - مردان و زنان صدقه پرداز ، از پاداش عظيم الهى برخوردارند .
و المتصدّقين و المتصدّقـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
22 - مردان و زنان روزه گير ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الصـئمين و الصـئمـت . .. أعدّ اللّه لهم ... أجرًا عظيمًا
25 - مردان و زنان عفيف ، از پاداش عظيم خداوند برخوردارند .
و الحـفظين فروجهم و الحـفظـت . .. أعدّ اللّه لهم... أجرًا عظيمًا
28 - مردان و زنانى كه زياد از خداوند ياد مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
30 - مردان و زنانى كه ياد خداوند را در دل ها زنده مى كنند ، از پاداش بزرگ او برخوردارند .
و الذكرين اللّه كثيرًا و الذكرت أعدّ اللّه لهم . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 39 - 9
9 - خداوند ، به پيامبران ، در مقابل تبليغ رسالت هاى الهى ، پاداش مى دهد .
الذين يبلّغون رسـلـت اللّه . .. و كفى باللّه حسيبًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 44 - 5،6
5 - خداوند ، براى مؤمنان ، پيشاپيش ، پاداشى بزرگوارانه تدارك ديده است .
و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
6 - تدارك پاداش كريمانه براى مؤمنان از سوى خداوند ، ناشى از رحمت او به آنها است .
و كان بالمؤمنين رحيمًا . .. و أعدّ لهم أجرًا كريمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 4 - 3
3 - خداوند ، پاداش مؤمنان داراى عمل صالح را خواهد داد .
ليجزى الذين ءامنوا
ضمير فاعلى «ليجزى» به «عالم الغيب» بازمى گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - سبأ - 34 - 47 - 4
4 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، پاداش دهنده رسالت خويش را تنها خداوند مى دانست .
إن أجرى إلاّ على اللّه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 3،4
3 - پاداش الهى به مؤمنان ، بسى بزرگ است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
4 - سعادت و برخوردارى از غفران و اجر بزرگ الهى ، در گرو توأم بودن ايمان و عمل صالح است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 80 - 3،4
3 - اجابت دعا ، نجات از مشكلاتِ اندوه بار ، باقى ماندن نسل و نام نيك و تحيت الهى ، از پاداش هاى خداوند به حضرت نوح ( ع )
و لقد نادينا نوح فلنعم المجيبون . .. سلـم على نوح فى العـلمين . إنّا كذلك نجزى ا
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى
و لقد نادينا نوح فلنعم المجيبون . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند نوح(ع) را از محسنان برشمرده و براى او پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس همچون آن حضرت در پى رسالت الهى باشد و به تبليغ دين بپردازد; از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 105 - 5،6
5 - توفيق انجام مأموريت ذبح فرزند با زنده ماندن وى ، پاداش خداوند به ابراهيم ( ع )
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين
6 - توفيق انجام وظيفه با كمترين صدمه و زيان ، از پاداش هاى الهى به محسنان
قد صدّقت الرءيا إنّا كذلك نجزى المحسنين
كلمه «كذلك» متشكل از دو كلمه حرف تشبيه (كاف) و اسم اشاره (ذلك) است و مشاراليه مصدرى است كه از «صدّقت» گرفته شده است; يعنى، «كما جزيناه بالعفو عن ذبح إبنه نجزى المحسنين; همان گونه كه به ابراهيم با گذشت كردن از قربانى كردن فرزندش، پاداش داديم، به محسنان نيز چنين پاداش خواهيم داد».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 110 - 3،4
3 - فرزنددار شدن ابراهيم ( ع ) و برجاى ماندن نام و آوازه نيك آن حضرت ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
فبشّرنـه بغلـم حليم . .. سلـم على إبرهيم . كذلك نجزى المحسنين
4 - رسالت مداران و مبلغان دينى ، از زمره محسنان و برخورداران از پاداش هاى الهى
سلـم على إبرهيم . كذلك نجزى المحسنين
از اين كه خداوند، ابراهيم(ع) را از محسنان برشمرده و براى آن حضرت پاداش مقرر فرموده است، مى توان استفاده كرد كه هر كس چونان ابراهيم(ع) در پى رسالت الهى باشد و به تبليغ دين بپردازد، از محسنان شمرده شده و از پاداش هاى الهى بهره مند خواهد شد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 121 - 3
3 - نجات موسى و هارون ( عليهماالسلام ) و قوم شان از اندوهى بزرگ ، اعطاى كتاب آسمانى و باقى ماندن نام و آوازه نيك آنان ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و نجّينـهما و قومهما من الكرب العظيم . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 131 - 3
3 - باقى ماندن نام و آوازه نيك الياس پيامبر ( ع ) ، از پاداش هاى خداوند به ايشان
و تركنا عليه فى الأخرين . .. إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - صافات - 37 - 135 - 5
5 - انتساب به خوبان ( چونان پيامبران ) ، هيچ تأثيرى در سرنوشت اخروى و كيفر و پاداش الهى ندارد .
إذ نجّينـه و أهله أجمعين . إلاّ عجوزًا فى الغـبرين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 22 - 17
17 - پاداش الهى به بهشتيان ، فراوان و توصيف ناپذير است .
و الذين ءامنوا . .. ذلك هو الفضل الكبير
بنابراين كه «ذلك» اشاره به مجموعه هاى نعمت هاى بهشتيان داشته باشد، برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - شورى - 42 - 23 - 15
15 - تمامى اعمال نيك آدمى حتى كوچك ترين آنها ، برخوردار از پاداش افزون الهى
و من يقترف حسنة نزد له فيها حسنًا
تنكير «حسنة» براى تنويع است و شامل تمامى اعمال مؤمنان ـ از كوچك ترين تا بزرگ ترين آنها ـ مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 28 - 5
5 - استمرار دين توحيدى در نسل ابراهيم ( ع ) ، پاداش الهى به آن حضرت در قبال تلاش هاى او در مسير اعتلاى كلمه توحيد
و إذ قال إبرهيم . .. و جعلها كلمة باقية فى عقبه
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين احتمال است كه «جعلها» در مقام بيان لطف خداوند در برابر مجاهدت ها و تلاش هاى حضرت ابراهيم(ع) باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - زخرف - 43 - 70 - 4
4 - همراهى اهل تقوا در بهشت با همسران دنيوى خويش ، پاداش الهى براى آنان
ادخلوا الجنّة أنتم و أزوجكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 14 - 9
9 - خداوند ، پاداش دهنده و مجازات كننده ملت ها ، براساس عملكرد خود آنان
ليجزى قومًا بما كانوا يكسبون
«قوماً» ممكن است به تمامى ملت ها (اعم از مؤمن و كافر) نظر داشته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 8
8 - عدل الهى ، متجلى در نظام كيفر و پاداش
و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 4 - 29
29- تضمين قطعى پاداش شهيدان ، از سوى خداوند
و الذين قتلوا فى سبيل اللّه فلن يضلّ أعمـلهم
«فلن يضلّ. ..» مى تواند ناظر به آخرت باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 6،9
6- پاداش مؤمنان تقواپيشه ، تضمين شده از سوى خداوند
و إن تؤمنوا و تتّقوا يؤتكم أجوركم
9- خداوند ، اعطا كننده پاداش و نه نيازمند به اموال و دارايى خلق
يؤتكم أجوركم و لا يسئلكم أمولكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 10 - 10
10 - پاداش عظيم الهى ، به وفاكنندگان به پيمان خويش با خداوند و پيامبر (صلی الله علیه و آله)
و من أوفى . .. فسيؤتيه أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 15 - 4
4 - غنايم خيبر ، ارمغان الهى به مسلمانان ، در پى اقدام به سفر پر خطر حديبيه *
سيقول المخلّفون إذا انطلقتم إلى مغانم لتأخذوها
سفر حديبيه، در آغاز چنين مى نمود كه فرجامى بس مبهم و آميخته با خطر دارد و مؤمنان واقعى با اين همه بدان اقدام كردند و در پى آن خداوند نويد غنايم خيبر را به ايشان داد. با توجه به اين مطالب، احتمال مى رود كه ميان تن دادن به آن مشكلات و دست يابى به اين غنايم ارتباطى باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 17 - 4
4 - باغ هاى بهشت ، با نهر هاى هميشه جارى ، پاداش الهى به شركت كنندگان در جهاد و نبرد با دشمنان دين
و من يطع اللّه و رسوله يدخله جنّـت تجرى
با توجه به اين كه سياق آيات، در رابطه با جنگ و جهاد مى باشد; مراد از «من يطع. ..» كسى است كه فرمان جهاد را اطاعت كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 18 - 13
13 - صلح حديبيه و پيروزى هاى پس از آن ، پاداش الهى به مؤمنان حاضر در بيعت رضوان
لقد رضى اللّه عن المؤمنين إذ يبايعونك . .. و أثـبهم فتحًا قريبًا
بنابراين كه مراد از «فتحاً قريباً» ـ به قرينه سياق آيات ـ صلح حديبيه باشد، برداشت ياد شده به دست مى آيد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 19 - 3
3 - پاداش هاى مادى و معنوى خداوند ، به مؤمنان وفادار و مورد رضايت خويش
لقد رضى اللّه . .. فأنزل السكينة عليهم ... و مغانم كثيرة يأخذونها
«أنزل السكينة» اشاره به پاداش معنوى و «مغانم. ..» نظر به پاداش هاى مادى دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 24 - 10
10 - امداد هاى الهى در حق مؤمنان ، پاداشى به عملكرد شايسته آنان در جريان حديبيه *
و كان اللّه بما تعملون بصيرًا
ارتباط «كان اللّه. ..» با صدر آيه، نتيجه مى دهد كه الطاف الهى در حق اهل ايمان، از آن جهت صورت گرفته است كه خداوند بر اعمال گذشته آنان، نظارت عميق داشته و ايشان را شايسته آن موهبت ها دانسته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 29 - 44
44- آميختگى ايمان و عمل صالح ، شرط برخوردارى مؤمنان از مغفرت و پاداش عظيم الهى
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 6
6 - رعايت عدالت ، در نظام كيفر و جزاى الهى
ليجزى الذين أســوا بما عملوا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 32 - 2
2 - نيك كردارى به همراه اجتناب از گناهان كبيره ، شرط برخوردارى از پاداش الهى
و يجزى الذين أحسنوا بالحسنى . الذين يجتنبون كبـئر الإثم و الفوحش
ذكر «الذين يجتنبون. ..» ـ به دنبال «الذين أحسنوا» ـ مى تواند بيانگر شرط دوم براى بهره مندى انسان، از پاداش الهى
باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 55 - 1
1 - امتنان خداوند بر خلق ، به خاطر قرار دادن پاداش هايى چون نعمت هاى بهشت براى ايشان
متّكـين على فرش . .. فبأىّ ءالآء ربّكما تكذّبان
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - رحمن - 55 - 60 - 1
1 - نعمت هاى شگرف بهشت ، پاداش و احسان خداوند به اعمال نيك و شايسته خلق
كأنّهنّ الياقوت . .. هل جزاء الإحسـن إلاّالإحسـن
واژه «إحسان» در لغت عرب بر دو معنا اطلاق مى شود: الف) كار نيك، ب) نيكى به غير. در آيه شريفه «احسان» اول به معناى اول و احسان دوم به معناى دوم به كار رفته است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 24 - 2
2 - برخوردارى پيشتازان ( سابقون ) ، از مقام قرب الهى در جهان آخرت و دستيابى آنان به بهشت سرشار از نعمت ، پاداش الهى به آنان در قبال اعمال صالح شان
و السـبقون السـبقون . أُولـئك المقرّبون . فى جنّـت النعيم ... جزاء بما كانوا يعم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - واقعه - 56 - 38 - 2
2 - حوريان بهشت ، پاداش الهى به اصحاب اليمين
إنّا أنشأنـهنّ . .. لأصحـب اليمين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 10 - 23
23 - پاداش الهى به مجاهدان و انفاق گران در راه خدا ، بهترين و نيكوترين پاداش است .
و كلاًّ وعد اللّه الحسنى
«حسنى» (مؤنث «أحسن»)، به معناى نيكوتر است. گفتنى است كه «الحسنى»، صفت براى موصوف محذوف است; يعنى، «و كلاًّ وعد اللّه المثوبة الحسنى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حديد - 57 - 27 - 21
21 - راهبان حقيقى در پيشگاه خدا مأجوراند .
فـاتينا الذين ءامنوا منهم أجرهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - جمعه - 62 - 11 - 9
9 - ثواب نماز جمعه ، براى برپادارندگان آن ، در نزد خداوند محفوظ است .
قل ما عند اللّه خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 15 - 5،6
5 - اجر بزرگ ، در پيشگاه خداوند است .
و اللّه عنده أجر عظيم
6 - رهايى از دلبستگى به اموال و اولاد و ترجيح دين دارى بر وابستگى به آنها ، داراى پاداش بزرگ الهى است .
و اللّه عنده أجر عظيم
يادآورى پاداش بزرگ الهى، پس از هشدار درباره وابستگى به اموال و اولاد خويش، بيانگر مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - تغابن - 64 - 17 - 4،11
4 - قرض به خدا ( انفاق ) ، موجب بهره مندى از سود و پاداش مضاعف الهى است .
إن تقرضوا اللّه قرضًا حسنًا يضـعفه لكم
11 - انفاق نمودن به منظور دستيابى به پاداش الهى ، امرى جايز و قابل جمع با نيت خالص و انگيزه الهى است .
أنفقوا . .. إن تقرضوا اللّه ... يضـعفه لكم و يغفر لكم
توصيه به انفاق، همراه با مقرر داشتن پاداش مضاعف ـ كه موجب ايجاد انگيزه در انسان براى انفاق مى شود ـ بيانگر مطلب ياد شده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - طلاق - 65 - 5 - 8،9،10
8 - كسانى كه تقوا پيشه كنند ، از اجر بزرگ الهى بهره مند خواهند شد .
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
9 - خداترسى و تقواپيشگى ، عامل دريافت اجرى بزرگ از جانب خداوند
و من يتّق اللّه . .. يعظم له أجرًا
10 - رعايت تقوا از سوى مردان و زنان مطلّقه ، موجب بهره مند شدن آنان از اجر بزرگ الهى
فطلّقوهنّ لعدّتهنّ . .. و من يتّق اللّه ... يعظم له أجرًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 12 - 1
1 - خداترسان ، مشمول غفران عظيم خداوند و بهره مند از پاداش بزرگ او
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
تنكير «مغفرة»; دلالت بر تعظيم دارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 1،2
1 - پيامبر (صلی الله علیه و آله) ، برخوردار از پاداش الهى
و إنّ لك لأجرًا
2 - پاداش پيامبر (صلی الله علیه و آله) در پيشگاه خداوند ، بى پايان و روزافزون
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون
«غير ممنون»، اگر از «منّ» (قطع) مشتق باشد، به معناى بى انقطاع و روز افزون و اگر از «منّت» گرفته شده باشد، به معناى بى منت و بدون به رخ كشيدن خواهد بود. گفتنى است كه برداشت بالا مبتنى بر معناى نخست است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - مرسلات - 77 - 44 - 4
4 - احسان و رفتار خوب انسان ، داراى جزا و پاداش در پيشگاه خداوند
إنّا كذلك نجزى المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 20 - 12
12 - پاداش انفاق گرانِ باتقوا ، مايه رشد و كمال آنان و برخاسته از ربوبيت و مقام والاى خداوند است .
ربّه الأعلى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 21 - 3
3 - خداوند ، تضمين كننده پاداش انفاق گرانِ باتقوا و برآورنده آرزوى آنان در رسيدن به مقام قرب الهى است .
إلاّ ابتغاء وجه ربّه الأعلى . و لسوف يرضى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - علق - 96 - 3 - 6
6 - قرائت قرآن ، داراى منافعى بسيار و تضمين شده از سوى خداوند
اقرأ و ربّك الأكرم
توصيف خداوند به «كريم ترين» ـ پس از امر به قرائت ـ بيانگر تأثير آن در فراهم آمدن زمينه كرامت و احسان خداوند است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - بينه - 98 - 8 - 1،13
1 - استقرار در باغ هاى بهشت و جاودانگى در آن ، پاداش تضمين شده خداوند براى مؤمنان نيكوكردار
الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. جزاؤهم عند ربّهم جنّـت عدن تجرى من تحتها الأن
13 - رضايت خداوند ، از مؤمنانِ صالح و رضايت آنان از او ، پاداش ايمان و عمل نيك ايشان است .
جزاؤهم . .. رضى اللّه عنهم و رضوا عنه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 73 - 11
11 - پاداش هاى خداوند ، بهترين و پاينده ترين پاداش ها است .
واللّه خير و أبقى
خيربودن خداوند براى انسان ـ بنابراين كه «خير» اسم تفضيل باشد ـ ناظر به بهتر بودن پاداش هاى او نيز مى باشد و اطلاق «أبقى» شامل هر چيزى است كه به خداوند ارتباط يابد; يعنى، او و پاداش ها و عذابش، باقى تر و پاينده تر است. اين سخن پاسخى است از ساحران به فرعون كه گفته بود: «أيّنا أشدّ عذاباً و أبقى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - حشر - 59 - 18 - 15
15 - آگاهى ژرف خداوند به اعمال خلق ، پشتوانه نظام كيفر و پاداش
و لتنظر نفس ما قدّمت لغد . .. إنّ اللّه خبير بما تعملون
توجه به پيوند مفهومى صدر آيه (مسؤوليت اخروى انسان در قبال كرده هاى خويش) و ختام آيه (علم و آگاهى ژرف الهى) مطلب بالا را نتيجه مى دهد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - يونس - 10 - 27 - 2
2 ـ خداوند در قيامت ، در كيفر دادن بدكاران به عدل و در پاداش دادن به نيكوكاران به فضل ، رفتار خواهد كرد .
للذين أحسنوا الحسنى و زيادة . .. و الذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها
تعبير «الحسنى» و «زيادة» ـ در مورد پاداش نيكوكاران ـ بيانگر فضل و عبارت «جزاء سيئة بمثلها» ـ در مورد كيفر بدكاران ـ بيانگر عدالت و نفى ظلم است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 1،2
1- دستاورد هاى مادى انسان ، فناپذير و ارزش هاى معنوى و پاداش هاى الهى ، باقى و جاودانه است .
ما عندكم ينفد و ما عند الله باق
2- جاودانگى ارزش هاى معنوى و پاداش هاى الهى ، راز برترى مطلق آنها بر دستاورد هاى مادى انسان
إنما عند الله هو خير لكم . .. ما عندكم ينفد و ما عند الله باق
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 3 - 2
2- نعمت ها و پاداش هاى الهى ، در آخرت زوال ناپذير است .
أنّ لهم أجرًا حسنًا . مكثين فيه أبدًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - فتح - 48 - 5 - 3
3 - علم و حكمت الهى ، پشتوانه پاداش او به اهل ايمان *
و كان اللّه عليمًا حكيمًا . ليدخل المؤمنين و المؤمنـت جنّـت
در صورتى كه ميان ذيل آيه قبل (كان اللّه. ..) با «ليدخل...» ارتباطى لحاظ شود، مطلب بالا را مى توان نتيجه گرفت.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 31 - 3
3 - علم گسترده و قدرت مطلقه خداوند ، پشتوانه حتمى بودن نظام جزا و پاداش او
هو أعلم . .. و للّه ما فى السمـوت و ... ليجزى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 28 - 15
15 - كيفر و پاداش خداوند در قيامت ، چيزى جز حقيقت اعمال انسان در دنيا نيست . *
اليوم تجزون ما كنتم تعملون
از تعبير «تجزون ما كنتم تعملون» مى توان استفاده كرد كه جزاى خداوند در قيامت، همان اعمال خود انسان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - هود - 11 - 110 - 5
5ـ اختلاف انسان ها در پذيرش و عدم پذيرش كتاب هاى آسمانى ، مقتضى داورى خداوند ميان آنان و زمينه ساز پيامد هاى آن داورى ( پاداش و كيفر ) است .
فاختلف فيه و لولا كلمة سبقت من ربك لقضى بينهم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 41 - 9
9ـ خداوند ، اعمال و رفتار آدميان را محاسبه مى كند و بر اساس آن ، ايشان را سزا مى دهد .
و هو سريع الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 96 - 7
7- گذشتن از ماديات به اميد رسيدن به پاداش هاى جاودان الهى ، نيازمند صبر و شكيبايى است .
ما عندكم ينفد و ما عند الله باق و لنجزينّ الذين صبروا أجرهم بأحسن ما كانوا يعملو
تذكر به فناپذيرى ماديات و جاودانگى معنويات و سپس مطرح ساختن صبر و شكيبايى، مى رساند كه گذشتن از ماديات و دل بستن به نعمتهاى اخروى، نيازمند صبر است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
10 - كهف - 18 - 30 - 4
4- برخوردارى مؤمنان از پاداش الهى ، از نتايج عمل نيك آنها است .
إِنَّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت إنّا لانضيع أجر من أحسن عملاً
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - انبياء - 21 - 94 - 5
5- نقش سعى و تلاش خود انسان در دستيابى به پاداش الهى و سرنوشت خويش
فمن يعمل . .. فلاكفران لسعيه
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 7 - 4،6
4 - سعادت و برخوردارى از غفران و اجر بزرگ الهى ، در گرو توأم بودن ايمان و عمل صالح است .
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
6 - ايمان همراه با عمل صالح ، از موجبات آمرزش الهى و بهره مند شدن از اجر بزرگ خداوند
و الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 30 - 1
1 - عالمان خداترس ، به منظور دريافت اجر الهى ، به تلاوت قرآن ، اقامه نماز و انفاق مى پردازند .
إنّما يخشى اللّه من عباده العلمـؤا . .. إنّ الذين يتلون كتـب اللّه ... ليوفّيهم
برداشت ياد شده، مبتنى بر اين است كه لام در «ليوفّيهم» براى تعليل بوده و اين جمله متعلق به «يتلون» باشد; يعنى، قرآن را تلاوت مى كنند و . .. به خاطر آن كه خداوند به آنان پاداش كامل عنايت كند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - مجادله - 58 - 11 - 3
3 - عمل به توصيه هاى الهى ، داراى پاداش متناسب در پيشگاه خداوند
فافسحوا يفسح اللّه لكم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - ملك - 67 - 12 - 2،3
2 - ترس از خدا ـ در عين پنهان بودن او از انظار ـ عامل جلب غفران و پاداش بزرگ الهى
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
«با» در «بالغيب» يا به معناى ملابست است و يا به معناى «فى». در صورت اول «بالغيب» حال براى «ربّهم» و در صورت دوم متعلق به «يخشون» خواهد بود. گفتنى است برداشت ياد شده، مبتنى بر احتمال نخست مى باشد.
3 - ترس از خدا به دور از انظار مردمان و پيراسته از ريا ، موجب جلب غفران و پاداش بزرگ او است .
إنّ الذين يخشون ربّهم بالغيب لهم مغفرة و أجر كبير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 9 - 2
2 - پاداش هاى موعود الهى ، نيكو و تكذيب آن ناروا است .
و كذّب بالحسنى
معناى كلمه «الحسنى» (زيباتر)، در خود تمجيد و مطلوبيت را گنجانده است. بنابراين وصفى است كه خود بيانگر نامطلوب بودن تكذيب آن است و تهديد به فرجام دشوار (در آيه بعد) نيز بر ناروا بودن آن تأكيد كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 8 - 3
3 - اعتماد به اموال خويش و احساس بى نيازى در برابر پاداش هاى موعودِ خداوند ، خصلتى نكوهيده است .
و صدّق بالحسنى . .. فأمّا من ... استغنى
مراد از «استغنى» ـ به قرينه جمله «صدّق بالحسنى» در آيات پيشين ـ ممكن است استغناى از «حسنى» (پاداش هاى نيك خداوند) باشد. بيان فرجام دشوار (العسرى) براى صاحبان اين خصلت ها (در آيات بعد) بيانگر نكوهش آن خصلت ها است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 9 - 2
2 - پاداش هاى موعود الهى ، نيكو و تكذيب آن ناروا است .
و كذّب بالحسنى
معناى كلمه «الحسنى» (زيباتر)، در خود تمجيد و مطلوبيت را گنجانده است. بنابراين وصفى است كه خود بيانگر نامطلوب بودن تكذيب آن است و تهديد به فرجام دشوار (در آيه بعد) نيز بر ناروا بودن آن تأكيد كرده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
1 - بقره - 2 - 103 - 2،3،4،7،8
2 - پاداش هاى الهى در گرو ايمان و رعايت تقوا ( پرهيز از گناهان ) است .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة من عنداللّه خير
3 - ايمان بدون پرهيز از گناهان و پرهيز از گناه بدون ايمان ، موجب بهره مندى از پاداش هاى الهى نخواهد شد .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة
4 - يهوديان در صورت ايمان به پيامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن و پرهيز از گناهان ( سحر ، بى اعتنايى به كتاب هاى آسمانى و . . . ) از پاداش هاى الهى بهره مند مى شدند .
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة من عنداللّه خير
مراد از ضمير در «أنهم» به قرينه آيه 99 و 101 يهوديان كافر به پيامبر و قرآن است. قابل ذكر است كه جمله «لمثوبة ...» جانشين جواب شرط است و آن جواب جمله اى همانند «لأثيبوا» (همانا پاداش داده مى شدند) است.
7 - خداوند ، خواهان آگاهى يافتن مردم به وابستگى پاداش هاى الهى به ايمان و تقوا
و لو أنهم ءامنوا و اتقوا لمثوبة . .. لو كانوا يعلمون
در برداشت فوق مفعول «يعلمون» حقيقتى گرفته شده كه جمله شرطيه «لو أنهم . ..» آن را بيان مى دارد; يعنى: ليت يعلمون أن مثوبة اللّه مشروط بالايمان و التقوى.
8 - تنها دانايان ، وابستگى پاداش هاى الهى را به ايمان و تقوا و برترى آن را بر هر منفعتى ديگر ، در مى يابند .
لمثوبة من عنداللّه خير لو كانوا يعلمون
فعل «يعلمون» در جمله فوق مى تواند فعل لازم بوده و نيازى به مفعول نداشته باشد. بر اين مبنا «لو كانوا يعلمون»; يعنى، اى كاش! اهل علم و دانش بودند تا حقايق مطرح شده را مى فهميدند.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - حج - 22 - 50 - 2
2 - همراهى ايمان با عمل صالح ، شرط بهره مندى از پاداش هاى الهى
فالذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت . .. و رزق كريم
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 4
4 - همراه بودن ايمان و عمل صالح ، شرط بهرهورى از اجر بى حساب و بى منت الهى
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - زمر - 39 - 70 - 9
9 - علم برتر و همه جانبه خداوند ، پشتوانه داورى و جزاى عادلانه او است .
و قضى بينهم بالحقّ و هم لايظلمون . .. و هو أعلم بما يفعلون
عموميت پاداشهاى خدا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - جاثيه - 45 - 22 - 7
7 - نبود هيچ گونه استثنا و تبعيض ، در نظام كيفرى و پاداش دهى خداوند به خلق
و لتجزى كلّ نفس بما كسبت و هم لايظلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 29 - 14
14 - خداترسى ، تلاوت قرآن كريم ، برپاداشتن نماز و انفاق در نهان و آشكار ، از عوامل اميدوارى به لطف و پاداش الهى
إنّما يخشى اللّه من عباده العلمـؤا . .. إنّ الذين يتلون كتـب اللّه و أقاموا الصل
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
7 - توبه - 9 - 105 - 12
12 ـ علم خدا به آشكار و نهان ، تضمينى بر پاداش دادن و كيفر كردن دقيق انسان ها در قيامت
ستردون إلى علم الغيب و الشهدة فينبئكم بما كنتم تعملون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
9 - نحل - 16 - 95 - 11
11- روى گردانان از تكاليف و تعهدات الهى ، مردمى ناآگاه و بى توجه به پاداش هاى برتر خداوندى اند .
و لاتشتروا بعهد الله . .. إنما عند الله هو خير لكم إن كنتم تعلمون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 10 - 1
1 - خداوند ، بخيلان و زراندوزانى را كه تكذيب گر پاداش هاى الهى اند ، به آينده اى سخت دچار و راه گرفتارى به آن را برايشان هموار مى سازد .
فسنيسّره للعسرى
تعبير «آسان ساختن» در اين آيه، لزوماً تعبيرى استهزاآميز نيست; زيرا مى توان گفت: مراد مهيّا ساختن زمينه درافتادن به فرجام سخت است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 90 - 18
18ـ پاداش دهى خداوند نظام دار و قانونمند است .
من يتّق و يصبر فإن الله لايضيع أجر المحسنين
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - رعد - 13 - 41 - 10
10ـ مجازات هاى الهى قانونمند و داراى نظامى خاص
و هو سريع الحساب
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
18 - نجم - 53 - 39 - 3
3 - قانونمند بودن نظام پاداش و مجازات الهى
ألاّتزر وازرة وزر أُخرى . و أن ليس للإنسـن إلاّ ما سعى
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 8
8 - پاداش و عطا هاى خداوند به بهشتيان ، داراى نظم و حسابى خاص و مناسب با درجات تقواى آنان است .
إنّ للمتّقين . .. عطاء حسابًا
چنانچه «حساب» به معناى اسم مفعول (محاسبه شده) باشد، مراد از جزاء حساب شده، جزائى است كه با ميزان اعمال تقواپيشگان مناسب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - مطففين - 83 - 15 - 9
9 - « عن على بن الحسن بن على بن الفضّال عن أبيه قال : سألت الرضا على بن موسى ( ع ) عن قول اللّه عزّوجلّ : « كلاّ إنّهم عن ربّهم يومئذ لمحجوبون » فقال : إنّ اللّه تبارك و تعالى لايوصف بمكان يحلّ فيه فيُحجب عنه فيه عباده و لـكنّه يعنى : أنّهم عن ثواب ربّهم لمحجوبون ;
على بن حسن بن على بن فضّال از پدرش (حسن) روايت كرده كه از امام رضا(ع) درباره قول خداى عزّوجلّ: «كلاّ إنّهم عن ربّهم يومئذ لمحجوبون» سؤال كردم، فرمود: خداى تبارك و تعالى توصيف نمى شود به داشتن مكانى كه در آن جا گيرد و بندگانش از ديدن او در آن جا مانع داشته باشند; بلكه معناى آيه اين است كه آنان از ثواب پروردگارشان محجوب و محروم اند».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 9 - 4
4 - وجود زمينه محروميت از پاداش هاى نيكوى الهى ، براى بخيلان و زراندوزان
و أمّا من بخل و استغنى . و كذّب بالحسنى
جمله «كذّب بالحسنى»، بخل و ثروت اندوزى را «تكذيب حسنى» ناميده است; يعنى، كسى كه «حسنى» (فرجام نيك) را باور دارد، اين دو راه را انتخاب نمى كند; زيرا در اين صورت، خود را در معرض محروميت از آن قرار داده است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
14 - احزاب - 33 - 29 - 4
4 - پاداش هاى خداوند ، متفاوت بوده و برخى از آنها ، درجه اى برتر دارند .
فإنّ اللّه أعدّ . .. أجرًا عظيمًا
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - نبأ - 78 - 36 - 8
8 - پاداش و عطا هاى خداوند به بهشتيان ، داراى نظم و حسابى خاص و مناسب با درجات تقواى آنان است .
إنّ للمتّقين . .. عطاء حسابًا
چنانچه «حساب» به معناى اسم مفعول (محاسبه شده) باشد، مراد از جزاء حساب شده، جزائى است كه با ميزان اعمال تقواپيشگان مناسب باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 56 - 14
14ـ خداوند ، نيكوكاران را در دنيا از پاداش هاى خويش بهره مند مى سازد .
و لانضيع أجر المحسنين
به قرينه آيه بعد ، مراد از «أجر» پاداشهاى دنيوى است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
8 - يوسف - 12 - 57 - 2
2ـ نيكوكاران علاوه بر بهره مند شدن از پاداش در حيات دنيا ، از پاداش هاى برتر اخروى نيز برخوردار خواهند شد .
لانضيع أجر المحسنين. و لأجر الأخرة خير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 7
7 - پاداش دهى خداوند براساس فضل و بخشش و مجازات او بر پايه عدل و داد
من جاء بالحسنة فله خير منها. .. و من جاء بالسيّئة... هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملو
خداوند در مورد حسنه مى فرمايد: «فله خير منها» و اين بيانگر تفضل است; ولى درباره سيئه مى فرمايد «هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملون» و اين بيانگر عدل و تطابق و تناسب كيفر با عمل است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
15 - فاطر - 35 - 8 - 16
16 - نظام كيفر و پاداش خداوند ، بر اساس علم همه جانبه او به احوال و كردار بندگان است .
الذين كفروا لهم عذاب شديد . .. إنّ اللّه عليم بما يصنعون
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 40 - 15
15 - عملكرد انسان ، مبناى كيفر و پاداش الهى است .
اعملوا ما شئتم إنّه بما تعملون بصير
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - احقاف - 46 - 16 - 2
2- بهترين و ارزشمندترين عمل نيك مؤمن ، معيار و ملاك سنجش و پاداش الهى به ديگر اعمال نيك وى *
أُولـئك الذين نتقبّل عنهم أحسن ما عملوا
برداشت ياد شده بدان احتمال است كه در آيه شريفه چيزى در تقديرى باشد; به اين صورت: «نتقبّل عنهم حسناتهم بأحسن ما عملوا»; زيرا مسلّماً تعبير «أحسن» بدان معنا نيست كه خداوند بهترين اعمال را قبول مى كند و اعمال ديگر را ناديده مى گيرد; هر چند نيك باشد! از طرفى آيه شريفه در مقام امتنان است.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 6 - 1
1 - دسته اى از مردم ، پاداش هاى موعود الهى را تصديق كرده ، براى رسيدن به آن تلاش مى كنند .
و صدّق بالحسنى
مراد از «الحسنى» ـ به قرينه فعل هاى «صدّق» و «كذّب» ـ پاداش هاى نيكو و وعده به آنها است; بنابراين مراد از آن، «المثوبة الحسنى» يا «العِدَة الحسنى» و نظاير آن است. جمله «صدّق بالحسنى» بيان يكى از مصداق هاى «سعى» در آيات پيشين است; از اين رو شامل تصديق عملى نيز مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
20 - ليل - 92 - 7 - 1
1 - خداوند ، اهل سخاوت و تقوا و تصديق كنندگان پاداش هاى موعود را ، براى انجام دادن كار هاى خير ، آماده و توانا مى سازد .
فسنيسّره لليسرى
فعل «يسّر»; يعنى، آسان ساخت (قاموس) و توفيق داد (صحاح). «يسرى» وصف براى موصوف محذوفى از قبيل «الطريقة»، «الشريعة» و يا نظاير آن و به معناى سهل تر و آسان تر است. تغيير عبارت از «سنيسّر له اليسرى» به «سنيسّره لليسرى» بيانگر آن است كه خداوند، وعده ايجاد تحولاتى را در درون شخص مى دهد تا با سهولت، پذيراى آسان ترين شريعت ها گردد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
13 - نمل - 27 - 90 - 10
10 - محاسبه و جزاى اعمال انسان ، براساس علم دقيق و همه جانبه الهى
إنّه خبير بما تفعلون . .. فكبّت وجوههم فى النّار هل تجزون إلاّ ما كنتم تعملون
مطلب ياد شده با توجه به ارتباط اين آيه با ذيل آيه 88 (إنّه خبير بما تفعلون) استفاده مى شود.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
16 - فصلت - 41 - 8 - 2
2 - خداوند در پاداش دادن به مؤمنان نيك كردار ، هيچ گونه منّتى بر آنان نخواهد گذاشت .
إنّ الذين ءامنوا و عملوا الصـلحـت لهم أجر غير ممنون
برداشت بالا مبتنى بر اين نكته است كه «ممنون» از ماده «منت» اشتقاق يافته باشد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
17 - محمد - 47 - 36 - 10
10- پاداش الهى به مؤمنان متقى ، به گونه اى رايگان و نه در قبال درخواست مال از ايشان
يؤتكم أجوركم و لايسئلكم أمولكم
«لايسئلكم أموالكم» در رابطه با جمله «يؤتكم أجوركم» است و دفع دخل مقدّر مى كند; يعنى، خداوند در قبال پاداش هاى خود، چيزى جز ايمان و تقوا از شما انتظار ندارد.
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
11 - طه - 20 - 73 - 11
11 - پاداش هاى خداوند ، بهترين و پاينده ترين پاداش ها است .
واللّه خير و أبقى
خيربودن خداوند براى انسان ـ بنابراين كه «خير» اسم تفضيل باشد ـ ناظر به بهتر بودن پاداش هاى او نيز مى باشد و اطلاق «أبقى» شامل هر چيزى است كه به خداوند ارتباط يابد; يعنى، او و پاداش ها و عذابش، باقى تر و پاينده تر است. اين سخن پاسخى است از ساحران به فرعون كه گفته بود: «أيّنا أشدّ عذاباً و أبقى».
جلد - نام سوره - سوره - آيه - فيش
19 - قلم - 68 - 3 - 3
3 - پاداش خداوند به پيامبر (صلی الله علیه و آله) پاداشى است بى منت .
و إنّ لك لأجرًا غير ممنون