ghaemiyeh.com
سرشناسه:درایتی ، مصطفی ، 1334 - ، گردآورنده
عنوان و نام پدیدآور:فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)[Book]/ به کوشش مصطفی درایتی؛ ویراستار مجابی درایتی.
مشخصات نشر:تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1390 .
مشخصات ظاهری:45ج.؛ 5/ 22 × 5/ 28 س م.
فروست:نسخه شناسی؛ 1.
شابک:دوره : 978-964-446-271-9 ؛ ج.1 : 978-964-446-272-6 ؛ ج.2 : 978-964-446-273-3 ؛ ج.3 : 978-964-446-274-0 ؛ ج.4 : 978-964-446-275-7 ؛ ج.5 : 978-964-446-276-4 ؛ ج.6 : 978-964-446-277-1 ؛ ج.7 : 978-964-446-278-8 ؛ 400000 ریال : ج.8 : 978-964-446-279-5 ؛ 500000 ریال: ج.9 : 978-964-446-280-1 ؛ 500000 ریال:ج.10 : 978-964-446-281-8 ؛ 500000 ریال: ج.11 978-964-446-282-5 : ؛ 500000 ریال: ج.12 978-964-446-283-2 : ؛ 500000 ریال:ج.13 978-964-446-284-9 : ؛ ج.14 978-964-446-285-6 : ؛ ج.15 978-964-446-286-3 : ؛ ج.16 978-964-446-287-0 : ؛ ج.17 978-964-446-288-7 : ؛ ج.18 978-964-446-289-4 : ؛ ج.19 978-964-446-290-0 : ؛ ج.20 978-964-446-291-7 : ؛ 500000ریال:ج.21978-964-446-292-4: ؛ 500000ریال:ج.22:978-964-446-293-1 ؛ 500000 ریال: ج.23 978-964-446-294-8 : ؛ 500000ریال:ج.24 978-964-446-295-5 : ؛ 500000ریال:ج.25 978-964-446-296-2 : ؛ ج.26 978-964-446-297-9 : ؛ 500000 ریال: ج.27 978-964-446-298-6 : ؛ 500000 ریال:ج.28 978-964-446-299-3 : ؛ ج.29:978-964-446-300-6 ؛ ج.30:978-964-446-301-3 ؛ ج.31: 978-964-446-302-0 ؛ ج.32: 978-964-446-303-7 ؛ ج.33: 978-964-446-304-4 ؛ ج.34: 978-964-446-305-1 ؛ ج.35: 978-964-446-306-8 ؛ ج.36: 978-964-446-311-2 ؛ ج.37: 978-964-446-312-9 ؛ ج.38: 978-964-446-313-6 ؛ ج.40: 978-964-446-314-3 ؛ ج.41: 978-964-446-317-4 ؛ ج.42: 978-964-446-318-1 ؛ ج.43: 978-964-446-319-8 ؛ ج.44: 978-964-446-320-4 ؛ ج.45: 978-964-446-397-6
وضعیت فهرست نویسی:فاپا
یادداشت:ص.ع. به انگلیسی: Mostafa Derayati. Union catalogue of Iran manuscripts.
یادداشت:ج.2 - 4 (چاپ اول: 1390).
یادداشت:ج.5 و 7 - 22 ( چاپ اول: 1391).
یادداشت:ج.8 (چاپ اول: 1391) (فیپا).
یادداشت:ج.23(چاپ اول : 1391).
یادداشت:ج. 26 - 32 (چاپ اول: 1392) (فیپا).
یادداشت:ج.24 - 25 و 27 - 31(چاپ اول: 1392).
یادداشت:ج.33- 45(چاپ اول: 1393)(فیپا).
یادداشت:ج.1-5، 35-45 (چاپ دوم: 1402).
مندرجات:ج.1. آئین- اجوبه.- ج.2. احادیث - ارثماطیقی.- ج.3. ارجاع - اشیاء.- ج.4. اصابه - انژکسیون.- ج.5. الانساب - بسیط.- ج.6. البشائر - تخبیس.- ج.7. تجوهر - ترتیل.- ج.8. ترجام - تقریظی.- ج.9. تقسیمات - جامه.- ج.10. الجانب - جوامع.- ج.11. جواهر - حاشیه.- ج.12. حاشیه - حسرت نامه.- ج.13. حسنات - الخلفاء.- ج.14. خلق - دیوان امینی.- ج.15. دیوانی انسی - دیو و پری نامه.- ج.16. الذات - روض.- ج.17. الروضه - سراچه.- ج.18. سراح - شرح الازهار.- ج.19. شرح اساس - شرح شمسیه.- ج.20. شرح الشواهد - شرعیه.- ج.21. شرف - ضیافت.- ج.22. الطاسه - عموم.- ج.23. عناصر - فسوه.- ج.24. فصاحه - قرآن.- ج.25. قرآن (مترجم) - کتاب: سیبویه.- ج.26. کتاب الشاه - کیهان شناخت.- ج.27. گاتها - مثیر.- ج.28. مجادله - مراتع.-ج.29.مراثی-مطلب.-ج.30.مطلع-مفیض.-ج.31.مقابر-منشات.-ج.32.منشات-نامیه.-ج.33. نان-نهریه.-ج.34. نهزه یهود.-ج.35. نمایه مولفان 1: آباده ای -شیو.-ج.36. نمایه مولفان2: صائبا-یوهان.-ج.37.نمایه موضوعی1: آداب و سنن-فضایل و مناقب.-ج.38.نمایه موضوعی2: فقه هیئت.-ج.39.نمایه زبان ها 1: آلمانی، اردو، ارمنی، اسپانیایی، انگلیسی، اوستایی....- ج.40.نمایه زبان ها 2: فارسی، فرانسوی، کردی، لاتین، لری، هندی نمایه نسخه های به خط مولف.- ج.41. نمایه کاتبان 1: آبادانی-خیوقی.-ج.42. نمایه کاتبان 2: دابوئی-کیومری.-ج.43. نمایه کاتبان 3: گازرانی- الیهوی
موضوع:نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها
موضوع:Manuscripts -- Iran-- Union lists
شناسه افزوده:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
رده بندی کنگره:Z6620 / الف9د36 1390
رده بندی دیویی:011/ 31
شماره کتابشناسی ملی:2596708
بسم الله الرحمن الرحیم
فهرستگان
نسخه های خطی ایران (فنخا)
جلد هشتم
الانساب - بسیط
به کوشش:
مصطفی درایتی
نسخه شناسی/ 1
فهرستگان نسخه های خطی ایران(فنخا)
مولف : مصطفی درایتی Derayatimostafa@yahoo.com
ویراستار:دکترمجتبی درایتی چاپ اول: 1391
ناشر:سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
شمارگان:1000 نسخه
مدیریت فنی وکامپیوتر: مهندس امین رشیدی ،مهندس محبوبه درایتی
آماده سازی اطلاعات:علی علیزاده یزدی ،حسین متدین طوسی تقی چیت سازیزدی ،ابراهیم ملکی ،عباسعلی علیزادهیزدی
تایپ و تصحیح :طاهره موسوی فر،سمیرا عابدپور،ملیحه فولادی ،ملیحه اسلامی
طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دوره صفوی
با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی
خوشنویسی روی جلد:مهدی فلاح
صفحه آرایی :مهندس محبوبه درایتی
ناظر چاپ:نصرتا... امیرآبادی چاپ
وصحافی :قلم قم
نشانی : تهران بزرگراه ش-هید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی
تلفن فروشگاه: 81623318- 81623315-88941946 دورنگار: 88947496
وب سایت : www.nlai.irپست الکترونیک انتشارات: Publication@nlai.ir
مرکز الوثائق و امکتبه الوطنیه فی الجمهوریه الاسلامیه الایرانیه
الفهرس الموحّد
للمخطوطات الایرانیه
المجلد ثمانیة
الانساب - بسیط
اعداد:
مصطفی الدرایتی
-آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد
-آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان
-آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب
-آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب
-احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آنها را متفاوت می دانیم
-احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آنها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.
-احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آنها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آنها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.
-ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.
-اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده
-الفبائی: فهرست الفبائی نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.
-الهیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد.
-امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان
-امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.
-امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز
-امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد
-امیرکبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین
-امیرالمؤمنین: کتابخانه امیرالمؤمنین بشرویه
-انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.
-اندازه: اندازه صفحه.
-اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.
-اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی
-اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.
-بی تا: بدون تاریخ کتابت.
-بی کا: بدون کاتب.
-پ: پشت
-تا: تاریخ کتابت.
-جا: محل کتابت.
-چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران
-حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه
-حججی: کتابخانه آیه اﷲ حججی نجف آباد
-حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران
-حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان
-خاتم الانبیاء:کتابخانه مدرسه خاتم الانبیاء (صدر) بابل
-دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی
-دار الحدیث: کتابخانه مرکز دار الحدیث در قم
-دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
-د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.
-دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.
-دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند
-ذکاء،یحیی: مجموعه ذکاء یحیی
-ر: رو
-رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.
-رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
-روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی
-سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)
-سریزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)
-سعیدنفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی
-سم: سانتیمتر
-سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است.
-سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)
-شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز
-شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤید)، این مجموعه شخصی که ظاهرا هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.
-ص: صفحه
-صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان
-طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم
-عبد العظیم:آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری
-عکسی: این تعبیر در دو جابه کاررفته است:یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده،به عکسی بودن توجه شود؛ودوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.
-علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیرازکه نام شیراز در قبل از آن آمده است.
-علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.
-علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران
-عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری
-عمومی: باکلمه قبل سمنان:کتابخانه عمومی سمنان
-عمومی: باکلمه قبل مراغه:کتابخانه عمومی مراغه
-غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آنها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آنها حذف شده است.
-ف: این رمز در مورد مأخذ بهکار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف:» به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.
-فاضل: کتابخانه آیة الله فاضل خوانساری
-فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم
-فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد
-فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد
-فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان
-فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض
-فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم
-فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
-قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز
-قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان
-کا: کاتب
-کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.
-کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی
-گ: برگ.
-گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آیة الله العظمی گلپایگان.
-گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.
-مجلس: کتابخانه، موزه و مرکزاسناد مجلس شورای اسلامی
-محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط
-محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.
-مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.
-مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.
-مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب
-مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد
-مرعشی: کتابخانه عمومی آیة الله العظمی مرعشی نجفی
-مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.
-مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم
-مروی:کتابخانه مدرسه مروی تهران
-مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم
-مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی
-معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام
-مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح
-ملک: کتابخانه ملک
-ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.
-مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی
-موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)
-مؤسسه آیة الله بروجردی: مؤسسه حضرت آیة الله العظمی بروجردی.
-مولوی: عبد المجید مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است).
-مینوی: مجتبی مینوی
-نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی
-نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.
-نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
-نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده کلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.
-نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد
-نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی
-نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهی تهران)
-وابسته به:این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیشتر در مورد شرحها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها،مختصر ها ، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.
-وزیری: کتابخانه وزیری یزد
-همانند: این کلمه در جایی بهکار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.
در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:
1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ م یشوند، ضبط می گردند. مثال: آداب الشریعة = ādāb-oš šarīa
2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند .
مثال: آداب صوفیه= ādāb-e sūfīye
آداب الصوفیة= ādāb-uṣ ṣūfīya
3-کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.
مثال: اسطرلاب = ostorlāb
ابواب الجنان=jenān ol-abvāb
4-چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.
5-برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است
الف - آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:
1.مصوت ها:
2.صامت ها:
1.مصوت ها:
2.صامت ها:
tarjām-u xamīs-il faṣḥ
بدون توضیح و گزارش .
[دنا 1111/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/109-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 623]
tarjām-u rārīn li-‘īd-il qīyāma
بدون گزارش
[دنا 1111/2]
تهران؛دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/111-ف
نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلها ف: 1 - 623]
tarjām-u ‘īd-iṣ ṣalīb al-wāqi‘ fī īlūl
بدون گزارش
[دنا 1111/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/114-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 623]
tarjām li-ṣafar-i ‘īd-il qāma
بدون گزارش
[دنا 1111/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/110-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده ]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 623]
tarjām li-‘īd-is sullān
بدون گزارش
[دنا 1111/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/112-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده ]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 623]
tarjām li-‘īd-is salḥatayn
بدون گزارش
[دنا 1111/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/113-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 4559 [این رساله در فهرست مجلس گزارش نشده ]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 623]
at-tarajjuḥ bi-lā-murajjiḥ wa-t tarjīḥ bi-lā-murajjiḥ
[دنا 1111/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 602/11
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای نو، 7ص (188-194)، 26 سطر (5×12)، اندازه: 9×16سم [سنا: ف: 1 - 389]
at-tarjumān = tarjumān-ul luġa
علی بن نصرت بن داود، ق9 قمری
‘alī ebn-e nosrat ebn-e dāvūd ( - 15c)
فرهنگ لغات عربی به فارسی است، به ترتیب حروف اوایل به حسب تلفظ کلمات نه به ترتیب ریشه لغات و با در نظر گرفتن حرکات سه گانه، مشتمل بر هشتاد و چهار «باب» برای آغاز لغت ها دارای فصول برای آخر آنها.
آغاز: الحمدﷲ الذی فضل لسان العرب بالفصاحة و التبیان کما فضل نبینا محمد علی سائر الانبیاء بالبلاغة و البیان
[دنا 1111/2 (4 نسخه)؛ فرهنگنامه ها 261؛ نسخه های منزوی 1973]
آغاز: برابر؛ انجام: ثلث لغات فی اسم رجل و حکی فیه الهمز کذا فی الصحاح
در دو جلد، ظاهراً حاوی همه لغات عرب از همزه تا یاء است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1022ق ؛ مهر: ناصرالدین شاه؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قرمز با ترنج و نیم ترنج، 280گ، 23 سطر (11/5×22)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 4 - 23]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 374گ، 21 سطر، اندازه: 15/2×22/4سم [ف: 1 - 100]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 78گ (135پ-212پ )، 21 سطر (11×21) [ف: 17 - 203]
آغاز: بسمله، ءآهمزه برالف حرف نداست نزد اخفش و کوفیان؛ انجام: سنگ سخت یا سنگی است شبیه بکف دست.
نام مؤلف به استناد معجم التاریخ التراث الاسلامی 2214/3 ذکر شد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13 ؛ واقف: اشرف السلطنه، 1334ق؛ کاغذ: حنایی فرنگی آهارمهره، جلد: چرمی عنابی، 1097گ، 17سطر (12×22/5 )، اندازه: 12/4×34/4سم[ف:13-21]
آغاز: برابر؛ انجام: یونس نام پیغمبر است علیه السلام و هو یونس بن متی صاحب حوت
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ، مختلف السطر، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 17 - 81]
tarjumān-ul abyāt
مازندرانی، حسینعلی بن سمیع
‘māzandarānī ،hoseyn-‘alī ebn-e samī
وابسته به: المطول فی شرح تلخیص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق)
تاریخ تألیف: چهارشنبه سلخ ربیع الاول 1276ق
چون کتاب «عقود الدرر فی حل ابیات المطول و المختصر» تالیف حسین بن شهاب الدین شامی عاملی (1012-1076ق) در شرح ابیات مطول بسیار غامض بود از وی خواسته شده تا شرحی که برای مبتدیان مفید باشد بنویسد.
[دنا 1111/2]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1496
آغاز: بسمله، و له الحمد علی کرمه العمیم خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ اندازه: 11× 17سم [نسخه پژوهی: 2 - 126]
tarjumān-ul ašwāq
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
(1166 - 1241) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
تاریخ تألیف: 611ق؛ محل تألیف: مکه مکرمه مجموعه ای از اشعار عاشقانه و غزلیات صوفیانه اوست. ابن عربی در هنگام ورود به مکه در سال 598 با شماری از دانشمندان و متألهان از مرد و زن آشنا شد. وی به ویژه از مکین الدین ابوشجاع زاهر بن رستم ابورجاء اصفهانی و خواهر مسنش فخرالنساء دختر رسم یاد می کند که وی با مکین الدین کتاب ابواسحاق ترمذی که صحاح است خوانده بود و از هر دوی این خواهر و برادر اجازه عام گرفت. مکین الدین دختر جوانی داشت که نامش نظام و لقبش عین الشمس و البهاء بود و فوق
العاده زیبا و از جهت زهد و گفتار فصیح مشهور بود. ابن عربی او را از جهت دانش و کارهای ادبی و مواهب معنوی می ستاید و در اشعار این کتاب با سبک واژگان عشقیای که به کار برد وی را مشهور کرد. وی می گوید که هر زمان که من نامی را در این کتاب می برم اشارتم بدوست و هر زمان به منزلی سوگواری می کنم مقصودم منزل اوست.آغاز: الحمد ﷲ الحسن الفعال، الجمیل الذی یحب الجمال، خلق العالم فی اکمل صورة و زینه، و ادرج فیه حکمته الغیبیة عند ما کونه ... اما بعد فانی لما نزلت مکة سنة ثمان و تسعین و خمسمایه، الفیت بها جماعة من الفضلاء
انجام:لقد تاه الجمال بها ×× وفاح المسک والحادی ... . فانتفع فهذا کان سبب شرحی لهذا الترجمان و ﷲ الحمد و المنة و به الحول و القوة من الزاید و الناقص.
چاپ: به تصحیح نیکلسون، لندن: 1941م؛ بیروت: 1312ق؛ تهران، روزنه: 1377
[دنا 1111/2 (3 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- ذخائر الاعلاق فی شرح ترجمان الاشواق = فتح الذخائر و الاعلاق؛ ابن عربی، محمد بن علی (560-638)
آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام ... کلما اذکره من طلل - اور بوع او مغان کلما؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ دارای دو سر لوح، مجدول؛ کاغذ: ترکی شکری، جلد: ترمه، 44ص (190-234)، 15 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 21 - 197]
آغاز: کل ما اذکره من طل ×× او مغان او ربوع کل ما؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا: محمد بن صالحی، تا: 992ق؛ نسخه هنری و تزئینی، در برگ پایانی رساله ابیاتی از شیخ جمال عبدالرحمن الجوری آمده است؛ جلد: تیماج سبز، 37ص (118-155)، 17 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 33/1 - 10]
آغاز: بسمله، یقول الشیخ العالم الفاضل الکامل محیی الدین؛ انجام: مارات لی مشهد اقال منشی ... و الصلوة والسلام علی سید المرسلین محمد و اله و صحبه اجمعین امین ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [الفبائی ف: - 123]
آغاز: بسمله، قال سیدنا مولانا ... استخرت اﷲ تعالی و قیده فی هذه الاوراق ما تضمنه من الابیات الغزلیة بمکة المشرفة ... فی (غرة) رجب و شعبان و شهر رمضان 611 ... کل ما اذکره من طلل ×× اور بوع او کلما (؟ )؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 7 ربیع الاول 1251ق؛ سپس مخمس «کیف تبدو العین بالاثر» است؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سیاه، 32گ، 14 سطر، اندازه: 19/6×21/8سم [ف: 1 - 100]
tarjomān-ol balāqa
رادویانی، محمد بن عمر
rādoyānī ،mohammad ebn-e ‘omar
روزگاری آن را نگاشته فرخی سیستانی ( -429ق) می دانستند.
همان که به کوشش احمد آتش در استانبول 1949م چاپ شده است و همو این راز را گشوده است. با سربندهای «فصل» نمایه کتاب در دیباچه آمده است: 1. فصل فی الترصیع؛ 2. الترصیع و التجنیس؛ 3. التجنیس المطلق؛ 4. التلازم؛ ... 72 ؛ المتنافر؛ 73.الاسجاع. پسین ها این کتاب پایه نگارش «حدایث السحر» رشید الدین وطواط (- 7/573) قرار گرفته است. (احمد منزوی) آغاز: به نام ایزد بخشاینده بخشایشگر. چنین گوید محمد بن عمر الرادویانی که تصنیف های بسیار دیدم مردانشیان هر روزگاری را اندر شرح بلاغت و بیان حل صناعت ... همه به تازی ... مگر عروضی که ابویوسف و ابوالعلای شوشتری که به پارسی کرده اند ... و عامه بابهای این کتاب را بر ترتیب فصول محاسن الکلام که خواجه امام نصر بن الحسن رض نهاده است ... و لقبش را ترجمان البلاغه اختیار
[مشترک پاکستان 2395/13 «حدایق السحر »؛ پیشگفتار چاپ احمد آتش، استانبول 1949م؛ الذریعه 72/4 که نگاشته فرخی دانسته؛ حاجی خلیفه 396/1؛ صفا 324/2 (917)؛ مجله آینده، 1366خ /708؛ ریحانة الادب 318/4؛ دنا 1111/2]
تهران؛دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1721/1- عکسی
آغاز: به نام ایزد بخشاینده بخشایشگر. چنین گوید محمد بن عمر الرادویانی که تصنیف های بسیار دیدم مردانشیان هر روزگاری را اندر شرح بلاغت و بیان حل صناعت ... همه به تازی ... مگر عروضی که ابویوسف و ابوالعلای شوشتری که به پارسی کرده اند ... و عامه بابهای این کتاب را بر ترتیب فصول محاسن الکلام که خواجه امام نصر بن الحسن رض نهاده است ... و لقبش را ترجمان البلاغه اختیار
خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن فرزند محمد حسین سردرودی، تا: 10 شعبان 1369ق، جا: تبریز؛ 48ص (2-49)،
[عکسی ف: 1 - 68]
tarjomān-ol hosnā
لاری، حسن، 876 - 957 قمری
lārī, hasan (1472 - 1550)
تاریخ تألیف: 894ق
رساله ای مفصل در ترجمه مفردات و لغات قرآنی به ترتیب حروف تهجی و مطابق سوره های قرآنی. به گفته مؤلف، این اثر را به پیروی از میر سید شریف جرجانی و به درخواست عده ای مؤمنین نگاشته است.
آغاز: حمد وسپاس بیرون از حد و قیاس و ستایش بی آلایش خداوندی را سزاست که اول بی ابتداء و آخر بی انتهاست و متکلم است به کلام فصاحت نظام بلاغت فرجام که از غایت فصاحت و ...
آغاز: برابر؛ انجام: الیامع السین بقره یسر ویسیر اندک وآسان شدن وآسانی انعام یشع ویسع نام پیغمبری ع مدثر یسور ردی ترش کردن
از ابتدا تا اول الیاء مع السین؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با امضای «منه» ؛ تملک: محمد اسمعیل با مهر «بنده شاه نجف اسمعیل» (بیضی) ؛ جلد: تیماج سیاه، 71گ، 11 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 392]
آغاز: و در بعضی برخی تعیین مراد شده و جمع بعضی که دو حرف اول و ثانی موافق مفرد نبود؛ انجام: یوم روز، ایام ج، یومئذ امروز.در فهرست بدون نام مؤلف است. لغات قرآن را به ترتیب حروف گرد آورده و گاهی لغات دیگری را نیز اضافه می کند، و بر فراز لغت نام سوره ای که آن لغت در آن به کار رفته با شنگرف می نویسد. این کتاب به سال 884 موافق نام کتاب تألیف شده؛ خط: نسخ، کا: صادق بن اسماعیل حسینی، تا: یک شنبه 25 ربیع الاول 1119ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 53گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 15 - 221]
آغاز: قرآن را اقتفاء بالسید السند الشریف العلامة در قلم آورد؛ انجام: یوم روز أیام، یومئذ آن روز
در فهرست بدون نام مؤلف؛ تاریخ تألیف موافق نام کتاب می باشد؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن، تا: شنبه 7 ذیقعده 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج مشکی، اندازه: 15/5×20سم [ف: - 87]
tarjomān-ol haqq = t.-ye ehqāq-ol haqq
مجتهد نائینی، محمد بن محمد، ق13 قمری
mojtahed-e nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار تاریخ تألیف: چهارشنبه 12 شوال 1282ق
[دنا 1112/2]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 14754
این جلد شامل ترجمه جلد 1 که بخش کلام و عقاید است می باشد ؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: صفاء السلطنه علی منشی پسر مترجم نامبرده، تا: 17 ذیقعده 1307ق ؛ در آخر نسخه 43 بیت شعر از کاتب این کتاب است در وصف ناصرالدین شاه که تخلص شاعر مشتاقی می باشد چنانکه در بیت آخر آمده: «می محبت مولی خوشست مشتاقی ×× چنانکه سر نشناسد موالی از دستار»، دارای دو سرلوح مرصع زیبا، سه پیشانی زمینه طلا، مجدول مذهب، محشی؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج عنابی، 375گ، 17 سطر (12×23)، اندازه: 21×33سم [ف: 2 - 65]
tarjomān-ol haqq va lesān-os sedq
حسینی حسنی، نصیرالدین بن حسین
hoseynī-ye hasanī, nasīr-od-dīn ebn-e hoseyn
بدون گزارش
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29154
آغاز: و همه انواع شرک و معاصی و ... در عالم از ترد خدای تعالی است پس چگونه می شود با وجود این؛ انجام:و ایضاح محبت از سخیفی صحفی که رسم نماید صور و نقوشی پی ... بلی بسیار باشد که قلم عزیمت نماید ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور [رایانه]
tarjomān-od dostūr fī havādes-ez azmān va-d dohūr
چلبی، محمد کمال، ق10 قمری
čalabī, mohammad kamāl ( - 16c)
وابسته به: روضة الصفاء فی سیرة الانبیاء و الملوک و الخلفاء؛ میرخواند، محمد بن خاوند شاه (837-903ق)
اهداء به: سلطان مراد (982 -1003ق) تاریخ تألیف: 991ق در ترجمه روضة الصفاء.
[استوری 98/1؛ برگل 373؛ قرطای 492 - فهرست تاریخ های ترکی 14؛ دنا 2/1112]
خط: نسخ ترکی، کا: درویش مصطفی مولوی، تا: پنج شنبه محرم 1069ق؛ تملک: محمد امین در 1159؛ وقف کتابخانه حافظ احمد رودسری رکابدار دربار، 1207؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 241گ، 31 سطر (9/5×20)، اندازه: 16×25سم [ف: 17 - 448]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1095ق ؛ مجدول ؛ کاغذ: استانبولی،22گ،17سطر(8×14)، اندازه: 13×19سم [ف: 17-447]
tarjumān-uz zamān fī tarājim-il a‘yān
ابن دقماق، ابراهیم بن محمد، 750 - 809 قمری
ebn-e doqmāq, ebrāhīm ebn-e mohammad (1350 - 1407)
در شرح حال اکابر و اعیان و علماء و دانشمندان مسلمان، با ذکر وفیات آنها به ترتیب حروف معجم. این کتاب حدوداً در بیست جزء تألیف شده است. اما متأسفانه فعلاً فقط جزء هفتم و یازدهم و سیزدهم و شانزدهم آن در دسترس می باشد.
[کشف الظنون 396/1؛ معجم المولفین 1/87 و 86؛ دنا 1112/2]
آغاز: محمد بن محمد بن اوزلغ الفارابی الترکی الحکیم المشهور؛ انجام: مسعود بن محمد بن ملکشاه بن الب ارسلان السلجوقی ...
توفی فی جمادی الاخره سنة سبع واربیعن و خمسایه بهمدانو دفن فی مدرسه بناها جمال الدین اقبال الخادم نجز الجز و السادس عشر بحمد اﷲ و عونه و حسن توفیقه یتلوه فی السابع عشر: مسعود بن مودود ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2927/16 A.
(فهرست خطی عربی طوپی قاپی 556/3)، جزء شانزدهم ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 24 شعبان 771ق؛ مصحح؛ 137گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 439]
آغاز: عبدالودود بن عبد الرحمن بن علی بن عبد الملک الهلالی؛ انجام: علی بن فضل اﷲ بن المجلی القرشی ... مات یوم الجمعه تاسع رمضان المعظم قدره سنة تسع و ستین و سبعمایه، و دفن بتربته ظاهر باب النصر بالقرب من تربة الصوفیه رحمه اﷲ تعالی نجز الجزء الحادی عشر یتلوه فی الجزء الثانی عشر علی بن یحیی بن المنجم ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2927/11 A.
(فهرست خطی عربی طوپی قاپی 555/3) ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 16 ربیع الثانی 781ق؛ مصحح؛ 147گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 437]
آغاز: فنا خسرو ابن الحسن بن بویه الدیلمی، ابوشجاع السلطان المللقب عضد الدوله بن رکن الدولة؛ انجام: محمد بن اسماعیل بن العباس ... المتملی الوارق ... و کانت وفاته یوم الحد لاثنی عشر بقین من ربیع الاخر سنة ثمان و سبعین و ثلثمائه و کان ثقه رحمه اﷲ تعالی، نجز الجز و الثالث عشر ...
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2927/13 A.
(فهرست خطی عربی طوپی قاپی 555/3). جزء سیزدهم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 9 جمادی الثانی 781ق؛ مصحح؛ 149گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 438]
آغاز: حرف الراء ذکر من اسمه راحج بن قتارة بن ادریس بن مطابق بن عبد الکریم؛ انجام: سلیمان بن مهران ابو محمد مولی بنی کاهل، من ولد اسد المعروف بالاعمش الکوفی الامام المشهور ... (بعد از دو برگ ) قال العباس بن محمد الدوری: کان الاعمش رجلا من اهل طبرستان من قریة یقال لها دنباوند جاء به ابوه جمیلا الی الکوفه، فاشتراه رجل من بنی کاهل من بنی اسد فاعتقه و کان ابوه
نسخه اصل: سلطان احمد سوم - استانبول ش 2927/7) A.فهرست خطی عربی طوپی قاپی 555/3). جزء هفتم ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، مصحح؛ 130گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 436]
tarjumān-u šu‘ab-il īmān
بلقینی، ابوحفص بن نورالدین، - 804 قمری
bolqīnī, abū-hafs ebn-e nūr-od-dīn ( - 1402)
در بیان اسلام و ایمان و احسان و اموری که در ذیل هر یک وارد شده است.
[دنا 1112/2؛ کشف الظنون 397/1؛ معجم المؤلفین 284/7]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1627/1
آغاز: اﷲ احمد لا اله الا هو الکریم المنان و اشکره فهو الذی هدانا برحمته للایمان و منحنا من فضله الاسلام و الاحسان نسخه اصل: کتابخانه دار الکتب الظاهریه، دمشق 3769؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالدائم برماوی شافعی، تا: با تاریخ 787ق؛ 17ص (3-19) [عکسی ف: 5 - 59]
tarjumān-uṣ ṣiḥāḥ
قره پیری، محمد بن یوسف، - 886 ؟ قمری
qara pīrī, mohammad ebn-e yūsof ( - 1482)
وابسته به: صحاح اللغة = تاج اللغة و صحاح العربیة = الصحاح؛ جوهری، اسماعیل بن حماد (-393ق)
انتخاب و ترجمه ترکی است از صحاح اللغه جوهری به ترتیب اصل.
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل القرآن لیبین الشرایع و الایمان بلسان عربی مبین علی محمد امام المتقین و الصلوة علیه و آله اجمعین اما بعد بلکل علوم دینیه و احکام شرعیه عرب لغتی اوزرنه وارد اولمشدر.
[هدیة العارفین 213/2؛ ریو 135؛ دنا 1112/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا زال منهلا بجوعانک القطر.
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن یوسف، تا: 669ق، مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 256گ، 23 سطر، اندازه: 14×20/8سم [ف: 1 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: شکل مثل اشکال و شکول جمعی یقال هذا اشکل بهذا ای اشبه ... اولان بیاض.
از اول کتاب تا فصل لام اوله شین؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی الوان گالینگور، 107گ (1پ- 108پ )، 21-23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 38 - 578]
tarjomān-e tabarī = tafsīr-e tarjomān-e tabarī
طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری
tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā ( - 19c)
فرهنگ لغات قرآن کریم است به ترتیب سور قرآنی، که به درخواست یکی از دوستان خود نگاشته و مختصری به شرح و ترجمه لغات مشکل پرداخته است.
آغاز: ستایش خداوندی را سزاست که آفرید و بخشید و رهنمایی نمود هرگز آنچه را سزاوار بود و درود نامعدود بر روان آن ... بسمله بنام خداوند بخشنده مهربان الاسم به معنی نام الاسماء و الاسامی
انجام: و الجنة پریان الناس آدمیان وکلمه من الجنة متعلق است به یوسوس معنی آن است که وسوسه خناس در صدور از جانب پری و آدمی است تمام شد.
[دنا 1112/2]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ و نستعلیق، کا: مسیح نوری، تا: 1258ق، جلد: تیماج قهوه ای، 155گ، 13 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 2 - 837]
آغاز و انجام: برابر
کا: قنبر علی اسیاوکی خلف رجبعلی، تا: سه شنبه 24 جمادی الاول 1260ق، به خواهش آخوند ملا نادعلی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 77گ (102ر-178پ) [ف: 37 - 295]
at-tarjomān ‘an k.-el marzbān
معزی دزفولی، محمد علی، ق14 قمری
mo‘ezzī dezfūlī, mohammad ‘alī ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1368ق
[دنا 1112/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11841
آغاز: بسمله، در سال هزار و سیصد و پنجاه و پنج هجری؛ انجام: در دو نسخه سابق موجود نبوده است ... محمدعلی عبدالحسین الدزفولی عفی اﷲ عن جرائمهما.
خط:شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1368ق [الفبائی ف: 123]
at-tarjumān fī ‘ilm-il mīzān
حویزی، ناصر بن سعید، ق11 قمری
hovayzī, nāser ebn-e sa‘īd ( - 17c)
تاریخ تألیف: اواخر شوال 1061ق
رساله مختصری است در علم منطق در یک «مقدمه» و دو «مطلب»: مقدمه در تقسیم علم به تصور و تصدیق، اقسام دلالات و جز آن؛ مطلب 1. تصورات؛ مطلب 2. تصدیقات.
[دنا 1112/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 529/2
آغاز: الحمدﷲ الذی کرم الانسان بمنطق اللسان و جعل له فصلا ممیزا عن سائر الحیوان
نسخه اصل: کتابخانه سید علی عدنانی-خرمشهر ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ بن محمد، تا: سه شنبه 27 رجب 1273ق، جا: ماحوز از جزیره اوال؛ 39گ (31-69)، [عکسی ف: 2 - 120]
tarjomān fī loqāt-el qor’ān
گفتاری است در لغات قرآن .
[دنا 1112/2]
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 211 فرخ
آغاز: بسمله الحمدﷲ وسلامه علی عباده الذین اصطفی علی الخصوص علی محمد عبده و رسوله المصطفی. العوذ و العیاذ پناه گرفتن بکسی یا بجائی یا بچیزی اقسام؛ انجام: و هو حسبنا و نعم الوکیل و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی رسوله محمد و آله
اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ تملک: محمد قاسم بن علیشاه سبزواری در 1123، محمد دبیر سیاقی؛ جلد: روغنی مشکی عطف تیماج قهوه ای،110گ،17 سطر (6/5×12)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 25]
» ترجمان القرآن ← تراجم الاعاجم
tarjomān-ol qor’ān
بقالی، محمد بن ابوالقاسم، 490 - 562 قمری
baqqālī, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1098 - 1167)
محتملا از زین المشایخ محمد بن ابی القاسم بقالی خوارزمی است. نام کتاب و مولف در خود رساله دیده نمی شود. به ترتیب سوره ها است از فاتحه تا ناس و لغات در هر سوره ای به ترتیب تهجی جداگانه به فارسی ترجمه شده است.
[دنا 1112/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1458
آغاز: قه: نگاه دار تو مرد، قیا: نگاه دارید شما دو مرد، قوا: نگاه دارید شما مردان، قی: نگاه دار تو زن، قیا: نگاه دارید شما دو زن، قین: نگاه دارید شما زنان، النصیب و الحظ و الکفل: بهره، سریع الحساب: زود شمار، الحساب و الحسبان: شمار کردن، احسب: شمار کن تو مرد، لا تحسب: شمار کن تو مرد. پایان لغات سوره بقره: الحمل و التحمیل: باربرنهادن، الاصر: تنگی، المولی خداوند و پسرعم و یار و آزاد کننده و آزاد کرده و هم عهد؛ انجام: الکذاب التکذیب، حساباً ای شمارکن و یقال کافیا، صواباً گفتاری راست، سورة النازعات.
در فهرست ناشناس، اول نسخه دنباله لغات سوره بقره است و آخر آن عنوان «سورة النازعات» خط: نسخ مشکول، بی کا، تا: حدود اواخر قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ در شوال 1292 داخل عرض شده ؛ کاغذ: حنایی سمرقندی، جلد: پارچه ای، 58گ، 14 و 15 سطر (10×13/5 )، اندازه: 13/2×17/8سم [ف: 13 - 25]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4342-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 47]
tarjomān-ol qor’ān
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī-ye-bn-e mohammad (1340 - 1414)
رساله ای است در تفسیر واژه ها و مفردات قرآن، به فارسی ساده که به ترتیب سوره های قرآن مرتب شده از «فاتحه» و «بقره» شروع و به سوره «ناس» پایان یافته است. در هر سوره فقط آن واژه ها را می آورد که در سوره های پیشین نبوده است. منسوب به میر سید شریف جرجانی است، که گرچه نام او بر آن نیست لیکن یکی از قاریان قرن دهم به نام عادل بن علی بن عادل ترتیب این رساله را تغییر داده و به ترتیب حروف هجاء مرتب ساخته و در سر آغاز آن، رساله را از میر سید شریف جرجانی دانسته است. در برخی از نسخه های موجود ترتیب این کتاب از ابتدای قرآن تا آخر است و در برخی ترتیب آن به عکس است یعنی از انتهای قرآن و از سوره ناس تا سوره فاتحه (همانند نسخه سپهسالار و رضویه)، می شود گفت: چون سوره های کوچک قرآن بیشتر مورد توجه بوده، میر سید شریف به تفسیر واژه های مشکل آن آغاز کرده و بعد از وی کسی آن را به ترتیب سوره های قرآن منظم کرده، و یا آن که میر سید شریف کتاب خود را به ترتیب سوره های قرآن نوشته و سپس کسی ترتیب آن را گردانیده است و پس از آن عادل نامی آن را به ترتیب حروف هجا مرتب ساخته است.
آغاز: بسمله، این کتاب ترجمان قرآن است و ترجمان تعریب قرآن است و در وی سه لغت است، ترجمان و ترجمان و ترجﹺمان، الترجمه تفسیرکردن زبانی بزبان دیگر، العوذ و العیاذ و اللوذ و اللیاذ پناه گرفتن بکسی یا بچیزی یا بجایی، اعوذباﷲ پناه می گیرم بخدا، من از، الشیطان دیو، الشیاطین جماعت، الرجیم رانده ونفرین کرده ... الرحیم آمرزنده، سورةالفاتحه: الحمد ستودن و ستایش، الرب پروردگار، العالم این جهان و آن جهان و هرچه آفریده است اندر آن، العالمون جماعت ... سورة البقره: الم ای انا اﷲ اعلم، منم خدایی که می دانم، ذلک آن، الکتاب نوشته ...
انجام: سورة الناس؛ الوسواس دیو وسوسه کننده. یعنی اندیشه بد در دل افکننده الجنة: پریان.
چاپ: این رساله بارها چاپ شده
[فرهنگنامه های عربی به فارسی ص 171-176 ؛ نسخه های منزوی 1972؛ دنا 1112/2 (19 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- ترجمان القرآن = ترتیب ترجمان القرآن؛ عادل خراسانی، عادل بن علی (-10)
2- خلاصة اللغات علی بن العارن الحافظ
آغاز: پرستش من الشیطان دیو الشیاطین ج، الرجیم رانده و نفرین کرده شده، الاسم، الاسماء ج، بسم اﷲ بنام خدای، الرحمن بزرگ بخشایش، الرحیم بسیار بخشایش. سورة الفاتحة الحمدﷲ شکر و سپاس خدای را، حمد: بستود مردی حمداً ستودنی، فهو حامد.
آغاز سوره مائده: «العقود پیمانها جمع عقد، البهیمه چهار پای، حرم احرام گرفتگان جمع حرام، لا تحلوا حلال مدارید، شعایر اﷲ شتران خون آلوده کرده نحر را در حرم »؛ انجام: الماعون زکوة مال و قماش خانه جون دیک و تبر آتش زنه و آنج بدان ماند،
الکوثر جوی است در بهشت، النحر شتر کشتن و دست بر سینه نهادن، نحر شتر بکشت تنحر نحراً الابتر دنبال بریده و بی فرزند و بی آل و تبع کشتن، التواب توبه پذیر، حمالة الحطب یعنی سخن چین، المسد لیف، الصمد مهتر و پناه نیازمندان، الکفو همتا و قرین به ترتیب سوره های قرآن از فاتحه تا ناس تنظیم گردیده است؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی ترنج با سر، 182گ 9 ،سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 35 - 247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن قرمز، 62گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/8سم [ف: 5 - 24]
آغاز: بسمله. این کتاب ترجمان قرآنست مرتب بر حروف ابی جاد و ترجمان تعریب ترزفانست؛ انجام: و یجمعها قول الشاعر جزو و نصف و ثلث و ربع و خمس و سدس و سبع و ثمن و تسع و عشر.خط: نسخ، کا: علی بن مبارک فهرجی، تا: 982ق، به جهت ناصرالدوله عمر؛ مصحح؛ تملک: سالک الدین محمد در روز عاشورا 894 ؛ جلد: تیماج قهوه ای ترنج با سر، 313ص، 25 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 24/3 - 39]
آغاز: الرجیم رانده و نفرین کرده. الاسم: نام: الاسماء: جماعت.
اﷲ (الاله) خدای سزای پرستش. الرحمان: بخشاینده و بسیار بخشنده: الرحیم آمرزنده. الحمد: ستودن و ستایش. الرب: پروردگار ... سورة البقره الم: ای انا اﷲ اعلم. منم خدای می دانم ذلک: آن؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 رمضان قرن 11؛ تملک: محمد حسین خان سامانی در 18 جمادی الثانی 1231 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 76گ، (6ر-81پ )، 17 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 395]
آغاز: زایدة الماء کرومتی که چشم ازیشان پر شود الذهب زر اسم جنس است الاقتران قرین شدن ... سورة السجده التفصیل بیدا کردن و از یکدیگر جدا واکردن؛ انجام: السهل زمین نرم عفوا بسیار شدند العفو بسیار شدن حقیق سزاوارست الاسترهاب بترسانیدن
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف گالینگور، 12گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2- 836]
آغاز: الفلق سپیدی دم و نام چاهی است در دوزخ ما چه و چیست و تا آنگه و تا آنگاه الخلق آفریدن و البرء و الذرء مثله الغاسق تاریکی شب؛ انجام: و ارحمنا ببخشا و ما فانصرنا علی القوم الکافرین پس یاری ده ما را بر قومی که کافرانند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 49گ (1ر-49پ )، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 552]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نوراﷲ، تا: 1044ق؛ محشی؛ اهدایی: مهدی کرباسی میدانی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 55گ، 17 سطر (9×15)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 3 - 891]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2469/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 699]
از حمد و بقره تا ناس ؛ بی کا، تا: 1065ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 113ص، 114ص (1-114)، 16 سطر (6×12/5 )، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 626]
آغاز و انجام: برابر
به ترتیب از فاتحه تا ناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13 ؛ واقف: رضا نایینی؛ در آخر نسخه قصیده ای است دالیه، به عربی از شیخ محمد فخر العلما در مدح حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله و عنوان آن که بدین عبارت است: «شیخ محمد فخرالعلماء گفت» به خط حاج فرهاد میرزاست، آغاز قصیده:
«بشری لَنا من نِعمٍ تَزْداد ** لا بأس لا لَو رغم الحساد»، انجام « : لَما انْقَضَوا سئلْتُ ما التاریخُ ** قال الامیر غلب الاکراد« کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 42گ، 14 و 15 سطر (14/5×7/5 )، اندازه: 14/7×21/5سم [ف: 13 - 24]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2073-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی رضا بن میرزا ابوالقاسم، تا: شنبه 19 شعبان 1258ق ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 42گ، 14 تا 24 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 89 و] [ف: 33-72]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ علی نعمائه و الصلوة علی انبیائه بدانکه این رساله انتخابیست بر ترتیب حروف تهجی از ترجمه قرآنی که محقق ... امیر سید شریف جرجانی ... کرده انه قریب مجیب [الالف] آل خانه؛ انجام: یقین مرگ یقطین [کدو] ینع رسیده شدن میوه.
گزیده ترجمان القرآن ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن ملا یحیی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای که در روی آن نام های پنج تن آل عبا و چهار یار و کلمه توحید و آیت «سبحانک لاعلم لنا ... الحکیم» برجسته نوشته شده، 14گ (140-153پ)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 15 - 4214]
نسخه اصل: 2-54 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 143]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام الاتمان الاکملان علی سید المرسلین ... اما بعد، فهذا کتاب ترجمه القرآن ... قال السید - قدس سره الترجمه تفسیر کردن زبانی به زبانی دیگر؛ انجام:الیحموم: دود سیاه، الایراء: بیرون آوردن آتش از آتش زنه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 47گ (18پ-64)، 17 سطر (8×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 374]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة النجم. النجم ستاره و پروین و گیاه بی ساق.
فقط تا اول سوره «نجم» دارد؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای، 29گ، 15 سطر (9×13/4 )، اندازه: 12×16/5سم [ف: 1 - 31]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرد، 52گ (83پ-134ر)، اندازه: 10×15سم [مؤید: 371 - 3]
tarjumān-ul qur‘ān = tartīb-u tarjumān-il qur‘ān
عادل خراسانی، عادل بن علی، ق10 قمری
ādel-e xorāsānī, ‘ādel ebn-e ‘alī ( - 16c) ‘
وابسته به: ترجمان القرآن؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816) مؤلف، کتاب ترجمان میر سید شریف جرجانی را که به ترتیب سوره ها بود به ترتیب حروف هجاء (الفباء) مرتب کرد، با حذف بعضی اسامی سور و ادات تعریف و با تقدیم و تأخیر بعض لغات. از باب الهمزه تا باب الیاء و لغات مذکور در هر باب نیز به ترتیب سوره های قرآن از فاتحه تا ناس استخراج و ضبط شده است. ولی مقدمه کتاب از معنی «ترجمان» تا پایان «بسمله» برابر است با ترجمان القرآن میرسید شریف جرجانی.
آغاز: بسمله الحمد لولیه والصلوة علی نبیه و السلام علی ولیه. اما بعد این کتاب ترجمان علامه علماء عالم سید شریف جرجانی است ... مرتب این حروف را اصغر العباد جرماً ... عادل ... بدان ایدک اﷲ تعالی که ترجمان تعریب ترزفان است چاپ: تبریز، 1313 ق.؛ تهران، 1333 ش [فرهنگنامه های عربی به فارسی، 175؛ دنا 1113/2]
آغاز: الانتهاء باز ایستادن و بکرانه رسیدن، الحرمه آنچه حرام باشد تعرض کردن بآن؛ انجام: الوسواس دیو وسوسه کننده یعنی اندیشه بد در دل افکننده.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 21 رجب 847ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «العبد المذنب محمد علی الحسینی» (بیضی )؛ جلد: تیماج قرمز، 38گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 62]
آغاز: عشرتی عشور یابند یا بر هفوتی مطلع شوند چنان چه از لوازم طبع کرام است نظر بر اصلاح آن مصروف فرمایند و مرتب (زیر صحافی رفته) حروف عادل بن علی بن عادل الحافظ المعلم را به دعای خیر مدد فرمایند و التوفیق من اﷲ تعالی. بعد بدان ایدک اﷲ تعالی که ترجمان تعریب تر زبان است؛ انجام: تمت و الحمدﷲ علی ... فی ضحوة یوم الخمیس سابع شهر جمادی اول سنه 897 هجریه بدار السلطنه تبریز بی کا، تا: پنج شنبه 7 جمادی الاول 897ق، جا: تبریز؛ افتادگی: آغاز؛ ما بین صفحات 106 و 107 مطلب افتاده است و از حرف «غ» به «ی» می آید؛ 108ص (1-108)، 12 سطر، اندازه: 11×18سم [نشریه: 3 - 355]
آغاز: و بعد بدانکه این کتاب ترجمان قرآنست و ترجمان تعریب ترزفان است و در وی سه لغتست ترجمان و ترجمان و ترجمان، الترجمه تفسیر کردن زبانی بزبانی دیگر، العوذ و العیاذ و اللوذ و اللیاذ پناه گرفتن بکسی یا بچیزی یا بجایی ... الرحیم آمرزنده، باب الهمزة - سوره فاتحه: ایاک ترا، الاستعانة یاری خواستن، الاستقامة راست شدن، الانعام نعمت دادن، آمین اینچنین باد، بقره: الم ای انا اﷲ اعلم منم خدای که می دانم، الاتقاء پرهیزیدن، الایمان گرویدن و آمن گردانیدن ... آل عمران: الانجیل کتاب عیسی علیه السلام، الانتقام کینه کشیدن، الاحکام استوار کردن ...
نساء: اقساط دادن کردن، الایناس دیدن و انس دادن؛ انجام: یغوث و یعوق نام دو بت است که از قوم نوح بازماند و عرب آنرا می پرستیدند، تمت ترجمان بعض الفاظ قرآن العظیم بعون اﷲ الملک الکریم.
خط: نسخ، کا: کمال الدین بن حسن بن محمد شاه ابوعلی، تا: حدود قرن 10؛ آغاز این نسخه دنباله قصیده ای است که کاتب قسمت اول آن را ننوشته است و چنین شروع می شود: «علی الخصوص که عنوان این خجسته کتاب ×× بنام خسرو عصرست و قیصرثانی / نظام دولت دنیا و دین علاء الملک ×× که هست معدن اسرارلطف سبحانی / زهی بدیع صفاتی که ذات بی مثلش ×× شدست جامع حدکمال انسانی / عدوی دولت او بی وسیله ضربی ×× بشیب نعل سمندش کند سرافشانی / سریر سلطنت اندر سرای باقی یافت ×× ازآن نکرد نگه در سراچه باقی / همیشه باد مسلم بران (=براو) جهانبخشی ×× مدام باد بدو مفتخر جهانبانی.
اسأل اﷲ تعالی ان یخلد ظلال سلطنته علی الوری بحرمة محمد علیه السلام و آله التقی و صحبه النقی ما تلألاء القمر فی الدجی»، یادداشتی از عبداﷲ الحسینی به تاریخ چهارشنبه 5 محرم سال 1107ق؛ کاغذ: حنایی سمرقندی، جلد: پارچه ای، 43گ، 14 سطر (7/3×11/5 )، اندازه: 12/7×19سم [ف: 13 - 22]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2035-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا. در فهرست و صفحه عنوان از محمد بن ابی القاسم بقالی دانسته شده [فیلمها ف: 1 - 47]
خط: نسخ، کا: قطب الدین حافظ یزدی، تا: محرم900ق ؛ جلد: تیماج سبز، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 413]
به ترتیب عادل بن علی؛ خط: نستعلیق، کا: سلمان بن مولانا محمود، تا: ذیحجه قرن 11 ؛ تملک: محمد بن شبر الموسو؛ جلد: تیماج قهوه ای، 58گ، 16سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 28 - 247]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: مقوا [نشریه: 3 - 38]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 2/2 خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: جیبی [نشریه: 3 - 31]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2036
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 85گ، 12 سطر، اندازه: 9/8×15/8سم [ف: 2 - 125]
آغاز: برابر؛ انجام: رب اغفر لی و انت خیر الوهاب خط: نسخ، بی کا، تا: 1002ق [رایانه]
درست مانند چاپ 1333 می باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 33 ذیحجه 1013ق؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 64گ، 10 سطر (6/5×13)، اندازه: 11×18سم [ف: 49]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18594 ض بی کا، تا: 1055ق [د.ث. مجلس]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4671/2
آغاز: بسمله. بدان ایدک اﷲ تعالی که ترجمان تعریب ترزفان است و دروی سه است، ترجمان، ترجمان، ترجمان، الترجمة تفسیر کردن زبانی دیگر؛ انجام: فصل ین، ینبوع چشمه ینابیع جمع. ینبع: رسیده شدن میوه. فصل یو. یوم روز، ایام جمع، یومئذ آن روز.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 جمادی الثانی 1077ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 40ص (88-127)، 15 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 13 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: محبت دوست داشتن محله بجای خود محیض بیمار شدن زن محق نیست کردن و بکاستن محو ستردن خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ 32گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 33]
آغاز: برابر؛ انجام: الیاء المفتوحه یفاع پشته تمت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 103گ، 14-17 سطر، اندازه: 15×21سم[ف: 609 - 2]
کا: محمد شفیع بن محمد مقیم اردکانی، تا: یکشنبه 9 ذیقعده 1107ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 95گ (3-97)، 16 سطر (7×13)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 16 - 577]
آغاز: برابر؛ انجام: انتما شما دو مذکر و شما دو مؤنث. شما.
خط: نسخ پخته، کا: ابن حاج الحرمین، حاج محمد اکبر محمد جعفر، تا: 1125ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ تملک نوشته 1239 با نشان مهر چهارگوش [عکسی ف: 1 - 68]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ حق حمده و الصلوة و السلام علی محمد رسوله و عبده و آله و اصحابه من بعده؛ انجام: ایام جمع یومئذ آن روز تمت و بالخیر و الیمن و البرکة عمت.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا باقر تفرشی، تا: 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و نیم ترنج، 15 سطر (8×14)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 3 - 27]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 125گ (2پ-126ر)، اندازه: 9×11/5سم[ف: 3 - 396]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 49گ، اندازه: 10/5×18/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 126]
بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 8]
بی کا، بی تا [نشریه: 3 - 8]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آبی رنگ، قطع: وزیری کوچک [نشریه: 13 - 424]
tarjomān-ol qor’ān
هاشمی، تاج الدین بن محمد
hāšemī, tāj-od-dīn ebn-e mohammad
فرهنگ واژه های قرآنی را به ترتیب سوره ها از سوره فاتحة تا سوره ناس به روشی ساده و مختصر گزارش داده است. این کتاب بنا به گفته الذریعه بعد از ترجمان القرآن سید شریف جرجانی تألیف شده است. کتاب حاضر به مولفین مختلفی نسبت داده شده است.
[نسخه های منزوی 1972/3؛ ذیل کشف الظنون /29؛ دنا 1114/2؛ الذریعة 4/72]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 18/5×11/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 126]
آغاز: الحمدﷲ الذی ارسل الرسل و اوضح السبل و اکمل لنا النعمة و اعظم علینا المنة بالاسلام و السنة؛ انجام: و خناس آنرا گویند که خیالهای سهمگین نماید چون کشتن و آویختن و قطع کردن و مانند آن
خط:نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه غره ربیع الاول 1078ق؛ مصحح؛ مهر«اللهم ارزقنا شفاعة الحسین»(مربع) ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 98گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی مخ]
آغاز: الحمدﷲ الذی ارسل الرسل و اوصح السبل و اکمل لنا النعمة ... سورة البقرة الم ای انا اﷲ اعلم، منم خودای سزای پرستش، ذلک لاریب، یعنی هیچ شکی در وی. هدی ای هادیا، راه نماینده است. للمتقین مر پرهیزگاران را. الاتقاء حذر کردن.
در فهرست نام مؤلف نیامده است، نام مؤلف به استناد تطبیق آغاز نسخه با آغاز ذکر شده در الذریعه (4: 72) تعیین شد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای دو سرلوح، مجدول؛ 107گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 24]
tarjomān-ol qor’ān
ظاهراً
غیر همانند:
آغاز: کردن، الوجاهه روی شناس شدن ؛.
خط: نسخ، کا: محمد بن اصیل بن حسین التلیانی، تا: دهه اول ربیع الثانی 849ق؛ افتادگی: آغاز؛ پس از کتاب برگ هایی است دارای تفسیر عرفانی آیه هائی به عربی و پراکنده ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز،75گ،مختلف السطر،اندازه:9/5×14سم[ف:11 - 354]
آغاز: این کتاب ترجماذن قرانست مرتب؛ انجام:تم ترجمان القران مرتباً علی حروف ابی جاد فی الرابع و العشرین من شهر رمضان المبارک سنه تسعین.
تألیف قرن دهم. این کتاب ترجمه لغات قرانی است و فراهم کننده آن کلمات و مفردات قران را بر حسب ترتیب حروف تهجی اول هر کلمه مرتب کرده و در پی هم در آورده است البته باید توجه داشت که در رعایت ترتیب حروف تهجی رعایت حرکت کلمات نیز شده است یعنی ابتداء لغاتی آمده که مبدو «بالف مفتوحه» اند و بعد لغاتی آمده که مبدو «بالف مضمومه» و سپس کلماتی ذکر شده است که با «الف مکسوره» شروع می شوند و به همین ترتیب سایر حروف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ در آن به هم پاشیدگی به نظرمی رسد ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی سفید عطف تیماج مشکی، 109گ، 11 سطر (5×،8 ) اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 312]
نسخه اصل: نسخه آقای نجم آبادی. فرهنگی است از لغات قرآن به فارسی به ترتیب تهجی حرف آخر کلمه سپس نخستین حرف آن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ف: 1 - 48]
به ترتیب تهجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1238ق؛ جلد: تیماج حنایی، 147گ (11-157)، 14 سطر (6×12/5 )، اندازه: 6/5×11سم [ف: 16 - 629]
آغاز: بسمله. اﷲ: خدا. احد: یکی. انما: جز این نیست. ابدا: همیشه.
اوتوا واوتی: داده شده؛ انجام: یبغین: طلب کردن. یغبطون: حسد کنند. یرمی: می زند. یمتاز: جدا می شود.
جز کار میر سید شریف و عادل بن علی است، تنها حرف آغاز واژه ها پایه قرار گرفته ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 35گ (3پ-37پ )، 16 سطر (7×15)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 6 - 2159]
آغاز: بسمله و به نستعین، بدان ایدک اﷲ تعالی که ترجمان؛ انجام: مهلت دادن استفتاح باری خواستن استنکاح طلب نکاه خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام، [رایانه]
آغاز: بسمله، الاسم نام الرحمن فراخ بخشایش؛ انجام: محق با حق نجرم با جرم. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
tarjumān-ul qawāfī = qawāfī = luġāt-ul qawāfī = bayān-ul qāfīya
تفلیسی، حبیش بن ابراهیم، ق7 قمری
taflīsī, hobayš ebn-e ebrāhīm ( - 13c)
اهدا به: عزالدین ابوشجاع قلیچ ارسلان دوم فرزند مسعود سلجوقی (559-588 ق)
فرهنگ عربی به فارسی است در بیان واژه هایی که در قافیه سازی به کار می رود. سلطان ابوالمظفر قلج ارسلان به مؤلف امر کرد تا کتابی در لغات قافیه بنگارد که در آن لغات عربی که در اشعاری فارسی استفاده می شود به گونه ای مختصر و شیوا بیان شود، مؤلف واژگان قافیه را به ترتیب فرهنگهای لغت جمع آوری کرده و رموزی برای آنها در نظر گرفت و گاهی قافیه های فارسی را هم متذکر شده و با رمز «ش» آن را مشخص نموده است.
آغاز: سپاس و شکر خدای راکی از علم و دانش ما را بهره داد و راه راست نمود و دین اسلام بارزانی داشت
[نسخه های منزوی 1975/13 و 1975/3؛ الذریعة 196/17؛ مقدمه لغت نامه ص 290 ؛ فرهنگنامه ها ص79؛ دنا 1114/2]
آغاز: برابر؛ انجام: ... خلقانی (کهنه فوش) صید نانی (پیلور) صید لانی (مثله) و اﷲ اعلم بالصوال تمت الکتاب القافیه النافعه در فهرست با عنوان «القافیة النافعة آمده؛ خط: نسخ، کا: نظام الدین بن حسام الدین حافظ، تا: 766ق؛ کاغذ: سمرقندی، 103گ، 11 سطر، اندازه: 18/5×26/5سم [ف: 2-1076]
تهران؛ کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی؛ شماره نسخه: ع201
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 165]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه: ع201
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 992]
آغاز: برابر
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان - رم 83 کتاب های فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه سلخ ربیع الثانی 866ق؛ 137ص (3-140) [عکسی ف: 3 - 451]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 18/5بخش2 همان نسخه بالا [ف: 66]
آغاز: بسمله. الحمد لمن نظم کافة الکائنات فی جنب قدرته ... چون خاطر خطیر ... امیر علی شیر راغب مختصر که مشتمل بر جمع قوافی باشد بود ... این بنده ضعیف را مأمور بآن ساخت؛ انجام: رغوه کف شیر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، قطع: ربعی [نشریه: 3 - 8]
آغاز: و اگر قافیهای هفت حرفی آمد علامتش حرف لام بکردم و قافیههایی که پارسی آن بر کسی پوشیده نبود و بجایی که قافیه پارسی مشکل به کردم حرف سین بالای او بنوشتم تا کسی گمان نبرد که تازی است
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (چند برگ )؛ جلد: تیماج مشکی، 52گ (1پ-52پ )، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 26 - 199]
tarjumān-u lisān-il ḥaqq-il mabṯūṯ fi-l amr wa-l xalq
ابن برجان، عبدالسلام بن عبدالرحمن، - 536 قمری
ebn-e barrajān, ‘abd-os-salām ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 1142)
در سه سفر.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3730-ف
نسخه اصل: پاریس ش 2642 عربی ؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن صلاح بن داود بن علی بن داغر مرهسی، تا: پنج شنبه 2 جمادی الثانی 983ق [فیلمها ف: 2 - 234]
tarjomān-o loqāt-el qor’ān-el majīd
هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234؟ قمری
hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī‘ (1819 -)
این کتاب گویا همان «ارشاد الصبیان» اوست زیرا به گواهی شیوه نگارش، برای طبقه مبتدی در تعلیم قرآن نگاشته یافته است. در این رساله علاوه بر ترجمه کلمات و جمله های قرآنی گاه شأن نزول برخی از آیات و وجوه ادبی و قرائت و اشتقاق و وجه لغوی برخی از لغات مشکل نیز دیده می شود.
[دنا 1114/2]
تهران؛مجلس؛ شماره نسخه: 935/1- طباطبائی
آغاز: (پیش از شروع ترجمه کلمات قرآنی): فاتحة الکتاب در مکه نازل شده به دلیل آنکه در نماز خواندنش واجب است ... اگر چه بعضی اخبار دلالت می کند در مدینه هم نازل شده ... رساله ترجمان لغات القرآن المجید. بسمله ... اسم به معنی نام الاسماء و الاسامی جمع است به معنی نامها ... الحمد مصدر است به معنی ستودن ... الرب و الربیه مصدر است به معنی پروریدن ... و اضافه معنویه است ... و اگر اضافه لفظیه باشد بحث وارد می آید؛ انجام: پایان: خناس و شیاطین بدتر است از شیاطین دیو و پری بی کا، تا: قرن 13؛ کاتب در پایان نسخه (که مورخ 1258) است از مؤلف این گونه نام می برد: «این رساله وجیزه در تفسیر و بیان لغات مشکله قرآن مجید از تقریر و تحریر فضیلت مآب ... جامع المعقول و المنقول وحید العصر ... آقا ملا محمد کاظم دار المرزی اعلی اﷲ درجته» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 19ص
(1-19)، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 23 - 244]
tarjomān-ol loqat = š.-e qāmūs-e fīrūz-ābādī
قزوینی، محمد یحیی بن محمد شفیع، ق12 قمری
qazvīnī, mohammad yahyā ben mohammad šafī‘ (-18c)
وابسته به: القاموس المحیط = قاموس اللغة = قاموس المحیط و القابوس الوسیط = الجامع لما ذهب من کلام العرب شماطیط فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (729 -817)
به امر: شاه سلطان حسین صفوی تاریخ
تألیف: آغاز: 10 شعبان 1114ق تا 20 ربیع الاول 1117ق
ترجمه تحت اللفظی است بر کتاب «القاموس المحیط» فیروزآبادی که بعضاً مترجم با عناوین «مترجم گوید» مطالبی از خود برآن افزوده است.
آغاز: بسمله و به نستعین. سپاس بلند اساس و ستایش بیحد و قیاس حکیمی را سزاست که بحکمت بالغه و قدرت کامله بلبل هزار دستان ناطقه را انجام:خود روی سهو و نسیانی رسند به پیراستن آن پرداخته عذر خواه این فقیر باشند لان الانسان کثیر النسیان و عبید الاحسان.
چاپ: تهران، سنگی، 1273ق ،. رحلی؛ این کتاب به سال 1273ق پس از مقابله و تصحیح با چند نسخه موجود در مدرسه طالبیان شیراز به چاپ رسیده؛ در حاشیه قاموس به سال 1277 چاپ شده است
[الذریعة 72/4؛ فرهنگ نامه ها از علی نقی منزوی 238؛ مکتبة امیرالمؤمنین 136/1؛ دنا 1114/2]
آغاز: بسمله. باب العین، فصل الهمزة، التبع بر وزن زبیر شاعریست از قبیله همدان؛ انجام: برابر
نسخه بدون دیباچه است؛ خط: نستعلیق ریز، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «یؤتکم اﷲ اجراً حسناً»، «عبده عبدالباقی »؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای مقوایی، 46گ، 24 سطر (20×29)، اندازه: 24×41 سم [ف: 16 - 417]
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل اللسان فی کل لسن لتأدیة حمده نزیهاً من الأین وزینه باللسن فی کل لسن لسخیة جرده من الشین؛ انجام: و رباط بظاهر میافارقین و احدث اذا زنی و احدثت الحامل قرب ولادها ذکره القرطبی ...
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، دارای سرلوح، مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی با سر طبل، 214گ، 29 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 2 - 531]
آغاز: برابر؛ انجام: اروم بر وزن صبور کوهی است از بنی سلیم.
خط: نسخ، بی کا، تا: ا واخر قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: سید احمد معتمد ریاضی، کاغذ: فستقی، جلد: مقوایی، 409گ، 34 سطر (16×30)، اندازه: 25×40/5سم [ف: 1 - 148]
جلد اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد:میشن قرمز،332گ،30سطر،اندازه: 27×39/8سم [ف: 2-125]
جلد دوم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول ؛ کاغذ: فستقی، جلد:میشن قرمز،396گ،30سطر،اندازه:27×39/7سم[ف: 2 - 126]6. شیراز؛ ملی شیراز؛ شماره نسخه: 759
آغاز: برابر؛ انجام: مترجم گوید که الحمد اﷲ رب العالمین که ترجمه نصف کتاب مذکور که شروع در آن در دهم شهر شعبان هزار و صد و چهارده از هجرت شده در بیست و چهارم شهر محرم هزار و صد و شانزده پیراسته اختتام پوشید و شروع در نصف ثانی شد ...
جلد اول، یعنی از اول تا کلمات مختوم به ظ ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1116ق، مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 414گ، 27 سطر (12/5×23)، اندازه: 19/5×30/5سم [ف: 2 - 342]
آغاز: برابر
شامل نصف اول (از باب حرف همزه تا آخر باب حرف ظاء )؛ خط: نسخ، کا: محمد مومن کرمانی، تا: 1193ق؛ تملک: عبدالغفور قزوینی به سال 1261؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 556گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 82]
آغاز: فصل الشین. الشبدع بدال مهمله بر وزن زبرج کژدم است و زبان را نیز شبدع می گویند به واسطه آن که گزنده است و شبدع کار بزرگ و سخت است و فتحه داده می شود دال او و جمع شبادع بر وزن دراهم است. الشبع بفتح اول و شبع بر وزن عنب به معنی سیری؛ انجام: ضال از درخت سدر آن است که خاشاک دارد واحد آن ضاله ... یا این که مه تیرهاست و ذات الضال جایگاهی است. تمام شد فصل ضاد و می آید فصل طاء ان شاءاﷲ تعالی که الطبل به فتح اول
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد محسن، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 266گ، 27 سطر (14×24)، اندازه: 20×31سم [ف: 20 - 487]
آغاز: برابر؛ انجام: شیط القوم یعنی پراکنده گردان گروه را مثل شططهم از باب تفصیل یا اینکه دور گردان کرد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، قهوه ای با ترنج با سر،
273گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 37 - 20]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ظاهراً در اواسط قرن 13؛ یک صفحه میان ماده عب و عتب و دو صفحه و نیم میان ماده رسح و ریح و در حدود 141 برگ میان لغت طلافع وضئود و نیز بر حسب تخمین در حدود 285 برگ از آخر نسخه تا آنجا که ابتداء نسخه زیرین می باشد نوشته نشده و نویسنده گوید نسخه ای که این نسخه از روی آن نوشته شده ناقص بوده است ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 228گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 3 - 82]
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13 ؛ مجدول؛ قطع: رحلی [نشریه: 7-118]
آغاز: حشد یحشد از باب نصر و یحشد از باب ضرب یعنی فراهم آورد و حشد الزرع یعنی روئید همه کشت؛ انجام: الشبدع بدال مهمله بر وزن زبرج کژدم است و زیان رانیز شبدع می گویند به واسطه آنکه.
از اواسط حرف دال تا اواسط حرف عین راداراست ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، باعلامت بلاغ؛ جلد: تیماج سبز، 286گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف مخ: 1 - 333]
آغاز: فصل الطاء الطبل بفتح اول معروفست و آن چیزی است که زده می شود بآن و آن یکروی و دو روی می باشد؛ انجام: برابر
از اواسط حرف لام تاپایان کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، 262گ، مختلف السطر، اندازه: 21×30سم [ف مخ: 1 - 333]
آغاز: برابر؛ انجام: یعنی فراهم آمدند آنگروه و داخل هم شدند و استحصد الحبل یعنی محکم و استوار شد ریسمان ...
از آغاز کتاب تا اوایل حرف دال ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مجدول؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع )؛ جلد: تیماج مشکی، 272گ، 25 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف مخ: 1 - 333]
آغاز: فصل الشین شبدع بدال مهمله بر وزن زبرج کژدم است؛ انجام: لان الانسان کثیر النسیان الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف الاولین و الاخرین محمد و اله و عترته الطاهرین
از حرف عین شروع می شود و تا حرف یاء می آید ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز،
359گ، 30 سطر (13×21/5 )، اندازه: 21×30/5سم [ف: 4 - 345]
انجام: یعنی صدا کرد او را و عیون بر وزن تنور بمعنی ستاره سرخ روشن واوی و یائی هر دو می تواند بود ...
از باب العین فصل الهمزة تا اواخر باب القاف اوله العین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی از «محمد جعفر منشی» در استکتاب کتاب توسط وی به سال 1239؛ تملک: «مصطفی بن امام جمعه دهکر چهار محل» به سال 1335 با مهر بیضوی؛ دارای سرلوح رنگین؛ جلد: تیماج مشکی، 217گ، 26 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 1 - 149]
آغاز: فصل الطاء الطبل بفتح اول معروف است و آنچیزیست که زده می شود بآن و آن یکروی و دوروی می باشد؛ انجام: در اندک مدتی که عبارت از سی و یک ماه و ده یوم بوده باشد توفیق. لان الانسان کثیر النسیان.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آهاردار نازک سفید، جلد: تیماج مشکی، 30ص، 29 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 17 - 210]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد، تا: محرم 1201ق، برای میرزا محمد کاظم واله سپاهانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،
260گ، 34 سطر (17/5×27/5 )، اندازه: 21×33سم [ف: 9- 1257]
آغاز: از قلم روی داده باشد ... باب الهمزه فصل الهمزه الأباة، بقتح و مد مثل عبایة نی است که از آن بوریا بافند و جمع آن آباء است یعنی بوریاها و جای ذکر آن اینجاست و غلط کرده است جوهری که در معتل در آخر کتاب ذکر کرده؛ انجام: عسی أن یهدینی، و یکی یاء علامت غایب در مضارع و آن را یاء استقباء می گویند مثل یضرب و یعلم و یاء نسبت مثل مکی و مدنی و بصری و ﷲ الحمد و المنة
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن میرزا علی اکبر، تا: رجب 1206ق؛افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 764گ، 28 سطر (17×23/5 )، اندازه: 24×40 سم [ف:36-549]
آغاز: مار، یعنی آمد و شد کرد در پهنا و مار بمعنی آمد به نجد و مار الدم یعنی روان شد خون و اماره از باب افعال یعنی روان کرد؛ انجام: یا شتریست که سفر کرده می شود بر او برگشته می شود و تسبیح از باب تفعیل کاه گل مالیدن و چرب کردن و پیه و مثل اوست
شامل باب «را» تا باب «سین »؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم، تا: پنج شنبه 26 شوال 1236ق؛ مجدول، محشی با نشان «محسن »، مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ تملک: سید مهدی حسینی لازوردی «لاجوردی» در شعبان 84 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سر ترنج، 201گ، 28 سطر (13×23)، اندازه:21×30سم [ف: 31 - 29]
آغاز: باب العین فصل الهمزة، ذواثبع بروزن زبیر شاعری است از قبیله همدان
خط: نسخ، کا: حسن جویمی شیرازی، تا: چهار شنبه از دهه اول صفر 1241ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 320گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 17 - 82]
خط: نسخ، کا: حسن جویمی شیرازی، تا: چهارشنبه از دهه اول صفر 1241ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 325گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 17 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد علی بن احمد کرمانی، تا: 20 جمادی الاول 1247ق ؛ مجدول، سرلوح رنگین بسیار زیباء؛ مهر: «محاسب الدوله» (بیضی )؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 608گ، 39 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 1 - 356]
از «فصل الطاء طبل بفتح اول معروف است و آن چیزیست که زده می شود» تا پایان کتاب ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد محسن، تا: شنبه 15 رمضان 1247ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 318گ، 27 سطر(13×24)، اندازه: 13×20سم [ف: 15 - 4084]
کا: حسن خوانساری، تا: 1256ق [نشریه: 5 - 342]
آغاز و انجام: برابر
جلد اول، تا نیمه حرف عین؛ خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن ملا محمد خوانساری، تا: 1305ق؛ جلد: تیماج مشکی، 501گ، 35 سطر، اندازه: 22×34/5سم [ف: 4 - 269]
جلد دوم، تا حرف یاء؛ خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن ملا محمد خوانساری، تا: 1308ق؛ از روی نسخه چاپ سنگی نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی، 488گ، 35 سطر، اندازه: 22×34/5سم [ف: 4 - 270]
آغاز: باب بالعین فصل الهمزة ذوا شیع کزبیر شاعریست از همدان زید بن اشیع یاثیع؛ انجام: هو موعی الرسغ او محکم و استوار بند دست است، فرس وعی ...
حرف عین تا یاء؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ظاهراً به خط شیخ امام بخش کاتب نسخه شماره 5532 همین کتابخانه؛
وقفنامه کتاب به تاریخ سوم جمادی الثانی 1234؛ جلد: تیماج مشکی، 381گ، 27 سطر، اندازه: 22×35سم[ف: 14 - 299]
نیمه دوم از حرف طاء است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1262؛ افتادگی: انجام [نشریه: 2 - 67] 30. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 710
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 315گ، 27 سطر (13/5×23/5 )، اندازه: 21×31/5سم [ف: 1 - 172]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: آهار مهره سفید، جلد: تیماج مشکی کهنه، 589گ، 31 سطر (15/5×26)، اندازه: 22×34سم [ف: 2 - 344]
آغاز: بخونهای صیدها که گویا رنگ شده است به مکر و گل سرخ و ممکوره نوردیده شده آفرینش از زنان است شامل چند سطر پیش از ماده مار تا آخر باب الضاء (آخر نصف نخستین شرح )؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج، 222گ، 27سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 3 - 82]
آغاز: الصرب و هو بالمیم اعرف و صرم بمعنی گروه است و جمع آن اصرام بروزن اشجار
مطالب مندرجه در شرح لغت صرم می باشد و آخر آن انجام کتاب است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 229گ، 27سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 3 - 82]
» ترجمان معارف ← لغات ثلثه
at-tarjumān-ul muftiḥ li-ṯamarāt-i kamā’im-il bustān
ابن مظفر، محمد بن احمد، - 925 ؟ قمری
ebn-e mozaffar, mohammad ebn-e ahmad ( - 1519)
شرحی است بر کتاب وی «البستان فی شرح البیان» که در آن کتاب جدش یحیی بن احمد حمدی را شرح کرده و ادله مذاهب و وجه مسائل را ذکر نموده بود. در کتاب حاضر به شرح و بسط ادله پرداخته و در آغاز مطالبی نسبتاً مفصل درباره اسانید و برخی از تواریخ و احوال رجال آورده است.
وی در ضمن کتاب، طی بابی مستقل به شرح قصیده «البسامة» صارم الدین ابراهیم بن محمد وزیر صنعانی (914ق) -- تاریخ منظوم امامان و حاکمان زیدی -- پرداخته است. مطالب کتاب از یک «مقدمه» و چند «فصل» تشکیل یافته است: 1. مقدمه: [فی تطور تألیف الکتاب ]؛ 2. فصل فی جماهیر الصحابة؛ 3. فصل فی التابعین؛ 4. فصل فی ائمة السابقین؛ 5. فصل فی فقهاء الامة وو
30 اتباعهم؛6. فصل فی علماء الفنون؛ 7. فصل فی خلفاء السؤ المعاندین؛ 8. فصل فی الفوائد و الشوارد.
آغاز: الحمد ﷲ الذی منحنا معاصرة العلماء الکبراء الأخیار و اقتبسنا من علمهم الواسع الزخار انجام: و هی فی شرح قصیدة السید صارم الدین ... و الحمدﷲ علی کل حال و الصلوة علی سیدنا محمد و اله خیر ال.
[اعلام المؤلفین الزیدیة: 845-855؛ ایضاح المکنون: 2 /281؛ مؤلفات الزیدیة: 1 /282؛ مصادر التراث الیمنی فی المتحف البریطانی /69؛ معجم المؤلفین 28/9؛ دنا 1115/2]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش Add. 18, 513 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 992ق؛ تملک: شرف الدین محمد مکی بن محمد بن محمد بن شمس الدین ... عاملی به تاریخ 1171ق؛ 247گ، مختلف السطر [عکسی ف: 2 - 262]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه آکادمی لینچی-رم 319. جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: احمد بن ناصر خثمی، تا: ذیقعده 1060ق؛ نیمه اول آن به تاریخ ماه رجب 924 تألیف شده؛ 201ص(48-248)،
[عکسی ف: 5 - 63]
آغاز: برابر؛ انجام: قلت و بتمام هذا تم الکتاب بحمد اﷲ الملک العلام علی الابتداء و التمام و نسأله أن یجعله خالصاً لوجهه مطابقاً لما یریده جل جلاله منا ... و آخر دعونا أن الحمد ﷲ رب العالمین.خط:نسخ،کا:حسن بن محمد بن عبداﷲ حوثی،تا:6 محرم 1064ق، جا: محرقه از بلدان مسور المنتاب؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 188گ، 32 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 33-113]
نسخه بزرگ و مفصل و شامل اسماء صحابه و تابعین و الائمة السابعین الهادین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ از روی نسخه مؤلف کتابت شده بخشی در قرن دوازدهم و بخشی در قرن چهاردهم هجری. [میراث شهاب: س7ش3-4 - 25]
» ترجمه آتالارا ← آثار اتابکی
t.-ye al-āsār-ol bāqīya
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی1234،؟-1298قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 - 1881)
آغاز: متن. بیست و سیم باد دبور است پیش قبط. شرح شد تجربه رسیده است درست است. متن بیست و چهارم نوء است پیش او ز کسس و مطروزورس و تغییر می کند درو هوا به سببب حرارت؛ انجام:متن. تشریق الاول الی اول وقت الزراعة. ترجمه. در روز اول الی وقت زراعت است. شرح خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ در حاشیه بالای صفحه اول نوشته شده: «متن-شرح» برگهای سفیدی در وسط آن برای تکمیل مطالب گذاشته شده؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: می شن قهوه ای، 11گ (10ر - 11پ و) (16ر - 24ر)، اندازه: 21×35/2سم [ف: 29/1 - 468]
آغاز: القول علی ما هی شهر الروم من الایام المعلومة عندهم و عند غیرهم لما کانت سنة الروم موافقة لسنة الشمس ... چون سالها رومی موافق است با سال های شمسی و ثابت است با فصول اربعه طبیعیه و دور می زند با آن فصول متوازیه و زایل نمی شود از محاذات اجزاء سال شمسی؛ انجام: و در تذکره سروری مذکور است چلچله که اسم پرستوست غیر فصیح است و حکیم مؤمن در تحفه گوید اسم دیلمی پرستوست.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 8گ (29پ - 36ر)، اندازه: 21×35/2سم [ف: 29/1 - 468]
t.-ye āyāt, ahādīs, abyāt, amsāl va loqāt-e š.-e jāmī
بخاری، محمد قاسم بن ابوالقاسم
boxārī, mohammad qāsem ebn-e ab-ol-qāsem
شرح و تفسیر بعضی آیات قرآنی و احادیث نبوی [دنا 1116/2]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1299
آغاز: اثنیه نامحدود مرقادری را که مثلهای کتاب کریمش
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 21/5×13/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 126]
» ترجمه الآیات البینات فی غرائب الارض و السموات ← غرائب زمین و آسمان
t.-u abān ibn-i ‘uṯmān = taḥqīq-u ḥāl-i abān ibn-i
‘uṯmān
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
این رساله در منابع مختلف با نام های: رسالة فی تحقیق حال أبان بن عثمان، رساله رجالیه درباره ابان بن عثمان، مقالة فی تحقیق حال أبان بن عثمان، سرگذشت ابان بن عثمان و در نهایت أبان کوفی بن عثمان ثبت گردیده است. ابان از مردم کوفه بود و در بصره و گاه در کوفه می زیست و از یاران امام صادق (علیه السلام) به شمار می رفت. او از «اصحاب اجماع» نیز شمرده شده، یعنی از کسانی است که شیعه بر صحت روایات او هر چند تک روایت باشد، اجماع داشته اند. حجة الاسلام شفتی یکی از رساله های رجالی خود را به احوال این مرد اختصاص داده و بدین مناسبت بحثی راجع به اصحاب اجماع نیز در آن گنجانیده است. در سه «مقاله»: 1. آنچه دلالت بر قدح وی می کند و پاسخ آن؛ 2. آنچه دلالت بر مدح و پذیرش روایت وی می نماید؛ 3. تحقیقی درباره وی.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی لو حمدته دوام خلود ربوبیته بکل شعرة فی کل طرفة عین بحمد الخلائق و شکرهم اجمعین ... و بعد یقول العبد الملتجی ... ابن محمد نقی الموسوی محمد باقر ... هذه مقالة فی تحقیق حال ابان بن عثمان و بیان الاشخاص الذی اجتمعت العصابة علی تصحیح ما یصح عنهم.
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق ،. رحلی 8 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص1 -8)
[الذریعه 147/4؛ دنا 1116/2 (32 نسخه )؛ مکتبة امیرالمؤمنین 543/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 8گ (54پ-61پ )، 15 سطر [ف: 5 - 181]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (122پ-128ر)، 25 سطر (7/5×13)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 171]
آغاز: برابر؛ انجام: لبیان أحوال الرجال الی فساد عقیدته أصلاً و هو أمارة ظاهرة علی عدم تسلیمها ذلک کما لایخفی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»، انجام نسخه در مقایسه با نسخه چاپی آن اندکی افتادگی دارد و برای تکمیل آن یک برگ نونویس شده و به ادامه بحث، الحاق گردیده، با توجه به برگ «137» این مجموعه که از حجة الاسلام شفتی با عنوان «دام ظله» یاد کرده مشخص می شود که کتابت نسخه قبل از سال 1260ق (تاریخ وفات شفتی) بوده؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 14گ (1 -14)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم[ف: 508 - 30]
آغاز: برابر؛ انجام: قال النجاشی روی عن ابی عبداﷲ و ابی الحسن و بمثله قال شیخ الطائفه فی الفهرست خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 9گ (19ر -27پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 334]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 15گ (1پ-15پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 335]
بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 218]
بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی 1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون مقصوده علیه السلام لا تقل عند من لیس له أهلیة ذلک و قوله أشهد انه عناهم عند غیرهم.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم رانی کاشانی، تا: ذیحجه 1243ق، جا: اصفهان، در خدمت مؤلف نوشته شده؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، اندازه: 15×21سم [ف: 33]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد اسماعیل استرآبادی، تا: 1245ق، جا: اصفهان در کوی یزدآباد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 27 سطر (12×18)، اندازه: 17×24سم [ف: 16-688]
آغاز: برابر؛ انجام: من اهل الاسرار و یکون مقصوده ع لا نقل عند من لیس له اهلیة ذلک و قوله اشهد انه عناهم عند غیرهم.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق هرندی از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ دارای رکابه؛کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 8گ (4پ-12ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: و الی الحسن موسی علیها السلام و بمثله قال شیخ الطائفه فی الفهرست.
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ محشی از مصنف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15ص
(113-127)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: مضافاً الی ما مر روایته عن ظم (علیه السلام) قال جش روی عن ابی عبداﷲ و ابی الحسن موسی (علیه السلام) و مثله ست تمت الرسالة
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 رمضان 1251ق، جا: نجف اشرف؛جلد:
تیماج مشکی، 7گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 838]
انجام: قال النجاشی روی عن ابی عبداﷲ و ابی الحسن موسی علیهما السلام و بمثله.
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (13پ-19ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 18]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز: برابر؛ انجام: قال النجاشی روی عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) و ابی الحسن موسی (علیه السلام) و بمثله قال شیخ الطائفة فی ست.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح؛ تملک: مصطفی حسینی خوانساری در ربیع الاول 1367ق در قم با مهر بیضوی او؛ مهر: «شفیع یحیی فی الآخرة محمد و العترة الطاهرة» (بیضوی)؛ یادداشت امانت طباطبائی یزدی ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 11گ (1پ-11پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 71]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن محمد علی، تا: 1278ق؛ جلد: تیماج مشکی، 15گ (38پ-52ر )، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 288]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی[ نشریه: 5 - 603]
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن هاشم حسینی، تا: 1296ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 29گ (20پ-48پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 8 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الثانی فیمکن ان یکون شهاب من اهل الاسرار و یکون مقصوده لایقل من لیس له اهلیة ذلک و قوله اشهد انه عناهم عند غیرهم.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری رنگ، جلد: تیماج سبز، 28ص (274-301)، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 247]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 381]
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ 11ص (46-56) [ف: 11 - 652]
آغاز: برابر؛انجام: قال قل له فلیزک ماله قال فابلغت شهابا ذلک فقال لی فتبلغه عنی فقلت نعم فقال له ان.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 4 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: علی عدم تسلیمها ذلک، کما لا یخفی خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 8گ (31پ-37پ )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 484]
آغاز: برابر
کا: علی حسینی یزدی میبدی، تا: 1283-1287، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (182پ-191ر)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 111]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2305/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 352]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (20پ-26پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 231]
آغاز: بعد ان ورد الروایه الداله علی جواز دفع الزکوة بعد فقد المومن الی المستضعف و فی طریقها ابان بن عثمان ... و هکذا شیخنا الشهید الثانی فی شرح الارشاد فانه قال بعد الاشاره الی الروایه ... الداله علی کسراه الصلوة علی الجنائز حین اصفرار الشمس ما هذا لفظه و فی الطریق ابان بن عثمان و هو ضعیف؛ انجام:و اذا قام الاحتمال بطل الاسندلال مضافا الی انه یکن ان یقال الطاهر.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، گ133، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 315]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج، 13گ(1-13)، 19 سطر (8/5×15)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 2 - 471]
آغاز: برابر؛ انجام: قال النجاشی روی عن ابی عبداﷲ و ابی الحسن موسی علیهما السلام و بمثله، قال الشیخ الطائفة فی الفهرست ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان «منه مد ظله العالی» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (19ر-26ر)، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 11 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: قال المحقق الاردبیلی فی شرح الارشاد فی مباحث ما یصح السجود علیه ابان بن عثمان ... و هو امارة ظاهره علی عدم تسلیمهما ذلک کما لایخفی.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 13ص (22-34)، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 60]
خط: نسخ، بی کا،
بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، 14گ (30پ-43پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10 - 332]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکون مقصوده علیه السلام لا تقل عند من لیس له أهلیه ذلک و قوله أشهد أنه عناهم عند غیرهم.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 12گ (54پ-65پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 49]
آغاز: برابر ؛. انجام: ظاهرة علی عد تسلیمها ذلک کما لایخفی علی من له ادنی فهم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، مشکی با ترنج با سر، 9گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 2 - 837]
t.-u abān ibn-i ‘uṯmān شریف
نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( -1888)
مؤلف شاگرد حجة الاسلام شفتی است و این ترجمه را نیز با استفاده از تألیف استادش نگاشته است.
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق، جا: اصفهان؛ 5ص (43-47) [ف مخ: - 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 171]
t.-u abān ibn-i ‘uṯmān
شرح حال ابان بن عثمان است از حیث صحت و سقم احادیث او و بررسی اقوال علماء رجال، درباره او و در نوبه خود، رساله جامعی در این باره به حساب می آید. این رساله بعد از رساله ترجمه احوال ابان بن عثمان حجة الاسلام شفتی نگاشته شده و به آن اشاره دارد.
[دنا 1117/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11550/1
آغاز: فائدة مهمة ینبغی التنبیه علیها و هی أن أحکام الفقه لیست بدیهیة لما قرر فی مقامه؛ انجام: أیضاً صاحب الکفایة و الذخیرة و الفاضل القمی و الحاج السید محمد باقر الملقب بحجة الإسلام أسکنه اﷲ تعالی مع أجداده ...
خط: نستعلیق تحریری، کا: جواد حسینی گیلانی، تا: پنج شنبه 1281ق؛ مصحح، مقابله شده با عبارت: «بلغ مقابلة بقدر الوسع مع النسخة الصحیحة »؛ کاغذ: فرنگی، 31گ (1-31)، 17 سطر، اندازه: 8/5×15سم [ف: 29 - 226]
t.-u ibrāhīm ibn-i hāšim al-qummī = taḥqīq-ul ḥāl fīibrāhīm ibn-i hāšim
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رساله درباره ابراهیم بن هاشم قمی پدر علی ابن ابراهیم صاحب تفسیر (مدفون در قم) است. او دو تحریر درباره ابراهیم بن هاشم دارد و یا رساله و تکمله ای؛ رساله ای مشتمل بر سه «مقام» است: مقام 1. فی حاله و ان الحدیث بسببه یندرج فی ای قسم من الاقسام المعروفه؛ مقام 2. المعروف فی کتب الرجال انه من اصحاب الرضاعلیه السلام؛ مقام 3. فی التنبیه علی ما ذکره شیخنا الصدوق و جماعة من وصیة امیر المومنین (علیه السلام) لابنه محمد بن الحنفیه؛ وتکملهای در دو مبحث: 1) حالات قمی 2 ) اموری که باید بدانها توجه نمود. در دیباچه تحریر دوم کتاب مؤلف می گوید: «من پیشتر در احوال این شخص کتابی نوشته بودم و چون کمبود داشت این رساله را در تکمیل آن نگاشتم». گفتنی است که حال ابراهیم بن هاشم از لحاظ آنکه علماء مقدم علم رجال درباره وی ساکت بوده و از ایشان تصریحی درباره وی در دست نیست در این اواخر مورد بحث و ملاحظه قرار گرفته و به طوریکه مولی محمد تقی مجلسی اول نقل کرده است جماعتی از علماء شیعه به صحت حدیث وی تصریح کرده اند.
میرداماد نیز این نظریه را تأیید کرده است مؤلف این رساله نیز کاملا از آن طرفداری کرده است. این رساله نهم از الرسائل الرجالیه اوست.
آغاز1: الحمد ﷲ المتأبد مملکته بالخلود و الدوام و الممتنع سلطنته بغیر و لا اعوان و علی أکمل انبیائه
2: بسمله، بعد حمداﷲ المرشد للصواب و الصلاة علی الجایز بکمال الفضیلة ... یقول ... ابن محمد تقی الموسوی، محمد باقر ... هذه کلمات شافیة فی ابراهیم بن هاشم، فنقول تحقیق الحال فیه یستدعی التکلم فی مقالات ...
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق ،. رحلی، 16ص (الرسائل الرجالیة: صص9 -24)
[الذریعة 147/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1117/2]
شروح و حواشی:
1- ترجمة ابراهیم بن هاشم القمی (مختصر)؛ بهاری همدانی، محمد
باقر بن محمد جعفر (1277-1333ق)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 29گ (16پ-44پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 335]
آغاز: برابر1؛ انجام: فذکر کش فقط فی کلام شیخنا الشهید الثانی علی ما حکاه هذا الفاضل عنه مما لاثمرة له بل موقع فی الغلط کما یظهر مما بیناه خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 22گ (27پ-48ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 335]
آغاز: برابر2؛ انجام: فیما اذا کانت روایة ثقة الاسلام عن حماد بواسطتین و یکون الواسطة الثانیة خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 3گ (48ر -51ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 335]
آغاز: برابر2؛ انجام: هکذا علی بن ابراهیم عن أبیه عن حماد بن عیسی فکان موافقاً للغالب و الحمدﷲ رب المشارق و المغارب و صلوته علی مفخر الأوائل و الأواخر و آله سادات الأکابر و الأطائب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه »؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 9گ (14-22)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 509]
آغاز: برابر1؛ انجام: و ان اعتراه مع ذلک الطریق ارسال او قطع الی آخر ما ذکره فی شرح.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2048]
بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 218]
آغاز: برابر1؛ انجام: لا سیما فی مثل [هذا] المقام بمعزل عن الاعتبار وﷲ الحمد و الشکر فی کل حال.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 34گ (51-84)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 510]
بی کا، تا: 3 صفر 1230ق؛ در بیت مؤلف آن را کتابت کرده
[میراث شهاب: س8ش4 - 60]
بی کا، تا: جمعة ربیع الثانی1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
آغاز: برابر1؛ انجام: و منه یظهر ان الاتکال علی النقل لا سیما فی هذا المقام بمعزل عن الاعتبار و ﷲ الحمد و الشکر فی کل حال.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: یکشنبه 4 صفر 1244ق، جا: اصفهان، در خدمت مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21گ، اندازه: 15×21سم [ف: 33]
آغاز: برابر؛ انجام: یظهر ان الانکال علی النقل لا سیما فی مثل هذا المقم بمعزل عن الاعتبار و ﷲ الحمد و الشکر فی کل حال. [رقم: ] تم الرساله الشریفه فی ید اقل العباد محمد جعفر بن محمد صادق من نواده مرحوم مغفور جنت و رضوان آرامگاه [= آرامگاه] جناب آخوند ملا محمد مهدی الهرندی سنه ست و اربعین و ماتین بعد الالف من الهجرة النبویة صلی اﷲ علیه و آله و سلم.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 1گ (28ر-46ر )، 24سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 111]
خط: نسخ، کا: حسن لنجانی، تا: چهارشنبه 1249ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17گ (35پ-52ر )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 291]
آغاز: برابر؛ انجام: عن سیف بن عمیرة عن منصور بن حازم الاسدی الکوفی.
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 34ص (75-108)، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 103]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 14گ (48پ-61ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 19]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز: برابر1؛ انجام: و منه یظهر ان الاتکال علی النقل لا سیما فی هذا المقام بمعزل عن الاعتبار و اﷲ الحمد و الشکر فی کل حال خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛کاغذ:فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 25گ (13ر-37ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 71]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع:خشتی [نشریه: 5 - 603]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن محمد علی، تا: 1278ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (53پ-62ر )، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 16 - 288]
آغاز: برابر 1 ؛ انجام: و منه یظهر ان الاتکال علی النقل لاسیما فی مثل المقام بمعزل عن الاعتبار و ﷲ الحمد و الشکر علی کل حال.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی شکری رنگ، جلد: تیماج سبز، 47ص (40-86)، 17سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 244]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا (40-95) [عکسی ف: 3 - 379]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (208ر-212پ )، 21 سطر، اندازه:14×21سم [ف: 19 - 174]
انجام: و مما ذکرنا یظهر أن ذکر کتاب الرجال مما لا افتقار الیه بل المناسب ترکه، هذا غایة ما یمکن أن یقال فی توضیح مرامه ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 7گ (246پ-252پ)، اندازه: 15×21/5سم[ف: 105 - 15]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 24گ (49پ-72ر، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 133]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ (42ر-64ر)، اندازه: 21/5×15/5سم [ف: 23 - 232]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (26پ-30ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 231]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 5گ (61پ-65پ )، 15 سطر [ف: 5 - 181]
آغاز: برابر2؛ انجام: و آله سادات الاکابر و الاطیاب خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه،
5گ (38ر-42ر )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 485]
آغاز: برابر1؛ انجام: الحمد و الشکر فی کل حال - بلغ قبالا مع نسخة الاصل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 18گ (59پ-76ر )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 485]
آغاز: برابر1؛ انجام: و منه یظهر أن الاتکال علی النقل لا سیما فی مثل هذا المقام بمعزل عن الاعتبار و ﷲ الحمد و الشکر فی کل حال.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد:تیماج قرمز، 25گ (29پ-53پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 49]
انجام: فکان السند المذکور هکذا علی بن ابراهیم عن ابیه.. و الحمدﷲ رب المشارق ... و المغارب و صلوته علی مفخرالاوائل ...
سادات الاکابر.
بی کا، بی تا ؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8ص (34-41)، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 60]
آغاز: برابر1؛ انجام: فی کلام شیخنا الشهید الثانی، علی ما حکاه هذا الفاضل عنه، مما لا ثمرة له، بل موقع فی الغلط، کما یظهر مما بیناه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 20گ (26ر-45ر )، 23 سطر (9×18/5) اندازه: 14/5×24/5 [ف: 11-200]
آغاز: برابر2؛ انجام: صلوات اﷲ و سلامه علیه و علی اولاده، حیث قال التاسع من ولدک الحسین هو القائم بالحق خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ
(45ر-49ر)،23سطر(9×18/5)،اندازه:14/5×24/5سم[ف:11-201]
آغاز: برابر1؛ انجام: بمعزل عن الاعتبار، و ﷲ الحمد و الشکر فی کل حال خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مقوایی، 25گ ((13 تا 38))، [ف: 2 - 476]
آغاز: برابر2؛ انجام: الثالث اعلم انه قد یوجد فی الاخبار روایة علی بن ابراهیم عن حماد بن عیسی من غیر واسطه خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (114ر-118پ)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 312]
آغاز: برابر1؛ انجام: و منه یظهر أن الاتکال علی النقل لا سیما فی مثل هذا المقام بمعزل عن الاعتبار و ﷲ الحمد و الشکر فی کل حال.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 311]
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ 21ص (24-44) [ف: 11 - 652]
بی کا، بی تا؛ این نسخه با نسخه ای که مؤلف آن را تصحیح شده مقابله کرده [میراث شهاب: س8ش4 - 60] 37. قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10380/7
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
t.-u ibrāhīm ibn-i hāšim
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق؛5ص (47-51) [ف مخ: - 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 171]
t.-u ibrāhīm ibn-i hāšim al-qummī (mx.)
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: ترجمة ابراهیم بن هاشم القمی = تحقیق الحال فی ابراهیم بن هاشم؛ شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد تقی (1175-1260ق)
تاریخ تألیف: 1313ق
مرحوم «محمد باقر شفتی اصفهانی» دو رساله در شرح حال «ابراهیم بن هاشم القمی» نگاشته است که یکی از آنها با تجدید نظر اساسی تألیف شده و از آن به عنوان دومین رساله وی، درباره آن را وی یاد می گردد. کتاب حاضر تلخیص رساله مذکور می باشد و گویا وی به هر دو رساله نظر دارد. این رساله در دو مبحث است: 1. احوال، 2. تنبیهات اموری چند.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول العبد ... هذا تلخیص رسالة شافیة لسیدنا الأکرام و مولانا الافخم سمینا حجة الاسلام أسکنه اﷲ فی أعلی محل فی دارالسلام
انجام:یبعد روایته عن «ق» فلافائدة فی نقل الرمز بل یقع موضع الغلط کما ظهر انتهی تلخیص ما کتبه فی الرسالة [معجم المؤلفین 92/9؛ دنا 1118/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11 صفر 1313ق؛ از سوی مؤلف تصحیح گردیده و تعلیقات و استدراکاتی را نیز با عناوین «منه» بدان افزوده ؛ کاغذ: فرنگی، 31گ (81-110)، 16 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 31 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 11 صفر 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، 20گ (76-95)، 19 و 22 سطر، اندازه: 9×12سم [ف: 31 - 147]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... و بعد فیقول العاصی ... هذا تلخیص عدة من الرسائل سمینا المرحوم حجة الاسلام؛ انجام: و مما یرشد إلی فساد القول بنا و وسیة مضی إلی ما مر روایته عن
«ظم» کما فی «حبس» و «ست» انتهی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 28 رجب 1313ق؛ از سوی مؤلف تصحیح گردیده و حواشی و تعلیقات فراوان با عناوین «منه» بدان افزوده، گویا این نسخه مسوده می باشد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج آجری با ترنج، 102گ (98-199)، 15 سطر (5/5×11/5 )، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 31 - 148]4. قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12327/7
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، 37گ (156-192)، 18 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 31 - 209]
t.-u ibn-il ġaḍā’irī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1118/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/10
آغاز: بسمله و منه سبحانه الاستعانة فی التتمیم و بعد فقد تکرر و تکثر نقل الکلام عن ابن الغضائری فی کلمات العلامة فی الخلاصة و کذا ابن داود؛ انجام:و قال ایضاً و قد یعبر صاحب التهذیبین عن احمد بن محمد بن عیسی بابی جعفر و عن معاویة بن عمار بابی القاسم، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 11گ (132پ-142ر)، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 469]
t.-u abū-ṭālib-i makkī wa ...
ترجمه احوال ابوطالب مکی و شیخ نجم الدین خیوقی و شهاب الدین بکری سهروردی و شیخ سیف الدین باخرزی.
[دنا 1118/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2885/6 بی کا، تا: با تاریخ 882ق؛ 1گ (132ر) [ف: 6 - 156]
» ترجمة ابی بصیر ← ارشاد الخبیر البصیر الی تحقیق الحال فی ابی بصیر
t.-u abī-baṣīr
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق، جا: اصفهان؛ 14ص (26-39) [مخطوطات مرتضوی: ف: 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 171]
t.-u abī-bakr al-ḥaḍramī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1315-1247 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1118/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/20
آغاز: بسمله و بعد فهذه کلمات فی ابی بکر الحضرمی فنقول ان اسمه عبداﷲ بن محمد و قد ذکره الشیخ؛ انجام: و یروی بالحاء و الصاد المهملتین یعنی حال حولة یطلب الفرار، و اﷲ العالم خط:شکسته نستعلیق،بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 5گ(429پ-433ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 471]
t.-u abī-xadīja
بروجردی، منیرالدین بن علی، 1269 - 1342 قمری
(1853 - 1924) borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī
تاریخ تألیف: شب دوشنبه 1 ذیحجه 1293ق رساله ای است در بیان حال ابی خدیجه که در سند روایات مورد بحث و گفتگوست.
[دنا 1118/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2329/3
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه رسالة شریفة اقتضاها قلم العجالة فی حال ابی خدیجة فنقول
نسخه اصل: کتابخانه خاندان مولف - اصفهان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 10ص (33-43)، [عکسی ف: 6 - 383]
t. abī dāwūd
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1118/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/19
آغاز: بسمله و منه ... و بعد فقد روی الکلینی عن ابی داود فی موارد متعددة کما رواه فی کتاب الطهارة؛ انجام:قوله و احمد بن عبدون هو ممن اشتراک النجاشی و الشیخ فی شیخوخته لهما، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 20گ (409پ-428پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم
[ف: 6 - 471]
t.-u abī ‘alī ‘abd-ur-raḥīm-i bn-il qāḍī
رساله ای است در شرح حال ابوعلی عبدالرحیم بن القاضی الاشرف ابی الحسن علی بن الحسین بن الحسن بن احمد بن ابی الفراج بن احمد اللخمی العسقلانی المولد المصری الذار المعروف به القاضی الفاضل المقلب به محی الدین وزیر السلطان الملک الناصر صلاح الدین ایوبی. در این رساله تألیفات او ذکر گردیده و آن را در حدود یکصد دانسته اند.
[دنا 1118/2]
شیراز ؛ ملی؛ شماره نسخه: 39-ت/393
آغاز: ترجمه القاضی الفاضل - ابو علی عبدالرحیم بن القاضی الاشرف؛ انجام: هذه الرساله الوجیزه مع ما تضمنته من المقاصد السدیده فی مثل تلک الحاله التی فیها الانسان عن نفسه خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای سیر، 11گ، 13 سطر (8×15)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 - 369]
» ترجمه اثبات واجب ← البرهان القاطع و النور الساطع
» ترجمه اثنا عشریه حجیه ← مناسک حج
t.-u ijmā‘-il ‘iṣābat
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
[دنا 1118/2]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 127/3 - ج
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (52ر-60ر )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 291]
» ترجمة الاحادیث ← چهل حدیث نبوی
» ترجمه احادیث قدسی ← الحجة البالغة فی شرح الاحادیث القدسیة
» ترجمه احتجاج ← کشف الاحتجاج
» ترجمة الاحتجاج ← کشف الاحتجاج
» ترجمه أحسن تقویم ← تقویم المحسنین
» ترجمه احقاق الحق ← اثبات الحق
» ترجمه احقاق الحق ← ترجمان الحق
t.-u aḥmad ibn-i muḥammad
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1118/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/22
آغاز: بسمله ... و بعد فقد تکرر روایة الکلینی رحمه اﷲ عن احمد بن محمد کما فی باب الفرق بین الرسول و النبی؛ انجام: و هو یرشد الی ان المقصود بالواقف فی کلام النجاشی فی ترجمة حمید بن زیاد هو الواقف فی المذهب، و اﷲ العالم
خط:شکسته نستعلیق،بی کا،بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 25گ(439پ463-)19، سطر، اندازه: 18*21/8سم [ف: 6 - 472]
t.-u aḥmad ibn-i muḥammad ibn-i xālid al-barqī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
شرح حال برقی را در سه «مقام» بیان کرده با این عناوین: 1. فی طبقته؛ 2. فی حاله؛ 3. فی بیان مایتوهم منه قدح الرجل مع الجواب عنه. احمد بن محمد بن خالد درگذشته سال 274 یا 280 نگارنده کتاب «محاسن» است که قاضی نوراﷲ شوشتری (956-1019) آن را پنجمین کتاب اصلی شیعه پس از «کافی، من لا یحضره الفقیه، استبصار و تهذیب» شمرده است. این مرد و همه خاندان برقی از مردم برقه رود قم و از موالی و نیم بردگان قبیله اشعری بودند که اصفهان و قم را گشوده بودند. چنانکه از «محاسن» برمی آید این مرد پهلوی می دانست، احمد اشعری پسر محمد بن عیسی قمی رئیس و نماینده اشعریان قم او را به تهمت غالی بودن از قم اخراج کرد و احمد برقی به نزد احمد حسن ماذرایی فرمانروای ری رفت و مورد احترام قرار گرفت. پس از سقوط حکومت ماذرایی احمد برقی به قم بازگشت و با اصلاحاتی که در کتاب های خود به عمل آورد، با احمد اشعری آشتی کرد. (علینقی منزوی)
آغاز: الحمدﷲ الذی فضل مداد العلماء علی دماء الشهداء وختم النبوة بأحمد المحمود فی السماوات العلی
انجام: الی علی بن الحسین بن علی فاطمة بنت رسول اﷲ صلوات اﷲ علیهم فانصرف محمد بن الحنفیة و هو یتولی علی بن الحسین.
چاپ: چهارمین رساله در مجموعه چاپی (ص40-44) است
[الذریعة 152/4 شماره 743؛ دنا 1118/2]
بی کا، تا: قرن 13 [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 218]
آغاز: احمد بن محمد بن خالد البرقی ذکره الشیخ فی رجاله فی اصحاب الجواد و الهادی علیهما السلام؛ انجام: عن مولینا امیرالمؤمنین صلوات اﷲ و سلامه علیه و علی اولاده الطاهرین حیث قال التاسع من ولدک یا حسین هو القائم بالحق خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول به دو جدول، مصحح؛ 2گ (51پ-53ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [محدث ارموی - ف مخ: 1 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ گ7 ( 38پ44-ر )، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [محدث ارموی - ف مخ: 1 - 336]
خط: نسخ ریز، کا : شیخ ابراهیم قزوینی پسر محمد حسن شاگرد
حجة الاسلام شفتی، تا: ذیقعده 1244ق، جا: اصفهان؛ 5ص (150-154)، [ف: 11 - 659]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 6گ (58پ - 63ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی رنگ، جلد: تیماج مشکی، 6گ (177ر-182ر )، 21 سطر، اندازه:15/5×21سم [ف: 22 - 319]
آغاز: احمد بن محمد بن خالد البرقی ذکره الشیخ فی رجاله فی اصحاب الجواد و الهادی علیهما السلام ... و الفاضل المروج السمی المجلسی قال الاول؛ انجام: کالمروی فی کمال الدین عن مولانا ... حیث قال التاسع من ولدک یا حسین هو القائم بالحق.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، دیباچه و خطبه ندارد و گویا از آغاز آن برگ یا برگ هایی افتاده؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (112ار-113پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 311]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مقوایی، 6گ(58-64)، [ف: 2 - 481]
t.-u aḥmad ibn-i muḥammad ibn-i ‘īsā = taḥqīq-ul ḥāl fī aḥmad ibn-i muḥammad ibn-i ‘īsā
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
صاحب ترجمه یکی از راویان اخبار و همزمان احمد برقی ( - 280) است. خاندان او از موالی قبیله اشعری حاکمان قم بودند و او به نمایندگی این موالی نزد حکام رفت و آمد داشت. مؤلف قوت روایت احمد بن محمد بن عیسی و بزرگی شأن او را ثابت و آنچه را که دلالت بر ضعف روایت او می کند رد نموده است.
آغاز: بسمله. بعد حمد المنعم المفضال و صلاة علی البریة و عترته اشرف الآل ... یقول المفتاق الی رحمة ربه ابن محمد تقی محمد باقر الموسوی: هذه مقالة فی تحقیق الحال فی احمد بن محمد بن عیسی، فنقول انه من اصحاب الرضا و الجواد و الهادی و العسکری علیهم السلام
انجام:فهو قدح فیه لا احمد و قول الکش مما حکاة هذا الرجل اشارة الی عبداﷲ الراوی لا أحمد.
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق، رحلی 3 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص45-47)
[الذریعة 165/4 و 152/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1119/2 (31 نسخه: نسخه های ترجمة محمد بن عیسی یقطینی با آن اختلاط پیدا کرده است)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 6گ (131-136)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 515]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (79پ-83ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 3گ (54ر -56پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 336]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2برگ، 39ر-41ر، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 336]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1ص، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (20پ-22ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 18]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ان الکشی اعتقد ان الحدیث المذکور مما وضعه احمد غیر ظاهرة
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 2گ (63ر - 65ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 73]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری رنگ، جلد: تیماج سبز، 8ص (381-188)، 17سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 149]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 383]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (114ر-115پ )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (150ر-152ر)،23سطر(9×18/5)،اندازه:14/5×24/5[ف:11- 201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (109ر-111پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: ان الحدیث المذکور ما وضعه احمد بن محمد غیر ظاهر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مقوایی، 4گ، [ف: 2 - 482]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3ص (58-60) [ف: 11 - 653]
t.-u aḥmad ibn-i muḥammad i-bn-i yaḥyā al-‘aṭṭār = taḥqīq-u ḥāl-i aḥmad ibn-i muḥammad ibn-i yaḥyā al-‘aṭṭār
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
وی از مشایخ اجازه تلعکبری و غضائری و از مشایخ روایت صدوق و شیخ طوسی است. این رساله گفتاری است در تحقیق درباره وی اما صورت رساله مستقل ندارد و تا این زمان نام آن در نسخ رسائل رجالیه شفتی دیده نشده است.
[دنا 1120/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606/13-طباطبائی آغاز: احمد بن محمد بن یحیی العطار. لم یصرحوا بتوثیقه لکن الظاهر و ثاقته فحدیثه معدود من الصحاح لوجوه الاول انه من مشائخ الاجازه ... روی عنه التلعکبری ... و سمع منه سنه ست و خمسین و ثلاثمائه؛ انجام: کذا الحال فی قومک ان طرق الصدوق الی فلان صحیح ... و الحاصل ان الکلام انما هو فی ما اذا استفاد الظن منه.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (119)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 312]
» ترجمه احوال چین ← احوال چین (ترجمه)
» ترجمه احوال حضرت ختمی مرتبت ← تاریخ مقدس
’t.-u aḥwāl-iš šu‘arā
شرح احوال شعرای عرب و بسیار کوتاه و مختصر نگارش یافته است.
[دنا 1120/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11314/22
آغاز: مما مدح به ابن النفیس کافورا باحسن المدائح و قد فارق سیف الدولة؛ انجام: ثم انه تجهز للدیار المصریة لاحضار ابنة الملک الکامل صاحب حلب ...
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 8گ (212-219)، 22 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 28 - 491]
t.-ye axlāq-e mansūrī
رحیم پور، حیدر
rahīm pūr, heydar
وابسته به: اخلاق منصوری = جام جهان نما؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین (-948ق) تاریخ تألیف: 1376ق
مترجم از فضلای معاصر است که اخلاق منصوری نوشته امیر غیاث الدین منصور بن محمد دشتکی شیرازی را به فارسی روان ترجمه نموده است.
به منظور آگاهی از سرگذشت نسخه عربی و هم آشنایی با هدف مترجم بخشی از دیباچه را عیناً نقل می نماییم: «بسمله، ما هرگز چنین نعمت غیرمترقبه ای را نداشتیم که این رساله نفیس به دست ما افتد ولی بر حسب تصادف روزی که فهرست کتب آستانه را نگاه می کردم چشمم به نام کتابی افتاد که در شرح او نوشته بود اخلاق منصوری عربی، مصنف امیر غیاث الدین، کا: محمد بن مسعود، سال کتابت: 949، عدد اوراق 14 ورق، حس کنجکاوی مرا واداشت تا ببینم در این چهارده ورق معلم ثالث
چه نوشته که 427 سال در کتابخانه نگهداشته شده است ولی گویا این کتاب را قرن قرن کسی نمی گرفته که ابتدا نامش نزد مسئولین ناشناس آمد ... اما مطالب او در عبارات شیرین و موجزش به اندازه ای علمی و خواندنی بود که خواننده هرچه بیشتر مطالعه می کرد گواراتر می یافت ...». خلاصه مطلب چون مترجم آن نسخه را منحصر به فرد یافته پس از ترجمه به چاپ آن مبادرت نموده و متن عربی را نیز در پایان آورده است.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2219
انجام: باید به اوضاع مادی رعایا برسد به این ترتیب که ابتدا بخاطر نشر دانش و تشویق دانشمندان.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: حیدر رحیم پور، کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 38گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 5 - 592]
» ترجمه ادب الصغیر ← الادب الوجیز للولد الصغیر (ترجمه)
tarjomat-ol adab fī qavā‘ed-e loqat-el ‘arab
نظام العلماء ، محمد رفیع بن علی اصغر، 1250 - 1326 قمری
nezām-ol-‘olamā’, mohammad rafī‘ ebn-e ‘alī asqar (1835 - 1908)
اهداء به: شاهزاده مظفرالدین میرزا ولیعهد
تاریخ تألیف: رمضان 1266ق
رساله مختصری است در قواعد صرف و نحو عرب، دارای یک «مقدمه» و پنج «باب » و «خاتمه»: مقدمه در بیان تعریف علم نحو و صرف؛ باب 1. اقسام اسم؛ 2. اقسام فعل به حسب صیغه؛ 3.اقسام اسم به حسب صنف در چهارده فصل؛ 4. اقسام فعل به حسب صنف ..؛ 5. اقسام حرف؛ خاتمه در بیان قاعده مضاعف و اسم زمان، مکان و مصدر.
آغاز: هو العلیم. حمد و سپاس و شکر بیقیاس واحد یگانه راست که بمعارج علیا و مراتب قصوی مبادی قرار داده ... و بعد، چون علم صرف و نحو برای طالبان فهم و کمال چاپ: ایران، سنگی، بدون تاریخ، رقعی، 6 +183صص
[دنا 1120/2]
آغاز: برابر؛ انجام: ابواب کتاب در حد ایجاز و اطناب مناسب نیامد اما انشاء اﷲ در هر صورت آنچه مقصود طالبان را از این نسخه حاصل خواهد شد والحمدﷲ علی کل حال خط: نسخ، کا: حیدر علی بن محمد هاشم، تا: 10 صفر 1289ق؛ تملک: ضیاء الاطباء کرمانشاهی به سال 1300؛ کاغذ: نخودی آهاری فرنگی، 95گ، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 53]
آغاز: آغاز فهرست: ... بیزوال لازالت اعلام اجلاله مرفوعة و رایات اقباله منصوبة ... ؛ آغاز: برابر؛ انجام: طالباً فی العلم و العمل لدرک بعض المراتب و المقامات العالیات و اﷲ الموفق و المعین و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم. تم بالخیر. بسم اﷲ خیر الاسماء. چون کتاب ترجمة الادب ... از تصنیفات جناب عوارف ... ذوالحسب المنیع و الخلق ... .
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه، حسین، احمد»، مصحح؛ مهر: «صالح» (بیضی)، «صالحی 1320 ...» (بیضی)، «... محمد ...» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 104گ، 17 سطر (8×17)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 38 - 397]
» ترجمه اذان و اقامه ← معنی الذان و الاقامة
» ترجمة الاذکار ← اذکار الطهارة
» ترجمه اربعین حدیثا ← اربعون حدیث
» ترجمه اربعین حدیث منظوم ← در بحر المناقب (ترجمه منظوم و تلخیص)
» ترجمه اربعین شیخ بهائی ← قطب شاهی (ترجمه)
» ترجمه ارشاد مفید ← تحفه سلیمانی
t.-u isḥāq ibn-i ‘ammār = taḥqīq-ul ḥāl fī isḥāq ibn-i ‘ammār
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
تاریخ تألیف: پنج شنبه دهه سوم ماه هشتم 1239 درباره اسحق بن عمار است که از اصحاب امام موسی بن جعفر بوده و چندی به واقفیه پیوسته بوده است. زنجیره بسیاری از خبرها به او می رسد، وی برخی را از امام پنجم و برخی را از ششم و هفتم، برخی را بی واسطه و برخی را با یک تا سه واسطه روایت کرده. حجة الاسلام شفتی این کتاب را برای دانستن اینکه آیا دارنده این نام، یک راوی و یا چند تن بوده اند، در هفت مبحث ساخته: مبحث بحث: 1. نقل اقوال آنانکه می گویند یک شخص است؛ 2. نقل اقوال آنان که می گویند متعدد است؛ 3. سبب قول به تعدد؛ 4. گفتار شیخ طوسی؛ 5. تقسیم روایت های وی؛ 6. توهم قدح وی؛ 7. بعضی مطالب متفرقه.
شفتی ظاهرا دو رساله در باره او ساخته یکی همان که در رسائل
الرجالیه او هم چاپ شده و در هفت مبحث است و دیگری که یا تحریر دیگر و یا تکمل های بر اوست که به تحریر اول نزدیک است ولی دارای اضافاتی است که مهم ترین آن، تحقیقی است درباره اصطلاح «اصل» و «کتاب» در بین فقهاء و محدثان شیعه.
آغاز: الحمدﷲ المنقذ عباده من الجهالة و وفق لاصابة الحق من طلبه بالجد و الطاعة و صلاته علی اکمل من ختمت به الرسالة انجام: و أما علی بن حیان و جعفر بن حیان فلان شیخ الطائفه أوردهما فی اصحابه علیه السلام.
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق، رحلی، 22ص (الرسائل الرجالیة: صص47-68)
[الذریعة 152/4 و 740/4 و 152/4؛ دنا 1120/2 (27 نسخه)]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج عطف تیماج قهوه ای، 45گ (55پ-99پ )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 185]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: «عبدالصمد بن حسین محلاتی» به سال 1291؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزء کتابخانه احقر محسن الحسینی است» (مربع)، «کتابخانه حقیر اسماعیل الحسینی» (بیضی)؛ 37گ (1پ-37پ)، 23 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: 1 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 40گ (56پ-96پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 337]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 18گ (43ر-61پ )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 337]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 60گ (84پ-143ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 1 - 337]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9گ (21پ-29ر )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 337]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ فرنگی آهار مهره؛ جلد: شمیز سبز، 8گ، 20 سطر (7/5×14/5 ) ،اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 767]
خط: نستعلیق متوسط، کا: قاسم بن علی حسینی، تا: 22 رمضان 1239ق، برای مخدوم شیخ ابراهیم قزوینی؛ از روی نسخه خط مؤلف با یک واسطه نوشته شده؛32گ(62پ-93پ)[ف:11-653]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: 10 رجب 1243ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف نگاشته شده؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33گ، اندازه: 15×21سم [ف: 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، تا: چهارشنبه 1 محرم 1246ق؛ جلد: تیماج قرمز، 49گ (118پ-166ر )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 50]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 36گ (46پ-82ر )، 24 سطر، اندازه: 15/4×21/4سم [ف: 27/1 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ محشی از مصنف با امضای «منه مدظله» و با امضای محمد اسمعیل کاتب نسخه که گویا از شاگردان مصنف بوده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 75ص (1-75)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 102]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1251ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 35گ (1پ-35پ )، 21 سطر (10×15)، اندازه: 15/5×22سم[ف: 291 - 1]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد:تیماج مشکی، 27گ (22پ-48ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق، مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 70گ (65ر - 135ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم[اهدائی رهبر: 73 - 8 ]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ در این نسخه تاریخ تألیف نیز 1239 یاد شده؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 11ص (134-244)، 17 سطر، اندازه:17/5×22سم [ف: 10 - 245]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/7
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 37گ (152پ-188پ)، 23 سطر (9×18/5)، اندازه:14/5×24/5سم [ف: 11 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده الراجی اسداﷲ بن محمد باقر الموسوی»؛ این متن در آن آمده: «مما استکتبة لنفسی من نسخه الاصل الاماشذ منه فنرجو من اﷲ تعالی الهدایه الی سواء السبیل»؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 47گ (9پ-55پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22- 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد:تیماج مقوایی، 50گ [ف: 2 - 505]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4 - 314]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 135گ (154ر-289پ )، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 19 - 175]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی، در حاشیه ؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (64پ-92پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 232]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نزدیک عصر مؤلف ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی سیر، 47گ (1پ-47ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 133]
بی کا، بی تا؛ 8گ، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 45گ (205پ-249)، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6-487]
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
t.-u isḥāq ibn-i ‘ammār = taḥqīq-ul ḥāl fī isḥāq ibn-i ‘ammār
شفتی بیدآبادی ب، محمد باقر ن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
ترجمه اسحاق بن عمار. رساله حاضر به جز رساله تحقیق حال اسحاق بن عمار است که به چاپ رسیده و نسخه های آن در دست است. در هیچ یک از مراجع ترجمه و فهارس نسخه های خطی نام یا نسخه ای دیگر از این رساله یافت نشد.
مسائل مورد گفتگو در این رساله مشابه و نزدیک به همان رساله معروف است جز این که در این رساله - هر چند کوچک و ناتمام است - افاداتی است که در آن، وجود ندارد و از مهم ترین افادات رجالی حجة الاسلام شفتی در این رساله، تحقیقی است درباره اصطلاح «اصل» و «کتاب» در بین فقهاء و محدثان شیعه. مولف چهارگونه جدایی میان این دو اصطلاح یاد و درباره آنها تحقیق می کند.
آغاز: بسمله الحمد ﷲ المنقذ عباده من فیافی الضلاله بوسیله نبیه ...
و بعد یقول الملتجی الی باب رحمة ربه الغنی محمد باقر بن محمد تقی الموسوی ... هذه رساله فی تحقیق الحال فی اسحاق بن عمار ... فی مباحث الاول فی انه واحد او متعدد فنقول الوحده تتوهم من کلام النجاشی و شیخ الطائفه ... و کذلک الکشی؛ انجام:فالتحقیق ان یقال انه لیس المراد من الاصول الاربعمائه ما هو المراد من الاصل المذکور فی تراجم کثیره لفلان اصل فالظاهر ان المراد ... هو المراد من قولنا مشیر الی الکافی و الفقیه و التهذیب و الاستبصار الاصول الاربعمائه (نسخه و شاید تألیف در اینجا نا تمام مانده است).
در مبحث اول (فی انه واحد او متعدد) ناتمام مانده؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد:تیماج مشکی 8 ،گ (1ر-9ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم[ف: 307 - 22]
t.-u isḥāq ibn-i ‘ammār
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق، جا: اصفهان؛ 5ص (63-67) [ف مخ: - 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/10
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 172]
» ترجمه اسرار الشهادة ← رضوان
» ترجمه اسرار الصلاة شهید ثانی ← التنبیهات العلیة علی وظائف الصلاة القلبیة (ترجمه)
» ترجمه اصلاح العمل ← مصباح طریق مختصر
» ترجمه اصلاح العمل ← اکمال الاصلاح (منتخب)
» ترجمه اصلاح العمل ← اکمال الاصلاح
» ترجمه اصول اقلیدس ← تحریر اصول اقلیدس (ترجمه)
» ترجمه اعتقادات الصدوق ← مشراق العقائد الصالحیة
» ترجمه اعتقادات صدوق ← اعتقادات (ترجمه)
» ترجمه اعتقادات صدوق ← حاصل الترجمان
» ترجمه اعمال رضا در راه خراسان ← مأموریت رجاء
t.-u uqlīdis
رساله کوتاهی است در معرفی اقلیدس و کتاب وی که در ضمن به معرفی شروح آن نیز پرداخته شده است.
[دنا 1121/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14744/2
آغاز: مصنف هذا الکتاب، هو اقلیدس المهندس النجار بن یوقطرس، المظهر للنهدسة المبرز فیها حکیم قدیم العهد یونانی الجنس شامی الدار صوری البلد؛ انجام: و زاد فی کتاب اقلیدس، المقالة الرابعة عشر و الخامسة عشر، ذکر فیهما ما لم یذکره ابلونیوس من نسب بعض هذه الجسمات الخمس الی بعض لابی علی المهندس المصری.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1188ق ؛ کاغذ: شرقی، 1گ (168ر )، 27 سطر، اندازه: 8×21سم [ف: 37 - 329]
» ترجمه اکسیرالعباده ← سعادات ناصریه و اقوات روحانیه
» ترجمة الفیة ابن مالک ← شرح الفیه ابن مالک
» ترجمه الفیه ← شرح الفیه ابن مالک
t.-ul imām aš-šāfi‘ī
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، 700 - 774 قمری
ebn-e kasīr, esmā‘īl ebn-e ‘omar (1301 - 1373)
در صفحه عنوان نام رساله های موجود در نسخه چنین درج شده است: «کتاب فیه ترجمة الامام ابوعبداﷲ محمد بن ادریس الشافعی تألیف الامام ... عمادالدین ابی الفدا اسمعیل بن عمر بن کثیر الشافعی امتع اﷲ بفرایده و فیه أیضا طبقات الفقهاء من الشافعیة من زمن الشافعی الی عصرنا هذا لابن کثیر المذکور ...». آربری در فهرست کتابخانه چستربیتی، رساله حاضر را رساله مستقلی دانسته است گرچه به ذهن می رسد که بخشی از طبقات الشافعین باشد.
[دنا 1121/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1160/1
آغاز: بسمله. و الحمدﷲ وحده و صلواته علی خیر خلقه سیدنا محمد و آله. الحمدﷲ الذی رفع قدر العلماء و جعلهم بمنزلة النجوم فی السماء و خصهم بمیراث الانبیا نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 3390؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 749ق، جا: مکه؛ 39ص (1 - 39)، 26 سطر [عکسی ف: 3 - 344]
tarjomat-ol emāmīya
قاضی، علی بن محمد
qāzī, ‘alī ebn-e mohammad
ترجمه ای برای قاعده استخراج ضمیر. مترجم معتقد است که آن قاعده را امام رضا (علیه السلام) به درخواست مأمون عباسی وضع کرده است.
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه: 1مجموعه بدون شماره
آغاز: بعد از ستایش حضرت ایزد که مبدا کل است و درود و ثنای بیعدد برسید المرسلین و خاتم النبیین کا: محسن بن محمد حسینی خراسانی، تا: دوشنبه 3 ربیع الاول 1222ق [دلیل المخطوطات: 1 - 269]
» ترجمه امان الاخطار ← نشر الامان فی الاسفار و الاوطان
» ترجمة الانصاف فی معرفة الاسلاف ← الانصاف
t.ye engelīsī-ye maāser nāme
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1390/2عکسی
نسخه اصل: کتابخانه موزه بریتانیا ش 1672 ؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بن منشی غلامحسن متوطن بندر هوگلی، تا: قرن 12؛ ترجمه انگلسی رساله در هامش صفحات درج شده و نام کتاب و فهرست مآثر نامه در حقیقت کتب تواریخ در ابتدای نسخه ثبت شده؛ 30گ (6-36)، 11 سطر [عکسی ف: 4 - 187]
» ترجمه الانوار لاعمال الابرار ← البدائع
» ترجمه انوار التنزیل ← تفسیر قرآن کریم
tarjomat-ol avāmer-el ‘alā’īyya fe-l omūr-el ‘alā’īyya
ابن بی بی منجمه، حسین بن مجدالدین محمد، ق7 قمری
ebn-e bī bī monajjeme, hoseyn ebn-e majd-od-dīn mohammad (13c - 13c)
[دنا 1121/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 659-ف
نسخه اصل: پاریس S. T. 737 . با یادداشت 1139 در ص ع (75) که در آن عنوان «قصه تواریخ اغوزنامه» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 455گ، 17 سطر [فیلمها ف: 2 - 3]
tarjomat-ol avvāh fī azkār-es salāt
عبدالعلی ق، 13 قمری
‘abd-ol-‘alī ( - 19c)
تاریخ تألیف: آخر صفر 1271ق
ترجمه و شرحی است از دعاها و ذکرهایی که در نماز خوانده می شود. مؤلف قبلاً این کتاب را به صورت مختصر و کوتاه نوشته بود و بعداً آن را تفصیل داده است. در پایان آن احکام شکیات و نماز را نیز ضمیمه نموده است. مؤلف در آخر رساله می گوید: «یقول المفتقر الی فضل ربه الوهاب العبد المؤلف لذلک الکتاب و المرصف لتاک الابواب لیست تلک الصحیفة علی هذه الوتیرة من البث و التفسیر بل کانت اقل و اجمل منها بکثیر و انما جائت کذلک لما امرنی به بعض اجلاء الاصحاب و اخلاء الطلاب و اعزاء الاحباب اعنی السید الاجل المبرور و السید الفخیم المسمی (اسم پاک شده است) ادام اﷲ بقائه علی الایام و اباد اعوانه من الانام ... و ایای و سایر الاخوان من بلدتی المدعوة باصفهان ... و کان تنظیم هذه الاسطر من شهور رمضان 1285 ».
[دنا 1121/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12450
آغاز: الحمد لم استحقه و الصلوة علی النبی بعده ثم آله و صحبه و کل من تبعه اما بعد چنین گوید متوسل بفضل خداوند ولی بنده مسمی بعبد العلی که مدتی می بودمدید؛ انجام: و کان ذلک فی آخر شهر اﷲ الاکبر صفر المظفر من شهور احدی و سبعین بعد الالف و مأتین من الهجرة علی هاجرها آلاف الف تحیة الثقلین و علی آله و اصحابه الاخیار المصطفین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: آخر صفر 1271ق؛ جلد: تیماج، 130گ، 13 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 35 - 400]
t.-ye bārāhī
شمس سراج عفیف، ق8 قمری
šams-e serāj-e ‘afīf ( - 14c)
به درخواست: فیروزشاه (790-752)
از براهیمیر varohamihira از عبدالعزیز شمس بهاءپوری، همان شمس سراج عفیف به درخواست فیروزشاه همان که تاریخ فیروزشاهی را نیز ساخته است.
[دنا 1122/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5829/1- ف
نسخه اصل: از دیوان هند، ش 1262، اته 1997 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 185]
» ترجمه بحار الانوار ← انوار حسینی
» ترجمه بدایة العقول ← ترجمه عقاید نسفی
» ترجمه بدایة الهدایة ← نور ساطع
» ترجمه بدایة الهدایة ← الدماء الثلاثة (ترجمه)
» ترجمه برء الساعة ← تحفه شاهی
» ترجمه برء الساعه ← تحفة الخاقان
t.-ye bor’-os sā‘a
کاشانی، شهاب الدین علی، 11ق12 قمری
kāšānī, šahāb-od-dīn ‘alī (17c - 18c)
وابسته به: برء الساعة؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق )
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29703
آغاز: بسمله، روزی طبیبی می گفت هرگاه شخصی بیمار شود از اخلاطی که بمرو ز ایام در بدن آن جمع شده یاشد؛ انجام: و زنجبیل صلایه کن و باانگبین بخور علاج انگبین و زعفران سه روز بخور تا ساکن شود تم الرساله.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 16813 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]
t.-ye bor’-os sā‘a وابسته به: برء الساعة؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق) این ترجمه در دو فهرست (مجلس شورا 19: 245 و 35: 145 به) احمد بن محمد حسین تنکابنی (قرن 13) نسبت داده شده و در
فهرستی دیگر (ملک 6: 348) به احتمال از او دانسته شده است، اما قراین موجود از جمله وجود نسخه هایی پیش از تاریخ حیات تنکابنی نشانگر آن است که این ترجمه از وی نیست. در دنا برخی از این نسخه های ذیل «تحفه شاهی = ترجمه برء الساعة» از احمد تنکابنی و برخی ذیل ترجمه های ناشناس از برء الساعه آمدهاند که نسخه های اخیر در جلد 5 فنخا (جلد 5، صص 900- 897) در ذیل ترجمه های ناشناس برء الساعه نیز آمده اند که در اینجا دوباره تکرار می شوند.
آغاز: بسمله چنین گوید حکیم کامل و فیلسوف فاضل محمد بن زکریای رازی رحمة اﷲ علیه که روزی در خدمت ابوالقاسم بن عبداﷲ که یکی از وزرای آن عصر بود نشسته بودم و سخن از طب می گذشت ... کتابی تألیف نمایی مشتمل بر چندی از علل و امراض که ازاله آن به یک ساعت میسر باشد. آغاز کتاب بدانکه از شأن من است که مذکور سازم عللی که متکون می شود از فرق تا قدم
انجام: اگر تابستان باشد تا زانو در آب سرد ایستادن و در زمستان به آب گرم توقف کردن عجیب النفع است و در حال ماندگی و تعب زائل شود باذن اﷲ تعالی.
آغاز: برابر؛ انجام: که در حال ساکن شود و قدرت براه رفتن بهم رساند.
در 24 باب؛ خط: نستعلیق و شکسته و نسخ و تعلیق، بی کا، تا:1071-1077ق؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 5ص (641-645)، اندازه: 15×27/6سم [ف: 17-417]
آغاز و انجام: برابر
مترجم در فهرست ناشناس. در 24 باب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شعبان 1083ق ؛ جلد: چرمی سیاه، 6گ، 16-17سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 1-253]
آغاز: برابر؛ انجام: که در نهایت گرمی بوده باشد توقف کردن عجب نافعست و در حال مانده گی و تعب زایل شود باذن اﷲ تعالی تم بالخیر و حسن توفیقه
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1089ق؛ 6گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2-861]
آغاز: برابر؛ انجام: که بغایت گرم باشد توقف کند عجیب النفع است در حال ماندگی و تعب زایل شود
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم دار الحماری خبوشانی، تا: جمعه 26 ذیقعده 1203ق؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 7گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف مخ: 1-112]
آغاز: برابر؛ انجام: و در حال ماندگی و تعب برطرف می شود باذن اﷲ تعالی
در بیست و چهار باب گویا با اختصار انجام شده و جز رساله «تحفه شاهی» تنکابنی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1243ق؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده، تصحیح این رساله روز سه شنبه یازدهم رجب 1243 پایان یافته؛ جلد: تیماج قهوه ای بدون مقوا، 104گ (13ر-116پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26-15]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدین، تا: 1244ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 5گ (105ر-109ر )، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 14×20/5سم [ف: 8-593]
آغاز و انجام: برابر
مترجم کتاب در این فهرست نام برده نشده است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1248ق ؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن گلی، 24گ (156پ-179پ )، 18 سطر، اندازه: 18/8×29/6سم [ف: 7-418]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 28 محرم 1250ق؛ یاداشتی به مهر و امضای «علی بن محمد رضا »؛ خرید از سرابی؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (83ر-84ر) ابعاد متن: 15×25، اندازه: 21×32سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
ترجمه «برء الساعه» محمد بن زکریای رازی است که در آن درمان فوری دردها را طی بیست و چهار «باب» کوتاه بیان کرده است؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (24پ-27ر)، اندازه: 15×24سم [ف: 19-214]
آغاز: برابر
گویا در این ترجمه اختصاری به عمل آمده است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد گرگانی قمی، تا: ربیع الاول 1263ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (4ر-6ر)، اندازه: 15/5×21/5سم[ف: 366-2]
آغاز: بسمله بعد از حمد و سپاس و ستایش حضرت باریتعالی عزاسمه و نعت جناب نبوی ص و مناقب ابن عم و داماد او علی بن ابیطالب ع و اولاد طاهرینش علیهم السلام چنین گوید حکیم کامل و فیلسوف فاضل محمد بن زکریا الرازی ...
آغاز کتاب بدانکه چون جمیع علل را در ساعت واحدة ممکن نیست که علاج توان نمود؛ انجام: برابر
خط:نستعلیق،بی کا،تا:13شوال1271ق؛جلد: مقوا، عطف گالینگور قهوه ای، 4گ، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2-862]
آغاز و انجام: برابر
مترجم در فهرست ناشناس. نسخه در دست بی نام مترجم است، در 24 باب (برابر متن): 1. صداع، 2. درد شقیقه، 3. صرع، 4. زکام، 5. طنین [صدا در گوش]، 6. ریزش اشک، 7. رعاف، 8. درد دندان، 9. قلع اسنان، 10. بوی دهان، ... 15. زحیر صبیان، ... 20. جراحات و غیره، 21. بواسیر، 22. احتراق [سوختگی]، 23. سقطه و ضربه، 24. اعیا (ماندگی)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا:مهدی بن هادی بن مهدی، تا: 1274ق، جا: تهران؛ 4گ (139پ- 142ر) [ف: 1-34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید علی حسینی حسنی، تا: 1274ق؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: تیماج حنایی با ترنج و نیم ترنج، 13ص (225-237)، 13-15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 17-283]
آغاز: برابر؛ انجام: باب 25 درحکه اطراف یعنی خارش دست و پا ... دست و پای خود در آن بگذارند به قدر یک ساعت درهمان وقت ساکن گردد خارش او. تمام شد ...
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن هادی ساکن قریه بجار بسته سر، تا: 2 رجب 1278ق؛ 9گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2-861]
آغاز: برابر؛ انجام: ناخنهای او را بهر روغنی که باشد چرب نمایند که در حال به حال آید
مترجم در فهرست به احتمال تنکابنی دانسته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 محرم 1281ق؛ در متن و هامش؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (12پ-13ر )، 16 سطر محشی، اندازه: 16/3×20/8سم [ف: 6-348]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ترجمه از تنکابنی دانسته شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: 1291ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 10ص (50-59)، 13سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 19-245]
آغاز: برابر؛ انجام: در زمستان [به] آب گرم شدید در آمدن و ایستادن نیز عجیب النفع.
مترجم در فهرست ناشناس. نسخه در دست در 22 «باب» است و بسیار نزدیک به نسخه دیگر آن «ش (2) 77» باب 1. در صداع، 2. در شقیقه، 3. صرع، 4. زکام، 5. طنین (در گوش)، 6. رعاف (ریزش خون از بینی)، 7. درد دندان، 8. قلع اسنان، 9. خناق، 10. حلق، 11. قولنج، 12. خلقه: اسهال، 13. زحیر صبیان، 14. بواسیر، 15. خروج مقعد، 16. عرق النسا، 17. جراحت تازه، 18. جراحات کهنه،19.نواصیر(زخمی چرکین)،20.حراق(سوختگی)،21. سقطه و ضربه، 22. اعیا (درد مفاصل)؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد کاظم خوانساری، تا: 1293ق؛ 4گ (30ر-33ر) [ف: 2-28]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: فخرالمحققین شیرازی، مرداد 1375؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 6گ، 15 سطر، اندازه: 10/7×17/3سم [ف: 19-67]
آغاز و انجام: برابر
مترجم در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته کم اعجام، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مذیل است به دو رساله در اکسیر و جفر و ادعیه و غیره ؛ واقف: سید ابوالحسن مرتضوی، فروردین 1364؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج مشکی، 5گ، 15 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 19-63]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ترجمه از تنکابنی دانسته شده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، سبز، 9ص (1-9)، اندازه: 14×20سم [ف: 35-145]
آغاز: برابر؛ انجام: و ترش برای تقویت معده عوز هندی زعفران و ... را کوفته ...
انجام ناتمام؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای،12گ،11سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 2-861]
آغاز: برابر؛ انجام: در آب مکرم شدید در آمدن و ایستادن نیز عجیب النفع است
خط: نستعلیق خفی، بی کا، بی تا، جا: حیدرآباد؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، اندازه: 18×27/5سم [رایانه]
t.-ye bor’-os sā‘a
وابسته به: برء الساعة؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق) این ترجمه در فهرست به احتمال قوی از احمد بن محمد حسین تنکابنی (قرن 13) دانسته شده است اما نه تاریخ کتابت آن با دوران حیات تنکابنی سازگاری دارد و نه آغاز و انجام آن.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15692
آغاز: الحمدﷲ کما هو اهله ... اما بعد این کتابیست که تألیف نموه آنرا محمد بن زکریا الرازی در طب و ترجمه کرده آنرا به برءالساعة ابن زکریا گفت من بودم نزد وزیر ابوالقاسم عبیداﷲ فحری (کذا) و در حضور او چیزی مذکور میشد در طب و جماعتی بودند در آنمجلس که ادعاء این علم می کردند پس سخن
میکرد هر یک از ایشان بقدر رتبه خود در این علم؛ انجام: ما بسوی چیزی که قصد داشته باشیم بآن پس می گوئیم لاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العظیم و الحمدﷲ رب العالمین.
در فهرست به احتمال قوی در تنکابنی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا 5 ،گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 19-67]
t.-ye bor’-os sā‘a
وابسته به: برء الساعة؛ رازی، محمد بن زکریا (251-313ق) ترجمه ای است نیکو از کتاب برء الساعة محمد بن زکریا رازی (- 311ه ) که شاید ترجمه از کاتب نسخه (ابوالقاسم بن محمد حسینی) باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13847/12
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله أجمعین المعصومین اما بعد این رسال هایست از محمد بن زکریا از برای هر مرضی علاجی ذکر نموده است که برء الساعة می باشد فی الصداع درد سر هرگاه پیش باشد نزدیک پیشانی از زیادتی خون است؛ انجام: فی الفتق ... زیره کرمانی مساوی کوفته در میان کیسه کنند و بر بالای آنجا که پاره شده گذارند ... تا محکم آن کیسه را بگیرد و معجون کمونی میل نمایند تم بالخیر.
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد حسینی، تا: 1277ق؛ کاغذ: شرقی، 5گ (97پ-101پ )، 14 سطر، اندازه: 6/5×12سم[ف: 192 - 35]
» ترجمه بغیة الطالب فی معرفة المفروض و الواجب ← تحفة الراغب
t.ye bahjat-ol marzīya
نحوی قزوینی، عبدالکریم بن علیمحمد، ق14 قمری
nahvī qazvīnī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ‘alī-mohammad (- 20c)
وابسته به: البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = شرح الفیة ابن مالک؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29284
آغاز: بسمله، احمدک اللهم علی نعمک و الائک و اصلی و اسلم علی محمد خاتم انبیائک و علی آله؛ انجام: در وقتیکه واقع بشود بعد از بتحقیق معین بکند مع
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه
نسخه ش 15569 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور [رایانه]
t.-ye pand-nāme-ye ‘attār
لامعی افندی، ق10 قمری
lāme‘ī afandī ( - 16c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10715/3
آغاز: حمد بی حد اول خدا عالمه ×× نور ایمان ویردی خاک آدمه؛ انجام: دیدار تاریخ دی ای مرد کار ×× دیدم اشته نه صدو شصت و چهار
کا: احمد بن عبداﷲ تابع سردار قپولی، تا: جمادی الاول 1044ق، جا: مصر محروسه؛ جلد: تیماج نخودی، 10گ (49پ-58پ)، اندازه: 14×19سم [ف: 33/1 - 189]
» ترجمه تاریخ ابن کثیر ← البدایة و النهایة (ترجمه)
» ترجمه تاریخ برامکه ← تاریخ برامکه
t.ye tārīx-e payāmbar-e eslām
متن از: پل لهوژر پارسی معلم دارالفنون. ترجمه از: ناشناس.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16017/2
بخشی از کتاب است ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج فرنگی، اندازه: 19/5×27سم [ف: 44 - 200]
» ترجمه تاریخ تیمور گورکان ← عجائب المقدور فی نوائب تیمور
» ترجمه تاریخ الحکماء ← نزهة الارواح و روضة الافراح (ترجمه)
» ترجمه تاریخ طبری ← تاریخ بلعمی
» ترجمه تاریخ طبری ← تاریخ نامه
» ترجمه تاریخ عتبی ← تاریخ یمینی (ترجمه)
» ترجمه تاریخ عتبی ← بث الشکوی
t.-u tārīx-i falāsifat-il yunān
عبداﷲ بن حسین، ق13 قمری
‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn ( - 19c)
اهداء به: وزیر اعظم مصر
تاریخ تألیف: 14 شوال 1252ق؛ محل تألیف: قاهره
ترجمه متنی فرانسوی درباره فیلسوفان یونان است. کتاب زمانی ترجمه شده که مترجم در مدرسه ازبکیه تحصیل می کرده است:
«اما بعد فیقول ... عبداﷲ بن حسین لما تعلقت همة وزیر مصر الاعظم و عزیزها المفخم صاحب العز الاکبر الذی ... بذل فی ذلک الجهد التام و ارسل الی الدیار الافرنجیة عدة شاع امرهم فی الانام فحصلوا قدرا جسیما من اللغات والفنون و جلب لهم کتب العلوم و صار یترجمها لامترجمون و کنت من جملة من تعلم اللغة الفرنساویة علی قدر الحال فاردت ان اصرف همتی فی کسب رضاء الخدیوی الاکرم الذی احسن الی بحسن التربیة و انعم فشرعت فی ترجمة تاریخ فلاسفة الیونان حیث انه عند الافرنج عظیم الشأن و کنت وقت ترجمته بمدرسة الالسنة الازبکیة فاستعنت فی مشکلات الکتاب و تحریر ترجمته بمدیر تلک المدرسة البهیة کما ان المدرسین بها اعتنوا بتصحیحه و اجتهدوا فی تهذیبه و تنقیحه»
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28296
آغاز: الحمد ﷲ الذی نوع اصناف الخلایق و جعلهم مختلفین فی العواید و الخلایق و جعل فلاسفة الیونان اشهر الفلاسفة و حکماء هم مشاهیر الحکماء؛ انجام: قبل وفاته بثمانیة وتسعین سنة انتهی تاریخ زینون و هو آخر ترجمة کتاب الفلاسفة ... القاهرة و ذلک لاربع عشرة لیلة بقین من شوال سنة الثنتین و خمسین بعد المأتین و الالف من الهجرة ...
خط: نستعلیق، کا: شیخ تفضل حسین مندل گهائی، تا: قرن 14؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب مرصع؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381 ؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابر و باد،
172گ، 13 سطر، اندازه: 17×23/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 289]
» ترجمه تاریخ کشمیر ← تاریخ کشمیر (ترجمه)
» ترجمه تاریخ ناپلئون ← صورت جمع و خرج سال 1306 ه .ق.
» ترجمه تاریخ نادر شاه ← تاریخ نادر شاه (ترجمه)
» ترجمه تاریخ ینگی دنیا ← کشف امریکا
» ترجمه تجرید الاعتقاد ← تحفه شاهی و عطیه الهی
» ترجمه تحصیل بهمنیار ← تحفه کمالیه
» ترجمه تحفة النظار فی غرایب الامصار و عجایب الاسفار ← الرحلة (ترجمه)
t.ye tahqīq-e ja‘l = tahqīq-e ja‘l
اردستانی صادق، محمد ، - 1134 قمری
ardestānī, mohammad sādeq ( - 1722)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18337
آغاز: بسمله لا، یمکن ان یکون المجعول فرد اللجتعل لان الطبیعه؛
انجام: هذه ترجمه افاده سید الحکماء المتاخرین اللهم اغفرلهم
بحق الواقفین فی العرفات
خط: نستعلیق شکسته، کا: مازندرانی، حسین بن علی، تا: 1206ق، جا: مشهد [رایانه]
» ترجمه تذکرة اولی الالباب و الجامع للعجب العجاب ← تذکره نظام شاهیه
» ترجمه تذکرة الکحالین ← کشف الاسرار
t.-ye tasrīh
محصص لاهیجی، محمد سعید بن اسماعیل، ق13 قمری
mohasses-e lāhījī, mohammad sa‘īd ebn-e esmā‘īl ( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28932
آغاز: بسمله، حمدله و بعد چنین گوید این ذره بیمقدار و خاکسار تبه روزگار بهاء الدین محمد بن محمدسعید ثبته اﷲ علی صراط؛ انجام: و هدایتی نخواهد بود بسوی خداست بازگشت جمیع چیزها و ما تغنی الایات و النذز عن قوم لا سیومنون انا ... و انا الیه راجون
خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق، ضمیمه نسخه ش 28930 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]
» ترجمه تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام ← آثار الاخیار
» ترجمه تفسیر برهان ← حدیقه ازهار و انجمن انوار
» ترجمه تفسیر صافی ← تفسیر اهل بیت اطهار
» ترجمة تقدمة المعرفة ← تقدمة المعرفة
» ترجمه تقویم الحسنین ← تقویم سعیدی
» ترجمه تقویم الحسنین فیض کاشانی ← تقویم سعیدی
» ترجمه التنبیهات العلیة ← التنبیهات العلیة علی وظائف الصلاة القلبیة (ترجمه)
» ترجمة التنویر ← التنویر (ترجمه)
» ترجمه توحید ← شرح کلمات التوحید (ترجمه)
t.-ye towhīd-e mofazzal
وابسته به: التوحید = توحید مفضل = کتاب الفکر = کنز الحقایق
و المعارف؛ مفضل بن عمر (قرن 2)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10856/4
آغاز: مفضل گوید که چون روز چهارم شد بامداد خدمت مولای خود شتافتم و چون رخصت دخول و جلوس یافتم به دو زانوی
ادب در خدمت آن امام رفیع النسب نشستم؛ انجام: آن که همه محتاج اند به ایجاد خالق و قدرت او تا به نهایت کمال خود برسند فتبارک اﷲ احسن الخالقین
بخشی از آن است؛خط:نسخ و سیاق،بی کا،تا:قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (40پ-50ر)، اندازه: 10/5×15سم [ف:20-428]» ترجمه توحید مفضل به نظم ← توحید نامه
t.-ye towrāt
مارتین، جورج هنری، 1917 میلادی
( - 7191) mārtīn, jorj henrī
در آغاز کتاب آمده است: «تورات موسی ترجمه هنری مارتین به نظر آذر کیوان رسیده».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11806/2
آغاز: در ابتدا خدا
آفرید آسمان و زمین را خالی و تاریک بود روح خدا بر روی آب جنبش نمود خدا گفت روشن شود روشن شد دید که نو نکوست و از تاریکی جدا کرد روز؛ انجام: بدرستی که راه راست دین خداست همدینان خد را باور مدارید آنکه داده باشند هیچکس را مانند آنچه شماره را داده باشند ... به درستی که این برتی بدست تصرف خداست می دهد آنرا بهر که خواهد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 95 (85-179)، 16 سطر(8×14)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 34 - 70]
» ترجمه ثمره بطلمیوس ← الثمرة (ترجمه)
» ترجمه ثمره بطلمیوس ← شرح ثمره بطلمیوس
» ترجمه جاماسب نامه ← جاماسب نامه (منظوم)
» ترجمه جاماسب نامه ← جاماسب نامه
» ترجمه جام جم ← جغرافیا
» ترجمه جامع الاخبار ← کاشف الاستار
» ترجمه جاویدان خرد ← آداب العرب و الفرس
tarjomat-ol jarīda fī š.-el qasīda = š.-e hezr-ol amānī
قزوینی، قاسم بن ابراهیم، ق8 قمری
qazvīnī, qāsem ebn-e ebrāhīm ( - 14c)
وابسته به: حرز الامانی و وجه التهانی = قصیدة الشاطبیة؛ شاطبی، قاسم بن فیره (538 -590) اهدا به: غیاث الدین محمد ترجمه و شرحی است بر قصیده شاطبی با عناوین «تنبیه» و «تنبیهات» در تجوید «بدات ببسم اﷲ فی النظم اولا» نام کتاب و شارح در دیباچه هست. او نخست شرحی به عربی نوشته و سپس این رساله کوچک را که ترجمه ای تحت اللفظی به فارسی است ساخته است. با جدولی برای رموز قراء.
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذی أنزل علی عبده الکتاب و وعد من تلاه و عمل به جزیل الثواب ... اما بعد بر نظر اصحاب بصیرت پوشیده نیست که افضل علوم اسلامی علم تفسیر قرآن و معرفت قرائت آن است و امام عالم فاضل کامل ابوالقاسم شاطبی ... و نام آن ترجمه الجریدة فی شرح القصیدة کرده شد. بدائت ببسم اﷲ فی النظم اولا ×× تبارک رحماناً رحیماً و موئلا / و ثنیت صلی اﷲ ربی علی الرضی ×× محمد المهدی الی الناس مرسلا انجام: و تبدی علی اصحابه نفحاتها ×× بغیر تناه زرنباً و قرنفلا. و زرنب و قرنفل ... بعضی گفته اند درختی است به کوه لبنان و ورق آن ماننده است به ورق بید و قرنفل معروفست تم الکتاب بعون رب الارباب و اﷲ اعلم و الیه المرجع و المآب.
[نسخه های منزوی 85/1؛ دنا 1122/2]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد بن ابی بکر بن محمد حافظ معلم، تا: چهارشنبه 25 رجب 793ق؛ مصحح، مجدول مذهب، با سرلوح؛ تملک: جعفر بن حسن بن جعفر حافظ حسینی، نیز انتقال کتاب به مبایعه شرعیه از سید تاج الدین جعفر به احمد بن مولی نورالدین عبدالرحیم، و سپس به مبایعه شرعیه به محمود بن محمد بن محمد حافظ ملقب به ضیا در ربیع الثانی سال 809 ؛ جلد: چرم قهوه ای، 282گ، 19 سطر، اندازه: 17/3×27سم [ف: 41 - 174]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 ؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی ترنجدار، قطع: رحلی کوچک [نشریه: 7 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد بن علی بن ابراهیم یزدی، تا: شنبه 23 جمادی الاول 854ق؛ ضمن 2 برگ استشهاد تعلیم قرائت های سبع توسط کریمه خاتون بنت شمس الدین محمد علاق نزد غیاث الدین علی ضریر کتابت شده و اجازه استاد مورخ 852ق و نیز سلسله سند قرائت استاد تا زین بن ثابت مکتوب است ؛ کاغذ: نخودی دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 217گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 53]
آغاز: برابر؛ انجام: نانوشته مانده: در شرح بیت «و قل صادقا لو لا الوآم و روحه - لطاح الانام الکل فی الخف و القلا»: چون اجازت کرده بود ناظم ... پس کلام اهل علم با او گذاشتن اولی تر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 24گ، 14 سطر (8/5×16)، اندازه:
15×21سم [ف: 11 - 2344]
آغاز: برابر؛ انجام: لام او از مخرج هفتم فم است و نزدیک است بمخرج نون ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محمد حسین بن محمد کاشانی کتاب را استکتاب کرده چنانکه روی برگ اول به تاریخ 1296 نوشته با مهر وی «عبده محمد حسین بن محمد» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 253گ، 18 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 10-151]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 267ص (9-275)، 25 سطر (13×20)، اندازه: 17×29سم [سنا: ف: 2 - 68]
آغاز: و ما یخدعون الفتح من قبل ساکن ×× و بعد ذکا و الغیر کالحرف اولا. یعنی کوفیان و ابن عامر و ما یخدعون می خوانند و غیر ایشان یخادعون می خوانند؛ انجام: در این ابیات گذشته بیان کرد و در فرش حروف و ابیات آن مفصلاً بیان واضح کرده است رحمة اﷲ علیه و اﷲ ولی التوفیق و هو حسبنا و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سبز، 251گ، 14 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 35 - 87]
» ترجمة الجعفریة ← الجعفریة (ترجمة)
tarjomat-ol jenān fī xasāyes-es soltān = majma‘-ol mo‘āserīn
همای مروزی، محمد صادق، ق13 قمری
homā-ye marvazī, mohammad sādeq ( - 19c)
در اخبار سلطنت فتحعلی شاه قاجار (1212-1250ق ) و سرگذشت و خصایص شخصی او.
[دنا 1123/2؛ فهرستواره منزوی 929/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 1516
آغاز: بسمله ... پس از ستایش آفریدگار و نیایش رسول مختار ...
محمد صادق مروزی وقایع نگار؛ انجام: و لا انفکت عین اﷲ حامیته له و کافلة به و محمد و آله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 89گ، 12 سطر، اندازه: 17/3×27/3سم[ف: 131 - 2]
» ترجمه جنة الامان الواقیة ← المصباح الکبیر (ترجمه)
» ترجمه جنة الواقیة و جنه الباقیة ← طبیب القلوب و حصول المطلوب
» ترجمه جواهر الاحکام ← الصراط المستیم
t.-ye čand hadīs
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمری
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 1433)
ترجمه و گزارش چند حدیث نبوی (صلی الله علیه و اله) در مقام و منزلت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) . وی می نویسد: «چون اشارت شده بود که چند حدیث شریف که در باب برگزیده گوهر کمال ولایت و کان کوم علم و ولایت، آفتاب کبریا دریای در لافتی، فخر آل مصطفی، مخصوص نص هل اتی علی بن ابی طالب علیه سلام من اﷲ الغالب ما تکرم وجه کماله به بسط بساط المطلوب علی کل طالب وارد شده به زبان فارسی ترجمه کرده شود ...».
[دنا 1123/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10196/42
آغاز: بسمله بعد از سپاس و ستایش پروردگاری را که در شهرستان دانش و بینش؛ انجام: که آن زمان اندت جان من ترا که نواخت.
خط: نسخ، بی کا، تا: 828-841ق؛ تملک: محمد حسین حسینی در تبریز در 1016ق؛ مهر: «عبده علی نوری 1196 ه» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (330-331)، 23 سطر، اندازه:15×23سم [ف: 32 - 242]
» ترجمه چهارده حدیث ← الاحادیث القدسیة
» ترجمه چهارده حدیث ← رجعت
» ترجمه چهارده حدیث ← دجال
» ترجمه چهارده حدیث ← اثبات رجعت
t.-ye čehel hadīs (manzūm)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28183
آغاز: بسمله، صحیح ترین حدیثی که راویان مجالس دین و محدثان مدارس یقین املا کنند جمله دانائیست؛ انجام: نبود از فضل حق عجیب و غریب که بدین اربعین رسی وصول خط: نستعلیق، کا: تفرشی، محمد مهدی، بیتا [رایانه]
tarjomat-ol hajj
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091
قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تألیف: قرن 10کتابی
مشتمل بر هشت «در»: 1. فضیلت حج و عمره و عقاب تارک آن؛ 2. صفت حج و عمره؛ 3. کیفیت و آداب عمره تمتع؛ 4. ذکر کیفیت آداب حج تمتع؛ 5. ذکر محرمات احرام؛ 6. ذکر کفارات و تلافی خلل آن؛ 7. بیان احکام حرم و حرمت آن؛ 8. ذکر زیارات مشاهد مشرفه علی اهلها السلام.
آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعد مر خدای را سبحانه که خانه کعبه را پیش از سایر اجزای زمین آفرید و بر همه برگزید
انجام: و حرام است صید مابین الحرمین مدینه و قطع درخت و گیاه او چهار فرسخ در چهار فرسخ رزقنا اﷲ حج بیته و زیارت رسوله و اهل بیت رسوله مرة بعد اخری و کرة غب اخری بمنه وجوده به انجام آمد ترجمة الحج.
[الذریعة 96/4؛ ریحانة الادب 369/4؛ فهرست های خودنوشت فیض 148؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 117/1؛ دنا 1123/2 (8 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ محشی با نشان «5»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 15گ (78پ-92پ )، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 26 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با عطف میشن، 7گ، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، از روی نسخه ای که به خط یکی از شاگردان فیض بوده نوشته شده؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای عطف تیم اج قهوه ای، 12گ (124-135)، 14 سطر (7×12)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 34 - 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1357ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 13ص، 20 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 21/1 - 267]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا رویه مخمل سرخ، 17گ (68پ-83ر )، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف:3-407]
انجام: اذن دخول بطلبد پس اگر رقتی داد.
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه چهره ای، 15گ (122-135)، 15 سطر (7×15)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
» ترجمة الحجة البالغة ← الحجة البالغة (ترجمة)
» ترجمه حدود الطب ← مفتاح الحدود
t.-ye hadīs
نجم الدین کبری، احمد بن عمر، 540 - 618 ؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146 - 2221 )
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22454
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا ان هدانا اﷲ و الصلوة ... اما بعد این کلمه چند است؛ انجام: با آن موفق شده الحاق نموده می آید قال علیه الرحمة و المغفرة خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
» ترجمه حدیث معراجیه ← کشف الاسرار
t.-ye hadīsī dar ahkām-e nojūmī
شعبان بن محمد مقیم، ق13 قمری
ša‘bān ebn-e mohammad moqīm ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1223ق
ترجمه ای است بر حدیثی از امام صادق (علیه السلام) که قطب راوندی در کتاب قصص الانبیاء خود آن را به نقل از صدوق آورده و در آن به حوادث آسمانی و علل خسوف و کسوف و برخی از امور طبیعی پرداخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6761/1
آغاز: بدانکه در ترجمه حدیث شریفی که مشتمل است بر احکام خسوف و کسوف و حوادثات دیگر که هر سال رو می دهد و شیخ بزرگوار قطب الدین راوندی؛ انجام: و سهل نشمرند ک این علامات از کثرت معاصی به هم می رسد که خدای تعالی می خواهد بندگان را متنبه کند
خط: نستعلیق، کا: شعبان بن محمد مقیم، تا: 1223ق؛ جلد: تیماج مشکی، 21گ (1پ-22ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 20 - 242]
» ترجمه حرز الامانی ← اساس المبانی
» ترجمه حسنیه ← مجموعه
» ترجمه حسنیه ← حسنیه
» ترجمه حسنیه ← حقوق بین الملل عمومی
t.-ul ḥusayn ibn-i xālid = taḥqīq-u ḥāl-i ḥusayn ibn-i xālid
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
تحقیقی است در شرح حال حسین بن خالد و تشخیص وی از دیگر مشارکین همنام وی، مشتمل بر پنج «بحث»: 1. فی المسلمین بهذا الاسم؛ 2. فی أقسام أحادیثه؛ 3. فی ان الراوی عن الرضا هو الحسین بن خالد الصیرفی؛ 4. فی الحسین بن خالد بن طهمان؛ 5. فی تمییز احادیث حسین بن خالد.
این مرد از راویان بنا م قرن سوم بوده و نامش در زنجیره بسیاری از حدیث و خبرها هست، از امام صادق و کاظم و رضا روایت دارد گاهی به لقب صیرفی و گاهی پسر ابوالعلاء و گاهی حسین بن خالد بن طهمان خوانده شده است.آغاز: بسمله و منه الاعانة للفوز بجنات النعیم و الاستعاذة للحذر من الشیطان الرجیم
انجام: و محمد بن احمد السنانی عن محمد بن یعقوب الکلینی و منها ما فی المجلس الخامس
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق ،. رحلی، 18ص (الرسائل الرجالیة: صص68-85)
[الذریعة 155/4؛ دنا 1123/2 (7 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 29گ (143پ-171پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 19گ (97پ-116پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 338]
آغاز: برابر؛ انجام: قال فکتب الی صل علی راکبک الذی انت علیه خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 20گ (61پ-80پ )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه سلخ شعبان 1269ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 71گ (65ر - 135ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 74]
آغاز: کل من تصرف فی مال الغیر بدون مسوغ شرعی وجب علیه غرامته و المستند فی ذلک مارواه ثقة الاسلام ... عن الحسین بن خالد؛ انجام: فلاحظ قوله (علیه السلام) یابن خالد ... فی ثلثه مواضع ... و فی آخره یا بن خالد من کان من شیعتنا فلا یتخذن منهم ولیا و لا نصیرا.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 14گ (95ر -108پ)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مقوایی، 25گ [ف: 2 - 564]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18گ (189پ-206پ )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5،[ف: 202 - 11]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 13گ (99پ-111ر )، 21سطر (10×15)، [ف: 1 - 292]
t.-ul ḥusayn ibn-i muḥammad
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1123/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/27
آغاز: بسمله و بعد فقد تکثر روایة الکلینی عن الحسین بن محمد و یروی الحسین بن محمد تاره عن المعلی؛ انجام:و خیر شعبة من شعب الشیعة قضیة اختلاف الشعبة و ابی شعبه، و اﷲ العالم ...
خط:شکسته نستعلیق،بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز،
9گ (580ر-588)، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6-473]
t.-u ḥusayn ibn-i manṣūr-i ḥallāj
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2815/10
آغاز: الحسین بن منصور ابومغیث و ابوعبداﷲ البیضاوی اصلا الواسطی منشأ المعروف بالحلاج؛ انجام: و کذا صاحب محبوب القلوب صحیح عند الصوفیة و بعض العامة و الخاصة، و اﷲ اعلم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن، 3گ (101پ-103ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 114]
t.-u ḥusayn ibn-i hamdān-i xuḍaynī mu’allif-il hidāya
قزوینی، نصراﷲ، ق13 قمری
qazvīnī, nasr-ol-lāh ( - 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9713/2
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن قفطانی، تا: حدود1280ق؛ 2گ (108ر- 110ر) [مختصرف: 409]
» ترجمة الحشایش ← قوی الاغذیة
» ترجمة الحشایش ← حشایش دیسقوریدوس (ترجمه)
» ترجمه حصن حصین ← حرز رصین
t.-u ḥafṣ ibn-i ġīyāṯ wa sulaymān ibn-i dāwūd almunqarī wa qāsim ibn-i muḥamma
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/16
آغاز: بسمله. و بعد فهذه کلمات فی حفص بن غیاث و ... و انما جمعنا بینهم لکثرة اجتماعهم فی السنة؛ انجام:عن القاسم بن محمد عن علی بن ابی حمزه عن ابی بصیر عن ابی عبداﷲ علیه السلام، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 9گ (367پ-375پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم[ف: 471 - 6]
tarjome-tol haqāyeq
بدون گزارش
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24737
آغاز: بسمله، ستایش و سپاس مر خدایی را که روشن ساخت؛ انجام: الف الف مرة الی یوم الدین ... صورت تحریر یافت خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
» ترجمه حقایق الاسرار ← مفتاح الحدود
» ترجمة الحکیم الوزیر ← السیرة
t.-u ḥammād ibn-i ‘uṯmān
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/18
آغاز: بسمله، و بعد فهذه رسالة فی باب حماد بن عثمان فتقول: قال النجاشی حماد بن عثمان بن؛ انجام: بالسند المذکور فی الباب المشار الیه انما هو السند المقدوح فیه من المحقق فی المعتبر، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 17گ (392پ-408پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم
[ف: 6 - 471]
t.-u ḥammād ibn-i ‘īsā al-jahnī = taḥqīq-u ḥāl-i ḥammād ibn-i ‘īsā
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
این رساله درباره حماد بن عیسی جهنی است که از یاران امام صادق (علیه السلام) بوده است. در دو «مطلب»: 1. التنبیه علی الاشتباهات الصادر فی المقام عن جماعه من العلماء الاعلام (اشتباهاتی از کشی و صاحب مجالس المومنین و غیره را نقل و بیان می کند ) ؛
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین حمداً کثیراً فوق حمد الحامدین و الصلاة و السلام علی اکمل الخلایق أجمعین ... یقول العبد الخاسر الفاتر، ابن محمد تقی الموسوی محمد باقر ... مقاله ابرزناها فی هذه.. الصفحات فی تحقیق الحال فی حماد بن عیسی
الجهنی و ما یرتبط و یناسب هذا المقام
انجام:فالظاهر أن الستین أو السبعین فی کلامه علیه السلام محمول علی المثال .
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق، رحلی 9 ،ص (الرسائل الرجالیة: ص85-93)
[الذریعة 156/4؛ دنا 1124/2 (15 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 8گ (117پ-125پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 347]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (172پ-184ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: یک شنبه 12 شوال 1243ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، اندازه: 15×21سم [ف: 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 8گ (82پ-90ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15ص (159-173)، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 105]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد:تیماج مشکی، 7گ (90پ-96ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم
[ف: 5 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 10گ (135پ-145ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ مصحح؛ در پایان آن چنین نوشته «الی هنا وجدت کلام المصنف اطال اله بقائه روحناله الفداء »؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز،
29ص (245-273)، 17 سطر، اندازه: 22×17/5سم [ف: 10 - 246]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 381]
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ 10گ (94ر-103ر) [ف: 11 - 654]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (207پ-214پ )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: (14/5×24/5)سم
[ف: 11 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (85ر-94پ )، 21 سطر، اندازه:15/5×21سم [ف: 22 - 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مقوایی، 11گ، [ف: 2 - 564]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (92پ-98پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 232]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (289پ-296پ )، 21 سطر، اندازه:14×21سم [ف: 19 - 176]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قاینی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (18پ-27ر )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 195]
بی کا، بی تا؛ مقابله شده، محشی به خط مرحوم حاج ملا مهدی بن حاج محمد ابراهیم کرباسی اصفهانی؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
» ترجمه حماسه رامایانا ← رامه اوتار
» ترجمه حوض الحیاة ← حوض الحیات (ترجمه)
» ترجمه حیات النفس ← حیاة النفس فی حظیرة القدس
(ترجمه)
» ترجمه حیات فوبلاس ← تاریخ زندگانی فوبلاس (ترجمه)
» ترجمه حیوة الحیوان ← صفات الحیوان
» ترجمة الخرائج و الجرائح ← کفایة المؤمنین فی معجزات الائمة المعصومین
» ترجمه خصائص الحسینیه ← فیوضات المسعودیه
» ترجمه خطبة البیان ← حدیقة الاسلام
» ترجمه خطبة الغراء ← شرح خطبة التوحید
» ترجمه خطبه طاوسیه ← شرح خطبه طاووسیه (باترجمه)
tarjome-tol xotūt
شامل معرفی خطوط
دهگانه ای که در آغاز از آنها یاد شده به پیوست خطوط جمل و حروف طلسم در پایان.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8880/29
آغاز: فایدة. این کتاب را ترجمة الخطوط گویند یاد کرده می شود اکثر خطوط از خط هندی و رومی و حمیری و یونانی [یونانی] و پارسی و قبطی و سریانی و کسیریه و ارمنیه
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، کا: محمد مهدی بن محمد صالح رضوی، تا: با تاریخ 1096ق، کاغذ: الوان آهار مهره نازک، جلد: میشن تریاکی با ترنج و سرترنج، 4ص (120-123)، اندازه: 13/9×23/7سم [ف: 29/1 - 218]
» ترجمه خلاصة الاذکار ← بدایع الاسرار
» ترجمه خلاصة الحساب ← تحفه قطب شاهی
» ترجمه خلاصة الحساب ← شرح خلاصة الحساب
» ترجمه خلاصة الحساب ← کشف الحجاب عن علم الحساب
tarjomat-ol xavās = tafsīr-e zavvāre’ī
زواره ای، علی بن حسن، ق10 قمری
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan ( - 16c)
تاریخ تألیف: 947ق
ترجمه روان و شیوایی است از قرآن کریم با اشاره مختصر به تفسیر آیات به خصوص آیاتی که درباره فضایل اهل بیت (علیهم السلام) است. مؤلف از شاگردان محقق کرکی (940) و استاد ملافتح اﷲ کاشانی (988ق) است. این تفسیر در دو جلد است: جلد اول از آغاز قرآن تا سوره کهف و جلد دوم از سوره کهف تا پایان قرآن. مؤلف این کتاب را پس از «آثار الأخیار» خود که ترجمه تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (علیه السلام) است نگاشته است. آن طور که از مقدمه تفسیر استفاده می شود چون تفسیر «مواهب علیه کاشفی» و دیگران به مناقب و فضایل اهل بیت، آن چنان توجه نداشته و از اخبار آنها استفاده نکرده اند به تدوین این تفسیر روی آورده است.
آغاز: بسمله، حمد بیحد و شکر بلا عدد منعمی را سزد که شقایق حقایق قرآنی را در حدایق صدور انسانی بشکافانید.
[الذریعة 100/4 و 101 ؛ نسخه های منزوی 13/1(26 نسخه)؛ روضات الجنات (خوانساری )، چاپ سنگی، ص 407؛ فواید رضویه 275؛ دنا 1125/2-1129 (127 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- ترجمة الخواص (منتخب)؛ سرکانی، محمد امین بن احمد (-11)
آغاز: متشابه شده اند بر ما چه میانه سال زرد رنگ بسیارند؛ انجام: پس عذاب کند خدای او را عذابا عذابی سخت موجودی از بقره تا کهف ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [الفبائی ف: 628]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره را بخواند نور ازو تا به آسمان برسید صدق رسول ... برحمتک یا ارحم الراحمین.
از اول کتاب تا آخر سوره کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: شاه عباس، 1017 ق؛ کاغذ: استانبولی آهار مهره، جلد:تیماج مشکی، 425گ، 17 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 424]
از آغاز است تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ تاریخ تملک 1320 و 1331؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 424گ، 25 سطر (14/5×22)، اندازه: 23×33سم [ف: 52]
بندی از تفسیر ؛ خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین محمد بن موسی شهرستانی سپاهانی، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 59]
دوره تفسیر است ؛ کا: نام کاتب پاک شده و به جای آن مسعود بن ابی سعید نوشته شده، تا: 969ق؛ با سرلوح زرین، در تاریخ 1040 در دارالسلطنه برهانپور به یکصد و بیست اشرفی طلای مکه ابتیاع شده [ف: 87]
آغاز: برابر؛ انجام: دوستی و پیروی ایشانست به آن که ایشان را نایبان و اوصیای پیغمبر دانند.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره کهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن امیر علی بن عبدالعزیز، تا: 7 جمادی الاول 973ق؛ افتادگی: وسط و انجام؛ واقف: آیة اﷲ میرزا ابوالحسن آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 608گ، 21 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 22-75]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، ص و القرآن ذی الذکر بل الذین کفروا فی عزة و شقاق، بعضی بر آنند که حروف مقطعه جهت تسکیت کفار است؛ انجام: و چون قل أعوذ برب الناس، تلاوت کنی بگو در نفس خود که أعوذ برب الناس ... از فضل اله چون باتمام رسید ×× تاریخ وی از فضل اله است عیان خط: نسخ، بی کا، تا: 977ق؛ مصحح، با یک سر لوح محرابی زیبا مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی با ترنج،256گ،25سطر(12×16/5)،اندازه: 10×18سم [ف: 32-952]
خط: نسخ، کا: یوسف علی بن شاه قلی، تا: 13 ربیع الثانی 977ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول ؛ جلد: لته رو مقوایی و لته پشت تیماج مشکی، 158گ، 27 سطر، اندازه: 25×34سم [شخصی ف: 1- 114]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: نعمت اﷲ حسینی خطیب آثاری، تا: ذیقعده 980ق؛ مصحح؛ تملک: میر مهدی بن نعمة اﷲ حسینی آثاری به توفیق درویش فتح اﷲ مقدمه به تاریخ 20 رجب 1047؛ جلد: تیماج قهوه ای،697گ،35سطر،اندازه:24×35سم [ف: 1 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که آخر سوره الکهف بخواند سر تا قدم او را نور فرا گیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور ازو تا به آسمان برسد. صدق اﷲ لعظیم و صدق رسوله ... و تسلیماً کثیراً.
از ابتدا تا پایان سوره کهف ؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بی کا، تا: صفر 980ق؛ خریداری از جعفر سلطان القرایی ؛ کاغذ:نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 532گ، 23 سطر (11/5×18/5 )، اندازه: 17/2×24/4سم [ف: 29/2 - 646]
جلد دوم ؛ خط: نستعلیق، کا: نظام چپ نویس، تا: 15 ربیع الاول 989ق؛ قطع: رحلی [ف: 1245]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سبز، 406گ، 21 سطر (12×25)، اندازه: 20×35سم [ف: 1 - 123]
جزو 3 و 4 است از کهیعص تا ص ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب قرن 11؛ تملک: ابوالقاسم بن محمد مهدی طالقانی در رجب 1161؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 250گ، 20 سطر (12×18)، اندازه: 20×26سم [ف: 8 - 263]
نیمه نخستین؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 21 سطر؛ قطع: رحلی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 89]
جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ اندازه: 17/5×28سم
[نسخه پژوهی: 2 - 128]
آغاز: برابر
جلد 1، تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ سپس «تفسیر سوره حمد» به نام «کنز الحقایق » است؛ 71گ (1ر-71پ) [ف: 2-47]
جلد اول از سوره حمد تا سوره کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (چند سطر )؛ کاغذ: فستقی، 1154گ، 224 سطر، اندازه: 18/5×28سم [ف: 2 - 133]
جلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد:رویه جلد مشکی، 859گ، 17 سطر، اندازه: 20/5×29/8سم[ف: 133 - 2]
انجام: و اگر هر که همه سوره رابخواند آن نور از و تابه آسمان برسد.
ازآغاز قرآن تاپایان سوره بنی اسرائیل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، در برگ اول تاریخ تولدی به سال 1191 و یادداشتی به سال 1078؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 529گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×30/5سم [ف مخ:1-339]
آغاز: برابر؛ انجام: در راه به بدترین صورتی بمرد گویند غده ای پیدا کرد مثل غده بعیر و در بیت سلوتیه بمرد.
از آغاز کتاب تا اواخر سوره یوسف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 351گ، 21 سطر، اندازه: 24×37سم [ف مخ: 1 - 340]
آغاز: محتان محققان اهل تفسیر روح اﷲ ارواحهم اظهار نماید و هر چه از مناقب ایشان از منطوق آن مفهوم گردد ایما به آن بکند؛ انجام: باطله و بدع از اهل قبله اند مثل خوارج و نواصب و غیر ذلک از اهل خلاف که همه عملهای ایشان باطل است ...
از آغاز تفسیر فاتحه تا آیه 104 سوره کهف ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 592گ، 22 سطر، اندازه: 20×33سم [ف مخ: 1 - 339]
آغاز: برابر؛ انجام: و شریک نگیرد به پروردگار هیچ یک را
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ مجدول؛ واقف: حاج مرتضی حسن پور توسط علی محمد حسن پور، مهر 1374 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 513گ، 22-29 سطر (11/5×20)، اندازه: 16/8×25سم [ف: 22 - 72]
آغاز: طریقه حقیه ایشان باشد مبین گرداند و ترجمه مواهب علیه نور اﷲ مرقد مولفها؛ انجام: بشرایط خدمت ستانیدگان خود را بر آنچه بدیشان رسد از سرا و ضرایا شناسندگان ...
جلد 1 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی اوراق؛ اهدایی: رهبری، دی 1383؛ 206گ، 27 سطر، اندازه: 24×39سم [رایانه]
آغاز: برابر
از سوره یس تا سوره عبس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 315گ، 22 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 4 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: بسته بود گویند مراد سلسله حدید دوزخ است که روز قیامت در گردن وی بسته بدوزخ کشند. در حدیث ...
آمده که هر که سوره تبت بخواند امیدوارم که جمع نکند خدای تعالی میان او
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه اول قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح زرین، مجدول مذهب؛ اهدایی: وزیری، کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی با کاغذ رنگین مشکی و قرمز، 228گ، 21 سطر (20×30/5 )، اندازه: 18/5×29سم [ف: 1 - 215]
آغاز: فرموده که یبدل اﷲ سیئاتهم حسنات وهست خدای تعالی آمرزنده گناهان و مهربان بر بندگان ... والذین لا یشهدون؛ انجام: چون نامه عمر از عنوان یا به پایان رسید بمقتضی اجل در آمده نهال نهاد را بصر صر خشک سازد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ اهدایی:وزیری، کاغذ: حنایی اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری عطف تیماج قرمز، 300گ، 21 سطر (10/5×19/5)، اندازه:18×29/5سم [ف: 2 - 463]
آغاز: بعد از ابتلا پس مر او راست عذابی دردناک. یا ایها الذین آمنوا لا تقتلوا الصید وانتم حرم. الخ.پ؛ انجام:والذین یوذون المومنین والمومنات.الخ آیه ... و آنانیکه می رنجانند مردان مومن را و زنان گرویده را ... اتواصوا به بلهم قوم طاغون آیا وصیت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی سه ترنج، 121گ، 21 سطر (10×19/5 )، اندازه: 19×29/5سم [ف: 2 - 465]
آغاز: پس از تسمیه و آیه اول: آورده اند که حضرت رسالت را صلی اﷲ علیه و آله و سلم سه صورتست؛ انجام: شکایت برد بخدای تع از شدت حر خود و از وی.
از تفسیر سوره مریم تا اواخر آیه 61 سوره زمر ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: خان بابا مشار ؛ کاغذ: آهار مهره نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 412گ، 19 سطر،اندازه: 18×24سم [ف: 11 - 550]
آغاز: برابر
از اول قرآن تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج، 514گ، 25 سطر، اندازه: 19×34سم [ف: 3 - 12]
آغاز: پس از تسمیه و آیه اول: آورده اند که حضرت رسالت را صلی اﷲ علیه و آله و سلم سه صورتست؛ انجام:من آل طه و یسین (کذ) و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین.
از تفسیر سوره مریم تا آخر کتاب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: آهاری حنایی، جلد: میشن خرمایی، 443گ، 20 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 11 - 550]
آغاز: برابر؛ انجام: و به این نظم دلپذیر آن را تمام دارد و هو هذا: این نافه رقم نمود بر لوح بیان ×× کشاف دقایق معانی نهان / از فضل اله چون به اتمام رسید ×× تاریخ وی از فضل اله است عیان.
حسبنا اﷲ نعم الوکیل و نعم النصیر هذه التفسیر اتمامَاً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول به شنگرف و لاجورد؛ واقف: استاد قربان و محمد جان از کابل، رجب 1221 ؛ کاغذ:نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 600گ، 29 سطر، اندازه:41×27سم [ف: 1 - 423]
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد حسین به تاریخ غره شوال 1086ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 291گ، 29 سطر، اندازه: 18/5×27سم [ف: 17 - 301]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا» ثنا و ستیاش مرخدایرا آنکه فرو فرستاد بربنده خویش یعنی محمد صلی اﷲ علیه و آله قرآن را؛ انجام: فاصفح عن جرمی و تجاوز عن سیآتی بشفاعت نبیک ... و الباقر محمد الصادق جعفر و الکاظم موسی الرضا علی التقی علی الزکی العسکری. (کذا) جلد 2. از ابتدای کهف تا پایان قرآن کریم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 449گ، 21 سطر(12×23/5 )، اندازه:22/8×35/3سم [ف: 22 - 76]
آغاز: برابر؛ انجام: که حافظ بندگان و ناصر سرافکندگان اوست.
لقد تم تفسیر او سورة البرائه ... و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره توبه ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ تملک: محمد حسین بن محسن با تاریخ 1293، محمد بن علی بیک بفروئی در هفدهم ذیحجه 1134 ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی با ترنج و سر ترنج، 355گ، 19 سطر، اندازه: 20×25/5سم [اهدائی رهبر: 22 - 78] و [ف: 22-78]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره بخواند آن نور ازو باسمان برسد.
جلد 1، از ابتدای مقدمه تا پایان سوره کهف ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 300گ، 27 سطر، اندازه:21/3×35/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 91]
جلد اول؛خط:نستعلیق،بی کا،تا:غره ذیقعده 1003ق؛حسب فرموده شاه میر؛ افتادگی:آغاز؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1245]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او بآسمان رسد ... قد فرغ من تحریر هذا النصف الاول مهر علی بن حاجی الحرمین عین علی اردبیلی فی یوم السبت اثنین الشهر صفر سنه 1012
جلد اول، از آغاز قرآن تا خاتمه سوره کهف به علاوه هفت برگ شامل تفسیر سوره انفال که اشتباهاً در آخر نسخه صحافی شده؛ خط: نستعلیق، کا: مهر علی بن عین علی، تا: 1012ق؛ جلد: چرمی سیاه، 563گ، 19سطر اندازه:18×26[ف: 1 - 277]
آغاز: بسلمه. کهیعص ذکر رحمة ربک عبده زکریا؛ انجام: وﷲ
الحمد و الشکر علی تأییده و تسدید، اولاً و آخراً متوالیاً متواتراً اللهم اشرح بالقرآن صدورنا.
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن اسماعیل مازندرانی، تا: ذیقعده 1020ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 399گ، 25 سطر، اندازه: 15×28سم[ف: 1-426 ]
آغاز: در وی افتاده چه دار بندان تا آنگاه تاکها بر وی فرود آمد؛ انجام:بر طریقة حقه اهل البیت علیهم السلام رقم اختصاص یافت ... تاریخ وی از فضل اله است عیان حسبنا اﷲ و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
از اواسط سوره کهف تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: اﷲ قلی بن امیر بیگ گرمرودی، تا: 1027ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 496گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 89]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1496
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 398]
از آغاز تا پایان سوره کهف ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1028ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 516گ، 25 سطر (15/5×28)، اندازه: 25×37/5سم [ف: 10 - 1626]
تا پایان تفسیر سوره کهف؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: اﷲ بخش بن طاهر اکروی، تا: شنبه 22 رمضان 1034ق ؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قرمز، 243گ، 30سطر، اندازه: 24×36/5سم [ف مخ: - 19]
از آغاز تا پایان سوره کهف ؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن ... جلال الدین ترابی حسینی، تا: 1046ق؛ یادداشتی از محمد تقی بن محمد کریم امیر نعمتی به تاریخ 1207 و ابیاتی به تاریخ یکشنبه 29 صفر 1173 ؛ جلد: تیماج مشکی، 354گ، 27 سطر، اندازه: 24×39سم [ف: 11 - 327]
از تفسیر آیه 42 سوره الشعراء تا آیه 56 سورة احزاب ؛ بی کا، تا: با تاریخ 1047؛ تملک: أبوالقاسم بن محمد اسماعیل الحسینی، محمد بن تقی با مهر وی «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین» [تراثنا: س13ش1 - 147]
آغاز: بسملة، کهیعص ذکر رحمة ربک ... آورده اند که حضرت رسالت پناه را؛ انجام: فاصفح عن جرمی و تجاوز عن سیئاتی ... و آله اجمعین الطاهرین المعصومین ... لایأتی شیء من خلفه تنزیل من حکیم حمید
جلد 2، از ابتدای سوره مریم تا پایان قرآن ؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن محمد مؤمن، تا: صفر 1050ق ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 343گ، 29 سطر، اندازه: 16×25/5سم [ف: 22 - 77]
سوره فاتحه تا آیه 129 از سوره توبه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 26 محرم 1055ق؛ تملک: علی نقی بن محمد علی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 324گ، 27 سطر، اندازه: 15/5× 28/5سم [ف: 101]
آغاز: برابر؛ انجام: حفص از قراء عاصم جزاهم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً 1055ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 531گ، 30 سطر (15×26/5 )، اندازه: 23/5×37/5سم [ف: 5 - 376]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره را بخواند، آن نور از او تا آسمان برسد صدق اﷲ ...
جلد اول، از آغاز قرآن تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا:
شوال 1056ق؛ مجدول مذهب، دارای سر لوح عالی ؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 551گ، 23 سطر (12/2×22)، اندازه: 19×31سم [ف: 1 - 36]
آغاز: برابر؛انجام: وآیت آخر این سوره که «قل ادعوا اﷲ» است تا آخر بخواند در وقت خواب از دزد ایمن گردد و محفوظ باشد از هر شیطان مکار و جبار غدار تا صباح شود. صدق اﷲ.
تفسیر فاتحه تا آخر بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 14 شعبان 1057ق؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج مشکی، 396گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 393]
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب ... ثنا و ستایش مرخدایرا آنگه فرو فرستاده بر بنده خویش؛ انجام: از فضل اله چون باتمام رسید ×× تاریخ وی از فضل اله است عیان سوره کهف تا پایان قرآن ؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن سید نعمت اﷲ حسینی، تا: آخر رمضان 1060ق؛ مصحح، یادداشتی آمده که کتاب را به خط پسر سید نعمت اﷲ جزائری دانسته؛395گ، 25 سطر، اندازه: 22/5×33سم [ف مخ: 1 - 339]
آغاز: برابر؛ انجام: هر که آخر سوره کهف بخواند؛ سر تا قدم او نور فرو گیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا بآسمان برسد- صدق اﷲ ... قد فرغ من تحریر ... شهر صفر ... سنه ستین و الف من الهجرة النبویه.
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 1060ق؛ یک سرلوحه مذهب، مجدول مذهب؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 452گ، 23 سطر (11/5×21)، اندازه: 19×31سم [ف: 1 - 56]
نیمه دوم کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن محمد مؤمن الحافظ، تا: سه شنبه سلخ محرم 1060ق؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده ابراهیم الموسوی» (بیضی )؛ یادداشتی از جواد اخلاقی به تاریخ 23 رجب 1348 ؛ جلد: تیماج مشکی، 325گ، 28 سطر، اندازه: 19×29سم [شخصی ف: 1 - 57]
کرمانشاه؛میبدی (خاندان )؛ شماره نسخه: 35 مشهد
همان نسخه بالا [ف: 169]
آغاز: بسمله، کهیعص ذکر رحمة ربک عبده ذکریا ... آورده اند که حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) را سه صورت است؛ انجام: و اخصصنی بلطائف کرمک ان لاتشوه خلقی بالنار و ان تعتق رقبتی من النار انک انت ... و آله الطیبین.
جلد 2. از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن مصطفی،تا: 20 شعبان 1061ق؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: میشن قهوه ای، 374گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف: 22 - 81]
آغاز: انداختن یعنی می دانیم که کیست سزاوار آن که نخست اورا در آتش افکنند؛ انجام: این نامه رقم نمود بر لوح ×× کشافدقایق معانی نهان
از آیه 70 مریم تا انتهای قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن مراد بخش اروقی، تا: دوشنبه 16 ذیقعده 1063ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: حسین کی استوان، اردیبهشت 1362 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشگی، 473گ، 21 سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 22 - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: انک انت الکریم المنان و صلی اﷲ علی رسوله سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین.
خط: نسخ متوسط، کا: محمود بن علی بن محمد حسین موسوی، تا: 1067ق؛ باسرلوح ممتاز، مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندی شکری آهار مهره، جلد: میشن تریاکی، 972ص، 29 سطر، اندازه: 25×42/5سم [ف: 6 - 4]
کامل ؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: شمس الدین محمد حسین موسوی شیرازی، تا: 16 محرم 1069ق، جا: دکن؛ دارای سرلوح زرین، مذهب و مجدول؛ 25 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 53]
آغاز: برابر؛ انجام: وازحضرت صادق علیه السلام روایت کرده که هرگاه قل اعوذ برب الفلق بخوانی باخود بگوی که اعوذ برب الفلق وچون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو درنفس خود که اعوذ برب الناس
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد کاظم بن مراد علی، تا: پنجشنبه 18 رجب 1069ق؛ جلد: تیماج قهوه ای روشن عطف تیماج قهوه ای، 403گ، 29 سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 1 - 392]
آغاز: برابر؛ انجام: و محفوظ باشد از هر شیطان مکار و جبار و غدار تا صباح شود. فرمود هر که آخر سوره کهف را بخواند سر تا قدم او نور فرو گیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا سما برسد صدق اله العظیم ... فرغ من تحریر ترجمه الجلد الاول من کتاب اﷲ تمت التمام.از ابتدای مقدمه تا پایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر بن محمود قهپایی، تا: یک شنبه نیمه شوال1069ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی ضربی با ترنج و سر ترنج و لچکی، 300گ، 27 سطر، اندازه: 21×35/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 90 و] [ف: 22-77]
آغاز: در موضح آورده که کفار قریش چون در دوزخ نگرند ... اتخذناهم سخریا ام زاغت عنهم الابصار، استفهام برای تقریرست یعنی ما ایشان را گرفتیم؛ انجام: وچون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود اعوذ برب الناس وﷲ الحمد
واشکر علی تأییده وتسدیده اولاً وآخراً... وآله الطیبین الطاهرین المعصومین.
از آخر سوره ص تا سوره ناس ؛ خط: نسخ، کا: بدرخان قرمانلو، تا: غره رمضان 1070ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی ضربی ترنج با سر، 260گ، 20 سطر، اندازه: 2×30سم [ف: 2 - 840]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 جمادی الثانی1070ق [مختصرف: 161]
نیمه نخستین؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمود خلخالی، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثانی 1070ق؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: رحلی [ف: 2 - 8]
آغاز: و جعل بالخیر مآله مرتکب ترجمه آن شد که اتسام یافته به «ترجمة الخواص» بر وجهی که آنچه از آن در شأن امیرالمؤمنین و آل سید المرسلین صلوات اﷲ علیهم اجمعین باشد؛ انجام: آن نور از و تا به آسمان برسد و در میان او ملایکه باشند که بر او صلوات فرستند و اﷲ اعلم.
از مقدمه تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: محمدرضا بن محمد قاسم طبیب نطنزی، تا: یک شنبه 15 شعبان 1073ق، جا: کسکر گیلان؛ افتادگی: آغاز (نخستین برگ)؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 368گ، 29 سطر، اندازه: 24/5×39سم [ف: 22 - 76]
آغاز: بسمله حمد بیحد و شکر بلا عد منعمی را سزد که شقایق حقایق قرآنی را
جلد دوم، از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1074ق؛ دارای یک سرلوح خوب، مجدول؛کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 284گ، 27 سطر، اندازه: 24×38سم [ف: 3 - 13]
خط: نسخ، کا: محمد بن بوداق اظهری، تا: رمضان 1074ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 529گ، 17 سطر، قطع: وزیری [ف: 88]
از اول سوره مریم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آخر رجب 1075ق، جلد: تیماج قهوه ای، 328گ، 25 سطر (16×28)، اندازه:32×36سم [ف: 2 - 68]
آغاز: انداختند استعاذه بحق تعالی نموده گفت اعوذ باﷲ خلقتنی فهذا نی من شر من عصاة؛ انجام: اذا جاء نصراﷲ و الفتح در عطف مغایرت معتبر است.
از اواسط دیباچه تفسیر تا نصر؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن حاجی مطهر برغانی، تا: جمعه دهه اول جمادی الاول 1078ق (در انتهای نیمه اول)؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: آقاحاجی بابا پسرمیرزا محمد صادق مستوفی ثانی استرآبادی، رجب 1204 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 495گ، 31 سطر، اندازه:24/5×39/2سم [ف: 2 - 133]
آغاز: کهیعص ... آورده اند که حضرت رسالت ... سه صورت است یکی بشری؛ انجام: و چون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود که أعوذ برب الناس.
نیمه دوم تفسیر و از سوره کهیعص تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن حاجی صفی الدین شبستری، تا: اواسط رمضان 1080ق، کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج مشکی، 566ص، 30 سطر، اندازه: 24/5×37سم [ف: 2 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره بخواند آن نور از او تا بآسمان رسد بقدرت اﷲ تعالی و تقدس.
نیمه اول کتاب و تا پایان سوره کهف؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن حاجی علی صفی شبستری، تا: 20 ذیقعده 1080ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 343گ، 29 سطر، اندازه: 25×38سم [ف: 7 - 53]
از اوایل سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: رضی الدین بن ابوالحسن شریف، تا: جمعه 2 ربیع الثانی 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 18/5×23/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 128]
آغاز: برابر
از آغاز قرآن تا انجام سوره بنی ا سرائیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1083ق؛ کاغذ: کاهی، جلد: میشن، 241گ، 31 سطر، اندازه: 25×27سم [ف: 3 - 13]
از سوره انعام تا آخر بنی اسرائیل ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد محسن اردوباری، تا: پنج شنبه 20 رجب 1084ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1245]
از سوره کهف تا پایان قرآن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 18 شعبان 1085ق ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 345گ، 26 سطر (12×21)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 10 - 1522]
آغاز: برابر؛ انجام: صدق اﷲ العظیم و صدق رسوله النبی الکریم و نحن علی ذلک من الشاهدین و الحمد اﷲ رب العالمین و صلیاﷲ علی محمد و اله سلم.
جلد اول، از سوره «فاتحه» تا سوره «مریم» ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن نعمت اله خلیل زاده، تا: 1086ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 491گ، 22 سطر (13/5×25)، اندازه:
22/5×35/5سم [ف: 3 - 86]
آغاز: به خواندن مر تو را ای آفریدگار من بی بهره و نا امید یعنی هرگاه که دعا کرده ام به اجابت رسانیده و من بدان خو کرده ام و انی خفت الموالی من ورائی؛ انجام: و از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده که هرگاه قل اعوذ برب الفلق بخوانی با خود بگوی که اعوذ برب الفلق و چون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود که اعوذ برب الناس ... و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
خط: نستعلیق، کا: کیا گودرز وپلک بن وشتاسب بن شاحسین بن وشتاسب، تا: یک شنبه 10 ذیحجه 1088ق، جا: قریه یوش مازندران؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج سبز با ترنج و سر، 429گ، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 1 - 393]
جلد اول و تا پایان سوره اعرا ف؛ خط: نستعلیق، کا: علی بک بن کلب علی نرج آبادی، تا: 1089ق؛ واقف: محمد صالح وزیر، شعبان 1093 با مهر «یا صالح المؤمنین» (بیضی) که کتاب را بر اولاد ملا محمد حسین و مومنین مراغه وقف و تولیت آن را به ملا محمد سلیم واعظ واگذار نموده ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 316گ، 21 سطر (13/5×22)، اندازه: 22×30سم [ف: 2 - 208]
خط: نستعلیق، کا: حاجی محمد قاسم بن محمد یوسف، تا: ربیع الاول 1091ق [ مختصر ف: 161]
آغاز: سورة مریم و هی تسع و تسعون آیة مکیة کهیعص ذکر رحمت ربک عبده زکریا اذ نادی ربه نداء خفیاً آورده اند که حضرت رسالت را صلی اﷲ علیه و آله سه صورت است؛ انجام:از فضل اله چون به اتمام رسید ×× تاریخ وی از فضل اله است عیان. حسبنا اﷲ و نعم الوکیل نعم المولی و نعم النصیر.
از تفسیر سوره مریم تا آخر قرآن کریم؛ خط: نستعلیق، کا: مجنون بهبهانی، تا: ربیع الثانی 1092ق، برای لطف علی بیکا؛ مجدول مرصع؛ جلد: ساغری مشکی با ترنج با سر، 307گ، 27سطر، اندازه: 21×24/5سم [ف: 35 - 183]
از سوره فاتحه تا پایان سوره کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1093ق؛ مجدول ؛ تملک: علاء الحکماء به تاریخ شوال 1333 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 364گ، 25 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 7 - 282]
آغاز: سورة مریم ثمان و تسعون آیة مکیة کهیعص ذکر رحمت ربک عبده زکریا نادی ربه نداًءً خفیاً
آورده اند که حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله را سه صورتست؛ انجام: و افض علی سجال نعمک و اخصصنی بلطائف کرمک إنک الکریم المنان و صلی اﷲ سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین.
از سوره مریم تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ، کا: عسکر بن حیدر بنعسکر، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با سر، 238گ،17 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف: 35 - 253]
نیمه نخستین ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 118]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا به آسمان برسد. صدق اﷲ العظیم ... یا ارحم الراحمین.
حمد تا کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مجدول، تملکی به تاریخ 1184ق ؛ جلد: تیماج سرخ عطف تیماج قهوه ای، 506گ، 25 سطر، اندازه: 10×33سم [ف: 2 - 839]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا» ثنا و ستیاش مرخدایرا آنکه فرو فرستاد بربنده خویش یعنی محمد صلی اﷲ علیه و آله قرآن را؛ انجام: و اخصصنی بلطائف کرمک انک انت الکریم المنان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطاهرین المعصومین ... بر طریقه اهل البیت علیهم السلام رقم اختصاص یافت.
از ابتدای سوره کهف تا پایان قرآن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 404گ، 25 سطر، اندازه: 37×24سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 93] و [ف: 22-74]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجا، ثنا و ستیاش مرخدایرا آنکه فرو فرستاد بربنده خویش یعنی محمد صلی اﷲ علیه و آله قرآن را؛ انجام: و اخصصنی بلطائف کرمک انک انت الکریم المنان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطاهرین المعصومین ... بر طریقه اهل البیت علیهم السلام رقم اختصاص یافت.
جلد 2 ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن فضل علی تبریزی، تا: قرن 12 ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، عطف میشن نیلی، 577گ، 20 سطر، اندازه:19×29/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 94] و [ف: 22-75]
آغاز: بسمله یا ایها الذین آمنوا اوفوا بالعقود احلت لکم بهیمة الانعام الا ما یتلی علیکم غیر محلی الصید ... ای آن کسانی که ایمان آورده اید وفا کنید به عهدهایی که با یکدگر می کنید یا به عقود شرعیه؛ انجام: فتربصوا انا معکم متربصون بگو ای محمد ایشان را آیا چشم می دارید به ما یعنی انتظار نمی برید که به ما رسد مگر یکی از ... اما لشکر تو را به مال خود مددکاری نمایم آیت آمد که قل انفقوا طوعا او
از آغاز سوره مائده تا آخر سوره برائت ؛ خط: نسخ و نستعلیق،
بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سید مصطفی صفایی خوانساری 1372 ؛ جلد: تیماج مشکی، 162گ، 21 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 839]
آغاز: برابر؛ انجام: نگردد در ایام تکلیف.
از اول کتاب تا آخر سوره مائده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 196گ، 22 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 11 - 549]
آغاز: لطف از ایشان باز کرد نه آنکه طریق ایمان از ایشان باز دارد بلکه لطف را باز دارد؛ انجام: که هر که الهیکم التکاثر بخواند حق سبحانه و تعالی حساب نفرماید نعمتی که انعام کرده برو در دار دنیا و داده شود از اجر مانند مردان که جلد 2، از اواخر سوره «ص» تا سوره تکاثر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، سال 1377 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زرنما، 204گ، 21 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 22 - 80]
آغاز: و سخن گویند و جواب ازو شنوند گفتند چگونه سخن گوییم با آن که هست در گهواره؛ انجام: که حضرت رسالت صلی اﷲ علیه فرمود و صدق آن بعد از مدتی ظاهر خواهد شد در حدیث ابی ورود یافته که هر که سوره ص بخواند.
جلد2. از سوره مریم تا آخر «ص» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ضربی زرنما با ترنج و سرترنج، 216گ، 21 سطر، اندازه: 14×25/5سم [ف: 22 - 80]
آغاز: آغاز در دیباچه افتاده: البضاعة علی بن حسن الزواره ای احسن؛ انجام: انجام جلد 1: ... و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا آسمان برسد. صدق اﷲ ... انجام در سوره «المص» افتاده:... انا کنا ظالمین ... بدرستی که ...
خط: نستعلیق و ثلث و نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «اللهم صلی علی محمد و آل محمد» (چهارگوش)؛ کاغذ: نخودی و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 502ص، 22- 25 سطر (14×24)، اندازه: 21×32/5سم [ف: 2- 47]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 2 - 68]
نیمه یکم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ تملک: ملا آقای نسرین در ذیحجه 1287 در سالی که بیگلر بیگی عیسی خان حاکم فراهان شده بود؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی،
620گ، 21 سطر (11×22)، اندازه: 18×30سم [ف: 16 - 83]
آغاز: کهیعص ذکر رحمة ربک ... آورده اند که حضرت رسالتصلی اﷲ علیه و آله راسه صورتست یکی بشری؛ انجام: و چونقل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگوی در نفس خود اعوذ برب الناس واﷲ الحمد والشکر.
از آغاز سوره مریم تاپایان قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مصحح؛ یادداشتی به تاریخ 1283 آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 418گ، 22 سطر، اندازه: 18×27سم [ف مخ: 1 - 340]
آغاز: بسلمه. کهیعص ذکر رحمة ربک عبده زکریا؛ انجام: وﷲ الحمد و الشکر علی تأییده و تسدید، اولاً و آخراً متوالیاً متواتراً اللهم اشرح بالقرآن صدورنا.
از آغاز سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 456گ، 23 سطر، اندازه: 23×38سم [ف: 1 - 425]
آغاز: برابر؛ انجام: و از ابی عبداﷲ علیه السلم منقولست که مرارقیه بزرگتر از کوه احد باشد
از تفسیر سوره فاتحه تا آخر سوره اسری ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج سیاه، 400گ، 24 سطر (13×22)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 1 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: گفت هود (علیه السلام) که ای گروه من نیست مرا
از ابتدای مقدمه تا آیه 67 سوره اعراف و ادامه آن در نسخه 31552؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن دارچینی، 170گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×27/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 92]
آغاز: عقل و جهالت ولیکن می فرستاده ام از فرستادگان پروردگار عالمیان؛ انجام: فرمود هر که آخر سوره کهف را بخواند سر تا قدم او نور فرو گیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا سما برسد صدق اله العظیم ... فرغ من تحریر ترجمه الجلد الاول من کتاب اﷲ تمت التمام.
از آیه 68 سوره اعراف تا آخر سوره کهف و ادامه نسخه 31551، نسخه های بعدی (31756 و 31919 ) نیز ادامه همین نسخه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج دارچینی، 153گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×27سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 92]
آغاز: را گفت که محمد صلی اﷲ علیه و آله می ترساند ما را بزقوم؛ انجام:تمام شد کتاب ترجمة الخواص که بکلک اخلاص بر طریقة حقیقه اهل البیت علیهم السلام رقم اختصاص یافته ... این نامه رقم نمود بر لوح بیان کشاف دقایق معانی نهان.
از آیه 64 سوره صافات تا آخر قرآن و ادامه نسخه 31756 است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 173گ، 27 سطر، اندازه: 21×27سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 93]
آغاز: برابر؛ انجام: صدق اﷲ العظیم و صدق رسوله الکریم و نحن عل ذلک ...
از تفسیر سوره فاتحه تا آخر سوره کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 411گ، 25 سطر (10/5×19/5 )، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 4-8]
آغاز: سورة مریم مکیه و هی تسعون آیة. بسمله. کهیعص ... آورده اند که حضرت را صلی اﷲ علیه و آله و سلم سه صورت است؛ انجام: در معالم آورده که ابن الزبعری صنادید قریش.از ابتدای سوره مریم تا آیه 63 سوره صافات و ادامه نسخه قبلی (31919 )؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 175گ، 27 سطر، اندازه: 21×27سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 92]
آغاز: که حیات عبارتست از بودن شئ به حیثیتی که صادر شود از او چیزی؛ انجام: منهاج اهل بیت وی علیهم السلام روایتست که چندین ...
از اوایل کتاب تا اواخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف پارچه، 502گ، 21 سطر، اندازه: 21×31سم [جامع گوهرشاد: ف: 5 - 572]
بی کا، تا: قرن 12 [د.ث. مجلس]
آغاز: هذه القریة فکلوا منها حیث شئتما ... و یاد آورید چون گفتم شما را در آیید درین ده املیا که قریه جباران است پس بخورید از این ده یعنی میوه ها و طعام ها؛ انجام: المال و البنون زینة الحیاة الدنیا ... بلکه لوجه اﷲ بود تا نتیجه آن به سمت بقا موسوم تواند شد و خلوص عمل به آنست
از آیه «و ادخلوا الباب سجدا ...» تا «المال و البنون زینة الحیاة الدنیا ... »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج با سر، 223گ، 21سطر، اندازه: 18×27سم [دارالحدیث:- 8]
آغاز: بسلمه. کهیعص ذکر رحمة ربک عبده زکریا اذ نادی ربه نداء که حضرت رسالتت پناه صلی؛ انجام: و چون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی در نفس خود بگو اعوذ برب الناس تمت بالخیر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1101ق [رایانه]
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و لم یجعل له عوجاًقیماً. ثنا و ستایش مر خدایی را آن که فرو فرستاده بر بنده خویش یعنی محمد؛ انجام: و چون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود قل اعوذ برب الناس و ﷲ الحمد و الشکر علی تاییده و تسویده اولاً ... الطاهرین.
از سوره کهف تاپایان ؛ خط: نستعلیق معرب، کا: محمد باقر بن پیر مزید خرقانی، تا: دوشنبه 5 دیقعده 1105ق، جا: بلدة الشماخی؛ مصحح، آغاز نسخه یادداشتی در معرفی کتاب از جعفر بن قاسم بن عبدالرحیم سلطان القرایی تبریزی و مهر کتابخانه او؛ مهر: «یا محمد ادرکنی 1134» (بیضی)، «هو العلی الاکبر» (مستطیل کوچک )؛ خریداری از جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 520گ، 18 سطر (11×19/5 )، اندازه: 18/1×30/4سم [ف: 29/2 - 654]
الی سورة الکهف؛ بی کا، بی تا؛ دارای تملک به تاریخ 1105 [دلیل المخطوطات: 1 - 222]
آغاز: نهید بر ایشان دیواری که از چشم پوشیده ... داناترست بکار ایشان
خط: نستعلیق زیبا، کا: علی بن محمد مراد نخجوانی، تا: سه شنبه 10 صفر1107ق؛افتادگی:آغاز؛مجدول مذهب،مصحح؛جلد: چرم مشکی، 345گ، 28 سطر، اندازه: 20/3×32/5سم [ف: 41-192]
انجام: به عدد هرمنافقی و منافقه وعرش و حمله عرش استغفار کنند ازبرای او در ایام حیات.
از آغاز قرآن تاپایان سوره انفال ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 250گ، اندازه: 21×33/5سم [ف مخ:1-339]
آغاز: برابر؛ انجام: چون اکرام و لطف و محمد (کذ) و صدق یا ایمانیست.
از اول کتاب تا آیه اول سوره اعراف ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:حدود قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج خرمایی، 235گ، 22 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 11 - 548]
جلد 1 ؛ خط: نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: 1245ق؛ تملک: عبداﷲ خان غفاری با مهر مورخ 1229 او ؛ اهدایی: حسن علی غفاری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 327گ، 27 سطر (17×27)، اندازه: 25×39سم [ف: 16 - 714]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسن بن شیخ محمد علی بن محمود بن امین بن حسن کیجایی کهدمی گیلانی، تا: 1 ربیع الاول 1245ق،
جا: نجف؛ افتادگی: آغاز؛ 893ص، 27 سطر، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1100]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1249ق؛ قطع: وزیری [نشریه: 5 - 584]
آغاز: بسمله المص کتاب انزل الیک ... المص نام قرآن است یا اسم این سوره یا حرفی
از اول سوره اعراف تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1249ق؛ کاغذ فرنگی آهار مهره؛ جلد: تیماج قهوه ای، 348گ، 17-23 سطر (12×21)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 3 - 934]
آغاز: براءة من اﷲ و رسوله ... این سوره را برائت که بیزاری است از کفار گویند و توبه زیرا که در و ذکر توبه مؤمنان است؛ انجام:اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا به آسمان برسد صدق اﷲ العلی العظیم.
از ابتداء سوره توبه تا پایان سوره کهف ؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابراهیم مرندی، تا: چهارشنبه 22 شعبان 1261ق؛ مهر: کاتب «بار الهی بحق بسم اﷲ نظری کن بسوی عبداﷲ» (بیضی)؛ جلد: تیماج سبز، 186گ، 24 سطر، اندازه: 21×32سم [ف مخ: 1 - 339]
آغاز: کهیعص. ذکر رحمت ربک ... آورده اند که حضرت رسالت را صلی اﷲ علیه و آله سه صورت است یکی بشری که قل انما انا بشر مثلکم. دوم ملکی چنانچه فرموده است؛ انجام: و چون قل اعوذ برب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود که اعوذ برب الناس و ﷲ الحمد و الشکر ... اللهم اشرح بالقرآن صدورنا ...
تفسیر سوره مریم تا ناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج مشکی، 267گ، 29 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 1 - 393]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر خوابگاه او در مکه باشد آن نور درخشان بود از مضجع او تا بیت المعمور و ملایکه در میان آن نور طلب رحمت از حق تعالی کنند برای او تا از خواب بیدار شود و دیگر فرموده که هر که آخر سوره الکهف بخواند سر تا قدم او نور فرو گیرد و اگر همه سوره را بخواند آن نور از او تا به آسمان برسد
تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی عطف پارچه، 430گ، 21 سطر، اندازه: 23×35سم [ف: 1 - 393]
آغاز: هذه القریة فکلوا منها حیث شئتمار غداً وادخلوا الباب ... و یاد آورید چون گفتیم شما را درآیید درین ده املیا که قریه جبارانست پس بخورید؛ انجام: ز مشرق تا بمغرب گر امام است ×× علی و آل او ما را تمام است. اللهم احشرنا فی زمرة محبیهم و موالیهم ... و عجز و توانایی او راه نیابد و درین تبیه است بدانکه تفاوت آجال مردم نیست مگر به تقدیر
اواسط سوره بقره تا اواخر کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی به تاریخ 1288 ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 320گ، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: ]
از آغاز تا سورة الکهف؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: وزیری [نشریه: 5 - 400]
از سوره بروج تا اوایل سوره دخان؛ خط: نسخ، کا: امیر محمد معصوم بن میرابوالخان حسینی کرمرودی، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 50گ (199ر-248پ)، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 534]
جلد اول ؛ بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: 1245]
آغاز: برابر؛ انجام: المنتظر المهدی صلوات اﷲ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: قائم مقام؛ 577گ، 28 سطر، اندازه: 38×24سم [ف: 4 - 412]
نیمه اول کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 556گ، 21 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 16 - 221]
آغاز: بدانکه نوزده نکته در بسمله مرقوم می گردد بعدد حروف او، نکته اول؛ انجام: و سنقول من امرنا یسرا ثم اتبع سببا و اما هر که بگرود و عمل شایسته کند یعنی بر مقتضای ...
نیمه اول کتاب و تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی، 384گ، 24 سطر (11/5×22)، اندازه: 18×29سم [ف: 2 - 66]
جلد اول، تا پایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مولف؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی درباره کتاب و مؤلف با مهر «عبده عباس» (بیضوی)، یادداشتی از «محمد باقر توحیدی اصفهانی» در وقف کتاب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 369گ، 22 سطر، اندازه: 22×31سم [ف: 105]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1768
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 222]
آغاز: ایاک نعبد و ایاک نستعین؛ از ابی بن کعب روایت است که رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود که هر که سوره مریم را بخواند حق
تعالی او را حسنه بدهد؛ انجام:و حکیم سنائی درین باب گفته: اول و آخر قرآن ز چه باء آمد و سین ×× یعنی اندرره دین رهبر تو قرآن بس
از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن نعمت اﷲ خلیل زاده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 349گ، 27 سطر (15×25)، اندازه: 22×37/5سم [ف: 3 - 81]
آغاز: بسمله، کهیعص، ذکر رحمة ربک؛ انجام:از فضل اله چون با تمام رسید ×× تاریخ وی ز « فضل اله است عیان از سوره «کهیعص» تا آخر سوره «ناس» و تاریخ آن عبارت «فضل اله است عیان» می باشد ؛ خط: نستعلیق، کا: اسحاق بن سیف اﷲ، بی تا، اهداء به: محمد رضا ؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 302گ، 27 سطر (15/5×26)، اندازه: (23×36)سم [ف: 3 - 393]
آغاز: برابر؛ انجام: قادر است که مرا از شر منافقان در پناه آورد که حافظ بندگان و ناصر سر افکندگان اوست.
از آغاز قرآن تا جزء حادی عشر آخر سورة التوبة؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 2 - 652]
از سوره انفال تا آیه «هل ننبئکم بالاخسرین اعمالا» ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ این نسخه در فهرست حاج آقا مجتبی عراقی با عنوان «تفسیر کاشفی» (با تردید) یاد شده بود؛ 235گ، 21سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 2 - 32]
آغاز: قسم سیم در صفات حقیقه که مغایر وجودند مثل عغالم و قادر و حی و غیر ذلک؛ انجام: و تری المجرمین یومئذ مقرنیی ...
یعنی: مر گناه کاران را یعنی مشرکان و معاندان را در آن روز با هم بسته و جمع کرده
جلد اول تفسیر و تا نیمه سوره ابراهی م؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [میراث اسلامی: دفتر نهم - 80]
آغاز: و بوصف لایق حضرت خالق را ذکر می کنند؛ انجام: اوست خدای یگانه متوحد به ذات و متفرد بصفا یعنی یکتاست از جزء 23 سوره 38 «ص و القران» آغاز و تا سوره اخلاص؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج با ترنج، 248گ، 18 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 105]
از تفسیر سوره حمد تا آخر کهف؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مرصع ؛ جلد: ساغری مشکی با ترنج، 314گ، 27سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [ف: 35 - 185]
tarjomat-ol xavās (mn.)
سرکانی، محمد امین بن احمد، ق11 قمری
serkānī, mohammad amīn ebn-e ahmad ( - 17c)
وابسته به: ترجمة الخواص = تفسیر زواره ای؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
تاریخ تألیف: 1055ق؛ محل تألیف: سرکان منتخبی بدون تصرف از تفسیر «ترجمة الخواص» و مربوط به آیاتی است که به فضائل و خصائص حضرات معصومین (علیه السلام) در روایات شیعی آمده است.
[دنا 1129/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1499
بخشی از نیمه دوم قرآن کریم می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ سطرها چلیپا و نامرتب؛ جلد: تیماج قرمز، 145گ، مختلف السطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 4 - 351]
» ترجمه خواص الاشیاء ← خواص الاشیاء
» ترجمه داستان رموز حمزه ← نوشیروان نامه
» ترجمه الدر النظیم فی خواص القرآن العظیم ← الدر النظیم فی خواص القرآن العظیم (ترجمه)
» ترجمه دعاء صباح ← شرح دعاء صباح
» ترجمه دعای صباح ← دعای صباح (ترجمه)
» ترجمه دعای سمات ← شرح دعاء السمات
» ترجمه دعوات الاسماء ← شرح اسماءاﷲ
» ترجمه دعوات الاسماء ← دعوات الاسماء (ترجمه)
» ترجمه دیوان امام سجاد (علیه السلام) ← دیوان امام سجاد (علیه السلام) (ترجمه)
» ترجمه دیوان امام علی ← دیوان امیرالمؤمنین علی علیه السلام (ترجمه)
» ترجمه دیوان حضرت علی بن ابی طالب ← انوار العقول من اشعار وصی الرسول (ترجمه)
» ترجمه الذریعة الی مکارم الشریعة ← الکنوز الودیعة من رموز الذریعة
t.-ye r.-ol ādāb va-l hekam va-l axbār va-l āsār
غیاث ادیب کاشی
qīyās-e adīb-e kāšī
ترجمه ای است بر رساله یاقوت مستعصمی در آداب و حکم و اخبار و آثار که اصل آن به سال 1298 در استانبول به چاپ رسیده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2793
آغاز: آورده اند که احمد بن ابی دؤاد که در عهد خلفای بنی عباس از جمله قضات بود روزی از برای الواثق باﷲ حدیث می کرد و افسانه می گفت
نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 150؛ خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 یا 14؛ محشی؛ 43ص، [ف: 7 - 391]
» ترجمه رسالة الی الهائم الخائف من لومه اللائم خیوقی ← شفاء الصدور
» ترجمه رساله اخوان الصفا ← مناظرة الحیوان
» ترجمه رساله ادویه قلبیه ابن سینا ← تفریح القلوب
» ترجمه رساله اصول عقاید ← حیاة النفس فی حظیرة القدس (ترجمه)
» ترجمه رساله تفاحیه ارسطو ← التفاحیة
» ترجمه رساله تفاحیه ارسطو ← سیب نامه
» ترجمه رساله حره ← حره
» ترجمه رساله ذهبیه ← تحفه شاهیه عباسیه در شرح رساله رضویه ذهبیه
» ترجمه رساله ذهبیه ← تحفة الرضا
» ترجمه رساله ذهبیه ← تحفة الرضا لذخیرة الملوک النجباء
» ترجمه رساله ذهبیه ← شرح الرسالة الذهبیة
» ترجمه رساله سلوک ← سیر و سلوک (ترجمه)
دهلوی، عبدالعزیز بن احمد، 1159-1239 قمری
dehlavī, ‘abd-ol-azīz ebn-e ahmad (1746-1823)
ترجمه رساله دهلوی است. ظاهراً همان تحفه اثنا عشریه که در رد اعتقادات شیعیان نگاشته و علمای شیعه هندوستان ردیه های فراوانی بر آن نگاشته اند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16162
آغاز: بسمله، بعد حمد خالق مفضل منعام اور صلواة سلام امام الانبیاء؛ انجام: پوچها همنی تمکو تبائی آب تشریف لیجاؤ تمها را حافظ ناصر خداهی.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: جمعه 18 ربیع الثانی 1264ق، جا: حیدرآباد ؛ جلد: چرم مشکی ترنج دار، 24ص، 17 سطر، اندازه:14/5×23سم [ف: 45 - 44]
» ترجمة الرسالة الفخریة فی معرفة النیة ← عقائد عباسیه
» ترجمه رساله فقهیه ← طهارت و صلاة
» ترجمه رساله مومیایی← خواص الاشیاء (ترجمه)
» ترجمه رساله نیر نجات ← نیر نجات
» ترجمه رسائل اخوان الصفا ← مجمل الحکمة
» ترجمه روزنامه توردومند ← روزنامه توردومند (ترجمه)
» ترجمه روضة الشهداء ← حدیقة السعداء
» ترجمه روضة الشهداء ← سعادت نامه
» ترجمه روضة الواعظین ← حلیة الموحدین
tarjomat-oz zakāt
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
در 160 بیت و شامل هشت «در» به عدد درهای بهشت: 1. بیان معنی زکوة و فضیلت آن و عقاب مانع الزکاة؛ 2. اقسام زکوة و شرایط آن؛ 3. نصاب نقدین و قدر زکوة؛ 4. نصاب انعام ثلاثه؛ 5. نصاب غلاة اربع؛ 6. مصرف زکوة؛ 7. زکوة فطر؛ 8. آداب زکوة دادن.
آغاز: بسمله سپاس و ستایش مر خدایرا جل شأنه که بندگانرا اولا بخطاب اقیمو الصلوة نوازش نمود
انجام: و آنچه می دهد حقیر شمرد تا بثواب آن فایز گردد [الذریعة 106/4 ؛ ریحانة الادب 369/4؛ دنا 1130/2؛ فهرست های خودنوشت فیض 149؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 122/1 ؛ فهرستواره منزوی 604/10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخرقرن 11؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: مقوایی، 48گ، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «5»، مجدول مذهب، دارای کمند؛ مهر: «منتظر لطف الهی کریم» (شش گوش) ؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (63پ-70ر )، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 26 - 137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ از روی نسخه ای که به خط یکی از شاگردان فیض بوده و در حیات وی آن نسخه را کتابت کرده بوده، مصحح، محشی ؛ کاغذ: شرقی، 7گ (110-116)، 14سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 172]
آغاز: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی؛ 6گ (13پ-18 )
20 سطر (7/5×17)، اندازه: 12×23/5سم [ف: 3 - 996]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضای حسینی، تا: 1357ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 4ص، 20 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 144]
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه
چهرهای، 6گ (108-114)، 15 سطر (7×15)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
» ترجمه زیج الغ بیک ← الزیج لالغ بیک
» ترجمه زیج قسینی ← تحفه بهیج رصینی
tarjomat-os soltānī
شریف سبزواری، محمد رضا بن محمد مهدی، ق12 قمری
šarīf-e sabzevārī, mohammad rezā ebn-e mohammad mahdī ( - 18c)
اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی تاریخ تألیف: ربیع الاول 1115ق
ترجمه و تفسیر سوره مبارکه کهف است. پس از دیباچه و ذکر اخبار وارده در خواص این سوره، عین سوره را آورده و ترجمه تحت اللفظی هر کلمه را در زیر آن ذکر نموده سپس به توضیح و تفسیر هر آیه به اخبار امامیه پرداخته است. نسخه ای از آن در مکتبة امیر المؤمنین نجف نیز معرفی شده است.
[دنا 1130/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 123/1]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1461
آغاز: پس از نام سوره و تسمیه: حمد بیحد کریمی را سزد که بتعداد نعمتش مترجم زبان در کهف الجبل سخن چون اصحاب کهف پیوسته در خواب قصور؛ انجام:مگر اینکه بیدار شود ساعتی که اراده دارد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای یک سرلوح، مجدول مذهب؛ گمان می رود این همان نسخه باشد که برای شاهنشاه مذکور نوشته شده؛ واقف: نائینی؛ 113گ، 12 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 413]
ترجمه سلوان المطاع ← ریاض الملوک فی ریاضات السلوک
t.-ye se čehel hadīs-e nabavī (manzūm)
عادل خراسانی، عادل بن علی ق، 10 قمری
‘ādel-e xorāsānī, ‘ādel ebn-e ‘alī ( - 16c)
سه اربعین است که به نقل از محمد بن بدرالدین از صحیحترین احادیث نبوی و برگرفته از صحیحین بخاری و مسلم می باشد. این سه اربعین توسط عادل قاری به نظم ترجمه شده است. یکی از این سه اربعین به کوشش آقای ابوالفضل حافظیان در دفتر اول میراث حدیث شیعه با عنوان «زبدة الاخبار» در صص 202-211 به چاپ رسیده است. آغاز سه چهل حدیثی که عادل به نظم در آورده عبارت است: چهل حدیث اول: (زبدة الاخبار) انما الاعمال بالنیات؛ چهل حدیث دوم: ان اﷲ خلق آدم علی صورته؛ چهل حدیث سوم: انا مدینة العلم و علی بابها. عادل چهل حدیث اول را دو بار به نظم کشیده و احادیث رساله ستین عادلی و زبدة الاخبار به جز در موارد اندک شبیه به هم است.
آغاز: بسمله - حمد بیحد و شکر نامعدود ×× مر خدایی که هست و خواهد بود / حی و قیوم و واحد سرمد ×× الذی لم یلد و لم یولد / ذات پاکش منزه از تغییر ×× وصف ذاتش مقدس از تغییر/ بر رسولش محمد عربی؛ انجام: اللهم اهدنی و سددنی - یا الهی مرا رهی بنمای ×× که ثبات قدم درآن باشد / و اندران راه استوارم کن ×× که کمال کرم درآن باشد. تمت الاربعینات خط: نستعلیق، کا: معین شیرازی، تا: 909ق، جا: تبریز ؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ (15پ-27پ )، اندازه: 18×25سم [ف مخ]
آغاز: حمد بی حد و شکر نامعدود ×× مر خدایی را که هست و خواهد بود. عادل بن علی حافظ گفت که صد و بیست حدیث پیغمبر همه پاک و لطیف ... نظم کردم بپارسی ... ببحر خفیف؛ انجام: اللهم اهدنی و سددنی: یا الهی مرا رهی بنمای ×× که ثبات قدم در ان باشد / و اندر ان راه استوارم کن ×× که کمال کرم در آن باشد
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 26ص (30- 55 )، 20 سطر (12×20)، اندازه: 16/5×25سم [ف: 9 - 1003]
t.-u sahl ibn-i ziyād al-ādamī = taḥqīq-un fī ḥāl-i sahl ibn-i ziyād al-ādamī ar-rāzī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ -1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
تحقیق و شرح حال سهل بن زیاد آدمی (همزمان با امام علی العسکری (علیه السلام) بوده و با آنحضرت مکاتبه کرده) است وی از کسانی است که سخن به نفی و اثبات بسیار درباره او گفته اند.
در این رساله اثبات می شود که سهل بن زیاد آدمی نزد دانشمندان علم رجال موثق نیست و روایاتش مردود می باشد.
آغاز: الحمدﷲ المتفرد بالقدیم و الکمال المتقدس بقدس جماله عن مضاهاة الاشباه و الامثال
انجام: لیس لمولانا أبی محمد الحسن علیه السلام ولد غیر مولانا الصاحب علیه آلاف التحیة و الشرف.
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق ،. رحلی 7 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص93-99)
[الذریعة 157/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1130/2-1131 (22 نسخه)؛ مشار عربی 420]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج عطف تیماج قهوه ای، 8گ (46پ-53پ )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مقابله شده با عبارت «بلغ »، محشی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 10گ (84-93)، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 511]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ (184پ-194ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 348]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (1پ-7پ )، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، مصحح؛ 7گ (126پ-133پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 348]
بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: یک شنبه 28 محرم 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، اندازه: 15×21سم [ف: 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی دارای ترنج، 7گ (104پ-110ر )، 24 سطر، اندازه: 21/4×15/1سم [ف: 27/1 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (109-211)، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 106]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (96پ-100پ )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 20]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8گ (145ر-152ر)،21 سطر، اندازه: 15× 21/5سم [اهدائی رهبر: 8-74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 131ص (114-244)، 17سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 245]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 380]
بی کا، بی تا؛ مقابله شده [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
خط: نسخ، کا: محمد بن حاج قنبر علی کردی قزوینی، بی تا، جا: اصفهان،مدرسه جلالیه؛8گ(106ر-113پ)،23سطر[ف:11- 654]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4 - 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 109گ (166ب-274ر )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ
(215پ-221ر )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5[ف: 11 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (20پ-28پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مقابله شده با اصل؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 5گ (77ر-82ر )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 485]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (227ر-235ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 175]
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 8گ (89پ-96پ )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 25 - 133]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (43پ-49ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 232]
t.-u sahl ibn-i ziyād al-ādamī
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق؛ 4ص (55-58) [ف مخ: - 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/7 نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 171]
» ترجمه سهیلیه ← موجز القانون (ترجمه )
t.-ye sī hadīs dar fazīlat-e zīyārat-e emām ‘alī ebn-e mūsā ar-rezā ‘alay-hema-s-salām
ترجمه سی حدیث مشتمل بر فضیلت زیارت حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) است که با استفاده از منابع و مصادر مختلف نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 465/7 کر
آغاز: در فضیلت زیارت آن بزرگوار است و ذکر بعضی از احادیث که مشعر است بر اینکه زیارت آن حضرت افضل است از زیارت جناب حضرت سید الشهداء و باقی أئمه هدی صلوات اﷲ علیه اجمعین، اگر چه احادیث در فضیلت زیارت آن جناب ارواحنا و ارواح العالمین فداه بسیار است بجهت اختصار بذکر سی حدیث اکتفا نمودیم؛ بدانکه احادیث وارد در این باب بر دو قسم است ... حدیث اول از احادیث مطلقه حدیثی است که ابن بابویه و دیگران روایت نموده اند از جناب امام رضا علیه السلام که فرمودند [هر] که زیارت کند من غریب را، بفریاد آن زوار میرسم در روز قیامت؛ انجام: از جهت درجه نزدیک تر است به بخشش های خداوند عالم آن زوار قبر فرزند من خواهد بود.
حدیث سی ام حدیثی است که دلالت دارد بر اینکه زیارت آن حضرت ...
از حدیث نخست تا بخشی از حدیث سی ام آمده و باقی حدیث سی ام افتاده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی سفید نازک آهار مهره، 7گ (257ر-
263پ )، 17 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 40/2 - 237]
t.-us sayyid ‘abd-ul-‘aẓīm al-ḥasan
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326 - 385 قمری
sāheb ebn-e ‘abbād, esmā‘īl ebn-e ‘abbād (939 - 996)
شرح حال حضرت عبدالعظیم حسنی است که مؤلف ضمن توصیف آن بزرگوار به کسانی که از ایشان روایت کردهاند اشاره می نماید سپس به ورود ایشان به ری و سکونت در آن محل پرداخته و فضایل و مناقب و تقرب آن حضرت به ائمه را بیان می نماید.
آغاز: قال الصاحب رحمة اﷲ علیه سألت عن نسب عبد العظیم الحسنی المدفون بالشجرة صاحب المهد قدس اﷲ روحه و حاله و اعتقاده و قدر علمه و زهد و أنا ذاکر ذلک علی اختصار و باﷲ التوفیق
انجام: النوم و الیقظة و القوة و الضعف و الصحة و المرض و الموت و الحیاة ثبتنا اﷲ بالقول الثابت من موالاة محمد و آله و صلواته علی سید رسله محمد و آله الذین آمنوا، تم ما اوردنا ایراده.
چاپ: سال 1320 ه در ضمن مستدرکات الوسائل 614/3-615 و در سال 1416ق؛ از سوی موسسه آل البیت ضمن خاتمه مستدرکات الوسائل 404/4-408 و نیز در مجله «نور علم» ش 50-51، صص(284-288) در قم به چاپ رسیده است.
[روضات الجنات: 207/4-213]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد امین خوئی، تا: 1336ق؛ در انجام «ورود ترکمانها به ری در روز شنبه اول شعبان سال 427 ه، و محل تولد شیخ حسنکا بن بابویه دو سال قبل از این رخداد، تاریخ وفات حسین بن حسین بن بابویه دوشنبه چهارم جمادی الاولی سال 442ق، تاریخ وفات شیخ ابو جعفر بن بابویه جمادی الآخر سال 512ق، تاریخ در گذشت شیخ حسن بن الحسین بن بابویه روز یک شنبه چهارم جمادی الآخر سال 512ق، تاریخ وفات شیخ ابو طالب بن بابویه روز سه شنبه 18 صفر سال 500ق» آمده است، کاتب نسخه احتمال داده است ک این رساله از صاحب بن عباد باشد ؛ کاغذ: دفتری خط دار، 1ص (34-35)، 20 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 32 - 514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین اهری، تا: 1337ق ؛ فایده ای در پایان رساله در تاریخ ارتحال خاندان ابن بابویه آمده که عبارت است از: «اعلم انه کان هذه الرسالة الشریفیة بخط ابوالمحاسن قده مع هذه الفائدة بسم اﷲ الرحمن الرحیم دخول الترکانیة فی بلد الرای یوم السبت غرة شعبان سنة سبع و عشرین و اربعمائة و کان مولد الشیخ حسکا بن بابویه قبل دخولهم بسنتین توفی الشیخ ابن عبیداﷲ الحسین بن الحسن بن بابویه رحمة اﷲ یوم الاثنین الرابع من جمادی الاولی سنة اثنین و اربعین و اربعمائة توفی الشیخ ابومحمد الحسن بن الحسین بن بابویه یوم الاحد الرابع من جمادی الاخری سنة اثنی عشر و خمسائة و حشره مع محمد و آله الطاهرین »؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (34ر-35ر )، 23 سطر، اندازه: 9×17/5سم [ف: 35 - 321]
t.-us sayyid ‘abd-ul-lāh aš-šubbar
موسوی، محمد بن معصوم، - 1296 قمری
mūsavī, mohammad ebn-e ma‘sūm ( - 1879)
شرح حال مختصری است از استاد مؤلف سیدعبداﷲ شبر (-1242) مشتمل بر «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه»: المقدمة: فی اوصافه و مکارم اخلاقه؛ فصل 1. مشایخه و تصانیفه؛ 2. تلامیذه؛ 3. میان حاله و کیفیفة تصنیفه؛ 4. اولاده و ذراریه؛ 5. تواریخ ولادة و وفاته؛ الخاتمة: فیما قیل فی رثائه.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین الذی رفع قدر العلماء الی اعلی علیین و فضل مدارهم علی دم المستشهدین و جعلهم نواب الائمة الطاهرین.
انجام: فهذا خلاصة الکلام فیما ذکرنا من احوال سیدنا و الحمدﷲ رب العالمین ...
چاپ: با تحقیق علی فاضلی، ضمن میراث حدیث شیعه، دفتر شانزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دار الحدیث، 1386ش[الذریعه 160/4رقم 781؛ دنا 1131/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هادی شبر حسینی، تا: دوشنبه 22 ربیع الثانی 1303ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قرمز، 26گ، 11 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 1 - 341]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف ؛ خط: نسخ، کا: عباس بن محمد شبر حسینی، تا: 17 صفر 1336ق؛ مهر: «عباس بن محمد الحسینی» (بیضی)، «عباس الحسینی» (دائره)؛ 43ص [عکسی ف: 7-78 ]
t.-us sayyid muḥammad aṭ-ṭabāṭabā’ī al-iṣbahānī
طباطبائی بروجردی، محمد حسین،1253-1340 شمسی
tabātabā’ī borūjerdī, mohammad hoseyn (1874 - 1961)
شرح حال نسبتاً مختصری است از سید محمد بن عبدالکریم طباطبائی اصفهانی (نزدیک 0611) نیای آیة اﷲ بروجردی و دارای معلومات مهمی مربوط به خاندان طباطبائی و نکات و تحقیقات جالب، در چهار «فصل»: 1. نسبه من جهة آبائه؛ 2. نسبه من جهة امه؛ 3. ذکر حالاته و مقاماته و تاریخ حیاته؛ 4. ذکر اعقابه.
[دنا 1131/2]
قم؛ مؤسسه حضرت آیة اﷲ العظمی بروجردی؛ شماره نسخه: 266 آغاز: بعد حمداﷲ علی جزیل نعمائه و جلیل آلائه و الصلاة و السلام علی سید رسله و اشرف سفرائه محمد و آله المعصومین
خط: نسخ، کا: حسن بن ابراهیم نوری همدانی، بی تا؛ روی برگ اول «تحفة الغری» نامیده شده؛ 23گ، 15 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 154]
t.-us sayyid mahdī baḥr-ul-‘ulūm
حوادث زندگی او است از 1226 تا 1236 با عنوان «تفاصیل کل احوال السید مهدی حفظه اﷲ تعالی و حرسه».
[دنا 1131/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1826/1
آغاز: السنة 1226 صلی فی بطن امه جماعة صلوة العشائین؛ انجام:قبل ذلک بسنین بنحو آخر و اذا.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود و سفید، جلد: مقوا، 6گ (1پ-6پ )، 18 سطر (10×19)، اندازه:13×24سم [ف: 8 - 423]
» ترجمه سیر و سلوک رشتی ← سیر و سلوک
» ترجمه سیره ابن اسحاق ← سیرة النبی (ترجمه)
» ترجمة الشافیة ← شافیه در علاج
tarjomat-oš šāfī fe-l emāma
اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل، - 1336 ؟ قمری
ašrafī māzandarānī, xezr ebn-e esmā‘īl ( - 1918)
گزارشی داده نشده .
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29728
آغاز: بسمله، نحمده و هو اهله و فصلی علی محمد و اله و بعد چون کتاب شافی ... علم الهدی در نقض کتاب؛ انجام : انفاع بامکان لقاء استحباب
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ ضمی ه» نسخه ش 16949؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با عطف پارچه
[رایانه]
» ترجمه شرایع ← نجات المؤمنین
» ترجمه شرح الباب الحادی عشر ← شرح الباب الحادی عشر
» ترجمه شرح جنة الاسماء ← زابعة الجنة فی ترجمة دایرة الجنة
» ترجمه شرح حال سلطان عبدالحمید ثانی ← تاریخ حمیدی
» ترجمه شرح صحیفه عظمی ← ترجمه شرح صحیفه هرمسیه
t.-ye š.-e sahīfe-ye hermesīyye = t.-ye š.-e sahīfe-ye ‘ozmā
اصفهانی، علی محمد بن محمد کاظم، ق13 قمری
esfahānī, ‘alī mohammad ebn-e mohammad kāzem ( -19c)
متن اصلی کتاب که نسخه حاضر ترجمه شرح آن است، به نام «الصحیفة العظمی» و به «هرمس» نسبت داده شده و شرح نیز، از سوی «جلدکی» معروف، بر آن نوشنه شده است؛ لکن مترجم این کتاب، شرح موجود را به «شیخ محمد قمری مصری» نسبت داده است.
[کشف الظنون: 1076/2؛ هدیة العارفین: 723/1]
آغاز: سپاس بیقیاس خداوندی را سزایت که شرح صحیفه عفوش امراض قلوب؛ انجام:و مصبوغ ارض است و باید دانست که طبایع اربع آنچه آن ارض ...
خط: نسخ، کا: علی محمد موسوی، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم مشکی، 36گ، (181-216)، 27 سطر (14×26)، اندازه: 21×34سم [ف: 36 - 118]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... چنین گوید تراب اقدام حکمای واصلین و سادات صالحین ... گفت مصیف- رحمه اﷲ تعالی علیه بدان ای پسر که حجر مکرم می باشد ... شرح بدانکه حجر متفق علیه است که اعدل موالید ثلاثه می باشد؛ انجام: فاحتعظ بما القیت إلیک من هذه الوصیة و حسبنا و نعم الوکیل لا رب غیره و هو رب العرش العظیم ...
خط: نسخ، کا: سید علی محمد موسوی (احتمالاً مؤلف ) تا: 1280ق؛ محشی؛ کاتب نام خود را«سید علی محمد موسوی» متخلص به «حشمت» معرفی نموده و گمان می رود همان «مترجم» باشد؛ کاغذ: فرنگی، 180گ (1-180)، 27 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 36 - 117]
» ترجمه شرح فقه اکبر ← الروض الازهر فی شرح الفقه الاکبر (ترجمه)
» ترجمه شرح کبیر ← شرح اسماءاﷲ
» ترجمه شرح لمعه ← قبله و وقت
» ترجمه شرف المصطفی ← شرف النبی (ترجمه)
tarjomat-oš šarī‘a = fazīlat-oš šī‘a
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
اهدا به: شاه عباس دوم صفوی (1052-1077ق)
تاریخ تألیف: (فتحت ابواب جناتنا=) 1055ق
«ترجمة الشریعه و فضیلة الشریعه» نیز نامیده شده است. در هشت «در » به تعداد دربهای بهشت تنظیم شده: 1. معنی شریعت و فایده آن؛ 2. اعمال حسنه بدن و اعضا؛ 3. اقسام اعمال سیئه بدن و اعضا؛ 4. ثواب بعضی اعمال حسنه و سنن بدنیه؛ 5. عقاب بعضی از اعمال سیئه؛ 6. صفات حمیده و اخلاق پسندیده؛ 7. صفات رذیله و اخلاق پسندیده؛ 8. بعضی آداب که سالک راه
حق را در کار است.
آغاز: سپاس و ستایش مر خداوندی را که خلایق را برای پرستش خود آفرید و پیغمبران را بجهت راهنمائی راه پرستش برگزید
انجام: گرچه وصالش نه بکوشش دهند ×× آنقدر ای دل که توانی بکوش. رزقنا اﷲ ذلک بمنه و کرمه وجوده آنچه مقصود بود از کتاب به انجام آمد و الحمدﷲ اولاً و آخراً ...
چاپ: در سال 1260ق و 1321 ش به چاپ سنگی رسیده؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1263، خشتی {21ص}
[الذریعة 109/4 ؛ ریحانة الادب 369/4 ؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی 150؛ دنا 1131/2 (17 نسخه )؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 126/1؛ فهرستواره منزوی 384/6 و 209/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ محشی ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 33گ (93پ-125پ)، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 26 - 140]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 15گ، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 26 - 151]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ با تاریخ باغ گلشن آباد در 1080 به نظم فارسی در 43پ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 42گ (2پ-43ر )، 14 سطر (6×11)، اندازه: 9×17سم [ف: 13 - 3396]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، از روی نسخه ای که به خط یکی از شاگردان فیض بوده و در حیات مؤلف آن نسخه را کتابت کرده بوده، نگاشته شده؛ کاغذ: شرقی، 27گ (25-51)، 14سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 167]
آغاز: برابر
خط:نسخ،کا:عبدالوهاب بن حاجی محمد صادق کاشانی، تا: صفر 1117ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 13×18/5سم [ف: 2-599]
آغاز: برابر؛ انجام: یعنی مأمور نشدند مگر آنکه عبادت خدا کنند در حالتی که خالص کرده باشند از برای او دین را و در ...
از آغاز تا «در ششم» صفت 5 که اخلاص است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛کاغذ: فرنگی، 19گ (68-86)، 20 سطر، اندازه: 7×13/5سم [ف: 28 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: در حدیث آمده که هم رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله ... منازلهم کانوا.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی محمد بن محمد شاهزلی قاینی خراسانی، تا: 1245-1246؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوایی، 39ص (54-92)، 15 سطر، اندازه: 10/3×16/2سم [ف:439 - 17]
آغاز: برابر؛ انجام: قوم فی منازلهم کانوا یصلون ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: قاینی علی، تا: 1245ق؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 16611 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: رزقنا اﷲ ذلک بمنه هر که خواند دعا طمع دارم زانکه من بنده گنه کارم
خط: نستعلیق، کا: محسن بن علی، تا: 1258ق، جا: لکهنو [رایانه]
خط:نستعلیق،کا:فرج اﷲ جهانشاهی، تا: ربیع الاول 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16گ (1پ-16پ) [ف: 10 - 1584]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: شنبه 26 رمضان 1328ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 11گ، 23 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 26 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: لا اله الا اﷲ ... عبده ناصر حسین بن حامد حسین [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی عطف پارچه ای، 14گ، 15 سطر (7×14)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3 - 1021]
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه چهره ای، 30گ (30-59)، 15 سطر (7×15)، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 36گ (92پ-127پ)، 15 و 17 سطر (5- 6/5×11/5- 12)، اندازه: 11×19سم [ف: 325]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 221]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ، 14 سطر، اندازه:11×16سم [ف: 2 - 840]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا رویه مخمل سرخ، 47گ(84پ-130پ)،15سطر،اندازه:13/5×20/5سم [ف: 3-416]
at-tarjomat-oš šarīfa fī š.-el qasīda
حافظ اصفهانی، محمد طاهر بن عرب، 786-875؟ قمری
hāfez-e esfahānī, mohammad tāher ebn-e ‘arab (1385 - 1471)
[دنا 1132/2]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1102
خط: نسخ، کا: طاهر بن محمد بن ... بن حسین خالد اصفهانی، تا: 6 جمادی الاول 801ق؛ مجدول، مصحح؛ اندازه: 18/5×23/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 128]
tarjomat-oš šowq = harās va mamās
عرفی شیرازی، محمد بن علی، 963؟ - 999 قمری
(1556 - 1591) ‘orfī šīrāzī, mohammad ebn-e ‘alī
قصیده ای است که شاعر در مدح امیرالمؤمنین (علیه السلام) و شوق زیارت نجف اشرف سروده است. این قصیده به علت گیرایی از دیوان او جدا شده و در مجموعه ها جداگانه آمده است و به قصیده هراس و مماس هم معروف شده است.
آغاز: این بارگاه کیست که گویند بی هراس ×× کی اوج چرخ سطح حضیض ترا مماس
[نسخه های منزوی 3039/4 (نشانی 6 نسخه) ؛ مشترک پاکستان 2177/9؛ دنا 1132/2 – 1133 (12 نسخه) ؛ فهرستواره منزوی 604/10]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 135]
آغاز: برابر؛ انجام: بیخوشه باد گشت مراد مخالف ×× چندانکه دانه آرد در دهان آس
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن مشکی، 2گ (53-54)، اندازه: 5/ 9×19سم [ف: 17 - 40]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 22 شعبان 1099ق؛ با سرلوح ؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور عطف تیماج تریاکی، 12 سطر (15×20)، اندازه: 13×23سم [ف: 16 - 698]
خط:نستعلیق، بی کا،تا:قرن 11 و 12؛ 3ص (73-75) [ف: 10-1835]
آغاز: برابر؛ انجام: چندانکه فلک فتنه به گرداب غم نشست ×× چندانکه دانه آرد شود در دهان آس خط:نستعلیق پخته،بی کا،تا:قرن13؛3گ (9پ-11ر) [ف: 1 - 195]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج با سر، 1گ (105ر-105پ )، سطور چلیپا، اندازه: 21/5×34سم [ف: 38 - 227]
کا: عبداﷲ دنبلی خوئی بن کبیر، تا: 1225ق، جا: خانه آقا کبیر؛ 4ص (435-438) [ف: 37 - 287]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 جمادی الثانی 1240ق؛ جلد: تیماج سبز، 1گ (5ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 38 - 552]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن جمشید مراغی، تا: 1241ق؛ 2گ (100پ- 101) [مختصر ف: 630]
(104ر- 106ر) [مختصر ف: 163]
آغاز: برابر؛ انجام: لبریز باد جام جنات موافقت ×× تا هست گرم دوره این واژگونه طاس / بی خوشه باد کشت مراد مخالفت ×× چندانکه دانه آرد شود در دهان داس
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب ؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج زرین، 2گ (74پ-76پ )، [ف: 36 - 191]
همراه با مقطعات و رباعیات او ؛ خط: نسخ،
بی کا، بی تا[ف:5-249]
t.-u šahāb ibn-i ‘abd-i-rabb-i-h = taḥqīq-u aḥwāl-i šahāb ibn-i ‘abd-i-rabb-i-h
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رساله کوتاه درباره ثقه بودن شهاب بن عبد ربه. او یکی از راویان حدیث است که از ایرانیان موالی بنی اسد بود و شغل صیرفی داشت.
آغاز: اختلف العلماء فی شأنه فقیل انه حدیثه معدود فی الحسان و هو مختار شیخنا الشهید الثانی
انجام: لاتقل عندی من لیس له اهلیة ذلک و قوله اشهد انه عناهم عند غیرهم
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 2 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص8-9)
[الذریعة 158/4؛ دنا 1132/2 (11 نسخه) مکتبة امیر المومنین 224/1]
آغاز: و منها ما رواه فی باب انه لا یکون شیئی فی السماء و الارض الا بسبعة من اصول حیث عن جریر بن عبداﷲ؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2048]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 2گ (133پ-134پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 349]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (194پ-196ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 349]
خط: نسخ، کا: ابن الحاج محمد قاسم الوائی کاشی، تا: جمعه 18 محرم 1244ق؛ در پایان دارد: «تشرفت بکتابة هذه الرسالة من نسخة خط المصنف دام ظله، حین تشرفی بخدمته و انا اقل تلامذته ...»؛ 2گ (114-115پ) [ف: 11 - 655]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: جمعه 18 محرم 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف نوشته شده؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 1گ (139ر-140ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (101پ-102ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 2گ (11پ - 13ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8-75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 847]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (145ر-146ر )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 317]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (92پ-93پ )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 292]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (221پ-222پ )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 11 - 203]
t.-uš šayx-il mufīd
حسنی، حسن بن اسماعیل، ق14 قمری
hasanī, hasan ebn-e esmā‘īl ( - 20c)
براقی مالک و کاتب نسخه، ترجمه شیخ مفید را از منابع و تراجم استخراج کرده و ملحق به این نسخه ساخته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9738/2
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 7 رجب1323ق؛ جلد: گالینگور قرمز، 14گ (186ر-199ر)، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 31 - 73]
t.-uš šayx-i bahā’ī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832
[دنا 1133/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/6
آغاز: بسمله و منه سبحانه الاستعانة للتتمیم، اعلم ان شیخنا البهائی هو محمد بن الحسین بن عبدالصمد الجبعی العاملی؛ انجام:و بعد ما طلعه [مطالعة] کتب تعلیقات و حواشی و تحقیقات بل مؤخذات، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 21گ (56ر-76ر)، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 468]
» ترجمة صحائف شیث فی علم الصنعة ← الوضع الاکبر
» ترجمه صحاح اللغة ← صراح اللغة
» ترجمه صحاح جوهری ← صحاح اللغة (ترجمه)
» ترجمه صحیفه سجادیه ← حدیقه قطب شاهی
t.-ye sadr-od-dīn ebn-e safī-yod-dīn va ...
شرح حال شیخ صدرالدین فرزند شیخ صفی الدین و صفی الدین اردبیلی از کتاب مجالس المؤمنین شوشتری و شیخ صدرالدین موسی و شاه نعمت اﷲ کهبنانی خراسانی و سید حیدر بن علی حسینی آملی و اوحدالدین مراغی و شمس الدین محمد جیلانی نوربخشی و ابوسعید ابوالخیر و دیگران.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/25
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، بی تا؛ 2گ (58ر-60ر) [ف: 7 - 184]
» ترجمه صد کلمه ← عرفانی (رساله)
» ترجمه صد کلمه ← مطلوب کل طالب
» ترجمه صد کلمه ← مائة کلمة امام علی (علیه السلام)
» ترجمه صرف میر ← التصریف
» ترجمه صغری فی المنطق ← الدرة فی المنطق
» ترجمة الصلاة ← احکام نماز
» ترجمة الصلاة ← تحفة الابرار (مختصر)
» ترجمة الصلاة ← ترجمة الصلاة
» ترجمة الصلاة ← انوار العالیة البهیة فی تفسیر الصلاة الیومیة
» ترجمة الصلاة ← تحفة الابرار (مختصر)
» ترجمة الصلاة ← احکام نماز
» ترجمة الصلاة ← الوجیزة فی الصلاة
» ترجمة الصلاة ← آداب الصلاة
» ترجمة الصلات ← اسرار الصلاة
tarjomat-os salāt = tarjomat-os salāt
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تألیف: (ترجمت=) 1043ق
مؤلف می گوید: «چون اذکار نماز به زبان عربی وارد است و بسیاری از ابنای عجم بلکه عرب هم از فهمیدن آن عاجزند به خاطر این ضعیف محسن بن مرتضی رسید که آن را به زبان فارسی ترجمه نماید و بعضی آداب و فواید به آن منضم سازد تا شاید جمعی از مؤمنان از آن بهره مند گردند و این فقیر بی بضاعت را در اوقات حضور دل به دعای خیر یادآوری نمایند. بیت: تو که کیمیا فروشی نظری به قلب ما کن ×× که بضاعتی نداریم و فکنده ایم دامی. پس ساعتی چند از اوقات صرف این مهم نمود و این هشت در که بمنزله درهای بهشت است بر روی طالبان گشود و به ترجمه الصلوة موسوم ساخت». که عبارت است از: ترجمه اذان و اقامه، ادعیه افتتاح، سوره فاتحه، سوره قدر و توحید، رکوع، سجود، قنوت، تشهد.
آغاز: هرکه نه گویای تو خاموش به ×× هرچه نه یاد تو فراموش به. سپاس وستایش کریمی را که با کمال کبریا و عظمت و استغناء و عزت در لطف و مرحمت و عطوفت و رأفت به روی بندگان گشود
انجام: و غرض اصلی بیان اصل نماز و ترجمه اذکار آن بود در تفاصیل احکام شرایط خوض ننمود و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله المعصومین.
چاپ: چند مرتبه چاپ شده؛ ایران، رقعی (14ص، با ترجمه الشریعة )؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1263، خشتی
[الذریعة 114/4؛ مشار فارسی 1297/2 و 405؛ کتاب شناسی آثار فیض کاشانی ص 151؛ ریحانة الأدب 376/4 و 369/4؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 127/1؛ دنا 1133/2 -1134(97 نسخه)؛ کشف الحجب 117 ؛ فهرستواره منزوی 206/7 6 ،/203]
آغاز: برابر؛ انجام: قراءت آهسته می شود و نیز واجب دانسته اند.
خط: نسخ متوسط، کا: محمد امین بن محمد طاهر بن هدایة اﷲ کفزانی، تا: 1076ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری آهارمهره، جلد: میشن نیلی، 30ص (174-204)، 15 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 10 - 578]
آغاز: و مناجات و عرض حاجات ارزانی فرموده و هر که رازی
دارد با جناب متعال او روی بر روی تواند گفت؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20ربیع الاول1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور، 53گ 9 ، سطر، اندازه: 10×13سم [ف: 2 - 843]
انجام: مگر امام که بر سه نوبت اختصار می کند و حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) فرمود که خط: نسخ معرب، کا: محمد مومن جربادقانی، تا: ذیحجه 1086ق؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (179پ - 191پ )، اندازه: 16×24سم [ف: 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: طالب بن اسماعیل، تا: ذیقعده 1088ق؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 7گ، 20 سطر، اندازه: 22×26سم [ف: 1- 395]
خط: نستعلیق، کا: حسن شریف ابن محمد نصیر، تا: صفر 1089ق؛ جلد: چرم مشکی با ترنج و سرترنج، 22گ (63پ-84پ )، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 41 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1093ق؛ افتادگی: وسط؛ فائده در روایت نوروز از حضرت امام صادق علیه السلام، با سرلوح مزدوج، مجدول؛ جلد: مقوا، 35گ، 11 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 395]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: هادی، تا: 1095ق؛ 32گ (81پ-112 ، ) 11سطر [ف: 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق، جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (257پ-272ر )، 17 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف مخ: 1 - 342]
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: محمد حسین قاینی، تا: 1096ق؛ جدول لاجورد و شنگرف؛ کاغذ: رنگارنگ، جلد: رویه کاغذ ساغری [ف: 5 - 426]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی متن و حاشیه، جلد: تیماج تریاکی، 55ص (404-458 )، چلیپا 9/5×17/5، اندازه: 19×30سم [ف: 9 - 1187]
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای ترنجی، 29گ (64ر-92پ )، 12 سطر (7×13 )، قطع: بغلی [ف: 17 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11ق؛ مصحح، مجدول ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 22گ (232-253 )، 17 سطر، اندازه: 5/5×15سم [ف: 34 - 410]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ مجدول؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:روغنی گل و بوته دار، 13گ (2پ-14پ)، 19 سطر (9/5×18/5 )، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 54]
خط: نستعلیق، کا: حاجی علی اصغر بن حاجی محمد سعید، تا: قرن 11؛ سطور چلیپا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 258]
آغاز: مگر از آن که روی دل به آن داشته باشد؛ انجام: برابر
نسخه کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مذیل به ابیاتی از سروده های مؤلف؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 20ص، 23 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 21/1 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: و هفت پسر پی هم خدا بمن روزی کرد و از حضرت امام حسن علیه السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 37گ، 11سطر (6×12 )، اندازه: 11/5×17سم [ف: 6 - 29]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم، تا: قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 9گ (77-85 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×20 سم [ف: 36 - 63]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف گالینگور قهوه ای، 29گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف:2-842]
آغاز: برابر؛ انجام: و همه ایشانرا مخاطب ساخته بگوید السلام علیکم و رحمة اﷲ و برکاته سلام بر شما باد و رحمت خدای و برکت های او تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 45گ، 10 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 2 - 842]
آغاز: برابر؛ انجام: در حالتی که نیستم شک دارند که در پستی و فروتنی، و لا مستکبر و نه گردن کشنده و لا مستجیر و نه وامانده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای،
16گ، 15 سطر، اندازه: 11×21سم [ف مخ: 1 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قرمز، 16گ (21پ-37پ )، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 1-342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 17گ (63-79 )، 14 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 169]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد صادق قاری قمی، تا: قرن 12؛ 27گ (72پ - 98پ) [ف: 5 - 353]
آغاز: برابر؛ انجام: تو بندگی چه گدایان به شرط مزد مکن / که دوست خود روش بنده پروری داند.
در فهرست با عنوان «ترجمه نماز» و بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق تحریری،بی کا،تا:قرن12؛ 21گ (77ر-97پ) [ف: 5-291]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 27/4-عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بسیار خوش، کا: میر عماد الحسنی، تا: 1108ق؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ با سر لوح مذهب، مجدول ؛ کاغذ: متن و حاشیه، جلد: تیماج سبز، 17گ، 12 سطر (8×15 )، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رحیم، تا: 1112ق؛ 26گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمدکاظم ملقب به ثنا، تا: 1 ذیحجه 1115ق، جلد: تیماج عطف تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 30گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 842]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 545/3 خط:نستعلیق، بی کا، تا: 1115ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (76پ-91پ)، اندازه: 15/5×19سم [ف: 2 - 417]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 63/2 - ب
بی کا، تا: 1120ق؛ 20گ (41-60ر) [ف: 1 - 124]
کا: محمد جعفر قاری بن ملا ابوالحسن، تا: 1126ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج تریاکی عطف تیماج قرمز، 16ص (134-150 )، اندازه: 8×14سم [ف: 5 - 1743]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکنوبت دیگر ماموم بجانب چپ، این است ترجمه نماز چنان که از حضرات ائمه معصومین رسیده است خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن محمد یوسف حسینی طالقانی، تا: 20 شعبان 1132ق، جا: مدرسه خلیلیه؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (60پ-68پ )، 14 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 5 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد احسن، تا: 1165ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 12 سطر (9×16)، اندازه: 14/5×23سم [ف: 2 - 576]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عباس علی هزار جریبی، تا: 5 جمادی الاول 1177ق؛ قطع: بیاضی ربعی [نشریه: 7 - 275]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «العبد المذنب محمد حسن بن محمد رضا» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 21گ (40پ-60پ )، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 342]
آغاز: برابر؛ انجام: بگوید التحیات ﷲ همه تحیات مرخدایرا است و الصلوة و همه نمازها و دعاها
خط:نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد:مقوا قهوه ای با عطف تیماج سرخ،16گ،19سطر،اندازه:14×21سم [ف: 2 - 843]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 34]
آغاز: حب حب در دل ایشان گردد نسبت برب الارباب و تا ساعتی چند بخضوع و خشوع؛ انجام: و داند که اگر حقتعالی نخواهد در دل آن کس نیفکند که یاری او کند محالست که او تواند کرد پس فی الحقیقة حقتعالی یاری او می کند بدست بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 19گ، 11 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 843]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، 14 سطر (9/5×16 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 725]
آغاز: مگر از آن که روی دل به آن داشته باشد؛ انجام: برابر نسخه کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 42ص، 14 سطر، اندازه: 17×10/7سم [ف: 21/1 - 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش و معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 38گ (1-38 )، 10 سطر، اندازه: 10×6سم [ف: 30 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ مصحح، مجدول، راسته و چلیپا ؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی عطف پارچه، 4برگ، 16 - 19، مورب سطر، اندازه: 20×11/5سم [ف: 25 - 133]
کا: خلیفه محمد سعید تفرشی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «صدر المتکلمین» و تاریخ 1342؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (65پ-80پ )، 17 سطر (8×15 )، اندازه: 14×21سم [ف: 304]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 34گ (115-148 )، 12 و 14 سطر، اندازه: 14/5×21سم[نشریه: 97 - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1215ق؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی نخودی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (25پ-50)، 15سطر (6/5×13/5 )، اندازه: 11/2×17/5سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد طاهر، تا: یک شنبه 2 محرم 1218ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (158-165 متن و هامش )، 31 سطر (8×16 )، اندازه: 13/5×24سم [ف: 10-1744]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحیم دونائی نوری، تا: دوشنبه 3 ذیحجه 1224ق؛ 24گ، 12 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 1-118]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ مجدول، مصحح؛ مهر: کتابخانه «جعفر سلطان القرائی »؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 66گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 20 - 226]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط جمادی الثانی 1233ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (73پ -93پ )، 19 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 18 - 75]
آغاز: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: تیماج مشکی،
30گ، 14 سطر (7×11 )، اندازه: 9×14سم [ف: 3 - 969]
بی کا، تا: 1235ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رجبعلی بن آقا محمد شفتی، تا: 27 ذیحجه 1238ق، جا: اصفهان، محله درب کوشک؛ جلد: تیماج مشکی، 26گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 842]
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم خراسانی سیوجانی، تا: شنبه 27 شعبان 1240ق؛ جلد: گالینگور قرمز، 15گ، 17سطر، اندازه: 15×21/5سم [شخصی ف: 2 - 44]
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم یعنی پناه می گیریم بخدا از شر وسوسه دیو رانده از درگاه خدا؛ انجام: برابر نسخه فاقد خطبه است ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن حاجی تراب شیرازی، تا: 1239-1240ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 12گ (147پ-158پ)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 15 - 182]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1244ق؛ اهدایی: عسکر شاهی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی عطف تیماج زرد، 48گ(111-158)،11سطر(6×13)،اندازه:10×17سم[ف: 4-1305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 35ص (127-161 )، 21 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 33/2 - 174]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 27 صفر 1257ق؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 31ص (28-58)، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [سنا: ف: 1 - 61]
بی کا، تا: 1260ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 25گ (1-26 )، اندازه: 13/5×20سم [ف: 3-1110]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ملا اسمعیل قریه شیری، تا: 1262ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 15ص (74-88)، 12 سطر (7/5×12 )، اندازه: 11×16سم [ف: 5 - 1594]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1263ق؛ کاغذ: سفید و آبی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 37ص (200-236)، 14-16 و 19 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف:338 - 10]
خط:نستعلیق،کا:فرج اﷲ جهانشاهی، تا: ربیع الاول 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16گ (17پ-32ر) [ف: 10 - 1584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالکریم حسینی خوزانی، تا: 1258-1265ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (130پ-143ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 11 - 169]
آغاز: مگر از آن که روی دل به آن داشته باشد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن عبدالرحیم، تا: 23 محرم 1266ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 12گ، 15-20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21/1 - 270]
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر قائنی سرچاهی، تا: دوشنبه 17 جمادی الاول 1271ق؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (39پ-47ر)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا امیر علی بن ملا موسی خان بن محمد باقر قزوینی الاصل ساکن سیارستاق، تا: ذیقعده 1271ق، جا: روستای رحیم آباد ؛ کاغذ: فرنگی، 35گ (2- 36 )، 12 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 28 - 625]
آغاز: برابر؛ انجام: و مکتوبست دیگر ماموم بجانب چپ، این است ترجمه نماز چنانکه از حضرت ائمه معصومین رسیده است
بی کا، تا: 1275ق؛ محشی ؛ جلد: سیاه، اندازه: 18×22سم [ف:225]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکنوبت دیگر ماموم بجانب چپ. این است ترجمه نماز چنانکه از حضرات ائمه معصومین رسیده است خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1282ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 185گ، 17 سطر (6/5×15 )، اندازه: 11×22سم [ف: 15 - 145]
آغاز: مگر از آن که روی دل به آن داشته باشد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر سمنانی، تا: 1282ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 25گ، 17 سطر، اندازه: 9/2×16سم [ف: 21/1 - 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضی بن رضا بن محمد علی حسینی قزوینی خیابانی حیدری، تا: 1292ق، جا: مدرسه اثنا عشریه مشهور به آقاسی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25گ (10پ-34ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [مؤید: 3 - 354]
خط: نسخ، کا: رضی بن رضا محمد بن علی حسینی قزوینی خیابانی حیدری، تا: 17 شعبان 1292ق ؛ مجدول ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی و آبی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 25گ، 17-14سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [اهدائی رهبر:144 - 3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 602]
خط: نسخ، کا: ابوطالب، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11 سطر، قطع: ربعی [ف: 224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بهشتی کرمانشاهی، تا: 25 ربیع الثانی 1303ق؛ واقف: حسین کی استوان، 1348 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای،40گ،11سطر،اندازه:7/5×13سم[ف:20 - 83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 6 صفر 1306ق، مجدول ؛ جلد: تیماج زرد، 18گ، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی صفایی، تا: 1357ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 21ص، 20 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 20 - 83]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ مجدول، چلیپا؛ واقف: نائینی؛ 5گ، اندازه: 26×42سم [ف: 4 - 413]
آغاز: برابر؛ انجام: خرگوش صفت ولیک بیدار نه خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نادرشاه؛ 48گ، 10 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 4 - 413]
آغاز: برابر؛ انجام: سنت پیغمبر او را از روی خضوع و خشوع پرور است اما نه از برای دنیا و نه از برای آخرت خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 5گ، 20 سطر، اندازه:14×21سم [ف: 1 - 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 15گ، 20 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 395]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16گ (21-36)، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 842]
آغاز: برابر
تاریخ تحریر 822 (هم به عدد و هم به حروف) در قزوین نوشته شده که قطعاً صحیح نیست ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 29گ (1-28 )، 12-13 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 842]
آغاز: سازد و شاید جمعی از مؤمنان بهره مند کردند و این فقیر بی بضاعت را در اوقات حضور دل به دعای خیر یادآوری نمایند ؛.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (یک صفحه)؛ 33گ (1 -33) 9 ، سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 843]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ:ترمه، جلد: تیماج مشکی، 62گ، 11 سطر (5/5×12 )، اندازه: 11/5×18سم [ف: 1 - 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 25گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 842]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «اسرار تکبیرات افتتاحیه» و ناشناس آمده ولی آغاز همانند ترجمة الصلاة است ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: کاهی نباتی، جلد: تیماج، 9ص (194-202 )، 13 سطر، اندازه: 1/2×11/5سم [ف: 3 - 12]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا رویه مخمل سرخ،
13گ (43پ-55ر )، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف:3-417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (139پ-150پ )، 19-20 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین. کتبه العبد المذنب عبدالرشید خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالرشید، بی تا؛ مجدول، مذهب، با کمند کشی زرین، یک سرلوح و کتیبه مذهب مرصع اعلا ؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی، ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: کاغذ حاشیه دولت آبادی، کاغذ متن خانبالغ نخودی، جلد: مقوای روغنی بوم لیمویی منقش به گل و برگ، 62ص، 10 سطر، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: 1 - 103]
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 11 سطر، قطع:ربعی [نشریه: 5 - 16]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 17 سطر (9×20)، قطع: بیاضی [ف: 17 - 242]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج چرمی مشکی، 16گ (10ب-25ر )، اندازه: 11/5×18/5سم[ف: 241 - 22]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (124پ-135پ )، [ف: 37 - 320]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (1پ-8ر )، 25 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 1 - 53]
آغاز: نیز به آن منضم سازد تا شاید جمعی از مؤمنان از آن بهره مند گرند ... و این هشت در که به منزله درهای بهشت است بر روی طالبان گشود و یه ترجمة الصلوة موسوم ساخت؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (بخشی از مقدمه کتاب افتاده است)؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای ترنجدار، 19گ (31ر-49ر)، 8-12 سطر (7/5×13 )، اندازه: 10/3×17/8سم [ف: 29/1 - 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج مشکی، 21ص (56-76)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 32 - 341]
آغاز: برابر
صفحه ای از رساله ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1گ (142پ )، 16 سطر (7×14 )، اندازه: 13×19سم [ف: 47/1 - 15]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 23گ (69پ-91پ )، 15و 17 سطر (5-6/5×11/5- 12)، اندازه: 11×19سم [ف: 325]
خط: نستعلیق نازیبا، کا: ملا دادرش بن ملا محمد، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی،11گ(22پ-32ر)،اندازه: 16/5×21سم [ف: 2-28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، بی تا؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: مقوایی پارچه قهوه ای، 18، (گ350-368)، 19 سطر (13×21 )، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 173]
آغاز: و در دل آنکس نیفکندکه یاری او کند؛ انجام: و از نطفه پدید آمده که همه کس
خط:نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری عطف تیماج زرد، 44گ 9 ، سطر (7/5×13 )، اندازه: 10×19سم [ف: 5 - 1598]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: گوناگون، جلد: میشن سیاه، 12گ (3پ-14پ )، اندازه: 11×29سم [ف: 6 - 81]
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه چهره ای، 22گ (135-156)، 15 سطر (7×15 )، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
خط:نسخ، بی کا، بی تا؛مجدول ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: شمیز، 21گ (118-138)، 15 سطر (6×11 )، اندازه: 10×16سم [ف: 5-1715]
خط: نستعلیق، کا: غلامعلی بن عسکر اشکوری،
بیتا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 23گ (21پ-43پ )، 16 سطر (6×13 )، اندازه: 11/5×18سم [رایانه]
tarjomat-os salāt
حسینی علوی، محمد بن احمد، ق11 قمری
hoseynī ‘alavī, mohammad ebn-e ahmad ( - 17c)
ترجمه اذان و اقامه و اذکار و بعضی ادعیه و اعمال نماز با اشاره به بعضی از اسرار آنها، برای آشنا نمودن فارسی زبانان، در نه «معرفت»: 1. ذکر اذان و تفصیل و بیان آن؛ 2. اقامت؛ 3. ادعیه افتتاح؛ 4. تفسیر سوره فاتحه؛ 5. تفسیر سوره توحید؛ 6. بیان رکوع؛ 7. بیان سجود؛ 8. قنوت؛ 9. تشهد و سلام.[دنا 1133/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1766/1
آغاز: مرتبه افزای رتبه عبادت و موجب علو درجه طاعت حمد معبودی است که متعبدان از دل و جان اگر از بدایت تا نهایت در آن کوشند؛ انجام: اگر اراده معرفت احکام شرعیه در نماز و غیر آن داشته باشند در کتاب سلک النجاة ملاحظه نمایند و آن بخاطر گذرانند
خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن نور اﷲ (مشهدی )، تا: 12 شعبان 1085ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 32گ (2پ-33پ )، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 5 - 173]
tarjomat-os salāt = r.-ye namāz
میرلوحی سبزواری، محمد هادی بن محمد، - 1113 قمری
mīrlowhī sabzevārī, mohammad hādī ebn-e mohammad ( - 1702)
وابسته به: التنبیهات العلیة علی وظائف الصلاة القلبیة = اسرار الصلاة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
تاریخ تألیف: سه شنبه 18 جمادی الاول 1096ق؛ محل تألیف: قندهار
گویا ترجمه مانندی است و در برخی جاها گزارش مختصر از رساله شهید ثانی، در یک «مقدمه» و سه «مطلب» و «خاتمه »، که پس از اتمام کتاب «اصول العقاید» به درخواست برخی از احباب و بزرگی ساخته است.
[دنا 1136/2]
آغاز: بسمله. الحمد اﷲ ... و بعد چنین گوید ... محمد بن علی المدعو بهادی الحسینی که چون نماز افضل عبادات بدنیه ... است می باید مومن شرایط و آداب آن را بداند ... و ترتیب این رساله بر مقدمه و سه مطلب و خاتمه؛ انجام: عند مواقف الاشهاد محمد و آله الطیبین الامجاد
خط:نستعلیق، کا: فضل علی بن ابوطالب اصفهانی، تا: یک شنبه 14 ذیقعده1234ق؛کاغذ:فرنگی،جلد: تیماج مشکی ترنجدار، 142ص (499-641)، 16 سطر (6×11 )، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 150]
آغاز: بهترین گوهری که ناخدای عقل متین به دستیاری غواص یقین دربحر اخلاص از روی نیاز غوص آن تواند نمود حمد خداوندی است که از رشحات امواج بحار قدرتش؛ انجام: از تعقیب خواهد به رساله زاد العقبی که این فقیر در اوراد نمازها و طریقه کردن نماز شب نوشته و در آن نهایت رعایت اختصار نمود رجوع کند و اگر بیش از آن طلب کند به کتاب زبدة الدعوات که این حقیر نوشته و در آن ذکر تمام عمل سال را بر وجه ایجاز قلمی گردانیده رجوع نماید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 30 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 1 - 395]
tarjomat-os salāt
مشهدی، محمد حسین بن ابی محمد، - 1175 قمری
mašhadī, mohammad hoseyn ebn-e abī mohammad ( - 1762)
اهداء به: شاه عباس صفوی
رساله ای است مختصر در ترجمه و بیان ادعیه و اذکار و آیاتی که در وضو و نماز وارده شده، مشتمل بر «مقدمه» و دو «مقاله » و «خاتمه».
[دنا 1136/2]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 647/2
آغاز: ای نام تو بهترین سر آغاز ×× بی نام تو نامه کی کنم باز.
سپاس و ستایش افزون از قیاس و حمد و ثنائی بیرون از تخمین و مقباس پادشاهی را در خور است؛ انجام: و بعد از هر نمازی آیة الکرسی بخوانی و معانی آیة الکرسی بسیار است.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 14 ربیع الاول 1226ق، جلد: تیماج مشکی، 36گ (42پ-77ر)، 10 سطر (7×11/5)، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 282]
tarjomat-os salāt
یزدی، عبدالخالق بن عبدالرحیم، - 1268 قمری
yazdī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahīm ( - 1852)
ترجمه تحت اللفظی است بسیار مختصر برای آنچه در نماز خوانده می شود که برای عوام نگاشته شده است.
[دنا 1136/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10591/2
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... این رساله ایست که در آن معنی نماز برای عوام نوشته شد
خط: نسخ، کا: محمد قلی بن صفی قلی افشار خراسانی، تا: سه شنبه 4 شعبان 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (13پ-16ر )، 15 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 27 - 66]
tarjomat-os salāt
دهکردی، ابوالقاسم بن محمد رضا، ق13 قمری
dehkordī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad rezā ( - 19c)
مختصری است در آداب و ادعیه نماز و در آغاز بحثی در مسائل اعتقادی دارد، مؤلف در خاتمه می گوید که به این فکر افتاد که نماز واجبی و نوافل یومیه مع تعقیبات و ترجمه آن مختصر مفیدیاز کتب متقدمین انتخاب و رساله ترتیب نموده باشد، بنابراین از ترجمة الصلاة مولانا محمد باقر مجلسی تاب ثراه و مفتاح الفلاح شیخ بهاء الدین محمد جبل عاملی و مقال طریقه نماز پنجاه و یک رکعت را مع ترجمه و تعقیبات و آداب وقت آن به طریق اختصار که مصلی را باعث کلال نباشد منتخب و به تحریر این رساله پرداخت.
[دنا 1136/2]
تهران ؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 387
آغاز: و آنچه در آنها هست که یکی از انها خلایق است آفریده است ... و دیگر بدانکه خدای سبحانه و تعالی قادر است و مختار است و بقدرت؛ انجام: خاتمه بر رأی ارباب دین و دانش مخفی نماناد که اقل عباد اﷲ ... باین فکر افتاد که نماز واجبی و نوافل یومیه مع تعقیبات ... و کسانی را که مرضی طبع افتد و خواهند نقل نمایند؛
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ وقف آقا میرزا بزرگ بن ملا عبدالرحیم برکافه مؤمنین در ربیع الاول 1282 ؛ واقف: جزایری، 1351 ؛ جلد: تیماج ضربی قهوه ا با ترنج،
164گ 9 ، سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 1 - 118]
tarjomat-os salāt
شیرازی، محمد محسن بن محمد اسماعیل
šīrāzī, mohammad mohsen ebn-e mohammad esmā‘īl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10518/6
آغاز: نسایم زواهر حمدیکه ریاحین دل عابدان با اخلاص را معطر کرده اند معبودی را سزد که غزل سرایان بوستان معانی؛ انجام: ان کان فی الرسالة التی الفتها خطاء او سهو صححوه اﷲ و لاتسهتر و نی باﷲ لانها اول ما الفت مع قلة البضاعة
بی کا،بی تا؛16گ(221پ-236ر)،اندازه:11×15سم[ف:33/1 - 70]
tarjomat-os salāt
مهجور
mahjūr
رساله مفصلی است در احکام و مسایل و ترجمه نماز. مؤلف ابتدا مقدمه مفصلی در خصوصیات مجتهد و لزوم مراجعه غیرمجتهد به مجتهد آورده و پس از آن صفات امام جماعت (در این بخش از حدیقه المتقین و معراج السعاده میر سید محمد شهشهانی نقل نموده است )، مقدمات نماز و مقارنات نماز را بیان نموده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4683/2-23/203 آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله اجمعین اما بعد بر رأی اخوان صفا پوشیده نماند که هر مکلفی باید به تکلیف خود عمل نماید هر کس بنده خدای تعالی وامت
محمد ... و شیعه اثنا عشریه؛ انجام: دویم به خواص و عوام امام که در صف جماعت انتظام یافته اند چنانچه تحریمها التکبیر و تحلیها التسلیم و این اشاره را تحقیقی از این زیاده در کتب مبسوطه تحریر یافته فلیطلع ثمة.
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، کا: ملا علی اصفهانی، تا: 27 ربیع الثانی 1292ق؛ جلد: تیماج کرم با ترنج وسرترنج، 70گ، 10 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 841]
tarjomat-os salāt
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی جعل الصلوة معراج المؤمنین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام: ما صلیت علی ابراهیم و آل ابراهیم انک حمید و مجید.
جزئیات نماز به فارسی ترجمه شده و به آخر آن متن چند دعا نقل گردیده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد، تا: 1137ق؛ دارای یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج مشکی، 64ص، 10 سطر (6×12 )، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2 - 192]
آغاز: نماز در اذان چهار گانه اکبر است، اقیم لندبها قربة الی اﷲ، اﷲ اکبر؛ انجام: بعد از سلام آن صلوات را بجا آورد با نیت بعد دو سجده سهو را بعمل آورد
بیان واجبات و مستحبات و اذکار نماز همراه با ترجمه آنها؛ خط:نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا امیر علی بن ملا موسی خان بن محمد باقر، قزوینی الاصل ساکن سیارستاق، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 12گ (36 –47 )، 7 سطر، اندازه:7×14سم [ف: 28 - 625]
آغاز: بسمله، بدانکه سنت است که چون نماز گذارنده وضو ساخت و رو به قبله ایستاد اذان و اقامت بگوید خط: نسخ، بی کا، تا: 22 جمادی الاول 1227ق، جا: طهران؛ 37گ، 10 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 2 - 843]
رساله صلاة فیض ترجمه شده و مترجم معلوم نشد [ممکن است ترجمة الصلاة او باشد که فهرست نگار تصور کرده عربی است و آغاز را نیاورده تا امکان داوری باشد ]؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1233ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج مشکی عطف تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [ف: 1-156]
آغاز: و براه راست رفتن و بعد از آن دیگر آنرا وصیت می کنم چنانکه حق تعالی فرموده؛ انجام: و آمرزش خواهند او را مرغان هوا و ماهیان دریا نزد خدا و رسول ... روز چهارشنبه 18شهر رجب المرجب سنه 1237؟
شامل ابواب و فصول مختلف از جمله در فضیلت فاتحة الکتاب، فضیلت قرآن و سوره یس، در فضیلت قل هو اﷲ احد (سوره اخلاص )، فضیلت صدقه دادن و صبر کردن دربلا، در فضیلت خنده، در شرح نماز جمعه، در بیان قربانی کردن و ؛ ... خط: شکسته نستعلیق متوسط، کا: گل محمد کیامرای الاصل، تا: 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی روکش دو رویه تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 67گ (1ر -67 )، اندازه: 16×21سم [ف: 88]
آغاز: بسمله، ای آنکه ز اشراق نور جمالت بسمله سپاس بی قیاس و ستایش؛ انجام:و یطهرکم تطهیرا بدعای خیر یاد فرمایند خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسن نوری، تا: 1242ق [الفبائی ف: 123]
آغاز: بسمله، در بیان ترجمة الصلاة اﷲ اکبر یعنی خدای عزوجل بزرگ است؛ انجام: و خود بدان عمل می کرد تا مبعوث شد.
ترجمه فارسی عبارات نماز است ؛ خط: نستعلیق مغلوط، بی کا، تا: با تاریخ 1244ق، جلد: چرم قهوه ای ترنج دار، 14ص، (287 -300 )، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 45 - 255]
آغاز: چون اعظم عبادات نماز است و اتیان آن با کمال تمام نمی شود مگر به خضوع و خشوع؛ انجام: یعنی اجابت می کند خداوند عظیم از برای کسی که حمد کند او را ...
ترجمه فارسی سورهها و اذکار نماز را به روشی بسیار مختصر با اشاره به بعضی مطالب اعتقادی برای عزیزی در این رساله گزارش شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی هزار جریبی خادم روضه رضویه، تا: 24 ذیقعده 1253ق، جا: مشهد، مدرسه میرزا جعفر؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 7گ (52پ-59پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 27 - 237]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بدانکه تفسیر الصلاتی است که جناب آقای؛ انجام: و رب الارضین السبع و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم و الحمدﷲ رب العالمین.
ترجمه اذان و اقامه و واجبات نماز، با اشاره به بعضی از اسرار آن، از افادات آقای سید جعفر ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد علی محلاتی، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (1پ-7پ)، اندازه: 11×16سم [ف: 7 - 316]
خط: مختلف، بی کا، بی تا ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری عطف با تیماج تریاکی، 16ص (76-91 )، اندازه: 17×20سم [ف: 5 - 1535]
ترجمة الصلوة و معنی فارسی نماز؛ بی کا، بی تا؛ اهدایی: اصغر حیدری، 1387 [رایانه]
آغاز: اﷲ اکبر یعنی بزرگتر است خدا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (1-11)، 12سطر، اندازه:12×19سم [ف: 3 - 121]
» ترجمه صلاة الجمعة ← صلاة الجمعة
» ترجمة الصلاة فی بیان معانی افعالها و اقوالها ← معانی افعال الصلاة
» ترجمة الصلوة ← ترجمة الصلاة
» ترجمه صلواتیه خواجه ← دوازده امام (ترجمه)
» ترجمه صور درج ← صور الدرج (ترجمه)
tarjomat-os sīyām
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
شامل هشت «در»: فضیلت روزه، اقسام روزه، شرایط روزه، معنی روزه، آداب روزه، خلل روزه و تلافی آن، فوات روزه و تلافی آن و اعتکاف.
آغاز: سپاس و ستایش مر خدای را عزوجل که از ماهها ماه رمضان را برگزید سپس موسم روزه این امت مرحومه گردانید
انجام: و درحدیث وارد شده که اعتکاف ده روز آخر ماه رمضان برابری می کند با دو حج و دو عمره رزقنا اﷲ العکوف ...
به انجام آمد ترجمة الصیام و الحمدﷲ
چاپ: به اهتمام بهمن کریمی، تهران، سربی، جیبی، 126ص [الذریعة 114/4؛ ریحانة الادب 369/4 ؛ فهرست های خودنوشت فیض 153؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2؛ دنا 1137/2 (7 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مذیل به چند بیت از سروده های مؤلف ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: مقوا، 8ص، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 145]
آغاز: برابر؛ انجام: و در حدیث وارد شده که اعتکاف ده روز آخر ماه رمضان برابری می کند با دو حج و دو عمره خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ محشی با نشان «5»، مجدول مذهب، دارای کمند قرمز؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (70پ-78پ )، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 26- 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ اشعاری به فارسی از فیض؛ کاغذ: شرقی، 8گ (117-124 )، 14سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 173]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمداﷲ و الصوله علی نبیه ... معنی بکر خواهدش تا ببرد بکارتی
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضای حسینی، تا: 1357ق؛ اهدایی: رهبری؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 7ص، 20 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 20 - 79]
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه چهره ای، 9گ (114-122)، 15سطر (7×15 )، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
» ترجمة الضریر ← سیرة النبی (ترجمه)
t.-ye tālebīn va īzāh-e sālekīn
بخاری، محمد عوض
boxārī, mohammad ‘avaz
رساله ای است در احوال و گفتار عرفای سلسله نقشبندیه.
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم بسم اﷲ الرحمن الرحیم. حمد بیحد و ثنای بیعدد آن خدای را که رب عالمیان است، یعنی مربی و تربیت کننده عالمیان است ... اما بعد چون بعد عهد و زمان شده ... بلاغرض انبعاث شوق غلبه کرده که از مشایخ ماتقدم عزیزان مکرمان نقشبندیه درین طریق بحر عمیق غواصی کرده
چاپ: به اهتمام مارین موله، فرهنگ ایران زمین، 11: 193-228 [فرهنگ ایران زمین 72/8-132]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4665/5-عکس
نسخه اصل: از روی نسخه آقای سید محمد محیط طباطبائی و نسخه بادلیان اکسفورد e48 مورخ 1224 به نام طریقه اولیای نقش بند در فهرست (3/51س 2690)؛ کا: ارزرومی، تا: 1224ق [فیلمها ف: 3 - 231]
» ترجمه طب الرضا ← الرسالة الذهبیة (ترجمه)
» ترجمه طب الرضا ← تحفة الرضا
» ترجمه طب الرضا ← تحفه شاهیه عباسیه در شرح رساله رضویه ذهبیه
» ترجمه طب الرضا ← ترجمه رساله ذهبیة
» ترجمه طب الرضا ← شرح الرسالة الذهبیة» ترجمه طب الرضا ← تحفة الرضا
» ترجمه طب الرضا ← تحفة الرضا لذخیرة الملوک النجباء
t.-ye tabaqāt-ol omam
زیدان، جرجی، 1861 - 1914 میلادی
zeydān, jorjī (1861 - 1914)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26967
آغاز: بسمله، انسان همیشه از قدیمترین زمانها که اجتماعی و مدنی شده؛ انجام: ایشان نزدیکترند به پولینیها از سوب آنها زیرا ایشان بیشتر شبیه بانهادر عادات و اعتقادات و آدابشان خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 129گ، اندازه: 18×22سم
[رایانه]
» ترجمه طرائف ابن طاوس ← الطرائف (ترجمه)
tarjomat-ot tahāra
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
اهدا به: فرزندش معین الدین احمد (محمد) تاریخ تألیف: محرم 1072ق
مختصری است در احکام طهارت با استناد به آیات و احادیث، در هشت «در» به عدد درهای بهشت: 1. فضیلت طهارت و اقسام آن؛ 2. شکر نعمت آب و احکام آن؛ 3. تعداد خیث و کیفیت ازاله آن؛ 4. تعداد تفث و کیفیت تطهیر بدن؛ 5. تعداد حدث و رفع آن؛ 6. کیفیت وضو و فواید آن؛ 7. کیفیت غسل و فواید آن؛ 8. کیفیت تیمم و فواید آن.
آغاز: بسمله منت خدایرا تقدست اسماؤه که ارواح مومنان را درمبدأ فطرت پاک و پاکیزه آفرید و ... اما بعد این مختصریست درفقه طهارت موسوم به ترجمة الطهارة
انجام: اگر تاخیر نکند و نماز بگذارد و پیش از خروج وقت عذرش زایل شود مستحب است که نماز را اعاده کند و اﷲ الموفق بانجام آمد کتاب ترجمه الطهارة.
[الذریعة 115/4؛ ریحانة الادب 369/4 ؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی154؛ دنا 1137/2 (14 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 132/1]
شرح و حواشی:
1- اذکار الطهارة = ترجمة الاذکار = اذکار و ادعیه ترجمة الطهارة؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ اهدایی: رهبری، کاغذ: حنایی، 12ص، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 21/1 - 272]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: مقوا، 11ص، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 13گ (47ر-59پ)، 15 سطر (7×15 )، اندازه: 12×20/5سم [ف: 26 - 135]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، 10برگ، (1- 10پ)، 20 سطر (7/5×17 )، اندازه: 12×23/5سم [ف: 3 - 995]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 11گ (51-61 )، 14 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 168]
آغاز: برابر
خط:نسخ،کا:عبدالوهاب بن حاجی محمد صادق کاشانی، تا: صفر 1117ق؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 13×18/5سم [ف: 2-600]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن علاء الدین محمد طیب، تا: 26 رجب 1141ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (7ر-19ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ، 21 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 844]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضا حسینی، تا: 1357ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی مشقی،
جلد: مقوا، 6گ، 20 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 3 - 146]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 13گ (131پ-144ر) [ف: 3 - 419]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی عطف پارچه ای، 10گ، 15 سطر (7×14 )، اندازه: 17×21/5سم [ف: 3 - 1021]
خط: نسخ، کا: مهدی، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی عطف پارچه چهره ای، 13گ (59-71)، 15 سطر (7×15 )، اندازه: 11×20/5سم [ف: 4 - 1370]
t.-u ‘abd-ul-ḥamīd al-‘aṭṭār = taḥqīq-un fī ḥāl-i ‘abdul-ḥamīd ibn-i sālim al-‘aṭṭār
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
این رساله مشتمل بر حالات عبدالحمید بن سالم عطار است و اینکه آیا ثقه است یا نه؟
آغاز: هذه مقالة فی حال عبدالحمید ... فنقول اما عبدالحمید فالظاهر انه ثقة العلامة و ابن داود
انجام: عن محمد بن عبدالحمید عن سیف بن عمیرة عن منصور بن حازم الاسدی الکوفی
[الذریعة 159/4؛ دنا 1138/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا:ربیع الاول 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ، اندازه:15×21سم [ف: 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 8گ (124پ-131پ )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 113]
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ 2گ (103-104ر) [ف: 11 - 654]
بی کا، بی تا؛ 2گ (174ر-175پ) [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (56ر-57ر)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 309]
t.-u ‘abd-ul-ḥamīd al-‘aṭṭār wa ibn-i-h = š.-e hāl-e ‘abd-ol-hamīd ebn-e sālem ‘attār va pesaraš
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رساله ای است بسیار مختصر در شرح حال و توثیق عبدالحمید بن سالم عطار و فرزندش محمد بن عبدالحمید.
آغاز: هذه مقالة فی حال عبدالحمید بن سالم العطار و حال ابنه محمد بن عبدالحمید فنقول اما عبدالحمید فالظاهر انه ثقة انجام: عن محمد بن احمد عن محمد بن عبدالحمید عن سیف بن عمیرة عن منصور بن حازم الاسدی الکوفی
[الذریعة 159/4؛ دنا 1138/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 2گ (135ر - 136ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 349]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (196پ-198پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 349]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (109-111 )، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 103]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (102پ-103پ)، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 2گ (152پ-153پ)،21سطر،اندازه:15×21/5سم[اهدائی رهبر:8 - 75]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق، قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمدباقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 3ص (96-98 )، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 245]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 379]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (222پ-223پ )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5،[ف: 204 - 11]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (98ر-99پ )، 21 سطر (10×15 )، [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (75ر -76پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 50]
t.-u ‘abd-ul-lāh ibn-i muḥammad
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/1
آغاز: بسمله، فهذه مقالة فی باب عبداﷲ ابن محمد حیث انه قد اتفق الاسانید کثیراً خصوصاً اسانید الکافی روایة محمد بن یحیی عن عبداﷲ بن محمد؛ انجام: و انا لو قلنا بانتفاء عبداﷲ بن محمد المذکور هنا کما هو مقتضی ما ذکرناه فعبداﷲ بن محمد منحصر فی عبداﷲ ابن محمد المتقدم، و اﷲ اعلم
مقالة فی باب عبداﷲ بن محمد ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 8گ (2ر-9ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 467]
t.-u ‘abd-ul-lāh ibn-i yaḥyā kāhilī = taḥqīq-u ḥāl-i ‘abd-ul-lāh ibn-i yaḥyā kāhilī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
این گفتار نیز در مجموعه رجالی جای سخن از سید محمد باقر شفتی است و گویا همچون دیگر رساله ها و گفتارها به قلم اوست هر چند نام و نشانی و یا دیباچه و خطبه ای ندارد.
[تنقیح المقال مامقانی ج 2: 223-224؛ دنا 1138/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606/14-طباطبائی
آغاز: عبداﷲ بن یحیی الکاهلی اختلف مقالة العلماء فیه علی اقوال اربعه فقیل بضعف حدیثه و قیل بحسنه ... فی الفهرست فی الکاهل قال عبداﷲ بن یحیی له کتاب. عن ابی البحتری وهب بن وهب صاحب المغازی تزوج ابوعبداﷲ علیه السلام بامه یعنی وهب بن وهب؛ انجام: حکم جماعه من فحول العلماء بصحة حدیثه کالعلامه ... و الروضه علی ما نقل عنهم.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (120 )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 312]
at-tarjumat-ul ‘abqarīyya wa-ṣ ṣawlat-ul ḥaydarīyya lit-tuḥfat-il iṯnā ‘ašarīyya
اسلمی هندی، محمد سعید ق، ۱۳ قمری
aslamī hendī, mohammad sa‘īd ( - 19c)
وابسته به: تحفه اثنی عشریه = نصیحة المؤمنین و فضیحة الشیاطین؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239ق)
تاریخ تألیف: 5 شعبان 1227ق؛ محل تألیف: شهر مدارس هندوستان
ترجمه عربی است از کتاب «تحفه اثنی عشریه» تألیف شاه عبدالعزیز بن شاه ولی اﷲ احمد بن عبدالرحیم دهلوی که خود را در مقدمه کتاب، حافظ غلام حلیم بن شیخ قطب الدین احمد بن شیخ ابوالفیض دهلوی معرفی کرده است. مترجم در اثنای ترجمه مطالبی ازخود اضافه نموده است.
[دنا 1138/2]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 108
آغاز: ان احق کلمة حسنی تحبوبها فواتح الخطب و الکتاب و اصدق لهجة لسنی تبهر منها لوایح الحجج و الخطاب حمد رب محق ادحضت آیاته الحاسمة؛ انجام: و انهزم السلطان مراد البایندری الی فارس فتبعه الشاه اسمعیل فلم یقاومه هناک بل فر الی بغداد و جری الشاه اسمعیل فی ممالک آذربایجان و عراق العجم و فارس و من ذلک الوقت ظهرت شعار الرفضة المخذولین فی تلک البلاد و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم خط: نسخ، کا: اسماعیل بن المرحوم ملا عثمان بن ملا خضر بن ملا اسماعیل، بی تا، امتثالاً لامر صاحب الاعظم و مرشد الاکرم الشیخ مصطفی [تاریخ کتابت دست خورده و به 1200 ق تغییر یافته در حالی که تاریخ اتمام ترجمه 1227 ق است]؛ مقابله شده، مصحح، در اول نسخه در حاشیه آمده: «این کتاب مستطاب در بندر مدارس که شهری از هندوستان ترجمه اش به اتمام رسیده است 1227»؛ تملک: سید احمد صادقی در سنندج 1350؛ ؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج با سر، 255گ، 23سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 1 - 94]
t.-u ‘uṯmān ibn-i ‘īsā ar-rawāsī = taḥqīq-u ḥāl-i ‘uṯmān ibn-i ‘īsā ar-rawāsī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
گفتاری است که نسبت آن به شفتی مسلم است و به مناسبت آن که رواسی عامری کلابی موضوع این گفتار بر طبق بعضی از اقوال از اصحاب اجماع است، مؤلف در این گفتار درباره اصحاب اجماع و جمله معروف که درباره عده ای از راویان گفته شده، یعنی «اجمعت ... علی تصحیح ما یصح عنهم»، در 4 «مقام» بحث کرده است. شفتی خود رساله ای مستقل نیز در این موضوع دارد.
[دنا 1138/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606/15-طباطبائی
آغاز: فی عثمان بن عیسی الرواسی الکلابی العامری اعلم ان العلامه فی الخلاصه ضبط الرواس ... و قال الفاضل الحسن بن داود رایت فی کتاب العجاله الرواسی بضم الراء منسوب الی روئاس بن کلاب بن ربیعه؛ انجام:المقام الرابع فی دفع ما یتوهم و روده علی المباحث السالفه فنقول ان هنا ایرادان الاول ان الاجماع ... بالمعنی المصطلح ... غیر مراد ... و غیره لیس بحجه (مطلب ناتمام و ناقص است).خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (121ر-124پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 313]
tarjomat-ol ‘ajāyeb = dāstān-e badr-šāh va anār-dāne
بلگرامی، تبکیه بن وندلال ق، ۱۳ قمری
belegrāmī, tabkīye ebn-e vandlāl ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1241ق؛ محل تألیف: بلگرام ترجمه ای است به نظم و نثر از داستان بدرشاه و اناردانه.
[دنا 1138/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14122
آغاز: هزاران ستایش و ثنا مر احدی را که از سودای ... وحوش خامه مانند شاخ آهو بر خود پیچیده و از اندیشه گفتگویش خون در دل دواب نافه وار سیاهی آورده؛ انجام: بر جرم من ببخش که آورده ام شفیع ×× اشک ندامت و عرق انفعال را / الهی بیامرز این هر سه را ×× مصنف نویسنده خواننده را
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه سلخ ربیع الثانی1243ق، بی کا؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه آبی، 200گ، 12 سطر اندازه: 12×19سم [ف: 38 - 157]
» ترجمه عدة الداعی ← مفتاح النجاح
tarjomat-o ‘adīm-el adab fī do‘ā’-e šahr-e rajab
عبدالعلی، ق13 قمری
‘abd-ol-‘alī ( - 19c)
اهدا به: محمد باقر تار یخ تألیف: نوروز و رجب 1271ق
شرح و ترجمه دعای ماه رجب است که در پی نمازهای واجب خوانده می شود با مطلع «یا من ارجوه لک خیر ...» [دنا 1138/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 133/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4091/2
آغاز: بسمله. حمد له ... اما بعد ... عبد العلی گوید که چون حسب الامر ... محمد باقر ... بر این فقیر ... لازم گردید که دعای ...
رجب ... را ترجمه مناسب با احوال وی نماید ... امتثال این معنی را نمود و در این زمان تعطیل ... و هو النوروز الواقع فی هذا الشهر
العزیز من سنة احدی و سبعین و ماتین بعد الف ... و او را موسومنمود به «ترجمة عدیم الادب فی دعاء شهر رجب »؛ انجام: فانه لیس الا الیک المستند و السلام علی من اتبع الهدی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 30گ (44پ-74ر )، 15 سطر (6×11 )، اندازه: 10×17سم[ف: 13 - 3070]
t.-ye ‘ešq = dīvan-e nābī
نابی رهاوی، یوسف بن عبداﷲ، - 1124 قمری
nābī rahāvī, yūsof ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 1712)
دیوان غزل های نابی است با تخلص «نابی» و به ترتیب تهجی با چند رباعی و نام کتاب تاریخ آن می باشد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3918
آغاز: بن اولسم اول تهی در اول پر اوبن بستهی ×× ساغر میدر بوبزم هم مشرب بکا / ایتمکه احکامن استخراج دور عشرتک ×× آسمان نخل کولده ژاله در کوکب بکا؛ انجام:قاردمی سنگ به ادله قارشکده نمایان ×× بر کز هله مرآته باق ای خسرو جانان / دیواننک اتمامنه تاریخ نابی ×× ایتمکده ایکن خانه اندیشه ایله مشق / هاتف دیدی هیچ چکمه انک روز ارلدن ×× تاریخی دینلمشدر آنک ترجمه عشق
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: استنبولی، جلد: تیماج تریاکی عطف سبز، 73گ، 21 سطر (7×15 )، اندازه: 13×21سم [ف: 12 - 2906]
» ترجمة العقائد ← اصول دین
tarjomat-ol ‘aqā’ed = esbāt-ol emāma
وابسته به: عقائد الاسلام = اصول دین؛ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (- ۹۹۳ق)
این رساله، ترجمه فارسی همان رساله «عقائد الاسلام» ترکی است که منسوب به مقدس اردبیلی است که معلوم نیست ترجمه از اردبیلی است یا غیر او و در رساله ترکی آن هم تردید شده است زیرا به شاه عباس دوم (1052 -1077ق) تقدیم شده که در متن فارسی آن هم آمده و تناسب با روزگار مقدس اردبیلی معروف ندارد. از این رساله سه نسخه یافت شده یکی در ملی تبریز که مترجم را به احتمال میرزا اسماعیل بن حسین تبریزی معروف به « مسئلهدان» یا «مسئله گو» دانسته و نسخه ای از آن در کتابخانه مجلس معرفی شده و مترجم را فردی به نام محمد یوسف اینانلو معرفی کرده که فردی ناشناس است و نسخه ای در آن برمی آید که مراد متن ترکی آن است. در «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: 1. درباره واجب الوجود؛ 2. صفاته ثبوتیه؛ 3. صفات سلبیه؛ 4. نبوت؛ 5. امامت، این یکی گسترده، در چند «فصل».
آغاز: شکر بیحد به آن واجب الوجود که اثبات الوهیتش مثل الشمس فی کبد السماء ظاهر و پیدا و ثبوت و حدانیتش مثل
(النهار اذا تجلی) باهر و هویدا است
انجام: اگر در واقع ضروری باشد نزد دیگران و لکن بر او ظاهر نشده باشد سبب کفر شدن به انکار آن ظاهر نیست چه جای آنکه اجماعی باشد که ضروری نشده باشد مثل حرمت جماع درحیض تمت.
چاپ: تصحیح آقای محسن صادقی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
آغاز: برابر؛ انجام: انصاف اینست که نفس ناطقه در باب ادراک در تدبیر و تصرف الیق بدن مستفید است ... محرر این رساله را که بزبان ترکی و با اصطلاح آل عثمان نوشته شده بود و خواندن و فهمیدن در غایت اشکال بود لهذا بقلم فارسی زبان دردست حقیر تحریر یافت ...
خط: نستعلیق، کا: مسأله دان، اسماعیل بن حسین، تا: 1284ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی، 149گ، 15 سطر، اندازه: 10×17/5 [ف: 3 - 962]
آغاز: برابر؛ انجام: حضرت موسی علیه السلام می دانست که حقتعالی را دیدن نمی شود ولیکن قوم گفتند
از آغاز کتاب تا اواخر باب چهارم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ 68گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1-47]
آغاز: برابر؛ انجام: اما فائدة حشر جسمانی این است که چون نفس ناطقة کسب کمال با این بدن حاصل کرده است پس عدالت اقتضا می کند که باز این بدن محشور شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 شعبان 1196ق؛ جلد: تیماج سیاه، 100گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 33/1 - 61]
» ترجمه عقاید الاسلام ← ارشاد المسلمین
» ترجمه عقاید اهل اسلام ← ارشاد المسلمین
tarjomat-ol ‘aqā’ed-ed dīnīyya fe-l osūl-el e‘teqādīya
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، ۱۰۰۶ - ۱۰۹۱ قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 -
تاریخ تألیف: 1043ق
رساله مختصری است در بیان اعتقادات حقه شیعه با استفاده از آیات مبارکه قرآن کریم و روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) . دارای هشت «باب» چون ابواب بهشت: 1. وجود واجب؛ 2. وحدانیت او؛ 3. صفات او؛ 4. پیامبری؛ 5. امامت؛ 6. معاد؛ 7. احوال محشر؛ 8. بهشت و دوزخ.
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد خداوند جهان آرای دلگشای را که صوامع قدس آسمان را مزین ساخت ... اما بعد، پوشیده نماند که مردمان از برای آن آفریده شده اند ... که بنابراین فقیر حقیر خاکسار راه علما محسن بن مرتضی ...
انجام: 1: دوستان خود را به آن خواهد خواند و دشمنان را خواهد راند و مؤلف این رساله که از فدویان خاک در او است ان شاء اﷲ جامی کرامت خواهد فرمود که لذت دیدار ساقی او را چنان محوسازد که به لذت شراب نپردازد. گر تو ز شراب می شوی مست ×× ما را ساقی رباید از دست
2: گر هست شراب خوردن آیین کسی ×× معشوق به جام خوردن آیین من است. رزقنا اﷲ ذلک بمنه وجوده و کمال کرمه.
چاپ: به انضمام ترجمة الصلاة و ترجمة الشریعة، تهران، بی نا، 1260، سنگی؛ به کوشش بهمن کریمی، به انضمام زاد السالکین و ترجمة الصلاة و الفت نامه، تهران، کانون معرفت، 1331ش.
[الذریعة 117/4 ؛ نسخه های منزوی 920/2؛ مشار 405؛ ریحانة الأدب 376/4 و 369/4؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی 155؛ مکتبة امیرالمؤمنین 617/2 و 134/1؛ فهرستواره منزوی 210/9؛ کتاب شناسی فیض کاشانی، ص162-164؛ دنا 1139/2 (56 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
خط: نسخ، کا: حسین بن حاجی غیاث، تا: ربیع الثانی 1058ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد حسین» (مربع) ؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی عطف تی ماج قهوه ای، 59گ، 12 سطر (6×10 )، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 15 - 170]
نسخه اصل: کتابخانه شیخ محمود مهدوی قزوینی - قزوین ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1064ق؛ 38ص (54-92) [عکسی ف: 3 - 340]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 19گ (459-477) [ف:15-343]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق؛ با سرلوح زیبا؛ مجدول ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 11-14 سطر [ف: 5 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1خط: نسخ، کا: عبداﷲ فرزند محمد طالب، تا: 1073ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 25گ (2-26 )، 16 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 30 - 399]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 6 جمادی الاول 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قرمز 5 ،ص (65-69)، اندازه: 29×16سم [ف: 13 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
خط: نستعلیق پخته، کا: علی بن محمد رضا مسلم، تا: 1086ق؛ 53 ص (92-144) [عکسی ف: 1 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد نصیر بن محمد صادق محرر قورچی، تا: رمضان 1090ق؛ با تمبری با تصویر احمدشاه قاجار؛ کاغذ:فرنگی،13گ(1-13)،18سطر،اندازه:15×9سم[ف:34- 176]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ زیبا و نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11، در حیات فیض؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: شرقی، 28گ (205-232 )، 17سطر، اندازه: 5/5×15سم [ف: 34 - 409]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول مذهب؛ جلد: گالینگور سرخ عطف تیماج، 25ص (487-511 )، [ف: 36 - 389]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه ای، 13گ، 24 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 26 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: تم بالخیر والصواب الحمداﷲ صلی اﷲ علیه و آله خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 49گ (148پ-196ر)، 11 سطر (5×10)، اندازه: 15×19سم [ف: 11 - 367]
آغاز: خلق جدید بل هم بلقاء ربهم کافرون و نیز هرگاه حقتعالی؛ انجام: برابر2
از بخشی از در هفتم آغاز و تا پایان کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان »5» کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی، 10گ، (1پ-10ر)، 15 سطر، اندازه:12×20/5سم [ف: 26 - 134]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر2
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «12» و غیر آن، مصحح، مقابله را محمد ربیع به جهت حسن رضا خان صاحب انجام داده؛ تملک: محمد جعفر بتاریخ 13 شوال 1198، عباس موسوی کرکری بتاریخ رجب 1320 ؛ جلد: تیماج قرمز، 36گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 24 - 258]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: مقوا رویه مخمل سرخ، 32گ (2ر-33ر)، 15 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 3 - 420]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ تملک زین العابدین، عبداﷲ بهبهانی ؛ کاغذ: شرقی، 24گ (2-25 )، 14 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 34 - 166]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [مختصر ف: 165]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط:نسخ،بی کا،تا:حدود قرن12؛ مصحح، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (65-77 )، 28 سطر چلیپا، اندازه: 8×14سم [ف: 29 - 173]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملا قرن 12 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، قهوه ای، 28ص (1-28)، 21 سطر (9×15)، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 440]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (81پ - 93پ )، 23 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف مخ: 1 - 343]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ جلد: تیماج مشکی، 22گ (1پ - 22پ )، 20 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف مخ: 1 - 343]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، آیات معرب، کا: سید محمد فرزند سید حسین طباطبائی، تا: 2 ربیع الثانی 1106ق،؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی آهار مهره، 27گ (1-27 )، 16 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 30 - 468]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 شوال 1118ق ؛ جلد: تیماج زرشکی، 27گ، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: بسطامی، تا: 1119ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی سمرقندی و نازک نباتی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج، 23ص (78-100 )، 18-25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 295]
کا: محمد باقر شریف، تا: 9 ربیع الاول 1121ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1383]
آغاز: تو نبودی و پیدا شدی و یقین میدانی که خودت را خود از نیست به هست نیاوردی چرا که در حال نیستی خود نبودی پس چگونه نقش خود نمودی؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 ربیع الاول 1132ق؛ افتادگی:آغاز و وسط؛ جلد: تیماج سرخ، 26ص (36-61 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 25 - 2]
بی کا، تا: 1178ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 12گ (95پ-106ر )، 29 سطر (7×16 )، اندازه: 9×19سم [ف: 13-3339]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 26 سطر، قطع: رحلی [ف: 190]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد:مقوایی، 29گ (36پ-64پ)، اندازه: 14×21سم [ف: 96]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 31]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 34]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: فاضل زاده بدیع، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور سبز، 21گ، 71 سطر (8×14/5)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 5 - 589]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ، 23 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 845]
آغاز: وقتی دنیا خواب می شود؛ انجام: الی الشیخ محیی الدین الاعرابی خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد طاهر، تا: 5 جمادی الاول 1218ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 13گ (165-177متن و هامش )، 31 سطر (8×16 )، اندازه: 13/5×24سم [ف: 10 - 1744]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: سبزواری محمدعلی، تا: 1222ق؛ ضمیمه نسخه ش 16616 [رایانه]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تا: 1235ق، جا: اصفهان، مدرسه کاسه گران؛ جلد: تیماج قرمز، 22گ (129پ-150ر )، 21 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 83]
بی کا، تا: سه شنبه 5 ربیع الثانی 1258ق [ف: 3 - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه شوال 1290ق؛ مهر: «عبده الراجی مراد علی» (بیضوی) ؛ جلد: تیماج مشکی، مجدول، 9گ، اندازه:17×22سم [ف: 1 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: علی رسو ل اﷲ صلی اﷲ علیه و آله خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
خط: نسخ، کا: میرعلی اکبر روضه خوان کاشانی، تا: یکشنبه 17 صفر 1304ق، برای اعتضادالدوله؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف مخ: 1 - 344]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
در فهرست از فردی به نام «غلامحسین بن مرتضی»؟ دانسته ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 9 رجب 1307ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 64ص، 11 سطر (6×12 )، اندازه: 10/5×17سم [ف: 2 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: به حالتی بهتر از آن زنده می گرداند خط: نسخ، بی کا، تا: 1342ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 30گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 845]
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد، بی تا، کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 23گ (163پ-185ر)، 18 سطر، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 3 - 420]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم، بی تا؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: مقوایی پارچه قهوه ای، 14ص ( 237-350)، 19 سطر (13×21 )، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 173]
انجام: و حرارت گرما برایشان مستولی گردد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: شمیز، 23ص (138-160)، 15 سطر (6×11)، اندازه: 10×16سم [ف: 5 - 1715]
خط:نسخ چلیپا،بی کا، بی تا؛کاغذ:سفید، جلد: تیماج حنایی، 10ص (22-31 )، ابعاد متن: 8×13، اندازه: 16×29سم [سنا: ف: 1-235]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ سطور چلیپا، مجدول مذهب [ف:4-47]
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ 9گ (8-16) [عکسی ف: 2 - 177]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16گ (142-157 )، 16 سطر، اندازه:8×14سم [ف: 2 - 845]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ در پایان فوائدی از بحارالانوار، امالی صدوق، احکام متفرقه نماز، درسی از صدر الدین قمی، رضی الدین قزوینی، خطب نهج البلاغه، تهمید القواعد، حرز، قوائد العقائد محقق طوسی، نوادر المعجزات و چند فائده: 1. علل اختلاف اخبار وکیفیة الجمع بینها (72ر- 74ر)
آغاز: «علل اختلاف الاخبار وکیفیة الجمع بینها و العمل بها و وجوه الاستنباط و بیان انواع ما یجوز الاستدلال به، قال الشیخ الطبرسی ره فی کتاب الاحتجاجات روی عن الصادق علیه السلام ان رسول صلی اﷲ علیه و آله قال ما وجدتم فی کتاب اﷲ فالعمل به لازم ...» 2 . تعارض الاصل و الظاهر (84ر-86) آغاز: «نختم بها باب التعارض الاصل و الظاهر فان کل الظاهر حجة یجب قبولها شرعاً کالشهادة
و الروایة و الاخبار فهو مقدم علی الاصل بغیر اشکال و ان لم یکنکذلک بل کان مستنده العرف »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ،اندازه: 11×19سم [ف: 1 - 396]
آغاز: برابر؛انجام: دوستان خود را به آن خواهد خواند و دشمنان را خواهد راند و مؤلف این رساله که از فدویان خاک در اوست انشاءاﷲ تعالی جامی کرامت خواهد فرمود که لذت ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج عطف تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 47گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 845]
آغاز: برابر؛ انجام: و خواهندگان را او خواهندگی عطا کرده همه کمالها از اوست
تا تنزیه را در بردارد ؛ خط: نسخ و نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی مایل به حنایی، جلد: مقوایی با روکش پارچه قهوه ای، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 47]
آغاز: برابر؛ انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی زرد، 28گ، 15سطر، اندازه: 11×18، [ف: 1 - 252]
انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) و وسط (دنباله در سوم و تا اواخر در ششم) ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج چرمی مشکی، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 22 - 241]
آغاز: برابر؛ انجام: در هفتم در اهوال موت و قیامت ... و کسی که آن را نور ندارد نتواند گذشت و هر که در دنیا به راه انبیاء و ائمه
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح ؛ جلد: میشن قهوه ای ترنج دار، 21گ (49پ-69پ)، 12-8 سطر (7/5×13 )، اندازه: 10/3×17/8سم [ف: 29/1 - 13]
» ترجمه عقائد فخریه ← عقائد عباسیه
» ترجمه عقای د نسفی ← عقاید نسفی (ترجمه)
t.-u ‘alī ibn-il ḥakam
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/21
آغاز: بسمله ... و بعد فهذه کلمات فی علی بن الحکم فنقول قال النجاشی علی بن الحکم بن الزبیر؛ انجام: و اشتراکه بین النخعی و الکوفی و الانباری فروایة عبداﷲ بن محمد تکون ایضاً فرنیة علی ذلک، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 6گ (433پ-438پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم[ف: 472 - 6]
t.-u ‘alī ibn-is sindī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/8
آغاز: بسمله، و به نستعین. و بعد فهذه کلمات فی علی بن السندی فنقول انه قال الکشی فی باب اصحاب الصادق (ع )؛ انجام: قوله و لیس اب الکلینی آه قد حررنا الحال فی الرسالة ... ؟ فی نقد الطریق، و اﷲ اعلم بالصواب
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 5گ (90پ-94ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 469]
t.-u ‘alī ibn-i muḥammad
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/14
آغاز: بسمله. و بعد فقد اکثر الکلینی فی الروایة عن علی بن محمد کما فیها رواه فی باب انه لا یعرف اﷲ؛ انجام: یقتضی کون الرجل محل الانکار و التضعیف لکنه ضعیف و قد حررنا الحال فی الرسالة المعمولة فی ثقة، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 19گ (279پ-297پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم
[ف: 6 - 470]
t.-u ‘ammār-i sābāṭī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
مشهد؛ مدیر شانه چی؛ شماره نسخه: 10/12
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
t.-u ‘umar ibn-i ḥanẓala
بروجردی، منیرالدین بن علی، 1269 - 1342 قمری
(1853 - 1924) borūjerdī, monīr-od-dīn ebn-e ‘alī
تاریخ تألیف: 29 ذیقعده 1293ق؛ محل تألیف: اصفهان رساله ای است در بیان آنکه مراد از عمر بن حنظله که در برخی از اسانید روایات آمده چه کسی می باشد.
[دنا 1140/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2329/2
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه رسالة فی حال عمر بن حنظلة الذی قد اختلف فیه غایة الاختلاف و لم یصححه المشهور کما یعلم نسخه اصل: کتابخانه خاندان مؤلف - اصفهان؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 12ص (21-32) [عکسی ف: 6 - 382]
t.-u ‘umar ibn-i yazīd = taḥqīq-ul ḥāl fī ‘umar ibn-i yazīd
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رساله ای در تحقیق حال عمر بن یزید که نام 5 یا 4 تن از راویان اخبار شیعه بوده است: 1. عمر بن یزید ثقفی، 2. عمر بن یزید بیاع سابری، 3. عمر بن محمد بن یزید، 4. عمر بن یزید بن ذبیان الصیقل، 5. عمر بن یزید الصیقل. مؤلف مدعی شده است دو نام اخیر مربوط به یکی است و اختلاف ناشی از ذکر و حذف نام جد وی (ذبیان) است. این رساله در منابع به نام های رسالة رجالیة، شرح حال عمر بن یزید، تحقیق حال عمر بن یزید، تحقیق الحال فی عمر بن یزید و ... نیز آمده است.
آغاز: بعد حمد الملک الفیاض العلام والصلاة علی سید الرسل و أشرف الانام و آله الاماجد الافاخم العظام
انجام: اذ کان معه عدل و یکون المدعی أیضاً عادلاً و فیه تأمل لایخفی علی المتأمل.
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 4 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص112-115)
[الذریعة 161/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1141/2 (26 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 3گ (65پ-68ر )، 15 سطر [ف: 5 - 181]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 4گ (94-97 )، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 512]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (7پ-10ر )، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 350]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (62ر-63پ )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 350]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 4گ (148پ-151ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 350]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (216پ-220ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 350]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج عطف تیماج قهوه ای، 4گ (31پ-34ر )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی آهاردار، جلد: تیماج قرمز، 154ص، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 4 - 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن قاسم راثی کاشانی، تا: یک شنبه 21 محرم 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله ای با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، اندازه: 15×21سم [ف: 36]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند
ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواییبا روکش تیماج مشکی دارای ترنج، 3گ (90پ-92پ )، 24سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: فکیف یروی عن اصحاب مولینا الهادی (علیه السلام) خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ محشی از مصنف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6ص (173-278 )، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 105]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (81پ-83ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 19]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 4گ (166پ – 169ر)،21سطر،اندازه:15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8-76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 4ص (1-4 )، 17 سطر، اندازه: 2×17/5سم [ف: 10 - 243]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 378]
خط: نسخ درشت، کا: ابن ابو محمد قمی محمد شفیع، تا: ذیقعده 1344ق؛ 4گ (134ر-137ر )، [ف: 11 - 657]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (90پ-92پ )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، ۳گ (۲۳۴پ۲۳۶-پ )، ۲۳ سطر ( ۹×۱۸/۵ )، اندازه: ۱۴/۵*۲۴/۵سم [ف: ۲۰۵ - ۱۱]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، گ۴ ( ۱۴۶پ۱۴۹-پ )، ۲۱ سطر، اندازه :۱۵/۵×۲۱سم [ف: ۲۲ - ۳۱۸]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد علمت مما سلف ان عمر بن یزید بیاع السابری من اصحاب مولانا الصادق (ع ) ... فکیف یروی عن اصحاب مولانا الهادی علیه السلام.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، گ۴ ( ۸۱پ۸۴-پ )، ۲۱ سطر، اندازه :۱۵/۵×۲۱سم [ف: ۲۲ - ۳۱۰]
بی کا، بی تا؛ با یک واسطه با نسخه اصل مقابله شده [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (1پ-4پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم[ف: 47 - 4 ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (30پ-32پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 231]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نزدیک عصر مؤلف ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی 4 ،گ (86پ-89ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم[ف: 133 - 25]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 4گ (82پ-85ر )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 485]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (212پ-215ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 175]
t.-u ‘umar ibn-i yazīd
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
تاریخ تألیف : پنجشنبه ۲۵ جمادی الاول ۱۲۶۵ق؛ محل تألیف: اصفهان
مشهد؛ مرتضوی نسخه؛ شماره : بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۲۵ جمادی الاول ۱۲۶۵ق، جا: اصفهان؛ ص۳ ( ۷۳-۷۱ )، [ف مخ - : ۱۷]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۲۵۸۲/۱۲
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۷ - ۱۷۲]
» ترجمه عوامل ← العوامل (ترجمه)
» ترجمه عهدنامه امیرالمؤمنین (علیه السلام) با ارمنیان ← عهدنامه امیرالمؤمنین با ارمنیان (ترجمه)
t.-u ‘īsā ibn-i ‘abd-ul-lāh = taḥqīq-u ḥāl-i ‘īsā ibn-i ‘abd-ul-lāh al-qummī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
گفتار کوتاهی است در چند سطر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606/17-طباطبائی آغاز: عیسی بن عبداﷲ القمی الظاهر انه و عیسی بن عبداﷲ بن سعد الاشعری واحد و هو جد احمد بن محمد شیخ القمیین خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (125ب)، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 313]
» ترجمه عیون اخبار الرضا ← زلال العیون
» ترجمه عیون اخبار الرضا ← برکات مشهد مقدس
» ترجمه عیون اخبار الرضا (علیه السلام) ← تحفه ملکی
» ترجمه عیون المعجزات ← هدایة المهتدین
» ترجمه غرر الحکم و درر الکلم ← غررالحکم و دررالکلم (ترجمه)
» ترجمه غنیة الانام ← نو تقویم شرعی
» ترجمه غنیة النزوع ← معتقد الامامیة
» ترجمه فالنامه امام رضا ← امامت نامه
» ترجمه الفتوح ← تاریخ فتوح ابن اعثم کوفی (ترجمه)
» ترجمه الفتوح ← تاریخ قرون وسطی
t.-u faxr-id-dīn-i rāzī
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4196/11
آغاز: امام زمانه و فاض ایامه؛ انجام:شرح نهج البلاغة خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1017ق؛ 1گ (171ر-171پ)[ف: 258 - 7]
» ترجمة الفرائض السراجیة ← الفرائض السجاوندی
» ترجمه الفرج بعد الشدة ← جامع الحکایات
» ترجمه فرج المهموم ← إثبات النجوم علی الوجه المرسوم
» ترجمه فرزندنامه ← ایها الولد
» ترجمه فصل الخطاب ← احوال دوازده امام
» ترجمة الفصول ← الفصول النصیریة فی الاصول الدینیة (ترجمه)
tarjome-tol fosūl va kalamāt-ol me‘qūl
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22095
آغاز: بسمله، سپاس و ستایش بی قیاس مر صانع حکیم قدیم؛ انجام: ان وقت ازمن برفت و بدن کار افتادم وقتی جمهوری بدیدم
خط: نسخ، بی کا، تا: 698ق؛ 73گ [رایانه]
» ترجمه فصول هرمس ← ینبوع الحیاة
» ترجمه فصول هرمس ← ینبوع الحکمة فی زجر النفس
» ترجمه فضائل ابن شاذان ← الفضائل (ترجمه)
» ترجمه فضائل مکه ← مکه
» ترجمه فوائد الغرویة ← اصول عقاید
» ترجمه فهرست وسائل الشیعه ← من لا یحضره الامام (ترجمه)
t.-u qāsim ibn-i muḥammad al-jawharī = taḥqīq-u ḥālil qāsim ibn-i muḥammad al-jawharī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ - ۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
گفتاری است کوتاه و ناتمام (ظاهراً) درباره جوهری از یاران امام کاظم که واقفی بوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 606/16-طباطبائی
آغاز: القاسم بن محمدالجوهری اورده العلامه فی القسم الثانی ...
فقال من اصحاب ابی الحسن الکاظم علیه السلام واقفی؛ انجام: لما عرفت من انه ذکره فی اصحاب مولانا الصادق علیه السلام ایضا.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگیآهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (125 )، 21 سطر،اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 313]
» ترجمة القرآن ← تفسیر قرآن کریم
» ترجمه قرآن ← ترجمة القرآن الکریم (منظوم)
» ترجمه قرآن کریم ← قرآن کریم (مترجم)
t.-ul qur‘ān-il karīm (manẓūm)
وابسته به: قرآن کریم
در این ترجمه ناظم مقداری از آیه یا یک آیه را آورده و در پاره ای از مواضع آن را توضیح می دهد. سپس آن را در یک یا چند بیت ترجمه می کند و بعضاً استشهاد به بعضی از روایات نیز می کند. نسخه حاضر مشتمل بر ترجمه سوره بنی اسرائیل تا پایان سوره طه می باشد و بعد قرآن کریم ابتداء تا پایان جزء سی ام آمده که ما بین سطور به اردو ترجمه شده است.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 320
آغاز: جان سبحان الذی مکیه هی ×× ایک سی کیاره آیه هی ای نیک لپی
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 1 شعبان 1206ق (انتهای سوره مریم )؛ جلد: گالینگور قهوه ای، عطف گالینگور قهوه ای، 262گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 2 - 33]
t.-ye qor‘e-ye ma’mūnīye
قاضی البشری، علی بن احمد
qāzī-ol-bošrā, ‘alī ebn-e ahmad
ترجمه ای است از قرعه مأمونیه که امام رضا (علیه السلام) جهت مأمون نگاه داشته است، این رساله به درخواست دوستی به فارسی ترجمه شده است. احتمال دارد که با «فالنامه امام رضا» از همین مؤلف یکی باشد.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 476
آغاز: بعد از سپاس ایزد تعالی ک مبدع کل است و آفرین بر سید المرسلین و خاتم النبیین که مشرع شریعت است چنین گوید مؤلف این رساله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ فاقد جلد، 15گ، مختلف السطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 2 - 377]
» ترجمه قصة غزوة السبع حصون ← مسرة الشیعة
» ترجمه قصص الانبیاء ← قصص الانبیاء (ترجمه)
» ترجمه قصیده ابوالفتح بستی ← قصیده عنوان الحکم
» ترجمه قصیده برده ← شرح قصیدة البردة
» ترجمه قصیده برده ← الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة (ترجمه)
» ترجمه قصیده خمریه ← قصیده خمریه (ترجمه)
» ترجمه قصیده زبوریه ← القصیدة السریانیة
» ترجمه «قطف الزهور فی تاریخ الدهور» ← کارنامه جهان
t.-ye qavānīn-e hesāb = š.-e qavānīn-e hesāb
تفرشی، عبدالحمید بن محمد رضا، ق13 قمری
tafrešī, ‘abd-ol-hamīd ebn-e mohammad rezā ( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29191
آغاز: بسمله، حمد بیحد محمودی را سزد که با عدم عد و حد عاو محدود بعدد کرد و حاد محدود بحد و شکر زیاده؛ انجام:مؤلف این کلمات عبدالحمید بن محمد رضا التفرشی که با عدم تطاعبت و قلة استطاعت ترجمه و شرح حسب الامر پرداخت و خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ واقف: نیری، تیر 1382؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج، 109گ، 15 سطر، اندازه: 16/8×21/7سم [رایانه]
tarjomat-ol kāzemīyya le-fehrest-el vasā’el-el ‘ālemīyya
شریف، محمد سمیع بن محمد مؤمن
šarīf, mohammad samī‘ ebn-e mohammad mo’men
وابسته به: تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة = وسائل الشیعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)
اهدا به: محمد کاظم خان
ترجمه فهرست «وسائل الشیعه» شیخ حر عاملی است که به خواهش محمد کاظم خان نامی که از امرا بوده ترجمه و به نام او نیز موسوم و معنون شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1944
آغاز: الحمدﷲ الذی فضل علی جمیع خلقه العلماء و رجح مدادهم علی دم الشهداء و صیر الفرق بینهم من الارض الی السمآء و رفع قدرهم الی ان شبههم بالانبیاء و جعلهم فهرست الاخبار الاوصیاء و مترجما لاثار الاولیاء؛ انجام: صد و ششم اینکه جایز نیست که خطاب شود هیچ کس بامیرالمؤمنین مگر علی بن ابی
طالب در این دو حدیثست و اشاره
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشنی عنابی، 203گ، 17 و 22 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 5 - 83]
» ترجمه کافی ← تحفة الاولیاء
» ترجمة الکافی ← ریاض المؤمنین
» ترجمه کامل الصناعتین ← فرس نامه
» ترجمة الکبری ← الغرة
» ترجمه کبری فی المنطق ← الغرة
» ترجمه کتاب المخزون ← طبایع الحیوان الناطقة
» ترجمه کتاب المیراث ارشاد الاذهان ← الارث
» ترجمه کتاب جغرافیا ← جغرافیا
» ترجمه کتاب در النظیم ← الدر النظیم فی خواص القرآن العظیم (ترجمه)
» ترجمه کتاب شمسیه ← ملحمه
’t.-u kutub-il ḥukamā
از ناشناس، شاید جابر بن حیان که نسخه در مجموعه رساله های اوست. بخشبندی نشده. در آغاز آن می گوید این ترجمه سخنان ناگفته و مرموز حکماست تا بدانها عمل کنی و در تهلکه نیفتی که بسیاری چنین شده اند. سپس به گزارش اصطلاحات کیمیاگران می پردازد: «النار الرطب، الخل» و نظر حکما از افلاطون و هرمس و ارسطاطالیس و ریسموس در این باره، آنگاه فرار و ...
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 2127/4- عکسی
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، هذا کتاب ترجمة کتب الحکما فیما اغمضوه و رمزه من کلامهم و ما ذکروه فی مصاحفهم فی اختلاف تدابیرهم. فشرحته لک لتعدی به و لیکن مثالا فتعمل علیه؛ انجام:انی نصحت و لم اکتب ولم احبسه، فاسئلک بعظمه اﷲ تعالی الا ما حفظته و صبه عمن لیس باهله فان الله تبارک و تعالی بسالک عنه و ان لم تجد تلمیذا فلاتفشه الی احد، کما فعلت الانبیاء صلوات الله علیهم، و الفلاسفة قبلنا . تمت.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ با یادداشت کتابدار «احتمالاً به خط مرحوم آقای اول » است؛ ۲۸ص (۶۹-۴۲ )، [عکسی ف: ۷۲-۱]
» ترجمه کتف الشاة ← احکام النظر فی کتف الشاة
» ترجمه کشف الغوامض ← حصص الاتقیاء من قصص الانبیاء
» ترجمه کشکول شیخ بهائی ← کنز العارفین
» ترجمه کلمات قصار ← حکمت اسلام
» ترجمه گزیده رسائل اخوان الصفا ← مجمل الحکمة
» ترجمه گفتار در روش راه بردن عقل ← حکمت دکارت(ترجمه)
» ترجمه اللوامع ← اللمعان
» ترجمة لوح الذهب ← شرح لوح الذهب فی شرح المکتسب
» ترجمه لیوردور ← اسرار الوجود»ترجمة ماجیلویه ← الملقبون بماجیلویه
» ترجمه مأة کلمه ← مائة کلمة امام علی (علیه السلام)
» ترجمه مأة کلمه ← مطلوب کل طالب
» ترجمه مأة کلمه ← عرفانی (رساله)
» ترجمه مبدء و معاد ← خیر الزاد
» ترجمه مجالس النفایس ← لطایف نامه
» ترجمه مجالی المجالی ← آیینه شاهی
t.-ul majlisī wa fihrist-u muṣannifāt-i-h
شرح حال محمد باقر مجلسی و تألیفات و اساتید و علمای معاصر وی را آورده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5501/4
آغاز: و لقد وجد نافی هامش «امل الآمل» عند بیان ترجمته طاب ثراه بخط بعض الفضلاء؛ انجام: و علمت ان ما کان یفعله فی حیوتی کان عین مصلحة الدین و منفعة الاسلام و المسلمین ...
المعصومین صلواة اﷲ علیهم اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، 12گ (252ر-263پ )، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 403]
» ترجمه محاسن اصفهان ← تاریخ اصفهان
t.-ul muḥaqqiq al-xānsārī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران؛ ملک نسخه؛ شماره : ۳۵۳۰/۵
آغاز: بسمله و منه سبحانه الاستعانة للتتمیم، قال فی ریاض العلماء بخطه: الاستاد الآقا حسین بن جمال الدین محمد الخوانساری المولد و المجتهد؛ انجام : و نسب الیه هذا الرباعی: ای باد صبا طرب فزا میآیی ×× از طرف کدامین کف پا میآیی / از کوه که برخاسته ای راست بگو ×× ای کور بچشم آشنا میآیی خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، ۱۱گ (۴۵پ۵۵-پ )، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۸×۲۱/۸سم [ف: ۶ - ۴۶۸]
t.-u muḥammad ibn-i ibrāhīm an-nu‘mānī = fā’idat-un fī aḥvāl-in nu‘mānī
رساله ای است در چند سطر در ترجمه محمد بن ابراهیم معروف به نعمانی صاحب کتاب الغیبة که به احتمال بسیار مؤلف آن همان کاتب یعنی محمد موسوی خوانساری است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13891/2
آغاز: فائدة تشتمل علی ذکر ما عثرت علیه من احوال الشیخ ...
ابوعبداﷲ محمد بن ابراهیم المعروف بالنعانی هذا الکتاب؛ انجام: للنعمانی هذا کتابا فی تفسیر القران ... قد ارانی بعض السادة المعمرین مناقاربنا ره هذا الکتاب فی اصفهان و قد فی استنساخه.
از: ناشناخته؛خط: نسخ، کا: محمد موسوی خوانساری، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (3پ-4ر )، 25 سطر [ف: 35-276]
t.-u muḥammad ibn-i abī-‘abd-il-lāh
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1143/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/11
آغاز: بسمله و منه ... فقد تکرر روایة الکلینی عن محمد بن ابی عبداﷲ کما فیما رواه فی باب البدع؛ انجام: و العجب ان العلامة المشار الیه لم یأت بالاشارة الی ان محمد بن عبداﷲ غلط فی شیء من البابین، و اﷲ العلم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 11گ (132پ-142ر)، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 469]
t.-u muḥammad ibn-i abī-‘umayr
عاملی اصفهانی، محمد بن صالح، - ۱۲۶۳ قمری
‘āmelī esfahānī, mohammad ebn-e sāleh ( - 1847)
رساله ای کوتاه در شرح حال «محمد بن ابی عمیر» که در آن به توثیق و تعدیل وی پرداخته است.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: 111/7
آغاز: محمد بن ابی عمیرضا ست جش یکنی ابا احمد و اسم ابی عمیر زیاد مولی الازد ... ابی عمیر زیادبن عیسی ابو احمد الازدی من مولی المهلب بن ابی صفرة؛ انجام: فاما ان یکون حصل ذلک الاجماع کما حصله الکثیر او اعتمد فی الاحتجاج علی ما نقله ...
علی ذلک الاجماع البتة ...
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن محمدعلی آرانی، بی تا؛ جلد: تیماج سبز تیره روغنی، 6گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: - 28]
t.-u muḥammad ibn-i aḥmad = taḥqīq-u ḥāl-i muḥammad ibn-i aḥmad
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
به نام محمدبن احمد دو تن از راویانند که از عمرکی نقل روایت می کنند و یکی از آن دو ثقه است و دیگری مجهول الحال است. این گفتار به بررسی آن می پردازد.
آغاز: یقول المفتقر ... قد تکرر و کثر فی الاسانید روایة محمد بن احمد عن العمرکی من ذلک ما فی یب
انجام: فما صدر من اعاظم علمائنا من الحکم بصحة الحدیث المذکور لیس علی ما ینبغی
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 3 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص120-122)
[الذریعة 162/4؛ دنا 1144/2 (8 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 2گ (157پ-159ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 350]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (231پ-233پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 350]
خط: نسخ و نستعلیق،
بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج عطف تیماج قهوه ای، 3گ (53پ-55پ )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (243پ-244پ )، 23 سطر(9×18/5) اندازه: 14/5×24/5
[ف: 11 - 206]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 2گ (110پ-111پ )، 24 سطر، اندازه: 21/4×15/1سم [ف: 27/1 - 112]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (87پ-88پ )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ:فرنگی شکری آهار مهره،جلد: تیماج مشکی، 2گ (176ر- 177پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8-76]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 شعبان1300ق ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 3گ (121پ-123پ)، اندازه: 17× 21/5سم[ف: 228 - 14]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قاینی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (15ر-16پ )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (127ر-128ر )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (167ر-170پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 51]
t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تحقیق بسیار مهمی است در تبیین حال محمد بن اسماعیل که کلینی از وی روایت می کند. شیخ بهائی ابتدا رجالی را که با وی در اسم و نام پدر مشترک هستند آورده و وجوهی را در تعیین حال هر کدام آورده است. این رساله در چند «فصل» تنظیم شده که نسخه ما فقط دو فصل را دارد.
[دنا 114/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 547/2]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 639/5
آغاز: هذه فصول املیتها علی سبیل الاستعجال یتعلق بتنقیح حال بعض الرجال و باﷲ التوفیق. قد اشتهر الاشکال فی محمد بن اسمعیل الذی یروی عنه الکلینی بغیر واسطه و هو یروی عن الفضل بن شاذان بغیر واسطه؛ انجام: الا ما ذکره الذهبی من علماء العامة فی کتابه الموسوم بمیزان الاعتدال فی معرفة الرجال انه من اصحاب.خط: نسخ، کا: محمد یوسف لاهیجی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در ابتدای آن نوشته «هذا من جملة القواعد التی خطر ببال العاطر لبهاء الملة و الدین شیخ بهاء الدین محمد العاملی نقلته من خطه سلمه اﷲ تعالی» ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با سر، 3گ (83ر-85پ )، ابعاد متن: 5/5×16، اندازه: 9×19سم [ف: 2 - 274]
t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl = ta‘yīn-u muḥammad ibn-i ismā‘īl (r.-un fī)
بحرانی، سلیمان بن عبداﷲ، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تألیف: 6 ذیقعده 1103ق؛ محل تألیف: مدرسه شمسیه خواجه شمس الدین محمد
در اثبات اینکه محمد بن اسماعیل مذکور در آغاز اسانید کلینی در کافی ابن بزیع نیست، مؤلف هفت وجه برای اثبات این نظریه آورده و در آنها گفتگو می کند با نقل گفته های علمای رجال در این موضوع و در نتیجه این شخص را محمد بن اسماعیل بندقی نیشابوری می داند.
آغاز: الحمدﷲ علی آلائه ... و بعد اعلم ان ثقة الاسلام ابا جعفر محمد بن یعقوب الکلینی فی کتاب الکافی کثیرا ما یذکر فی صدر السند محمد بن اسماعیل
انجام: ادام اﷲ ایام سروره فافاض سبحات العنایة من خزانة نوره و الحمدﷲ وحده و صلاته علی خیر خلقه و سلم تسلیما.
[دنا 1145/2 (3 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام المفتی بحرانی، تا: 1108ق؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (48پ-53پ)، 18 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 276]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 713/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 368]
آغاز: بن الخلیل نفاه عبداﷲ عبداﷲ بن طاهر عن نیسابور بعد ان دعی به و استعلم کتبه و ذکر فی موضع من اوائل کتابه حمدویه و
ابراهیم ابنا نصیر قال حدثنا محمد بن اسماعیل الرازی خط:نسخ،بی کا، تا: 19 شوال 1176ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (160ر-162پ)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2 - 577]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد بن یوسف بن احمد بن ابراهیم درازی بحرانی، تا: 1211ق، جا: شیراز، مدرسه مقیمیه؛ اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 3 - 117]
t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
زنجان؛ امام جمعه؛ شماره نسخه: 9مجموعه بدون شماره
بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی 1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl = taḥqīq-u ḥāl-i muḥammad ibn-i ismā‘īl
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ - ۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
تاریخ تألیف: 1206ق
به طوری که مؤلف حجة الاسلام شفتی در آغاز رساله توضیح داده است، در تعیین محمد بن اسماعیل که کلینی در کافی از وی روایت می کند و واسطه میان کلینی و فضل بن شاذان است و اینکه بر کدام یک از اصحاب که بدین نام شناخته شده اند تطبیق می کند، اختلاف و بحث بسیار شده و احتمالاتی درباره این موضوع داده اند، از آن جمله اینکه مقصود محمد بن اسمعیل بن بزیع است. این نظریه از برخی از اعلام فن الحدیث داده شده و مؤلف سخت با آن مخالفت ورزیده است. نخستین بار شیخ بهایی (953-1030) رساله ای در تعیین احوال و شخصیت او نگاشته، سپس شفتی رساله ای دیگر که جای گفتگوی ما است در سال 1206 تألیف نمود، سپس باز همو، در سال 1232 حاشیه ای بر آن نگاشت که در مجموعه رجالی او به شماره 16 و در ص 135 تا 141 چاپ شده است. صاحب الذریعه گوید: سید حسن صدر اصفهانی عاملی بغدادی (1272-1354) نیز پس از بررسی نگاشته های دیگران، یک رساله در احوال او ساخته است که لقب او «بزیع» است نه «برمکی» صاحب صومعه.
آغاز: الحمدﷲ الذی انشأ السموات و الأرضین و جعلهما و ما فیهما مسالک لاهتداء المهتدین
انجام: و الاعتماد بهذا الرجل فضلاً عن الأمور المذکورة و الحمدﷲ العزیز الغفار و صلوته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الأمجاد الأطهار.
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 7 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص122-128)
[الذریعة 162/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1144/2 (26 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 546/2]
آغاز: برابر؛ انجام: کما عرفت مما فصلناه، فالحمدﷲ العزیز الغفار و صلواته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الا ماجد الاطهار خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (245پ-251ر)، 23 سطر (9×18/5)؛ اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 11 - 206]
بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی 1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
خط: نسخ درشت، کا: ابن محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: 21 شوال 1243ق؛ در پایان دارد: «نقلت هذه النسخه من النسخة التی نقلت من نسخة خط مصنفه دام ظله العالی»؛ 9گ
(138ر-146ر )، [ف: 11 - 657]
آغاز: برابر؛ انجام: مما فصلنا فالحمداﷲ العزیز الغفار و صلوته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الاماجد و الاطهار.
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 7گ (115پ-121ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 112]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز: برابر؛ انجام: کما عرفت مما فصلنا فالحمد ﷲ العزیز الغفار و صلاته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الامجد الاطهار خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان1269ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 7گ (177پ-184پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم
[اهدائی رهبر: 8 - 77]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجواد بن محمد علی، تا: 1278ق؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ (25پ-37ر )، 16 سطر، اندازه: 11×18سم
[ف: 16 - 288]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز: برابر
کا: علی حسینی یزدی میبدی، تا: 1283-1287، جا: کرمانشاه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (191ر-199ر )، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 111]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2305/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمدباقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 20ص (253-372 )، 17سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 248]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 382]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج عطف تیماج قهوه ای، 9گ (2پ-10ر )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با علامت «منه »؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 12گ (117-128 )، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: قرن 13، جا: اصفهان؛ مصحح، با علامت مقابله ای با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ، اندازه: 15×21سم [ف: 37]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 11گ (234پ-244ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (29پ-33پ )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 9گ (45پ-53ر )، 20 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: 1 - 351]
آغاز: برابر؛ انجام: و کفاک فی الباب اطباقهم فی الحکم بصحة حدیثه کما عرفت مما فصلناه فالحمدﷲ العزیز الغفار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 7گ (159پ-166ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (128پ-134ر)، 25 سطر (7/5×13)، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 171]
خط:نستعلیق،کا:ابوالقاسم طالقانی مرجانی،تا:1306ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (24پ-30پ)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 15 - 344]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (93پ-98ر )، 21 سطر (10×15) [ف: 1 - 292]
آغاز: برابر؛انجام: علی عدم بقائه الی زمان ثقة الاسلام ... بلاواسطه الا مجرد المعاصره لهم من دون الروایة و لا روایه.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (138-141پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 317]
آغاز: برابر؛ انجام: و کفاک فی الباب اطباقهم فی الحکم بصحة حدیثه کما عرفت مما فصلنا فالحمداﷲ العزیز الغفار و صلوته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الاماجد الاطهار.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 313]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (194ر-200ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: نقول سلمنا ذلک لکنا نقول احتمال درکه لزمان باقی الائمة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (44پ-48پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10 - 332]
آغاز: برابر؛ انجام: و عترته الاماجد الاطهار
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 6گ (95پ-100پ )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6- 486]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (15پ-20پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 231]
t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - 1305 قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق، جا: اصفهان؛ 4ص (39-42) [ف مخ: 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 171]
t.-u muḥammad ibn-i ḥasan
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/9
آغاز: بسمله و به نستعین و بعد فقد تکرر روایة الکلینی عن محمد بن الحسن کما رواه فی باب؛ انجام: انه من اصحاب الصادق و الکاظم علیه السلام لا انه من اصحاب الصادق علیه السلام فقط هو ظاهر العبارة، و اﷲ اعلم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 13گ (94پ-106ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 469]
t.-u muḥammad ibn-il fuḍayl
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
آرای علماء رجال در اینکه محمد بن الفضیل چند امام را ملاقات نموده و از آنان روایت می کند، مختلف است و مؤلف در این رساله اظهار عقیده می نماید که وی حضرت صادق و کاظم و رضا علیهم السلام را درک کرده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قد اکثر شیخنا الصدوق الروایة فی الفقیه و غیره عن محمد بن الفضیل عن ألی الصباح الکنانی انجام: کما أن الظهر أن تضعیف الخلاصة مبنی علی کلامه فی اصحاب مولینا الکاظم علیه السلام.
[الذریعة 165/4 شماره 816؛ دنا 1147/2(5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (268پ-270پ)، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 11 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (122پ-124ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 4گ (204پ-207ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم[اهدائی رهبر:8-78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 4گ (185ر -188پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 351]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ (271پ-275ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (191ر-192پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 320]
t.-u muḥammad ibn-il fuḍayl
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1147/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/25
آغاز: بسمله ... فقد تکرر روایة محمد بن الفضیل عن ابی الصباح الکتانی فی روایات الکلینی و الصدوق؛ انجام: و هو غیر غریزة فهی بمجردها لا تنفع فی رفع الاشکال، و اﷲ العالم خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 13گ (533پ-545پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم[ف: 6 - 472]
t.-u muḥammad ibn-i xālid al-barqī = taḥqīq-ul ḥāl fīmuḥammad ibn-i xālid al-barqī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
رساله درباره محمد بن خالد برقی است که شیخ طوسی او را در شمار راویان از حضرت کاظم و رضا و جواد (علیهم السلام) یاد کرده و نقل اقوال در مدح و قدح او و گفته های محدثین درباره این که آیا موثق است یا ضعیف و مؤلف عقیده دارد که روایاتش صحیح می باشد.
آغاز: بعد حمداﷲ المنعم بکل الآلاء و الصلوة علی من التجأ الیه قاطبة البریة حتی الأنبیاء و آله الأکرمین الأطیبین الأمناء علیهم آلاف التحیة
انجام: فالظاهر أنه ثقة فحدیثه معدود فی الصحاح و هو مختار المحققین من المتأخرین أیضاً.
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 3 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص128-130)
[الذریعة 164/4؛ أعیان الشیعة 188/9؛ دنا 1145/2 (24 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (251پ-253ر )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5
[ف: 11 - 207]
بی کا، تا: جمعه ربی الثانی1240ق [دلیل المخطوطات: 1 - 147]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: سه شنبه 21 شوال 1243ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله ای با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، اندازه: 15×21سم [ف: 37]
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: 1244ق، جا: اصفهان؛ با یک واسطه از روی نسخه به خط مؤلف، در حضور مؤلف نگاشته شده، در حاشیه نوشته شد: «الخاطی ابراهیم القزوینی من شهر صفر المظفر شهور سنة 1244»؛3گ(146پ-148پ)[ف:11-658]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند
ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقواییبا روکش تیماج مشکی با ترنج، 3گ (121پ-123ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 113]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد:تیماج مشکی، 3گ (109پ-111ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 21]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1256ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (122ر-123پ )، 21 سطر(10×15) [ف: 1 - 292]
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ، تا: 1259ق [ف: 6 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیمج مشکی، 3گ (185ر - 187ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 77]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمدباقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 6ص (375-380 )، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 248]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/13
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 383]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 6ص (128-131 )، 22 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 514]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 3گ (166پ-168پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 352]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (41ر-42پ )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 352]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 3گ (54ر-56پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف مخ: 1 - 352]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 8گ (71پ-78ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 352]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (33پ-39ر )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار دار، جلد: تیماج عنابی با ترنج و سرترنج، 2گ (114ر-115پ )، 20 سطر، اندازه: 14×20سم اهدائی رهبر: 8 - 77]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج، 3گ (10ر-12پ )، اندازه: 15×22سم[ف: 20 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (174پ-176پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 319]
آغاز و انجام: برابربی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 2گ (112پ-113پ)، اندازه: 14/5×20سم [مؤید: 2 - 52]
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قاینی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (16پ-18پ )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 195]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ (244پ-247پ )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 352]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی ؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (42ر-43پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 231]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (227ر-228ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 175]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 2گ (101ر-102پ )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6-486]
t.-u muḥammad ibn-i xālid al-barqī
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - ۱۳۰۵ قمری
šarīf-e nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī ( - 1888)
مشهد ؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1265ق، جا: اصفهان؛ 2ص (58-59) [ف مخ: - 17]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2582/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 7 - 172]
t.-u muḥammad ibn-i ziyād
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1146/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/24
آغاز: بسمله ... فهذه رسالة فی محمد بن زیاد فنقول انه قد تکثر وقوع محمد بن ابی عبداﷲ فی الاسانید کما؛ انجام: لکن سر الی المسجد وصل رکعتین و ادع یستحب لک اﷲ سبحانه، و اﷲ العالم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 21گ (512پ-532پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم
[ف: 6 - 472]
t.-u muḥammad ibn-i sinān = taḥqīq-ul ḥāl fīmuḥammad ibn-i sinān
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
محمد بن سنان یکی از رجال حدیث و از یاران امام رضا (علیه السلام) است. شفتی درباره محمد بن سنان دو رساله نگاشته و یکی از آن دو کوتاه و ناتمام است و در سه «مقام» است: 1. فیما ذکر العلماء فی شانه من القدح و المدح؛ 2. فی النصوص الداله علی
مدحه؛ 3. فیما یدل علی قدحه مع الجواب عنه منه مارواه الکشی که به چاپ هم نرسیده؛ و رساله ای که دارای شش «مقام » و مبسوط و کامل است، در مجموعه چاپی رسائل رجالیه شفتی به چاپ رسیده است: مقام 1. فی بیان القادحین فیه و ذکر کلماتهم القادحه؛ 2. نقل اقوال مختلف علامه حلی درباره محمد بن سنان (مؤلف چهار نظر مختلف از او برمی شمارد )؛ 3. دلائل اتهام محمد بن سنان به غلو؛ 4. روایات و سخنانی که در مدح او از بزرگان رسیده؛ 5. کسانی که ظاهرا به او ابراز اعتماد کردهاند؛ 6. پاسخ و رد دلائلی که بر ممدوح بودن وی اقامه شده.
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل منازل الرجال علی قدر روایتهم عن النبی و آله الائمة الاطهار و صلواته علی اکمل الخلیقة
انجام: و هو ابن خمس و عشرین سنة و ثلاثة اشهر و اثنی عشر یوماً توفی یوم الثلاثاء لست خلون من ذی الحجة سنة عشرین و مأتین
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق ،. رحلی 8 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص130-137)
[الذریعة 164/4؛ دنا 1146/2 (20 نسخه)]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز ضربی با ترنج و سرترنج عطف تیماج قهوه ای، 10گ (14پ-23پ )، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 184]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 10گ (1پ-10پ )، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 8گ (168پ-176پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 352]
آغاز: برابر؛ انجام: لما سلف و غیره کادیدعی القطع بفساده خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین مشهور به درویش، تا: 1237ق؛ کاغذ: فرنگی، 9ص (93-101)، 23 سطر(9/5×14/5 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 6 - 809]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (254پ-260ر )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5
[ف: 11 - 207]
خط: نسخ درشت، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسن قزوینی، تا: شب شنبه 20 ذیقعده 1244ق، جا: اصفهان؛ کاتب از شاگردان مؤلف (شفتی) بوده و این مجموعه را استکتاب کرده او تنها دو رساله پایانی (محمد بن سنان و محمد بن عبدالحمید) را به خامه خود نوشته و باقی را دیگران به دستور وی نوشته اند، او در این صفحه پس از آنکه کتاب را با خامه نسخ خود به پایان رسانیده و امضا نموده، دوباره در کناره صفحه با خط نستعلیق خود را شاگرد مصنف معرفی نموده است،محشی؛7ص(155-161) [ف: 11-660]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا:شنبه 13 محرم 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله ای با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 7گ (124پ-131ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16ص (235-250 )، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 108]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (111پ-116پ)، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 21]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (74پ-81پ )، 21 سطر(10×15) [ف: 1 - 291]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 10گ (187ر-196ر )، 21 سطر، اندازه: 15× 21/5سم [اهدائی رهبر:8-78]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [نشریه: 5 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: بوضوح ابعد ملاحظة الاخبار الصادره مما سلف و غیره کادید فی القطع بالفساد.
خط: نسخ، کا: شیخ محمدباقر گلپایگانی، تا: 1279ق، کاغذ:فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 23ص (389-411 )، 17سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 10 - 249]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/15
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 383]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1298ق، حسب الامر شیخ محمد باقر گلپایگانی؛ 12گ (248ر-259پ)، 17 سطر، اندازه:16/5×21/5سم [ف مخ0: 1 - 353]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 شعبان 1300ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 10گ (109ر-118پ)، اندازه: 17×21/5سم[ف: 227 - 14]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (165ر-174پ )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 11گ (171پ-181ر)، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 51]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (66پ-75پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 309]
آغاز: بسمله هذه مقاله فی محمد بن سنان تحقیق الحال فیه یستدعی التکلم فی مقامات. الاول فیما ذکره العلماء فی شانه ...
فنقول قد اختلف العلماء ... فالاکثر علی تضعیفه و منهم الفضل بن شاذان ... و ذکر الفضل ... فی بعض کتبه ان من الکذابین المشهورین محمد بن سنان و لیس بعبداﷲ؛ انجام: قال وجدت بخط عبداﷲ الشاذانی ان عبداﷲ بن محمد بن عیسی الاسدی الملقب ببیان قال کنت مع صفوان ... اذ دخل علینا محمد بن سنان فقال صفوان هذا ابن سنان لقد هم ان یطیر غیر مره فقصصناه حتی تثبت معنا.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (75پ-80پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 310]
در شش مقام ؛ بی کا، بی تا؛ 10گ (164پ-173پ) [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قاینی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ (1پ-11پ )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم
[ف: 30 - 194]
t.-u muḥammad ibn-i sinān
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1146/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/26
آغاز: بسمله ... و بعد فهذه رسالة فی تحقیق حال محمد بن سنان فنقول انه قد ذکر العلامة فی الخلاصة ان محمد بن سنان هو ابوجعفر الزاهری؛ انجام: مادامت عقد المشکلات منحلة ببیان البیان، قد فرغ منه ابن محمد ابراهیم ابوالمعالی خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 34گ (546پ-579ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم[ف: 473 - 6]
t.-u muḥammad ibn-i ‘abd-ul-ḥamīd al-‘aṭṭār
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ - ۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
در اکثر رسالات ترجمه وی ذیل ترجمه پدرش عبدالحمید بن سالم العطار آمده ولی در
برخی نسخه ها این دو جداگانه آمده است.
چاپ: این رساله در مجموعه رجالی شفتی چاپ 1314 به شماره 11 همراه حالات پدرش عبدالحمید چاپ شده
[دنا 1146/2]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسن قزوینی، تا: یک شنبه 21 ذیقعده 1244ق، جا: اصفهان؛ از روی نسخه ای که از روی خط مصنف بوده؛ 1گ (162ر-162پ، [ف: 11 - 660]
آغاز: و اما محمد بن عبدالحمید ففی محمد بن عبدالحمید بن سالم العطار ابو جعفر وی عبدالحمید عن ابی الحسن موسی علیه السلام؛ انجام: عن محمد بن عبدالحمید عن سیف بن عمیرة عن منصور بن حازم الاسدی الکوفی.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله
با نسخه مؤلف؛جلد: تیماج قهوه ای،2گ،اندازه:15×21سم[ف: 38]
خط:نسخ و نستعلیق، بی کا،تا:قرن13؛مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج،3گ(12پ-14پ)،اندازه:15×22سم[ف:20-184]
t.-u muḥammad ibn-i ‘umayr
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1146/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/7
آغاز: بسمله و منه سبحانه الاستعانة للتتمیم. فهذه کلمات فی روایات محمد بن عمیر و حررت بعض الکلام فی الاصول فی بحث المرسل؛ انجام: و ان کان الغرض هو الصحة باصطلاح القدماء
فلا بأس به، و اﷲ العالم
خط:شکسته نستعلیق،بی کا، بی تا ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 13گ (77پ-89ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 469]
t.-u muḥammad ibn-i ‘īsā yaqṭīnī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
ترجمه حال محمد بن عیسی بن عبید ین یقطین که با این دو نسبت «عبیدی» و «یقطینی» در اسناد احادیث شریف از او یاد می شود. عبیدی یا یقطینی از یاران امام رضا (علیه السلام) امام جواد (علیه السلام) و امام هادی (علیه السلام) بوده است. این رساله مشتمل بر 3 «مطلب» است: 1. قدح وی؛ 2. مدح وی؛ 3. پاسخ به گفته های قادحین.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... لما اختلف مقالة العلماء فی محمد بن عیسی الیقطین ای محمد بن عیسی بن عبید بن یقطین احببت ان اکتب رسالة مشتملة علی مقالاتهم المادحة و القادحة و الارشاد الی تحقیق فی هذا المرام
انجام: لا تعجل له اسماء من عندک فتکون من الظالمین جعلنا اﷲ و ایاک من الذین یخشون ربهم بالغیب و هم من الساعة مشفقون چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1314ق ،. رحلی 8 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص137 -144)
[دنا 1146/2(2 نسخه: نسخه های آن با نسخه های ترجمة احمد بن محمد بن عیسی اختلاط پیدا کرده است)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (261ر-267ر )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5سم
[ف: 11 - 208]
خط: نسخ، کا: ابن ابومحمد قمی محمد شفیع، تا: 1244ق؛ 6ص (129-134) [ف: 11 - 657]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد قاسم راثی کاشانی، تا: 28 صفر 1244ق، جا: اصفهان، در حضور مؤلف؛ مصحح، با علامت مقابله با نسخه مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ، اندازه:15×21سم [ف: 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش تیماج مشکی با ترنج، 8گ (132پ-139ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×25/4سم [ف: 27/1 - 113]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو کما مر علی الفرس و الاشیاء کلها له سواء علماً و قدرة ملکا و احاطة
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 64ص (251-264 )، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 108]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (118پ-122ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 9گ (196ر-204ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8-78]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع: خشتی [ نشریه: 5 - 603]
آغاز: برابر؛ انجام: و فی مجهول القائل و اما ما یظهر من ابن داود من نسبه الی شیخ الطائفه نفسه فی الفهرسته فهو من اغالیط کتابه لما عرفت من ان نسبه الی قیل و علی ایحال کفاک فی رده ما اسلفنا.
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سبز، 17 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 10 - 245]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1098/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 379]
آغاز: برابر؛ انجام: فأتیت محمد بن عیسی العبیدی فرأیته شیخاً فاضلاً فی انفه احاج.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاتب ناتمام رها کرده است؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی 5 ،گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2049]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 8گ (177پ-185ر )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 353]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (260پ-271ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 354]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (18ر-21ر )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 353]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و سرترنج، 8گ (24ر-31پ )، اندازه: 15×22سم [ف: 20[184 -
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب محمد بن عیسی ... الیقطینی الی ابی الحسن العسکری علیه السلام فی رجل رفع ابنه الی رجل ... هل له الخیار فی ذلک ... فکتب علیه السلام یجب علیه الوفاء الالاول ما لم یعرض مرض و ضعف.
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی 9 ،گ (57پ-66پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 309]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما ما یظهر من ابن داود من النسبة الی شیخ الطائفه نفسه فس الفهرست فهو من اغالیط کتابه لما عرفته من انه نسبه الی قیل و علی ای حال کفاک فی رده ما اسلفنا.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 312]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد:تیماج قرمز، 10گ (182پ -191پ)، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 52]
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (116ر-122ر )، 21 سطر (10×15 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 292]
در سه مطلب ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (176ر-183پ)[ف: 292 - 1]
t.-u muḥammad ibn-i qays
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247 - 1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
[دنا 1147/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/3
آغاز: بسمله و به نستعین و بعد فهذه کلمات فی محمد بن قیس انه قد عنون النجاشی محمد بن قیس ابا نصر الاسدی؛ انجام: عن عاصم بن حمید عن محمد بن قیس عن ابی جعفر علیه السلام روایة طویلة و فیها حکایات لطیفة، و اﷲ العالم خط: نسخ، بی کا، تا: 1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 6گ (15ر-20ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 468]
t.-u muḥammad ibn-i ya‘qūb al-kulaynī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9466/115
به نقل فهرست شیخ طوسی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (242) [مختصرف: 167]
» ترجمه محیی القلوب ← زندگی بخش دلها
» ترجمه مختصر الفرائض السحاوندی ← الفرائض السجاوندی
» ترجمه مختصر المصباح ← عمل السنة
» ترجمه مختصرالمعانی ← انوار البلاغة
» ترجمه مختصر رساله نفس ← نفس
t.-u muršid-il muti’ahhilīn
مستقیم زاده، سلیمان بن عبد الرحمن، - 1202 قمری
mostaqīm-zāde, soleymān ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 1788)
رساله مختصری در اخلاق است و در موضوع مذمت خنده با قهقهه و عذاب در قبر.
[دنا 1147/2؛ هدیة العارفین 405/1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12103/3
آغاز: عن عوف بن عبداﷲ قال: کان النبی صلی اﷲ تعالی علیه و سلم لا یضحک الا تبسماً؛ انجام: قیل فأی المؤمنین أکیس، قال أکثر هم للموت ذکراً و أکثرهم له استعداداً، تمت.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه دوم قرن 12؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (61-68)، 15 سطر، اندازه: 7/5×13سم [ف: 30 - 532]
» ترجمه مزار الشهید ← مراد المرید در ترجمه مزار شهید
tarjomat-ol masār va-l ahzān
شاه میر، اسداﷲ، ق10 قمری
šāh mīr, asad-ol-lāh ( - 16c)
وابسته به: مسار الشیعة فی التواریخ الشرعیة عن الائمة المهدیة = تاریخ ایام مسار الشیعه و عمالها من القرب فی الشریعة؛ مفید، محمد بن محمد (336-413)
ترجمه رساله مسار الشیعه شیخ مفید. تا این زمان نسخه ای دیگر از این رساله نمی شناسیم. مرحوم آقای حاج شیخ آقا بزرگ در طبقات اعلام الشیعه (قرن 10) از او (به نقل از عالم آرای عباسی) یاد می کند.
[طبقات ( قرن 10) 20؛ الذریعه 202/26-203]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 649/4- طباطبائی
آغاز: ابتدا و اقول و تقریزی بسم اﷲ الرحمان الرحیم و اردفه و اصدره رغبة بتحریری الحمد ﷲ الصمد المنعم ... فاقول هذه تبصرة للناظرین ... و ترجمه موجزه رائقة فائقه شایقه لایقه للرساله المسمی بمسار الشیعه ... للشیخ الاجل ... محمد بن احمد المفید ...
و سمیته بترجمة المسار و الاحزان لطائفه اهل الایمان ... و کتبها و حررها اسداﷲ الحسینی المرعشی الشهیر به شاه میر ... ماه رمضان در حدیث شریف ... منقول است که سید مشهور است؛ انجام:و انعام فرماید مسوول و مامول او را انشاء اﷲ تعالی اللهم اجعلنا من الفائزین ... رب اختم لی بالخیر و الحسنی و البرکه و الیمین.
بی کا، تا: 1011ق؛ تملک محمد اشرف حسنی سمنانی؛ کاغذ:اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، 35گ (30پ-65ر )، 15 سطر، اندازه: 8/5×16/5سم [ف: 22 - 346]
» ترجمه مسافرت نامه لوات ← سفرنامه استرآباد
» ترجمه مسالک و ممالک ← المسالک و الممالک (ترجمة)
» ترجمه المسالک و الممالک ← المسالک و الممالک (ترجمة)
» ترجمه مسکن الفؤاد ← ذخیرة المعاد
» ترجمه مشارق الانوار ← تحفة الاخیار
tarjomat-ol masā’eb
حسینی قزوینی، قریش بن محمد، - 1279 قمری
hoseynī qazvīnī, qorayš ebn-e mohammad ( - 1863)
وابسته به: مجمع المصائب فی نوائب الاطائب؛ حسینی قزوینی، قریش بن محمد (-1279)
مؤلف می گوید: « چون تألیف کتاب مجمع المصایب مشتمل بود بر ذکر متون اخباری که کافه آنها به لسان عرب است، لهذا جمعی امر نمودند که ترجمه او را به جهت آن نوشته شود به لغت فارسی، بنابراین شروع نمود در نوشتن آن و نامید آن را به ترجمة المصایب، و مرتب نمود او را بر هفت مقصد» و هر مقصد شامل چند باب است و عناوین «مجمع» بسیار دارد.
آغاز: الحمد ﷲ الذی رفع درجات النبیین و الشهداء الصدیقین الی أعلی منازل الدرجات ... اما بعد چنین گوید خاک پای ذاکرین مصایب و نوایب نوامیس اله قریش بن محمد الحسنی.
انجام:مانند عدد ستاره ها و مثل قطرات باران ها و برگ درختان باشد، قد تم الکتاب.
[الذریعه 44/20 ؛ فهرستواره منزوی: 1594/3؛ دنا 1147/2]
آغازو انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: ملاحاجی آقا، تا: پنجشنبه 14 جمادی الاول 1245ق؛ مجدول ؛ تملک: آخوند ملا زین العابدین روضه خوان در سال 1246؛ وقف نامه کتاب به سال 1265؛ جلد:تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 283گ، 19 سطر، اندازه: 21/2×30سم [ف: 41 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 ذیحجه 1246ق ؛ یادداشتی از سید محمد حسینی خامنه ای مبنی بر اینکه حسب الامر شیخ محمد باقر نجم آبادی تولیت نسخه به وی رسیده است؛ واقف: بگم نساء خانم بنت مرحوم میرزا مهدی؛ جلد: تیماج مشکی، 200گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×34سم [ف: 1 - 123]
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن نور الدین محمد، تا: 1254ق؛ 21 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 5]
آغاز: برابر؛ انجام: بر آن حضرت در دار دنیا پس حق تعالی از نور قدس خود صورت ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج مشکی،
198گ، 22سطر، اندازه: 21×14/5سم [مؤید: 3 - 382]
tarjomat-ol masā’eb
در کیفیت شهادت حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) به طور بسیار مختصر، پس از آن در واقعه کربلا و شهادت حضرت امام حسین و یاران گرامی و اسیری اهل بیت به کوفه و شام با نقل اشعاری به فارسی.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2331
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... چون امیرالمؤمنین نظر بأخبار و علامات امامت میدانست که شهادت آنحضرت نزدیک شده؛ انجام: گفت هرگاه من سردار این لشکر بودمی حسین از من هرچه می خواست می دهم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبده الراجی هاشم الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 81گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 6 - 311]
» ترجمه مصباح الشریعة ← جنات وصال
t.-u mu‘āwīyat ibn-i šurayḥ wa mu‘āwīyat ibn-i maysara = at-taḥqīq fī ḥāl-i mu‘āwīyat ibn-i šurayḥ
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ - ۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
این رساله در اثبات اتحاد معاویة بن شریح و معاویة بن میسره است که در اسناد پاره ای از احادیث به هر دو گونه ضبط شده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الخالق للارضین و السموات و الصلوة و السلام علی سید رسله شافع العرصات و عترته التی حبهم مفتاح الخیرات و بعد یقول المعتصم بفضل ربه الباقی محمد باقر بن محمد تقی الموسوی هذه کلمات وافیة فی تحقیق الحال انجام: فی ذکر الممدوحین و من لم یضعفهم الاصحاب فیما علمته.
چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی 4 ،ص (الرسائل الرجالیة: صص146-148)
[الذریعة 166/4؛ دنا 1147/2 (12 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد صادق از نوادگان آخوند ملا محمد مهدی هرندی، تا: 1246ق، کاغذ: فرنگی، 4گ
(111پ-114ر )، 24 سطر، اندازه: 15/1×21/4سم [ف: 27/1-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، کا: محمد اسماعیل تهرانی، تا: 1250ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5ص (231-235 )، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 10 - 108]
خط: نسخ، کا: حسین بن علی لنجانی، تا: 11 محرم 1252ق؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (124پ-126ر )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 رمضان 1269ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 4گ (207ر-210ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 8-79]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین بن محمد امین، تا: 1278ق؛ قطع:خشتی [نشریه: 5 - 603]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 5گ، (276پ-280ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف مخ: 1 - 354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، مجدول؛ 3گ (189ر -191پ )، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 354]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15/5×21سم [ف: 4 - 2048]
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 3 شعبان 1300ق ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (118پ-121پ)، اندازه: 17×21/5سم[ف: 227 - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن میر ابوطالب طباطبایی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (69پ-72پ )، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 4 - 50]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (112ر-114ر )، 21 سطر (10×15 )، [ف: 1 - 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (271پ-273پ )، 23 سطر (9×18/5)، اندازه: 14/5×24/5[ف: 11 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الصحیح فما یتعلق بالشیخ ابی جعفر بن ...
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنکی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (137 )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 316]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قاینی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (11پ-14پ )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 195]» ترجمه مفاتیح القضاء ← احوال المفاتیح
» ترجمه مفتاح الفلاح ← آداب عباسی
» ترجمه مفتاح الفلاح (منتخب) ← آداب نماز شب
tarjomat-ol mofīd le-moqaddamat-et tajvīd
صباغ، عبدالرحمن بن برهان الدین، - 1006 قمری
sabbāq, ‘abd-or-rahmān ebn-e borhān-od-dīn ( - 1598)
وابسته به: المقدمة الجزریة = مقدمه جزری = منظومة الجزریة = ارجوزة فی التجوید؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833ق)
تاریخ تألیف: 983ق؛ محل تألیف: لاهور
شرحی مزجی است بر منظومه «المقدمة الجزریة فی التجوید» از محمد بن محمد جزری شافعی. این شرح بنا به اصرار برخی از شاگردان و دوستان مؤلف نگاشته شده است. اسناد مؤلف با 4 واسطه به جزری می رسد و از آنان در مقدمه، بدین صورت یاد کرده است: «... شیخ ابراهیم بن پیر محمد بن شمس الدین که فرزند سرزمین سند بوده ... و ایشان از ... شیخ ابراهیم بن پیر محمد بن شمس الدین که فرزند سرزمین سند بوده و ... ایشان از ... شیخ احمد حرم و ایشان از ... شیخ محمود و ایشان از ... شیخ جعبری [شهوری] و ایشان از قطب وقت، شیخ محمد جزری سند داشته اند».
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15249
آغاز: الحمد ﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب بالا حرف السبعة تسهیلاً و تیسیراً علی هذه الامة ... و بعد، بر رای عالم آرای ارباب دانش و اصحاب بینش پوشیده نیست که هر فرد انسانی ؛ انجام:شکر ایزدی که خامه نقش بند از نگارش این کار به پرداخته ...
ختم اﷲ لنا بالحسنی. و هو مولانا نعم المولی.
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالمجید بن ابی الفتح محمد بن عبدالرحمن بن برهان الدین بن عبداﷲ، تا: 1079ق، جا: پنجاب هند، محله فریدانه؛ به خط نوه وی عبدالمجید، از سوی همان عبدالمجید مقابله شده، با این عبارات: «بتاریخ 24 شهر ربیع الاول سنه 1081 بر نسخه که بخط مصنف بود مقابله بحسب الطاقة نموده شد و کاتبه عبدالمجید ولد ابوالفتح محمد بن شیخ عبدالرحمن شارح شرح مذکور»، محشی با نشان «12 » و غیر آن، مصحح، دارای سر لوح مرصع، مجدول مذهب؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ عطف پارچه مشکی، 5/24×5/15، 92گ، 17 سطر، اندازه: 9×18سم [ف: 38 - 723]
» ترجمه مقتل ابی مخنف ← وسیلة النجاة
» ترجمه مقدمه جزری ← فرائد القواعد
» ترجمه مکارم الاخلاق ← مکارم الکرائم
» ترجمه مکتوب صدر اعظم عثمانی فؤاد پاشا در هنگام مرگ ← وصیت نامه صدر اعظم عثمانی فؤاد پاشا
» ترجمه ملحمه امام صادق (علیه السلام) ← ملحمه
» ترجمة الملقبون بماجیلویه ← الملقبون بماجیلویه
» ترجمة المناظرة ← المناظرة المأمونیة (ترجمه)
» ترجمه مناظره مأمون ← المناظرة المأمونیة (ترجمه)
» ترجمة المناظرة المأمونیة ← المناظرة المأمونیة (ترجمه)
tarjomat-ol manāqeb = kašf-ol qomma fī ma‘refat-el a’emma (t.)
زواره ای، علی بن حسن ق، ۱۰ قمری
zavvāre’ī, ‘alī ibn-i hasan ( - 16c)
وابسته به: کشف الغمة فی معرفة الائمة = کشف الغمة عن معرفة احوال الائمة و اهل بیت العصمة؛ اربلی، علی بن عیسی (-692)
اهدا به: امیر قوام الدین محمد تاریخ تألیف: 16 صفر 938ق
ترجمه تحت اللفظی است از کتاب «کشف الغمة فی معرفة الائمة» بهاء الدین علی بن عیسی اربلی که در آن به تاریخ زندگانی پیامبر و صدیقه کبری و ائمه معصومین (علیهم السلام) و پاره ای از مناقب و فضایل آنها پرداخته است. این ترجمه با حفظ ترتیب اصل و حذف مکررات آن انجام شده است.
آغاز: 1: حمد بلاحد و احصاء سپاس بلاعد و انتها معبودی را رواست که اساس قوایم
... اما بعد بر رای ارباب الباب مخفی نیست که ... داعی علی بن حسین الزواری
2: بگشا بثناء حق زبان را ×× شیرین کن از آن شکر دهان را ...
بسمله. حمد شایسته و ثنای خجسته لایق آفریدگاریست
انجام: شکر بی قیاس مرا او را که اهل عطا وجود و شکر و حمد و ثناء آن معبودست جلت آلاؤه اللهم ارزقنا من عظیم نواله و اجعلنا من المشرفین بلقائه و وصاله بحق سیدنا و نبینا محمد و آله الحمد ﷲ علی الاتمام ...
چاپ: تهران، اسلامیه، به ضمیمه کشف الغمة، تصحیح ابراهیم میانجی، مقدمه ابوالحسن شعرانی در سه جلد سال 1381 ق [نسخه های منزوی، 4439/6؛ الذریعة 139/4؛ فهرستواره منزوی 1592/3- 1593و 1595؛ دنا 1148/2 (38 نسخه)]
از ترجمه فاطمه زهرا علیهم السلام تا پایان کتاب؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ برخی از برگها توسط محمد بن محمد مقیم شهریاری به سال 1166 در نجف اشرف بازنویسی و تکمیل شده ؛ تملک: ملاغفار کاشی در نجف اشرف؛ جلد:تیماج مشکی،307گ،19سطر،اندازه:16×23سم [ف: 1-108]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن فخرالدین عبداوهاب استرآبادی، تا: دوشنبه 3 محرم 971ق؛ مصحح؛ تملکی پاک شده به سال 1302 یا ( 1320) در مسجد سید با مهر «یا اباالقاسم» (بیضوی و) مهر «خاک ره حق نظر علی» (بیضوی)؛ یادداشتی در اهداء کتاب از نصیری صدرالاسلام اصفهانی به سال 1346 ؛ تملک: شیخ علی بن عبدالوهاب شریف لاهیجانی؛ جلد: تیماج قرمز عنابی، 426گ، 20 سطر، اندازه: 22/5×32/5سم [ف: 1 - 34]
اصفهان؛ شهرداری اصفهان؛ شماره نسخه: 2
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 470]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 503
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 888]
آغاز: برابر1؛ انجام: فی شهر ذی القعده الحرام 992 خط: نستعلیق، بی کا، تا:ذیقعده 992ق، [ الفبائی ف: 124]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
جلد 2-1 ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ نسخه حاضر در واقع همان تحریر مبسوط و نسخه 21348 تحریر کوتاه تر است که شباهت زیاد عبارات ترجمه، مانع انتساب یکی از این دو به شخص دیگری است؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: حنائی و فستقی آهار مهره، 440گ، 21سطر، اندازه: 18/5×30/2سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 197]
آغاز: برابر1؛ انجام: بر افروزنده آتش شوقست دوست می دارم آن که ملاقات کنم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای یک سرلوح مرصع کوچک؛ تملک: محمدحسین بن حاج ملامحمد مورخ 1224؛ کاغذ: ترمه، جلد: ساغری، 598گ، 19 سطر (10/5×17 )، اندازه: 16×29سم [ف: 1 - 44]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان اتمامه فی سادس عشر من شهر ربیع الاول سنة 968 مترجم العبد الفقیر علی بن حسن الزواری غفره اﷲ تعالی
خط: نستعلیق، کا: گدا علی بن فرهاد سامانی، تا: قرن 11؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 306ص، 27 سطر، اندازه: 19/5×30/5سم [ف: 1 - 229]
آغاز: آعاز جلد دوم: هذا کتاب کشف الغمه، ذکر ثالثة الشمس و القمر بنت خیر البشر؛ انجام: انجام جلد سوم: و السلام علی محمد خیر الانام و آله و عترته الکرام و کان اتمامه فی السادس عشر من شهر صفر ختم بالخیر و الظفر سنه ثمان و ثلثین تسعمائه هجریه ...
بمحمد و آله اجمعین الطیبین فی سلخ شهر ذی الحجة سنه 1004 جلد 2 و 3 از آغاز شرح حال حضرت فاطمه زهرا علیها (س ) تا خاتمه حالات خاتم الانبیا ؛ خط: نستعلیق، کا: جلال الدین قلی ولد میرزا قلی، تا: 1004ق؛ مجدول؛ جلد: چرمی تریاکی، 187گ، 29سطر، اندازه: 18×24/5 [ف: 1 - 256]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1015ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی،561گ،21سطر(7/5×17)،اندازه:13×24سم[ف:9- 1309]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صدر الدین محمد بن حامی محمد کاشانی، تا: 4 جمادی الاول 1024ق؛ مهر: «عبده سید محمد الطباطبائی» (مربع )؛ تملک: نور بن محمد مهدی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 436گ، 21 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 2 - 406]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خیرندی زرندی، تا: 10 ذیقعده 1053ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 232گ، 27 سطر، اندازه: 25/5×39سم [ف مخ: 1 - 345]
خط: نسخ، کا: هدایة اﷲ بن اسداﷲ بن سیف اﷲ دشتی، تا: 1063-1066؛ جلد: تیماج قهوه ای، 427گ، 17 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 21 - 135]
آغاز: سعی وکمال اجتهاد بتقدیم رسانند وقدم ثبوت ورسوخ درمنهج راست ومسلک درست نهند؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1070ق، برای ریحان بن عبداﷲ؛ افتادگی:آغاز؛درپایان8بیت شعر فارسی از ریحان بن عبداﷲ ؛ جلد: گالینگور آبی، 416گ، 23 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 2-847]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میر هادی بن میر مهدی لنگرودی، تا: 2 جمادی الثانی 1074ق، حسب الامر میرزا خلیل؛ واقف: علی حمیدی، 5/3/1338 ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سر ترنج، 377گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 1 - 125]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: عبدالباقی بن صدرا محمد خطیب اردوبادی، تا: 1082ق؛ واقف: استاد زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی با ترنج و سرترنج، 344گ، 22 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 26 - 160]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
در پنج اصل و فصول ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1083ق؛ بر پشت برگ آخر بندی از «آداب سخن گفتن» از خواجه نصیر طوسی (اخلاق ناصری) چلیپا؛ تملک: کتابخانه «تقوی »؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: چرم قهوه ای، 329گ، 19 سطر (12×23 )، اندازه: 19/5×32/5سم [ف: 14 - 156]
آغاز: برابر1؛ انجام: ایشان هادیان نهج قویم و راهنمایان طریق مستقیم اند رب اختم بالخیر ...
خط: نسخ، کا: ملا جمال الدین ولد محمد علی کلمخوارانی، تا: شنبه 15 رجب 1086ق؛ تملک: صفیه خانم مورخ 1276 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه مشکی، 218گ، 16 سطر10/5×17، اندازه: 16×23سم [ف: 2 - 600]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 28
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 378]
آغاز: و در وادی گمراهی سرگردانست
خط: نسخ، کا: محمد طاهر حسینی قمی، تا: 1087ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 373گ، 22 سطر (13×24/5 )، اندازه: 22×37سم [ف: 5 - 1515]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حافظ محمد مراد، تا: جمعه 29 رجب 1095ق؛ مجدول مذهب، با سرلوح مذهب؛ 430گ، 23 سطر، اندازه:16×30سم [ف: 2 - 847]
جلد اول و تا مناقب علی را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: پارچه و مقوا، 239گ، 25 سطر، اندازه:16×24سم [ف: 3 - 427]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛کاغذ: فرنگی نازک، جلد: تیماج قرمز، 828ص، 20 سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 21 - 52]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب، واقف: سید جعفر بن سید احمد بارفروشی به تولیت آن را به عمدةالعلماء آقا شیخ عبدالصمد، 12 محرم 1325 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 375گ 0 ، 21 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 25]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1246
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 71]
آغاز: برابر1؛ انجام: و حصنهم (خصهم) فی القرب و البعد فی آخر قصیدة المؤلف و اللهم ارزقنا ... صاحب العصر و الزمان و خلیفة الرحمن محمد بن الحسن صلوات اﷲ علیه و علی آبائه الکرم
جلد 2-1 ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مذیل است به دو برگ در مذاهب و ادیان به نقل کتاب اربعین یکی از علما به سند محمد بن علی علوی حسینی از احمد بن محمد انباری در سال 543ق و دو برگ نیز در تفسیر آیه «و تنذر یوم الجمع ... »؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 178گ، 20 و
25 سطر، اندازه: 18/5×26سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 198]
آغاز: بمدایح و مناقب آن دودمان گویا شده مثل حضرت من خصه اﷲ بالفضائل و الکلمات الجلیة؛ انجام: و پیروی کردن او را و این منجر می شود از وقوع ضرر به وی دویم آنکه غیبت او از اعدای او از برای تقیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: تیماج قرمز، 313گ، 27 سطر، اندازه: 18×30/5سم [ف: 27]
آغاز: دایره اصطفی یعنی حضرت محمد مصطفی صلوات اﷲ و سلامه علیه چون شاه اولیاء و نور دیده اوصیا علی مرتضی علیه الصلوة و الثنا به تجهز و تکفین ... اما بعد از ادای دعای بقای دولت قاهره ... کتاب کشف الغمة است که مستجمع اخبار ...
بلغت عربی مسطور بود و فارسی زبانانرا از آن حظی ... بسمله حمد شایسته و ثنای خجسته لایق آفریدگاریست؛ انجام: اندر این جماعت محسن را از اولاد آن حضرت شمرده اند و گفته اند که او فرزند حضرت فاطمه بوده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز (از مقدمه یک صفحه افتاده) و انجام؛ واقف: سید محسن، 1280 ق؛ جلد: تیماج مشکی، 300گ، 25 سطر، اندازه: 17×25سم [ف مخ ]
آغاز: شبهات باطله برهند و از درکات اهل شقاوت ... این کتاب
را بر نهج اصل ترتیب داد و ترجمة الناقب نام نهاد؛ انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 1104ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 407گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×30/5سم [ف: 1 - 125]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: کاظم بن ابوالولی حسینی قمی، تا: 16 ربیع الاول 1121ق؛ واقف: خان بابا مشار، خرداد 1345 ؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: مقوا رویه پارچه، 371گ، 23 سطر، اندازه: 23×35/2سم [ف: 14 - 149]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: روح اﷲ حسنی نیاکی، تا: سه شنبه 2 صفر 1130ق؛ واقف: محمد صالح علامه حائری، مرداد 1351 ؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: تیماج قهوه ای، 289گ، 27 سطر، اندازه: 26×38/3سم [ف: 14 - 148]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد مقیم شهریاری، تا: 1166ق، جا: نجف؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 887]
آغاز: برابر1؛ انجام: مفاتیح الحجی.
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد مؤمن، تا: 1192ق، گویا از روی نسخه عبداﷲ بن عیسی رستمداری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 416گ، 29 سطر (15×27 )، اندازه: 22×35سم[ف: 105 - 16]
از «ذکر مولد علی (علیه السلام) تا ظهور امام زمان عج» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: حاج منصور کوکه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 272گ، 21 سطر (12×22 )، اندازه: 19×30سم [ف: 30]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1247ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 419گ، 21 سطر، اندازه: 20/5×30 سم [اهدائی رهبر: 8 - 188]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1249
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 210]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمادی الاول 1269ق؛ با سرلوح؛ مهر: کتابخانه ضیاءالدین نوری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 491گ، 21 سطر (8/5×17 )، اندازه: 13/5×23سم[ف: 5 - 1218]
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل قاری پسر محمد مداح سمنانی، تا: 6 شعبان 1304ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای گرد، 265گ، 26 سطر (12×21/5 )، اندازه: 19×29سم [ف: 15 - 4215]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح مرصع کوچک؛ جلد: تیماج مشکی، 598گ، 19 سطر، قطع:رحلی [نشریه: 5 - 16]
خط: نسخ، کا: حسین بن حسن حسینی مداح، تا: 24 رجب؛ مجدول؛ تملک: عمادالحکما به تاریخ شوال 1347، فرهاد بن ولیعهد ( فرهاد میرزا) به تاریخ 9 ربیع الاول 1290 ؛ جلد: تیماج قرمز، 459گ، 23 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 274]
آغاز: برابر انجام: برصحت اسناد آن روایتی که منتفی می گردد به ابی بکره بقیع بن حارث ثقفی که ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه ]
tarjomat-ol manāqeb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21744
آغاز: هادی راه گلشن تحقیق نمی یابند؛ انجام:علی و مهدی علیهم الصلواه السلام خاتمه بالخیر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
tarjomat-ol manāqeb fī fazā’el-e ‘alī ebn-e abī-tāleb
یادگار، علی محمد بن علی
yādegār, ‘alī mohammad ebn-e ‘alī
ترجمه صد منقبت از حضرت علی علیه السلام
[دنا 1149/2]
اصفهان؛ مکتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 81
خط: نسخ، کا: ابن علی برات سیمی حسین، تا: ذیقعده 1275ق؛ 165ص (75-240 )، 17 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 58]
» ترجمه المنتقی فی سیرة المصطفی ← نهایة المسؤول فی روایة الرسول
» ترجمه المنتقی فی سیرة المصطفی ← مولود النبی (ترجمه) منظوم احادیث حدیث منظوم
t.ye manzūm-e alfīye
وابسته به: الالفیة فی فقه الصلاة الیومیة؛ شهید اول، محمد بن مکی(734-786ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28938
آغاز: بسمله، کن به بسم اﷲ آغاز سخن ای نکته دان ×× در ثنای حمد رب العالمین بگشا زبان - شکرگو حی قدیمی را که از لطف و کرم ×× دذر وجود آورد این درها زدریای عدم ؛. انجام:تابود در چرخ گردون گردش این مهر و ماه ×× کم ... از سرما سایه طهماسی شاه - باعث این نظم طبعی بود الطاف ... دور نبود گرشود مقبول طبع خاص و عام ... سنه 1255 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 12گ، 14 سطر [رایانه]
» ترجمه منظوم دعای صباح ← شرح دعاء صباح
» ترجمه منظوم دیوان امام علی (علیه السلام) ← دیوان امیر المؤمنین علی علیه السلام (ترجمه منظوم)
» ترجمه منظوم قرآن ← ترجمة القرآن الکریم (منظوم)
» ترجمه منظوم قصیده انا المطلوب ← قصیده انا المطلوب (ترجمه منظوم)
» ترجمه منظوم کلمات قصار علی (علیه السلام) ← بیست و نه کلمه
» ترجمه منظوم مصباح الشریعة ← اخبار صادقیه
» ترجمه منظوم مناجات العلویة ← افاضات النجفیة
» ترجمه من لا یحضره الفقیه ← اخبار الصادقین
» ترجمه من لا یحضره الفقیه ← الصفویة فی الملة المصطفویة (ترجمه)
» ترجمه موجر القانون ← ایضاح الموجز
» ترجمه الموجز ← حدیقة الطب
» ترجمه موسویه ← التنبیهات العلیة علی وظائف الصلاة القلبیة (ترجمه)
» ترجمه مولد النبی ← نهایة المسؤول فی روایة الرسول
» ترجمه مولود المصطفی ← مولود النبی (ترجمه)
» ترجمه مولودیه ابو مخنف ← مولود نامه امیرالمؤمنین (علیه السلام)
» ترجمه نجاة العباد ← نجات العباد (منتخب)
t.-un najāšī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/23
آغاز: و بعد فهذه رسالة فی باب النجاشی فنقول انه یتأتی الکلام تارة فی شخصه و اخری فی حاله اما الاول؛ انجام: و خالفه کما فی ترجمة محمد بن خالد بن عبدالرحمن، و اﷲ العالم، قد فرغ منه ابن محمد ابراهیم ابوالمعالی الشریف و اﷲ تمام الحمد و الحمد التمام علی تمام التوفیق بتوفیق الاتمام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 49گ (463پ-511پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم
[ف: 6 - 472]
tarjomat-on nesā = āmīzeš bā zanān
رساله کوتاهی است ادیبانه و طنزآمیز در شرح و بسط مسائل زناشویی، در شش دهه در شش «باب»: 9 و 14 و 20 و 30 و 40 و 50 سالگی به نام نزهة الناظرین و لعبة اللاعبین و لحم و شحم و لین و ام البنات و البنین و عجوز فی الغابرین و لعنة اﷲ علی القوم الظالمین.
آغاز: بسمله بر ضمیر منیر روشن دلان لالی مشهور بحر معرفت و مطیر انکیر ان قطرات امطار گوهر بار ابر شهوت پوشیده و مخفی نماناد که دوشیزگان گلرنگ صافی نهاد
انجام: زین دفتری عاقبت بی پسر شوی تمت الرسالة مشهور به ترجمة النساء
[دنا 1150/2؛ فهرستواره منزوی 3262/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: علی اکبر بن محمد حسینی، تا: چهارشنبه 2 ربیع الثانی 1221ق؛ 3گ، 13 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 - 847]
آغاز: برابر؛ انجام: ورنه از قریش چه خاکستر شوی ×× زین دلیری عاقبت بی سر شوی. اللهم اشغل الظالمین بالظالمین خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 ذیحجه 1245ق؛ با سرلوح آراسته به رنگها، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 11ص (60-70) 8 ، سطر (6×10 )، اندازه: 11×15سم [ف: 12 - 2542]
» ترجمه نظم و نثر دعای کمیل ← دعای کمیل (ترجمه نظم و نثر)
» ترجمة النقایة مختصر الوقایة ← منافع المسلمین
» ترجمه النور فی الامام المستور«عج» ← بسط النور فی الامام المستور (عج)
» ترجمه نیک بختیه ← جنة الامان الواقیة و جنة الایمان الباقیة (ترجمه)
» ترجمه وجیزة الاحکام ← هدایة
t. va xavas-e āyāt-e qor’ān-e karīm
شیرازی، محمد حسین بن فخرالدین ق، ۱۴ قمری
šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e faxr-od-dīn ( - 20c)
تاریخ تألیف: از اوایل ماه رمضان تا سه شنبه 14 ذیقعده 1310ق برخی از آیات قرآنی را به ترتیب سوره ها آورده و آنها را ترجمه و در برخی از آیه ها اشاره به شأن نزول و خواص برخی از آنها نموده است.
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 248
آغاز: فجعلنا نکالاً اعتبار و عبرت، لا فارض و لا بکر پیر از کار افتاده و جوان کار نکرده
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «محمد حسین بن فخرالدین» (بیضی) ؛ فاقد جلد، 77گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 1 - 189]
» ترجمه وسیلة النجاة ← ذریعة الحیاة
t. va š.-e osūl-o salāsa le-t-tawhīd-eš šarīf
وابسته به: أصول ثلاثة للتوحید الشریف
ترجمه و شرحی مختصر برای رساله أصول ثلاثة للتوحید الشریف است و در نسخه اصل این رساله (به فارسی) به مولانا جلال الدین رومی نسبت داده شده بود که گویا این نسبت صحیح نیست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/2 کر
آغاز: اصل اول در توحید فعلی ... بیان ایدر ... (و ما رمیت إذ رمیت) آه بو آیاتی نک دخی معنایی شریفی بودر که کفره نک اوزرینه رسول اکرم افندیمز ... توحید افعال بودر که افعالک جمله سین فاعل حقیقی به اضافتدر؛ انجام: نا نافیه در کتمامشدر معناسنه، ره صدق، صدق و سفا یولنه کتمامشلر ... بدنام کننده ...
ایو آد ایله شهرت بولمش بد نامیلر چودر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل 13، جا: گویا در عثمانی (ترکیه) ؛ عبارات ترجمه و شرح با رمز «22» نشانه گذاری گردیده است که بایستی رمز «شارح و محشی» بوده باشد؛ کاغذ:فرنگی نخودی، 7گ (2پ-8پ) در هامش و زیر سطور[ف: 332 - 2/40]
» ترجمه و شرح جنة الامان الواقیة و جنة الایمان الباقیة ← جنة الامان الواقیة و جنة الایمان الباقیة (ترجمه)
» ترجمه و شرح حدیث اهلیلجه ← گل جعفری
» ترجمه و شرح حدیث ما الحقیقة ← کمیلیه
» ترجمه و شرح خطبه توحیدیه حضرت رضا (علیه السلام) ← شرح خطبة التوحید
» ترجمه و شرح دعای صباح ← دعای صباح (ترجمه و شرح)
» ترجمه و شرح دعای علوی مصری ← دعای علوی مصری (ترجمه و شرح)
» ترجمه و شرح دعای کمیل ← دعای کمیل (ترجمه و شرح)
» ترجمه و شرح دیوان امام علی (علیه السلام) ← دیوان امیرالمؤمنین علی علیه السلام (ترجمه و شرح)
» ترجمه و شرح رساله ذهبیه ← رساله محمودیه
» ترجمه و شرح شرایع الاسلام ← الجامع الرضوی
» ترجمه و شرح عهدنامه مالک اشتر ← تحفه سلیمانیه
» ترجمه و شرح عهد نامه مالک اشتر نخعی ← آثار ناصری
» ترجمه و شرح فصوص الحکم ← جواهر
» ترجمه و شرح کافیه ← کافیه (ترجمه و شرح)
» ترجمه و شرح میراث کافی ← ارث
t. va š.-e mīzān-e tes‘e-ye šeyx sāmūr-e hendī
مؤلف رساله، چنان که در مقدمه تصریح نموده، پس از آن که اصول نه گانه منقول از شیخ سامور هندی در علم حروف را نقل می کند، به تقلید از وی، به شرح و بسط آن با مثال ها و نمونه های مختلف می پردازد و در آخر جداولی در صفت اعداد حروف، شیوه سامور هندی و چندین جدول در بسط حروف می آورد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16359/1
آغاز: بسمله. بو بر عملدر که شیخ سامور هندی هر بر مقصود ایچون طقوز میزان ادزره بنا قلمشدی؛ انجام: (جدول) ... 46 عدد حروف نطق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با اشکال هندسی؛ جلد: تیماج تریاکی با ترنج و سرترنج، 21ص (1-21 )، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 45 - 181]
» ترجمه وصایای امیرالمؤمنین (علیه السلام) ← وصایای امیرالمؤمنین (علیه السلام) (ترجمه)
» ترجمه وصایای پیامبر به امام علی (علیه السلام) ← چهل وصیت
» ترجمه وصایای پیامبر خدا (صلی الله علیه و اله) به امام علی (علیه السلام) ← نصیحت نامه
» ترجمة وصیة النبی لعلی علیه السلام ← وصیة النبی (صلی الله علیه و اله) لعلی علیه السلام (ترجمه)
» ترجمه وفیات الاعیان ←مناظر الانسان
» ترجمه وقوف سجاوندی ← تجوید قرآن کریم
t.-ye "va mā qadar-al-lāh haqq-a qadar-e-h"
لاری، رضی الدین عبدالغفور، - ۹۱۲ ؟ قمری
lārī, razī-od-dīn ‘abd-ol-qafūr ( - 1507)
ماتن: صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق (673-607)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22455
آغاز: بسمله، خداوندا سپاس و ستایش تو از ما نیاید هر چه اندیشیم حمد و؛ انجام: هر کس را که خواهد و السلام علی من اتبع الهدی. تمام شد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ ضمیمه نسخه ش 6313؛ واقف: رضا نائینی، 1311؛ کاغذ: حنائی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 13گ، 15 سطر، اندازه: 14×23سم [رایانه]
» ترجمه هته پرهئیکا ← طریقه اذکار
tarjomat-ol hedāyat
حسینی کاشانی، ابوالقاسم بن محمد مهدی، - ۱۲۸۱ قمری
hoseynī kāšānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad mahdī ( - 1865)
در احکام و مسائل طهارت و صلاة و زکاة و روزه، فتوایی و ترجمه «الهدایة» خود مؤلف که به عربی نوشته بوده و به درخواست جماعتی از مؤمنین به فارسی برگردانده است. (سید احمد اشکوری)
[دنا 1151/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 20 شعبان 1262ق؛ جلد: تیماج مشکی، 103گ، 19سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 28]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... این مختصری است در بیان مسائل طهارت و صلاة و زکاة و روزه؛ انجام: و ذکر آنها در این مختصر قلیل الثمر است کسی که بخواهد از آن کتب طلب نماید خط: نسخ، کا: محمد هاشم، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 128گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 10 - 324]
» ترجمه هزار و یک مساله ← هزار مساله
t.-u hišām ibn-i ibrāhīm = taḥqīq-u ḥāl-i hišām ibn-i ibrāhīm al-ḥillī
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
گفتاری است کوتاه درباره هشام (یا هاشم) بن ابراهیم مشرقی که بنا بر برخی از مآخذ عباسی نیز خوانده می شده. درباره وی و تعیین نام و شهرت و نیز گرایش فکری او سخن بسیار است از آن جمله حدیثی است از او درباره غنا و پاسخی که امام کاظم (علیه السلام) به او داده و وصفی که از شخصیت او کرده اند که جای بسی دقت است و از عظمت مقام امام معصوم حکایت می کند (بهجة الامال 180/7). مشرقی خود از کتاب «جامع» که در اختیار دارد یاد می کند.
[دنا 1151/2 (1 نسخه)]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی امرنا بالاتبداء فی الافعال علی البهجة المرضیة و اخبرنا علی کلمة هی النجاة کافیة؛ انجام: عن ارتکاب ما یسخطه فیکم یجاه محمد اشرف الانبیاء علیه سلام اﷲ ما بقیت الارض و السماء تم هذا الکتاب
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن کربلائی حسن، تا: 1243ق
[رایانه]
آغاز: هشام بن ابراهیم الحلی و هو المشرقی یقول استاذنت لجماعة علی ابی الحسن علیه السلام فی سنه تسع و تسعین و مایه نحضروا و حضرنا سته عشر رجلا علی باب ابی الحسن الثانی علیه السلام فخرج مسافر فقال یدخل آل یقطین ... و یدخل الباقون رجلا رحلا؛ انجام: و قال المشرقی له و اﷲ ما نقول الا ما یقول آباءک و عندنا کتاب سمیناه کتاب الجامع فیه جمیع ما یتکلم الناس علیه فقال له جعفر شبیها لهذا الکلام فاقبل علی جعفر فقال اذا کنتم لاتتکلمون بکلام آبائی فبکلام ابی بکر و عمر تریدون ان تتکلموا. قال حمد و به هشام المشرقی هو ابن ابراهیم البغدادی ...
فقال ثقه و قال رایت ابنه ببغداد (ظاهراً ناتمام است).
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ:فرنگی آهارمهره نخودی، جلد: تیماج مشکی 1 ،گ (126 )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 314]
t.-ye 8 r.-ye adabī - nahvī
رازی، محمد صادق
rāzī, mohammad sādeq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16654
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
t.-u yūnus ibn-i ‘abd-ur-raḥmān = taḥqīq-u ḥāl-i yūnus ibn-i ‘abd-ur-raḥmān
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
گفتاری است کوتاه درباره یونس بن عبدالرحمان راوی و محدث معروف شیعه در چند «مقام» است و در دیگر مجموعه هایی که در دست است، نیست.
[دنا 1152/2]
تهران؛مجلس؛ شماره نسخه: 606/21-طباطبائی
آغاز: فی یونس بن عبدالرحمان. تحقیق الحال فی حاله یستدعی التکلم فی مقامات الاول فی ما ورد فی مدحه من العترة الطاهره منها ما رواه النجاشی عن شیخنا المفید فی کتاب مصابیح النور؛ انجام: لا یصح القول بان یقطین لم یکن فی ذلک الزمان و انما کان فی زمان ولد العباس
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه حاضر ناتمام است و مقام ها را ندارد؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (131ر-132پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 22 - 315]
at-tarjīḥāt
نسفی، محمد بن محمد، 600؟ - 687 قمری
nasafī, mohammad ebn-e mohammad (1204 - 1289)
مؤلف در آن از ترجیح مقتضی بر راجح و محرم بر مبیح و خاص و بر عام و کتاب بر خبر و خبر موافق با کتاب بر خبری که چنین نباشد و حمل بر اعم بر حمل بر اخص و مجمل موافق عقل بر مجمل مخالف آن و نقل بر نافی تخصیص و قیاس وجودی بر عدمی و قیاس تقدیری بر واقع و قیاس اظهر به جز آن و قیاس مخصص بر نص و فرق اجمالی و تفصیلی و کثرت ادله بر جز آن و علت بر استصحاب گفتگو شده است و رساله کوچک اصولی دقیقی است و چنانکه در عنوان نسخه ما آمده:«الترجیحات لبرهان الدین النسفی» باید از برهان الدین ابوالفضائل محمد بن محمد نسفی باشد. نسخه ای از همین رساله در برلین هست (ش 5172). در آنجا «المختصر فی الترجیحات» از همین نسفی نیز هست (ش 5173) که جز این است.
[دنا 1152/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4917/3
آغاز: بسمله و باﷲ اعون و العصمة و التوفیق و رضی اﷲ عنا و عن جمیع المسلمین و لاحول ... العظیم. اعلم اولا بان الترجیح بعد التعارض و لایعارض بین الدلیلین الاوان لایمکن الجمع بین الحکمین؛ انجام: و هذا کثیر النظار یعرفونه مع التامل و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: نسخ ریز، کا: حسن بن محمد سپاهانی، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (14ر-15پ )، 28 سطر (8×17 )، اندازه: 13×22سم [ف: 14 - 4029]
tarjīḥ-ul bayyināt
خصالی، عبدالرحمن بن ایوب، - 1087 قمری
xesālī, ‘abd-or-rahmn ebn-e ayyūb ( - 1677)
بعضی از بینه ها که در باب های مختلف فقهی بر بعضی دیگر ترجیح دارند، طبق مذهب ابوحنیفه با اختصار از کتاب های معتبر این مذهب بر شمرده شده است.
چاپ: بغداد، مطبعة دار السلام، 304ص، 1344ق.
[دنا 1152/2؛ الاوقاف العامة بغداد 396/1 و 442/1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8358/2
آغاز: الحمدﷲ عظیم البرهان و عمیم الاحسان و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد رسوله حبیب الرحمن و کریم الانسان؛ انجام:المقر له علی أن العبد و الصبی فعلا بعد الاذن أولی من بینتهما علی انهما فعلا قبل الاذن خط: نسخ، کا: عبدالقادر بن محمد ابوالنور کیالی، تا: 1262ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 12گ (19پ-30ر )، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 314]
» ترجیح بلامرجح ← پاسخ پرسشهای نذر علی
at-tarjīḥ bi-lā murajjiḥ
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، ۱۰۰۶ - ۱۰۹۱ قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
[دنا 1152/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1135/28
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 3ص (351-353 )، 18 سطر [سنا: ف: 2 - 130]
tarjīḥ-u bi-lā murajjiḥ
[دنا 1152/2]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1330/4
آغاز: الحمد لواهب العقل و الصلوة علی النبی و الوصی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 81]
at-tarjīḥ wa-l faḍl
جاحظ، عمرو بن بحر، ۱۵۰ - ۲۵۵ قمری
jāhez, ‘amr ebn-e bahr (768 - 870)
رساله مختصری در اثبات افضلیت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) با استناد بر آیات و روایات می باشد. در آغاز آمده: «نسخت من مجموعه الامیر ابی محمد الحسن بن عیسی بن المقتدر باﷲ فقال هذا کتاب من اعتزل الشک و الظن و الدعوی و الاهواء و اخذ بالیقین و الثقة من طاعة اﷲ و طاعة رسوله (صلی الله علیه و اله) و باجماع الامة بعد نبینا مما تضمنه الکتاب و السنة و ترک القول بالاراء.» آغاز: بسمله. هذا کتاب من اعتزل الشک و الظن و الدعوی و الاهواء و اخذ بالیقین من طاعة الید و طاعة رسوله انجام: فسقط عبداﷲ بن عباس رضی اﷲ عنه و بقی امیرالمؤمنین علیه السلام اولی احق بالامامة لما اجمعت علیه الامة و لدلالة الکتاب و السنة.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1272ق ،. رحلی، (غایة المرام: صص715-716 )؛[تهران ،] سنگی، 1294، رحلی 3 ،ص دنا 1152/2 (3 نسخه)] ]
انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: 1064-1096ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (72پ-73ر )، 42 سطر (13×23 )، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 339]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/24
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 175]
آغاز: وقع الی رساله اخری من کلامه ایض مر النفصل ... مختصر الفاظها و ترجمتها؛ انجام: واجب النحل علی کل غیرمصب صایب کما قال ... الی یوم القیامه
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد شریف خاتون آبادی، تا: 1127ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1206ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 2گ، اندازه: 20/5×12سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 203] مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 556/3 همان نسخه بالا [مؤید: 2 - 57]
tarjī‘āt-ol ‘orafā
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25241
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
at-tarjī‘āt-ol qodsīyya
شرقی اقطابی، شمس الدین
šarqī aqtābī, šams-od-dīn
[دنا 1152/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 104/10-ف
نسخه اصل: عاطف افندی ش 2241؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 4 ذیقعده 828ق؛ 3گ (377-379 )، 23 سطر[فیلمها ف: 409 - 1]
at-tarjī‘-ol valadī
[دنا 1152/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 558/2-ف
خط: نسخ، بی کا، تا: پایان ربیع الاول 717ق؛ 3گ (104-106 )، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 498]
» ترجیع بند ← دیوان خلج
» ترجیع بند ← دوازده بند مشتاق
tarjī‘-band
حافظ شیرازی، شمس الدین محمد، - 792 قمری
hāfez-e šīrāzī, šams-od-dīn mohammad ( - 1390)
ترجیع بندی است عاشقانه در 7 بند که از حافظ شیرازی دانسته
شده است. این ترجیع بند در نسخ کهن دیوان حافظ نیست و برخی در انتساب آن به حافظ تردید نموده اند. باید افزود که ترجیع بند در اصطلاح ادب فارسی، شعری است شامل چند بند هم وزن، اما با قافیه های گوناگون، که در پایان هر بند، بیتی ثابت و واحد -- که به آن برگردان می گویند -- با قافیه ای مستقل می آید و این بیت یگانه پس از هر بند آورده می شود. ترجیع بند در سنجش با قالب مشابه خود ترکیب بند از بافت محکم تری برخوردار است، زیرا وجود بیت برگردان همچون رشته ای از دانه های تسبیح را در امتداد یکدیگر پیوند داده و مرتب کرده است. قالب ترجیع بند را منشعب از قصیده دانسته اند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 432/9 کر
آغاز: ای داده بباد دوستداری ×× این بود وفا و عهد باری / آخر دل ریش دردمندم ×× تا چند بدام غم سپاری / آن به که ز صبر زخ نتابم ×× باشد که مراد دل بیابم؛ انجام:حافظ چه شود اگر بیابی ×× نوری ز حضور عالم دل / چون ملک وصال او نگردد ×× آسان آسان مسلم دل / آن به که ز صبر رخ نتابم ×× باشد که مراد دل بیابم
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: نیمه قرن 13؛ مجدول مذهب، کمندکشی شده؛ کاغذ: ترمه نازک سبز مغز پسته ای، 4گ (16پ-19ر )، 12 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 40/2 - 128]
tarjī‘-band
حسینی هروی، امیر حسین بن امیر عالم، 671ق8 قمری
hoseynī heravī, amīr hoseyn ebn-e amīr ‘ālam (1273 - 14c)
آغاز: ما قتلیم و عشق قاتل ماست ×× این یکی منزل از منازل ماست.با بیت ترجیع: که به فتوای عشق راه یکی است ×× همه جا دیر و خانقاه یکی است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ سطور معمولی و چلیپا؛ 8گ (6ر-8پ و 16ر-20پ) [ف: 20 - 527]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 6گ (3پ-8پ) [ف: 20- 539]
tarjī‘-band
قطب آبادی، عباس، ق14 قمری
qotb ābādī, ‘abbās ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1318ق در این اثر منظوم 4 ترجیع بند به ترتیب با قافیه های «هاء، تاء، یاء، ن» آمده که البته از ترجیع چهارم فقط دو بیت آمده و بقیه ابیات افتاده است. این ابیات که تمامی به خط زیبای شکسته سراینده آن (میرزا عباس شهربابکی) می باشد که در سال 1318ق سروده شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13805/11
آغاز: دی من مستمند دیوانه ×× رفتم ... بسوی میخانه / تا ببینم چگونه مینوشند ×× گلرخان می بیاد جانانه؛ انجام: دوش اندر وثاق پی جانان ×× گله می کردم از شب هجران / از جدایی وصل حضرت دوست ×× مانده بودم بخویشتن حیران.
خط: شکسته بسیار زیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1318ق، جا: تهران؛ در آغاز نسخه آمده است: «ترجیع بند حقیر عباس قطب آبادی من توابع شهر بابک ولایت یزد غفر اﷲ من العصیان فی سنة 1318 ه »، بیشتر ابیات ترجیع چهارم افتاده است و به علت عدم وجود نسخه ای دیگر دانسته نشد افتادگی از نسخه چه مقدار است؛ در انجام نسخه بین برگهای (76ر-81ر) مطالبی گوناگون و نیز ابیاتی از شاعرانی چون شاطر عباس قمی، کاتب، کردستانی، میرزا عباس قطب آبادی سید حسین تفرشی به سال 1339ق، میرزا حسین شیرازی متخلص به شیدا و ... آمده است، پنج بیت نیز به عربی از المسعود افندی در برگ 79 نگاشته شده است ماده تاریخ درگذشت میرزا علی اصغر خان اتابک «موئی از خانه قلندر کم» کاتب نسخه سید الحکماء لاریجانی همینجا نوشته «تا اینجا در شب چهارم جمادی الثانی سال 1335 در ساعت سه از شب رفته در نهایت افسردگی و پریشان حالی» در ادامه مالیه ورامین ؛ کاغذ:فرنگی، 3گ (73پ-75پ )، سطور چلیپا، اندازه: 9/5×13/5سم [ف: 35 - 39]
tarjī‘-band
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29210
آغاز: بسمله، آنکه ذاتش برون زچون و چراست ×× شیر یزدان علی ولی خداست؛ انجام: طاعتی جز ولایتش نبود ×× گر تو را هست نور ایمانش
خط: نستعلیق، کا: محمدصادق، تا: 1350ق [رایانه]
» ترجیع بند جامی ← اشعار
» ترجیع بند جامی ← دیوان جامی
tarjī‘-band dar madh-e hazrat-e ‘alī ebn-e abī-tāleb
ترجیع بند زیبا و نیکویی است در هفت قطعه در مدح
امیرمؤمنان، حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام) . شاعر در مقدمه کوتاهی که در آغاز آن آورده، می نویسد: «... چون این اقل عباداﷲ راقم الحروف المتخلص بالمفتی در زمان شباب و اوان تحصیل علوم و آداب گاهی به انشاء شعر از قصاید و غزلیات و رباعیات می پرداختم و چون خود را در عالم سخن صاحب استعداد نمی دیدم و در مقابل فصحاء و شعراء در خود طبعی و وقعی نمی یافتم قبیح داشتم که جمع آوری اشعار ناقابل خود نموده در دیوانی منطبع سازم و خود را صاحب دیوان دانسته در عداد عرفاء محسوب نمایم ولی چون این مجموعه نمونه کشکولی است که باید در وی هر متاعی ریخته آید ترجیع بندی که در مدح مولای متقیان امیر مؤمنان علیه صلوات اﷲ الملک المنان سرودم مناسب دیدم این کشکول گدایی را به این جواهر آبدار و لؤلؤ خوشگوار متحلی و چون گنجینه شاهی بدین در گرانبها متجلی نمایم تا یادگاری باشد، امید از صاحبان فضل و هنر اگر نقصی ملاحظه فرمایند بعین عنایت اغماض نمایند. اول:صبح شد ای ...». در الذریعة 1085/9 و فرهنگ سخنوران 557- 558 از چند شاعر «مفتی» نام، یاد شده و ندانستیم ناظم این ترجیع بند، کدامیک از آنان است و شاید شخص دیگری باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15166/5
آغاز: بعد التسمیة و التحمید والتصلیة، چون این اقل عباداﷲ راقم الحروف المتخلص بالمفتی در زمان شباب ... اول: صبح شد ای ندیم مست و خراب ×× چشم بگشا و سر برآر ز خواب؛ انجام:آن که مفتی برای مدحت وی ×× این دو بیت بدیع کرد انشاء / بیقین دان علی است سر خدای ×× اوست آینه خدای نمای / هر چه جز اوست در سرای وجود ×× شد زیمن وجود او موجود.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صادق لاهیجی، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (21-23)، 12 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 38 - 504]
» ترجیع بند غوغا ← دیوان غوغا
tarjī‘-band-e kermānī
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 317/8
به نقل از کتاب زبدة السالکین مشتمل بر 142 بیت ؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد باقر ابن سلطانعلی گواری کزازی، تا: 12 رمضان 1292ق، کاغذ: شیری، جلد: چرم قهوه ای، 15ص (348-362)، اندازه: 8/5×11سم [ف: 2 - 416]
tarjī‘-band-e hazlī = hajv-e bī-bī šaraf
از: طوسی (ق 14ق). ترجیع بندی است هجوی با بن مایه های هزل آمیز تند درباره «بی بی شرف» که سخت مذمتش کرده است دارای پنج بیت ترجیع که در پایان هر بند تکرار می شود: تا بختی چرخ در تکاپوست ×× بی بی شرف از ...ش سخنگوست. شاعر در آغاز بند پایانی، خود را طوسی / طوبی ( (؟) در نسخه ناخوانا) می نامد: طوسی منم آنکه بی نظیرم ×× در دشت سخن وری دلیرم / از طبع خوش و ز شعر شیرین ×× سلطان کلام را امیرم / از مملکت کمال شاهم ×× در کشور مملکت امیرم ... به نظر می رسد می توان این منظومه هزلی را در شمار هجونامه های سیاسی که در قالب طنز عرض می شده دستهبندی کرد. زیرا مثلاً یک جا از ارتباط بی بی شرف با «وکیل» سخن گفته است. با این اوصاف، طوسی نباید قدیمی تر از عصر مشروطه باشد. از وی در منابع، اطلاعی یافته نشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8182/3
آغاز: بشنو سخنی ز داد بی بی ×× جور و ستم و عناد بی بی / گر بر خر او چو او نشینی ×× آگه شوی از فساد بی بی؛ انجام: چون هست زمانه جای بیداد ×× بی بی ... داده بر باد / چون گردش چرخ واژگون است ×× بی بی شرف ... زبون است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج سرخ، 3گ (130ر-132ر )، 11 سطر، اندازه: 14/3×21سم [ف: 27/1 - 439]
tarjī‘-e manāqeb-e emāmat
؟ مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - 1093 قمری
majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā ( - 1682)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15968/3
آغاز: روزی که فلک بساط آراست ×× رخصت ز علی گرفت و برخواست؛ انجام: القصه هر آنچه کرد مولا ×× فرموده کردگار یکتاست / روزی که قلم گرفت معبود ×× لوحش کف مرتضی علی بود
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن محمد صادق تبریزی، تا: دهه اول شوال 1098ق؛ مجدول محرر، کمندکشی شده، دارای سه سرلوح مذهب، محشی؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم (صدرالافاضل) در صفر 1344ق؛ جلد: تیماج سرخ، 16ص (370-385 )، 14 سطر، اندازه: 17/5×سم [ف: 44 - 162]
at-tarjī‘ wa-t taṣḥīḥ ‘ala-l qudūrī
ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، 802 - 879 قمری
(1400 - 1475) ebn-o qotlūbaqā, qāsem ebn-e qotlūbaqā
وابسته به: مختصر القدوری فی فروع الحنفیة = مختصر القدوری = المختصر فی الفقه؛ قدوری، احمد بن محمد (362-428) حاشیه ای است با عناوین «قوله، قوله» بر «مختصر قدوری فی فروع الحنفیة» تألیف ابوالحسن احمد بن محمد بن احمد قدوری.
[کشف الظنون 1634/2؛ دنا 1152/2؛ الاوقاف العامة بغداد 397/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14261/1
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم و بعد فان الشیخ الامام العالم العلامة زین الدین قاسم الحنفی یقول انی قد رایت من عمل فی مذهب ائمتنا بالتشهی حتی سمعت من لفظ بعض القضاة؛ انجام: قوله و غرم المقر بدله الصواب ما عبر به الاصل ... طریقتان نقلهما
خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 55گ (1ر-55پ )، 17-23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 38-373]
tarḥīl-uš šams
ارجوزه ای است در چهل و چهار بیت در بروج دوازده گانه و موقع آفتاب از آنها، با رموز برای درجات کواکب.
[دنا 1152/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2863/2
آغاز: الحمدﷲ الکریم الباری ×× مکور اللیل علی النهار / ثم الصلاة و السلام أبدا ×× و سخر الافلاک کیف شا؛ انجام: قریب منه فاللیالی تدخل ×× و نقط میم عدها مفصل خط: مغربی، بی کا، تا: 4 محرم 1203ق؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (6پ-7پ )، 23 سطر، اندازه: 14/5×20سم
[ف: 8 - 68]
tardīd-ul qaḍīyyat-il infiṣālīya رسالة یذکر فیها ان تردید القضیة الانفصالیة لایشبه بالتقسیم.
[دنا 1152/2]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 655/10
آغاز: الحمدﷲ کما امر و الصلاة علی محمد خیر البشر و علی آله؛ انجام: و اما التعریف اللفظی فالمقصود منه التصدیق کما علم فی البداهة و الکسبخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی ؛ جلد: چرم زرد، 2گ (129پ-130ر)، اندازه: 12×20سم [مؤید: 2 - 161]
» ترسا و صنعان ← شیخ صنعان و ترسا
» الترسل ← المکتوبات
» ترسل ← تحفه بهائی
» ترسل ← شرفنامه
» ترسل ← منشآت
» ترسل ← لطائف شرفی در فن ترسل و صناعت استیفاء
» ترسل ← منشآت بیدل دهلوی
» ترسل ← نامه نگاری
tarassol
جبلی، عبدالواسع بن عبدالجامع، - 555 قمری
jabalī, ‘abd-ol-vāse‘ ebn-e ‘abd-ol-jāme‘ ( - 1161)
کتابچه ای است در هنر نامه نگاری به زبان فارسی، مانند منشآت خواجه جهان. مؤلف در این کتابچه مردم را از نظر کارشان به دسته ها بخش کرده و هر دسته را به سه طبقه نموده است. مثلاً می گوید: برای طبقه اعلی مشایخ نویسند ... برای مشایخ طبقه اوسط نویسند ... برای مشایخ طبقه ادنی نویسند ... و همچنین: برای وزراء طبقه اعلی نویسند ... برای وزراء طبقه اوسط ... برای وزراء، طبقه ادنی نویسند ... و پس از نگارش هر نامه پاسخ آنرا نیز بعنوان (جواب آن) آورده است. ترتیب کتاب چنین است: مشایخ، سادات، علماء، قضاة، امراء دولت، وزراء و در پایان یک نمونه از نامه برای پدر و یک نمونه پاسخ آن را آورده است. نام نگارنده در این کتابچه نیامده چون آغاز هر دو نسخه کتابخانه افتاده است، لیکن در پایان نسخه (ش 862 )؛ نویسنده آن را به مولانا عبدالواسع نسبت داده است و با توجه به تاریخ نسخه (ش 229) ممکن است نگارنده آن عبدالواسع بن عبدالجامع جبلی باشد و احتمال فهرستنگار در ذیل معرفی نسخه ش 862 دانشگاه که احتمال داده نگارنده عبدالواسع بن علامی تونی باشد، مردود است.
[دنا 1153/2]
خط: نسخ، کا: محمد پسر یوسف، تا: 884ق؛ نویسنده نسخه در پایان آن گوید: «تم الترسل فی وقت نصف اللیل سلخ محرم الحرام 892». آغاز این نسخه از نسخه 862 ناقص تر است، و از نامه برای طبقه اوسط علما علما آغاز می گردد، نامه بأمراه طبقه أعلی را انداخته و پاسخ آن را آورده است و چنانکه دیدیم نامی از نگارنده «عبدالواسع» در آن دیده نمی شود ؛ جلد: تیماج حنایی، 6گ (267-272 )، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 280]
انجام: مصروف می گردد و الحمدﷲ ولی النعم ... و من اﷲالتأییدانه حمید مجید. تمام شد ترسل مولانا عبدالواسع و الحمدﷲ
از میان نمونه نامه برای مشایخ طبقه اعلی آغاز شده ؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج حنایی، 18گ (1-18)، 14 سطر (5/5×9/5 )، اندازه: 9/5×15سم [ف: 2 - 19]
tarassol
شیرازی، منصور بن محمد، - 809 قمری
šīrāzī, mansūr ebn-e mohammad ( - 1407)
با عنوان های: جواب، خطاب برای طبقات گوناگون از: سلاطین، مشایخ اسلام پناه، امراء فروتر، خواجگان اعلی، اطباء، شعراء، رؤساء، پدر، عمه و خاله و برادر کوچک، حرم سلاطین، خواجگان فروتر، سادات، قضات اسلام، امراء عظام، وزراء اکبر، مکتوبی که قبل از ملاقات نویسند، در تهنیت صحت و اظهار نگرانی جهت عارضه، عزانامه، سوگندنامه، عرضه داشت، استمالت نامه رعیت. نیز خطاب و جواب: امراء کبار، حضرت وزارت پناهی، وزراء، سادات، قضات، مشایخ، شیخ الاسلام، فی المراثی، جواب المراثی، عرضه داشت سلاطین در هرمهمات، سفارش نامه، طلب برای انعام، در عیادت مریض، جواب رقعه، تهنیت عید فطر و اضحی، خطاب و جواب قلندران و مادر و عمه و خاله و خواهر بزرگ، صورت باقیجات و تمسکات و بروات، اقرارمرهون، حجت محضر، جواب خطاب برادر بزرگ، خطاب فرزند و جواب آن، خطاب اهل فتوی و جواب آن.
آغاز: حمد و سپاس بی قیاس ملک الملک را که انشاء مودات لمعه انوار قدرت او است و ابداع مکونات شمه ای از آثار شوکت و عظمت ... چند از انشای ابنای زمان انتخاب کرده ...
انجام:حق سبحانه و تعالی ایشانرا در این واقعه صبر جمیل و اجر جزیل کرامت فرماید بحق الحق بالنبی المطلق.
[نسخه های منزوی 2092؛ دنا 1153/2(4 نسخه)]
آغاز: برابر انجام: سنگ ملامت بر گردنش نهند و زنگ مطوق.. و جمعیت یاران صباح الخیر مردان، تمت ترسل منصوری (تعلیق شرف الدین در شنبه 3 صفر 895)
خط:شکسته نستعلیق و تعلیق،بی کا،تا:با تاریخ 895ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه 5 ، سطر، اندازه: 12/7×18/6سم [ف: 7 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ مهر: «المتوکل علی اببه الصمد العبد قوام الدین محمد» (مدور کهن )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165گ 5 ، سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 33/2 - 132]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11 سطر، اندازه: 13/5×22/9سم [ف: 7 - 79]
آغاز و انجام: برابر، تمة الترسل فی تاریخ 1 شهر ربیع الاول 1024.برای انشای طالبان به فارسی تحریر کرده است، منشآت زمان و ستایش ها و اشعار و در آخر «تهنیت ولادات» و «تعهدنامه» نوشته آمده سپس دو صفحه است در سیاق؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1 ربیع الاول 1024ق؛ تملک: «حسن قلی محمد جعفر بک» ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی سرخ، 39گ 6 ،-20 سطر، اندازه: 12×20سم [نشریه: 5 - 327]
tarassul (majmū‘e-ye tarassolāt)
ابن حبیب
ebn-e habīb
مجموعه منشئاتی است با عناوینی چون: خطبة ختم القرآن الکریم؛ خطبة التدریس؛ توقیع القاضی کمال الدین بعشاب (کذا )؛ توقیع القاضی شرف الدین ابی بکر باعادته الی وظیفته؛ توقیع القاضی شرف الدین بصهیون ؛ توقیع القاضی زین الدین؛ توقیع بإعادته الشیخ کمال الدین الی تدریس المدرسة الظاهریة بحلب؛ توقیع بنظر الامام بحلب للشیخ فخرالدین محمود مرسوم باستمرار الشیخ شمس الدین بمسجد الارزنی المعروف بالشیخ فضل اﷲ.
[دنا 1153/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1041 ط
خط: تعلیق، کا: محمد بن علی بن عثمان حنفی، تا: 10 شعبان 862ق؛ بر پشت برگ آغاز نام کتاب با عنوان «ترسل ابن حبیب احسن اﷲ عاقبته و غفرله» آمده است که ظاهراً نسخه در عصر حیات مصنف نگاشته شده؛ تملک: محمد بن عمر الحسنی القادری الشافعی از ق 9ق، علی بغدادی کاتب مورخ 1025ق؛ کاغذ: نخودی ضخیم (گویا ترکی بغدادی )، جلد: مقوایی، 79گ، 13 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 24/2 - 116]
tarassol
شهاب منشی، محمد بن علی، ق9 قمری
šahāb monšī, mohammad ebn-e ‘alī ( - 15c)
این ترسل به نام شاه رخ بهادرخان و محمد درویش و جلال الدوله سلطان علی ساخته شده است. عنوان های آن: خطاب سلاطین و موالی و جواب آنان.
[دنا 1153/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3831/4
آغاز: بسمله. حمد و سپاس فراوان پادشاهی را جل و علا که نتایج اقلام فصحاء عالم رشحه ای از آیات بنیات قدرت بی اندازه او است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 11 سطر، اندازه: 13/5×22/9سم [ف: 7 - 55]
tarassol = maktūbāt = enšā-ye mo‘īn
اسفزاری، معین الدین محمد، - 915 ؟ قمری
esfazārī, mo‘īn-od-dīn mohammad ( - 1510)
تاریخ تألیف: 873ق
کتابی است مفصل در قواعد نامه نگاری و دارای نمونه های بسیار از نامه های دیوانی و دوستانه با نثری شیوا و ادبی در «مقدمه » و چهار «منشأ» و یک «خاتمه»: مقدمه: در شرف این فن؛ منشأ 1.
مناشیر و احکام و تفویض امور؛ 2. ایراد مکتوبات متنوعة؛ 3. جواب مکاتیب؛ 4. انواع رقاع؛ خاتمه: در ذکر بعضی وقایع و ایراد هر گونه لطایف آثار و بدایع اشعار. مؤلف این کتاب در سال 873ق وارد هرات شده و به دربار خواجه مجد الدین محمد بن غیاث الدین خوافی وزیر سلطان حسین میرزا بایقرا راه یافته و این اوراق را بر سبیل ترسل توسل جسته است و به همان وزیر ارائه نموده، در دیباچه از سلطان حسین میرزا ابن منصور با یقرا تیموری (861-911ق) و عبد الرحمن بن احمد جامی (- 898ق) به بزرگی و نیکی یاد کرده است. (سید محمود مرعشی)
آغاز: چون رقم از مشک زنی برحریر ×× حمد الهی بنگار ای دبیر/ فاتحه نامه بنام خداست ×× ختم رسالت به کلام خداست / هر که بنامش سخن آغاز کرد ×× خانه او را خرد اعزاز کرد.
انشاء هر بنا و بناء هر انشاء حمد و ثناء خالقی لایق نماید که توقیع و قیع و انظروا کیف بدء الخلق ... رقمی از قلم منشیان فرمان مطاع اوست
[الذریعة: 179/22؛ دنا 1153/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ اگر نسخه به خط مؤلف نباشد، به احتمال نزدیک به یقین، در حدود سال تألیف کتابت شده[نشریه: 44 - 2 ]
آغاز: بلغا منظوماً و منثوراً و منقولا و مسطوراً مایل و مولع می بود؛ انجام: نامزد بنده خاکسار بی مقدار فرموده بودند از در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق ماوراء النهری، بی کا، تا: اوایل قرن 10ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ واقف: نائینی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: ساغری، 163گ، 15 سطر (9×14/5)، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 7 - 249]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3474-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 149]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنائی مقوایی، 223گ، 15 سطر (9×14 )، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 159]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3412-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 137]
آغاز: برابر؛ انجام: امید که مقبول طباع صباح و ملاح گردد و اختتام مایده کلام به ملح شده باشد اللهم اجعل الحمد ﷲ فاتحة اقوالنا و الصلاة علی النبی محمد خاتمة احوالنا و السلام.خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق؛ محشی با نشان «5 ، » مصحح؛ تملک: خواجه سید کرامت اﷲ به سال 1323ق، محمد صادق (صادق) همراه مهر «العبد المذنب محمد صادق 1217» (مربع)؛ مهر: «محمد صادق» ( دایرهای)؛ یادداشت مطالعه شیخ محمد نظمی؛ کاغذ: فرنگی، 164گ (1-164)، 21 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 32 - 454]
tarassol
بیانی کرمانی، عبدالله بن محمد، ۸۶۵ - ۹۲۲ قمری
bayānī kermānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1461 - 1517)
در صفحه 172 این نسخه عبارت «دار العباده یزد» و در صفحه 199 کلمه «نو کزان» و در صحفه 217 کلمه «تومان» که هر دو کلمه اخیر مغولی است و این هر سه اصطلاح که در قرن هشتم و نهم رایج بوده است و پیش از آن در فارسی سابقه ندارد می رساند که این کتاب لااقل در قرن نهم تألیف شده است.
گذشته از این، القاب و عناوینی که در نمونه های مراسلات و اسناد به کار رفته عیناً القاب و عناوینی است که در قرن نهم به کار می رفته است. در میان مؤلفات خواجه شهاب الدین عبداﷲ مروارید متوفی در 922 کتابی به نام «ترسل» ذکر کرده اند که احتمال بسیار می رود همین کتاب باشد. (سعید نفیسی) [دنا 1153/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2254
آغاز: از برای شغلی بطرفی از اطراف شام فرستاد او را منشور بداد؛ انجام:حساب جامه دست دستان ...
از قسم سوم از باب چهارم آغاز می شود و از این قرار سه باب اول و دو قسم از باب چهارم آن از میان رفته است ؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ مجدول؛ جلد: میشن ماشی، 234ص، 11 سطر،
اندازه: 16×22/5سم [ف: 6 - 209]
tarassol
حسینی، میرزا امان اﷲ، - 1046 قمری
hoseynī, mīrzā amān-ol-lāh ( - 1637)
نامه های چندی است که مؤلف برای دستور نامه نگاری آنها را انشاء نموده است. این نامه ها در اغراض مختلف نوشته شده و پاره ای از آنها را به گروهی از دانشمندان و بزرگان نگاشته بوده است.
آغاز: بسمله، حمد وافر خدای را که باقوت قوت ناطفه بی بهادر عقد انشای کبریای او بی بهاست و آفتاب طبیعت در آسمان بیان ثنای او لاغر
[دنا 1153/2]
آغاز: برابر؛ انجام: از آدمی ... که درو منفعتی نیست و اﷲ یقول الحق و هویهدی السبیل رهین منت رب العالمین که این انشای ... قرین معروف به قعات امان اﷲ حسینی رفع اﷲ مدارجه الی اعلی علیین ... زآنکه من بنده گنهکارم
خط: نستعلیق، کا: رضوی خرم آبادی، محمد علی، تا: قرن 13
[رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و درباره عبدالرزاق توجه نمایند که آواره نشود زیاده متصدع نرود ظلکم مدود باد و السلام.خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 17 صفر 1242ق، به دستور غلام حیدرخان صاحب فرزند غلام حسین خان صاحب بهادر ؛ مجدول؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 42گ، 9 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 6 - 113]
tarassol
بغدادی، محمد مسیح، ق11 قمری
baqdādī, mohammad masīh ( - 17c)
اهداء به: ابوالمظفر شاه عباس حسینی صفوی بهادرخان
نمونه هایی است از نامه نویسی که در دهه هفتم سده یکم پس از هزار آن را نگاشته است.
[دنا 1153/2]
تهران ؛ ملک ؛ شماره نسخه: 4657/2
آغاز: بسمله. حمد و سپاس بدیع الاساس که منشیان ... و بیان آن عاجز آمده باعتراف تکلم نمایند، نثار بارگاه واجب الوجودی است که عندلیب
بی کا، بی تا؛ خطوط چلیپا ؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سیاه، 14گ (6ر-19پ)، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7 - 473]
tarassol
بیگدلی، عباسقلی، ق11 قمری
bīgdelī, ‘abbās-qolī ( - 17c)
قسمتی از کتابی ؛ بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
قسمتی از کتابی ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tarassol
نظامی هروی، کمال الدین عبدالواسع، ق11 قمری
nezāmī heravī, kamāl-od-dīn ‘abd-ol-vāse‘ ( - 17c)
[نسخه های منزوی 2: 19و 280؛ دنا 1153/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 40/6
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13، کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 20 سطر (12×21 )، اندازه: 22×32سم [سنا: ف: 1 - 21]
tarassol
استرآبادی، محمد مهدی بن محمد نصیر، 1100 - 1180 ؟ قمری
estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad nasīr (1689 - 1767)
در آیین نامه نگاری.
چاپ: با نصاب الصبیان بارها به چاپ رسیده است.
[دنا 1153/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2307/4
آغاز: بسمله. حبذا از این بیاض دل آرا تذور رنگین پر و بالیست؛ انجام: در اندک زمانی بخیر و خوشی و خرمی صورت اتمام و اختتام
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی، تا: شنبه 2 ربیع الثانی 1315ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ، 21گ (56پ-76پ )، اندازه: 17×22سم [ف: 5 - 463]
tarassol
دارا بن درویش، ق13 قمری
dārā ebn-e darvīš ( - 19c)
به درخواست: میرزا احمد تاریخ تألیف: 1282ق
[دنا 1153/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2252
آغاز: آغاز هر کار سپاس؛ انجام: تحریراً فی شهر فوق 1282.
خط: شکسته، بی کا، تا: یک شنبه 12 شعبان 1282ق؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: میشن ماشی، 89ص 7 ،سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 6 - 208]
tarassol
شیروانی، محمد کریم بن محمد زمان، ق13 قمری
šīrvānī, mohammad karīm ebn-e mohammad zamān ( - 19c)
[دنا 1154/2]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه: 37
آغاز: محمد کریم بن مرحوم کربلائی محمد زمان شیروانی ... که نوشته مختصری ترسل گونه ... مشتمل باشد بر القابات؛ انجام: عند الحاجه حجت بوده باشد و کان ذلک فی پانزدهم ربیع الاول سنه 1298
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فرنگی، 58گ، 10 سطر (7×11/5 )، اندازه: 11×17/5سم [رشت و همدان: ف: 1727]
tarassol = dastūr-e nāme-negārī
منشی خوئی، مهدیخان بن محمد نصیر، - 1286 قمری
monšī-ye xū’ī, mahdī-xān ebn-e mohammad nasīr ( - 1870)
تعلیم و ترقیم قواعد فرامین و ارقام و ضوابط نامه نگاری و نگارش عریضه و روش حسابداری، چنانکه به کار کودکان آید به روش بسیار مختصر در پنج «باب» و هر بابی دارای پنج «فصل»: باب 1. نامه جات و فرامین؛ 2. مراسلات؛ 3. احکام شرعی؛ 4. خطوط دفتری و محاسبه؛ 5. سایر خطوط که دانستن آنها لازم است. رساله ای با عنوان «ترسل» با همین آغاز و عموماً با همین توضیحات کتاب شناسی در فهرستها به افراد مختلف نسبت داده شده است و بسیاری از نسخه های آن نیز با مؤلف ناشناس معرفی شده است. از آنجا که نه عین هم بودن نسخه ها بر ما معلوم شد و نه به این نتیجه رسیدیم که کدام یک از این مؤلفین، مؤلف اصلی است آنها را به همان صورت و در پی هم ذیل چند عنوان در ادامه معرفی خواهیم کرد.
[دنا 1154/2]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 608/5
آغاز: شکر و سپاس فزون از وهم و قیاس خالقی را جل شأنه سزاست که در ایجاد موجودات بلا مشارک چهره گشایی نموده؛ انجام: کفش و چکمه و جوراب را زوج نویسند کلاه عمامه و امثال آنها را فرد نویسند تمام شد کتاب مجموعه موسوم به ترسل.
خط: نستعلیق، کا: عباس بن مرتضی قلی بن مرحوم مهدیخان سواد کوهی، بی تا، جا: تبریز، در کارخانه متعلق به عباس خلف مرحوم محمد شفیع تبریزی، بنا به دستور محمد صالح خلف آقا ابراهیم مرحوم؛ مجدول؛ جلد: مقوایی، اندازه: 11×18سم[ف:322]
tarassol = dastūr-e nāme-negārī = tarassol-e golšan
تبریزی، علی بن محمد اسماعیل، ق13 قمری
tabrīzī, ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl ( - 19c)
همان رساله بالا و با همان ابواب و فصول .
قم؛ مؤسسه آیة اﷲ بروجردی؛ شماره نسخه: 96
آغاز: شکر و سپاس فزون از وهم و قیاس خالقی را جل شانه سزاست که در ایجاد موجودات بلا مشارکت چهره گشائی نمود؛ انجام: شمشیر و خنجر و کارد را قبضه می نویسند، مسینه آلات و غیره را عدد می نویسند و خط: نستعلیق شکسته خوش، کاتب = مؤلف، تا: 20 ذیقعده 1279ق؛ پس از کتاب سه صفحه از آغاز ترسلی است که محمد رضا تبریزی به تاریخ 26 رجب 1310 خواسته است تألیف کند و گویا موفق نشده؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 29گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 62]
tarassol = dastūr-e nāme-negārī
شمس الدوله ق، ۱۳ قمری
šams-od-dowle ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1295 ق
نویسنده، که از شاهزاده خانم های درباری است، این رساله را برای اطفال دبستان در آیین نگارش و تعلیم و ترقیم قواعد فرامین و ارقام و تفهیم ضوابط نامه نگاری و احکام نگارش عرایض و مراسلات و درک خطوط محاسبات و حفظ رسوم نگاشته و مشتمل بر پنج «باب» است: 1. نامجات (= نامه ها )؛ 2. مراسلات و رقعه جات؛ 3. حجج و تمسکات و احکام شرعی؛ 4.
استفتاء و سیاق نویسی؛ 5. فرمان نویسی.
نسخه حاضر در آغاز و فصول با دو نسخه بالا هماهنگ است و یکی بودن یا تفاوت آنها باید بررسی شود.
[دنا 1153/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 405
آغاز: بسمله شکر و سپاس فزون از وهم و قیاس خالقی را جل شأنه سزاست که در ایجاد موجودات بلا مشارکت چهره گشایی کرده؛ انجام: که بدعای شاهنشاه عادل اشتغال نموده باشم خداوند وجود مبارکش را بوجود قائم آل احمد برساند انشاء اﷲ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 15 رجب 1295ق؛ در آخر رساله نامه ای از قائم مقام فراهانی آمده ؛ کاغذ: فرنگی لب طلائی، جلد: تیماج قرمز، 41گ، 8 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1 - 390]
tarassol = dastūr-e nāme-negārī = golšan-e ‘otāred
عطارد، عباس ق، ۱۳ قمری
‘otāred, ‘abbās ( - 19c)
رساله ای در قواعد ارقام، ضوابط نامه نگاری و ... برای تعلیم اطفال؛ در پنج «باب» و «خاتمه»: 1. نامجات، فرامین، ارقام عرایض و احکام؛ 2. مراسلات و رقعه جات؛ 3. حجج و تمسکات و سایر احکام شرعی؛ 4. استیفا و سیاق نویسی؛ 5.فر ماننویس؛ خاتمه در نوشتن اسامی امتعه و اقمشه. این کتاب به چند نفر دیگر نیز نسبت داده شده است و به احتمال با سه عنوان بالا یکی باشد.
آغاز: بسمله. شکر و سپاس فزون از وهم و قیاس خالقی را جل شانه سزاست که در ایجاد موجودات بلا مشارکت چهره گشائی ... و بعد چون اطفال دبستان را تعلیم و ترقیم قواعد فرامین و ارقام و تفهیم ضوابط نامه نگاری و احکام و نگارش عرایض و مراسلات و درک خطوط محاسبات و حفظ رسوم حجج و تمسکات ناچار الزام است لهذا شطری از آنها را به طریق اختصار مرقوم و مجموعه ترسل موسوم ساخت که مشتمل است بر پنج باب چاپ: در 1318 ق، کارخانه عبداﷲ، به خواهش اکبر اقا صحاف؛ تبریز، سنگی، 1269ق.، خشتی، 32ص؛ ایران، 1323ق ،. 24ص؛ تبریز، سنگی، 1329، خشتی، 24ص
[نسخه های منزوی 2090/3 «ترسل؛ دستور نامه نگاری» که نشانی 4 نسخه آن را داده ؛ مشترک پاکستان 453/5 یک نسخه که نام عطارد را در دیباچه دارد؛ دنا 1154/2 (15 نسخه)؛ مشار فارسی ج4، ص 4297]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهر ماه سلطان خانم نوه فتحعلی شاه قاجار، تا: 14 جمادی الاول 1266ق؛ مجدول، دارای سرلوح بی ارزش، رساله نصیحة الملوک در حاشیه صفحات نوشته شده در 18 ذیحجه 1262، رکابه دار؛ جلد: تیماج سرخ، 24گ، 11 سطر، اندازه: 17/5×23سم [ف: 31 - 40]
آغاز: برابر؛ انجام: خلاف شرعی بوده باشد نیاورد. تحریر فی 23 شهر محرم الحرام 1269 ق.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ 18گ (1پ-18ر)[ف: 50 - 2 ]
آغاز: برابر؛ انجام: هفت روزی نحس باشد هر مهی ... و هم بیستم سی ام در آسمان باشد.
خط: شکسته، بی کا، تا: 26 ربیع الثانی 1269ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای،63ص8، سطر(10×13 )، اندازه: 15×20سم [ف: 47/1-82]
آغاز: برابر؛ انجام: بنابراین خوشتر کسی که بکار آید.
در فهرست به احتمال از محمد بن یوسف دانسته ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی محمد عرب کرمانی، تا: 24 جمادی الاول 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 19ص، اندازه: 11×17/3سم [ف: 7 - 787]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلواة و السلام علی محمد و آله الطاهرین اما بعد بدانکه این کتاب موسوم است بی کا، تا: 17 جمادی الثانی 1274ق؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 162]
آغاز: برابر؛ انجام: کفش و چکمه و جوراب را زوج نویسد کلاه عمامه و امثال آنرا فرد نویسند.
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: میزا آقا، تا: ذیحجه 1283ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33گ (1پ-33ر)، 9 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 24 - 95]
آغاز: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: 1285ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (30ر-33پ )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 84]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1784/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 248]
آغاز: برابر؛ انجام: وقف مؤید و حبس مخلد.
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی رضا بن مهدی شریف شهر بابکی، تا: 1294ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (135پ-
147ر ) 10 سطر (9×14 )، اندازه: 17×22سم [ف: 12 - 2682]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان جنگ ؛ خط: نستعلیق، بی کا؛ تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه ای مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 63گ، 16 سطر (9×18 )، اندازه: 12×20سم [ف: 13 - 3401]
آغاز: برابر؛ انجام: تمثال پای گاه عرش مثال سایه انوار یزدانی آفتاب سپهر معانی ... می رساند.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ با سرلوح و کتیبه، مجدول؛ واقف: سید غلامحسین سیاه پوش، شهریور 1364؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 17گ 9 ،-10 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 17 - 375]
آغاز: برابر؛ انجام: شکر ﷲ که ایشان محض هوشند و عین بصیرت و گوش ...
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: مقوایی، 44ص (2-45 )، 14 سطر، اندازه: 14/8×21/6سم [ف: 17 - 468]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20گ (113پ-132پ )، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 30 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: اول ساغری هیکل جانه در لوسور حرز یمانی کیمی ساکمه دو افسانه دور حفظ ایله بوگوهری
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1307ق، جلد: گالینگور، 9گ، 12 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 2 - 921]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمد ﷲ انسان جامع جمع ار من به عشق روی لوی لذائذ پنجره طوطی شکر شکن که برترین کلام شد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 23گ، 10 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 921]
آغاز: برابر؛ انجام: در هرچمن آدمی و حوا ست ×× غارتگر عقل به دوانا ست / این بار ندانم از چه روضه است ×× وین آب ندانم از چه دریاست.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 22گ، 12 سطر، اندازه: 16×22سم[ف مخ: 443 - 1]
آغاز: برابر؛ انجام: فی المده المعلومه قبلت المعامله لموکلی هکذا. تمام شد بایع.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی با روکش زرورق مسی
رنگ، 40ص (80-119 )، اندازه: 11×17سم [ف: 47/1 - 60]
آغاز: برابر؛ انجام: بمعرفت گماشتگان جناب ملا ... در باب نقد جنس فلان.بخشی از آن ؛ خط: شکسته، بی کا، تا: اواخر قاجار؛ جلد: مقوایی با روکش ابر و باد، 30ص 9 ، سطر (6×14 )، اندازه: 11×18سم[ف: 113 - 1/47 ]
tarassol
همدانی، عبدالغفار، ق14 قمری
hamadānī, ‘abd-ol-qaffār ( - 20c)
در پنج باب برای کودکان دبستان و ظاهراً همان که در بالا به چند نفر نسبت داده شده است.
[دنا 1154/2]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 144/1 حکمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1302 و روز سه شنبه 24 ربیع الثانی 1302ق؛ جلد: تیماج سبز، قطع: ربعی [ف: 2 - 42]
tarassol
شیرازی، اسداﷲ بن احمد
šīrāzī, asad-ol-lāh ebn-e ahmad
منشآتی است که مؤلف از منشآت میرزا مهدی خان و سید الانشاء نوظهور که در بمبئی به طبع رسیده، جمع آوری و جهت تعلیم اطفال دراین مجموع درج شده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5741-29/81
آغاز: ای کرده زکلک صنع ترکیب بشر ×× زانشاء تو نقش بسته اجسام صور ... انشاء نامه حمدی که مترسلان صحایف صنایع ابداع املا نمایند صفحه عجزو انکار را سزد؛ انجام: چنین کتاب مستطاب در علم انشا به زیور طبع آراسته و پیراسته نگشته است امید که هر کس به مطالعه سید الانشاء کامیاب شود مؤلف بانی مؤسس را یاد نماید تمت الکتاب.
خط: نستعلیق شکسته، کا: میرزا ابوطالب گرگانی، تا: 1331ق؛ مسوده چاپی سنگی؛ فاقد جلد، 60گ، 14 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 2 - 921]
tarassol
نسخه های زیر در آغاز مشابه اند، اما از آنجا که ممکن است گردآوری های مختلفی منشآت افراد مختلف باشند، نمی توان در
مورد یکی بودن یا متفاوت بودن آنها با قطعیت سخن گفت. آغاز همان آغاز رساله «ترسل» است که پیشتر آمد و به افراد متعددی نسبت داده شده است.آغاز: شکر و سپاس فزون از وهم و قیاس خالقی را جل شأنه سزاست که در ایجاد موجودات بلا مشارکت چهره گشائی نموده
آغاز همانند:
آغاز: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: زین العابدین بن محمد کریم، تا: ذیحجه 1261ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 25ص(19-43)9،سطر (11×14 )، اندازه: 15×20سم [ف: 5-1797]
آغاز: برابر؛ انجام: لاجرم در میان حرارت روز دو ساعت از اول روز از این بهتر چه نویسد که یک کتاب است.
تعلیم و ترقیم قواعد فرامین و ارقام و ضوابط نامه نگاری و نگارش عریضه و روش حسابداری، چنانکه بکار کودکان دبستان آید بروشی بسیار مختصر در پنج باب و هر بابی دارای پنج فصل تنظیم شده است. گمان می رود که حاجی سید رضی بن امیری الحسینی که نسخه را در شاهزاده عبدالعظیم تهران بتاریخ 1276 نوشته است، مؤلف کتاب باشد. فهرست بابها چنین است: باب اول: نامه جات و فرامین باب دوم: مراسلات باب سوم: احکام شرعی باب چهارم: خطوط دفتری و محاسبه باب پنجم: سایر خطوط که دانستن آنها لازم است [همان که به افراد گوناگونی نسبت داده شده] ؛ خط: نستعلیق، کا: حاجی سید رضی بن امیر الحسینی، تا: 1276ق، جا: شاهزاده عبدالعظیم؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 11گ (56پ-66ر)، مختلف السطر، اندازه: 18×23سم [ف: 4 - 366]
آغاز: برابر؛ انجام: مو که سر دربیابانم شب وروز ×× سرشت از دیده که نالم شب وروز / نه تب دارم نه جان می گیرد درد ×× همی دانم که نالانم شب وروز
مجموعه ای است که برای تمرین خط تحریر شده شامل این مطالب و رساله ها: 1. ترسل، 2. گلستان سعدی، 3. نصایح لقمان، 4. نان وحلوای شیخ بهایی، 5. چند رباعی از بابا طاهر؛ خط: نستعلیق، کا: محمدرضا تبریزی، تا: 1298ق، جلد: مقوا عطف تیماج، 113گ، 19 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 7 - 3732]
آغاز: برابر؛ انجام: ض ظ تمالکتاب بعون الملک الوهاب ... سنه 1300
در رایانه با عنوان «نگارش عرایض و مراسلات (رساله در) ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 22گ، اندازه: 14×22سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: این صنعت بدیع طبع مطبوع جمیع طبایع گردیده است.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد مهدی بن آقا میرزا قوام الدین موسوی، تا: شعبان 1325ق؛ با سرلوح گل و بوته، مجدول ؛ کاغذ: فرنگی، اندازه: 17/5×22/5سم [رشت و همدان: ف: 1688]
آغاز: برابر
در قواعد فرامین و ارقام و تفهیم ضوابط نامه نگاری و احکام و نگارش عرایض و مراسلات و درک خطوط محاسبات شامل پنج باب و هر بابی دارای پنج فصل: 1. نامجات و فرامین، 2. مراسلات، 3. احکام شرعی، 4. خطوط دفتری و محاسبه ،5 . سایر خطوط که دانستن آنها واجب است [همان که به افراد مختلف نسبت داده شده] ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی ؛ جلد: گالینگور قهوه ای عطف میشن، 10 و14 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 290]
آغاز: برابر؛ انجام: آقا غلامعلی برسان فی شهر ربیع الاخر مشتمل بر پنج باب: 1. نامه جات و فرامین و ارقام و عرایض و احکام، بقیه ابواب آن کسر است [همان که به افراد مختلف نسبت داده شده ]؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا، 12گ، 7 سطر (8×15/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1 - 44]
آغاز: برابر
دستور نامه نگاری و صورت نامه هایی است که به اشخاصی مختلف و برای مقاصد گوناگون می نویسند [همان که به افراد مختلف نسبت داده شده] ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 33گ (66پ-98ر )، 12 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 20 - 228]
آغاز: برابر؛ انجام: اینکه چون جناب مستطاب حقایق و معارف ارباب دقایق ... المعانی و الماثر صاحب المناقب و المفاخز و الفضایل
همان که به افراد گوناگون نسبت داده شده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ ضمیمه نسخه ش 16761 [رایانه]
tarassol
نسخه های زیر در آغاز مشابه اند، اما از آنجا که ممکن است گردآوری های مختلفی منشآت افراد مختلف باشند، نمی توان در مورد یکی بودن یا متفاوت بودن آنها با قطعیت سخن گفت.
آغاز: بسمله حمد و سپاس بی قیاس مرخدای را که آفریننده جهان و دارنده زمین و آسمان و روزی دهنده انس و جان است
آغاز همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: هرگاه تخلف و انحراف در زیر مبلغ پنج تومان به سادات عالی درجات و ادنی باشند و نیز گندم مذکور است حمل و نقل تبریز
دستور نامه نگاری مختصری است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1242ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 24گ 9 ، سطر، اندازه: 14×21سم
[ف مخ: 1 - 443]
آغاز: برابر؛ انجام: یوم الجمعه آدینه
نسخه اصل: آکادمی علوم شوروی M. Or. B 1138. میان سال های 1240 و 1250 ساخته شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 12 صفر1251ق، برای حسین بیک بن امام قلی بیک؛ 31گ [فیلمها ف: 1 - 83]
آغاز: برابر؛ انجام: و به تدریج ادا و کار ساز نماید. و تعمیر عمارت بر پای اجاره دار است.
از ناشناس، که نام او در دیباچه برای سرخی نویسی سفید مانده است. نسخه ای دیگر با همین سرآغاز در « نسخه ها 3100/3 ) نشانی داده شده است. در آغاز نیز نام نگارنده شناخته نیست و گفته شده ات که میان 1240-1250ق نگارش یافته است. لیکن در نسخه در دست تاریخهایی از 1259، 1263، 1267، 1269ق در پایان آمده است، که می تواند از کاتب نسخه باشد. مبالغ تومان و ریال محمد شاهی و دینار است. دردیباچه مثنوی است با این سرآغاز: ز طبع رسا و روشن ضمیر ×× «ترسل» نویسم، یکی دلپذیر ... / چو خواهی که نامت بماند به جای ×× پسر را دبیری بیاموز رأی ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1269ق؛ افتادگی: انجام؛ 11گ (18ر-28پ) [ف: 2 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: هزار تومان حلب مقدار ...
رساله مختصری است در آداب دبیری و نامه نگاری و نمونه هایی از عریضه هایی که به بزرگان می نویسند و فرمان شاهی و عرضه سلام پدر و عریضه فقرا و عریضه های بزرگان وخانان و نمونه ای از موافقت نامه هایی که تاریخ 1245 تا 1258 در آن ثبت شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: مقوا، 17گ، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 920]
آغاز: برابر، ... ز طبع زلال ز روشن ضمیر ×× ترسل نویسم بسی دلپذیر؛ انجام: از خزانه عامره خود کرامت فرماید بالمناصفه حصه نماید ... سنه 1254.
شیوه نگارش نامه های مختلف از جمله چگونگی نامه نگاری پسر به پدر، پدر به پسر، برادر به برادر، عریضه به حاکم، مادر به پسر، مهرنامچه، وکالت نامچه، استشهاد، وقف نامچه، شرکت نامچه؛ خط: شکسته نستعلیق و سیاق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور عطف تیماج قهوه ای، 54گ (46 - 99) 9 ، - 11 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 5 - 668]
آغاز: برابر
دستورات لازم نامه نگاری را برای دبیران و آنان که به این فن اشتغال دارند، نگاشته و در آغاز دستورات مختلف پس از آن چند نامه و منشئات پس از آن حساب سیاق را آورده است ؛ خط:نستعلیق شکسته زیبا، کا: حسن بن محمد الشریف روح مکانی اصطهباناتی (شاید مؤلف نیز باشد )، تا: جمادی الاول1323ق، به جهت ملا کاکاجان فرزند روحی؛ مهرهای کاتب «حسن الشریف»( بیضوی) و «الراجی حسن بن محمد الشریف»( بیضوی )؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 65گ، مختلف السطر، اندازه: 10/5×18/5سم [ف: 21 - 49]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [ف: 8]
tarassol = ‘elm-e enšā’
غیر همانند:
نمونه نامه نگاری است؛ خط: نستعلیق ترک، کا: محمد امین اسکداری، تا: 1214ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا، 40گ 7 ، سطر (6/5×10/5 )، اندازه: 14×21سم [ف: 17 - 298]
tarassul
غیر همانند:
آغاز: بعضی از آیات و احادیث و کلمات اکابر که در محال مختلف بکار آید باب اول؛ انجام: فی البخل، اعطی القیل و ذاک مبلغ جوده، ثم استرد و ذاک مبلغ رایه ایضا: لوعبر البحر بامواجه فی لیلة مظلمة بارده و کفه مملوة خردلا ما سقطت من کفه واحدة در نامه نگاری، در سه «باب»: باب یکم در آیات صدگانه، بابدوم در احادیث، باب سوم کلماتی از اکابر و اشراف ؛ خط: نسخ،بی کا، تا: قرن 11 1 ،گ (47) [ف: 15 - 187]
شامل: باب 1. الفاظ سلام فی المکاتبات، 3. مکاتبات الملوک و الوزراء، 4. ذکر الاوصاف و الالقاب، 5. ذکر الادعیة، 6. رسائل الاشواق، 7. رسائل العتاب، 8. رسائل التهانی،
التعزیة، 10. الشفاعات، 11. الهدایا، 12. الحث علی المواعید، 13. اجرته کتب و الرسائل، 14. المواعظ و النصایح ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن سیاه، 19 سطر، اندازه: 14/9×20/8سم [ف: 7 - 33]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25121
مجموعه ترسل؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
tarassol
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4228-ف
نسخه اصل: سنا 1379 (239/2 مجموعه شعریة). ترسل مانند است با شعرهای عربی و فارسی در چندین باب؛ بی کا، بی تا[فیلمها -ف: 34 - 3 ]
tarassol
غیر همانند:
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 5321. در فهرست ص ع از این کتاب ها هم نام برده شده که در عکس نیست: کتاب تعبیر خواب، رساله در علم طب، رساله در ضوابط طب، رساله در حساب، رساله در ضرب و قسمت، رساله در معرفت تقویم، رساله در رمل، دیگر در علم رمل بر سی و سه فصل، دیگر در علم رمل، نسخه در معرفت بروج آداب ... شدن، رساله میر نورالدین نعمة اﷲ، دیگر در ضمیر و رمل، دیگر در خطهای دوازده گانه، سخنها اندر خطهای دوازده گانه، نسخه در رمل، نسخه رساله در معرفت اسطرلاب، هزلیات عبید زاکانی، لغزیات و المعمیات، اسماء دوازده گانه مع شرحها؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 709ق؛ 20 سطر [فیلمها ف: 1 - 528]
آغاز: حالیا مقرر شد که یکسال؛ انجام: توقیر و احترام بوی نگرند از آغاز و انجام نسخه چیزی افتاده و نام کتاب و مؤلف آن معلوم نیست و همینقدر پیداست که در قرن نهم تألیف شده است ؛ خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی شکری آهار مهره، جلد: میشن حنائی، 286ص 5 ،سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 6 - 208]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 905ق [نشریه: 2 - 45]
آغاز: نیابی لاله ای در صحن این باغ ×× که از مهرش نباشد بر جگر داغ / نبینی غنچه ای بر طرف جویی ×× که نبود در دلش از عشق بوئی. و چون در این ولا دو فرزند یگانه آصف سلیمان نشان؛ انجام: المنة ﷲ که در مقام ... و تقصیر از غایت خجالت و تشویر مجال مقال ندارد جاده عبودیت و افتقار ... و ادراک سعادت منزلت نتوانست و من اﷲ التأیید انه حمید مجید تم فی غرة ذی قعدة الحرام سنة 917 کتبه درویش عبداﷲ منشی غفر ذنوبه و ستر عیوبه.
عنوان های ذیل این ترسل درست مانند آنها است که در کتاب های دیگران مانند خواند میر و کاشفی دیده می شود. چنین است عنوان هایی که در این نسخه مانده است: در جواب ایشان نویسند، به طبقه اولی از سادات نویسند، در جواب ایشان نویسند، به طبقه اعلی از مشایخ نویسند، فی جوابه، به طبقه اوسط از مشایخ نویسند، فی جوابه، در طبقه اولی از مشایخ نویسند، در جواب ایشان نویسند، به طبقه اعلی از علماء نویسند، فی جوابه به طبقه اوسط از وزراء نویسند، فی جوابه، به طبقه اولی از وزراء نویسند، فی جوابه، به خدمت وزارت بزرگوار نویسند؛ خط: نستعلیق، کا: درویش عبداﷲ منشی سلطانی بلخی، تا: ذیقعده 917ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: لطف علی ابن محمد کاظم در تهران در 1332؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 10گ 6 ، سطر (12×16 )، اندازه: 14×20سم [سنا: ف: 1 - 176]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3418-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا[فیلمها ف: 2 - 137]
خط: شکسته خوش، بی کا، تا: 27 رمضان 917ق؛ قطع: ربعی رشت[و همدان: ف: 1489]
آغاز: و فتوحات نامتناهی شامل حال خدام گردون ظلال بود؛ انجام: قوام جهان میر جعفر که، بیت ...
عناوین کتاب: در آن تاریخ هایی از 938 و 940 و 941 آمده است: رساله 2. خطاب به احکام ذوی الاحترام و ملوک و ... از قبیل حکام، 3. خطاب با وزراء و ارکان دولت، 4. خطاب با سادات و قضات عالیشأن و مشایخ و گوشه نشینان، 5. مخاطبات اخوانیة، در پنج سطر: سطر اول در مفتتحات سادات، سطر دوم فیما یکتب الی ارباب اعمال الدیوانیة، سطر سوم در مخاطبات اطباء و عطاران و خطبا، سطر چهارم در مخاطبات تجار و صناع و دهقانان (از انجام رساله 5 و آغاز رساله 6 افتاده است)، رساله 7. مناسبات ایام و لیالی، 8. تهنیت مناصب، 9. تهنیت ولادت و زفاف، 10. تهنیت قدوم، 11. تهنیت عمارت، 12. تهنیت عید، 13. تهنیت صحت و مناسبات مرض، 14. تهنیت فتح ...، پس از رساله27 بخش ها بدون شماره است. باب دوم در کیفیت صکوک وقبالات است در سه قاعده، باب سیم در اسامی صناع بیان آنکه
هر جنسی را به چه طریق نویسند و تعاریف و سجلات مشتمل برچهار فصل ... رساله بیست و یکم در عهد و میثاق ... رساله 22. در التماس قدوم ...، رساله 23. سفارش فضول، 24. در صلح ...، 25. کتمان اسرار ...، 28. مخاطبات خواتین در دو قسم. ﹰبعدا تحت عنوان مناظرات چندین ورق دارد و ضمن آن دیباچه اشعار امیدی در مدح شاه صفی نقل و به فرموده میر صفی الدین جمع شده است. در ضمن مناظرات از تیغ و سر، دهقان و باغبان، واقعه دزدی اموال مؤلف ذکر رفته است و سپس ترسلات دوستانه و دیوانی می آید؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 109گ، 16 سطر، اندازه: 12/9×19سم [ف: 2 - 146]
آغاز: حمد به نام وی و حم هم (؟) هر دو جهان ذره ای از جود او ×× شمع جهانتاب فلک دود او ... دیباچه قباله قاضی شکراﷲ ...
دیباچه صریح الملک؛ انجام:و چون به مقتضای ذریة بعضها خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 94گ، 21 سطر، اندازه: 15/8×24/2سم [ف: 2 - 147]
ترسل است که آغازش افتاده و چنین است: عنوان های آن: دیباچه قباله قاضی شکراﷲ، دیباچه صریح الملک، باب سیم در اسامی ضیاع و بیان آنکه هر جنسی را به چه طریق نویسند و تعاریف سجلات مشتمل بر چهارده فصل، رساله بیست و یکم در عهد و میثاق، رساله بیست و دوم در التماس قدوم، بیست و سوم در سفارش فضول، بیست و چهارم در صلح، بیست و پنجم در کتمان اسرار، بیست و هشتم در مخاطبات خوانین در دو قسم، باب دوم در کتب صکوک و قبالات در سه قاعده (پس از باب سوم است )؛ سپس مناظرات تیغ و سر، دهقان و باغبان، واقعه دزدی که مؤلف را رخ داده، ترسلات دوستانه، دیباچه اشعار میدی و ستایش شاه صفی، به فرموده میر صفی الدین گردآوری شده است. نسخه دیباجهها سپس حجتها، قاعده دوم در ایقاعات، سپس باب سیم، شعر سعدی هم در آن هست ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 94گ، 21 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 7 - 108]
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: 174]
آغاز: مرقوم اطلاع و انکه منشور وافر السرور توقیع ظاهر النور نامزد؛ انجام: بر این نهج بود و خواجه که در بسیط خضر او بساط عرصه غیر اگلبرگ را ....
رساله ای است بدون آغاز و انجام، در دستور نامه نگاری، با ذکر عناوین بزرگان از حکام، علما و مشایخ و تذکر این نکته که اگر نامه از زیر دستان به مقالات بالا یا عکس و یا از صدر و غیره باشد، چگونه نویسند ؛ خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: شرقی، جلد: کاغذی مشکی عطف پارچه قرمز،69گ،16سطر(9/5×20/5 )، اندازه: 14×26سم [ف: 28-274]
آغاز: و مشحون، ابیات: ای رایت دولت از تو بر حرفی رسیده ...
قسم هفتم از طبقه اعلی دیوانیان و مباشران امور؛ انجام: در شکایت از فراموش: مدتی می گذرد که از رقم الیوم تناسکم بر جریده حال این مخلص کشیده اند ... یاد کن روزی دعا گویان دولتخواه را
دارای عناوین صحیفه و سطر ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 114گ، 18 سطر، اندازه: 10/4×16/1سم [ف: 2 - 148]
آغاز: میر سلطان ویس گردون اقتدار ×× آنکه آمد ملک و دولت را مدار/ آفتاب دولتش پاینده باد
در دو برگ الحاقی آغازین نسخه، مالک آن صدرالافاضل لطفعلی بن محمد کاظم نصیری مطالبی در خصوص تاریخچه ترسل و اهمیت آن و وضعیت نسخه فعلی نوشته که به جهت کثرت فایده آن، عینا نقل می شود: «کلمه ترسل چنانکه بر علمی مخصوص اطلاق می شود که از فروع انشاء به شمار می رود (و در آن بیان احوال و طبقات کاتب و مکتوب و مکتوب الیه می نمایند از حیث ادب و اصطلاحات خاصه مناسبه هر یک) همچنان در عرف متأخرین مجموعه را می گفتند که در سلسله کتب ابتدائیه ذکر می شد و مشتمل بود بر چند مکتوب از اخوانیان و عرایض و فرامین و احکام و صورت مکاتیب شرعیه و قبض و برات و مصطلحات دفتری و استیفاء و ارقام و سیاق اغداد نقدی و جنسی که به قلم تعلیق یا شکسته تعلیق مقرمط نوشته می شد و اطفال کتاب بعد از استیلاء بر قراءت خط نسخ و نستعلیق می خواندند و از آن نمونه و مسائل به فنون منشآت و تحریرات و جزئیات آشنا می شدند (و فوائد این معنی برای مبتدی پیداست که تا چه اندازه بوده است). مرحوم ادیب اریب میرزا حبیب قاآنی که در مطلع قصیده می گوید: ای زلف تو پیچیده تر از خط ترسل ×× بر دامن زلف تو مرا دست توسل / ریحان خط از زلف شکسته تو نماید ×× چون عین رقاع از خم طغرای ترسل. اشاره به همین معنی کرده است که اسم نوعی مجموعه مزبوره باشد. بعد از غلبه طبیعی مسلکها بر ممالک ایران به خیال کندن ریشه علوم اسلامیه افتادند. بهتر وسیله برای پیشرفت مقصد خود تغییر وضع مکاتیب را دیدند، پس از آنکه زمام آن را به دست اقتدار آوردند مقرر شد که ابتدائیات بر حسب دستور خودشان باشد، چند مسئله از اوایل حساب و هندسه و ژغرافیا را بعد از قرائات حروف تهجی مرتب داشته استعداد عمر اطفال و نوباوگان عصر را بخواندن و حفظ کلمات آنها حبس و قصر می نمایند و چنان تقدیر گرفتند که تا دوره اینها تمام شود زمان تحصیل منقضی شده باشد. نتیجه عمری
که صرف شده و عوض انتظاری که اولیاء این متعلمین داشتندجهل مرکب و خودسری است که نصیب اطفال آنها شده است.
اینها هنوز مقدمه است، پیداست کزین میان چه خواهد برخاست. خلاصله از جمله چیزهائی که فدای وضع جدید تربیت کودکان شده کتاب ترسل بود که از محصلین امروزی اگر بپرسند نمی دانند یعنی چه. این اوراق مندرسه را که محتمل است از تاریخ هزار و سی و شش هجری مانده باشد در کاغذ پارهای دکه عطاری دیدم مختصر نمونه است که از ترسل آن عهد خبر می دهد بسپردم به همان شکل جلدش کنند از فواید اوراق اواخر آن یکی الفاظی است که ممیز اجناس مرسوم مردم دفتری بوده مثل قلاده و مرس و دست و قطعه. فایده دیگر که عمده است این است که از طور کتابت خط سیاق آن می توان اثبات کرد که صورت آنها از خط عربی مأخوذ است بلکه عین کلمات عربیه است که از کثرت تحریر اندک انحرافی پیدا کرده است چنانکه بخط خود اشاره آنها خواهم نمود انشاءاﷲ تعالی. به هرحال چند ورقی است نماینده طور نگارش عهد عهید داخل در مکتبه فقیر لطفعلی بن محمد کاظم غفر اﷲ سبحانه لهما گردید. کان ذلک غره محرم الحرام سنه 1344 فی دار الخلافه تهران» ؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: حدود 1036ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم صدرالافاضل از غره محرم 1344؛ جلد: چرم قهوه ای، 118گ 5 ، و 6 سطر، اندازه: 11/2×17/2سم[ف:43-143]
آغاز: در تضاعف باد، در ایراد مکاتبات سازنده و خواننده بر مناظر؛ انجام: و این بنده مستهام از گستاخی نیندیشیده و این حکم ...
نامه ها و پاسخ هایی است به نثر و نظم و به صاحبان مقامات گوناگون با موارد گوناگون از تعزیت و تهنیت و اشتیاق ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن یشمی، 79گ، 15 سطر، اندازه: 14/2×19/9سم [ف: 2 - 149]
در آئین نگارش نامه هایی در صلح، ضمان، وکالت و بیع و اجاره و امثال آن ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه کاغذ ابری فرنگی، 19گ (1ر -19پ )، 14 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 6 - 43]
آغاز: ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ×× ز انشاء تو نقش بسته اجسام صور؛ انجام: بخانه کمترین ریخته اسباب و اوضاع از طلاآلات و نقرآلات و نقد و جنس و فروش و دواب و مستیه آلات ... (اعداد به سیاق) ... حق را بمن له الحق عاید و دعای خیر جهة ذات اقدس واجب بود عرض شد.
بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 24ص (1-24 )، ابعاد متن: 11×15، اندازه: 17×22سم [سنا: ف: 2 - 80]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 9گ [ف: 7 - 397]
نامه نگاری و قباله نویسی قرن 11 و 12 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: مقوا، 23گ، 17 سطر (11×15 )، اندازه: 18×22سم [ف: 17 - 147]
آغاز: نمای ملاقات عزیزش بخیر باد، بعده احوال نویسد؛ انجام: بسال های دراز محرر نگردد، بیت، قلم از قصه شوق.
ترسلی است بی سروته و مجهول المؤلف مشتمل بر یک سلسله مکاتیب در خطاب و جواب طبقات مختلف ؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نایینی ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 33گ 7 ، سطر (7/5×13 )، اندازه: 11/2×19/5سم[ف: 7 - 250]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 1176ق ؛ اندازه: 12×19سم نسخه [پژوهی: 2 - 129]
آغاز: بسم اﷲ تعالی شأنه، اﷲ المثل الاعلی ... نور وجود به مثابه فیض بهار است؛ انجام: و قبول آنچه کند پادشاست.
صورت و دستور نامه نویسی است و در آخر از سهراب خان و حاج محمد نطنزی و ذوالفقارخان و میرزا ابوالحسن جندقی نام رفته است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ:فرنگی، جلد: میشن قرمز، 26گ، مختلف السطر، اندازه: 10/5×13/6سم [ف: 2 - 149]
آغاز: القاب مستوفی اشرف جماهیر الکتاب مظهر اسرار اللباب فی الجنات؛ انجام: مفتتح رشحات اقلام صداقت ارقام ... چون عیش به موسم جوانی ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [ف: 7 - 24]
آغاز: این ارقام شرعیه و سبب از تسطیر آن کلام مرعیه آن که حاضرین در حالت صحت نفس و کمال عقل؛ انجام: رجاء واثق است که عن قریب شرفیابی خدمت مشرف شود و همواره ... را به ارجاع مهمات قلمی و ارسال دارد.
مجموعه نامه هایی است که برای یادگیری نحوه نوشتن نامه در موضوعات مختلف، در این کتاب جمع آوری شده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: گالینگور، 52گ، اندازه: 11×17سم [ف: 138]
آغاز: الحمدﷲ الذی احل البیع و الشری و حرم الغصب و الربوا والصلوات و السلم علی خیر خلقه محمد و آله و اولاده اجمعین امابعد باعث بر تحریر این کلمات شرعیه و بر تسطیر ترقیم این
مقالات دینیه آنست که حاضر شد عالیحضرت صافی عقیدتحاج الحرمین الشریفین ... حاج محمد فصیح ابن عالیقدر محمد شریف تبریزی؛ انجام: عن ید حقیر المحتاج الی رحمة اﷲ زین العابدین ابن مشهدی حیدر قلی ساکن خسرو شاه غفراﷲ و لوالدیه، هر که خواند دعا طمع دارم ×× زانکه من بنده گنهکارم
نمونه نامه های متفرقی است از قبیل بیع شرط، وکالت نامه، شراکت نامه، مصالحه نامه با نسخه چاپی ترسل و گلشن عطار در یک جلد ؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: زین العابدین خسرو شاهی، تا: شوال 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سیاه نرم، 34گ، 12سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 264]
آغاز: حمد و سپاس و ستایش مر خدای را خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 2 جمادی الثانی 1219ق [نشریه: 7 - 228]
با عنوان های «در برادری نویسند، فتح نامه نویسند، تمسک» ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر مازندرانی، تا: 1222ق؛ قطع: نیم خشتی باریک [رشت و همدان: ف: 1102]
با عنوان های: باب 1. در سواد ارقام مطاعه، 2. نوشتن عریضه جات به پادشاهان ،3 . طریق نوشتن مراسلات ،4 . طریق نوشتن مستندات شرعیه و اجاره نامجات؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا زین العابدین بن استاد صالح خیاط شیرازی، تا: دوشنبه 5 شعبان 1241ق [نشریه: 7 - 121]
آغاز: ای نام تو بهترین سرآغاز ... حمد بی حد و ثنای بی عد واجب الوجودی را؛ انجام: پای ملخی نزد سلیمان بردن ... نه هر سری ز کلاهی سزای سرداری است.
در بیست باب و صد نامه. هر باب پنج نامه دارد و به نام فتحعلی شاه تألیف شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1244ق ؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن آلبالوئی، 65گ، 13 سطر، اندازه: 11/2×17/8سم [ف: 2 - 148]
آغاز: بسمله، قباله املاک چنین است، الحمدﷲ الذی احل البیع و الشری؛ انجام: هرگونه رجوعی باشد بدون مغایرت اعلام فرمایید.
مختصری است در آموزش ترسل و منشآت، با ذکر نمونه متن اعم از قباله املاک، شراکت نامچه، وقف نامچه، تعهدنامچه، وقف نامچه، پرسش مریض، تعزیت نامه، قباله زنان، نامه به والده و والد، نامه شاهزاده نزد شاه، مراسله، مطلب، سیاق نویسی و غیره با بیان چگونگی نوشتن جواب هر مراسله و غیره ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شب 22 ذیقعده 1246ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای شکلاتی،
62ص (2-63 )، 12 سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [ف: 45 - 205]
آغاز: بسمله، ای کرده ز کلک صنع ترکیب سیر ×× انشای تونقش اجسام بصر / هر حرف که از خامه حکمت زده سر؛ انجام: تقریب وجوهات دیوان بعهده تعویق و تأخیر افتاده است.در طریقه نوشتن مراسلات و احکام شاهی و سیاق و دیگر ترسلات و منشآت حکومتی است. در آغاز از میرزا محمد مهدی متخلص به کواکی (؟) در دارالسلطنه اصفهان نام برده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1246ق؛ جلد: گالینگور قهوه شکلاتی، 54ص (171-224 )، 12 سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [ف: 45 - 206]
کتابی است در بیان نمونه هایی از نامه هایی که منشیان برای امورات مختلف می نگارد، همچون: رهن نامچه، بیع نامچه، شراکت نامچه، وکالت نامچه، مضاربه، وقف نامه، ضمانت نامه، کیفت اجرای صیغه عقد ؛ بی کا، تا: 1251ق؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 16گ (195ر-210پ )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 81]
آغاز: ای قادر مجموعه انشای سخن ×× گلهای کلام را تو هستی گلشن / افروخته از سواد تو عارض خون ×× مشکین شده از نفحه تو مشک ختن. حمد و سپاس فزون از قیاس و ستایش بی اندازه حکیم و حاکمی را سزا و سزاوار است؛ انجام:اندک دشوار آمد باین قلمی نوشته شد.
خط: شکسته، بی کا، تا: رمضان 1255ق؛ کاغذ: فستقی، جلد:میشن قهوه ای، 92گ 9 ، سطر، اندازه: 14/9×19/7سم [ف:2-147]
انجام: خاک ری کرده مرا دامن گیر ×× این نه طهران بخدا دهرون است
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای روشن، 94گ، 9 سطر، اندازه: 15/9×21/5سم [ف: 2 - 147]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: پنج شنبه شوال 1258ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 56گ، 9 سطر (8×14 )، اندازه: 18×23سم [سنا:ف: 2 - 81]
آغاز: بسمله مراسله که توان بهر یک از دوستان نوشت این است فدایت گردم
خط: نستعلیق تحریری، کا: زین العابدین بن محمد کریم، تا: ذیحجه 1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 17ص (1-17) 9 ، سطر (11×14 )، اندازه: 15×20سم [ف:5-1797]
آغاز: عرضه داشت کمترین بندگان بموقت عرض بار یافتگان محفل ارم؛ انجام: به غیر از محرومی دیدار شریف آن صاحبامید از جانب احدیت آنست که دیدار شریف با حسن الوجه میسر
و مرذون گردد، باقی ایام بکام باو.رساله کوتاهی است در آداب نامه نگاری به پادشاهان، اقوم و دوستان و آداب نگارش فرمانهای دولتی، قباله و احکام شرعی و ... که بدون ترتیب خاص در یک جا آمده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرحمن بیدگلی، تا: 23 ربیع الاول1263ق؛ در تملک رضا استادی بوده ؛ کاغذ: فرنگی، 28گ (1ر-28پ )، 12 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 33 - 234]
قم ؛ استادی، رضا؛ شماره نسخه: نامعلوم/1
همان نسخه بالا [صد و شصت نسخه: - 72]
آغاز: نامیات و زاکیات بروضه مقدس و قبه منور و مشهد معطر خواجه هر دو سرا و خاتم الانبیاء و سید رسل حضرت محمد المصطفی صلوات اﷲ و سلامه علیه
منشآتی است که برای یادگیری طریق نامه نگاری در این رساله جمع آوری شده است. نامه های انتخاب شده منشآت ادیبی است که اغلب در سال 1216 آنها را نگاشته است ؛ خط: نستعلیق، کا:زین العابدین ولد مرحوم میرزا ابوالقاسم، تا: 1266ق؛ افتادگی: آغاز؛ 54گ 9 ، سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 920]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ پس از آن پراکنده ها در صرف و نحو؛ اندازه: 16×20سم [رشت و همدان: ف: 1688]
آغاز: فلان خان والی گرجستان؛ انجام: الماء و مصادر داخل شود، تمت.
در شانزده «باب» است ... باب 2. دستور العمل شجره و احکام و پروا نجات و امثال آن که از دیوان اعلی نوشته می شود و در این باب از نسخه در دستورالعمل طغرا نویسی آمده: من سلیمان بن عباس بن صفی جده عباس بن سلطان محمد بن طهماسب بن اسماعیل، 3. مهرهای مبارک که هریک بکدام نوشتجات است، 4. دستور مکاتب اشرف به مخدرات اقوام، 5. کتابت متعارفه که ارباب دولت بیکدیگر نویسند، 6. مکاتیب اواسط الناس، 7. مکاتیب سایر الناس که عارف به آداب و نوشتجات هستند، ...
املا و قواعد سخن و دعا و خط، مشتمل بر مقدمه و مقالات و ابواب ؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: 29 ربیع الثانی 1269ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن قهوه ای، 150گ، 10 سطر، اندازه: 15×21/3سم [ف: 2 - 150]
تهران ؛ خاکپور، اسداﷲ (خاندان )؛ شماره نسخه: 13
بی کا، تا: 1269ق [نشریه: 7 - 566]
خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، تا: 1278ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 55گ، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 20]
خط: تحریری، کا: محمد حسن رجائی زفره ای، تا: 1348ق؛
واقف: محمد حسن رجائی زفره ای، جلد: پلاستیکی سبز، 11گ(1-11 )، 13 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 34 - 31]
در دو باب: 1. در نامه نگاری ،2 . نوشته جات و سیاق، مؤلف اهل خرامه از توابع شیراز بوده و در باب دوم صلح نامه، اجاره نامه و عقدنامه های مربوط به اهالی خرامه را آورده است. به احتمال زیاد مؤلف «محمد معلم ثانی» است ؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد معلم ثانی ابن ملا محمد، تا: 22 ربیع الثانی 1361ق، به خواهش نور چشم عزیز آقا حبیب اﷲ فرزند آقا مشهدی؛ 37گ، اندازه: 16/5×20سم [ف: 3 - 20]
آغاز: محب صادق بعد از ابداء دعای بر او تحیات اجابت انتها آیینه ضمیر مهر؛ انجام: ترحم بر پلنگ تیز دندان ×× ستمکاری بود بر گوسفندان
در مراسیل و طریق نامه نگاری که در نیمه اول قرن سیزدهم معمول بوده، مثلا: باستاد خود یا بخویش اقوامی که صاحب این وصف باشد بدین نحو نویسد، از برای عمو و خالو یا دیگری که مناسب باشد بدین نهج نویسد، جواب مراسله که به مثل برادر نوشته باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد:تیماج قهوه ای، 40گ، 18 سطر (6×15 )، اندازه: 10×21سم[ف: 1 - 507]
آغاز: حاضر شد فلان ولد فلان و وکیل و قائم مقام و نایب مناب؛ انجام:علی اللذین یبدلونه اندیشه نماید وکان ذلک بتاریخ فلان شامل وکالت نامه و شرکت نامچه، مصالحه نامچه، قسم نامه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ سفید فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، 16 سطر (6/5×16 )، اندازه: 10×21سم [ف:1-511]
شامل 14 مراسله و 28 جواب مراسله؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با روکش پارچه ای، 36گ، اندازه:11×18سم [ف: 2 - 164]
آغاز: لآلی شکر بی ریا و ارتیاب و جواهر ثناهای اولو الالباب نثار بارگاه سرادق
طریق نامه نگاری و عریضه نویسی در موارد مختلف (اجاره، وقت، عقد، استفتاء و ...) بیان شده است، احتمالاً همان منشأت میرزا مهد خان منشی استرآبادی می باشد ولی آغازی که در فهارس برای آن ذکر شده با نسخه ما متفاوت است. تألیف آن در سال 1260ق صورت گرفته است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 69ص، 12 سطر (10×14 )، اندازه: 17×20/5سم [ف: 2 - 222]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، حمد و سپاس لا یعد لا یحصی
مر خداوندی را سزاست که آفریننده جهان و دارنده زمین و آسمان و روزی دهنده انس و جان است؛ انجام: و عاید عالیجاه سلالة السادات و العظام میر ابوالقاسم گردد تحریراً فی غره شهر صفر المظفر 1293
مراسلات متفرق و متنوعی است، دیوانی و اخوانی؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مجدول و مذهب؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ عبده یحیی »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی نرم سرخ، 91گ، 5سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 265]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 8گ [ف: 7 - 18]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: /1119م در آداب نامه نگاری، عرایض، فرامین، حجج و تملکات، عقد نامه، اقرار نامه، وقف نامه، قسم نامه، تعزیت نامه و ...، چند نمونه از نامه ها و مراسلات شخصیتها و امراء و وزراء دوره قاجار، مانند نامه میرزا شیخ صدر اعظم به وزرای دولخارج، تعزیت نامه میرزا عبدالوهاب قمی در مرثیه پسرش، عریضه لشکریان به امیر کبیر امیر سپاه نظام و غیر اینها نوشته شده است. تاریخ پایان بعضی قراردادها: ذیحجه 1260، صفر 1262، ربیع الاول 1262، ذیحجه 1262 می باشد ؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 17گ 9 ، سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 335]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2343/17
آغاز: سبحان اﷲ و العظمة اﷲ آن ذوالجلالی که در این مرحله بی اعتبار و مزبله بی مقدار دوستان خود را متواتر به ابتلاء نسخه اصل: کتابخانه ملی بریتانیا -لندن 5321. نامه ای است که یکی از اهالی مهر آباد به سلطان نگاشته و تمام دخل و خرج خود رابه سیاق آورده است تا سلطان را در مقابل شکایتی که از وی شده بود روشن نماید؛ بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح؛ 9ص (414- 422) [عکسی ف: 6 - 447]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 10/4×15/4سم [رایانه]
آغاز: بسمله. ای قادر مجموعه انشای سخن / گلهای کلام را تو هستی گلشن ... حمد و سپاس بیمقیاس و شکر و ثنای بیعدد و لاتعد و تحصی؛ انجام: و عند الخلایق مطعون و مرسوم خواهد بود فمن ... بعدنا سمعه فانه ...
تنها چند برگ اول آن را شامل می شود و عناوین نامه ها بدین ترتیب می باشد: صورت بیعه و شرانامچه، صورت توبه نامچه ؛ ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد حسن» (گرد برجسته )؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛کاغذ: فرنگی نخودی، 6گ، 9 سطر (9/3×14)، اندازه:18/5×22/5سم [رایانه]
آغاز: ستایش و نیایش احدی را که کاتب فصاحت بیان خرد دانشوران از تحریر انشاء و اثناء بی کرانش چون قلم سرگردان است ... وفور خواهش دوستان حجت اساس ... بر آن آورد که به اجتماع مکاتیب مرسوله که به خدمت بزرگان و عزیزان اتفاق افتاده بود ... فصل اول در مکتوبات، مکتوب اول به جناب ارشاد مآب قدوة الواصلین؛ انجام: به قضات نویسند خدام حضرت اقضی القضاة به موقف عرص رسانند نوع دیگر ... نوع دیگر ...
نوع دیگر شرف از مطالعه جناب فصاحت مآبی خواهد یافت، نوع دیگر به پرتو مطالعه عالی جناب فصاحت مآبی در چند فصل: 1. مکتوبات، 2. رقعات، 3. مشتمل بر دو قسم: در مراسلات تهنیت آمیز و در مکاتبات تعزیتانگیز، 4. آداب القاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1247]
با شرح نصاب ؛ کا: خواجه اختیار، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18/6×27/7سم [رایانه]
آغاز: ساز دولت عظمت و جلال و سرا پرده دولت و اقبال بندگی حضرت علیا سلطنت پناه خلد اﷲ سلطنتها
صورت نامه هایی که می توان به اصناف مختلف نوشت با جواب آنها را در این کتاب انشاء نموده تا راهنمایی باشد برای کسانی که بخواهند به دستور نامه نگاری قدیم آشنا شوند. عناوین کتاب چنین است: خطاب به سلاطین و پادشاهان، خطاب با امراء اعلا مراتب، خطاب با اولاد امراء، فی التعازی، خطاب با اهل فتوی، خطاب با اطباء، خطاب با شعراء و اهل فصاحت، خطاب با پدر و عم و خال، خطاب با برادر، خطاب با فرزند، خطاب با مادر، خطاب با زن و متعلقه، در مراثی و عزانامه نویسند، خطاب با سادات، خطاب با قضات، خطاب با مادر و عمه و خاله،خطاب با زن و فرزند، خطاب با امراء ادنی مراتب، فی تعزیة الاطفال، فی تعزیة النساء و العفایف، خطاب باقضات و اهل فتوی و اهل علم و اهل مدرسه، خطاب با مشایخ ؛ خط: نستعلیق ترسلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 115گ، 16 سطر، اندازه:12×15/5سم [ف: 5 - 92]
آغاز: بسمله جعلت فداک بشرف عرض والامی رساند که سرکار خان؛ انجام: مراسله دیگر از درود نتایج زلال خامه سحرآئین و روایح ریاح بار فصاحت تزئین حضرت قدیمی بخت سید السند العالم الفاضل
نمونه نامه نگاری است که مثلا برای پدر یا قاضی چنین نوشته شده و فرامین، عنوان آن نامه ها عبارتند از: فرمان نظارت باغات و
عمارات اصفهان، فرمان صدارت فلان و فرمان ایالت و وزارت و چوخچگری واضافه فرمودن مواجب و حدود یکصد و پنجاه نمونه از مراسلات، فرمان وزارت بیوتات و مالیات سرکار عالی، فرمان وزارت و ضبط مالیات، فرمان مهلت ارباب طلب، فرمان ضبط مالیات کاشان، فرمانی که به میرزا زکی نوشته شده، فرمانی که به علی مردان خان شاملوا بشگ آقاسی باشی نوشته شده، فرمانی که بمولا محمدزکی نوشته شده، فرمانی که به میرزا محمدرضا متولی و کلانتران و اعزه و اعمال مشهد مقدس نوشته شده، فرمانی که به میرزا رضای رضوی نوشته شده، فرمانی که به پادشاه هند نوشته شده، صفحه اول کسرنویسی شده، مربوط به عهد صفویه؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 73گ، 13 سطر (5×12 )، اندازه: 7×18سم [ف: 1 - 71]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
» ترسلات ← همایون نامه
tarassalāt
منتخبی است از نامه های میرزا مهدی خان استرابادی (- بعد از 1161ق) و عبدالوهاب القرشی اصفهانی (معتمدالدوله نشاط) (- 1246ق) و ابوالقاسم فراهانی (1193-1251ق) و میرزا جعفر همدانی متخلص به ریاض (-1268ق). عناوین این نامه ها عبارتند از: مقدمه نامه مرحوم میرزا مهدی به یکی از سلاطین هندوستان، مرحوم میرزا عبدالوهاب به روم سلطان محمود نوشته، میرزا مهدی خان به یکی از سلاطین هندوستان نوشته، نسخه حکومت استراباد که مرحوم میرزا عبدالوهاب انشاء فرموده است؛ و نامه هایی که عناوین آنها نانوشته باقی مانده و سواد بعضی از اسناد فروش و اقرار نامه میرزا حسن تبریزی و استشهاد نامه و غیره.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16315
آغاز: بسمله، ای کرده ز کلک صنع ترکیب بشر ×× زانشاء تو نقش بسته اجسام صور؛ انجام: بتاریخ دوازدهم شهر جمادی الاخر 1289 بانجام رسید و باختتام کشید این کتاب همایون و خطاب فصاحت مقرون الحق این ترسل دوشیزه ایست پر غنج ... تاریخ بدیع ثانی میرزا جعفر همدانی المتخلص به ریاض علیه و علیهم شانه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1289ق؛ کاغذ: شکری آهاری، جلد: میشن لاجوردی، 60گ، 10 سطر، اندازه: 16/4×21سم[ف: 73 - 17]
tarassalāt dar ferāq va šekāyat
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4637/4
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق [ف: 7 - 444]
tarassalāt va sūrat-e ajnās
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14661
آغاز: آنچه ... دواعی دوام عمر دولت و سلطنت آن خدیو مرحمت
چند نامه نگاری ادبی و سیاسی و صورت اجناس عطاری، صورت اسامی بلدان و دهات، سال های ترکی، اسامی اشخاص، بروات و غیره. پایان این صورتها سال 1289 و 1290 و 1306 تاریخ دارد ؛ خط: شکسته نستعلیق درشت، بی کا، تا:اوایل قرن14؛جلد: تیماج مشکی ترنج دار، 43گ 7 ،-9 سطر، اندازه: 17/8×22سم [ف: 41 - 147]
at-tarassol ela-t tavassol
بدخشی، بدرالدین
badaxšī, badr-od-dīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1310/2-ف
نسخه اصل: پاریس S. P. 1353 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 593]
» ترسل بهایی ← التوسل الی الترسل
tarassol-e šahābī
در صفحه عنوان «ترسل شهابی علیه الرحمة و الغفران» معرفی شده و در مقدمه از شاه رخ بهادرخان به بزرگی نام برده است. تاریخ برخی از نامه ها، سال 831 و 838ق است. گویا غیر از همایون نامه شهاب الدین محمد منشی (فهرست مشترک پاکستان 17/5) و غیر از فواید غیاثی جلال الدین یوسف جامی (فهرست مشترک پاکستان 11/5) باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1145/3
آغاز: بسمله. سپاس بی نهایت و حمد بی غیات حضرت واجب الوجودی راست جلت عظمته و علت کلمته که صفحات صحایف و رشحات اقلام طوایف جز به تقدیس ذات و شرح صفات او موشح نیاید
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13؛49ص(39-87) [عکسی ف: 3 - 304]
» ترسل گلشن ← ترسل
tarassul-il qāḍī-il fāḍil
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/38-ف
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559 [در فهرست مجلس این رساله به صورت جداگانه معرفی نشده است و با رساله های دیگر تحت عنوان جنگ آمده است]؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 619]
tarassol-e golšan
مجموعه منشئات و نامه های میرزا عباس متخلص به مخلص قلی و پاره ای از آثار دیگران را، مؤلف این مجموعه برای نوآموزان در فن نامه نگاری در شش «باب» و یک «خاتمه» گرد آورده است: 1. در سپاس گذاری حق تعالی و نامه جات و فرامین پادشاهی؛ 2. عرایض و خطبه های پادشاهی؛ 3. احکام شرعی؛ 4. در دیباچه میرزا عباس و ابیات پراکنده؛ 5. سایر خطوط که دانستن آنها لازم است؛ 6. مراسلات و نوشتجات؛ خاتمه: در بعضی نوشتجات ذوق افراد.
[توضیحات کتاب شناسی شباهتی به رساله ترسل دارد که پیشتر ذکر آن رفت و به افراد متعددی نسبت داده شده است]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1980
آغاز: حبذا از این بیاض دل آرا تذر و رنگین پر و بالی است که از جلد نگارین شهپر نقش و نگار گشوده
خط: نستعلیق شکسته، کا: عبدالمجید نوئینی، تا: 28 صفر 1288ق، جا: مدرسه التفاتیه؛ جلد: گالینگور مشکی، 61گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22سم [ف: 5 - 412]
at-tarassol le-t-tavassol ela-t tafazzol = maktūbāt-e mowlānā jalāl-od-dīn-e rūmī
مولوی، جلال الدین محمد بن محمد، 604 - 672 قمری
mowlavī, jalāl-od-dīn mohammad ebn-e mohammad (1208 - 1274)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13895
آغاز: باری تعالی چون خواهد که عنایت و لطف و نصرت و دولت و سعادت را بر بندگان خویش مقیم و پیوسته گرداند او را توفیق شکر دهد؛ انجام: در سایه درخت فرو آیم چه گویم و چه نویسم بر دعا اقتصار کنم و دعا را نیز پایان نیست زیرا دعا رحمت خواستن است.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ نسخه ایست بسیار نفیس، عزیز الوجود و کهن ترین نسخه موجود که در عصر مؤلف یا اندکی پس از وی کتابت گردیده است، مصحح؛ تملک: عیسی ... به سال 1128ق، محمد حسین به تاریخ 1318 با مهر «میر سید حسین 1312» (بیضی) ؛ کاغذ: شرقی؛ نوع جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 15 سطر (8/5×14 )، اندازه: 13/5×19سم [ف: 35 - 281]
tarassol-e manzūm بخشی است از کتابی در ترسلات و نمونه های مکاتبات و منشآت به نظم. عنوان های موجود: الباب الاول فی مطالع المکتوبات (دو منظومه: فی الوفاء و فی نقض العهد )؛ الباب الثانی - 27 منظومه با این عنوانها فی الفراق و اظهار الاشتیاق فی فقد الاخوان فی شدة الغربه، فی المفارقه و عدم الواع، فی ارسال المکتوب قبل الملاقات، فی الشکر، فی الشکایه عن البیان فی الشکایه عن الملال و اختلال الحال، فی الشکایه عن ابناء الدهر، فی المعاذیر، فی عذر حقر الهدایا، فی عذر ترک الالقاب، فی عذر ان یکتب بالظهر، فی الشقاء، فی تهنیة العبد، فی تهنیة المولود، فی تهنیة شرب المسهل، فی تهنیة المنصب و الخلعه، فی[تهنیه] المراجعه من السفر، فی تهنیة الزفاف، فی التعازی، فی تعزیة الاطفال، فی التسلیه، فی خفاء المحبه، فی النصیحه، فی ان الامور مرهونة باوقاتها، فی الوفاق و ترک النفاق.[ دنا 1157/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3322/13
آغاز: الباب الاول فی مطالع المکتوبات: سلام کایام الشباب طراوة ×× و عهد التلاقی بعد طول التهاجر / علی حضرة ظلت یقبل ارضها ×× شفاه الاعالی رغبة فی المفاخر؛ انجام:فی الوفاق: یابی القداح اذا اجتمعت مکسرا ×× و اذا افترقن تکسرت افراد.
پس از پایان این مکاتیب 6 بیت فارسی است با این مطلع: کعبه خراب کردن و آنگه بجای آن ×× کردن کلیسیا و نهادن بنا کنشت / وز بام قدس بهر خرابات و میکده ×× وز مسجد رسول کشیدن ستون و خشت / ... چندان گناه نیست که آزردن دلی ×× خواهی به قول فاحش و خواهی به فعل زشت
خط: نسخ، کا: بهاء الدوله، بی تا؛ بیش از این دو باب موجود نیست و در ذیل عنوان آخر (فی الوفاق ...) تنها یک بیت است؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج سبز، 22ص (592-613 )، 21 سطر، اندازه: 17/5×31سم [ف: 10 - 1031]
tarassol-e manzūm
[دنا 1157/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2747/3
آغاز: صورت مکتوب منظوم که بخدمت پدر و مادر و سایر اقربا و اقران نویسند. بیا باد گر می توانی ×× سلام از من بیارانم رسانی؛ انجام: هزاران درود و هزاران سلام ×× زما بر محمد و آلش مدام خط: نسخ، کا: محمد رحیم پسر محمد، تا: 1230ق، جا: مراغه؛ کاغذ: اصفهانی زرد و سفید، جلد: تیماج مشکی، 2ص (461-462 )، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 114]
tarassol-nāme
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
[دنا 1157/2]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 267/6 حکمت
بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا عطف تیماج، قطع: ربعی [ف: 2- 58]
tarassol va adab
اهدا به: حاج محمد علی پاشا.
در دو «قسم» و دو «سمط» در انشا و مراسلات و شروط و صکوک و مخاطبات.
[دنا 1157/2]
شیراز ؛ هاشمی، نورالدین (خاندان )؛ شماره نسخه: 15/3
کا: میرزا حسین بن احمد گرجی، تا: 1272ق [نشریه: 5 - 287]
tarassol va dabīrī .1250
تألیف میان 1240 تا
[دنا 1157/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: عکسی بدون شماره
نسخه اصل: لنینگراد ش 1138 B؛ بی کا، تا: صفر 1251ق [نشریه:3 -102 ]
tarassol va sīyāq
بروجردی، اﷲ قلی بن رضا قلی، ق13
borūjerdī, al-lāh qolī ebn-e rezā ( - 13c)
اهداء به: آقا محمد قاسم
تاریخ تألیف: آخر شوال 1219ق
مشتمل بر مراسلاتی که بین سلاطین و علماء و فضلاء و والدین و تمسکات و قبضات و غیره نوشته می شود و در پایان طریق سیاق نویسی آمده است.
[دنا 1157/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8601
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1219ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 64گ، مختلف السطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 28 - 148]
tarassol va monša’āt
دستور نامه نگاری در هشت «باب»: 1. آداب و قواعد کتابت؛ 2. مخاطبات؛3. اجوبه؛ 4. تهانی؛ 5. تعازی؛ 6. اوصاف؛ 7. فتح نامه؛ 8. مکتوب شتی.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5706
آغاز: و القلم و ما یسطرون سطری از توقیع کمال او ...و چون این مختصر مستفاد از انوار بیان و مستعار از اسماء تبیان انشاء است خرده بر ذلات زلات او نگیرند ... و این مختصر ... مبنی است بر هشت باب
خط: تعلیق، کا: عبدالمومن بن احمد اسفزاری، تا: دوشنبه 12 ربیع الاول 898ق، جا: اسفزار، در مزار شیخ ابوالقاسم نصرآبادی؛ افتادگی: آغاز و انجام و وسط؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 44گ 5 ، سطر (7×12 )، اندازه: 12×16سم [ف: 16 - 72]
tarassol va monša’āt
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016-1099قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
از آقا حسین خوانساری و دیگران به فارسی و عربی.
[دنا 1157/2]
اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه: 312/2
در باب سیورغال و چند ترسل ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11 - 940]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4551/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 71]
tarassol va monša’āt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5603-ف
خط: نسخ، کا: مهندس محسن امیری، بی تا [فیلمها ف: 3 - 170]
tarassol va monša’āt va makātīb
شرف الدین علی یزدی، - 858 قمری
šaraf-od-dīn ‘alī-ye yazdī ( - 1454)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1319/5
خط: نستعلیق، کا: حاجی حسن کاتب شریف، تا: شنبه 3 محرم 881ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 93ص (554-646 )، 23 سطر [سنا: ف: 2 - 222]
tarsīm-e davā’er-e ‘arzī va tūlī-ye falakī = arzī dar dā’ere
بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، ۱۲۲۴ - ۱۳۰۵ قمری
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888)
[دنا 1158/2؛ فهرستواره منزوی 2859/4]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3406/5
آغاز: بسمله، می خواهیم که دوائر عرضی و طولی و فلکی یا ارضی در دایره رسم کنیم، مثلا در دائره اب؛ انجام:جدول تناقض و تقارب دوائر طولی سحب درجات منتهیا الی القطب بحسب ذراع فرنگیان دو متر گویند (سپس جداول) خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد علی بن محمد اسماعیل حسینی قاینی، تا: 1293ق، به دستور احتشام الدوله سلطان اویس میرزا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 5گ (27پ-31پ )، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 - 399]
tarsīm-uš šakl-il bayḍī wa-l hilālī ‘alā xaṭṭ-i maḥdūd
بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، ۱۲۲۴ - ۱۳۰۵ قمری
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888)
به دستور: احتشام الدوله سلطان اویس میرزا
[دنا 1158/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3406/4
آغاز: نریدان نرسم علی خط محدود شکلا بیضیاً علی ان یکون الخط قطره الاقصر مثلا علی خط اب؛ انجام: ثم نرسم فی طرفیها الدائرتین و نتمم العمل فیحصل المقصود
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1293ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 3گ (24ر-26ر )، 13 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 - 399]
taršīḥāt-u nafṯat-il maṣdūr
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
(1765 - 1817) axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī
عائدة دوازدهم از کتاب «نفثة المصدور و قبسة الطور» مؤلف است که مدعی است به برکت کار با احادیث الهاماتی در صبح روز جمعه 11 ربیع الاول به وی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8744/7
آغاز: العائدة الثانی عشر فی نبذة مما الهمنی ربی ببرکة مجاورة الائمة الاطهار سلام اﷲ علیهم کر الدهور و مر الاعصار و مطالعه کلامهم النوار مما یتعلق بتصحیح الاطهار بنهج برهانی؛ انجام: لان مع فرض القبح لایصح التوقیف به و اما الوجوب فانما یثبت بدلیل الحصر و هو اخص من الجواز فخذه وکن من الشاکرین و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج
قهوه ای، 10گ (160پ-169پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 28 - 241]
taršīḥ-ul idrāk fī š.-i tašrīḥ-il aflāk
کردی، ابراهیم بن حیدر، - 1151 قمری
kordī, ebrāhīm ebn-e heydar ( - 1739)
وابسته به: تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
شرج مزجی مختصری است بر کتاب «تشریح الافلاک» دارای «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه»
[دنا 1158/2؛ معجم المؤلفین 27/1؛ تاریخ علم الفلک فی العراق 262]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 737/1
آغاز: یا کریم یا عزیز یا جبار اجعلنا من الناظرین فی کل شیء بعین الاعتبار القائلین ربنا ما خلقت هذا باطلا؛ انجام: فسمت الظل
ساعتئذ یکون سمت القبلة.
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین خراسانی قرمیسینی، تا: 29 صفر 1241ق، جلد: تیماج سبز، 45گ (1پ-45ر)، اندازه: 14×21سم
[ف: 2 - 332]
taršīḥ-ul aqlām fī tašrīḥ-i miṣbāḥ-iẓ ẓalām
حائری سنقری، محمد علی بن حسن علی، - 1378 قمری
hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī ( - 1959)
تاریخ تألیف: از روز فطر سال 1358ق تا روز فطر 1359ق
شرحی است بر منظومه «مصباح الظلام فی اصول الدین و علم الکلام» از سید محمد باقر حجت طباطبایی ( 1331 ق) که بیش از 1200 بیت است و به چاپ رسیده است و حسن لواسانی نیز شرحی برآن نگاشته به نام «نور الافهام». شرح سنقری در چند جزء است: 1. توحید و نبوت؛ 2 و 3. امامت که به نام «النصوص عن خیر البشر فی الائمة الاثنی عشر» می باشد؛ 4. معاد.
آغاز: دیباچه: بسمله الحمدﷲ الذی خص اعجازه لاول الانبیاء بالکلام کما تجلی لخاتمهم بکلامه ... و بعد فیقول ... محمدعلی الحایری عفی عنه لما رأیت الارجوزة للامام الکاشف لاسرار علم الکلام حجة الاسلام السید محمد باقر الحایری الطباطبایی قده التی انشآها لولده العز و شبله العلامة المرحوم السید محمدصادق ... فوسمتها ترشیح الاقلام فی تشریح مصباح الظلام فی علم الکلام ... قوله یا واهب وهبه و وهب هبة اعطاء ...
[دنا 1158/2؛ الذریعة 169/4 و 113/21 «مصباح الظلم» و 358/24 «نورالافهام»]
آغاز: برابر؛ انجام: ویؤیدها موافقة الهیئة الجدیدة فی اکتشاتها المنطبقة لکثیر من الظواهر و العمومات فتبصر و الی هنا نختم الجزء الاول من تشریح المنظومة العالیة فی اصول الدین ...
جزء اول ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1357ق؛ جلد: تیماج سرخ، 202گ، مختلف السطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 1- 126]
آغاز: الامامة بالمعنی الاعم هی الولایة العامة المطلقة الالهیة و خلافة اﷲ فی عباده بها یتمکن صاحبها من التصرف فی مادة الکائنات؛ انجام: واوتیت خیراً منه أو صرف عنک ما هو خیر لک و ربما امر طلبت فیه هلاکک لو اوتیته الحدیث و هیهنا اوان ختم الکلام من الجزء الثانی فی شرح المنظومة العالیة فی الامامة و سیتلی علیک الجزء الرابع منه فی مباحث المعاد جزء دوم و سوم در امامت نام خاص جزء سوم: نصوص خیر البشر علی الائمه الاثنی عشر علیهم صلوات اﷲ الملک الاکبر؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1360ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 311گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ ف مخ: 1 - 127]
آغاز: بسمله الحمدﷲ و الصلاة و السلام علی نبینا محمد المصطفی ... الامامة هی الولایة العامة المطلقة الالهیة وخلافة اﷲ فی عباده؛ انجام: و ربما اخرت الاجابة لیکون ذلک اعظم لاجر السائل و اجزل لعطاء الامل و ربما سئلت فلا توتاه و اوتیت خیر منه او صرف عنک ما هو خیر لک و ربما امر طلبت فیه هلاکک لو اوتیته الحدیث و هیهنا اوان ختم الکلام من الجزء الثانی من شرح المنظومة العالیة فی الامامة و سیتلی علیک الجزء الرابع منه فی مباحث المعاد.
جزء دوم در دلائل الامامة است به نام النصوص عن خیر البشر فی الائمة الاثنی عشر ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثانی 1375ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا سبز عطف تیماج سرخ، 241گ، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 1 - 126]
آغاز: فی اثبات المعاد عقلاً وسمعاً وهنا ابحاث الاول العقل والسمع تطابقا علی امکان خلق عالم آخر مماثلاً لهذا العالم؛ انجام:نعم به ینکشف انه کان من المسمی المحتوم ... والی هنا انتهی الکلام فی شرح هذه المنظومة الراقیة حامداً مصلیاً راجیاً عفو ربه العلی.
جزء رابع در ابحاث معاد و حشر اجساد و جزء خامس فیما جاء به النبی مما یتعلق من الاهوال بعد الموت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1360ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 76گ، 16 سطر، اندازه:11×18سم [ف مخ: 1 - 126]
taršīh-ol bayān fī towzīh-e āyāt-el qor’ān
اردلانی، محمد سمیع بن شیخ، ق12 قمری
ardalānī, mohammad samī‘ ebn-e šeyx ( - 18c)
وابسته به: ترتیب زیبا؛ افندی، حافظ محمود ( قرن 11)
اهداء به: سلیمان پاشا فرمانروای کوی و بیان تاریخ تألیف: ذیقعده 1165ق
در کشف آیات قرآن از محمد سمیع بن شیخ اردلانی درهرودی و برادرش عبداﷲ از خاندان خالد بن ابن الولید است. حافظ محمود افندی مفتی شهر واردار پیش از این کتاب «ترتیب زیبا» را به ترکی نوشته و برای خالد پاشا فرمانروای اردبیل فرستاده، سپس این محمد سمیع و برادرش عبداﷲ آن را به فارسی دری ترجمه کرده اند. محمد سمیع به عربی و فارسی شعر می سروده و تخلص «سمیعا» داشته است و بندی درباره نام سوره های قرآن به فارسی سروده و از سلیمان میر میران در آن یاد کرده است (12-13). به ترتیب حروف است و در هر حرفی آیات می آید و
نشان داده می شود که در آغاز یا وسط یا پایان چه سوره ای است با نشان دادن شماره جزو.
[دنا 1158/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2919
آغاز: کتاب ترشیح البیان فی توضیح آیات القرآن.بسمله.حمد بیحد خالقی را سزاست که مرآت ضمیر منیر انسان را در توشیح و ترشیح حفظ آیات بینات کلام مجید ربانی و توضیح و تصریح کلمات مشکلات معجز نظام قرانی بفروع نور معرفت و پرتو اشعات مشعل هدایت صیقل و جلاداده؛ انجام: یونس یهدیهم ...
یهیمون ... اگرز گلشن لطفش وزدنسیم قبول و انا الداعی ... ابن الشیخ ... الاردلانی در هرودی محمد سمیع غفراﷲ ولدالدیه آمین خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ گویا از خود مؤلف ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی عطف قهوه ای، 259گ، 17 سطر (11/5×19 )، اندازه: 17×26/5سم [ف: 10 - 1773]
taršīḥ-ut tawāšīḥ wa tarjīḥ-ut taṣḥīḥ
سبکی، عبدالوهاب بن علی، 727 - 771 ؟ قمری
sobkī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (1327 - 1370)
پس از اینکه مؤلف، کتاب «توشیح التصحیح و حجاج المنهاج» را به پایان برد و در آن مسائل فقهی که پدرش آنها را ترجیح داده و بر پایه دو کتاب «التنبیه» و «المنهاج» مشتمل بر خلافیات رافعی و نووی و پدرش بود، عرضه داشت، مناسب دید که خاتمه ای برای آن کتاب تنظیم کند در سه «باب»: 1. مسائل خلافی بین پدرش و نووی؛ 2. مسائل خلافی بین رافعی و نووی؛ 3. اختیارات پدرش.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10070
آغاز: و سبحان اﷲ ما أحصی کتابه و سبحان اﷲ عدد کل شیء و سبحان اﷲ ملء کل شیء و احمداﷲ مثل ذلک؛ انجام: سمعت شیخی یقول ظن بعض الضعفة امکان وقوع حجتین فی سنة بأن ...
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 156گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×26/5سم [ف: 26 - 50]
taršīḥ-ul qalam fī lāmīyat-il ‘ajam
دبروی، ولدان فایق بن اسلام، ق14 قمری
dobravī, valdān fāeq ebn-e eslām ( - 20c)
وابسته به: لامیة العجم = القصیدة اللامیة؛ طغرائی، حسین بن علی (514-455)
اهداء به: سلطان عبدالحمید ثانی (1337+1293 ه .ق)
تاریخ تألیف: شعبان 7031
شرح «لامیة العجم» ابواسماعیل مؤید الدین فخر الکتاب حسین بن علی بن محمد بن عبدالصمد اصفهانی معروف به طغرائی است .
[دنا 1158/2]
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3ر2952
آغاز: الحمدﷲ الذی علم بالقلم، علم الانسان ما لم یعلم؛ انجام: و عند ما جف العلم و انتهی ما اورده من بضاعته و ختم حان لی أن الحق ما فرط من التقصیر بالاعتذار ... غفراله لهما و تجاوز عن سیئاتهما بجاه محمد و آله الطیبین الطاهرین 1310 خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: 1310ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سیاه، 58گ، 17سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 266]
at-tarṣīf fi-t taṣrīf
مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی، 975 - 1037 قمری
moršedī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘īsā (1568 - 1628)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
تاریخ تألیف: 1000ق؛ محل تألیف: مکه مکرمه
تصریف عزی نام مختصر بسیار معروفی است در صرف از تألیفات عبدالوهاب خزرجی زنجانی از فضلای قرن هفتم که به لحاظ اینکه دائماً طرف مراجعه مبتدئین از طلاب علوم ادبی بوده
اشخاص متعددی به شرح یا تحشیه آن پرداخته و یا آن را منظوم نموده اند و از جمله این منظومها یکی ارجوزه ای است در پانصد بیت (به جز خطبه و مقدمه) به بحر رجز از عبدالرحمن بن عیسی بن مرشد عمری حنفی معروف به مرشدی مفتی مکه و از رجال مشهور و فاضل خاندان مرشدی از بیوتات شریف و جلیل الشأن مکه.
[دنا 1158/2(1 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - الفتح اللطیف فی شرح ترصیف التصریف؛ مرشدی، عبدالرحمن بن عیسی (975-1037)
2- شرح الترصیف فی التصریف؛ قمی مشهدی، محمد بن محمد رضا (1107-)
3- فتح الخبیر اللطیف بشرح متن الترصیف؛ باجوری، ابراهیم بن محمد (1198-1277)
آغاز: افضل ما الیه تصریف الهمم ×× بحسن حمداﷲ وهاب النعم / حمد اصحیحا سالما مقرونا ×× بشکره عن الریا مصونا / ... و بعد قال طالب الغفران ×× هو ابن عیسی عابد الرحمان؛ انجام: انتهی
فاء الفعلان منها اعثوثج و اعتوجج و الحمدﷲ علی الاتمام و بلوغالمرام و افضل الصلوة و السلام علی محمد وآله خیر الانام.
خط: نسخ، کا: سید ابراهیم بن سید سلیمان، تا: پنج شنبه 1096ق؛ مهر: محمد کاظم بن محمد تقی؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 97گ، 11 سطر، اندازه: 11/3×15/7سم [ف: 1 - 101]
آغاز: و بعد قال طالب الغفران ×× هو ابن عیسی عابد الرحمن؛ انجام: فهاک نظما شافیا فی الصرف ×× الف فی مکة عام الف / وعد ابیات له خمس مائة ×× فاضلة عن خطبة و توطئة. و سه بیت بعد از آن: و بالدعا خصص هدیت ناظمه ×× بنیل توفیق و حسن الخاتمة
خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ بن محمد بن عبدالظاهر، تا: صفر 1182ق؛ افتادگی: آغاز (فاقد خطبه و دیباچ)؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 23گ، 12 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 12 - 45]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. رب یسر و سهل یا کریم؛ انجام:بنیل توفیق و حسن الخاتمة خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
at-tarṣīf fi-t taṣrīf
سماوی، محمد بن محمد طاهر، 1292 - 1370 قمری
samāvī, mohammad ebn-e mohammad tāher (1875 - 1951)
ارجوزه ای است در 300 بیت شامل «مقدمه» و دو «مقصد» در علم صرف.
[دنا 1158/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15775/6
آغاز: الحمدﷲ العلی الباری ×× ثم الصلاة للنبی الهادی؛ انجام: و احمد اﷲ مصلیا علا ×× محمد و آله و من تلا خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 21 شعبان 1319ق، جا: سماوه؛ جلد: تیماج فرنگی، 8گ (49ر-56پ)، 25 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 44 - 58]
» ترغیب جهاد ← جهادیه صغیر
» ترغیب جهاد ← جهادیه
at-tarġīb
مقری، میرزا بیک، قرن 11 قمری
moqrī, mīrzā beyk (-17c)
در قرائت علی (علیه السلام) ، از گفته صاحب ایضاح. میرزا بیک مقری آستانه مشهد نگارنده ایضاح و مؤلف همین رساله است.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 194/4
باب سوم است ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1014ق [نشریه: 7 - 227]
tarqīb-os solūk
عثمانی، محمد مذکر بن مکمل ق، ۱۲ قمری
‘osmānī, mohammad mozakker ebn-e mokammel ( - 18c)
تاریخ تألیف: جمعه ماه صفر 1108ق
در بیان احکام و آدابی که سالک باید مراعات نماید برگرفته از آیات کریمه و احادیث نبویه، شامل سی و دو «سلوک»: 1. در نصیحت؛ 2. معرفت باری تعالی؛ 3. فضیلت ایمان؛ 4. کیفیت اسلام؛ 5. احکام شریعت؛ 6. انواع استنجا؛ 7. بیان وضو؛ 8. بیان تیمم و نماز بیمار و انواع غسل؛ 9. بیان شناختن اوقات نماز؛ 10. بیان فرایض نماز و جز آن؛ 11. بیان سنن نماز؛ 12. بیان شکننده های نماز؛ 13. بیان مستحبات نماز و جز آن؛ 14. بیان قرائت فریضه و جز آن؛ 15. طریق گذراندن نماز؛ 16. بیان مسجد رفتن؛ 17. فضیلت بانک نماز؛ 18. فضیلت جماعت و امامت؛ 19. فضیلت نماز جمعه و عیدین؛ 20. بیان روزه و تراویج؛ 21. بیان معرفت خلقت و صنعت حضرت خالق مطلق؛ 22. بیان فضیلت شیخ؛ 23. طریقی که طلب طالبان و معرفت کشفی حاصل شود؛ 24. فضیلت قرآن و ذکر و درود و صوم؛ 25. بیان طعام و آب خوردن؛ 26. آداب سفر و قضاء فوایت؛ 27. بیان نماز کسوف و جز آن؛ 28. بیان حیض و نفاس؛ 29. بیان حقوق والدین؛ 30. بیان نزع؛ 31. بیان متفرقات؛ 32. بیان بهشت و دوزخ.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1696
آغاز: بسمله. حمد و ثنا منتها مر حضرت خدای یکتا را که بفضل و عنایت علم معرفت نور هدایت به بندگان خویش کرامت فرمود ... اما بعد مترصد عنایات سبحانی و مترقب عطیات ربانی محمد مذکر ولد شیخ مکمل عثمانی متوطن هانسی مکان نورانی چنین گوید؛ انجام: برحمتکیا أرحم الراحمین، نظم: یا رب کسی چو سالک گردد بدین سلوک ×× از فضل خویش گردان هر دو جهان [] ملوک / کردم بروز جمعه ختمش مه صفر ×× کان ماه گشت آخر با خبر وبا ظفر / از هاتفی چو گفتم تعریف این نما ×× گفتا که این کتاب تو شد پیر فیضها (سنه 1108)
نسخه اصل: کتابخانه ندوة العلماء، لکهنو، هند، شماره 53 (ردیف 143) ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد انور ولد محمد سایر هانسوی، تا: 19 صفر 1112ق ؛ مجدول؛ 174ص، 13 سطر [عکسی ف: 5 - 122]
tarqīb-os salāt
زاهد، محمد بن احمد، ق9 قمری
zāhed, mohammad ebn-e ahmad ( - 15c)
اهداء به: سلطان محمد ثانی ملقب به فاتح
در آداب و احکام فقهی نماز طبق مذاهب اهل سنت است که آن را از 106 کتاب معتبر اهل سنت گردآوری نموده، دارای سه «قسم» و هر کدام دارای چند «فصل» کوتاه می باشد: قسم 1. آداب نماز، دارای شصت و یک فصل؛ 2. بیان انواع طهارت، دارای بیست و یک فصل؛ 3. بیان احداث و انجاس، دارای چهل فصل.
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل الصلاة وسیلة إلی النجاة و سبباً لرفع الدرجات ... پس از حمد خدایتعالی و درود مصطفی، همی گوید ... که چون از بعضی کتب اصول فقه و فروع او خواندم انجام: تر و خشک آن برابر است و این روایت در منظومه در باب اوست: تم المسنی طائر بلا حرج ×× و الاغتال واجب کیف احوج.
[کشف الظنون 399/1؛ فهرستواره فقه 1400 ساله اسلامی ص64؛ مشترک پاکستان 451/14-460؛ دنا 1158/2-1159(9 نسخه)]
آغاز: فتاوی عتای، شرح کرچی، مختلف، فقه ابواللیث، جامع ...
(پارگی )، جامع المضمرات، کفایه شعبی، ... فصل اول در تحریض نماز بر اتباع سید المرسلین از بیان کتاب و حدیث؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه آخر جمادی الثانی 859ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: چرم قهوه ای با ترنج، 268گ (1ر-268ر )، 17 سطر (8×12 )، اندازه: 12/9×17سم [ف: 29/1 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ربیع الاول 866ق ؛ تملک: محمد أمین مدرس؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره سمرقندی، جلد: تیماج با ترنج و سرترنج، 267گ، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [اهدائی رهبر: 3 - 146]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 34
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 580]
مختصر آن است؛ خط: نستعلیق، کا: شیخی بن سلامة بن سعداﷲ از احشام طغمایمنکی، تا: پنج شنبه 15 رجب 890ق؛ افتادگی: آغاز (گویا یک صفحه) ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی ترنج دار، 305گ (1ر-305ر)، 15 سطر (8×12)، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 143]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و10 [مختصر ف: 175]
خط: نسخ، کا: شیخ علی الکرمینی، تا: 923ق؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س5ش3و4 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: اما نزدیک امام شافعی رحمه اﷲ طاهر است کیف ما کان و این روایت در منظومه است ثم المنی طاهر بلا حرج، تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: 933ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «قل م سکت سلم و من سلم فنجی، محمد شریف بن محمد مرحومی، 1324» (بیضی بزرگ )؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج عسلی با ترنج، 340گ، 17 سطر (6/5×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 32 - 494]
آغاز: برابر؛ انجام: که اگر خلق بدین نوع که علم فرض عین همه است دانا شوند و با دانان (کذا) به دفع این حالت است که دیگران خواهد آمدن ان شاء اﷲ تعالی برخیزند و بر صلاح اینها قیام نمایند.
خط: نستعلیق، کا: سکندر بیگ، تا: قرن 12؛ محشی؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 353گ، 15 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 21/1 - 273]
نجام: و آنچه مانند اینها باشد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی، 275گ، 19سطر، اندازه: 11×23سم [اهدائی رهبر: 3- 147]
آغاز: پس از حمد خداوند تعالی و صلوة بر رسول او که محمد است علیه السلام و بر خویشان و یاران او رضوان اﷲ تعالی علیهم اجمعین می گوید ... که بر این حدیث رسیدم که؛ انجام:واگر تر باشند تا نشویند پاک نشود واین نزدیک عسمانا است و اما نزدیک شافعی آب پاک است خواه تر و خواه خشک و این روایت در منظومه است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: مقوا زیتونی با ترنج و سر، 180گ، 17 سطر، اندازه: 16×27سم [ف مخ: 1 - 444]
آغاز: حدیث چند که درین باب است آن احادیث رسول صلی اﷲ است با ترجمه در قلم آورد و این کتاب را ترغیب الصلوة نام نهادم؛ انجام: فضلک و برحمتک یا ارحمن الراحمین.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مقوایی تریاکی با ترنج و نیمترنج، 488ص، 19 سطر کامل (9×14 )، اندازه: 12×18/5سم [ف: 67]
آغاز: برابر؛ انجام: اگر تر باشد پاک نشود نزدیک امام محمد دراین صورت پاک شود و نزدیک امام یوسف خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا ؛ مجدول؛ مهر: «محمد بن عبد الوهاب» (مربع) ؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور نیلی، 175گ، 19 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 20 - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: و این نزدیک علماء ما است رضوان اﷲ علیهم اجمعین اما نزدیک امام شافعی رحمةاﷲ علیه آب منی پاک است خواه تر و خواه خشک و این روایت در منظومه است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور عطف تیماج، 398گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×25سم [ف: 25 - 413]
at-tarqīb fe-l a‘zām va-s so‘ūd
ابوبکر
ābū-bakr
رساله مفصلی است در بیان دعاهایی که در ایام و اوقات هفته و سال خواندن آنها از حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله) وارد شده است. مؤلف از سنی های حنفی مذهب است و فصل مشبعی در فضایل روز عاشورا آورده است. این رساله در قرن های هشتم یا نهم تألیف شده و از رهگذر زبان فارسی حایز اهمیت است. فهرست مطالب کتاب عبارتند از: ذکر نماز اشراق فضیلت چاشت و آنچه بدین ماند، ذکر نماز تسبیح، ذکر نماز چاشت، ذکر از مسجد بیرون آمدن، ذکر بازار رفتن، ذکر طعام خوردن، ذکر آب خوردن، ذکر: جامه پوشیدن، نماز اول، نماز پسین، نماز عصر، نماز شام، نماز شکر، صلوات العشاء، ورد خفتن، آنچه در صباح و مساء باید خواند، در شب بیداری، تمجید، ذکر نماز و دعاء ماه محرم، روز عاشورا و در این بخش شش بیت به فارسی در فضایل روز عاشورا آورده و نامش را بوبکر ذکر نموده است، ذکر ماه صفر، ذکر ماه ربیع الاول، ذکر ماه جمادی الاول، ذکر ماه جمادی الاخر، ذکر لیلة الرغایب، ذکر نماز و دعاء شب معراج، ذکر ماه شعبان، ذکر نماز و دعای ماه رمضان، فضیلت روزهای شوال، ذکر ماه ذی القعده، ذکر ماه ذی الحجة، ذکر ورد هفته، ذکر دعاهای باران، دعا برای دفع وباء، ذکر سفر کردن و کیفیت دعاء، ذکر زیارت کردن قبور، ذکر دعای دفع با سوره ابوعلی سینا گوید، نام کتاب به شنگرف و در برگ اول الترغیب فی الاعزام و السعود نوشته شده است. فهرست کتابها و نام اشخاصی که در این رساله از آنها مطالبی یاد شده عبارتند از: خلاصة الاخبار، غرایب ابوعبیده، جامع الفضایل، صحیح طمانی، مجموعه سجزی، تحفه شاهی، صحیح ابابکر طمتانی، خلاصة القرآن، مجموع حدادی، اجازة المجاز، تحفة المذکورین، کفایه شعبی، رساله شیخ نجم الدین کبیر، بستان الطالبین، شهاب الانوار، فواید الفواید، خواجه ویس، تفسیر زاهدی، ذکر تراویح، مفتاح الحسان، امام اعظم، فواید الاسلام فتاح الجنان، مفاتیح المسایل، ابوعلی سینا، ابو بکر ناصحی.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5428/2-27/98
آغاز: گفت علیه السلام هرکه بعد از نماز بامداد در مسجد و یا در خانه صد بار سوره اخلاص بخواند و صد بار بگوید لا حول و لا قوت الا باﷲ العلی العظیم صد حاجت او؛ انجام: ان تشقفینی من هذه الملة واغوثاه واغوثاه واغوثاه الغیاث الغیاث برحمتک یا ارحم الراحمین وصلی اﷲ علی خیر خلقه محمد وآله اجمعین وسلم تسلیماً کثیراً برحمتک یا ارحم الراحمین
خط: نستعلیق تعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج حنایی، 140گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 923]
at-tarġīb fī š.-it tahḏīb
وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) شرح مزجی است بر «تهذیب المنطق» تفتازانی.
آغاز: بسمله. بحمدک یا من اکرمنا بمقاصد التصور و مواقف التصدیق، و الهمنا حقایق الطوالع و دقایق المطالع، بالهدایة و التوفیق
انجام: ای العمل به اشبه بالمقاصد من غیره بل هو المقصود الاصلی.
آغاز: برابر؛ انجام: و المراد ههنا ما یدل علی مسائل العلم اجمالاً و هی أی التسمیة عنوان العلم عنوان الشیء انه لا یعرف الشیء خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 29گ (113پ-141پ )، 15 سطر، اندازه: 13×20/5سم [محدث ارموی مخ: 1-380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین نصرآبادی، تا: 17 شعبان 1043ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 40گ (61پ-100ر )، 12 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 3 - 431]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ذیحجه 1043ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن مشکی، 32گ (1پ-32پ)، 17 سطر، اندازه: 13×29سم [ف: 6 - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن لطف علی یزدی، تا: 1236ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: سید مظفر سمنانی ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 28گ (93ر-120پ )، 16 سطر [ف ]
tarqīb-ol mote‘allemīn
زیلی، محرم بن محمد، - ۱۰۰۰ قمری
zeylī, moharram ebn-e mohammad ( - 1592)
وابسته به: تعلیم المتعلم فی طریق التعلم؛ زرنوجی، عثمان بن عمر (قرن 6)
برگرفته از «تعلیم المتعلم» زرنوجی است که به خواجه نصیر طوسی نیز نسبت داده شده است، در ده «مطلب».
چاپ: به کوشش ایرج افشار، فرهنگ ایران زمین، 21 (1355): 39-78 (ضمیمه)
[دنا 1159/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4517-ف
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه فرانکفورت ؛ بی کا، بیتا[فیلمها ف: 67 - 3]
tarqīb-ol moslemīn elā defā‘-el mošrekīn = jehādīye
همدانی،محمد رضا بن محمد محسن، - 1275 قمری
tehrānī, mohammad rezā ebn-e mohammad mohsen ( - 1859)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار به نام صدر اعظم
تاریخ تألیف: دهه سوم جمادی الاول 1273ق؛ در 1 «مقدمه» و 8 «فصل» و 1 «خاتمه». مؤلف این کتاب را به هنگام حمله سپاه انگلیس به سواحل خلیج فارس و دریای عمان در عهد ناصرالدین شاه قاجار نگاشته و در آن مسلمین را به دفاع برانگیخته است.آغاز: حمد بیحد و ثنای بیعدد فرد یگانه را سزد که سلاطین جم نگین و پادشاهان اورنگ نشین را مظهر سلطنت خود نموده و زمام مهام عباد را ... و بعد چنین گوید عبد جانی و اسیر فانی محمد رضا بن محمد محسن همدانی که چون در عهد دولت شاهنشاه جمجاه ... ناصرالدین شاه قاجار ...
انجام:و دانستی که تکلیف به دفاع اختصاص ندارد ... تا امتثال امر الهی و متابعت حضرت رسالت پناهی کرده باشد و مصداق آیه کریمه اولئک الذین انعم اﷲ علیهم ... هدانا اﷲ و ایاکم الی سواء الصراط قد فرغ من تسویده مؤلفه ...
چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر اول، به کوشش سید ابوالحسن علوی لامردی، ص 125- 155 چاپ شده است
[دنا 1159/2(1 نسخه)؛ نسخه های منزوی 2/1579/2؛ فهرستواره منزوی 6/392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تقی علوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد:تیماج یشمی،28گ،16سطر،اندازه:2/5×14سم[ف:24/2- 73]
آغاز: برابر؛ انجام: من الالف الثانی من الهجرة خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد شفیع نوری، تا: جمادی الثانی 1273ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 22گ، 16 سطر (8×15 )، اندازه: 12/5×21سم [ف: 11 - 2186]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6169-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 204]
tarġīb-ul muštāq fī aḥkām-iṭ ṭalāq
سملاوی، عبدالمعطی بن سالم، - 1127 قمری
samlāvī, ‘abd-ol-mo‘tī ebn-e sālem ( - 1715)
در احکام و مسائل طلاق بنابر مذهب شافعی در 14 «باب »، بنا به درخواست بعضی از دوستان گردآورده، و مصادر خود را در یک «مقدمه» ذکر می کند، و در مسائل خلافی بعضی از اقوال مذاهب دیگر اهل سنت را نیز می آورد.
چاپ: مصر، 1288ق؛ مطبوعات عبدالرزاق، 1304ق.
[دنا 1159/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1744
آغاز: الحمدﷲ الکریم الخلاق الذی حث علی النکاح و کره الطلاق و أشهد أن لا اله الا اﷲ وحده لاشریک شهادة أدخرها عنده الی یوم التلاق؛ انجام: و أن یکون المهر مهر المثل و المزوج لها العصبات ثم ذوی الارحام و اﷲ أعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
خط: نسخ، کا: محمد الحلانی، تا: سه شنبه 21 ذیحجه 1276ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 76گ، 21 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 5 - 129]
tarqīb-ol mo’azzen
حسین بن هادی، ق13 قمری
hoseyn ebn-e hādī ( - 19c)
رساله مختصری است در احکام و فضایل اذان نماز و ثواب مؤذن، مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «فصل »، در آن از آقا محمد باقر وحید بهبهانی نقل شده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5822/3-29/162 آغاز: الحمد لمن خصنا بشرایع الاسلام ×× والشکر لمن انعمنا بالرسل والامام ... و بعد این جانی خاطی عاصی حسین ... غفر اﷲ
لهما عرض می نماید به خدمت برادران دینی و خلان؛ انجام: وروایت فرمود که کسی که شنید اذان را پس بگوید همچنانکه مؤذن می گوید زیاد می شود روزی او سبحان اﷲ غریب غافل و جاهل ماییم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا )، تا: 1287ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 922]
tarqīb-on nekāh
عثمانی، عبدالقادر بن محمد منیر، ق13 قمری
‘osmānī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad monīr ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1257ق
رساله استدلالی است با آیات و روایات و اقوال فقها در احکام نکاح و مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 34723
آغاز: بسمله. سزاوار نثار جواهر زواهر تحمیدات ذات خالق کائنات هی که جستنی شاهد دنیا کوکیا زیب زینت سی آراسته فرمایا؛ انجام: بحرمة نبی آخر الزمان صلی اﷲ علیه و آله و اصحابه و ازواجه و ذریاته تسلیما کثیرا دایما مبارکا ابدا ابدا خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: 1257ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی قهوه ای،59گ،11سطر،اندازه:15/5×23/5سم[اهدائی رهبر:3- 147]
at-tarġīb wa-t tarhīb
منذری، عبدالعظیم بن عبدالقوی، 581 - 656 قمری
monzerī, ‘abd-ol-‘azīm ebn-e ‘abd-ol-qavī (1186 - 1259)
مؤلف احادیث و روایاتی را که در تشویق و ترغیب بر انجام اعمال صالحه و یا درباره خودداری از گناهان و رذالت ها است، با حذف اسانید و بیان مصدر هر یک از آنها جمع آوری کرده و در پایان، صحت و ضعف احادیث را طبق نظر خویش بیان می دارد. وی همه را در بیست و پنج «کتاب» گنجانده است.آغاز: الحمدﷲ المبدی المعید الغنی الحمید ذی العفو الواسع و العقاب الشدید من هداه فهو السدید السعید ... اما بعد فلما وفق اﷲ سبحانه و تعالی لإملاء کتاب مختصر أبی داود و إملا، کتاب الخلافیات و وذاهب السلف ... سألنی بعض الطلبة ... أن أملی علیه کتاباً جامعاً فی الترغیب و الترهیب ...
چاپ: بیروت، دار مکتبة الحیاة، 1411ق ؛ قاهره، مطبعة الشرفیة، 1324ق.
[کشف الظنون 400/1؛ فهرست نسخه های عربی واتیکان 215/1؛ ذخائر التراث العربی 859/2 -860 ؛ بروکلمان 1: 367 و ذیل 1: 627؛ معجم المؤلفین 5: 264؛ الاوقاف العامة بغداد 198/1 و 199؛ دنا 1159/2 (4 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - التقریب الی کتاب الترغیب و الترهیب؛ ابن دیری، محمد بن ابی بکر (788-862)
آغاز: برابر؛ انجام: فصل عن عبداﷲ بن عمر رضی اﷲ عنهما ان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم قال: ثلاثة لا تقبل منهم صلاة و عن أبی هریرة، قال: رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم، قال اﷲ تعالی: ثلاثة أنا خصمهم یوم القیامة و من کنت خصمته، رجل أعطی بی ثم غدر و رجل باع حراً و أکل ثمنه و رجل إستأجر أجیراً فاستوفی و لم یوفه أجره، رواه البخاری و ابن ماجة و غیر هما، و اﷲ الموفق للصواب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ مصحح، محشی؛ تملک: سلیمان کردی کورانی بصری؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 219گ، 27 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 36 - 520]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1391. جلد دوم، از کتاب النکاح تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح، دارای لوح زرین؛ 552ص [عکسی ف: 4 - 153]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1101. کتاب النکاح و الترهیب من النار و الترغیب الی الجنة می باشد ؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن یحیی بن احمد شامی، تا: با تاریخ 1212ق؛ مصحح، محشی؛ 63ص (190-252) [عکسی ف: 5 - 22]
در فهرست بدون نام مؤلف آمده ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا[الفبائی: 124 - ]
آغاز: رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم فقالوا انه کان لنا جمل؛ انجام: لبلغت الارض قبل اللیل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی روشن آهار مهره سمرقندی، جلد:مقوا با عطف تیماج قهوه ای، 63گ، 25سطر، اندازه: 17×25/6سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل و روی عن عمرو بن شعیب عن ابیه عن جده ان امرأة ...
در فهرست به خطا از ابوالقاسم اسماعیل اصفهانی (535ق) دانسته شده؛ خط: نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: سید احمد بن محمد البابی، علی بن عبداﷲ شافعی قادری، حاج عثمان افندی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 208گ،
17 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 7 - 253]
at-tarġīb wa-t tarhīb
الترغیب و الترهیب از منذری یاد شد، ولی نسخه ما چون از آغاز و انجام افتاده است معلوم نشد از کیست؛ همین اندازه پیداست که در چند کتاب است و نخستین آن عنوان «الباب الاول فی الاخلاص و احضار النیة فی جمیع الاحوال و الاقوال و الاحوال البارزة و الخفیة» دارد و بازپسین آن در نسخه ما «کتاب آداب» است و روی هم در 370 باب است.
[دنا 1159/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4879/1
آشفته و پس و پیش شده و از باب یکم است تا باب الحادی و التسعون فی الوعظ و الاقتصاد فیه» و باب 370 در میانه آمده است در هر بابی پس از چند آیت قرآن حدیث های صحیح بخاری و مسلم و کتاب های معتبر دیگر سنی آمده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای مقوایی تازه، 162گ (1ر-162پ )، 23 سطر (13×25 )، اندازه:17×25سم [ف: 14 - 3919]
at-taraffuq fi-l ‘iṭr
[دنا 1160/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 1569/7
آغاز: بسمله. من کتاب الترفق فی العطر: عمل المسک التبتی تاخذ من الزبیت الدوری؛ انجام:و جمیع ذلک من خواص دهن البلسان. ثم المنقول من خط یحیی بن جزلة الطبیب و هو اما اختاره من کیمیاء الاطعمة و من کتاب الترفق فی العطر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 913ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 21 سطر [ف: 5 - 294]
taraqqīyāt-e rūh-e ensānī
نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق7 قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad ( - 13c)
آغاز: من مقالات شیخ عزیز نسفی در بیان ترقیات روح. بدانکه چون انسان تصدیق و پیروی معارف انبیاء کند یا کرد بمقام ایمان رسید و مؤمن گشت ...
انجام: امید که حقتعالی همه را این توفیق کرامات کناد بحق محمد (صلی الله علیه و اله) و علی علیه السلام و آله [دنا 1160/2؛ فهرستواره منزوی 216/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ به شیوه چلیپایی ؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن تریاکی، 4ص (48-51)، اندازه: 21×30سم [ف: 9 - 267]
آغاز: برابر؛ انجام: و مرکبات منفرد می گرداند ... ترقیات روح الساح (؟).. و السلام علی من اتبع الهدی
با مختصری از ترجمه احوال او در هامش همین رساله به فارسی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، بی تا؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 1ص (35پ)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7 - 183]
tarqiyat-ul mubtadī wa qabs-ul mujtaḏī (mn.)
وابسته به: قبس المجتدی و ترقیة المبتدی؛ ابن قرقماز، محمد بن محمد (802-883)
گزیده کوتاهی است از کتاب «ترقیة المبتدی و قبس المجتذی». در این منتخب طریقه حکیم سامور بن اشتوه هندی درباره قواعدی از علوم غریبه و تکسیر حروف و اوفاق بیان شده است. نام کتاب در مآخذ «قبس المجتذی و ترقیة المبتدی» ضبط شده، اما در پشت برگ نخست این نسخه (12501/1 مجلس) که در زندگی مؤلف نسخه برداری شده - نام این رساله «ترقیة المبتدی و قبس المجتذی» آمده است. در هیچ مأخذ دیگر این نام به این گونه دیده نشده است.
[هدیة العارفین 210/2؛ فهرست خدیویه (دارالکتب مصر) مصر 350/5؛ دنا 2/1160]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12501/1
آغاز: بسمله هذه مقدمة فی الکسر و البسط بطریق الحکیم سامور الهندی قال اﷲ سبحانه و تعالیو علم آدم الاسماء کلها اعلم ان هذا العلم علمه اﷲ لآدم ... فلما وصل الی نوح خاف علیه ان یصل الیه من لایصلح له ... و کان ادریس قد وضعه فی کتاب کبیر من جلود الطبا ... فلما انتقل الی نوح اخذ الکتاب بعد الطوفان و دهنه بالصندروس و عمل علیه دفتین من الذهب الاحمر؛ انجام: و اما سامور بن اشتوه الهندی فانه قال یستحب البخور فی اوقات الاعمال ... و عنده مفاتح الغیب لایعلمها الا هو الی قوله مبین.
تمت طریقة شیخ سامور بن اشتوه الهندی و الحمدﷲ وحده ... و سلم تسلیماً ابداً.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (1پ-6ر )، 26 سطر [ف: 36 - 3]
taraqqī-ye dowlat-e ‘īsavīyān va ‘adam-e taraqqī-ye īrān
شیرازی، محمد رحیم
šīrāzī, mohammad rahīm
مؤلف پس از بازگشت از سفر هندوستان و دیدن برخی از ترقیات دولت انگلستان در آنجا به اندیشه بازیابی علل آن و نیز علت عدم ترقی کشور خودش «ایران» برآمده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3832
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الانسان فی احسن تقویم و الذی احسن کل شیء خلقه و بدأ خلق الانسان من طین ثم جعل نسله من سلالة من ماء مهین؛ انجام:از جانب دیوان اعلی هرگاه کسی مقصر و حکم به ضبط اموال آن می شود هرگاه شراکتی در دارالتجاره داشته باشد از آن شراکت احدی از دیوان اعلی نتواند تعدی نماید الا آن که در عهده شش نفر اهل مشورت باشد ... تا این معنی باعث اطمینان مردم شده اقدام در کار نمایند
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای روشن، 17گ، 17 سطر، اندازه: 18×24سم [ف مخ: 1 - 444]
tarqīq-ul asal li-taṣfīq-il ‘asal
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، 729 - 817 قمری
fīrūzābādī, mohammad ebn-e ya‘qūb (1329 - 1415)
کتابی است در تحقیق معنی عسل و فضل و فواید عسل در پنج «فصل»: 1. بیان معنی این آیه کریمه از سوره نحل در خصوص امتیاز و فضل شأن عسل «و اوحی ربک الی النحل ان اتخذی من الجبال بیوتا و من الشجر و مما یعرشون ثم کلی من کل الثمرات فاسلکی سبل ربک ذللا یخرج من بطونها شراب مختلف الوانه فیه شفاء للناس ان ذلک لایة لقوم یتفکرون »؛ 2. ذکر احادیث شریفه در باب فوائد و منافع و علل فضل آن بر سایر اشربه؛ 3. بیان بنا و اشتقاق لغوی عسل و اسامی دیگر آن؛ 4. ذکر اقاویل حکما و اطباء در خصوص عسل؛ 5. بیان فوائد متفرقه و اشعار متناسب با موضوع.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی شفا صدرنا من العلل و کفی صدرنا بالعسل
انجام: و الباب واسع لایمکنی استغراق الزمان فیه لکونی بصدد ما هو اهم من ذلک وفق اﷲ الکریم لاتمامه کما وفق لاتمام هذا بمنه و انعامه.
[کشف الظنون 401/1؛ دنا 1160/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5060
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود بن محمد کازرونی، تا: قرن 9؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: ابن خاتون (سجع مهر واقف: یا« اسداﷲ غلام توام ×× این شرفم بس که بنام توام»)، 1067 ؛ کاغذ:حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 36گ، 21 سطر (9/5×18/5 )، اندازه: 12×21/5سم [ف: 19 - 98]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1986/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 400]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 9/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 22]
tark-ol etnāb fī š.-eš šahāb
ابن قضاعی، علی بن احمد
ebn-o qozā‘ī, ‘alī ebn-e ahmad
وابسته به: شهاب الاخبار فی الحکم و الامثال و الآداب؛ قضاعی، محمد بن سلامه (-454)
ترجمه و شرحی است از کتاب «شهاب الاخبار» محمد بن سلامه قضاعی که در آن کلمات نبوی را با نثر پارسی کهن به هم آمیخته و آن را دلپذیر ساخته است. اصل این شرح را شارح «فصل الخطاب» نامیده و این کتاب گزیده آن می باشد. (محمود مرعشی)
[فهرستواره منزوی 393/6؛ ایضاح المکنون 190/2؛ دنا 1160/2]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 9447 ؛ کا: عبدالرحمن بن المبارک، تا: آغاز دهه نخستین محرم 585ق؛ تملک: امیری در 616 [فیلمها ف: 1 - 52]
آغاز: قال النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم الاعمال بالنیات، پیغامبر گفت کارها بر نیت است بدانک این خبر را سبب آنست؛ انجام:بر پیغامبر صلی اﷲ علیه و آله و سلم وحی کرد که تو دانی که آنجه [مرد را] هلاک کند چیست؟ گفت خدای تعالی به داند گفت شح ...
شامل بابهای اول، دوم، بخشی از پنجم، ششم تا شانزدهم را دارد و در شرح برخی از احادیث اشعاری به فارسی آورده که گویا در نسخه های مورد تحقیق استاد شیروانی وجود نداشته است ؛ خط:نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی؛ نوع جلد: تیماج زرشکی با ترنج، 143گ، 19 سطر (8×15/5 )، اندازه: 11/5×21سم [ف: 35 - 289]
نسخه اصل: شیخ الاسلام افندی در سلیمانیه ش 338 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 173گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 52]
tark-ul ḥajj-il mafrūḍ
رساله در بیان اینکه ترک حج از کبائر موبقه است.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 163/30
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم زرد، 1گ (267ر-267پ )، اندازه: 15/5×21/5سم [مؤید: 1 - 157]
tarake-nāme = sanad-e sahm-ol-ers
وراث حاجی میرزا حسین خان سپهسالار در گذشته 1298 و مصالحه میان آنها در 1299ق.
[راهنمای کتاب 187: 19 و 303]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9175 بی کا، بی تا [ف: 17 - 304]
torkīyyāt-e soltān valad az rabāb-nāme
سلطان ولد، احمد بن محمد، 623 - 712 قمری
soltān valad, ahmad ebn-e mohammad (1227 - 1313)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 361بخش3
نسخه اصل: از مجموعه آسیایی بولتن آکادمی امپراطوری علوم سنت پترزبورگ مجلد دهم ؛ بی کا، بیتا [ف: 153]
tarkīb
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد۸۸۳-۸۱۴،؟قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 417/5
آغاز: بسمله حمد له قوله بسم اﷲ الباء جار و الاسم مجرور، الجار و المجرور متعلق به محذوف؛ انجام: فان قلت: کیف یجوز العطف ههنا بلکن و الشرط فی لکن کفی للاستدراک بعد النفی کقولک ما.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: هندی، جلد:تیماج مشکی،16سطر (10×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 346]
tarkīb-ul ajsād
[دنا 1160/2]
شیراز ؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: 16/24 خط: نسخ، کا: سید محمد حمزوی، تا: 12 شعبان 1238ق[نشریه: 273 - 5]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 5052/23
خط: نسخ، کا: محمد حمزوی موسوی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ سیاه عطف میشن سرخ، 31 سطر [ف: 3 - 635]
tarkīb
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: ۴۱۷/۵
آغاز: بسمله حمد له قوله بسم الله الباء جار و الاسم مجرور، الجار و المجرور متعلق به محذوف؛ انجام: فان قلت: کیف یجوز العطف ههنا بلکن و الشرط فی لکن کفی للاستدراک بعد النفی کقولک ما.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی : انجام؛ کاغذ: هندی، جلد:تیماج مشکی۱۶،سطر(۱۰×۱۶ )، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف : ۳۴۶]
tarkīb-ul ajsād
[دنا ۱۱۶۰/۲]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: ۹۱۱/۱۲
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، گ۲ ( ۹۱پ- ۹۲پ )، ۱۱ سطر، اندازه: ۱۱*۱۸سم [ف: ۲ - ۱۷۸]
tarkīb-ol axbār
مطالبی در توحید، نبوت، اخلاق، سوگواری را با اشعاری مناسب به عناوین: «مجلس، مجلس .»
[دنا ۱۱۶۰/۲]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: ۳۲۴/۱
آغاز: عالمیان بلند کردو خدا را به حق ایشان قسم داد که مرا در نزد پیغمبر، شب خجالت مده ... مجلس دوم از کتاب ترکیب الاخبار
تا هشت مجلس می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی : آغاز؛ مجدول؛ ۸۵گ ( ۱۶ر۱۰۰-پ)، اندازه: ۲۰×۳۱/۵سم [ف: ۱-318]
tarkīb-ol advīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۹۰۲۹
آغاز: ترکیب مروارید یعنی چشم ماهی . .. شکم ماهی مذکورصاف نموده؛ انجام: خوراک یک لوط و همراه شیر ماده گاو خط: نستعلیق، بی کا، تا: ۱۲۴۷ ؛ق ضمیمه نسخه ش ۱۹۰۲۶؛ ۱۸گ، اندازه: ۱۳×۲۰ [رایانه]
tarkīb-e asmā’
به نثر فارسی
[دنا2/1160 ]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1178/24
بی کا، تا: قرن 12؛ محشی ؛ کاغذ: سفید برخی رنگین، جلد: تیماج مشکی، 12ص (214-225) [سنا: ف: 2 - 158]
’tarkīb-ul asmā
رساله مختصری است در علوم غریبه و بیان صفت ترکیب اسماء و کیفیت استخراج آن از علم حروف.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7134/13-36/134
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و سلم صفة ترکیب الاسماء و کیفیة استخراجه من علم الحرف بعد التکسیر و هو الترکیب الطبیعی ... ذکرنا استخراج الاسماء الذی هی المقتول الاعوان و اسماء القسیم بالصریح فی رسالتنا هذه الا لاجل؛ انجام: و الترکیب الطبیعی فاکتمه ابدا و عش به عیش السعداء و هذا منعة القلم الیونانی تم خط: نسخ، کا: سردار کابلی، تا: 21 شعبان 1312ق؛ با علامت بلاغ مقابله؛ جلد: گالینگور آبی عطف تیماج قهوه ای، 3گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 923]
tarkīb-ul aflāk
سجزی، احمد بن محمد، 330 - 415 قمری
sejzī, ahmad ebn-e mohammad (942 - 1025)
اهداء به: شاهنشاه ابوشجاع عضدالدوله ابوشجاع خسرو (۳۳۸ -۳۷۲ق)
کتاب مشتمل است بر سه «فصل»: 1. المدخل الی علم الهیأت؛ 2. علم الهیأت؛ 3. کیفیة تصویرها و مقادیر ابعادها و اجرامها.
[دنا 1160/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7503
آغاز: بسمله، کتاب ترکیب الافلاک الفه للامیر عضدالدوله ابی شجاع خادمه احمد بن محمد بن عبداﷲ الجلیل (کذا) السنجری (کذا )؛ انجام: والسابع نو و هذه صورتها (ناقص) خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوایی، 10گ، 15 سطر (6/7×12/7 )، اندازه: 16/6×21/5سم [ف: 8 - 86]
tarkīb-ul iksīr-il ḥaywānī-yil insānī (min šuḏūr-iḏḏahab fi-l iksīr)
انصاری مغربی، علی بن موسی، ۵۱۵ - ۵۹۳ قمری
ansārī-ye maqrebī, ‘alī ebn-e mūsā (1122 - 1198)
[دنا 1160/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3119/6
آغاز: من الشذور رحمه اﷲ فی ترکیب الاکسیر الحیوانی الانسانی: خذ من الحجر الکریم مهما شئث و اغسله بالماء الحاد و النطرون؛ انجام: و ایاک و ایاک تشم رایحة فانه سم قاتل، و السلام خیر ختام
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فلفل نمکی آبی فرنگی، جلد: میشن قهوه ای مغزی سبز، 4ص (91-94 )، 17 سطر، اندازه: 13×20/8سم [ف: 6 - 233]
» ترکیب الالفیة ← تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
‘tarkīb-e amsele-ye š.-e al-‘avāmel ma’a
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 417/2
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی نور قلوبنا بضوء الاسلام و زین صدورنا باضافته الایمان ... اعلم ان الامثلة الواقعة لتوضیح المسالة فی الکتاب المسمی شرح مائة العوامل المشهورة بین؛ انجام: و هذه الجملة خبر عن مبتدا و هو زید. تمت هذا الترکیب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 15 سطر (10×16/5 )، اندازه: 15×21سم [ف: 346]
tarkīb-u unmūzaj
غیر همانند:
آغاز: الکلمة علی ان مبتدا و تعریف باللام ورفعه بالضمة الفظیه؛ انجام: واو عطف علی قوله ضح والاعطف علی قوله خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25 سطر (10×15/5 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 281]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 572/2
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 93]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1085ق؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11 و 19 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 2 - 612]
tarkīb-e besmelah
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8914/26
آغاز: بسمله. در نحو با حرف جر است اسم مجرور است ببا مضافست باﷲ
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن زیتونی با ترنج و سرترنج، 1ص (215 )، ابعاد متن: 7/5×16/5، اندازه: 12/3×23/6سم [ف: 29/1 - 314]
tarkīb-band
صابرا، درویش
sāberā, darvīš
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10197/3
آغاز: کنم ستایشت ای ذات واحد متعال؛ انجام: بریز پرده هر ذره پنهان.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 4ص (15-18)، اندازه: 14×20سم [ف: 32 - 244]
tarkīb-band
غیر همانند:
آغاز: مطلع: می ریخت مدام می به جامم ×× آن ساقی چشم مست مخمور؛ انجام: از رخت از نظر نهانست × بینوری دیده ام از آنست. انجامه: کاتب الحروف محمد فهدی.
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سر ترنج، 1گ (12ر-12پ )، سطور چلیپا (8×15/6 )، اندازه: 11/9×22/7سم [ف: 29/2 - 596]
آغاز: بسمله، چه ماتم است که بگرفته بزم دنیا را بپا نمود فلک رستخیز عظمی را؛ انجام: موجود: بس است قصه آن تشنه لب موجه اشک گرفت روح و برآمد بکهکشان عارف ...
ملا اسماعیل ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 28927 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج [رایانه]
tarkīb-band dar madh-e hazrat-e ‘alī ebn-e abī-tāleb
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
(1689 -) toqrā-ye mašhadī
ترکیب بندی زیبا و دلنشین است در 12 قطعه در مدح امیر مؤمنان حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام) . نسخه ای از آن همراه با یک ترجیع بند از او در فهرست نسخه های خطی کتابخانه راجه محمود آباد لکهنو، ص 353 گزارش شده است. طغرا، صاحب دیوان اشعار می باشد و نسخه هایی از دیوانش در فهارس موجود گزارش شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15114/13
آغاز: کج نشد یکموی بر ابروی آن زرین نقاب ×× با وجود آنکه می پیچد کمان در آفتاب؛ انجام: بلبل طغرا لقب از مصرع شاداب مدح ×× برگ سبزی بگذراند پیش مرغان نجف / یا رب این بلبل نوا پرداز آن گلزار باد ×× نغمه اش وقف ثنای حیدر کرار باد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمع قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 6گ (123-128)، 12 سطر (7×12 )، اندازه: 13×20سم [ف: 38 - 327]
tarkīb band-e mohtašam (tazmīn)
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن،-1270قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men (- 1854)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11961/1
آغاز: بسمله، باز این چه شورش است که در خلق عالم است ×× باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است؛ انجام: نبود صاحب عرش از میان شوی مکسور
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه شماره 11961؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور [رایانه]
tarkīb-e bey‘at
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5713/3
آغاز: بسمله. مرید کرینکا طریق؛ انجام: و مرشد مبارک هووی ط
خط: نستعلیق هندی، کا: محمد سعدالدین بن محمد صبغة اﷲ، تا:سه شنبه 7 ربیع الثانی 1310ق، جا: رائیجیور، برای حاجی سید روشن علی شاه صاحب قادری شطاری ؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 4گ (122ر-125ر )، 12 سطر (7×14 )، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 74]
tarkīb-u tahḏīb-il manṭiq
استرآبادی، حسن، ق13 قمری
estarābādī, hasan ( - 19c)
وابسته به: تهذیب المنطق تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) اهداء به: شیخ آغا بزرگ تهرانی
ترکیب نحوی است از کتاب «تهذیب المنطق» سعدالدین مسعود بن عمرتفتازانی
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5414/3-27/84
آغاز: بسمله فقوله بسمله الباء حرف جرللاستعانته او الالصاق او الملابسه اسم مجرورها متعلق بمحذوف وهو ابتدء او ابتداء مضافاً الی اﷲ؛ انجام: ای الطریق الی الوقوف علی الحق والعمل به معطوفة و «هذا» مبتداء بالمقاصد اشبه خبره «قد» حرف تحقیق «تمت» فعل «الرساله» فاعله «فی المنطق» متعلق بها فی سنة ایضا کذالک «ثمان» مضاف الیه «ثمانین وماتان» متعلق به. قد تمت بالخیر
خط: نسخ، کا: محمد محسن شریف (شیخ آغابزرگ تهرانی )، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج عطف پارچهای، 10گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 924]
tarkīb-ul jasad
چند فصل است درباره بدن انسان و قوایی که در آن نهاده شده و چگونگی ترکیب اعضا و جوارح از دید فلسفی.
آغاز: بسمله، اعلم أیها الاخ البار أیدک اﷲ عز وجل و ایانا بروح منه بأن الانسان اذا ادعی معرفة الاشیاء و هو لایعرف نفسه ...
انجام: فهذا الحیوان یتولد من بین الارض و السماء و صح قول الحکیم ان للسماء أبواباً و للارض أمناء
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3826/9-19/156
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با سر، 3گ (58-61 )، 38 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 2 - 923]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1296/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 664]
tarkīb-u jasad-il insān
فصلی است عرفانی شاید از کتاب بزرگتر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5280/1
آغاز: بسمله. فصل مماثلة جسد الانسان ترکیب الافلاک و ذلک انه لما کانت تسع طبقات بعضها فوق بعض؛ انجام: حتی تبین لهم انه الحق، واﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب تمت بحمداﷲ و حسن توفیقه خط:نسخ،بی کا،تا:قرن10؛6گ(1پ-6پ)،12سطر [ف: 16 - 105]
tarkīb-e jomal
ونلت راماراد
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3875/2
آغاز: بسمله جمل حمد مرآن بی نحو جل جلاله و عم نواله
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش گالینگور قرمز عطف تیماج قرمز، 5ص (14-18)، 11 سطر (11×16/5 )، اندازه: 16×24سم [ف: 5 - 1829]
tarkīb-e hab
گفتاری است در سه برگ بدون مقدمه و خاتمه در بیان ترکیب چند حب که آغاز مطلب «هدایة» است و شامل: حب معروف به حب ایارج، هدایة حب نشاط ... هدایه حب نزله ... هدایه حب دیگر، هدایه حب سعال جهت سرفه ... هدایه سرخی چشم ...
هدایه حب شیاف دیگر ... هدایة شیاف ابیض سرخی چشم ...
هدایه در خصوص سنگ جهنم، چنین می نماید که بخشی از کتابی است.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1090/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی و سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 14 سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3 - 1506]
» ترکیب الحجر ← الاکسیر
» ترکیب الحروف ← الحروف
» ترکیب خالد ← تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
tarkīb-e xordan-e halīle kalān
چراغ دهلوی، نصیرالدین محمود، ق8 قمری
čerāq-e dehlavī, nasīr-od-dīn mahmūd ( - 14c)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4427/1
به قول حضرت نصیرالدین چراغ دهلی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: رویه کاغذ، 11 سطر، اندازه:7/4×11/1سم [ف: 7 - 397]
tarkīb-e š.-el ‘avāmel
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7210/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، ابعاد متن: 9×13/5، اندازه: 17×22سم [ف: 16 - 489]
tarkīb-ol ‘avāmel-el me’a
حسین بن محمد، 976 - 1008 قمری
hoseyn ebn-e mohammad (1569 - 1600)
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل فی النحو جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471) این کتاب به زبان ترکی است و نویسنده آن تمام عوامل جرجانی را از آغاز تا انتها ترکیب نحوی کرده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 582/2
آغاز: رضی اله رضی فعل مفرد مذکر غایب بناء معلوم اﷲ لفظاً مرفوع فاعلیدر؛ انجام: زید یضرب فعل فاعل یضرب فاعلیه جمله جمله فعلیه نحوک ... اعرابده محلی بوق.
خط:نسخ،بی کا،تا: ربیع الاول 1062ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 45ص، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 80]
tarkīb-ul ‘awāmil-il mi’a = š.-ul ‘awāmil-il mi’a
حاجی میکائیل
hājī mīkā’īl
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل فی النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471) تجزیه و ترکیبی است از «العوامل المائه».
آغاز: بسمله. الباء عامل لفظی سماعی حرف من حروف الجارة وضعت للاستعانة.
انجام: لفظا مبنی علی السکون بناء عارضیا محلا مجرور جره بالکسرة بانه مضاف الیه و العامل مفهوم تمت
آغاز: برابر
کا: ناصر بن الحسین، بی تا؛ 54گ، اندازه: 16×22سم [ف: 2-924]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه گلپایگانی تعیین شد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (148پ-154ر)، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 40]
tarkīb-ol ‘avāmel-el me’a
نسری، ابراهیم
nasrī, ebrāhīm
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل فی النحو جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
رساله مختصری است در اعراب عوامل شیخ عبدالقاهر جرجانی.
آغاز: بسمله بسم اﷲ مذهبین: مذهب البصریین و مذهب الکوفیین فعند البصریین الجار و المجرور ظرف لغو متعلق بفعل محذوف فی حکم الملفوظ.
انجام: اسم مفرد بالاضافه الی الغایة مجرور لفظاً باللام وجره لفظاً بالکسرة و العامل فی جره لفظاً عامل لفظی سماعی اعنی اللام فی جره لفظاً عامل لفظی سماعی.
[دنا 1161/2]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت 1100.
نام مؤلف به استناد فهرست آستان قدس (ج12: 152) تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1059ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 26ص، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن عمر بن سین، تا: 1080ق، جا: قریه جقان ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 16گ، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 152]
tarkīb-ol ‘avāmel-el me’a
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل فی النحو؛ جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471)
ترکیب نحوی کتاب «العوامل المائة» عبدالقاهر بن عبدالرحمن جرجانی می باشد.
غیر همانند:
آغاز: الباء حرف جر و اسم مجرور بها و الجار مع المجرور متعلق بفعل محذوف و هو أقرأ أو أقول أو ابتدأ أو غیرها؛ انجام: و استعمالها مجرور معطوف علی معرفتها و الهاء ضمیر بارز مجرور المحل علی انه مضاف الیه للاستعمال راجع إلی مایة عامل.
خط: نسخ، کا: محمد بن فتح اﷲ حسینی، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی، 33گ (1پ-33ر )، 10 و 21 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 41 - 210]
آغاز: بسمله، الجارو المجرور متعلق بابتداء ای ابتداء بسم اﷲ،
العوامل جمع عامل و هو؛ انجام:کان یضرب مرفوعا و العامل فیه وقوعه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1253ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 15 سطر (7×12 )، اندازه: 12×18سم [رشت و همدان: ف: 1790]
آغاز: بسمله، هذا ترکیب العوامل فی النحو هذا ده؛ انجام: لفظا مرفوع میتداء و موخر ... در شهر الحرام کاتب محمود.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود، تا: 1345ق [رایانه]
آغاز: بسمله الباء حرف جر مبنی علی الکسر اضیف الاسم الی اﷲ و هو مجرور لفظا؛ انجام: معطوف علی جملة الاول لالصاق.
مختصری است در بیان ترکیب عوامل مائه جرجانی در شانزده ورق؛ خط: نسخ مغلوط، کا: باقر بن ملاخلیفه کوخانی، تا: 1273ق؛ مذیل است به شرح شمس الدین محمد فناری بر رساله مشهور اثیرالدین ابهری موسوم به ایساغوجی؛ واقف: تقدیسی، مرداد 1353؛ کاغذ: حنائی، جلد: تیماج خرمایی، 50گ (34+16 )، 14 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 12 - 46]
آغاز: الباء حرف جرمبنی علی الکسر اضیف الاسم الی اﷲ و هو مجرور لفظأ جره کسرة لفظیة
شرحی است بر کتابی که در عوامل قیاسی و سماعی نحو نوشته شده است ؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا ؛ افتادگی: انجام؛ جلد:تیماج قهوه ای، 10 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 295]
tarkīb-e ‘avāmel-e mollā-mohsen
وابسته به: العوامل فی النحو = عوامل ملامحسن؛ قزوینی، محسن بن محمد طاهر (-1150)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19643
آغاز: بسم اﷲ با حرف جراسم اسمیت مضاف لفظا مجرد؛ انجام:لا ینفع مال و لا بنون و لمثل هذا فیعمل العاملون خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج، 97گ، 14 سطر [رایانه]
» ترکیب الفاتحة ← اعراب سورة الفاتحة
tarkīb-ul qur‘ān
حسینی جزائری، عزیز، ق12 قمری
hoseynī jazā’erī, ‘azīz ( - 18c)
اهداء به: حسین پاشا وزیر بن علی پاشا بن افراسیاب سلجوقی
کتابی است در بیان ترکیب سور قصار قرآن کریم (سورة البلد تا سوره ناس).
[دنا 1162/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6512
آغاز: بسمله نحمدک یا من لا ابتداء لاوله و نشکرک یا من لا غایة لاخره ؛. انجام: والتقدیر من شرالخناس من الجنة و الناس.
خط: نسخ جلی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 32گ، 25 سطر (7/8×18/2 )، اندازه: 15×27سم[ف: 46 - 12]
tarkīb-ul qur‘ān
یکی از دانشمندان بر آن شده است که قرآن کریم را به ترتیب ترکیب و اعراب نموده و پس از ترکیب هر یک از آیات ترجمه فارسی آن را نیز ذکر نماید. مؤلف در مقدمه نامی از خود نبرده و با مراجعه به تمام نسخه نیز هیچ نامی از کسی یا کتابی دیده نشد، ولی از طرز و روش انشاء آن به خوبی معلوم می شود که نویسنده آن از دانشمندان عصر صفوی و از علمای امامیه بوده است.
آغاز: بسمله نحمدک اللهم یا من الهمنا ماهو ذریعة الی معرفته ...
بر الواح صافیه راه روان مراحل عرفان و عقول زاکیه بادیه پیمایان منازل ایمان
نسخه این کتابخانه شامل ترکیب آیات فاتحة الکتاب و سورة البقره است و در حدود 6000 بیت کتابت دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1120ق ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 15 سطر، اندازه:18×34سم [ف: 3 - 16]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 176]
tarkīb-ul qur‘ān
[دنا 1162/2]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 22560
نسخه ای است که آغاز و انجام آن کسر است، تجزیه و ترکیب قرآن به دستور زبان عربی از آیه «انهم یکیدون کیدا» از سوره الطارق تا آیه اول از سوره فلق را دارد، عناوین سوره اعلی که در هامش نگاشته شده است بدین شرح می باشد: بیان حرف ابتدا، بیان موصول، بیان لاسیما، بیان اعلال تفاعل و تفعل، بیان اسباب غیر منصرف. از مطالعه سوره اقراء چنین بدست می آید که مؤلف
کتاب دیگری در همین زمینه دارد به نام «وجوه الاعراب» چنانکه گوید: «علم - فعل ماضی. بالقلم - خفض بباء زائده - علم - کذلک. الانسان - مفعول ما- - مفعول ثانی - لم یعلم - جزم بلم.
ف. بدانکه کتابت اعلی الصناعات است و قلم که آلت کتابت است اشرف الادوات است و میان سیف و قلم در نظام مصالح و تمام و دوام منافع مباهات و مبارات است و از اینجاست که سلف گفتند - القلم الطلسم الاکبر- و قالوا القلم احد اللسانین واحد السنانین. و قالوا المصالح فی الدین و الدنیا موقوفة علی صریرة الاقلام - مصر- وفه الی صلیل الصمصام. و قالوا: و سریر الملک - مرصوع علی سریر الغضب و صلیلالغضب - و از شرف قلم است که حق بدان منت بر خلق نهاد - فقال - الذی علم بالقلم. آنگاه بقلم قسم یاد کرد فقال نون و القلم اذا افتخر الابطال یوما بسیفهم و عدوه مما یکسب المجد و الکرم کفی قلم الکتاب فخرا و رفعة من اﷲ ان اﷲ اقسم بالقلم. و آداب و رسوم که تفصیل آن این کتاب احتمال نکند و طرفی از آن در کتاب وجوه الإعراب یاد کرده ایم و آنچه لایق است از آن بدین کتاب ...» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک مورخ 1273ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 68گ، 18 سطر (7×15 )، اندازه: 11×19سم [ف: 3 - 745]
» ترکیب الکافیة ← اوفی الوافیة فی شرح الکافیة
tarkīb-ul kāfīya
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافیة ذوی الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 976
خط: نسخ، کا: کمال الدین بن فخرالدین، تا: یک شنبه 28 شعبان 970ق؛ در پایان آمده: «تمت الترکیب - الکافیة لحل المغلقات الشافیة» متن در بالای صفحات است، در ص ع آمده: «خطبه شرح قاضی میر حسین بر کافیه» این عبارت گویا به خط نویسنده نسخه باشد، زیر آن خطبه ارشاد تفتازانی است. [نشریه: 7 - 121]
tarkīb-ul kāfīya
وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافیة ذوی الادب فی علم کلام العرب ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
غیر همانند:
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 7 جمادی الاول 1068ق؛ افتادگی: آغاز ؛ اندازه: 13×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 129]
ترکیب کافیه و ؛ ... بی کا، تا: 1260ق؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 64گ، اندازه: 17×24/7سم [رایانه]
بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ قطع: رقعی [ف: 87]
آغاز: لیعلم تعریف الاعراب و مقالته لانه نقل عن المصنف رحمة اﷲ تعالی؛ انجام: و لو عکسه ای عکس ان و یلزمان ای ان و لو الفعل لفظ او تقدیر او من ثم قیل لو انک بالفتح و موضع منطلق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کمی حاشیه دارد [ف: 2 - 217]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 68گ، اندازه:15/5×26سم [رایانه]
tarkīb-e kešte-ye talā va noqre va pūlād
به نظم فارسی در 13 بیت .
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7914/3
آغاز: زرد زیبق و نقره پولاد اگر ×× کند کشته مخلوط با یکدیگر / کنی سرب مقتول را یار آن ×× دگر طبق کشته دراری دران؛ انجام: بدان هیچ دارو به مثلش دگر ×× که گفته حکیمان برنج بشر
خط: نستعلیق راسته و چلیپا، کا: غلام حیدر، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: گالینگور مشکی مقوایی عطف تیماج سرخ، 1ص (125ر )، 14 سطر (6/5×12 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 16 - 734]
» ترکیب «لا اله الا اﷲ» ← التوحیدیة
tarkīb-u lā ilāh-a illa-l lāh
کاشف یزدی، قاضی بن کاشف الدین محمد، - 1075 قمری
kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad ( - 1665)
رساله در باب ترکیب جمله «لااله الا اﷲ» و تعالیقی بر آن. شامل پنج «مبحث» است. در نسخه های خطی نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (دفتر پنجم، ص 252) مؤلف آن را قاضی بن کاشف الدین محمد یزدی معرفی کرده اند.
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه: ف294/3
آغاز: بسمله و به نستعین - له الحمدلااله الاهو - له الاسماء الحسنی؛ انجام: هذا ما اردنا ایراده فی هذه الرساله و الحمدﷲ مفیض الخیرات و معطی البرکات
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛6گ،22سطر،اندازه:9/5×15سم[ف:1 - 276]
tarkīb-e mozīl-e hame-ye amrāz
؟ ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1162/13
طباطبائی خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: آقا نور ابن حاج نقد علی، تا: قرن 12؛ 1ص (14پ) [ف: 23 - 649]
tarkīb-ul mīyāh
[دنا 1163/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9731/23
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم الدین پسر محمد یوسف گلبرگیوی، تا: سه شنبه رمضان 1328ق، جا: کتابخانه آصفیه؛ کاغذ: هندی، 10ص (378-387)، 13 سطر (13×25 )، اندازه:20×32سم [ف: 17 - 468]
at-tarkīb wa-l a‘rāb
در این رساله متنی نحوی، که گویا کافیه ابن حاجب باشد، و سوره های حمد و ایلاف و کوثر و کافرون و تبت و توحید و دو معوذه ترکیب نحوی شده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 634/9
آغاز: بسمله. الکلمة مفرد. و هو اما اسم کرجل، و اما فعل کضرب و اما حرف کقد
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی رنگارنگ، 27گ (164ر-190پ )، 13 - 17 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 432]
» ترکیب و تحلیل ← طریق المسائل العددیة
tarkīb va nemov va amrāz-e dandān (t.)
نامه نگار، علی بن رضا، ق19 میلادی
nāme-negār, ‘alī ebn-e rezā ( - 19c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (1264-1313ق )
تاریخ تألیف: 1293ق
کتابی درباره دندانپزشکی است که از زبان فرانسه به فارسی ترجمه شده، در 22 «فصل»: 1. وضع کلیه دندان و الواره (=آرواره) و لثه؛ 2. عدد اسنان و ترکیب یافتن آنها؛ 3. نبت اسنان اولیه؛ 4. ترکیب یافتن نظم دندان های اصلی؛ 5. نبت اسنان ثانیه یا تبدیل دندان های فرعی به اصلی؛ 6. نبت اسنان؛ 7. بی قاعدگی دندان ها؛ 8. امراض و رم اسنان؛ 9. وضع اسنان؛ 10. پاره دندان؛ 11. رفتن مینای دندان؛ 12. ورم قرحی داخی؛ 13. ورم و برآمدگی ریشه دندان؛ 14. صدمات وارده به اسنان؛ 15. امراض لثه و ماده اصلیه آرواره؛ 16. جراحت آرواره؛ 17. آماس و ملاست لثه؛ 18. زائل شدن آلوارها؛ 19. برآمدگی غیرطبیعی آلواره؛ 20. اثر سیلان آب دهان بر دندانها و لثه؛ 21. بد ترکیبی که در کام عارض می شود؛ 22. ملاحظاتی که باید در اهمیت دندان بشود.
[دنا 1163/2؛ فهرستواره منزوی 3294/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 871
آغاز: بسمله، ترجمه کتابی که در خصوص ترکیب و نمو و امراض دندان گفتگو می نماید. فصل اول؛ انجام: تا آنکه دندانهای ایشان اگر چه چیز مطبوعی از برای ایشان متصور نباشد اسباب نفرت از خود بجهة ایشان نگردد. ترجمه خانزاد دولت جاوید قرار علی بن رضای نامه نگار. حاشیه پایان نسخه: در دارالترجمه همایونی بتاریخ 18 جمادی الاول 1293 ترجمه شد محمد حسن (صنیع الدوله = اعتماد السلطنه).
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: محتملاً مترجم، تا: 19 جمادی الاول 1293ق، جا: طهران ؛ کاغذ: فرنگی سفید لب طلائی، جلد: مخمل آبی،105گ،10سطر(8×14)،اندازه:15×20سم[ف:2- 405]
torkīye
قراگزلو، مسعود، ق14 قمری
qarāgozlū, mas‘ūd ( - 20c)
یادداشت های سفر مسعود فرید به 12 کشور دنیاست. خود او در مقدمه نسخه شماره 10809 (ایتالیا و مصر) که اولین مجلد کتاب است ولی آخرین شماره ثبت را خورده، علت سفرها و جمع آوری یادداشت هایش را چنین نوشته است: «تاکنون برای نگارنده دو بار فرصت مسافرت به قاره اروپا دست داده است: اواخر خرداد 1326 در اجرای تصویب نامه دولت از طرف راه آهن دولتی ایران مأموریت یافتم عده ای از مأموران راه آهن را که می بایستی برای کارآموزی به اروپا بروند سرپرستی نمایم و بار دیگر در اواسط سال 1345 به منظور معاینه پزشکی. در این
دو سفر مجموعاً از دوازده کشور دیدن کردم. در مراجعت از سفر اول یادداشت های ادواری خود را در مجله راه آهن منتشر کردم، منتها برای آن که زیاد خشک و کسل کننده نباشد شمه ای از مشهودات خود را بدان افزودم ... پس از آن که سلسله مقالات در متجاوز از بیست شماره مجله منتشر شد (موقعی که از شورای عالی راه آهن به سازمان برنامه منتقل شده بودم) نفهمیدم اولیاء وقت روی چه ملاحظات و مصالحی چاپ بقیه یادداشت ها را که می رفت وارد مرحله حساسی شود متوقف نمودند و بدین ترتیب انتشار مشاهدات و مطالعات ناقص ماند. از آن تاریخ به بعد پیوسته در صدد بودم راهی برای تکمیل آن چه قبلاً منتشر شده بود منتها با خصوصیات بیشتر به صورت سفرنامه بنگارم ولی پیش آمدهای گوناگون مانع از انجام این نظر شد. به علاوه تصور می کردم پس از گذشت مدت طولانی نوشتن شرح مسافرتی که نزدیک بیست سال از تاریخ آن گذشته بی مورد و خالی از فایده خواهد بود ... در بازگشت از سفر دوم در صدد برآمدم یادداشت های سفر گذشته را با یادداشت های سفر اخیر توأم نمایم و بدین ترتیب شرح یک مسافرت دو راهی را که مشتمل بر دوازده کشور است (لبنان، مصر، ایتالیا، سویس، بلژیک، فرانسه، انگلستان، از یک طرف و ترکیه، یونان، یوگسلاوی، اتریش، آلمان از طرف دیگر) با هم تلفیق می شود». پس از آن می نویسد که قسمت مهمی از اطلاعات از راهنماها و کتب و منابع مختلف اقتباس و استخراج شده، زیرا در سفر اول به واسطه اشتغال به مأموریت و در سفر دوم به علت ضیق وقت موفق نشده تمام جاهای دیدنی مسیر خود را ببیند. از تاریخ هایی که در این مجلد و مجلدات دیگر آمده دانسته می شود وی در سال های 1346 و 1347ش به تدوین این سفرنامه ها اشتغال داشته است. در شماره 10802ص 120-121 از سفرنامه پدرش به اروپا یاد می کند که 40 سال پیش در 1325ق نوشته شده بود و گفته که وی گزارش روزانه و وقایع ایام خود را از اوایل عمر تا آخرین روز زندگی نوشته است.
آغاز: ناحیه مدیترانه. آنتالیه، ایالت انتالیه در جنوب غربی آسیای صغیر کنار دریای مدیترانه واقع شده است؛ انجام: که در دامنه به چرا مشغولند بسیار جالب است در سینه کوه نقوشی از دوره های ما قبل تاریخ دیده می شود
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با تصویرها و نقشه هایی که از کتابی جدا کرده و در آن چسبانده اند ؛ اهدایی: مسعود فرید، آبان 1371 ؛ جلد: مقوای ساده، با روکش پلاستیکی، فنری، رو و پشت جلدها عکسی از مناظر همان کشور گذاشته اند، 60گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 20 - 336]
آغاز: از چه راه می توان به ترکیه رفت؟ تا موقعی که راه آهن ایران به ترکیه متصل نشده چنان چه گران بودن قیمت مطرح نباشد؛ انجام: مانند سایر شهرهای آسیای صغیر تحت سلطه حکومت های مختلفی بوده است. محصولات عمده آن سیمان، آرد و مصنوعات است
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی و اصلاحات. در آغاز نوشته شده که خط خوردگی ها به خاطر اظهارات وابسته فرهنگی سفارت ترکیه بوده ؛ جلد: مقوای ساده، با روکش پلاستیکی، فنری، 98گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 20 - 339]
tarmīmāt dar matla‘-e anvār 14
اختر رضوی، سعید، قaxtar ra
zavī, sa‘īd ( - 14c)
استدراکاتی است بر کتاب «مطلع الانوار» سید مرتضی حسین صدر الافاضل که مؤلف به برخی اشتباهات در نام اشخاص یا نام کتاب ها و تاریخ های مختلف برخورد کرده و آنها را اصلاح نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2005
آغاز: آقا حسن (قدوة العلماء) رساله اصلاح ج 33 نمبر 5 ص 69 (جمادی الاولی سنة 1348) مین آپ کی وفات هر جو حالات نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - تانزانیا ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ برخی از ترجمه ها به فارسی ترجمه شده؛ 181ص [عکسی ف: 6 - 12]
tarwīyat-ul ġalīla fī š.-i du‘ā’-il ‘adīla
حسینی بنائی، اسماعیل بن نجف
hoseynī banā’ī, esmā‘īl ebn-e najaf
وابسته به: دعاء العدیلة
[2/1163 دنا]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 177/2
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1258ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 43گ (23پ-65پ )، 10 سطر (9×13 )، اندازه: 15/5×20سم [ف: 254]
tarwīj-ul arwāḥ fī tahḏīb-iṣ ṣiḥāḥ
زنجانی، محمود بن احمد، - 656 قمری
zanjānī, mahmūd ebn-e ahmad ( - 1259)
وابسته به: صحاح اللغة = تاج اللغة و صحاح العربیة = الصحاح؛
جوهری، اسماعیل بن حماد (-393)
مؤلف دو گزیده از صحاح اللغه جوهری دارد و این گزیده نخستین او است؛ گزیده دوم او به نام «تنقیح الصحاح» است. نام کتاب در دیباچه هست. با اسقاط شواهد و قواعد و مکررات، مشتمل بردو جلد در یک مجلد.
آغاز: بسمله و به ثقتی الحمدﷲ مانح الاعلاق و فاتح الاغلاق و صلواته علی سیدنا محمد المبعوث بمحاسن العادات ... اما بعد فما یخفی علیک ان اللغة العربیة من اجل العلوم قدرا ...
چاپ: قاهره، محقق: عبدالسلام محمد هارون و احمد عبد الغفور عطار، دارالمعارف 3 ،جلد، 1372ق.
[کشف الظنون 1073/2؛ هدیة العارفین 405/2؛ الذریعة 170/3؛ چلبی 282/1 و 76/2]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: سه شنبه 22 ذیحجه 771ق (پایان جزو 1 )؛ کاغذ: سمرقندی، 334گ، 21 سطر (10×17/5 )، اندازه: 16/5×24سم [ف: 17 - 38]
آغاز: برابر؛ انجام: و سقطت الالف التی فی اسجدوا لانها الف وصل و ذهبت الالف التی فی یا لاجتماع الساکنین لانها و السین ساکنتان و هذا آخر الکتاب و اﷲ الموفق للصواب.
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 23 شعبان 1037ق؛ مصحح، محشی؛ تملک به تاریخ 1169 ق؛ مهر: «یا امام محمد مهدی» (بیضوی)، «شرف یافت نامم زنام محمد» (بیضوی) ؛ جلد: تیماج سیاه، 301گ، 23 سطر، اندازه: 13×26سم [ف مخ ]
آغاز: برابر؛ انجام: و سقطت الالف التی فی اسجدوا لانها الف وصل و ذهبت الالف التی فی یا لاجتماع الساکنین لانها و السین ساکنتان ...
خط: نسخ، کا: جعفربن باقر، تا: چهارشنبه 25 صفر 1080ق؛ کاغذ: سمرقندی حنایی، جلد: چرمی، 305گ، 21 سطر
(10×17/2 )، اندازه: 18/5×25/2سم [ف: 13 - 26]
آغاز: برابر؛ انجام: لانها و السین ساکنتان و هذا آخر الکتاب و اﷲ الموفق للصواب.
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 19 رجب 1092ق؛ محشی؛ تاریخ روز یکشنبه 26 محرم 1084 در پایان جزو دوم هست؛ تملک: محمد باقر بن حاجی نجفعلی ارانی در ربیع الاول 1207ق ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 185گ، 23 سطر (3/5×9 )، اندازه: 11×18 سم [ف: 10 - 1991]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 14 شعبان 1099ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 185گ، 33 سطر (1×21 )، اندازه: 18×29سم
[ف: 16 - 229]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آبی، قطع: رحلی [میراث شهاب: س7ش3-4 - 24]
خط: نسخ، کا: عبدالصانع بن محمد صادق سبزواری، بی تا؛ مصصح؛ قطع: رحلی کوچک [ میراث شهاب: س9ش2 - 7]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1293]
tarvīj-e maslak-e azalī dar qebāl-e bahā’ī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 568
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی انسدت السبل الی عرفان؛ انجام: رب العرش العظیم و له الحمد رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 125]
tarvīj v-a tašhīr-ol la‘n (t.)
ترجمه رساله ترویج و تشهیر اللعن است. متن عربی آن از زین الدین علی بن عبد العالی است و در آغاز آن چند شعر در ستایش پادشاه وقت دارد.
[دنا 1163/2 فهرستواره منزوی 202/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 5166/1
آغاز: در مدحت شاه مغفرت پناه گفته شده: گردون خجل از همت والای وی است بر اوج سپهر نور ماه و خورشید ازتاج بهیلی عرش فرسای وی است ... طایفه ای از محرمان شیطان سیرت ...
علم اضلال واغوای افراشته ... اما چون مختصر مذکور بلغت عربی مسطور بود؛ انجام: و منع اجتهاد و وجوب تقلید آن جماعت در احکام دینی کلا باطل و سخنی است بیحاصل ... و موجب مساعدت و معاونت سلطان می گردد
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی بن محمد حسن بن محمد ربیع بن محمد رحیم، تا: رجب 1116ق؛ 20گ (1ر-20پ )، 17 سطر[ف: 302 - 15 ]
tarvīh-ol arvāh be-tarjomat-e xotbat-e š.-el mesbāh
وابسته به: ضوء المصباح = شرح المصباح؛ تاج الدین اسفراینی ، محمد بن محمد (-684ق)
ترجمه فارسی خطبه «ضوء المصباح» تاج الدین محمد بن محمد
اسفراینی(- 684ه) است. شارح از اهل سنت بوده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15190/3
آغاز: حمد سراسر اشراق و سنا که اضواء ارض و سما از آن اقتباس ضیا کنند حضرت نور الانواری را سزد که مصباح دل را بضوء ایمان و هدایت بر افروخت؛ انجام: حضرت حق سبحانه و تعالی ولی توفیق یعنی بخشنده آنست و به ثابت گردانیدن آرزو لایق اوست و کفایت کننده کارهای من اوست و اوست بهترین وکیل و کفیل من تمام شد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: شرقی، 7گ (10-16 )، 15 سطر، اندازه: 7×14/5سم [ف: 38 - 563]
tarwīḥ-ul arwāḥ min ‘ilal-il ašbāh
مصری، لطف الله بن سعدالدین، - ۹۳۱ قمری
mesrī, lotf-ol-lāh ebn-e sa‘d-od-dīn ( - 1525)
کتاب مفصلی است در طب شامل «مقدمه» و بیست «قول» و «خاتمه»: مقدمه دارای 15 «مسلک»؛ قول 1. احوال الدماغ؛ 2.احوال العین؛ 3. احوال الاذن؛ 4. احوال الاتف؛ 5. احوال اللسان؛ 6. احوال الحلق و المریء و القصبة الهوائیة؛ 7. احوال الرئه و الصدر؛ 8. احوال القلب و الثدیین؛ 9. احوال المعدة؛ 10. احوال الکبد؛ 11. احوال الطحال و المرارة؛ 12. احوال الامعاء و المقعدة و انواع الاسهال؛ 13. احوال الکلیه و المثانه؛ 14. احوال اعضاء التناسل؛ 15. احوال المفاصل؛ 16. احوال الحمیات و فساد الهواء؛ 17. احوال الحمیات و فساد الهواء؛ 18. احوال البثور و الاورام؛ 18. احوال القروح و الجراحات و الصدمة و الکسر؛ 19. احوال الزینة؛ 20. احوال السموم المشروبة و اللسوع و العضوض. هر کدام شامل سه «تعلیم» و قول بیستم در چهار «تعلیم»؛ خاتمه در پنج «بحث» در طبائع المرکبات و العقاقیر و الاکیال و الاوزان.
چلبی «در ترویح» از ترویح الارواح حکیم الدین محمود تبریزی یاده کرده است، بروکلمان (ذیل 2: 219 و 625 ) «ترویح الارواح من علل الاشباح» را از فخرالدین محمد بن محمد بن علی خجندی نجیب الملة و الدین که برای سلطان خدا بنده ساخته می داند و از «ترویح الارواح من علل الاشباح» خواجه لطف اﷲ بن سعد الدین فاروقی (- 931) نیز یاد می کند. در منابع نیز به افراد متعددی نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله، اﷲ احد علی ان جعلنی بقدرته طالبا لمعرفة ماهیة موالید الارکان و جعلنی برحمته راغبا فی محافظه امزجة افراد انسان ... فرغت من تنمیق شرح تلویح تنقیح المکنون من مباحث القانون فقد جمعت لنفسی اوراقا محتویة علی تعریفات الامراض
... و سمیتها بترویح الارواح من علل الاشباح ...
انجام: و جدیرا بان یرزق فی التایید من اﷲ المقال.
[الذریعة 170/4؛ مخطوطات الطب فی المتحف العراقی ص65؛ الطب الصیدلیة ص65 ؛ کشف الظنون 1-402؛ دنا 1163/2]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: وزیری [نشریه: 4 - 459]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: حیدر قلی بن نور محمد جان کابلی در دوشنبه 5 شعبان 1321؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای 410گ، 27 سطر (10×19 )، اندازه: 16×28سم [سنا: ف: 1 - 11]
خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم (مقداری از نام در ترمیم از بین رفته است )، تا: شنبه 16 شوال 1020ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمود بن عبدالحسین طبیب قزوینی به سال 1335ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سر ترنج، 285گ، 31 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 20 - 157]
نام مؤلف با استناد به نسخه ملک (101/1) و مجلس سنا (12/1) ذکر گردید؛ خط: نسخ، کا: عبدالسلام بن محمود شیرازی، تا: 1043ق؛ تملک: محمد طاهر طبیب پسر محمد باقر طبیب افطسی در 1136ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 504گ، 28 سطر (10×18 )، اندازه: 19×25سم [ف: 16 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ خاند محمد پسر خاند محمد، تا: 24 رمضان 1057ق، جا: دولت آباد کهن ؛ تملک: محمد محسن بن معزالدین محمد طبیب در ربیع الثانی 1232 در دارالخلافه ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 387گ، 31 سطر، اندازه: 13/4×24/2سم [ف: 1 - 101]
منتخب آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (5پ- 9پ)
[مختصر ف: 176]
آغاز: بسمله، الصداع وجع فی عضو من أعضاء الرأس و هذا التعریف غیر جامع و مانع اقول و الصحیح أن یقال أنه وجع فی الرأس قال الشیخ فی القانون أکثر قولنا الرأس؛ انجام: ضماد: ان الاضمدة کلها لفعل من وقت الترکیب الی قریب عام. ظلف ان الاظلاف المستعملة از حکیم الدین تبریزی دانسته است؛ از آغاز کتاب تا بحث سوم خاتمه ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم رستم آبادی، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج با سر، 475گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 925]
tarwīḥ-ul qulūb bi-laṭā’if-il ġuyūb
بندی از آن درباره سورة الفاتحة با چند فائده
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 441/34-ف
نسخه اصل: با یزید ولی الدین ش 1819 ؛ بی کا، تا: قرن 9 [فیلمها ف: 1 - 475]
tarwīḥ-u rawāḥ min-aṭ ṭibb-il manẓūm
احمدی ، احمد بن ابراهیم (-۸۱۵ق)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 359بخش3
نسخه اصل: از نسخه ای به شماره 3595، وقف محمود به نوشته احمد شیخ زاده؛ بی کا، بی تا؛ 177گ [ف: 153]
» تریاق ← منافع تریاق
» التریاق ← الاتفاق و الافتراق لصنعة التریاق
» تریاق ← تراکیب و معاجین و تریاقات
at-teryāq
تریاق، تریاک و اجزاء و خواص آن پادزهر پزشکی که در قرن نهم و دهم برای جلوگیری از مسمومیت ها شناخته شده است و سپس در قرن های پسین نتیجه تخدیرکننده آن آشکار و مورد استفاده و سپس مورد سوء استفاده قرار گرفت، در این رساله فارسی روشن شده است. نام کتاب و مؤلف شناخته نیست شاید «تریاق فاروق» باشد. در سه «جزء»: 1. سبب ترکیب تریاق؛ 2. وجه انتخاب اجزاء تریاق؛ 3. اجزاء تریاق؛ و در آخر فایده ای در محاسن تریاق.
آغاز: فائده در بیان سبب ترکیب تریاق و اجزاء او، مشتمل بر سه جزء، جزء اول در بیان سبب ترکیب تریاق علی الاطلاق، پوشیده نماند که متقدمین حکما [الذریعه ج 4 ش 844]
آغاز: برابر؛ انجام: و بعضی بر این نسخه شش داروی دیگر اضافه نمودند ... رادند طویل بزرنیخ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: پارچه کلفت خاکی رنگ، 16گ (49-64 )، 16 سطر
(8×17 )، اندازه: 13×22سم [ف: 17 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا و چهارصد و هشتاد و شش سال باشد باندک تفاوتی که در بعض نسخ مذکور است.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: چرم زرد، 9گ (175پ-183پ)، اندازه: 17×21سم [مؤید: 2 - 209]
teryāq-e a‘zam
طبیب گیلانی، عبدالکریم بن عبدالغنی، ق13 قمری
tabīb-e gīlānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e ‘abd-ol-qanī ( - 19c)
اهدا به: شاهزاده اکرم اعظم
اثری در شناخت سموم و چگونگی درمان بیماری هایی که به واسطه استعمال آنها پدید می آید، در یک «مقدمه» و پنج «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه در شناخت تریاق و سم؛ مقاله 1. سموم معدنیه و عوارض و علاج آن؛ 2. سموم نباتیه و عوارض و علامات آن؛ 3. سموم حیوانی و عوارض و علاج آن؛ 4. اغذیه ای که از آنها عوارضی حاصل می شود؛ 5. ادویه مفرده و مرکبه ؛ خاتمه در تشریح اعضا و منافع و حکم آنها.
آغاز: سپاس و ستایش حکیمی را سزاست که نبض صحت و فساد موجودات در دست قدرت اوست
انجام: و اسأل اﷲ أن یرزقنا الثواب یوم یقوم الحساب [فهرستواره منزوی 3368/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین اصفهانی، تا: یک شنبه 6 ذیحجه 1250ق، جا: مدرسه سید بروجرد، به دستور میرزا ابو الحسن طبیب اصفهانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ، 15 سطر، اندازه:14/5×20/5سم [ف: 18 - 295]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 109گ، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 291]
tiryāq-u barši‘ṯā
علی بن ملکا
‘alī ebn-e malekā
در آن از ابن سینا و ابوالبرکات یاد شده است، سپس پراکنده ها است.
[دنا 1164/2]
آغاز: تریاق برشعثا من صنعة الحکیم الاجل الاوحد ابی البرکات علی بن ملکا، اسرار العلوم و ذخائر العلما؛ انجام: من الادویة العربیة غیر المألوفة و ﷲ الحمد و المنة ... و آله اجمعین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 841ق؛ کاغذ: ترمه و دولت آبادی، جلد: میشن یشمی، 5ص، 17 سطر، اندازه: 12/3×16/9سم [ف: 7 - 284]
خط: نسخ، کا: محمد متطبب، تا: 19 شوال 1246ق [نشریه: 7-233]
teryāq-ol fā’eda
بروجردی، محمد حسین بن عبدالغفور
borūjerdī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abd-ol-qafūr
در ادعیه ای است که برای امراض و بیماری ها رسیده است از کتب علمای امامیه صلوات اﷲ علیهم
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1899/5
آغاز: الحمدﷲ ... چون این بنده خاکسار واین ذره بی مقدار ...
سیر درکتب علماء امامیه رضوان اﷲ علیهم نمودم وازآنها بعض ادعیه متفرقه مسوده نموده بودم خواستم که آنها را به رشته تحریر؛ انجام: برای کسی که مبتلا شود به بلایی از بلاهای فادحه یعنی بلاهای گران مثل خوره و غیر آن می گذار دست خود را بر سر صاحب آن پس می گویی: بسم اﷲ والی اﷲ و ما شاء اﷲ و لاحول
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ، 22 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 1 - 445]
» تریاق فاروق ← منافع تریاق فاروق
teryāq-e fārūq
شیرازی، حسین بن محمد، ق10 قمری
šīrāzī, hoseyn ebn-e mohammad ( - 16c)
اهدا به: شاه نورالدین نعمت اﷲ الباقی الحسینی در بیان اصول ترکیب تریاق و تأثیر آن در دوای درمان، در یک «مقدمه» و سه «رکن» و یک «خاتمه»: مقدمه در لفظ تریاق و کشف کننده آن؛ رکن 1. بیان قرص اسفل؛ 2. ادویه مفرده؛ 3. سبب ترکیب تریاق و وجه اختیار آن ؛ خاتمه در بیان اسنان تریاق و قواعد امتحان.
آغاز: بسمله. حمد و سپاس سزاوار حکیمی است که ترکیب بدن انسان را از اجزای لطیفه و جواهر شریفه ترتیب نمود ... و بعد چنین گوید فقیر حقیر کمال بن نور بن کمال الطبیب شیرازی ...
که چون به شرف خدمت حضرت فلک رتبت کیوان مرتبت مشتری منزلت مهر سپهر حشمت و جلال میر اوج رفعت و اجلال ... شاه نور الدین نعمة اﷲ الباقی الحسینی ... مشرف گشت ... چنین به خاطر فاتر رسید که تحفظ لمجلسه السامی و محفله النامی رساله ای جامع کامل در بیان اصول ترکیب حاوی بر قانون ترتیب ... در اختیارات اجزاء و وجوه تاثیر تریاق کبیر ...تألیف نماید و بدرر فراید و غرر فواید از کلام متقدمین و متاخرین بیاراید.
انجام: اما در امراض معده و مانند آن اگر حل نسازند بلکه همچنان بدهند که فرو برد در معده بیشتر درنگ کند و اثرش بهتر ظاهر شود. هذا آخر ما قصدنا ایراده فی هذه المقاله و الحمد ﷲ الذی ایدنا لا تمام هذه الرساله.
چاپ: با تصحیح دکتر سید حسین رضوی برقعی، گنجینه بهارستان، علوم و فنون-2، پزشکی-2، مسلسل 10، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تابستان 1386ش، صص 149- 326
[دنا 1164/2؛ نسخه های منزوی 505 و 506؛ فهرستواره منزوی 3369/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سالک الدین حموی، تا: 999ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی زرد، 51گ (69-119 )، 25 سطر، اندازه: 15×23/5سم [ف: 22 - 123]
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد ظهیر بن محمد صفی، تا: قرن 11
[نشریه:3 - 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد تقی بن جمال الدین کرمانی، تا: 1067ق؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین زیبا؛ تملک: آقا یاقوت؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ (126پ-202ر )، 15 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 7 - 148]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح رنگین، جلد: ت یماج قهوه ای، 42گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم[ف: 313 - 15]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 55گ (104پ -158پ )، 18 سطر، اندازه: 11×19/7سم [ف: 7 - 406]
teryāq-e fārūq
فخرالدین طبیب
faxr-od-dīn-e tabīb
[دنا 1164/2؛ فهرستواره منزوی 3369/5]
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 427/2
آغاز: نسخه ای که مولانا ... قرص اثقیل؛ انجام: مرهم ساخته ضماد کنند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1023ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 409ص (208-616 )، 23 سطر، اندازه: 18×23/5سم[ف: 127 - 2]
teryāq-e fārūq
حسینی مازندرانی، عبدالصمد بن عبداﷲ، ق13 قمری
hoseynī māzandarānī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 19c)
اختلافات بین فرقه شیخیه و متشرعه را در چهل و سه «مسئله» ضبط کرده و در استخراج این 43 اختلاف از کتاب های شیخ احمد احسائی و سید کاظم رشتی و حاج کریم خان کرمانی استفاده کرده است. نخستین مسئله در علل اربعه بودن ائمه طاهرین (علیهم السلام) است و در ذیل این مسئله، 20 تن از تکفیرکنندگان شیخ احمد را نام برده است. همان کتابی که به سید محمد حسین شهرستانی نیز نسبت داده شده است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و ...
اما بعد چنین گوید بنده فانی عبدالصمد بن عبداﷲ الحسینی المازندرانی لارانی عفی اﷲ عنه که بعضی از اخوان دین خواهش نمودند از این بی بضاعت که بیان کنم جهت فرق و اختلاف ما بین طایفه متشرعه و فرقه شیخیه را که در چند مسئله.
انجام: و دور نیست که نزاع لفظی باشد و تفصیل این مطالب بکار عوام نمیخورد لهذا از آن اعراض نمودیم و بهمین مقدار اکتفا کنیم که مشت نمونه خروار است و قطره حاکی از بحر زخار است و اﷲ یهدی من یشاء الی صراط مستقیم چاپ: مشهد، 1308ق، سنگی، جیبی، 224ص
[دنا 1164/2؛ فهرستواره منزوی 220/9]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3530
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: اواخر قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج عنابی، 161ص، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 10 - 1485]
teryāq-e fārūq
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255 - 1315 قمری
šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (1839 - 1898)
تاریخ تألیف: ربیع الاول 1301
مؤلف در آغاز می گوید: «... بعضی از اخوان دین خواهش نمودند از این بی بضاعت که بیان کنم جهت فرق و اختلاف ما بین طایفه متشرعه و فرقه شیخیه را که در چه مسأله خلاف دارند و منشأ نزاع چیست و حق با کیست». این رساله دارای دو تحریر است و در تحریر دوم در سبک نگارش مقدمه آن تغییراتی داده شده و به شیوه منشیانه درآمده و با ذکر نام ناصرالدین شاه و ولیعهدش مظفرالدین شاه قاجار آن را آماده اهدا به دربار نموده است، از مسأله سی و پنجم به بعد چند مسأله بر مسائل تحریر دوم افزوده و سه مسأله آخری را به 8 مسأله رسانده است و از این روی تحریر اول به مسأله 38 و تحریر دوم به مسأله چهل و سیم ختم می شود. در پایان این تحریر مؤلف به آوردن تخمیس قصیده سید رضی (که در مدح حضرت امیر سروده بوده) پرداخته و ابیات آن را در مصاریع چهارم و پنجم مخمس خود جای داده است. شباهت بسیار این رساله با رساله منسوب به عبدالصمد بن عبداﷲ حسینی مازندرانی -- که در کتابخانه مجلس معرفی شده و در سرآغاز نیز جز آنجا که نام مؤلف ذکر شده، با هم شباهت تام دارد و در ذکر موارد اختلاف با تحریر دوم این مؤلف نزدیک می شود -- می رساند که این دو یک رساله بوده و چرا نام دو نفر در ابتدا آمده جای بررسی دارد.
آغاز: بعد عنوان و بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد ... اما بعد چنین گوید بنده فانی محمد حسین الحسینی الاصبهانی ... که بعضی از اخوان دین خواهش نمودند از این بی بضاعت ...
چاپ: مشهد، 1308ق، سنگی، جیبی، 224ص
[دنا 1164/2؛ مکتبة امیرالمؤمنین 150/1؛ فهرستواره منزوی 220/9]
شرح و حواشی:
1 - رد تریاق فاروق
آغاز: برابر؛ انجام: و آیه برآن نازل گردید و بعد به آیه دویم نسخ شد فافهم ... تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی لیلة الثلثا الثالث و العشرین من ربیع الاول سنه 1301.
خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1301ق؛ واقف: اشرف السلطنه، شعبان 1334 ق؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن زرشکی، 86گ، 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 64]
آغاز: بعد عنوان و بسمله. حم والکتاب المبین. انا انزلناه فی لیلة مبارکة ... آغاز مخمس: بسمله. مماسنح بالخاطر الفاتر تخمیسا لقصیدة سیدناالرضی رضی اﷲ عنه فی مدح سیدنا امیرالمؤمنین تم؛ انجام: که نزاع ایشان لفظی باشد و تفصیل این مطالب به کار عوام نمی آید لهذا از آن اعراض نمودیم واﷲ یهدی من یشاء الی صراطه مستقیم تمت علی ید الجانی مؤلفه الشهرستانی عفی اﷲ عنه 16 محرم 1307.علیهم اللعن ماغیث سقی شجراً علیهم اللعن
مادار السماء و جری علیهم اللعن ما کرالحدیدان
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1307ق؛ دارای سرلوح، مجدول، دارای کمند؛ واقف: محمد علی شهرستانی (فرزند مؤلف)، جمادی الثانی 1317 ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: تیماج دارچینی، 105گ، 10 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 64]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 7 - 685]
خط: نسخ، کا: عبدالهادی حسینی شهرستانی (عمو زاده مؤلف )، تا:پنج شنبه 18 شوال 1305ق؛جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قهوه ای،39گ (43پ-71پ)، اندازه: 14/5×18/5سم [ف: 15 - 228]
خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالصمد مازندرانی اصفهانی، تا: جمعه 23 ربیع الاول 1305ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 74گ، 15 سطر، اندازه:13/5×18/5سم [ف: 19 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آدینه 6 شعبان 1307ق؛ در پایان اشعار فارسی از سید احمد لاهیجی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 319گ، 17 سطر (8×15/5 )، اندازه: 15×22سم [ف: 32]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1310ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر تملک: «عبده سلیمان »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 8گ (105-112 )، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 1017]
آغاز: برابر؛ انجام: و بهمین مقدار اکتفا کنیم که مشت نمونه خروار و قطره حاکی از بحر ز خار است و اﷲ یهدی من یشاء الی سواء السبیل.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن آخوند ملا عبدالعظیم روضه خوان، تا: جمادی الاول 1315ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (1ر-26ر )، 25 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 8 - 344]
teryāq-e fārūq
غیر همانند:
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: بسمله. در امتحان جودت و ردائت تریاق فاروقی و غیر آن. بباید دانشت که امتحان جودت و ردائت تریاق فاروق چنان کنند که انسانرا مسهل قوی دهند چون شحم حنظل و محموده؛ انجام:پس اگر شیر ببندد غیر مغشوش بود و اگر نبندد مغشوش و اﷲ اعلم
در این رساله از آزمایش تریاق فاروق و حجر التیس و حجر الحیه و دهن بلسان گفتگو گردید؛خط:نستعلیق،بی کا، بیتا [ف: 4-737]
at-tiryāq-ul fārūqī = d.-u ‘abd-ul-bāqī al-‘umarī = albāqīyāt-uṣ ṣāliḥāt
فاروقی س، عبدالباقی بن لیمان، ۱۲۰۴ - ۱۲۷۹ قمری
fārūqī, ‘abd-ol-bāqī ebn-e soleymān (1790 - 1863)
اهداء به: علی رضا پاشا افندی تاریخ تألیف: 1270ق؛ محل تألیف: نجف اشرف منظومه ای است در ستایش امامان شیعی (و قسمتی از دیوان اوست) و نخستین بند آن دیباچه مانندی است بر این کتاب او با.ستایش محمود افندی و عبداﷲ افندی بهاء الدین و فهمی افندی عمری موصلی و عبدالغنی افندی و جمیل افندی و سید صالح قزوینی نجفی و عباس عزاوی و محمد جابر کاظمی و شیخ ابراهیم نجفی و عبدالقادر موصلی و شیخ صالح تمیمی، به نظم و نثر عربی بر این کتاب.
برخی منابع همچون بروکلمان «الباقیات الصالحات» را به صورت دیوانی متفاوت از «التریاق الفاروقی» معرفی کرده اند، برخی دیگر همچون الذریعه «الباقیات الصالحات» را همان «التریاق الفاروقی» دانسته اند و در فهرستواره منزوی اولی بخشی از دومی دانسته شده است.
آغاز: بسمله. صنوطه المصطفی و ابنته ×× مع سبطیه الکنوز المقفلة / نقط رصعت الباء مع النون ×× و الباء التی فی البسملة چاپ: نجف، دارالنعمان 1384ق
[الذریعه 11/3-12 ؛ فهرستواره منزوی 266/10؛ بروکلمان ذیل 782/2؛ اعلام 1288/2؛ معجم المؤلفین 71/5؛ المتحف العراقی ص 271 و 566؛ نشریه 10/86]
آغاز: برابر؛ انجام: و بنعت اصحاب العباء ×× لقد زکا ارخت غرسی
کا: ابوالقاسم بن اسمعیل خوانساری، تا: 27 ذیحجه 1213ق، به فرمایش آقا میرزا محمود؛کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج سبز، 84گ (276-359)، 17 سطر (7×13 )، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 3244]
آغاز: برابر؛ انجام: قال فانا قد اضعفنا ها لک انتهی الباقیات الصالحات فی نعت اهل بیت سید السادات ؛ کا: مرتضی موسوی، تا: 1295ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج، 53گ، 18 سطر قطع: جیبی [رایانه]
teryāq va somūmāt
رساله ای در بیان سمومات و تریاقات است در سه «باب»: سموم معدنی و نباتی و حیوانی.
خط: نسخ، کا: اقل الاطباء حسین بن علی، تا: 25 ربیع 1311ق؛ مهر: «قوام الاطباء 1314» (بیضی)، «حسن 1311» (بیضی) ؛ جلد: تیماج سرخ، 12گ (296پ-307ر )، 15 سطر، اندازه: 17×22سم
[مؤید: 3 - 58]
teryāk
عماد الدین شیرازی، محمود بن مسعود، - 984 ؟ قمری
‘emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd ( - 1577)
مشتمل بر خواص و منافع و مضار تریاک و افیون و علامات تریاک صحیح و فاسد. جز رساله «خواص افیون » شیرازی است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10810/2
آغاز: الحمد ﷲ المحمود فی کل فعاله ... اما بعد بنابر ذوق و وجدان و عقیده غیر مرضیه بعضی مردمان؛ انجام: و از برای نفخ قولنج بطیخ اصل السوس
خط: نستعلیق، کا: محمد اکمل بن محمد افضل بن کمال الدین واعظ محرر یزدی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (57ر -67ر )، 10 سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 27 - 230]
tazkiyat-ul arwāḥ ‘an mawāni‘-il aflāḥ
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736 ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad ( - 1336)
اهداء به: سید فخرالدین بن مرتضی بن حسن حسینی کتابی است در حکمت عملی که در آن از کتاب اخلاق ناصری خواجه نصیرالدین طوسی بهره جسته است. در یک «مقدمه » و سه «مقاله » و «خاتمه»: مقدمه در مبادی؛ مقاله 1. مسائل، در سه باب؛ 2. سیاست منزل، در هفت باب؛ 3. تدبیر مدن، در هفت فصل و خامه. مدرس رضوی می گوید: از یکی از فضلاء قریب العهد خواجه طوسی است و او و صاحب الذریعه از مؤلف آن نام نبرده اند. در فهرست مرعشی نسخه ای از آن معرفی شده و آن را به عبدالرزاق کاشی نسبت داده است و قرینه چنین نسبتی را متذکر نشده است. در معجم المؤلفین (219/5) آن در ذیل آثار عبدالرزاق بن همام صنعانی (-826ق) آورده که ناصحیح است.
[الذریعة 171/4؛ کشف الظنون 402/1؛ ریحانة الادب 34/5؛ فهرس المحظوظات العربیة المصورة (احمد سعید خازندار) 365/1؛ معجم المؤلفین 5/219]
آغاز: الابفصل و هما تدبیر المنزل و سیاسة المدن فجمعتهما الیه فی رسالتی هذه و جعلتها وسیلة الی فلک المعالی الحسن بن ملک السعید ... علاء الحق و الدولة والدین مرتضی بن الحسن الحسینی و سمیتها تزکیة الارواح؛ انجام: و یبقی وجه ربک ذو الجلال و الاکرام.
کا: یوسف بن حسن بن علی بن احمد جاستی، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 738ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، نقل شده از روی خط مؤلف و مقابله شده؛ تملک: صفی الدین محمود بن حافظ جبرئیل، خواجه شمس الدین محمد، میر نظام الدین احمد؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سیاه، 18 سطر، اندازه: 11/6×24/5سم [ف: 7 - 308]
آغاز: اللهم لک الحمد علی الیقین من ذلک و من کل من خصصت بالسین لانک انت الملک الحق المبین ... وبعد فانی طالما شوقت الی ارتقاء مدارج الملکوت؛ انجام: و تنصب راجعة الی نحر الوهیته فینزل من اﷲ منزلة الالحاد و محط الرجل بمحلة الانفراد فهو ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد ... آملی در پایان رجب سال 777 در بغداد؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد باقر الحسینی» (مربع)، «عبده عباس» (بیضی)، «علی اﷲ فی کل الامور توکلی و بالخمس اصحاب العبا توسلی العبد ... الخزاعی» (دایره )؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سر ترنج، 148گ، 13 سطر (9×12 )، اندازه: 12/5×16/5سم [ف: 35 - 249]
tazkiyat-ul azkīyā‘
استرآبادی،محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11134/13
آغاز: الحمدﷲ الذی ... بقدرته عالم النلکون و کون بحکمته عالم الناسوت؛ انجام: و لا جعل لنا الدنیا خیر من العقبی بحق اشرف الانبیاء
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 11134 [رایانه]
tazkiyat-ol a‘māl
کرمانشاهی، اسدالله بن عبدالله ق، ۱۴ قمری
kermānšāhī, asad-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1289ق (جلد یکم )
مجالسی است مناسب با مواعظ سی روز ایام ماه مبارک رمضان و جز آن، که آیه ای عنوان شده و درباره آن تفسیر مناسب و تأویل و حکم و احادیث و شطری از مصایب اهل بیت معصومین علیهم السلام با خطبه ای در آغاز هر مجلس آورده می شود. بنا به گفته مؤلف، بناست در هر سالی آیه ای عنوان شود و کتابی جداگانه نگارش یابد با نامی مخصوص که عنوان همه این سلسله «بدائع الاخبار» باشد.
[دنا 1165/2؛ فهرستواره منزوی 393/6]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5877
آغاز: الحمدﷲ الذی بعث الانبیاء اعلاماً للعباد و نصب الاوصیاء حججاً فی البلاد ... و بعد چنین گوید خادم عترت خیر البشر؛ انجام: و بلفظ خیر و سعادت ختم خواهیم نمود این مجلس را که آخر جزء اول ...
جلد اول از کتاب اول آن سلسله است دارای بیست و سه مجلس می باشد و سال 1289 به تألیف آن شروع شده ؛ خط: نسخ، کا: رضی موسوی خلخالی، تا: 25 شعبان 1289ق، به دستور مؤلف؛ یادداشتی به تاریخ 27 شوال 1292، پس از کتاب حاج ملا باقر واعظ طهرانی اجمال سرگذشت خود را به سال 1290 از طهران به عتبات نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 216گ، 20 سطر، اندازه:15/5×21/5سم [ف: 15 - 259]
tazkiyat-ol amvāl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14916/1
خط: نسخ تحریری، کا: محمد باقر بن میرزا جانی، تا: 22 ذیقعده 1077ق؛ 17گ (2ر- 18پ) [مختصر ف: 176]
tazkiyat-ur rāwī
سبط الشهید، محمد بن حسن، 980 - 1030 قمری
sebt-oš-šahīd, mohammad ebn-e hasan (1573 - 1621)
مؤلف در مقدمه شرح استبصار خود، مطلب نسبتاً مفصلی را در قواعد جرح و تعدیل راویان آورده است که در این نسخه به صورت جداگانه آمده است. رساله ای در تحقیق اینکه آیا در صحت سند روایت، به تزکیه عدل واحد اکتفا می شود یا نه و برخی مطالب دیگر.
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل الکائنات علی وجوده اعدل شاهد و افاض علی عباده من النعم ما یقصر عنه حمد کل حامد.
انجام: و تظهر الفائدة فیما اشرنا الیه فلاینبغی الغفلة عن جمیع ما ذکرناه فانه من المهمات [دنا 1165/2 (2 نسخه)]
آغاز: برابر؛ و انجام: الثامن ظن بعض مشایخنا جهالة حال ابن الغضائری بناء علی انه احمد کما هو الظاهر و ذکرنا وجهه فی الشرح
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ ضمیمه جلد اول استقصاء الاعتبار است؛ 6گ، 23سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 1 - 44]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد بن زین العابدین موسوی خوانساری، تا: شنبه 22 ذیقعده 1268ق؛ یادداشتی در استکتاب کتاب از محمد بن حاج عبدالرحیم قزوینی اصفهانی در سال 1268 در اصفهان با مهر «یا محمد» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×15سم [محدث ارموی مخ: 1 - 380]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن یحیی، بی تا؛ مصحح، با بلاغ قرائت؛ جلد: تیماج سرخ، 9ص (33-41 )، 29سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 44 - 164]
tazkiyat-ur ruwāt min ahl-ir rijāl
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۲۴۷ - ۱۳۱۵ قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
چاپ: مشار عربی، ص451، ایران، سنگی، بی ناشر، 1317ق ،. رحلی، 63ص (ضمن رسائل ابوالمعالی )
[دنا 1165/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/4
آغاز: بسمله و به نستعین، اما بعد فهذه کلمات فی تزکیة الرواة من اهل الرجال قد اختلف فیها جماعة من علماءنا؛ انجام: بل لابد فی تأصیل الاصل من الرجوع الی ما یقتضی من الخارج تأسیس اصل کاشف عن الواقع او اصل ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1311ق؛ محشی با نشان «منه عفی عنه »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 25گ (20پ-44پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 468]
tazkiyat-os sohba = ta’līf-ol mohebba
لاهیجی، حسن بن عبدالرزاق، ۱۰۴۵ - ۱۱۲۱ قمری
lāhījī, hasan ebn-e ‘abd-or-razzāq (1636 - 1710)
وابسته به: کشف الریبة عن احکام الغیبة و النمیمة؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
ترجمه آزادی است از کتاب «کشف الریبة فی احکام الغیبة» شهید ثانی با اضافاتی از مترجم، شامل یک «مقدمه» در تعریف غیبت و ده «فصل»: 1. حرمت غیبت؛ 2. اقسام غیبت؛ 3. اموری چند که اگر چه نام خاص دارند اما از اقسام غیبت اند؛ 4. مذمت شنیدن غیبت؛ 5. اسباب غیبت؛ 6. علاج علت غیبت؛ 7. دوای غیبت؛ 8. عذرهایی که سبب گفتن و شنیدن غیبت شوند؛ 9.
کفاره غیبت؛ 10. احکام حسد، در چهار «مطلب».
آغاز: حمد و ثنای بی مثال سزای کبریای کریم بی همتایی است باقلام السنه اولیا که از ریش و نیش سخنان باطل تراشیده ... و بعد یکی اجلای اخلای کرام ... پرتو خاطر آفتاب ناظر سایه گستر ... گشته که این کمترین ... حسن بن عبدالرزاق ... رساله موسومه بکشف الریبة عن احکام الغیبة ... شیخ زین الدین ... به زبان فارسی ترجمه نمایم ... تسمیه این رساله به تزکیة الصحبة یا تألیف المحبة مناسب می نماید و مطالب آن در ضمن مقدمه و ده فصل و خاتمه سمت تحریر پذیرد
انجام: و بندگان باخلاص باشید.
چاپ: به کوشش و پیشگفتار علی صدرائی، تهران، نشر میراث مکتوب، ضمن «میراث مکتوب »، شماره 42، صص 173-260.
[الذریعه 300/3و 130/4؛ فهرستواره منزوی 393/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسن بن علاءالدین محمد طبیب تنکابنی، تا:1149ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 169ص (1-169 )، 14 سطر (6×12/5 )، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 9 - 1262]
آغاز: برابر؛ انجام: که اگرچنین کند اوهم مثل او مغتاب ونمام باشد ودر هر باب از فتنه غیبت ونمیمه وامثال اینها بترسد ازآغاز کتاب تا آخر فصل سوم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 13گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف مخ: 1 - 127]
tazkiyat-on nofūs
حسینی، محمد رضی بن محمد ق، ۱۳ قمری
hoseynī, mohammad razī ebn-e mohammad ( - 19c)
در بیان اصول دین در دو «نهج»: اجمال و تفصیل .
کاشان ؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 35
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق العباد لیعبدوه فقال عز من قائل: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون، و جعل طرق الوصول الیه فی قلوب المجاهدین
خط: نسخ مایل به نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج زرشکی، 195گ، مختلف السطر، اندازه: 18×24سم [ف: 39]
» تزوکات ← توزک تیموری
tozūk-e bāborī = bābor-nāme = vāqe‘āt-e bāborī
بابر، امپراتور هند، 888 - 937 قمری
bābor, emperātūr-e hend (1484 - 1531)
این کتاب در حقیقت خاطرات و نظرات بابر است که به زبان ترکی جغتایی و با نثری ساده نگاشته شده است و حوادث
سال های 899ق تا 936ق را در بر می گیرد. وی در این اثر بدون تعصب، عقاید و آراء خود را در موضوعات مختلف بیان کرده است. دارای مطالب سیاسی، تاریخی، حغرافیایی، طبیعی، ادبی و سرگذشت مردان روزگار خود و بسیار ارزشمند است. بخشی از بابرنامه در زمان بابر، توسط زین الدین وفایی خوافی (-940ق) به فارسی آزاد ترجمه شد. پس از آن میرزا پاینده حسن غزنوی و محمد قلی مغول حصاری نیز به دستور بهروزخان حکمران جوناگره در 994ق این اثر را به فارسی ترجمه کردند. ترجمه فارسی سوم آن به دستور اکبرشاه (963-1014ق) به سال 988ق به دست میرزا عبدالرحیم خان خانان (-1036ق) پسر بیرام خان از امیران نامور هند صورت گرفته است.
چاپ: در 1857م توسط ایلمینسکی در غازان چاپ تصویری شد؛ در 1905م بوریچ چاپ دیگری از روی نسخه حیدرآباد منتشر کرد
[استوری 530/1؛ فهرستواره منزوی 1140/2 ؛ الذریعه 20/25 «واقعات بابری »؛ نسخه های منزوی 4633/6 (30 نسخه) ؛ مشار فارسی، 645 متن ترکی و چند ترجمه آن ؛ مشترک پاکستان 393/10 به 3 نام بالا (4 نسخه )، دنا 1165/2؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی ج 11: 19]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با سرلوح؛ از کتابخانه میرزا محمد حیدر مشکوة بهادر در 18 ربیع الاول 1249 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 156گ، 17 سطر، اندازه: 14/6×24/9سم[ف: 604 - 1]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 1999 ؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمود بن خواند میر، تا: 1 ربیع الاول 998ق؛ همراه با فیلم نسخه موزه بریتانیا Add. 6588 (وقایع 982 از منتخب التواریخ و اکبر نامه) [فیلمها ف: 2 - 120]
tozūk-e bāborī (t.) = bābor-nāme (t.) = vāqe‘āt-e bāborī(t.)
عبدالرحیم خان بن محمد بیرم خان، - ۱۰۳۶ قمری
abd-or-rahm xn ebn-e mohammad bayram xn (-1633)
وابسته به: تزوک بابری = بابر نامه واقعات بابری؛ بابر، امپراطور هند (888-937ق)
به دستور: اکبرشاه (963-1014ق)
تاریخ تألیف: 998ق
آغاز: 1: قل اللهم مالک الملک تؤتی الملک لمن تشاء ...
2: در ماه رمضان سنه هشتصد و نود و نه در ولایت فرغانه، در دوازده سالگی پادشاه شدم ولایت فرغانه از اقلیم پنجم است و در کنار
چاپ: بمبئی، از سوی ملک الکتاب شیرازی، به صورن مغلوط و با افتادگی هایی، با عنوان «تجارب الملوک» ترجمه خانخانان چاپ شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3332-ف نسخه اصل: پنجاب. در فهرست نام مؤلف به صورت «نواب سپهسالار خان خانان» ثبت شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1 جمادی الاول 1021ق، جا: دهلی [فیلمها ف: 2 - 125]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3311-ف
نسخه اصل: انجمن آسیایی بنگال D. 324 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 119 - 2]
آغاز: برابر2؛ انجام: شیخ کورن و نوربیگ را به کولیار فرستاده شد، که کولیار ...
نسخه اصل: ادینبورگ EUL. O. 205؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ در 3 مجلد؛ 301گ [فیلمها ف: 2 - 117]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 87-عکسی
اصل نسخه: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: 2 - 40]
tozūk-e bāborī (t.) = bābor-nāme (t.) = vāqe‘āt-e bāborī (t.)
وابسته به: تزوک بابری = بابر نامه واقعات بابری؛ بابر، امپراطور هند (888-937ق) مترجم نامعلوم
همانندی نامعلوم
نسخه اصل: موزه بریتانیا Add. 26200 (فارسی واقعات بابری )؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 2 محرم 907ق [تاریخ احتمالاً نادرست است] [فیلمها ف: 2 - 120]
نسخه اصل: بانکیپور خدابخش که برای تعویض به پتنه بهار فرستاده شده است ؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 2 - 125]
» تزوک تیموری ← توزک تیموری
» تزوک جهانگیری ← جهانگیرنامه
tozūk-e vālā-jāhī
بیجاپوری، برهان بن حسن، ق13 قمری
bījāpūrī, borhān ebn-e hasan ( - 19c)
در تاریخ هند، مخصوصاً رویدادهای عصر آصف الدوله والاجاه محمد علی انورالدین خان فرزند ابوالمظفر جلال الدین شاه و به دستور وی، در یک مقدمه و دو دفتر و یک خاتمه بدین تفصیل: مقدمه: در سبب نظم کتاب و چند سرگذشت؛ دفتر 1. در تاریخ گذشته ملک کرناتک و آبا و اجداد والاجاه و محاربات و ج نک های وی؛ دفتر 2. در مکاتیب سلاطین و امراء و جز اینها و تسخیر بعضی از بلاد و فرزندان والاجاه ؛ خاتمه: در رویدادهای متفرقه و عجایب هند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: بسمله، حمد حضرت الوهیت، علم افرازی اقبال سخن حمد والا جاهی که دبیر بی نظیر سلطنت لا یزالش تاریخ توزک والا جاهی او بر جریده ممکنات نگاشته [استوری 779/1 و 1334]
آغاز: برابر؛ انجام: خان والا نسب مطهر علی طالعش آفتاب دوران باد.خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1198ق؛ مجدول به شنگرف و مشکی، هشت صفحه اول نسخه دارای نقاشی و بین سطرها زرین؛ مهر: «حسام اﷲ خان بهادر مهر عدم تبدیل»، «نظام الدوله حسام اﷲ خان فدوی»؛ جلد: گالینگور قرمز، 160گ، 16 سطر، اندازه: 22/5×36سم [ف: 7 - 289]
آغاز: برابر؛ انجام: معین الملک معین الامر اسد الدوله غلام
محمد مطهر علی خان بهادر ذوالفقار جنگ
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان؛ مجدول ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج با ترنج و نیم ترنج، 317گ، 15 سطر (9/5×19 )، اندازه: 18×29سم [ف: 1 - 132]
نسخه اصل: کتابخانه ملی 846-157 ؛ بی کا، بی تا؛ 281گ [فیلمها ف: 1 - 53]
» التزویج ← آداب التزویج
» تزویج ← آداب النکاح
tazwīj-u amīr-il-mu’minīn ibnat-a-h min ‘umar
اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع، ق14 قمری
esfahānī, yahyā ebn-e mohammad šafī‘ ( - 20c)
در توضیح تزویج حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) دختر خود را به عمر و ازدواج پیامبر (صلی الله علیه و اله) با عایشه منقول از سید مرتضی (ره).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10183/23
آغاز: و یقول العبد القاصر ... انی سرحت نظری فی المسئلة السابقة المنقولة عن السید المرتضی رضی اﷲ عنه فرایت و یقوی نظری؛ انجام: و ان کان منافقا به نظر احکام کثیره اخری یحقن ... و نحو ذلک کما لایخفی علی البصیر الخبیر.
خط:نسخ و نستعلیق،بی کا،بی تا؛مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز با عطف مشکی2،ص(178-179)،اندازه:11/5×18/5سم[ف:32- 219]
tazvīj-e owlād-e ādam ‘alay-he-s-salām
فتحعلی بن محمد تقی، ق13 قمری
fath-‘alī ebn-e mohammad taqī ( - 19c)
رساله ای کوتاه در بیان تزویج اولاد نخستین حضرت آدم (علیه السلام) است و اینکه بر خلاف نظریه اهل سنت که به نکاح دو فرزند مذکر و مؤنث حضرت آدم (علیه السلام) به نحو استثنایی در نکاح محارم، معتقد شده اند، شیعه معتقد ست که ازدواج ابتدایی فرزند ذکور حضرت آدم، با یک حوری بوده است که خداوند از بهشت فرستاده بود و نه ازدواج با فرزند اناث وی و پس از آن فرزندان نیز به ترتیب با عموزادگان و خاله زادگان ازدواج نمودهاند که بلااشکال است. نیز در این رساله توضیحی درباره باور غلط عوام آمده است که معتقدند حضرت حوا از ضلع چپ حضرت آدم (علیه السلام) خلق شده است، غافل از اینکه در این صورت لازم می آید، آدم (علیه السلام) با بخشی از اعضای خود نکاح کرده باشد و در این رساله چنین توجیه شده که،حوا نه از ضلع حضرت آدم، بلکه از گلی که از جانب چپ وی باقیمانده بود، آفریده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 419/7 کر
آغاز: در باب تزویج، در میان عوام شهرت دارد که فرزند بطنی اولاد آدم علیه السلام که مؤنث بوده بفرزند بطنی که مذکر بوده تزویج می کرده اند و این خلاف است و موافق مخالفین است، زیرا در شریعت هیچ پیغمبر نکاح محارم جایز نبوده و مذهب حق آنست که در کتاب من لایحضره الفقیه؛ انجام: پس حق تعالی در کلام خود فرموده که (یا أیها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم کم نفس واحدة و خلق منها أزواجاً و بث منها رجالاً کثیراً و نساءاً) تمام شد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ قلم خوردگی هایی در متن دیده می شود که به نظر می رسد، نسخه اصل به خط مؤلف می باشد، در انجام دو عریضه به زبان عربی، یکی به نام حضرت اباعبداﷲ الحسین علیه السلام و دیگری به نام حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام، به خط دیگری، در ذیل آن نوشته شده است: «کتبه الفقیر فتحعلی ابن محمد تقی از ناظران التماس دعا دارم. این نوشتم تا بماند یادگار ×× من بمیرم خط بماند روزگار»، در انجام دو غزل زیبا به ترکی آذری از محمد بن سلیمان بغدادی متخلص به فضولی (- 963ق) آمده است با مطلع های: بنی جاندان او صاندردی جفادن یار او صانمز می ×× نچون قلمز منکا درمان منی بیمار صانمزمی / ای گوزاول نرگس خونخواره نگاه ایتمه داخی ×× روزگارم غم عشقیله سیاه ایتمه داخی؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، 2گ (120ر-121ر )، 19 سطر، اندازه: 10×16سم[ف: 77 - 2/40]
» تزویج البنت الرضیعة ← تزویج الصغیرة لأجل محرمیة أمها
tazwīj-ul bint-ir raḍī‘ li-l-maḥramīyya
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9245/10
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (146ر-149ر)،18سطر(9×14)،اندازه: 13/5×19سم [ف: 17-329]
tazvīj-e hūr bā šeys
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2842/48
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13 [ف: 6 - 135]
tazwīj-uṣ ṣaġīra fi-l muddat-il qalīla
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
رساله ای است در مورد ازدواج با دختری که به سن شرعی نرسیده و احکامی که بر آن مترتب
می شود.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فنقول مما لا ینبغی الشک فیه ان الزوجیة الشرعیة و کون کل من الرجل و المراة زوجاً انجام: فکیف ینکر امکان الاستمتاع فیها فی صغرها و لعمری لقد صار الحق علی ... و لنقتصر علی ذلک فیما نملیه فی هذه الرسالة [دنا 1166/2؛ الذریعة 146/11 و 146/25؛ معجم المؤلفین 92/9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 16 رمضان 1329ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (11-14 )، 14 سطر، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 31 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 رمضان 1329ق؛ در هفتم ماه شوال سال 1329ق مبیضه گردیده؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (17 -21 )، 14-15 سطر، اندازه: 6/5×11سم [ف: 31 - 219]
tazwīj-uṣ ṣaġīra li-ajl-i maḥramīyyat-i umm-i-hā = tazwīj-ul bint-ir raḍī‘a = r.-un fi-l ‘aqd li-l-maḥramīyya faqaṭ
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، ۱۱۱۸ - ۱۲۰۵ قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
رساله فقهی مختصری است شامل سؤال و جواب درباره اینکه دختر خردسالی را به صورت موقت به عقد مردی درآورند، تا مادر دختر بر آن مرد محرم شود.
آغاز: بسمله، حمدله ... سؤال ما تقول فیمن زوج بنته الرضیعة نرید متعة ساعة او یوم بمهر درهم مثلاً لأجل محرمیة امها علیه الجواب اعلم ان فقهائنا اختلفوا فی ان تزویج الولی اذا کان اباً او جداً هل یشترط ان یکون علی وجه الغبطة و المصلحة ام لا انجام: فقد وضح بما ذکرناه ان الحکم بصحة مثل هذا العقد مشکل بل الحکم بالفساد اولی الا ان الأحوط ان لا یتزوج الزوج ان البنت ابداً بل لا یترک هذا الاحتیاط لان امر الفرج شدید و منه یکون الولد و اﷲ هو الهادی العاصم المؤید
چاپ: ضمن «الرسائل الفقهیة» وحیدبهبهانی به چاپ رسیده است [الذریعة 297/15؛ دنا 1166/2 (18 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (98پ-101پ )، 17 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن عبدالوهاب سرایانی تونی خراسانی (شاگرد وحید بهبهانی )، تا: 1183ق؛ جلد: تیماج قرمز،
3گ (212پ-214ر )، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1186ق؛ 3ص (1 - 3 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 32 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: گالینگور، عطف تیماج، 2گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور عطف
تیماج قهوه ای، 4ص، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21/1 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ، 11-13 سطر [ف: 4 - 2033]
آغاز: یهب الزوج و یعطیه من نفسه؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (فقط صفحه آخر است )؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 637]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علل ی محمد و آله؛ انجام: هذا الاحتیاط لان امر الفروج شدید و منه یکون الولد تمت الرساله.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی،
2گ (79-80 )، 23 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 36 - 338]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی فرنگی، 1ص، 37 سطر، اندازه: 15×19/5سم [اهدائی رهبر: 3-473]
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کبود و سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی عطف آلبالویی، 2گ (214ر-215پ )، 20 سطر (7/5×16 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد تقی بن محمد ساوجبلاغی برغانی، تا: 1219ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، 24سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 3 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: مثل ان یتمتع بها خمس عشرة سنة و ازید او اقل بقلیل خط: نسخ، کا: قاسم بن عبدالمطلب، تا: 1221ق؛ 4گ (199پ-202ر )، 17 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 14]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: مهدی بن امین موسوی جیلانی، تا: 12 ربیع الثانی 1232ق، جا: کربلا؛ ضمیمه نسخه ش 15702 ؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج عنابی، 2گ (97-98)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 417]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شریف بن محمد صادق، تا: 1239ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای،3گ،21سطر،اندازه: 15/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 3-148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن مشهدی رحیم آجرلو کهکی (من بلوک بلده ساوج )، تا: 1272ق، جا: بلوک بلده ساوج؛ کاتب در ذیل نسخه می افزاید: «قد نقلتها من خط مؤلفه دام افادته و هو استادنا بل استاد الکل فی الکل العلامه ... آقا محمد باقر بن محمد اکمل» ؛ کاغذ: فرنگی نباتی رنگ، جلد: تیماج قرمز، 3گ (7ر -9پ )، 14 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 23 - 767]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست نیامده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی امامی خوانساری نجفی، تا: 16 ذیحجه 1299ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج شتری، 5گ (289-293)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 14]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 514/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (43ر-46پ )، 19 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 30 - 238]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (86ر-87پ)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 20 - 260]
آغاز و انجام: برابرخط:نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ از روی خط مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 3گ، 27 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2034]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد صادق نوری، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی، 3گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 801]
آغاز: برابر؛ انجام: فالمفروض صحة عقد من قصد کونه بازاء الدرهم و اعتنی بشأن الدهم اما بالاخذ من الزوج او بان یهب الزوج».
خط: نستعلیق، کا: محمد بن آخوند ملا محمد محسن هزار جریبی اصفهانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (82ر-82پ)، 23سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 22]
خط: نسخ، کا: محمد صالح خوانساری و حاج قاسم بن علی اکبر، بی تا؛ کاغذ: فستقی، 2گ (167پ-168پ )، 25 سطر، اندازه: 16×21/2سم [ف: 6 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ سپس کاتب نسخه می افزاید: «قد نقلتها من خط مؤلفه دام افاداته و هوا الاستاد ... آقا باقر بن محمد اکمل»؛ 3ص (194-196) [ف: 11 - 337]
» تزویج عشق و حسن ← حسن و عشق
tazwīj-u ‘alī bint-a-h min ‘umar = inkāḥ-u amīr-il-
mu’minīn ibnat-a-h min ‘umar
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
در بیان علت تزویج امیر مؤمنان علی بن ابی طالب دخترش ام کلثوم را به عمر بن خطاب است و در ضمن به برخی از شواهد تاریخی پرداخته و برخی از مناقشات کلامی در همین موضوع را متعرض شده است.
آغاز: بسمله مسأله قال المرتضی رضی اﷲ سألنی الرئیس ادام اﷲ تمکینه عن السبب فی نکاح امیرالمؤمنین علیه السلام بنته عمر بن ابی الخطاب وکیف یصح ذلک مع اعتقاد الشیعة الامامیة ...
انجام: و کیف یبیح بالعقد من لایجوز مناکحته و لاعقد النکاح له ... و انما اخرج عن ذلک العجز عن ذکر الصحیح و هذه جملة مغنیة عن سواها باذن اﷲ تعالی.[الذریعة 183/5-184؛ دنا 1167/2 (19 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛کاغذ: نخودی ضخیم، جلد: تیماج قهوه ای، 25سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 2 - 319]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: ربیع الاول 1022ق؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (59پ-62ر)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 10 - 94]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1030ق ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (38پ-39پ )، اندازه: 11×20سم [ف: 5 - 378]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 11 جمادی الاول 1092ق؛ جا: مدینه طیبه؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 3گ (182پ - 184پ )، 21 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 33 - 329]
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن احمد طبرستانی، تا: با تاریخ1100ق؛ از روی نوشته نورالدین محمد [ف: 5 - 234]
آغاز: برابر؛ و انجام: عن اکثر منها واکبر وای شیء ذکروه فی ذلک قیل لهم مثله فیما یعقلوا به تمت الرسالة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 25 ربیع الاول 1102ق؛ مجدول مذهب ؛ جلد: تیماج، 3گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 2 - 926]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (123ر-125ر )، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 41]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوتراب بن عبداﷲ، تا: جمادی الثانی 1340ق، جا: نجف اشرف؛ 5گ، 15 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 143]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 456]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدین ارموی، تا: ذیقعده 1346ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 3گ، 25 سطر، اندازه:13×21سم [ف: 21/1 - 276]
قم؛ مؤسسه آیة اﷲ بروجردی؛ شماره نسخه: 224/8 خط: نسخ، کا: حاج احمد بن علی اکبر خادمی بروجردی، تا:1360ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (151پ-154ر )، اندازه: 17×21سم [ف: 1 - 135]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21134
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید مصطفی حسینی صفایی خوانساری، تا: ربیع الاول 1368؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، عطف تیماج ماشی، 5ص، 23 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 21/1 - 275]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1497/53عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 394]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما احوج الی ذلک العجز عن ذکر الصحیح و هذه ... باذن اﷲ تعالی و الحمد ﷲ وحده و الصلوة علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز با عطف و حاشیه مشکی، 9ص (170-178)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 32 - 219]
نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20 سطر [فیلمها ف: 1 - 574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد قاسم بن احمد طبرستانی آملی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (95پ-100پ )، 17 سطر (5×14 )، اندازه: 10×19سم [ف: 11 - 2059]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج و سرترنج، 5گ (70پ-74پ )، 15 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف مخ ]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا غیر موجود الا فی ائمتنا (علیه السلام) بدلالة ما بیناه و اذ کان لامر کذلک دون من سواهم علی ما رتبناه و الحمدﷲ وحده ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (71پ -78پ)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 26 - 38]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (200ر-203پ )، اندازه: 12×18/5سم [ف: 381]
tazvīj-nāme
ناجی قزوینی، محمد باقر، ق14 قمری
nājī qazvīnī, mohammad bāqer ( - 20c)
مثنوی در 250 بیت که داستان مراجعه شاعر است به دلاله برای ازدواج و پیدا کردن دختر و شرایط و خواسته های خانواده دختر. فهرست عنوان ها: 1. مهلت خواستن کسان دختر که استخاره و استشاره نمایند؛ 2. فرستادن دلاله به طلب دختر به شرایطی که ذکر می شود؛ 3. آمدن دلاله و پیدا کردن دختر؛ 4. پرسیدن کسان دختر از دلاله اسم و رسم و شغل ناجی را؛ 5. معرفی کردن دلاله ناجی را نزد کسان دختر؛ 6. رفتن دلاله به طلب جواب و انجام گفتگوی عمل ایشان؛ 7. تفصیل آنچه صداق و غیره در عروسی خواسته اند؛ 8. تفصیل آنچه لازمه عقد است از نقد و جنس که باید داد؛ 9. تفصیل لیالی و لیمه است؛ 10. تفصیل لیلة الزفاف.
آغاز: اول نامه ام سپاس خداست ×× جز خدا حمد بر کسی نه سزاست / آفریننده خواص و عوام ×× ره نمایند بر حلال و حرام / امر فرموده بر نکاح و مهور ×× نهی فرموده از سفاح و فجور
انجام: تو ز احسان مرا کنی دلشاد ×× من همی گویمت مبارک باد
[دنا 1167/2؛ فهرستواره 626/10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: جلالی، تا: قرن 13؛ دو سرلوح، مجدول، با کمند مشکی؛ اهدا به میرزا مهدی خان کلانتر سرهنگ ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 50ص، 10 سطر (7×12 )، اندازه: 13×19/5سم [ف: 45]
بی کا، تا: قرن 14؛ دوبار در این مجموعه آمده در آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9- 905]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا نصراﷲ بن میرزا محمد شفیع خوشنویس اصفهانی، تا: دهه اول شعبان 1307ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (80پ-89ر )، 13 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 30 - 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: سید ابوالقاسم، تا: 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 17گ (47-63)، 15 سطر (8×14 )، اندازه: 13/5×20سم [ف: 8 - 454]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شجاع الدین حسینی محلاتی، تا: ربیع الثانی 1316ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج باروپوش زری، 11گ (2پ-12ر )، 13 سطر (7/5×14 )، اندازه: 14×22سم [ف: 9 - 886]
tazvīj-nāme (manzūme dar ...)
تبریزی، عبدالمجید بن ابوالحسن، ق13 قمری
tabrīzī, ‘abd-ol-majīd ebn-e ab-ol-hasan ( - 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8783/3
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 176]
tazwīj-un nabī ziynab wa ruqayya min ‘uṯmān
اصفهانی، تاج الدین حسن ق، ۱۱
esfahānī, tāj-od-dīn hasan ( - 11c)
در اینکه زینب و رقیه زنان عثمان آیا از دختران پیامبر بوده اند یا دختران زوجه پیغمبر. دارای یک «مقدمه» و دو «مطلب» و یک «خاتمه»: المقدمة فی سبب الاختلاف فی الوضوع؛ مطلب 1. الادلة
علی انهما لیستا من بنات الرسول؛ مطلب 2. الادلة علی النهما بنت الرسول؛ الخاتمة فی انه بمجرد الصحبة لا یحکم بالایمان و العدالة.
آغاز: هو، بعد حمد من عم لطفه المطیع و العاصی و الصلاة و السلام علی من تعبا خضراء المنافقین و الاعداء یوم یوخذ بالنواصی، فهذه رسالة کتبت جوابا عن سوال اشیر الیه من خدمة قایل لشرفیه المسؤل عنه باعلم من المسائل و هو ان رقیه و زینب المزوجتین من عثمن
انجام: من هذا الخلف لا یرحمهم اﷲ و لا یزکیهم و لهم عذاب الیم و لیکن هذا اخر الکلام و ختم المرام و الحمدﷲ الذی هذانا بحسن المقال
چاپ: تهران، سنگی، 1311ق ،. وزیری، 28ص
[الذریعه 197/11؛ دنا 1167/2]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (372) [ف: 15 - 176]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: سه شنبه 18 شعبان 1012ق؛ از خط مؤلف، مقابله شده:
«بلغ سماعاً سلمه اﷲ تعالی حرره الفیر مؤلف الرساله بهاء الدین محمد العاملی»؛ 23ص (243-265) [ف: 241]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 15 شوال 1025ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: تیماج تریاکی، 17ص (1-17 )، 17 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 122]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمد ﷲ الذی هدانا بحسن المقال و عصمنا من زیغ اهل البدع و الفضلال و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین
نام کتاب و مؤلف به استناد آغاز نسخه تعیین شد ؛ کا: جواد بن اسماعیل حسینی نجومی، تا: دوشنبه ربیع الثانی1353ق [دلیل المخطوطات: 1 - 232]
» تزویج النبی زینب و رقیه من عثمان و تزویج امیرالمؤمنین بنته من عمر ← التزویجیة
tazvīj-on nabī ma‘a xadīja bent-e xovayled
رساله مختصری است در چگونگی ازدواج پیامبر گرامی با حضرت خدیجه، این رساله ظاهراً برگرفته از کتب تاریخی دیگر است و تألیف مستقلی نیست.
یزد؛ مدرسی؛ شماره نسخه: بدون شماره/3
آغاز: بدان که سبب تزویج حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله با خدیجه بنت خویلد چنان بود که؛ انجام: یازده فرزند معصوم ایشان ارزانی دارد بحق محمد و آله.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد حسینی مدرسی یزدی طباطبائی، تا: با تاریخ 1353ق؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ (64-74)، 19 سطر (6×12 )، اندازه: 11×16سم [میراث اسلامی: 8 - 454]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1757/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 212]
» تزویج النبی لزینب و رقیة من عثمان ← النکاحیة
at-tazwījīya = inkāḥ-u amīr-il-mu’minīn ibnat-a-h min ‘umar
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
پاسخ پرسشی است در این که آیا زینب و رقیه، زنان عثمان دختران پیامبر بوده اند یا خیر و آیا تزویج امیرمومنان (علیه السلام) ام کلثوم را به عمر خطاب صحیح است یا نه. مؤلف ازدواج ام کلثوم را به واسطه موثق نبودن زبیر بن بکار و کینه او نسبت به امیر (علیه السلام) مردود دانسته است و درباره زینب و رقیه نیز می گوید: طبق روایات علمای امامیه نامبردگان، دختران هیچیک از پیغمبر و خدیجه علیهما السلام نیستند، بلکه هاله خواهر خدیجه (علیه السلام) با ابوهند تمیمی ازدواج کرد و از او پسری به نام هند متولد شد و به هند بن ابوهند معروف گردید زینب و رقیه از همسر دیگر ابوهند بودند و چون او درگذشت هاله با پسر و این دو دختر باقی ماندند و به علت فقیر بودن هاله، حضرت خدیجه سرپرستی او و این دو یتیم را به عهده گرفت پس اینان دختران پیامبر و خدیجه صلوات اﷲ علیهما نیستند.(غلامی مقدم) آغاز: المسائل المرویة من املاء
... مسألة ما قوله من تزویج أمیرالمؤمنین من عمر بن الخطاب و تزویج النبی ابنتاه زینب و رقیة من عثمان.
انجام: معلوم ان خدیجة لم یتروج غیر رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و هی کانت بکرا و ما تزوجت قبل رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله احدا قط و السلام [دنا 1168/2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: اسقاطی، 5گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 26 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به حواشی «عبداﷲ» و ایراد او به شیخ مفید ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372 ؛ کاغذ: گلبهی، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 3گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 26 - 162]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (59پ -64ر)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 11 - 103]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «جواب مسائل» آمده ؛ بی کا، بی تا؛ نسخه از خط مؤلف کتابت شده و توسط همو مقابله شده: «بلغ سماعاً سلمه اﷲ تعالی حرره الفق یر مؤلف الرساله بهاء الدین محمد العاملی»؛ 5ص (233-237) [ف: 240]
at-tazwījīya
اصفهانی فلاورجانی، حسن بن محمد، - 1085 ؟ قمری
esfahānī falāvarjānī, hasan ebn-e mohammad ( - 1675)
پاسخ پرسشی است در اینکه آیا رقیه و زینب زنان عثمان، دختران پیغمبر بوده اند یا نه. مؤلف دختران پیغمبر بودن آنها را اختیار می نماید. دارای یک «مقدمه» و دو «مطلب» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: در علت اختلاف در این موضوع؛ مطلب 1. ادله منکرین اینکه دختران پیغمبر باشند؛ مطلب 2. ادله اثبات دختران پیغمبر بودن آنها ؛ خاتمه: تزویج علی علیه السلام دختر خود ام کلثوم را به عمر.
چاپ: تهران، سنگی، بدون کاتب، 1311، وزیری، 28ص
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1409/2
آغاز: بعد حمد من عمم لطفه المطیع و العاصی و الصلاة و السلام علی من تعبأ باعتباء رسالته للقاضی و الدانی؛ انجام:و الحمدﷲ الذی هدانا بحسن المقال و عصمنا عن زیغ أهل البدع و الضلال، و الختم بالصلاة علی سیدنا و نبینا..
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثانی 1128ق؛ در نسخه حاضر این رساله را نسبت داده به شیخ علی (بن عبد العالی کرکی )، ولی ظاهراً این نسبت درست نیست- رجوع شود به الذریعه 172/4؛ جلد: تیماج سبز، 16گ (7پ-22ر )، 23 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 4 - 185]
tazyīn-ul arā’ik fī irsāl-in nabī ila-l malā’ik
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله ای در این باب که حضرت محمد صرفاً پیامبر انسانها نبوده است بلکه پیامبر ملائک نیز بوده است.
چاپ: قاهره، مطبهة المنیریة 9 ،ص، در جزء دوم کتاب الحاوی للفتاوی چاپ شده.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/22 کر
آغاز: بسملة، الحمدﷲ و الصلاة علی رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم؛ مسئلة ما تقولون فی قول العلماء إنه صلی اﷲ علیه و سلم لمیبعث إلی الملائکة و یقول الحافظ زین الدین العراقی إن السماءلیست محلاً للتکلیف و قد أشکل ذلک بأمور منها قوله صلی اﷲعلیه و سلم و أرسلت إلی الخلق تقم الناس و الجن و الملائکة ...
الجواب الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی سألت أکرمک اﷲ تعالی فأحسنت غایة الإحسان و أوردت؛ انجام: کالمجمع علیها و ممن نص علیها الإمام الشافعی رحمة اﷲ علیه و رضی اﷲ عنه و أسکنه الجنة أمین؛ قد تم کتاب زین الآرائک فی إرسال الملائک بعنایة اﷲ تعالی ... الإنس و الملائک من فیض بحر علوم سیدنا و مولانا الإمام ... آمین برحمة سید المرسلین ؛ تم
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاج صالح قرطبی، تا: 1121ق؛ مصحح، مجدول، بر فراز برگ نخست آمده: «کتاب تزیین الأرائک فی إرسال النبی صلیاﷲ علیه و سلم إلی الملائک، تألیف خاتمة الحفاظ و المجتهدین لإمام العلامة جلال الدین السیوطی؛ تغمده اﷲ برحمته» ؛ کاغذ: فرنگی نخودی نازک آهار مهره، 6گ(70ر-75پ )، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 40/2 - 353]
tazyīn-ul aswāq bi-tafṣīl-i ašwāq-il ‘uššāq
انطاکی، داود بن عمر، 950 - 1008 قمری
antākī, dāvod ebn-e ‘omar (1544 - 1600)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 15 شوال 972ق
«اسواق الاشواق» تألیف ابوالحسن ابراهیم بن حسن بن عمر رباط بقاعی (809-885 ق) است که در آن «مصارع العشاق» ابن سراج ابوبکر محمد بن احمد بغدادی قاری (- 509 ق) را مرتب نمود و این کتاب خلاصه آن است. دارای یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی الاخبار و الاثار و الترغیب فیه؛ باب 1. مصارع محب اﷲ تعالی؛ 2. عشاق الجواری؛ 3. عشاق الغلمان؛ 4. ذکر دخول العشق؛ 5. النکت و العجائب من أصول هذه الصنعة ؛ الخاتمة: فی لطائف و نکت متفرقة.
آغاز: الحمدﷲ الذی زین أغصان القدود برمان النهود و ریاض الوجوه بورود الخداد فنزل عباده و ان اختلف أغراضهم منزلة الاغراض ...
چاپ: مکرراً چاپ شده است؛ از جمله بیروت: 1972م ؛ قاهره، مطبعة عبدالغنی افندی، 1279ق ؛ ترکیه، سنگی، 1279، وزیری، 8+519+1صص
[الذریعة 172/4؛ معجم المطبوعات 492؛ دنا 1168/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 158گ (1-158)، اندازه: 21/5×34سم [ف: 3 - 105]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی
سفید،جلد:مقوا،116گ،15سطر،اندازه:15×21/5سم [ف: 3 - 434]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم یتیسر أن یکون کتابنا بالنسبة الی أصله کنصفه مع احتوائه علی زیادات مثل ضعفه ...
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مهدی آل عرفات، تا: قرن 13؛ تملک: کاتب با مهر «ابراهیم بن مهدی آل عرفات» (بیضوی)؛ مهر: «عبده فضل اﷲ الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قرمز، 123گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 14 - 21]
آغاز: بسمله تیمنا - الحمدﷲ الذی اطلع فی بروج اعتدال القدود شموس المحاسن و الجمال و اهل فی منازل السعود ... و بعد فلما دل تنویع اصل الایجاد و تفریع عوالم الکون و الفساد مع قدرة الموجود علی جعل الموجودات من؛ انجام: فالحمداﷲ علی اتمامه و الشکر له علی جزیل انعامه و علی خاصته من خلقه محمد و آله افضل صلوته و سلامه.
خط: نسخ، کا: لطف اﷲ بن علی بن لطف اﷲ جد حفصی بحرانی، تا: 17 شعبان1217ق؛ مجدول، رکابه دار؛ تملک: محمد بن جواد بن علی بن البحرانی با تاریخ 1282ق؛ مهر: شیخ فضل اﷲ نوری (بزرگ مربع )؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج ساده یشمی، 279گ، 15 سطر، اندازه: 16×21/6سم [ف: 27/1 - 162]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 149گ، 21 سطر (10/5×21 )، اندازه: 18×28سم [ف: 1 - 127]
آغاز: برابر انجام: و لم یتیسر أن یکون کتابنا بالنسبة الی أصله کنصفه مع احتوائه علی زیادات مثل ضعفه.
خط:نسخ، بی کا،تا: پنجشنبه 1 شوال 1282ق؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج مشکی،201گ،21سطر، اندازه: 20×30/5سم [ف: 5 - 337]
tazyīn-u ‘ibāra li-taḥsīn-il išāra bi-l-musabbiḥa fi-t tašahhud
قاری هروی، علی بن سلطان محمد، - 1014 قمری
qārī heravī, ‘alī ebn-e soltān mohammad ( - 1606)
رساله ای در تحقیق اشاره با مسبحه و حرکت آن در حال تشهد و ادله و توضیح و کیفیت و نقل اختلاف روایات است. این کتاب در واقع طبق گفته اسماعیل پاشا در هدیة العارفین، ذیل و تکمله «تحسین الاشارة» وی می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22123
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی هدانا للتوحید؛ انجام: و انشد فی هذا المعنی اهل الحدیث هم اهل النبی ان لم یصبحوا انفسه صبحو ما... محبة المحدثین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1012ق، جا: احمد آباد؛ اهدایی: رهبری،فروردین1374؛کاغذ:نخودی آهار مهره،جلد:مقوا با عطف تیماج، 9گ، 19سطر، اندازه: 12×22/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 199]
tazyīn-ol majāles
قاینی خراسانی، حسین بن یعقوب شاه، ق12 قمری
qāyenī xorāsānī, hoseyn ebn-e ya‘qūb šāh ( - 18c)
در مناجات و پند و اندرز برای مجالس اهل یقین و تهنیت و خجستگی و مبارک بادی روزها و شبهای متبرک از یلدا و نوروز و دو عید مذهبی.
[دنا 1168/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3639/3- ف
آغاز: اللهم یا مولانا. بسمله. واجب مبدأ تصانیف ارباب سخن و سنت منشأ کتائب و فرائض و سنن حمد ذوالمننی است؛ انجام: عاقبت از انتها رجعب به مبدأ می کند ×× هر که از اسرار عرفان نکته ای آگاه شد
خط: نستعلیق، کا: ابن محمد علی، بی تا [فیلمها ف: 2 - 207]
tazyīn-ul majālis bi-ḏikr-it tuḥaf-in nafāyis wa maknūn-il ‘arāyis
یمنی، احمد بن یحیی، 775 - 840 قمری
(1374 - 1437) yamanī, ahmad ebn-e yahyā
وابسته به: یواقیت السیر فی شرح کتاب الجواهر و الدرر فی السیرة سید البشر و اصحابه العشر الغرر؛ یمنی، احمد بن یحیی (775-840ق)
تکمله و خاتمه کتاب «یواقیت السیر فی شرح الجواهر و الدرر» مؤلف است که به این مجموعه الحاق شده است. شامل 60 «تحفه» است در نصایح ماخوذ از سخنان ابن الجوزی عبد الرحمان بن ابی الفرج.
آغاز: کتاب تزیین المجالس بذکر النحف النفائس و مکنون حسان العرائس و هی خاتمة یواقیت السیر فی شرح کتاب الجواهر و الدرر ... کتبه اﷲ لمؤلفه من اعظم الحسنات ... بسمله هذه تکمله مبارکه لا حقة بکتاب یواقیت السیر اوردناها عقیب شرح سیرة الامویة و العباسیه ... فیتقظ القلوب من سنة الغفله ... و ذلک بایراد تحف اوردها الشیخ الواعظ ابو الفرج ... التحفة الاولی روی عبد اﷲ بن مسعود قال بینا رجل مملکته ...
انجام: و لنختم هذه التحف الستین بکلام ... فنقول یا کثیر الذنوب اما سمعتم هاتف القبر ینادی ... الحزن الحزن یا من عظم
ذنبه البکاء البکاء یا من سلف قلبه ... حتی لقا اﷲ و هو عنه راض تم الکتاب بمن رب الارباب ... بکرة و اصیلا.
[دنا 1168/2]
آغاز و انجام: برابر
کا: شیخ صلاح بن احمد بن محمد حسین حولانی، تا: ربیع الاول 1032ق؛ 20گ (173-192) [ف: 23 - 538]
آغاز: برابر؛ انجام: حتی لقا اﷲ و هو عنه ارض.
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 رمضان 1077ق؛ تملک: احمد بن زین الدین در 1205 ؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 28گ، 27 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 1 - 102]
tazyīn-ul mamālek bi-manāqib-il emām mālek
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
چاپ: قاهره، مطبعة الخیریة، 67ص، 1324ق.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1532/8عکسی
آغاز: بسمله ... الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی هذا جزء لطیف ترجمت فیه الامام مالک بن انس
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، ش 1544 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 38ص (73-110 )، 23 سطر [عکسی ف: 4 - 451]
» التسامح الالهیة ← النتایج الالمعیة فی شرح الکافیة البدیعیة
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
بحرانی، سلیمان بن عبداﷲ، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
تاریخ تألیف: 8 شوال 1116ق
رساله ای است که آن را به درخواست یکی از شاگردانش در بیان تسامح در ادله سنن با استفاده از روایات اهل بیت (علیهم السلام) و بیان اختلافات تألیف شده است.
[الذریعه 174/4؛ دنا 1168/2]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 210/5
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... سألت أیدک اﷲ ... أن أثبت لک ما ورد عن أهل البیت سلام اﷲ علیهم مما یدل علی التساهل فی أدلة السنن
خط: نستعلیق، عبارات عربی نسخ، کا: احمد بن ابراهیم بن احمدبحرانی درازی، تا: 1119ق؛ مصحح، محشی با عبارت «منه ره» و«دم» ؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج عطف تیماج مشکی،
5گ (192-196)، 23 سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 1 - 163]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 745/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 417]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan 1231 - 1151 ،
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
رساله ای است در اثبات تسامح در ادله سنن با تمهید دو «مقدمه»:
آغاز: بسمله، اعلم ان المعروف من جمهور اصحابنا بل و اکثر اهل العلم المسامحة فی ادلة السنن تحقیق ذلک یستدعی بیان مقدمات الاولی ان الاحکام الشرعیة من الطلبیة والوضعیة و ...
انجام: من القیاس والاستحسان ونحو ذلک مما علم بطلانه فی الشرع لایفید الاستحباب ولایصدق علیه انه مبلغ للثواب ایضاً فتأمل تمت الرسالة [الذریعة 173/4؛ دنا 1168/2]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ تحریری، کا: شریف بن محمد صادق بروجردی، تا: شعبان 1239ق، جا: کربلا ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: فرنگی شکری، 5گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم[ف:16-65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 14 صفر 1261ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 926]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده ؛ خط: نستعلیق، کا: علی بن عبدالکریم طباطبائی، تا: دهه دوم جمادی الاول 1273ق، جا: اصفهان؛ در گ 118پ یادداشتی از علی طباطبائی درباره فرق میان اخباری و اصولی دارد و از کشاکش های ایشان نگران است، و از دوانی یاد می کند که علمای مورد احترام ملوک بودند، تا آنجا که شاه
سفیری به یمن فرستاد تا کتاب «مدینة العلم» صدوق را برایاستفاده در تألیف بحار الانوار برای علامه مجلسی بیابد، سپس بقیه مطالب همین مسألة «تسامح در ادله سنن» در برگهای 124پ تا 125پ دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی، نخودی، جلد: مقوایی، 8گ (112-117و 124پ و 125 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 11-184]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
رضوی، محمد بن معصوم، - ۱۲۵۵ قمری
razavī, mohammad ebn-e ma‘sūm ( - 1839)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض9804
خط: نسخ، بی کا، تا: 1215ق [الفبائی: 125]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
«تسامح در ادله مستحبات» یکی از مسائل اصول فقه است که در رساله حاضر به صورت استدلالی مورد بحث قرار گرفته است. شامل شش ایراد: [اول] «الفرق بین المسئلة الاصولیة و الفروعیة ... [السادس] و منها ان هذه الاخبار لو نهضت للدلالة علی الاستحباب بمجرد ورود الروایة الضعیفة» و نوزده تنبیه: «الاول انه اذا احتمل العقل المذکور التحریم احتمالا غیر مستند الی روایة او فتوی فقیه ... التاسع عشر ظاهر الاصحاب عدم التفصیل فی مسئلة التسامح بین ان یکون الفعل من مهیات العبادات المرکبه المخترعه». این رساله به شیخ انصاری نسبت داده شده و با توجه به نقل گفته های شیخ بهائی، صاحب مدارک، وحید بهبهانی و تابعین ایشان در مواضع مختلف رساله، انتساب مذکور صحیح به نظر می رسد.آغاز: پس از بسمله و خطبه مختصر: المشهور بین اصحابنا و العامة التسامح فی ادلة السنن بمعنی عدم اعتبار ما ذکروه من الشروط للعمل باخبار الاحاد من الاسلام و العدالة و الضبط فی الروایة الدالة علی السنن فعلا او ترکا
انجام: الا ان الاستاد الشریف تغمده اﷲ بغفرانه فصل و منع التسامح فی الاول و الذی بالبال مما ذکرنا لسانا فی وجه التفصیل چاپ: طهران، سنگی، 1305، جیبی، بدون شماره صفحه؛ به سال 1374 در جزء انتشارات کنگره شیخ انصاری با تحقیق به چاپ رسید.
[دنا 1168/2]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 25 سطر، قطع: ربعی
[چهار کتابخانه مشهد-ف: 237]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 یا اوایل قرن 14؛ کاغذ: فرنگیسفید آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 11ص (57-67 )، 18 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 23 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛کاغذ: فرنگی آهاری شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه مشکی، 11گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 64]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: ربیع الاول 1294ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قرمز [ف: 9 - 80]
آغاز: بسم اﷲ ... الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة ... لا اشکال بل لا خلاف علی القول بامکان الاشتراک و وقوعه کما هو المختار و فاقاللمعظم؛ انجام: التاسع عشر ظاهر الاصحاب عدم التفصیل فی مسئلة التسامح بین ان یکون الفعل ... فالوجه عدم الفارق و اﷲ الهادی ... تمت المسئلة علی ید اضعف العباد محمد ابن ناصر کرمانی السیرجانی مورخه 17 شهر محرم الحرام سنه 1294 خط: نسخ، کا: محمد بن ناصر کرمانی سیرجانی، تا: 17 محرم 1294ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1606]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی با عطف پارچه قهوه ای، 4ص (1-4 )، 14و 22سطر، اندازه: 15×12سم [ف: 10 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی، تا:نیمه نخست قرن 14، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ ترقیمه: «و قد استنسخت هذا من نسخة مغلوطة فاحشة بحیث صححت کثیرا منها فی هذه النسخة، بحسب ما ادی الیه فهمی و مع ذلک فهذا ایضا مغلوط ...» ؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (8ر-18پ )، 21 سطر، اندازه:11×16/5سم [ف: 37 - 571]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 7گ، 25-28 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف: 16 - 65]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا روکشنارنجی، عطف میشن قهوه ای، 14گ (71-84)، 18 سطر (8×15 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 2 - 802]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: محمد بن محمد امین محلاتی، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 21گ (74پ-94پ)، ابعاد متن: 7×12، اندازه:11×18سم [ف: 2 - 335]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج زرشکی، 9ص (1-،9 ) 22سطر (9×16 )، اندازه: 15×21سم[ف: 209 - 16]
آغاز و انجام: برابر بی کا، بی تا [رایانه]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
طباطبائی بروجردی، ملا محمود، ق13 قمری
tabātabā’ī borūjerdī, mollā mahmūd ( - 19c)
تاریخ تألیف: جمعه 19 رجب 1298ق؛ محل تألیف: بروجرد گویا از آخوند ملامحمود
[دنا 1169/2]
قم؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 29/3
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 19 رجب 1298ق، جا: بروجرد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (43-50)، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 28]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
نوری، عباس بن علی بابا
nūrī, ‘abbās ebn-e ‘alī bābā
[دنا 1169/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 1773/1
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن لاکی، 20 سطر [ف: 5 - 362]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1277 - 1333 قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
رساله ای است مختصر در بیان تسامح در ادله سنن.
[الذریعة 21/4 سطر 18؛ دنا 1169/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12312/1
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة ... اما الکلام فی التسامح فی ادلة السنن الذی ذهب الیه جمع کثیر من اصحابنا؛ انجام: فلاحظ ذلک للفرق بین الموارد فی احکامها و الحمدﷲ اولاً و آخراً خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (1-13 )، 20-22 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 31 - 184]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل، - 1336 ؟ قمری
ašrafī māzandarānī, xezr ebn-e esmā‘īl ( - 1918)
[دنا 1169/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16960/5
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی التسامح فی ادلة السنن و الکراهة لا خلاف ظاهرا بین الاصحاب فی عدم حجیة الخبر الضعیف؛ انجام: فتساوی مدلولها حکم العقل باخذ الاوثق الا انها مع ذلک ... الحکم العقل
خط: نسخ تحریری،بی کا، تا: محرم1310ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی، جلد: مقوا، 8گ، اندازه: 11×17/7سم [ف: 16-60]
tasāmoh dar adelle-ye sonan
قمی زیوانی، حبیب اﷲ بن زین العابدین، 1289 - 1359 قمری
qomī zīvānī, habīb-ol-lāh ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1872 - 1940)
تاریخ تألیف: 10 رجب 1334ق رساله ای است روان و حاوی نکات اخلاقی.
[دنا 1169/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6766
آغاز: آغاز پس از خطبه: که چون مندوبات و نوافل و مستحبات از ادعیه و اذکار؛ انجام: چنانچه در بعض اخبار است که نست ما شیعه کسی که متابعت نکند ما را.
خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: 10 رجب 1334ق ؛ واقف: حاج
محمد حسین ساده آهن فروش، 7 تیر 1326؛ 32گ، 22 سطر،اندازه: 18×22سم [ف: 6 - 45]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، - ۱۳۷۸ قمری
sāfī golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās ( - 1959)
تاریخ تألیف: شب 10 ربیع الثانی 1312ق
تسامح در ادله سنن و محل نزاع در این مسأله را با استفاده از اقوال شیخ انصاری و اساتیدش نقد و بررسی نموده است.
[دنا 1169/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 949/9
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... فهذه رسالة فی التسامح فی ادلة السنن و محل النزاع فی تلک المسألة لا ینحصر فی ادلة المستحبات
نسخه اصل: کتابخانه شیخ لطف اﷲ صافی - قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1310-1312ق؛ 23ص (381-403) [عکسی ف: 3 - 174]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
حسینی تنکابنی، حسن بن علی، ق14 قمری
hoseynī tonekābonī, hasan ebn-e ‘alī ( - 20c)
در سبب تألیف آورده است: «و ان کان قد افاد و اجاد و انشاء فیها بعض من قاربنا عصره و بعض آخر من مشایخ مشایخنا رسالات فیها و هی مع کونها ناشیا عن التحقیق و صادرا عن مصدر التدقیق ما بلغ حداً یوجب تذلیل الصعاب و توضیح الصواب و تنقیح الکتاب فاردت ان انشاء فی تلک المسئلة رسالة مشتملة علی افکار السابقین و انظار اللاحقین حیث وجدتها و اطلعت علیها من التفصح فی کتب الاصول و اخذتها من افواه الرجال الفحول منضما الیها ما قد اختلج بالبال فی حل ما یرد فیها من الاشکال». مؤلف بیشتر «رساله تسامح» شیخ انصاری را مد نظر داشته است و مطالب را ضمن پنج «مقام» توضیح داده است: 1. بیان الاقوال فی المسئله؛ 2. بیان ان هذا المسئله هل هو من مسائل الاصول او من مسائل الفقه؛ 3. بیان ادلة و ما یرد علیها و اجوبتها؛ 4. بیان الثمرة المترتبة علی المسئله؛ 5. تنبیهات کثیرة.
[دنا 1169/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19141
آغاز: بعد از خطبه مختصر و نام مؤلف: لما وجدت مسئله التسامح من غوامض المسائل؛ انجام: فما رغم ان الامر العقلی یکفی فیی الاستحباب الشرعی لیس فی محله تا اواخر مقام سوم؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ معلق به حواشی مؤلف ؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 5گ، 20 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف: 16- 63]
at-tasāmuḥ fī adillat-is sunan
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 704/6
بی کا، تا: با تاریخ 1303ق؛ 16گ، قطع: خشتی [ف: 298]
tasāwi-z zawāya-ṯ ṯalāṯ li-l-qā’imatayn
حوثی صنعانی، ابراهیم بن عبداﷲ، 1187-1223؟ قمری
hūsī san‘ānī, ebrāhīm ebn-e ‘abd-ol-lāh (1774 - 1808)
تاریخ تألیف: 1207ق
چون در علم منطق گفته اند که: سه زاویه هر مثلثی مساوی با دو زاویه قائمه است و برهان آن را به علم هندسه ارجاع داده اند، مؤلف در این رساله به بیان قاعده آن پرداخته است.
[دنا 1169/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1614/2
آغاز: یقول الفقیر الی اﷲ. حمداً لمن تفرد بالوحدانیة و تنزه عن الامثال و الاشکال و تقدست اسماؤه و صفاته نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1078 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1042ق؛ 3ص (90-92) [عکسی ف: 5 - 37]
at-tasbīb-ul muwallid li-ḍ-ḍimān
بهبهانی، عبداﷲ بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmā‘īl (1846 - 1910)
تاریخ تألیف: 1300ق
سببی که ضمان آور است آیا سبب اختیاری است یا غیر اختیاری را هم شامل می شود؟ و مدخلیت عرفی مراد است یا غیر عرفی؟ دارای سه «مقام»: 1. معرفة موضوع الاحسان؛ 2. تحقیق من یصدق علیه المحسن؛ 3. بیان المراد من السبیل المنفی فی الآیة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8405/8
آغاز: فائدة مهمة و لعل التحقیق فی ضبط ضابط التسبیب المولد للضمان عندهم أن یقال هو کلما صح نسبته الی مکلف فعلاً کان أو ترکاً أثر فی تأثیر مؤثر التلف؛ انجام: فدفع مالاً کثیراً لتخلیص قلیل من مال غیره عمداً فسقوط الرجوع له بما زاد و رجوعه بموازیه متعین وجهاً و قولاً واحداً فلیتأمل جیداً.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (158پ-169ر )، 17 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 28 - 12]
tasbīh = r.-ye tasbīh = tahqīq-ot tasbīh
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، ۷۳۰؟ - ۸۳۴ قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
گفتاری است عرفانی به نظم و نثر درباره ذکر و اهمیت وردها.
آغاز: بسمله. قال الرسول (صلی الله علیه و اله) من قال سبحان اﷲ فثوابه عشر و من قال الحمدﷲ فثوابه عشرون ... ابو هریره (رض) روایت می کند که حضرت ...
انجام: هر آنچه ممکن دانستن است دانستیم ×× ولی حقیقت حق را نمی توان دانست
[دنا 1169/2؛ فهرستواره منزوی 217/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 2گ (133پ-134پ )، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8 - 272]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: رمضان 1264ق؛ 1ص (295 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 149]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 40/58 عکسی
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1311]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول ؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 2ص (192 -193 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 600]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، بی تا؛ 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی 2 ،ص (194-195 )، اندازه: 17×17سم [ف: 2 - 210]
خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 1گ (571ر-571پ )، اندازه: 17×25سم[ف: 679 - 4]
tasbīh
اصفهانی، جعفر بن علینقی
esfahānī, ja‘far ebn-e ‘alī-naqī
[دنا 1169/2]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم، تا: 1101ق [الفبائی: - 125]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام:بجهه خلاصی دادن بندی سه جیم مجرب است.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج
[الفبائی: 126]
at-tasbīḥāt-ul arba‘a (r.-un fī) = wujūb-ul jahr bi-t- tasbīḥāt fi-l āxīratayn
بحرانی، محمد بن احمد، 1112 - 1186 قمری
bahrānī, mohammad ebn-e ahmad (1701 - 1773)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1173ق
در رکعت آخر نماز سه رکعتی و دو رکعت آخر نمازهای چهار رکعتی آیا باید تسبیحات اربعه را به جهر خواند یا اخفات؟ این مسأله مورد اختلاف علماست و مؤلف در این رساله مفصلاً آن را بررسی و ادله هر دو طرف را متذکر شده و به رد و ایراد در آنها پرداخته است. مؤلف از علمای اخباری و برادر شیخ یوسف بحرانی -- صاحب حدائق -- است، اول دعوی اجماع بر وجوب اخفاف در تسبیحات اربعه را رد نموده و سپس در بدلیت تسبیحات از قرائت خدشه می کند که مورد تمسک علمای اصولی در وجوب اخفات است. مؤلف در این رساله، از برادرش «شیخ یوسف بحرانی» با تجلیل بسیار نام برده و از اقوال و آثار او بهره زیادی گرفته که از جمله آن، رساله «میزان الترجیع فی افضلیة التسبیح» است.
آغاز: الحمدﷲ الذی یعلم السر و اخفی و الصلاة علی محمد المصطفی و آله الخلفاء الحنفاء الذین بهم اظهر الدین بعد الخفا
انجام: ولکنلاحرج علی من افاد و ارشد و لا عیب علی من حذر و انذر و لنختم الکلام
[ریحانة الادب، ج 1، ص 232؛ طبقات اعلام الشیعة (قرن 12 )، ص 668؛ دنا 1170/2؛ الذریعه ج 11: 99 ؛ ریحانة الادب ج 1- 143]
آغاز: برابر؛ انجام: فی الثالثة و لا الرکعات فی اربع الصلاة الیومیات مع مخالفة لما فی الروایات ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ تملک: علی اکبر حسینی شمس العلماء در محرم 1344ق؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (1-10 )، 24 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 28 - 3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمد بن احمد بن ابراهیم بحرانی (نوه مؤلف )، تا: جمعه 7 ذیحجه 1251ق؛ از روی نسخه اصل؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ 22گ (94پ-115پ )، 14 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 83]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 19ص (236-254 )، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 7 - 45]
» التسبیحات القلبیة ... ← الواردات القلبیة فی معرفة الربوبیة
tasbīh-e heyvānāt
ستایش و ذکر خداوند است از زبان حیوانات مختلف، از جمله حیوانات که از آنها در این رساله یاد شده: کور کوره و بسی «که شبیه به قمری است و سرخ رنگ است» و سمانا، سبز قبا، هوجه و پرستگ است.
[دنا 1170/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 76/2-فیروز
آغاز: بسمله در بیان مجمل احوال و اقسام حیوانات در احادیث معتبره از حضرت صادق علیه السلام منقول است که هیچ مرغی و حیوانی در دریا و صحرا؛ انجام: و سیصد صنف ایشان به دریا رفتند. تمت الرساله تسبیحات حیوانات در روز چهار شنبه چهارم رجب سنه 1272 ...المذنب فتح علی تنکابنی.
خط: نستعلیق، کا: فتح علی تنکابنی، بی تا؛ دارای یک سر لوح، مجدول، مذهب؛ کاغذ: فرنگی سفید و نازک و شکری، جلد:تیماج قهوه ای، 14ص (57-70) 9 ، سطر، قطع: خشتی[ف:21-267]
tasbīh-e mowjūdāt
[دنا 1170/2]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3652/3
آغاز: قال الحکیم الکامل الملقب بالمعلم الثانی ابونصر الفارابی فی فصوله صلت السماء بدورانها؛ انجام: بقدر آنچه فرمان می بری فرمان روا گردی
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 2ص (185-186)، 25 سطر (10×14/5 )، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 1737]
» التسبیحیة ← مناجات
» التسبیحیة ← الخطبة
» التسبیحیة ← الخطبة التوحیدیة
tasbī‘-u qaṣīdat-il burda
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصیدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696) شاعر به هر بیت از قصیده برده، پنج مصرع افزوده است. غیر از تسمیطی است که در التراث العربی42/2 معرفی شده است و غیر از تسبیعی است که در الذریعة 174/4 و مخطوطات الادب فی المتحف العراقی ص112 معرفی شده است.
[دنا 1170/2؛ الذریعة 174/4]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7156/3-36/156
آغاز: بسمله اﷲ یعلم ما فی القلب من المر ×× ومن غزام باحشائی و من سقم / علی فراق فریق حل فی حرم ×× کم قیل و الدمع من عینی کالدیم / علی العقیق عقیقاً غیر منسجم ×× امن تذکر جیران بذی سلم / مزجت دمعاجری من مقلة بدم؛ انجام: سألتک الخیر یا ذالجود و الکرم ×× و اغفر لمنشذها و ارحم مؤلفها / بجاه من اسمه من اعظم القسم
خط: نسخ معرب، کا: محمد تقی جرفادقانی، تا: جمادی الاول 1296ق، حسب الامر میرزا رستم سررشته دار تبریزی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 82گ 7 ، سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 927]
(at-tasattur (libās-ul muṣallī
صافی گلپایگانی، ابو القاسم بن عباس، ق14 قمری
sāfī-ye golpāygānī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās ( - 20c)
رساله ای است در لباس مصلی و در آغاز وجه تعبیر به تستر و آیات و روایات وارده در این مطلب را بررسی نموده و در بین آنها مسائل را بازگو نموده است.
[دنا 1170/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1014/2
آغاز: فی التستر و التعبیر به اولی من لباس المصلی لان الثانی اسم للاعیان فلا یبحث عنه الا باعتبار کیفیبه دون الاول لأنه من افعال
المصلی نسخه اصل: شیخ لطف اﷲ صافی - قم ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 11ص (52-62) [عکسی ف: 3 - 267]
tasxīr-e āftāb va zohra
نویسنده می گوید مدت ها در فنون تسخیرات کواکب و تسخیرات جن و انس و علم حب و بغض مشقت کشیدم و به خاصیت هر یکی رسیدم و این مختصر را نوشتم تا بر کش بهره برسد تا این ضعیف را به دعاء خیر یاد دارند این کتاب به شرح تسخیر آفتاب است و می گوید شخص چه باید کند و چه ریاضت ها باید بکشد تا بر تسخیر آفتاب موفق آید. از برگ 13 تسخیر زهره نگارنده می آید بر همان کیفیت که در تسخیر آفتاب آمد.
[دنا 1170/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1917
آغاز : هر که این قسم الارواح را چهل روز در خانه جائی پاکیزه رود هر روز؛ انجام: نزدیک صبح شود بیرون آی از منزل و در وقت بیرون آمدن.
توضیح: نسخه تسخیر آفتاب از ظهر برگ 5 شروع می شود و قبل از ذکر دعایی ست که قسم الارواح اسم دارد و بعد از ظهر برگ 2 تا برگ 5 دستورهایی است که هر که عمل کند فلان گشایش علمی برای او حاصل می شود ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 14گ، 27 سطر (11×14/5 )، اندازه: 13×18سم [ف: 10 - 575]
tasxīrāt = tasxīr-e ajenne va kavākeb = š.-e do‘ā-ye
tamxīšāسکاکی، محمد بن سراج الدین، ق8 قمری
sakkākī, mohammad ebn-e serāj-od-dīn ( - 14c)
رساله ای در فن تسخیر کواکب و جن، با عنوان های تسخیر آفتاب، تسخیر مشتری، تسخیر زحل، تسخیر مریخ، تسخیر زهره، تسخیر عطارد، تسخیر قمر، تسخیر ملائکه، تسخیر جن، تسخیر هیطاش ملک الجن، تسخیر الروحانیین.
آغاز: شکر و سپاس و مرخدای را که آفریدگار طبایع و الکان است و درودها باد بر پیغمبری که بهتر از انس و جن است اما بعد چنین گوید مؤلف کتاب محمد بن سراج الدین سکاکی که چون مدتی در فنون تسخیرات کواکب و تسخیر جن و انس و حب و بغض مشقت کشیدم.
انجام: و کان ربی حقاً و ترکنا بعضهم یومئذ یموج فی بعض، محمد رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم، تمام شد.
[دنا 1170/2؛ ریحانة الادب 204/2؛ نسخه های منزوی 262/1؛ فهرستواره منزوی 2860/4]
آغاز: برابر؛ انجام: در «تسخیر هیطاش»: و خوش آواز در پیش تو درآیند و بروند بانگاه های خوش.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ با جدول طلسمات؛ کاغذ: ترمه، 27گ، 16 سطر [ف: 3 - 547]
آغاز: برابر؛ انجام: بحق هذه الاسماء العظیم. قد تمت جلد 1؛ خط: نسخ و نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 1057ق؛ 7گ (57پ-63ر) [ف: 1 - 55]
نسخه اصل: برلین Or. 8066 (پرج ش 303 ص 326). با عنوان «جامع التسخیر» در فهرست ؛ بی کا، تا: 1063ق، 16گ (74پ-89ر) [فیلمها ف: 1 - 714]
آغاز: بسمله. اگر خواهی تسخیر قمر کنی 3 ، روز روزه داری و بعد از آن، خانه به گچ بیندای، و دروی مندلی بکش؛ انجام: این است تسخیر ... قل هو اﷲ. و السلام تمت
جلد 2؛ خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ با شکل هایی از «مندل» و «جای تعیین معزم»؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، 30گ، مختلف السطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 55]
انجام: در تسخیر عطارد ... و جامه سبز پوشیده و عمامه سبز بر سر نهاده باشد و نور از جبین وی ...
از گفته محمد بن سراج الدین سکاکی ؛بی کا،تا:قرن12[ف:9-432]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 34گ (51-84)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 96]
آغاز: برابر؛ انجام: و عجایب و غرایب بسیار بیند. صورت مندل این است که در آن صفحه کشیده شده است.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ فاقد جلد، 18گ (10ر-27پ )، 25 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 279]
قسمت دوم نسخه 1024/2 می باشد که به صورت جداگانه صحافی شده است؛ بی کا، بی تا؛ 36گ، 25 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 2 - 280]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تی ماج قهوه ای با ترنج، 35گ (9پ-43پ )، 23 سطر [ف: 36 - 4]
آغاز: برابر؛ انجام: که از تکسیر طالب و مطلوب حاصل شده باشد.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 16گ (112ر-127پ )، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 434]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 126]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tasxīrāt
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28190
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین الرحمن الرحیم مالک یوم الدین ایاک نعبد و ایاک نستعین اهدنا الصراط؛ انجام: یا محمل العظائم الامور سبحانک ... عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
tasxīrāt va telesmāt
غیر همانند:
آغاز: و هو یصلح لدفع الاسقام و الامراض و 16 ع و له من الاسماء علیم و من النازل لزبانا و هو یصلح للعلماء؛ انجام: با سایر بخورات متعفنه و صورت مثلث این است.
تسخیرات و طلسمات و اوفاق عددی ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11و 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 284ص، قطع: نیم خشتی باریک [رشت و همدان: ف: 1102]
آغاز: باب در مسخر گردانیدن پادشاه و امراء و وزراء و ارباب دین و دولت و هر کس را که خواهد مسخر توان نمود بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 3گ (60پ-62ر)، اندازه:17×22سم [ف: 22 - 255]
tasxīrāt va ‘azāyem
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 20171 بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
» تسخیر اجنه و کواکب ← تسخیرات
» تسخیر ارواح ← تسخیر جن
tasxīr-e arvāh
تمیمی، احمد بن محمود
tamīmī, ahmad ebn-e mahmūd
[دنا 1171/2]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 446/6
منقول از احمد بن محمود بن ابراهیم تمیمی ؛ بی کا، بی تا؛ 2گ [ف: 1 - 485]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 446/6
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 62]
tasxīr-e arvāh
[دنا 1171/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2215/3
بخشی از رساله در تسخیر ارواح. سه صفحه عبارتهائی فارسی است درباره ارواح و تسخیر آنها ...: در سخن آینده گویند: ای آفریده خدا (گ28) ... و باید که چند روز پیش از آنکه دعوت کند، از حیوانات نخورد تا ضمیر اوصافی شود (گ28) ... و بنور عالم روحانی و از جمیع ارواح نترسد و آشنای ایشان شود (گ28) ... هر که این اسم برای درد چشم بر ریسمان سیاه و سفید هفت نوبه بخواند هفت گره (گ29) افتاده است؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی:آغاز و انجام؛کاغذ:نخودی، اصفهانی، جلد: مقوایی رویه تیماج حنایی، 2ص (28-29)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 11-543]
tasxīr-e arvāh (esperītīsm)
مترجم: محمد تقی بن محمد قلی، ق14 قمری
mohammad taqī ebn-e mohammad qolī (-20c)
تاریخ تألیف: 27 ذیقعده 1300ق
این کتاب، از زبان فرانسوی ترجمه شده، نویسنده و مترجم آن که از تحصیل کردگان فرنگستان است در این کتاب مباحث اسپریتیسم را جمع آورده و سعی کرده تا مطالب آن را با مباحث شرع اسلام مقایسه کند.
[دنا 1171/2؛ فهرستواره منزوی 107/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 456
آغاز: بعد البسمله. حمد و ثنا خداوندیرا سزاست که زبان بیان را بر انسان تعلیم فرموده چنانچه می فرمایند؛ انجام:و آنان که باین قوانین عمل کرده و خواهند کرد خوب هستند یا آنکه بد می باشند
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: یک شنبه 27 ذیقعده 1300ق، جا: تهران؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 26گ، 12 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 1 - 441]
tasxīr-e arvāh-e horūf
[دنا 1171/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5777
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی الانبیاء و االمرسلین خصوصا علی محمد و آله اجمعین اما بعد؛ انجام: میرسد و اﷲ یقول الحق و هو یهدی ... کتبه العبد ابن محمدنبی، محمد مهدی التفرشی
رساله در تسخیر ارواح حروف ؛ خط: نستعلیق، کا: مهدی تفرشی، تا: 1084ق؛ ضمایم برگ در اثبات ارواح، با آغاز «در اثبات ارواح و طبایع حروف» و انجام (جدول) روشنای چشم را زیاد می کند ضمیمه نسخه می باشد [الفبائی: 126]
tasxīr-e arvāh va qeyre
شامل سه «قسمت» است: 1. شرح تسخیر ارواح؛ 2. شرح تسخیر جنیان و پریان؛ 3. شرح تسخیر کواکب.
[دنا 1171/2]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 694
آغاز: بدانکه اهل این صناعت اسرار پانزده قاعده را رعایت کرده بجا میآورند؛ انجام: پس چون حجاب زمین مرتفع گردد، قمر بمثابه شخص نورانی و بصورت بآن حد نیکو که در وی نگریستن خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام، نوع خط: شکسته نستعلیق، ادعیه به نسخ، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 60گ، 10 سطر (8/5×14)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 1 - 227]
tasxīr-ol jenn va-l ens va-l kašf va-l kerāmāt
[دنا 1171/2]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1726/6
آغاز: صاحب کتاب درالنظم علیه الرحمه آورده خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1261ق، 5گ (58پ-62پ )، اندازه: 10×15سم [نسخه پژوهی: 3 - 174]
» تسخیر جن ← دعاء تسخیر جن
tasxīr-e jen
جفری رومی، علی، ق10 قمری
jafrī rūmī, ‘alī ( - 16c)
شامل قاعده استخراج جن خود، ملک خود، نفس خود، اسم روح خود، اسم اعظم خود.
[دنا 1171/2؛ فهرستواره منزوی 107/6]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 5902/6
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... بدان ایدک اﷲ تعالی فی الدارین که چنین گوید این بنده خاکسار ... دین و اهل یقین سید علی جعفری صوفی حکیم رومی؛ انجام:و آن کوزه را برآورده بر دهن گیرد و هر جا که رود هیچکس او را نبیند، واﷲ اعلم بالصواب
بی کا، بی تا ؛ مجدول ؛ جلد: میش سبز، 11گ (132ر-142پ )، 15 سطر [ف: 9 - 96]
tasxīr-e jen
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2576/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 1ص (2ر) [ف: 6 - 55]
tasxīr-e rūhānīyūn
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3505/9
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (76ر - 77پ) [ف: 6 - 461]
at-tasxīr ‘alā ṭarīq-it tašjīr fī ‘ilm-it tartīl wa-t tajwīd
سمرقندی، محمد بن محمود، - 780 قمری
samarqandī, mohammad ebn-e mahmūd ( - 1379)
وابسته به: حرز الامانی و وجه التهانی = قصیدة الشاطبیة؛ شاطبی، قاسم بن فیره (538 -590)
یکی از سه کتابی است که مؤلف در کشف مشکلات و تنظیم
قصیده «شاطبیه» نگاشته و در آن ابواب مختلف قصیده را با اضافات و تلخیص به صورت تشجیر در آورده پس از آن تشجیر فرش را در سی ورقه بر آن افزوده است.
[دنا 1171/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: 822ق؛ با اشکال؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 86گ، مختلف السطر، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 84]
خط:نسخ،کا:ابراهیم بن شیخ جان،تا:889ق؛کاغذ:ترمه،جلد:میشن قهوه ای، 889گ، 19 سطر، اندازه: 17/6×23/1سم [ف: 1 - 102]
آغاز: الحمدﷲ الذی زین بکمال قدرته و نوال نعمته بساتین القرآن بالقراءات المتواترات المتلوات المتنزلات
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن عبدالوهاب جرجانی، بیتا، جا: مکه ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 73گ (3پ-75ر )، 21 سطر، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 14 - 261]
tasxīr-e kavākeb
[دنا 1171/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/73
بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 8گ
(273-280 )، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 533]
tasxīr va tadbir-e erāde-ye elāhī (r. dar)
برغانی، محمد علی بن محمد، - 1272 ؟ قمری
boraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad ( - 1856)
بخشی از رساله ای است از ملا علی برغانی ( تدوین کننده مجموعه حاضر). معلوم نیست در اصل، موضوع بحث در این رساله چیست جز این که در این بخش آخر بحث در تسخیر و متبوعیة اراده الهی است.
[دنا 1171/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 588/8-طباطبائی
آغاز: ان یکون تابعا یحمله و یقله کالماء و التراب فکما ان التابع علی ما ینبغی و کما ینبغی ان یختار المتبوع متبوعیة التابع و یریدها (کذا )؛ انجام: و اعلم ان هذا التکریر فی العبارات ...انما هو للتفهیم و لو هذبت العباره ... لکلت البصائر و افسدت المذاهب الی هذه المطالب و مع هذا فان عرفت فانت انت و اﷲ ولی التوفیق قد وقع الفراغ ... علی ید المذنب ابن محمد محمد علی ... فی دارالسلطنة قزوین فی الالف الثانی ... و اجعلنی من المومنین لک ...یا ارحم الراحمین سنه 1232
کاتب = مؤلف، تا: 1232ق، جا: دارالسلطنة قزوین؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 1گ (181ر )، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 289]
tasdīd-ul fuqahā’ = at-tasdīdīya = tasdīd-e xodāvand (r. dar) = iṯbāt-u taqrīr-il imām
رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲ - ۱۲۵۹ قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
رساله ای اصولی است در مباحث قطع و سبب اختلاف فقیهان و اینکه هر یک از آنان هر چه از راه خود استنباط کند حکم قطعی خواهد بود. با دید شیعی شیخی که بدرخواست کسی نگاشته و در آن از احادیث مربوط به بحث و از اقوال علما استفاده می کند. نام رساله با استفاده از متن گرفته شده است.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد فیقول العبد الجانی ... الرشتی ان هذه کلمات ذات تبیین کشفت بها النقاب عن وجه الحق المبین و اوضحت مناره لطالب القطع و الیقین امتثالاً لامر من یجب علی طاعته و الزمت نفسی اجابته ... فنقول اعلم ان اﷲ سبحانه کامل من جمیع الجهات بکل الحیثیات.
انجام: الحق الصریح و البیان التام الصحیح فاکتفیت بالاشارة لاهلها و اشرت الی نمط الاستدلال و اوضحت السبیل و دللت علی ما ک ان مختفیا علی اصحاب القال و القیل و علی اﷲ قصد السبیل و لاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العظیم. و قد فرغ من تسویدها مؤلفها عصر یوم الخمسین الخامس عشر من شهر صفر المظفر من شهور سنة 1246 حامداً مصلیاً مستغفراً.
[فهرست کتب مشایخ 316 «رساله در تسدید خداوند ؛ » دنا 1171/2 – 1172 (15 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رسالة فی القطع و الیقین» آمده ؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن حسن لاهیجانی، تا: دوشنبه ربیع الثانی 1246ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 34گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 6 - 3227]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محسن مازندرانی، تا: 1246ق، جا: طهران؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (32پ-57ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 27 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 جمادی الثانی1250ق؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 15گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 3340]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «ملاک عمل به احکام دین» ؛ خط: نسخ جلی، کا: کمال الدین عبدالعالی بن محمد رضا طبسی خراسانی، تا: پنج شنبه 24 جمادی الاول 1254ق؛ با حواشی ملا ولی اﷲ با حواشی از مؤلف به عنوان «منه مد ظله» ؛ جلد: تیماج سوخت، 22 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 135]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «رسالة فی الظن المطلق» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق، جا: کاظمین؛ 17گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم[ف: 48 - 6 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: سه شنبه 23 شوال 1257ق، جا: تبریز؛ 63ص (251-313) [عکسی ف: 1 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، کا: محمد بن زین العابدین قراچه داغی، تا: 1258ق؛ سپس گفتارهایی از سید کاظم رشتی [عکسی ف: 1 - 5]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان «رسالة فی انسداد باب العلم» و از علی بن ابراهیم موسوی مراغی دانسته که کاتب نسخه بوده نه مؤلف؛ خط: نسخ، کا: موسوی مراغی، علی بن ابراهیم، تا: جمعه 28 جمادی الاول 1258ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف نیلی، 23گ (6پ-28پ )، 15 سطر (8×12) [ف: 17- 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1262ق؛ همراه چند گفتار از سید کاظم رشتی؛ 42ص (98-139) [عکسی ف: 1 - 5]
آغاز: برابر
در فهرست با عنوان « کشف النقاب ...» ؛ خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن حاج عدارم، تا: 1263ق؛ 17گ (149پ-165ر )، اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 3 - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: عباس بن علی محمد زنوزی، تا: 3 ربیع الثانی 1266ق [عکسی ف: 1 - 72]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق، کا: محسن، تا: ذیقعده 1267ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 13گ (1پ-13پ )، 22 سطر (11×16 )، اندازه: 15/5×20سم[ف: 421 - 16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1271ق؛ 16گ، 21 سطر [ف مخ: 1 - 446]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پیش از 1273ق؛ 13ص (70-82)
[عکسی ف: 1 - 5]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 87ص (13-99) [ف: 7 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن اسماعیل خراسانی نامقی ترشیزی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (216پ-232ر )، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 195]
tasdīd-ul qawā‘id fī ḥāšīyat-il farā’id
امامی خوانساری، محمد بن محمد علی، - ۱۳۵۸ شمسی
emāmī xānsārī, mohammad ebn-e mohammad ‘alī ( - 1979)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 17 ذیحجه 1367ق
حاشیه ای است متوسط بر کتاب فرائد الاصول (الرسائل) شیخ مرتضی انصاری.
چاپ: به عنایت حاج شیخ محمد قوانینی از روی همین نسخه افست و چاپ شده است.
[دنا 1172/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 812
آغاز: الحمد ﷲ الذی عرفنا قواعد شریعة سید المرسلین و انار لنا مناهج الحق و معالج الیقین
نسخه اصل: کتابخانه شیخ حسن شریعتی - قم ؛ خط: نسخ، کا: سید علی بن سید حسین صالحی ساکن سلطان آباد اراک، تا: 29
شعبان 1392ق؛ مجدول؛ 715ص [عکسی ف: 3 - 14]
tasdīd-ul qawā‘id fī š.-i tajrīd-il a‘qāyid = tašyīd-ul a‘qāyid fī š.-i tajrīd-il a‘qāyid = š.-e qadīm-e tajrīd
اصفهانی، محمود بن عبدالرحمن، ۶۷۴ - ۷۴۹ قمری
esfahānī, mahmūd ebn-e ‘abd-or-rahmān (1276 - 1349)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
این شرح مهم ترین و نافع ترین شروح تجرید است و شارح شرح خود را «تسدید القواعد» و یا «تشیید القواعد فی شرح تجرید العقاید» نامیده است. این شرح میان دانشمندان به «شرح قدیم» شهرت یافته است. او در ابتداء کتاب می گوید: «چون کتاب تجرید بسیار موجز و از غایت ایجاز مطالب آن حکم لغز داشت، و روشن و ظاهر نبود، من با این شرح مشکلات آن را توضیح دادم و پردهاز روی مقاصد آن برداشتم». در مسئله امامت چون شارح از اهل سنت و جماعت بوده اعتراضات بسیاری بر خواجه نموده است که بعد از او دیگران بر آن اعتراضات جواب گفته اند. کاتب چلبی با آن که خود از دانشمندان عامه است در تشنیع اعتراضات شارح تجرید گفته است: «فانه قد عدل فیها عن سمة الاستقامة». (مدرس رضوی)
شارح تا در اصفهان بود اشراقی بود لیکن چون به دمشق شاگرد تیمیه ( 661-728) شد، از قشرگرایی استاد وام گرفت و این شرح را نگاشت، معذلک در دیباچه این شرح بر خلاف نظر استادش تیمیه از خواجه نصیر تجلیل می نماید چون شرح اصفهانی برای ذوق ایرانی سنگین و خشن بود ملا علی قوشچی به دستور الغ بیک شرحی دیگر نگاشت و از خشونت های شرح اصفهانی کاست که به شرح جدید شهرت یافت.
حواشی معرفی شده از شرح اصفهانی عبارت است از:
1 - حاشیه میر سید شریف جرجانی (816ق) که خود حواشی و تعلیقات بسیار دارد.
2 - حاشیه محمد حسین بن میرزا محمد بن حسن شیروانی
(الذریعه 118/6)
3 - حاشیه خواجه لفضل الدین محمد صدر ترکه اصفهانی
(850ق )، که نسخه ای از آن در گنج بخش اسلام آباد پاکستان معرفی شده. (معجم التراث الکلامی 47/3؛ فهرست منتخباتی پاکستان 93)
4 - حاشیه نصیرالدین علی بن محمد کاشانی حلی (755ق )، همان که گفته شده پایه حاشیه میر سید شریف جرجانی بوده است (الذریعه 118/6)
5 - حاشیه شیخ ناصر بن عبدالحسین منامی بحرانی (قرن 12) (الذریعه 118/6)
6 - حاشیه جلال الدین اسعد دوانی (908ق) (الذریعه 119/6)
7 - تحقیق التجرید، از کمال الدین حسین بن محمد بن فخر بن محمد بن علی لاری (908ق)
8 - حاشیه غیاث الدین محمد بن یوسف بحرانی ( قرن 10)
9 - چند حاشیه گمنام.
از این حواشی فقط حاشیه جرجانی و کمال الدین لاری و بحرآبادی و چند حاشیه ناشناس در ایران دارای نسخه معرفی شده است.
آغاز: الحمدﷲ المتوحد بوجوب الوجود و دوام البقاء المتفرد باستحالة التغیر و امتناع الفناء المتنزه عن التألیف و الانقسام و الاجزاء.
انجام: لقوله تعالی ان الذین یحبون ان تشیع الفاحشة و لقوله علیه السلام من اتی من هذه القاذورات شیئاً فلیسترها یستراﷲ تعالی هذا آخرما تیسرلنا ... ان یجعله نافعا للمستفیدین و ذخرا لنا فی یوم الدین
[الذریعة 353/3 و139/13؛ کشف الظنون 346/1؛ الاعلام زرکلی 176/7؛ معجم المؤلفین 173/12؛ احوال و آثار خواجه نصیرالدین، مدرس رضوی، ص 425؛ دنا 1172/2 (47 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقاید = حاشیة شرح القدیم للتجرید = حاشیة شرح الاصفهانی؛ علی التجرید؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
2- حاشیة حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد؛ خطیب زاده، محمد بن ابراهیم (-891)
3- حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقاید؛ بحرآبادی، محمد بن یوسف (-10)4- حاشیة حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد؛ ملازاده (- 10 )
5- حاشیة حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد = حاشیة علی حاشیة سید شریف بر شرح قدیم تجرید؛ عجم سنان، یوسف (-936) 6 - حاشیة شرح القدیم للتجرید؛ نسابه شیرازی، محمد (-1019)
7- حاشیة حاشیة القدیمة علی شرح التجرید؛ علوی عاملی، احمد بن زین العابدین (-1054)
8- حاشیة شرح التجرید القدیم؛ شیروانی، محمد حسین بن محمد (- 14 )
9- حاشیة شرح التجرید
10- حاشیة حاشیة الجرجانی علی تسدید القواعد (دو حاشیه ناشناس)
11- حاشیة شرح التجرید القدیم و الجدید
12- حاشیة شرح التجرید القدیم
13- حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد
14- حاشیة تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد = حاشیة شرح
التجرید القدیم
15- شرح تجرید الاعتقاد
تا مبحث عقل ؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی:آغاز(در دیباچه افتاده)؛ نام کتاب و مؤلف را کسی در پایان نوشته است با تاریخ 857 ؛ کاغذ: سمرقندی، 89گ، 17 سطر (8×14 )، اندازه: 12/5×17سم [ف: 17 - 204]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 14×22/5سم [نسخه پژوهی: 1 - 20 و 2 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حساوی، عبداﷲ بن حسن، تا: قرن 8 [رایانه]
خط: نسخ، کا: نصراﷲ بن عبدالرزاق بن فضل اﷲ بن ابی الخیر، تا: 728ق، در فهرست سال کتابت 627 آمده که مسلم غلط است.
سال آن بر اساس نسخه ای دیگر از کتاب تنویر المطالع اصفهانی که در دانشگاه تهران است و کتابت آن از همین کاتب است تعیین گردید و لذا احتمالی است؛ قطع: وزیری [نشریه: 4 - 437]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حافظ طبری، تا: 744ق؛ محشی، مقابله شده در صفر 757؛ تملک: محمد بن خاتون عاملی؛ مهر: «محمد مهدی»، «جمال الدین »؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 81گ، 33 سطر (13×20 )، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 533]
خط: نسخ، کا: احمد بن سلیمان، تا: 748ق؛ تملک: محمد امین حسینی مازندرانی در تاریخ 1045ق ؛ جلد: تیماج سیاه، 165گ، 25سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 33/1 - 40]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 8 صفر 749ق؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 118گ (2پ-119پ)، 31 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 44 - 87]
آغاز: قال اما بعد حمداﷲ واجب الوجود علی نعمائه و الصلوة علی سید انبیائه محمد المصطفی و علی اکرم احبائه فانی مجیب الی ماسئلت من تحریر؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قبل از 752ق؛ تملکی در 16 جمادی الاولی 752 ؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج مشکی، 126گ، 29 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 2 - 927]
آغاز: و اجلاها منقبة علوم الشریعة التی هی وسیلة السعداء الی مقاربة الملأ الاعلی و جنة الخلد و ملک لا یبلی؛ انجام: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: محمد بن عبدالعالی بن نجدة بن عبداﷲ، تا: پنج شنبه 14 ذیحجه 770ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 180گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×21سم[ف: 12 - 10]
آغاز: صغر الحجم غزیر العلم یحتوی من الدقائق الاصولیة؛ انجام: قال و السمع دل علی ان الجنة و النار..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا از قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 177گ، 25 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 1 - 44]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز (یک برگ و) انجام (گویا یک برگ) [چند نسخه ف: 314]
بی کا، تا: قرن 9؛ تملک مورخ 960؛ 224گ، قطع: رقعی [ف: 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 808ق؛ واقف: فاضلخان؛ 191گ، 25 سطر
[الفبائی: - 126]
آغاز: بسمله قال اما بعد حمد واجب الوجود علی نعمائه ... اقول لما کان علم الکلام باحثاً عن امور یعلم منها المعاد و ما یتعلق به من الجنه و النار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: 815ق، جا: شیراز، مدرسه ولدیه؛ یادداشتی از مرتضی بن سید احمد کاظمی ؛ تملک: شیخ بهائی، محمد جعفر بن نجم الدین محمود خادم مشهدی اصفهانی مورخ 1036ق، حسین محمد تقوی مورخ 849ق، محمد بن حسین مورخ 1282ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 194گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 24/2 - 70]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن علی بیضاوی، تا: 815ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زرشکی با ترنج، 152گ (82-233)، 25 سطر (9/5×17 )، اندازه: 16×23سم [ف: 15 - 63]
آغاز: اوالی النفس الناطقة الضعیفة عن ضبط قوتها الحیوانیة فالشر بالذات هو فقدان أحد تلک الاشیاء؛ انجام: برابر در فهرست با عنوان «شرح تجرید» و مجهول المؤلف آمده است؛ خط: نسخ نازیبا، کا: احمد بن صادق بن خاص بک، تا: یک شنبه دهه دوم جمادی الثانی 821ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ مهر: «عبدالکریم» (مربع)،
«انی عبداﷲ آتانی الکتاب» (مربع)؛
134گ، 24 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 3 - 112]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 843ق؛ مباحث امامت و قسمتی از نبوت و معاد از نسخه افتاده؛ محشی از «حلی» و به نقل از «مولانا نصیرالدین کاشی»؛ مهر: «و اذکر فی الکتاب اسماعیل» (مربع )؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی، 462ص، 19 سطر، اندازه: 13/5×16سم [ف: 10 - 2101]
خط: نسخ، کا: ابواسحاق بن ابی سعید بن محمد کازرونی، تا: پنج شنبه 28 شوال 849ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 140گ، 25 سطر (6/5×11/5 )، اندازه: 12×17/5سم [ف: 9 - 943]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن اسماعیل بن مسعود جامی، تا:یک شنبه پایان رجب 860ق؛ تملک: محمد بن علی بن محمد مولوی در 894، محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی؛ قطع:ربعی [نشریه: 7 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن اسماعیل بن مسعود جامی، تا: یک شنبه سلخ رجب 860ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن علی بن محمد، ربیع الاول 894، محمد حسن بن محمد معصوم القزوینی؛ مهر: «محمد علی الموسوی» (گرد)؛ کاغذ: ترمه اصفهانی نخودی، جلد: مقوا رویه تیماج روغنی مشکی، 216گ، 19-23 سطر (7/5×14/2 و 7×15/2 )، اندازه: 12/5×21/7سم[ف: 198 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 21 رمضان 864ق، جا: تبریز، مدرسه شیخیه ؛ تملک: محمد صادق المؤمن به تاریخ 121؟ با مهر «عبده محمد صادق» (بیضی)، محمد مهدی بن میرزا محمد جاپلقی، روزبهان بن عماد بن طبری، حیدر قلی بن نور محمد خان کابلی به تاریخ دهم شعبان 1322 ؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ عبده محمد» (مربع )؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 177گ، مختلف السطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 15 - 359]
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 شوال 876ق؛ تملک: بنی علی در 1119ق، علی قلی میرزا 1270ق؛ واقف: سپهسالار، 1297ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 196گ، 29 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 3 - 435]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود اعرابی، تا: 1 جمادی الاول 877ق؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرد، 280ص، 24 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 2 - 125]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواسط رجب 891ق؛ افتادگی:آغاز
(برگ اول)؛ اندازه: 14×23سم [نسخه پژوهی: 2 - 129 و 1 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحلیم بن ولی بن امیر احمد، تا: 894ق، جا: تبریز ؛ واقف: فاضلخان؛ 126گ، 23 سطر [الفبائی: - 126]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الثانی فلانه یکون خلاف المقدر.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای عطف میشن عنابی، 387گ، 20 سطر (10×19 )، اندازه: 17/5×27سم [ف: 9 - 308]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10ق؛ مصحح، محشی؛ در صفحه عنوان آمده: «بدء بمطالعته الحقیر ابن القرنجی محمد حسن الترجانی فی بلدة سنندج فی مدرسة العالم الربانی الفاضل الصمدانی مولانا الحاج ملا احمد النودشی الاورامانی ادام اﷲ تعالی عمره سنه 1301 ه ق» ؛ جلد: تیماج مشکی، 140گ، 20 و 21 سطر (9/5×13 )، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 357]
آغاز: حرم و نائل یلوذ به الأحرار من کل نقطة و نادی الی عالی ورآه الأماثل فیمناه بحر متلاطم
خط: نستعلیق، کا: اویس بن اصیل بولوی، تا: رمضان 902ق، جا: قسطنطنیه، مدرسه قلندرخان؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی، 268گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 21 - 38]
بی کا، تا: 12 جمادی955ق [نشریه: 5 - 290]
خط:نسخ،کا:محمد بن ناصر بن علی عنبه هذیلی، تا: شوال 992ق؛ نویسنده با کمک زین الدین علی بن حزیز بن احمد ما حوزی آن را در6 محرم 993 مقابله کرده؛تملک:محمد مهدی بن محمد سعید، سید حسن حسینی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 191گ، 25 سطر (7/5×15 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 10 - 1638]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز متوسط، بی کا، تا: 993ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 157گ، 29 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 1 - 155]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن مبارک بن احمد بن یحیی ماحوزی اوالی، تا: 995ق؛ تملک: محمد شفیع، مرحوم محمد طاهر
تنکابنی؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 309ص (289 -597 )، 25 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 10 - 1902]
خط: نسخ، کا: خلیل بن مولانا محمود، تا: قرن 10 و 11؛ محشی با نشان «سید قدس سره، سید»؛ خریداری اسمعیل یزدی در 1217 که دیده نشان وقف دارد و دوباره آن را وقف کرده است ؛ واقف: سلیم بن بهاء الدین، محرم 1038؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 149گ، 23 سطر (10×18)، اندازه: 16×23سم [ف: 16 - 357]
انجام: قال و معجزاته قبل النبوة تعطی الارهاص اقول اختلفوا فی ظهور المعجزة ... و تسلیم الاحجار
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی از میر سید شریف و بی نام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 243گ، 19 سطر (8×14 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 290]
آغاز: برابر؛ انجام: علی صدقه و اذا ثبت انه اقدم ایمانا من الصحابه کان افضل ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز با ترنج، 203گ، 19 سطر (8×13 )، اندازه: 14×18/5سم [ف: 7 - 77]
آغاز: لها و متقدم علیها و غیر متحرک فیها یسمی جسما اول و ما هو واقع فی الجهات ... قوله: او ذاتیة یعنی بالفعل و بالقوة القرینة منه بحیث سبل بادنی سبب؛ انجام: یسمی علة عرضیة و الثانی اقتران شیی بالمعلول کذالک فان العلة بالقیاس الی ذلک الشیء المقترن بالمعلول سمی علة عرضیة.
از آغاز و تا پایان مقصد اول؛ خط: شکسته نستعلیق تحریری و نسخ، بی کا، تا: 1020ق، برای شیخ الاسلام؛ کاغذ: شکری آهار مهره ضخیم، جلد: تیماج قرمز، 398ص، 19 سطر، اندازه: 12/5×22سم [ف: 7 - 46]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه جوادین-کاظمین ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 17 رمضان 1071ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین اصفهانی به سال 1257، علی بن محمد بن علی بن عبدالنبی بن محمد بن سلیمان مقابی بحرانی با مهر «لا اله الا اﷲ محمد رسول اﷲ علی ولی اﷲ» (بیضی) به سال 1155، خلیفه بن سید علی، عبداﷲ بن حاجی محمد رضا بن آقا محمد باقر، عبداﷲ بن مبارک بن علی بن عبداﷲ بن ناصر بن حسین احسائی خطی به سال 1227؛ 376ص
[عکسی ف: 5 - 433]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی بامضای شریف ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 298گ، 19 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 384]
آغاز: و الکواکب اوثان و هو اجسام عالم الکون و الفساد؛ انجام: و قول المنصف و لا یتم القیاس علی الواجب اشاره خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1137ق؛ دارای نشان بلاغ، محشی به نقل از قوشچی؛ جلد: تیماج مشکی، 199گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 74]
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن عبد النبی بارباری بحرانی، تا: 21 ربیع الاول 1138ق؛ کاتب همان مالک است و همزمان که کتابت می کرده مشغول قرائت کتاب هم بوده، ابتدای این دو کار نیمه شعبان سال 1137 می باشد، بر صفحه اول خط شیخ عبد علی بن احمد بن ابراهیم درازی آمده، دارای بلاغ قرائت؛ 151گ، 23 سطر (9×15 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 20]
آغاز: المقصد الثانی فی الجواهر والاعراض ... و وجه تقدیم مباحث الجواهر علی الاعراض ظاهرا لتقدم الجوهر؛ انجام: «اما الطرف الذی هو السواد فان القریب من ذلک وهو حد مبلوغ الیه من السواد ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: روغنی مشکی، 298گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 19]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو هیئة تعرض للجسم باعتبار نسبتین و فیه تضاد.خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: آهاری حنایی، جلد: مقوا عطف میشن عنابی، 163گ، 19 سطر، اندازه:13×17سم [ف: 11 - 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کهنه است، محشی، در پایان نسخه دارد: «تم الکتاب بتمامه ... قد وقع الفراغ من الکتاب فی غرة شهر رجب سنة 771» و این باید تاریخ نسخه ای باشد که از روی آن این نسخه را کامل کردند چه این عبارت به خط تازه نونویس می باشد؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 268گ (2+266)، 19 سطر (8×12/5 )، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 566]
جزء اول ؛ بی کا، بیتا [تراثنا: س18ش1و2 - 209]
آغاز: برابر؛ انجام: بانه اعرف مل موحد (سفید) خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 126]
آغاز: صغیر الحجم، عزیز العلم، محتو من الدقایق الاصولیه؛ انجام: اقول مذهب الاشاعره و اکثر المتکلمین ان الجنة و النار اللتین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج شیخ مهدی سبط حاتم رشتی؛ کاغذ: شکری، جلد: میشن قهوه ای، 353ص، 25 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [فهرست عراقی: 1 - 297]
tasdīd-ol lesān dar ‘elm-e tajvīd
کربلائی، علی بن حسین، - 1135 قمری
karbalā’ī, ‘alī ebn-e hoseyn ( - 1723) .
در دوازده «فصل» مشتمل بر چند «قاعده» و «ضابطه »
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15470/2
آغاز: الحمد ﷲ الذی هدانا باسرار البیان الی اخیر الادیان و کشف عنا بانوار القرآن جهل الظلم و غیاهب الکفرا؛ انجام:و الحمد ﷲ الذی وقف است علی ادراک حقیقة الافکار ... صفاته العقول و الانظار
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد، تا: 13 شوال 1214ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ (10پ - 33پ)، اندازه: 11/8×16/7سم [ف: 43 - 111]
tasdīd-ol lesān dar ‘elm-e tajvīd
کربلائی، علی بن حسین، - ۱۱۳۵ قمری
karbalā’ī, ‘alī ebn-e hoseyn ( - 1723)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب طبرسی، حسن بن فضل (-6) در مقدمه آورده است: «نسخه ای از کتاب مکارم الأخلاق و معالم الاملاق تصنیف شیخ «رضی الدین طبرسی» چاپ مصر (الطبعة الأولی، المطبعة الخیریة 1303ه) به دستم رسید که خیلی از مواضع آن تحریف گردیده بود و افزودگی هایی داشت [مالا یرضی صاحبه ،] بعد از بررسی 6 نسخه خطی قدیمی که برخی از آنها جداً صحیح بود اشکالات اساسی آنها را ثبت نمودم و دیگر بار به 4 چاپ های دیگری مراجعه نمودم 3 نسخه مختلف از «مطبعة الخیریة» و یک نسخه از «بولاق» که متأسفانه همگی آنها با تغییر و تحریف همراه بود و البته ملخص آن را در کتاب «التنبیه علی أمر الکتب» نیز آورده ام در این کتاب «تسدید المکارم» فهرستی از اشکالات و تحریفات آنها را ذکر می کنم».
آن در یک «مقدمه» و سه «فصل» و یک «خاتمه» می باشد: مقدمه: فیما بجملته من ذلک الصنع الشنیع؛ فصل 1. الزیادات الواثقه؛ 2. الاشارة الی ما نقص من الکتاب و سرق؛ 3. المغیرات من هذا الکتاب ؛ خاتمه: یشبه کتاب المکارم الاخلاق فیما صنعوا بکتاب الکشکول. در آن دیدگاه های علمای بزرگ نجف در خصوص مکارم الاخلاق مذکور در این نسخه قید شده است که حائز اهمیت فراوان می باشد. این نسخه همان نسخه ای است که چندین سطر درباره آن و تقریظات علمای بزرگ بر روی آن نسخه در کتاب «اعیان الشیعة» سخن رفته و مرحوم آیت اﷲ سید محسن امین عاملی آنها را دیده و ثبت نموده است.
[دنا 1173/2؛ اعیان الشیعة ( دارالتعارف) 537/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12279/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول العبد الفاقر.. لما من علی المتفضل المنان جل جلاله ... بنسخة من کتاب مکارم الأخلاق؛ انجام: بالنسبة إلی مکارم الأخلاق فوائد أخر فی أدلة ینبغی ملاحظته و لیکن هذا آخر ما نرسمه فی هذه الرسالة خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شب 12 محرم 1310ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»، محشی از مرحوم بهاری همدانی با نشان «هد»، یک برگ الحاقی رونوشت نظریه علما و مراجع بزرگ در خصوص کتاب «مکارم الاخلاق» چاپ شده در مصر به ضمیمه نسخه آمده و اسامی علماء مزبور چنین است:
مرحوم آیت اﷲ حاج شیخ محمد حسن مامقانی، مرحوم آیت اﷲ آخوند ملا حسینعلی همدانی، مرحوم آیت اﷲ آخوند ملا محمد کاظم خراسانی صاحب کفایه، و همچنین نظریات دیگر علما نیز در پایان این رساله آمده است، از جمله مرحوم آیت اﷲ میرزا حبیب اﷲ جیلانی، مرحوم آیت اﷲ حاج میرزا حسین بن میرزا خلیل تهرانی؛ در پایان مجموعه تألیفات مرحوم آیت اﷲ شیخ محمد باقر بهاری همدانی تا تاریخ 1310ق ثبت شده؛ کاغذ:فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 88گ (1-88)، 19 سطر (10×15/5 )، اندازه: 16/5×22سم [ف: 31 - 130]
tasdīd-ul makārim wa tafḍīḥ-ul maẓālim
بهاری همدانی، محمد باقر بن محمد جعفر، ۱۲۷۷ - ۱۳۳۳ قمری
bahārī hamadānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1861 - 1915)
وابسته به: مکارم الاخلاق و معالم الاعلاق = مکارم الاخلاق و محاسن آداب طبرسی، حسن بن فضل (-6) این کتاب ترجمه فارسی تسدید المکارم و تفضیح المظالم
مرحوم بهاری است که خود آن مرحوم، جهت اطلاع فارسی زبانان آن را به فارسی ترجمه نموده است و ترجمه فارسی نسبت به عربی آن گزیدهتر می باشد.
[دنا 1174/2؛ اعیان الشیعة چ (دارالتعارف) بیروت 537/3]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد چنین گوید اقل طلبه علوم دینیه.. که چون روزی فرمود به این کمترین حضرت ملک منان؛ انجام: تا هیچ ذکر تربت در آن کتاب ندیده ... و سیجزون ما کانوا یعملون و سیأتیهم أنباء ما کانوا به یستهزؤن خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 10 ربیع الاول 1311ق، جا: نجف اشرف؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج،
9گ(22-30)،19سطر(10×15/5)،اندازه:17×22سم
[ف: 31-132]
نسخه اصل؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ 26گ، 19سطر، اندازه:15×22سم [ف: 2 - 37]
» تسدید خداوند (رساله در ) ← تسدید الفقهاء
» التسدیدیة ← تسدید الفقهاء
» التسدیدیة ← اجوبة المسائل آقا محمد تقی
tasrīh-ul idrāk fī š.-i tašrīḥ-il aflāk
حسینی موصلی، عبدالله بن فخرالدین، - ۱۱۸۸ قمری
hoseynī-ye moselī, ‘abd-ol-lāh ebn-e faxr-od-dīn ( - 1774)
وابسته به: تشریح الفلاک، شیخ بهائی ، محمد بن حسین 953 - 1030ق
تاریخ تألیف: 1182ق
شرح تشریح الافلاک شیخ بهائی است دارای «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه» همانند اصل کتاب. چندین نسخه از آن در متحف عراقی معرفی شده است.
[تاریخ علم الفلک فی العراق 261]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16296
آغاز: بسمله، و بعد فان افقر العبید و احوجهم ... یقول و السماء ذات البروج و الارض ام الفجاج و المروج؛ انجام:یخرج منه خط الی المرکز فهو خط سمت القبلة و اﷲ اعلم.
خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ عبدالرحمن سویدی شافعی، تا: شعبان 1183ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 92ص، 25-28 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 45 - 140]
at-tasṭīḥ (muqaddamat-un fy ‘ilm)
قاآنی، حبیب الله بن محمد علی، ۱۲۲۳ - ۱۲۷۰؟ قمری
qā’ānī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1808 - 1854)
رساله ای در علم تسطیح مشتمل بر تسطیح دوائر مختلف که در دو «مقدمه» و چند «فصل» جهت مبتدیان نگاشته شده است.
آغاز: الحمدﷲ علی افضاله. و الصلاة و السلام ... فهذه مقدمة فی علم التسطیح لیکن دائرة ا. ب. ج. مرکزها د. تماس دائرة د، ا، ح انجام: و القسی الحمر غیر مؤثرة فی الصفیحة. و فیما ذکرنا کفایة للمبتدی و تذکر للمنتهی، و تختم للکتاب.
[دنا 1174/2]
آغاز و انجام: برابر
نسخه بسیار کمیاب و احتمالاً به خط قاآنی است ؛ خط: نستعلیق شکسته خوش، بی کا، تا: 1267ق؛ دارای اشکال هندسی، دارای مطالبی به نقل از زیج ایلخانی و زیج میرزا، در معرفت تسییر درجه طالع مولود، معرفت تحویل سنین موالید و معرفت قدر مسافت بین دو شهر؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (137پ-155)، 11 سطر (7/5×13 )، اندازه: 11×17سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس مانده ولی نسخه کتابخانه ملی از قاآنی دانسته شده؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 9گ (22ر-30ر )، اندازه: 8×19سم [ف: 3 - 435]
tastīh (r. dar)
مهندس، محمد شریف، - 1285 قمری
mohandes, mohammad šarīf ( - 1869)
رساله ای متوسط دربیان اصول و قواعد نقشه کشی و محاسبات هندسی که در دو «باب» تنظیم شده است: 1. بیان طریقه طرح کردن یک نقشه و تعیین سافات امکنه مختلفه (پنج فصل )؛ 2. بیان توصیف و طریقه استوا نمودن اسباب های مختلف (هشت فصل) ؛ در میانه صفحات تعدادی آلات و ابزار همراه شکل دقیق آنها ترسیم و معرفی شده است.
[دنا 1174/2]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2868/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... باب اول در بیان طریقه طرح کردن یک نقشه وتعیین مسافات امکنه مختلفه یک مملکت بواسطه دوایر نصف النهار و مدارات یومیه؛ انجام: که بواسطه تحریکی
پیچی که در نقطه ل است حرکت می نمایی در جلو ثقبه ح واقع می شود و طریقه عمل به سکتال مانند عمل به اکتال و سدس دایره انعکاس است و در این جا احتیاج بتکرار نیست جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: مؤلف، تا: 25 جمادی الاول 1277ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 3 - 1392]
tastīh-e ostorlāb
حسینی مدنی، منصور، ق10 قمری
hoseynī madanī, mansūr ( - 16c)
مشتمل بر ده «فصل »و «خاتمه» و مصدر است به نام اعلیحضرت اشرف همایون ملک نظام الملک (ظاهرا: برهان نظامشاه اول 914-961ق) و خاتمه آن شامل یکصد و هشتاد «جدول» است.
[مذکور در جلد سوم فهرست آستان قدس (ص 328 ش 90) و در آنجا منصور حسینی مدنی را امیر غیاث الدین منصور دشتکی شیرازی متوفی 948 هجری شناخته اند و این اشتباه به الذریعة و تاریخ نظم و نثر درایران نیز راه یافته است، همچنین است منزوی (1.262)].
(احمد گلچین معانی)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5317
آغاز: ای حکیمی که اشعه آفتاب وجوب وجود خر [د] از ثقبه عضاده اصطرلاب حکمت تو بر صفحه امکان بتابد و مدار انجم و افلاک بی علاقه قدرت و ارادت تو نظام نیابد ... اما بعد چون فقیر حقیر منصور الحسینی مدتی تحقیق مسایل علم ریاضی را خصوصاً آنچه باعمال متعلق است طالب بود و بخدمت این صناعت مواظبت مینمود درین وقت بخاطر آمد که در صنعت تسطیح اسطرلاب مختصری ترتیب نماید که مبتدی را نافع آید و منتهی را قابل نماید؛ انجام: عومه غربی
خط: نسخ خوش و مغلوط، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای، 47گ، 15 سطر(5/5×11/7)، اندازه: 11/5×20/4سم [ف: 8 - 236]
tastīh-ul usṭurlāb
مغربی، یحیی بن محمد، - 685 قمری
maqrebī, yahyā ebn-e mohammad ( - 1287)
در صنعت تسطیح اسطرلاب است شامل دو «مقدمه» و سیزده «فصل» که برخی آن را به یحیی بن محمد مغربی نسبت داده اند و در بسیاری از منابع مجهول المؤلف آورده شده است. در برخی نسخه ها به دنبال «البرهان فی کیفیة تسطیح الکری» ابن صلاح آمده و تتمه و یا دنباله همان رساله پنداشته شده است.
آغاز: بسمله. هذا کتاب تسطیح الاسطرلاب من انشاء المولی الاعظم علامة العصر محیی الملة و الدین یحیی بن ابی الشکر المغربی رحمة اﷲ علیه مقدمة نافعة فی علم التسطیح لیکن دائرة ا ب ج
انجام: و فیما ذکرناه من الاعمال کفایة للمبتدی و تذکرة للمنتهی و نختم الکتاب بحمدﷲ و حسن توفیقه لا رب غیره و لا معبود سواه و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله اجمعین [بروکلمان: ذیل: 1: 868؛ الاعلام زرکلی 8 ،/166]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی گرداگرد تیماج تریاکی، 14ص (1-14)، 18 سطر (12×22 )، اندازه: 16×24سم [سنا: ف: 1 - 48]
آغاز: برابر؛ انجام: کلم الناس علی قدر عقولهم خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (232پ-238ر )، قطع: وزیری [ف: 2 - 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1050ق، جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قهوه ای، 13گ (159پ-171ر) [ف: 22 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سیام لال العظیم آبادی، تا: شنبه عید فطر 1 شوال سال 27 جلوس محمد شاه 1175ق؛ در حواشی سی فصل طوسی ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 11گ (122پ-132پ )، 19 سطر (8×14/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 347]
در فهرست به طور جدا از «البرهان فی کیفیة تسطیح الکری» ابن صلاح» معرفی نشده و از روی پایان نسخه وجود رساله تشخیص داده شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه ساغری کاغذی فرنگی، 17 سطر، اندازه: 14/8×21سم[ف: 103 - 1]
آغاز و انجام: برابر
در دو مقدمه و چند فصل؛ خط: نسخ، کا: بدیع بن مصطفی موسوی اصفهانی درب امامی، تا: 1270ق ؛ کاغذ: فستقی، جلد:رویه میشن یشمی، 4گ (70ر-73ر)، 18 سطر، اندازه:14/8×21/6سم [ف: 6 - 318]
آغاز: برابر
بی کا، تا: 1288ق؛ 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 359]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف است ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن میرزا جان نسیانی اردستانی اصفهانی، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی منقول از خط سید المهندسین میرزا محمد علی قاینی و میرزا عبداﷲ و محمد باقر، با اشکال هندسی؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: مقوایی عطف میشن، 12گ (139پ-150ر )، 14 سطر (8/5×16 )، اندازه: 13×20سم [ف: 349]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 23255/2عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1293]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالحسین بن محمد فولادی، تا: 1304ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 12ص (24-35 )، 14 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 19 - 345]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نسخ، کا: اسداﷲ بن حیدر هزار جریبی دو دانگه مشهور به منجم، تا: 1310ق، جا: تهران؛ کاغذ: حنائی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی عطف چرمی،120ص(83-202)،اندازه: 14/3×21سم [ف: 10-95]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 450/5
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 67]
آغاز و انجام: برابرنام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: فضل اﷲ بن اسحق رازی، تا: 1316ق؛ با حواشی ابراهیم زنجانی، با اشکال هندسی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوایی، 17ص (23-39)، 16 سطر (9/5×16/3)، اندازه: 18/2×22/7سم [ف: 8 - 309]
tasṭīḥ-ul ukar = tashīl-ut tasṭīḥ-il usṭurlābī wa-l ‘amal bi-murakkabāt-iš šimālī wa-l janūbī
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، ۳۶۲ - ۴۴۰ قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
در 2 «سوال »، نخستین در هشت «قول »، دوم در شش «قول».
[دنا 1174/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 640/7
آغاز: بسمله کتبت حرحب (؟) لک ما خطر بالبال و قصور فی الوقت و الحال من اعمال تسطیح الاکر و تصویرها بما امکن من انواع الصور حتی ظننت و اوظن انی استوعبت مایمکن ان یتوهم فیه و نبهت علی حقائقه؛ انجام: من الکسر بالتقلیل ویکفی بذکاء فهمه مونة الکسر الطویل فاﷲ یبقیه و من لاسوابقیه و یربی (؟) السعادات المامور فیه و تم الکتاب باسره و اﷲ المعین وهو کتاب لابی ریحان محمد بن احمد البیر و نی فی تسهیل تسطیح الاسطر لابی و العمل بمرکبات الشمالی و الجنوبی منه و هو سوالان و اربعة عشر قولا کتبه محمد بن ابی الطیب الخادم الجوربدی فی ذی القعدة سنة خمس و ستین و ستمائة حامدا اﷲ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طیب خادم گویا جوربدی، تا:ذیقعده 665ق؛ در 121 ر و پ معنی توحید از خواجه طوسی و معنی سیمرغ دیده می شود؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای مغزی مشکی، 7گ (123ر-129پ )، 21 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 5 - 126]
at-tastīh-ut tāmm
صاغانی، احمد بن محمد، - 379 قمری
sāqānī, ahmad ebn-e mohammad ( - 990)
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 464/2-عکسی
آغاز: جوامع معانی کتاب ابی حامد الصغانی فی تسطیح التام، فاقول ان ابا حامد الصغانی صاحب هذا التسطیح مسطح الکرة تسطیحاً مخروطیا غیر انه ازال قطب التسطیح اعنی مجتمع رؤس المخروطات عن قطبی الکرة و صیرة علی محور حرکاتهم؛ انجام:بالعشی و الآصال و علی آله و عترته و الکرام العترة و اطهر الآل
نسخه اصل: اصل نسخه: مجلس ش 150[در فهرست مجلس (ج2: ص 82) این نسخه در این مجموعه معرفی نشده است ]؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 858 یا888ق؛ 20گ (46-65) عکسی] ف: 2 - 67]
tastīh-e sahīfe-ye zarqālīye va šakkāzīye
شامل پنج «فصل» منقول از «جامع المبادی و الغایات» حسن بن علی مراکشی (-660ق)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 566/10
آغاز: الباب الرابع فی تسطیح الصفیحه الزرقانیه و الشکاذیه؛ انجام: تعدیل الشمس مربع الطلبین و الجیوب فلاباس و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج سبز، 5گ، 24-32 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 528]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 566/9 همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 89]
tastīh-us ṣuwar w-a tabṭīḥ-ul kuwar
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، ۳۶۲ - ۴۴۰ قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
اهدا به: امیر الاجل خوارزمشاه اطال اﷲ عزه
[دنا 474/8 با عنوان «کتاب ابی الریحان ... » (1 نسخه )؛ محقق فهرست کتاب های رازی و نام های کتاب های بیرونی 32]
آغاز: بسمله. کتاب ابی الریحان محمد بن احمد البیرونی فی تسطیح الصور و تبطیح الکور، قال الشکر علی النعم حق واجب فی بدایة العقول و الفطن و به یستحق النعم علیه من؛ انجام: و جعلنا اﷲ تعالی ممن یتبع رضاه و لایتخذ ... و هو اعلم بدایة الصدور.
اصل نسخه: ؟؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ 7گ (9-15) [عکسی ف: 2 - 67]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 448]
tasṭīḥ-ul kura
بطلمیوس، کلاودیوس، ش، 100؟ - 178 میلادی
batlamīūs, kelāvdīūs, š (100 - 178)
[دنا 1174/2]
تهران؛ خان ملک ساسانی؛ شماره نسخه: 31/2
خط: نسخ، بی کا، تا: 607ق [نشریه: 5 - 114]
tastīh-e kore
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
در دو «مطلع»: 1. نقل دوایر فلکی به سطح صفحه اسطرلاب که حاوی چندین فصل است؛ 2. عمل اسطرلاب و آن هم حاوی چند فصل. این رساله، احتمالاً قسمتی از یکی از اثار شیخ بهائی در هیئت و نجوم و اسطرلاب و ریاضیات باشد.
[دنا 1174/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3017/1
کا: محمد بن محمد باقر مدعو به سعید، تا: 1095ق ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی عطف میشن تریاکی، 16گ (59-74)، 16سطر (7/5×12 )، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 791]
tis‘at-u i‘tirāḍāt ‘ala-d dawwānī
نه اعتراض کلامی و منطقی و ادبی است بر سخنان دوانی در حاشیه شرح تجرید و شارح مطالع و سید سند و دیگران که گردآورنده آنها از استاد خود شنیده است و از او با عبارات
«حفظه اﷲ» و «مد ظله العالی» یاد می کند.
آغاز: بسمله. هذه تسعة من الاعتراضات التی سمعتها عن مفتاح اقفال المشکلات و مفتح ابواب المعضلات حفظه اﷲ تعالی عن جمیع الافات ... الاول ان العلامة الدوانی قد اعترض فی حاشیته لشرح التجرید علی تعریف الامور العامة ...
انجام: یرتکبه البلغاء و الفصحاء و هذا آخر ما حررنا فی هذا المقام و التوفیق باﷲ العلیم العلام و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله العظام الکرام.
[دنا 1174/2]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (76پ - 78پ )، 26 سطر (14×20 )، اندازه: 9×15سم [ف: 7 - 2670]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ و نستعلیق، کا: ابوطالب عبدالواسع بن محمد هادی فاری، تا: 1222-1228؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (77پ -80پ)، اندازه: 13×23سم [ف: 21 - 343]
tes‘at-ol ma‘sūmīn
دارای چند «مجلس »
[دنا 1174/2]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2982
آغاز: بسمله، در احوال خیر مآل سعادت اشتمال حضرت سید الساجدین و زین العابدین و در آن شانزده مجلس است کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 198گ، 19 سطر (10/5×15/5 )، اندازه: 18×22سم [ف: 4 - 1494]
taskīnāt-or raml
رساله مختصری است درباره تسکینات ابدوح که اساس تسکینات رمل است، در چند «باب» و هر باب در چند «فصل».
خواجه نصیر طوسی نیز رساله ای در تسکین دایره بدوح دارد کهفتح اﷲ ابهری آن را شرح نموده است.
[مجلس 224/9 با عنوان «سر المکتوم و غریب العلوم»]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12583/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد الامین الشافع الشفیع یوم الدین ... و بعد فهذه نبذة فی لطایف کلام الکاملین المحققین الذین درسوا اکثر علم الزیج و الحساب؛ انجام: 3 یعود امرهم الی الصلاح و ان فضل 4 تطول خصوماتهم و لا یصطلحوا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28گ (3پ-30ر )، 23 سطر [ف: 36 - 132]
taskīnāt-or raml
ظاهرا غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... اما بعد این رساله ایست در بیان تسکینات رمل؛ انجام: یا جایگاهی که مردم بر آن آمد و شد کنند مانند چاه آب و جایی که میان سرایی باشد و بدان دست شویند و اﷲ اعلم بالصواب.
مؤلف در این رساله احکام علم رمل را از افادات استادش مولی شرف الدین عثمان مشهور به جا یک تقریر نموده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 21گ (18ر- 38پ )، 17 سطر [ف: 36 - 14]
عنوان ها است و نشانه های رمل سپس نثر فارسی با عنوان شانزده بیت سپس منسوبات کواکب با عنوان های باب 5 تا 13؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 28ص (1-28 )، 17 سطر (10×17)؛ قطع: ربعی [ف: 17 - 131]
taskīn-ul ḥurūf
طمطم هندی
tamtam hendī
رساله ای در رمل است با عناوین «فصل»: فصل فی مآل کل شکل، فصل فی معرفة تسکین العناصر، فصل فی معرفة النظر و النطق و الاتصال و الانفصال.
[مشترک پاکستان 340/1؛ الذریعه 74/7 «حل المشکلات» ابن ساوجی، گردآوری طمطم هندی، همانجا 178/15 «طلسمات» که در آن از طمطام بهره برده است]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 848/2
آغاز: الداخلة ... فصل فی معرفة مآل کل شکل؛ اعلم ایدک اﷲ
ان کل شکل ... و قد وضعت هذا التسکین و هو تصنیف الشیخ الحکیم طمطم الهندی و یعرف تسکین الحروف و هو من اجل التساکین خط: نسخ خوش، بی کا، تا: شعبان994ق؛ افتادگی: آغاز؛ 11ر- ...
[ف: 2 - 50]
taskīn-e meskīn
موسوی شوشتری، محمد عباس بن علی اکبر، 1224 - 1306 قمری
mūsavī šūštarī, mohammad ‘abbās ebn-e ‘alī akbar (1809 - 1889)
مثنوی است در حمد الهی و مناجات و نعت سید کاینات و منقبت ولایت مآب و ساقی نامه در داستان دختری هندو از اهالی حیدرآباد و کشته شدن شوهرش توسط دو تن نابکار و ظاهر شدن امام حسن و امام حسین علیهما السلام و قتل آن دو مرد و زنده نمودن شوهر به دست مبارک آن حضرت و دنباله داستان، و خاتم های در ترغیب به اعمال صالحه و شکایت از زمانه. ناظم اشاره کرده که این داستان به سال 1269ق اتفاق افتاده است.
[دنا 1175/2؛ الذریعه 177/4؛ اعیان الشیعه 412/7]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2622
آغاز: الحمد لربی الکریم ×× و الشکر له علی النعیم / افراخته خیمه های گردون ×× انداخته فرش ربع مسکون نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ 80ص [عکسی ف: 7 - 229]
» التسلسل ← ابطال التسلسل
tasalsul-ul ‘ilal = fā’idat-un fī ‘adam-i infikāk-il ‘illat-it tāmma ‘an ma‘lūl-i-hā
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، ۵۹۷ - ۶۷۲ قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
این رساله همان رساله علل و معلولات است که در مجموعه فوائد ثمانیه خواجه، فائده دوم آن آمده است که در برخی نسخه ها جدا و متفرق شده است.
آغاز: ان کانت علل و معلولات مرتبة بلانهایة من جانب او من جانبی التصاعد و التنازل کانت تلک المراتب بعینها باعتبار سلسلةالعلل غیر منقطعة من الجانبین
انجام: فاذا لایمکن ان یوجد علل و معلولات مترتبه لانهایة لها و
هو المطلوب.
[الذریعة 89/16؛ دنا 1175/2 (5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی طیب خادم گویا جوربدی، تا: حدود 657ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای مغزی مشکی،
2گ (39پ-40ر )، 21 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 5 - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ و فوائد دیگری از جمله: فایده ای ازخواجه نصیر درباره عصمت؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ، 20 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2991]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 20سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 363]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11، با سر لوح های زرین ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، 2گ (224-225)، 24 سطر (10×20 )، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: 1475]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین عقیلی استرآبادی، بی تا؛ 2ص (164-165) [ف: 9 - 470]
taslīyat
کرمانی، محمد بن محمد کریم، ۱۲۶۳ - ۱۳۲۴ قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
[دنا 1175/2]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1168/1
آغاز: بسم اﷲ، الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و بعد چنین گوید بنده تباهکار ... محمد بن کریم که در این اوان؛ انجام: و اسئل اﷲ و لکم خیر الدنیا و الآخرة و السلام. تم
خط: نسخ، کا: محمد حسین شریف رضوی، تا: پنج شنبه 3 جمادی الثانی 1305ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی کاغذ ابری، 6گ، 17 سطر (6×12/5 )، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 880]
» تسلیة الاحبة ← تسلیة المصیبة
taslīyat-ol ahebba = taslīyat-ol mosība
برغانی، محمد هاشم بن هدایت، - 1269 قمری
boraqānī, mohammad hāšem ebn-e hedāyat ( - 1853)
مؤلف، فرزندی به نام محمد علی داشته که در سال 1242ق در کودکی به مرض آبله می میرد و او در این مصیبت بسیار افسرده گردید، برای تسلیت خواطر این کتاب را از روی کتاب «تسلیة الفؤاد » شهید دوم با افزودگی هایی که لازم بود تألیف نمود. دارای یک «مقدمه» و هفت «باب» و یک «خاتمه»: مقدمه: در بندگی اله و رضا و تسلیم؛ باب 1. حسن بلایا و ثواب و عوض آنها؛ 2. صبر و شکیبائی و آنچه مناسب آن است؛ 3. رضا؛ 4. اموری که موجب رضای رب الارباب می شود؛ 5. چیزهایی که منافی رضا و صبر است؛ 6. اموری که منافی صبر و رضا نیست؛ 7. مجملی از احوال اطفال شیعیان پس از مرگشان ؛ خاتمه: در حسن تعزیت و تسلیت.
آغاز: حمد و سپاس نامتناهی از برای جناب اقدس الهی است که اوست مبدع مخلوقات و مالک موت و حیات انجام: و دعای درماندگان مستجاب تر است، و الحمدﷲ أولا و آخراً و ظاهراً و باطناً و علی محمد و آله التحیة و الثناء.
[فهرستواره منزوی 394/6؛ دنا 1175/2]
آغاز: برابر؛ انجام: قد فرغت من تحریره ... اربعه عشر من شهر جمادی الثانی من شهور سنه 1243 و انا المحتاج ... علیرضا ابن حاجی اﷲ ویردی ...
کا: علیرضا این حاجی اﷲ ویردی، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 266گ، 16 سطر (6×15/5)، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 1 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ تملک: ریحان اﷲ بن جعفر موسوی به تاریخ 26 محرم 1324 ؛ جلد: تیماج سبز، 140گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 365]
taslīyat-ol ahzān
خوانساری، محمد باقر بن زین العابدین، 1226 - 1313 قمری
xānsārī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1811 - 1896)
رساله ای است در لزوم شکیبائی بر مصایب دنیا با استفاده از آیات و احادیث و در پایان اشاره ای به مصایب حضرات معصومین و مخصوصاً مصایب حضرت امام حسین (علیه السلام) در دشت
کربلا.
چاپ: ایران، سنگی، 1339، خشتی، 254
[دنا 1175/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: انجام ؛ تملک: محمد حسین بن محمد موسوی در رجب 1330؛ 160گ، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [صد و شصت نسخه: 45]
آغاز: الحمد ﷲ اللطیف الخبیر و السمیع البصیر و مجازی أهل البلاء بالشیء الکثیر ... أما بعد چنین گوید بنده گناه کار؛ انجام:ابن عباس عرض کرد جعلت فداک یا حسین ان کنت لابد سائراً الی الکوفة ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: محمد حسین بن محمد موسوی به تاریخ غره رجب 1330؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قرمز،160گ،17سطر،اندازه:15×21سم[ف: 13-191]
taslīyat-ol exvān
جوینی، عطا ملک بن محمد، ۶۲۳ - ۶۸۱ ؟ قمری
joveynī, ‘atā malek ebn-e mohammad (1227 - 1283)
تاریخ تألیف: 680ق
محمد جوینی صاحب تاریخ جهانگشای است. یک سال بعد از فتح بغداد در 657ق هولاکو حکومت بغداد را به علاءالدین عطا ملک تفویض کرد. مدتی که هولاکو زنده بود عطا ملک در کار خویش برقرار بود، بعد از مرگ هولاکو در 663ق پسرش آباقاخان در همان سال به جای پدر نشست و شمس الدین محمد جوینی برادر مؤلف را بر قاعده سابق در منصب وزرات ابقاء کرد و علاءالدین عطا ملک را به نیابت یکی از امراء به حکومت بغداد فرستاد، علاء الدین از 663 تا 680 حکمران مستقل بغداد و عراق عرب بود. مقارن این حال مجدالملک یزدی و بدخواهان صاحب دیوان نزد آباقا از وی سعایت کرده خاطر پادشاه بر او بشورانیدند، نتیجه کار این بود که عطا ملک به حبس و تعذیب و مصادره دچار گشت. صاحب دیوان مصایب و محن وارده را برای آگاهی دوستان در این رساله شرح داده است. صاحب دیوان به شفاعت شاهزادگان و خواتین در رمضان 680ق از حبس رها گردید.
آغاز: و ان یمسک اﷲ بضر فلا کاشف له بحکم آنکه هر وقتی و زمانی و هنگامی و اوانی از انواع سر او ضرا و بلوی در قطری از اقطار جهان و طرفی از اطراف عالم بر سبیل عموم یا خصوص بحسب اشخاص حادثی به ظهور آید و در اطراف و اکناف مشهور گردد و اکثر خلایق
انجام: در حصول مباغی و امانی عزیزان و دوستان را زندگانی باد
چاپ: علامه قزوینی پاره ای از آن را در پیشگفتار «تاریخ جهانگشا»ی او چاپ کرده است.
[دیباچه قزوینی بر تاریخ جهانگشای ص عب؛ استوری 264/1؛ دنا 1175/2
(8 نسخه )؛ فهرستواره منزوی 931/2 و 395/6]
خط: نسخ، کا: محمد شاه بن علی بن محمود بن شاد بخت معروف به شیخ حافظ اصفهانی، تا: نیمه ذیقعده 698ق، جا: محله کران ؛ جلد: تیماج عنابی مقوایی [نشریه: 6 - 679]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4025/3-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 4]
خط: نسخ، کا: زین العابدین محلاتی، تا: ربیع الاول 1288ق؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 38گ، 11 سطر، اندازه: 13/6×21/6سم [ف: 2 - 151]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، 34گ، 11 سطر (9×11 )، اندازه: 14×23سم [ف: 16 - 90]
خط: نستعلیق، کا: مجتبی مینوی، تا: جمعه 23 رمضان 1343ق (11 ادریبهشت 1304)؛ مقابله شده [ف: 1 - 128]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، بی تا؛ 43گ، 12 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 476]
با تصحیح و توضیح مدرس گیلانی ؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 22گ (285پ-306پ) [ف: 1 - 128]
taslīyat-u ahl-il maṣāyib
منبجی، محمد بن محمد، - 785 قمری
manbejī, mohammad ebn-e mohammad ( - 1384)
مؤلف در علت تألیف خود آورده است: در سال 765 طاعون وحشتناکی رخ داد، که هزاران نفر از مردم عادی و گروه کثیری از صلحا و اخیار در آن سال از بین رفتند و من در سال 765 کتابی درباره طاعون و احکام آن تألیف نموده ولکن در آن کتاب چیزی درباره اجر و ثوابی که خداوند به مصیبت دیدگانعنایت می کند ذکر ننمودم لذا این کتاب را در تسلیت آنها که به مصائب دنیا گرفتار میشوند، تألیف نمودم. حاجی خلیفه و
کحاله از کتاب طاعون او نام برده اند. این کتاب در سی «باب» تدوین شده و فهرست عناوین ابواب سی گانه در اول کتاب ذکر شده است.
آغاز: الحمد ﷲ المتفرد بالبقاء و القهر ... اما بعد: فان اﷲ تعالی جعل الموت محتوما علی جمیع العباد
انجام:انه تبارک و تعالی قال لموسی علیه السلام: اذا رایت الغنا مقیلا فقل، ذنب عجلت عقربته و اذا رایت الفقر مقبلا فقل مرحبا بشعار الصالحین
چاپ: قاهره، مطبعة السعادة، 228ص، 1925م ؛ دمشق، مکتبة دار البیان، 239ص، ف7ص، 1399ق.
[بروکلمان ذیل 82/2؛ دنا 1177/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 458عکسی
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین ش 3321 (اربری فهرست خطی عربی همانجا 35/2 )؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 777ق؛ مصحح؛
154گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 407]
taslīyat-ul ḥazīn fī faqd-il ‘āfiya wa-l aḥbāb wa-l banīn
شبر، عبدالله بن محمد رضا، ۱۱۸۸؟ - ۱۲۴۲ قمری
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
تاریخ تألیف: 1215ق
آیات واحادیثی را در موضوع صبر بر مصیبت اولاد و سلامتی و غیره از بحار الانوار و وسائل الشیعه جمع آوری و انتخاب نموده و شرح کرده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی تفرد بالبقاء و الدوام ... اما بعد فیقول احقر الخلق الی ربه الغنی ... احسن اﷲ احوالها و قرن بالصدق اقوالها.
انجام:و قد تقدم من هذا القبیل اخبار کثیرة اللهم کثر حسناتنا و کفر لسیئاتنا بحق محمد ...
[الذریعة 178/4 و رق 878]
آغاز: برابر؛ انجام: قال من النهایة فیه من [اغسط] مومنا ای قتله بلاجنایة وکل من ... وفی کتاب الصغیر لنصر بن مزاحم بسنده قال لما اقبل امیرالمؤمنین علیه السلام فی اصفین ورأینا بیوت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 16گ (173پ-188پ )، 21 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ مصحح، با علامت بلاغی با نسخه اصل؛ یادداشتی از قائم مقام به فرزندش؛ جلد: تیماج مشکی،58گ،17سطر،اندازه:11×17سم[محدث ارموی مخ:1-381]
taslīyat-ol ḥazīn fī mawt-in nabīyyīn
ابن ابی حجله، احمد بن یحیی، ۷۲۵ - ۷۷۶ ؟ قمری
ebn-e abī hajale, ahmad ebn-e yahyā (1326 - 1375)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18614
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... روی الحافظ ابو موسی ... عن داوود بن؛ انجام: و تجمع مساء اهل المدینة ... و لکن این النفس عنه بالناس
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 1837 [رایانه]
taslīyat-ul ‘ālim fī š.-il ma‘ālim = š.-u ma‘ālim-il usūl
خلف حردان عطاوی، خلف بن محمد ق، ۱۳ قمری
xalaf hardān ‘atāvī, xalaf ebn-e mohammad ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
معالم الدین و ملاذ المجتهدین کتابی است در فقه با مقدمه ای در اصول فقه نگارش حسن (959-1011) پسر زین الدین شهید ثانی (911-966). مقدمه اصولی این کتاب که به «معالم الاصول» شهرت دارد و بیش از بخش فقهی آن شناخته شده است، دارای حاشیه ها و شروح بسیاری است که در الذریعه (ج6 ص204-210و ج14 ص70 -72) ذکر گردیده است. نسخه مورد بحث ما یکی از شرح هایی است که بر معالم نگاشته شده، البته تشخیص قطعی نگارنده دشوار است. اما در مقایسه با سایر حاشیه ها و شروح معرفی شده می توان احتمال داد که این نسخه همان «تسلیة العالم فی شرح المعالم» نگارش شیخ خلف حردان عطاوی، خلف بن محمد بن حردان حلی باشد که در الذریعه (ج4 ص178 ش881) آمده است. نگارنده در حاشیه و ضمن متن از خلیفه سلطان (1001-1064) با عنوان «محشی جدید» یاد نموده، نظرهای وی را آورده است و از محشی قدیم نیز عباراتی آورده است. همچنین عبارت «قال الاستاد و ...» در متن دیده می شود. از آنجا که کتاب «تسلیة العالم فی شرح معالم» خلف حردان نیز به نقل الذریعه از خلیفه سلطان با عنوان «محشی جدید» و از شیخ محمد سبط (980-1030) با عنوان «محشی قدیم» و از وحید بهبهانی (م1206) استاد خود، با عبارت «عن
الاستاد یا عن الشیخ الاستاد» یاد کرده است می توان احتمال داد که این دو نسخه یکی باشند. نسخه معرفی شده د ر الذریعه دارای بلاغ شیخ خلف حردان می باشد که در آخر نسخه بوده است، نسخه (ملی) نیز دارای بلاغ در صفحات متعدد است اما چون انجام آن افتاده است احتمالاً امضای نگارنده مفقود گردیده و از آنجا که این نسخه دارای خط خوردگی ها و تصحیحات بسیار است که جز از طرف نگارنده یا کسی که متن را به رؤیت وی رسانده باشد نمی تواند بود، باید احتمال داد متن دستنویس خود شارح یا کاتبی که آن را به رؤیت وی رسانده است. در مجموع از این قرائن و نشانه ها می توان احتمال داد که نسخه ما همان نسخه معرفی شده در الذریعه باشد (علینقی منزوی) [دنا 1175/2؛ ذریعه 178/4]
آغاز: بسمله. و لا حول و لاقوة ... الحمد ﷲ الذی شرح صدورنا بمعالم الدین و نورقلوبنا بآیات الکتاب المبین؛ انجام: و تکاثر الفتن جعل اﷲ مقرونا برضاه و ارشدنا و ایاکم لما یحبه ...
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن عباس ابن عیسی بن عطیة رماحی نجفی، تا: پنج شنبه 4 صفر 1077ق؛ در برگ 258 آخرین برگ انتهای نسخه اجازه روایت حدیث از مؤلف کتاب مزبور خلف بن حردان است به برادر خود، با خط صفی الدین طریح، محشی با عبارت «منه دام ظله»؛ کاغذ: سپاهانی، 259گ، 27 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 12 - 162]
آغاز: الفقه من الکتاب و السنة و الاجماع و دلیل العقل و المراد بالاثر المسایل الفقهیه التی هی نتایج تلک الافکار ... (گ2 )؛ انجام: کما یظهر من بعض الروایات، و اﷲ تع اعلم بحقایق احکامه، و من وجوه الترجیح بالامور الخارجیة موافقة احد الخبرین عمل علماء المدینة ... (گ183پ)این نسخه تا مبحث تعادل و تراجیح است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: کتابخانه مجد الدین پسر صدرالافاضل؛ خط خوردگی هایی در نسخه دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی، نخودی، جلد: میشن تریاکی با ترنج و نیم ترنج، 184گ، 29 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 11 - 262]
taslīyat-ol ‘ebād fī tarjomat-e maskanat-el fo’ād
مجد الادباء خراسانی، اسماعیل بن محمد باقر، - ۱۳۲۱ قمری
majd-ol-odabā’ xorāsānī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer ( - 1903)
وابسته به: مسکن الفؤاد عند فقد الأحبة و الأولاد؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911-965)
ترجمه «مسکنة الفؤاد» شهید ثانی است. در دیباچه و مقدمه قصیده در توسل به امیرالمؤمنین (علیه السلام) و دو قصیده در مدح شاهزاده محمد تقی میرزا رکن الدوله آمده است.
آغاز: سپاس و ستایش بقیاس مر بار خدای یگانه را چاپ: با تصحیح محمد رضا انصاری، تهران، 1374، نشر میراث مکتوب؛ مشار فارسی، ج1، ص1342؛ مشهد، سنگی، 1321ق ،.
وزیری کوچک (10+144+6صص)
[دنا 1176/2 ؛ فهرستواره منزوی 395/6]
آغاز: برابر؛ انجام: صلوت اﷲ علیهم اجمعین.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1314ق؛ واقف: نعمت اﷲ مختاری امیر مجدی، تیر 1341؛ 93گ، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 6 - 401]
آغاز: برابر؛ انجام: فراغت از تحریر این ترجمه یافت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1315ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 81گ، 17 سطر، اندازه: 18/5×28/4سم [ف: 2-151]
taslīyat-ul fu’ād fī bayān-il mawt wa-l ma‘ād
شبر، عبدالله بن محمد رضا، ۱۱۸۸؟ - ۱۲۴۲ قمری
šobbar, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad rezā (1774 - 1827)
تاریخ تألیف: شب پنج شنبه آخر رجب 1217ق چند «فصل» مشتمل بر احادیثی که درباره مرگ و منازل آخرت و معاد و کیفیت میزان و حساب و پاداش نیکوکاران و خطا کاران روایت شده با توضیحاتی کوتاه اگر توضیحی لازم باشد.
آغاز: الحمدﷲ الذی اختار لنفسه البقاء و الدوام و نزه ذاته عن الانقضاء والانخرام واحال الموت علی جمیع الانام.
چاپ: در قم چاپ شده است[دنا 1176/2]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ چاپ قم از روی همین نسخه انجام شده؛ 137گ (1-137 )، 15 سطر، اندازه: 9×14سم [صد و شصت نسخه: - 67]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 6گ (138-143 )، 15 سطر، اندازه: 9×14سم [صد و شصت نسخه: - 67]
157ر )، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 232]
آغاز: برابر؛ انجام: بیان یمکن الجمع بینه وبین ما سبق بحمل السبعة لعی الأنواع و هذا علی الاشخاص
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای نصایحی از م ؤلف درباره مرگ و معاد؛ تملک: شمس العلماء حسنی به تاریخ 1319/6/5 با مهر «شمس العلماء» (بیضی)، حسین قربانی به تاریخ 21 جمادی الاول 1381 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 143گ، 16 سطر، اندازه: 9×14/5سم [ف: 20 - 122]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علیوی الدجیلی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 398]
taslīyat-ol fu’ād (fī qaṣā’id-i āzād)
آزاد بلگرامی، میر غلامعلی بن نوح، ۱۲۰۰-۱۱۱۶قمری
āzād-e belegrāmī, mīr qolām-‘alī ebn-e nūh (1705 - 1786)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۱۷۰۳
آغاز: بسمله، نحمدک مولانا انت جعلت انفسنا؛ انجام: و آخر دعوهم ان الحمد الله
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۱۲ [رایانه]
taslīyat-ul qulūb-il ḥazīnat-il jārī majra-l kaškūl wa-s safīna
اخباری، محمد بن عبدالنبی، ۱۱۷۸ - ۱۲۳۲ ؟ قمری
axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī (1765 - 1817)
تاریخ تألیف : جمعه ۲۴ رجب ۱۲۳۱ق
منتخبات بسیاری است از احادیث و اخبار و مسائل تفسیری و اعتقادی و فقهی که مؤلف آنها را از کتاب های مختلف بدون ترتیب مخصوص نقل کرده و دنباله پارهای از آنها از خود توضیحات و بحثها یی میآورد و مجموعاً دارای مطالبی است با مشرب اخباری مؤلف که در جاهایی به اصولیین می تازد . این کتاب در ده جلد یا دوازده جلد بزرگ است. (سید احمد اشکوری)
[دنا ۱۱۷۶/۲؛ الذریعة: ۱۷۹/۴؛ ریحانة الأدب: ۸۶-۸۵/۱]
شرح و حواشی:
1- تسلیة القلوب الحزینة (منتخب)؛ رضوی، محمد باقر(۱۸۶۹- ۱۹۲۸)
آغاز: روی شیخنا المحدث العاملی قدس سره فی باب الاشربة و کتب رجل الی ابی الحسن علی بن محمد علیه السلام خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ گویا به خط مؤلف که به گونه های مختلف نوشته شده است، سطرها راسته و چلیپا؛ نشانی عاریه سید عبد اﷲ بن محمد ؛ جلد: تیماج قرمز، 265گ، مختلف السطر، اندازه: 17×24سم [ف: 17 - 283]
آغاز: الحمد ﷲ الذی لم یجعل العلم جهلاً و الصلاة و السلام علی من کان للرسالة اهلاً و علی آله الذین امهل اﷲ العصاة ببرکتهم مهلاً و لعنة اﷲ علی من رو عن علمهم ما کان صعباً و سهلاً؛ انجام:و اذا حکم عدل و اذا وعد انجز اناﷲ لم یحرم لبوساً و لا مطعماً و لا تقل من حرم زینة اﷲ التی اخرج لعباده و الطیبات من الرزق النتهی الحدیث ...
جلد چهارم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با افزودگی هایی در مورد علوم غریبه در حواشی؛ کاغذ: فرنگی، ۲۲گ ( ۲۷۰پ۲۹۱-پ )، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۱×۱۶سم [ف: ۳۲ - ۵۵۷]
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی اما بعد فهذا هو ...
من کتاب تسلیة القلوب الحزینة الجاری مجری الکشکول و السفینة
یکی از مجلدات این کشکول است و تألیف این جلد در روز شنبه 3 شوال 1228ق شروع و در روز جمعه 24 رجب 1231ق به پایان رسیده، عناوین فصول در جلد حاضر «نفث، نفث» می باشد؛ خط: نسخ، کا: احمد شریف، تا: 2 رجب1250ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 259گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 25 - 173]
جزو نهم قاطع البراهین است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری
[رشت و همدان: ف: 1294]
taslīyat-ul qulūb-il ḥazīna (mn.)
رضوی، محمد باقر، 1869 - 1928 میلادی
razavī, mohammad bāqer (1869 - 1928)
وابسته به: تسلیة القلوب الحزینة الجاری مجری الکشکول و السفینة؛ اخباری، محمد بن عبدالنبی (1178-1232)
تاریخ تألیف: 22 شعبان 1308ق
مؤلف کتاب «تسلیة القلوب الحزینه الجاری مجری الکشکول و السفینه» میرزا محمد اخباری را در این مختصر انتخاب و بعض فوائد آن را جمعآوری نموده و کتاب را که به خط مؤلف و تصحیحات وی بوده گرفته و بعضی مطالب آن را با تقدیم وتأخیر در اینجا آورده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2886/1
آغاز: الحمدﷲ الذی قصرت الالسنة بتمامها عن أداء حمده والصلاة علی سیدنا محمد وآله اکمل الخلایق من بعده؛ انجام: لایقدر علی انکاره الا جاحد ذوعناد هذا آخرما اردنا نقله نسخه حاضر تا پایان جلد دوم را خلاصه نموده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1308ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی ابر و باد، 40گ (1پ-40ر )، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم[محدث ارموی مخ: 3 - 1551]
at-taslīya li-man kaffat ‘ayn-a-h
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
[دنا 1177/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 1622/2
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی یوسف عمر، تا: پنج شنبه پایان رجب و شعبان 589ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: عطف میشن رویه ابری فرنگی، 15 سطر [ف: 5 - 311]
taslīyat-ul majālis wa zīnat-ul majālis
حسینی موسوی، محمد بن ابی طالب ق، ۱۰ قمری
hoseynī mūsavī, mohammad ebn-e abī-tāleb ( - 16c)
کتاب که گاهی آن را «مقتل الحسین علیه السلام» نیز می خوانند، کتابی تاریخی و روایی است که مؤلف پس از مطالعه «روضة الشهداء» کاشفی، تصمیم به تألیف آن گرفت و پس از طی سالیان دراز نگارش آن را در یک «مقدمه» و ده «مجلس» مفصل به انجام رساند. مؤلف در مقدمه متعهد می شود که احادیث صحیح را از کتب علمای شیعه نقل کند و از آوردن روایات ضعیف بپرهیزد. وی در مقدمه از شاه اسماعیل صفوی و خدماتش به شیعه تجلیل می کند. در آغاز هر مجلس خطبه ادبی زیبایی ایراد نموده، پس از آن اخبار و روایات مربوط به آن مجلس را آورده و در خاتمه هر مجلس مناجاتی به سبک ادبی انشاد می کند و پس از آن نمونه هایی از سروده های خود را که مربوط به موضوع مورد بحث بوده، می آورد. کتاب حاضر از مصادر بحارالانوار بوده و علامه مجلسی، در جلدهای 44 و 45 بحار، از این کتاب مطالبی نقل کرده است. مؤلف از منابع شیعی و سنی بسیاری استفاده نموده است که برخی از آنها در حال حاضر مفقوداند. وی در سال 921 مشغول نگارش آن بوده است. عناوین مجالس عبارت اند از: 1. ذکر امور تتعلق بظلامة ابی عبداﷲ حسین علیه السلام؛ 2. ذکر سید المرسلین و ذکر وفاته؛ 3. ذکر شیئ من فضائل امیرالمؤمنین و ذکر ادلة شریفة علی فرض امامته و ذکر فاطمة الزهراء (ع )؛ 4. ذکر الحسن بن علی بن ابی طالب (ع )؛ 5. ذکر احوال الحسین بن علی بن ابی طالب علیهما السلام؛ 6. ذکر ماتم الحسین و ذکر معاویة لع و یزید لع؛ 7. فی مسیر الحسین (علیه السلام) الی العراق و من تبعه من اهله و اخوانه و بنی اخیه و بنی عمه؛ 9. التعزیة التی سماها المصنف بمجریة العبرة و محزمة العترة؛ 10. فضل زیارته.
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل مصائب دار الغرور مصروفة الی وجوه اولیائه و نوائب بطشها المشهور موقوفة علی جهة اصفیائه و وعدهم علی الصبر الجمیل بالثواب الجزیل فی دار جزائه.
انجام: و شرفتنا علی الجسم الفقیر باللسان المفصح مروق المجالس فیصح لفظنا و یشوق المجالس صحیح و عظنا و یشنف الاسماء بلئالی نثرنا و یضرب الامثال.
چاپ: با تصحیح آقای فارس حسون کریم، در دو جلد، به اهتمام مؤسسة المعارف الاسلامیة در قم، 1418ق
[تراجم الرجال: 358/2-360 ؛ الذریعة: 179/4 و 194/12؛ روضات الجنات: 35/7؛ الغدیر فی التراث الاسلامی: 245؛ فصلنامه المجالس؛ کتابشناسی تاریخی امام حسین علیه السلام 94-96؛ کشف الحجب و الاستار: 121؛ مرآة الکتب: 144/2؛ دنا 1176/2]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 459
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: در زمان حیات مؤلف قرن 10؛ مصحح، محشی، از مؤلف با دعای «ادام اﷲ اوصاله» یاد شده؛ تملک: حاجی حسن، صالح؛ جلد: تیماج مشکی ساده، 596ص، 22 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 232]
قم ؛ مرعشی ؛ شماره نسخه: 1078
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 157]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 397
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 451]
taslīyat-e mosībat-zadegān
رساله ای است در ترغیب بر صبر و شکیبایی در مقام مصیبت و نوید صابران بر بلایا.
[دنا 1177/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11617/8
آغاز: بر خواطر زاکیه عقلای عالم و ضمایر صافیه فضلای بنی آدم و ضوحی تمام و ظهوری لا کلام دارد؛ انجام: تو یوسف خود جستی و شد یوسف من ×× در کرب و بلا بزیر شمشیر تلف خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ بخش هایی از متن کتاب به صورت مورب «چلیپا» ؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، 11گ (30-40 )، 18 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 29 - 360]
taslīyat-ul malhūfīn wa taskīn-ul maġmūmīn
موسوی قزوینی، ابوالقاسم بن کاظم، - 1292 قمری
mūsavī qazvīnī, ab-ol-qāsem ebn-e kāzem ( - 1875)
پند و اندرز و حکایات آموزنده ای است که مؤلف به مناسبت انتشار طاعون سال 1247 و درگذشت دامادش که بسیار نزد وی عزیز بوده، در یک «مقدمه» و چهار «باب» و یک «خاتمه با» عباراتی نسبتاً ادبی و نیکو نگاشته تا وسیله تسلیت برای وی باشد و از پیش آمدها عبرت گیرد. در نسخه موجود چند برگ آغاز کتاب آمده و این عناوین در وی دیده می شود: المقدمة: فی جملة من المواعظ خطاباً للنفس؛ الباب الاول: فی ذکر الدنیا و ما یتعلق بها.
[دنا 1177/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8315/3
آغاز: الحمدﷲ الذی قضی بالفناء علی الموجودات و قدر لکل ذی روح الحیاة و الممات فیمیت الأحیاء و یحیی الأموات خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 85گ (32پ-89ر)، اندازه: 17×21/5سم [ف: 21 - 275]
taslīk-un nafs ilā ḥaẓīrat-il quds
علامه حلی، حسن بن یوسف، 648 - 726 قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
به درخواست: فرزندش فخرالدین محمد
تاریخ تألیف: 12 محرم 704ق
مهمترین مباحث علم کلام و اصول مطالب عقلیه را به درخواست فرزندش جمع آوری کرده و آن را در نه «مرصد » و هر یک در «فصل »، «مطلب» و «مقصد» تنظیم نموده است: مرصد 1. الامور العامه، دارای سه فصل؛ 2. تقسیم الموجودات، دارای دو مطلب؛ 3. اقسام الموجودات، دارای هفده مطلب؛ 4. احکام الموجودات، دارای دو مقصد؛ 5. اثبات واجب الوجود و صفاته، دارای دو مقصد؛ 6. العدل، دارای هشت مطلب؛ 7. النبوة، دارای نه مطلب؛ 8. الامامة، دارای پنج مطلب؛ 9. المعاد، دارای ده مطلب.
آغاز: بسمله الحمد ﷲ القدیم الازلی الدائم الابدی ... اما بعد فقد اجبت سؤلک ...
انجام: اما المعاقب فلانه نوع ... اثباته فی هذا الکتاب و اﷲ الموفق للصواب و الیه المرجع و المآب
[الذریعة 180/4؛ مکتبة العلامة الحلی ص 105و106؛ دنا 1176/2 (9 نسخه) و با انتساب به دو نفر که دومی خطاست]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه بریتانیا-لندن 10971 ؛ خط: نسخ، کا: علی بن حسن بن رضی علوی حسینی، تا: 18 صفر 716ق؛ مصحح، انهایی از فخر المحققین در 17 رجب 722، اجازه ای از فخر المحققین به کاتب آمده که نیمی از آن از بین رفته است، یادداشتی درباره کتاب از «ابراهیم بن عبداﷲ بن فتح اﷲ بن عبدالملک بن اسحاق الواعظ» در جمادی الاول 899؛ تملک: محمد بن اسد اﷲ الماسی، زین العابدین بن محمد طاهر؛ 167ص [عکسی ف: 5 - 271]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 صفر 722ق؛ 115گ (59-173) [عکسی ف: 2 - 319]
آغاز: برابر؛ انجام: و یصح الحکم علیه بالاعادة و الابتداء باعتبارین. المطلب الرابع فی ثبوت المعاد (سفید مانده است) خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «رازی» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 95گ (1پ-95ر )، 15 سطر (7/5×10 )، اندازه: 11×12/5سم [ف: 16 - 289]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2913/1- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 740]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین عطاء اﷲ بن مسیح آملی، تا: 934ق؛ 38گ (78پ - 115ر)، اندازه: 12×16سم [ف: 32 - 90]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ القدیم الازلی الدائم الابدی الاله القهار؛ انجام: فانا نعلم بالضرورة بقاء السواد فی القار و البیض در فهرست از محمد جواد بن کلبعلی کاظمی دانسته که خطاست و نامبرده کاتب است نه مؤلف؛ کا: محمد جواد بن کلبعلی بن جواد کاظمی، تا: 1090ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد:مقوایی، تیماج مشکی، 40ص (223پ- 262)، 15 سطر
(7/5×11/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 10 - 630]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد طاهر، تا: 17 رجب 1118ق[نشریه: 349 - 6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسن هشترودی تبریزی نجفی، تا: صفر 1339ق، به امر شیخ الاسلام زنجانی؛ با یک واسطه از روی نسخه وقفی خزانه حیدری نجف اشرف به تاریخ 707ق با خط حسین بن علی بن ابراهیم المرندی کتابت شده؛ جلد: تیماج سیاه ساده، 31گ، 25سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 33/1 - 33]
آغاز: واسطة بینهما هی صفة لموجود لاموجودة و لامعدومة سماها بالحال ... الفصل الثالث فی مباحث الوجوب و قسیمیه و هی ثلاثة انواع: الاول الوجوب و الامکان و الامتناع من التصورات و لاشیء منها بثابت؛ انجام: برابر
نسخه اصل: نسخه فخرالدین نصیری امینی ش 226 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 299]
» التسلیم ← وجوب التسلیم
at-taslīm
[دنا 1170/2]
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی انار المذاهب الحق ولو سعی فی اطفائه المنکرون و اضاء مناهج الصدق و ان عثر فیها بتقصیر هم الغافلون؛ انجام: فیکون قد ندم مما صدر منه من مقالات واهیه لتکون التوبه موجبة للخلاص عن مؤاخذة الشنایع المذکوره.مؤلف رساله ای در بیان تسلیم در نافله نوشته بوده که حجت الاسلام محمد باقر شفتی (قرن 12ق) رساله ای در رد آن می نگارد. مؤلف در رساله حاضر ردی بر ردیه شفتی نوشته است؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد سعید خوانساری، تا: 1238ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: چرم حنایی، 60ص
(3-62 )، 22سطر (9×15)، اندازه: 15×21سم [ف: 14 - 59]
آغاز: بسمه تعالی: قد عرفت ان رد السلام واجب علی الکفایة و هو فرض عینی علی الواحد؛ انجام: و یستحب زیارة القادم و معانقته. قال رسول اﷲ ص عانق جعفر رحمه اﷲ لما قدم من الخیبر
... بالصلاة علی محمد و آله الطاهرین.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (1پ )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 12 - 258]
at-taslīm
در یک «مقدمه» و چند «فصل» و از کتاب های چهارگانه: کافی و من لا یحضره الفقیه و تهذیب و استبصار.
[دنا 1177/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3560/7
آغاز: بسمله، الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی. اما بعد فهذه الرسالة مودعة قدرا فیما جاء فی التسلیم من احادیث اهل العصمة سلام اﷲ علیهم و فتاوی علمائهم؛ انجام: نسب کان علیه من شمس الضحی نورا و من فلق الصباح عمره
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن زرد، 27گ (125ر-151ر )، 11 سطر، اندازه: 12/2×17/9سم[ف: 489 - 6]
taslīm-un nawāfil
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
[دنا 1177/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3557/11
آغاز: الیه ... یقول ... هذه مقالة فی تحقیق الحال فی محمد بن خالد البرقی ... آغاز: بسمله. نحمدک یا من لم یزل نبا عطوفا ... و بعد، یقول ... قد بلغنی عن بعض الافاضل ... فی تسلیم النوافل ما کان اعتقادی انه مخالف للواقع؛ انجام: و هو مختار المحققین ایضا. انجام: و قد فرغت من تسویده فی منتصف الساعة التاسعة من اللیلة الخامسة من السبعة الرابعة من العشر الثالث من الشهر الاول من السنة الثالثة من العشر الثالث من المائة الثالثة من الالف الثانی ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 9گ (103ر-111ر )، 25 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 6 - 486]
at-taslīm ‘ala-n nabī
پاسخ مسأله ای است که آیا سلام بر پیامبر (صلی الله علیه و اله) در تشهد اخیر مستحب است یا واجب؟ و آیا مبطل صلاة است یا خیر؟ مؤلف در این رساله استشهاد به اقوال فقهاء و روایات نموده است و در یادداشتی در آغاز چنین آمده است: «هذا الکتاب مما الفه والدی العلامة فی جواب رسالة جدی الماهر لازال مغفورا التی صنفها فی باب التسلیم علی النبی و کلاهما موجودان فی هذا المجلد و السلام و الصلاة علی محمد و آله محمد».
[دنا 1177/2]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 756/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... مسالة هل التسلیم علی النبی فی التشهد الاخیر مستحب ام واجب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 118گ (106پ-123پ)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2 - 576]
at-taslīm ‘ala-n nabī fi-t tašahhud-il axīr
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر،1080؟ - 1140؟ قمری
hoseynī nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
رساله درباره حکم سلام بر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) در تشهد اخیر نماز «السلام علیک ایها النبی و رحمة اﷲ برکاته» و این که بنا بر رأی مؤلف مستحب است آوردن آن، نه واجب، چنانکه بعضی از فقها گفته اند.
[دنا 1177/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 3382/6
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... مسألة هل التسلیم علی النبی فی التشهد الاخیر مستحب أم واجب أو هو من الکلام المبطل للصلاة؛ انجام: و لعمری انه قد بلغ الامر فی تنقیح الحال الی ما لا یبقی للشک معه مجال
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی پارچه، 5گ (52ر-56پ )، اندازه: 17×21/5سم [ف: 9 - 161]
at-taslīm li-dāxil bi-hi fi-ṣ ṣalāt (r.-un fī)
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
از کتاب سؤال و جواب اوست. در پایان عبارات فارسی نیز به عنوان نتیجه آمده است.
[دنا 1177/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2710/10
آغاز: مسئلة القائلون بوجوب التسلیم و هم الاکثر اختلفوا فی ان الاخلال؛ انجام:فذکرته و قد فارقت مصلاک فاستقبل القبلة فانما کنت او قاعداً و تشهد و تسلیم خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (250پ-254پ )، 20 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 100]
at-tasmīya = tafsīr-u hadīṯ-i: «kull-u amr-in ḏī bāl-in lam yabda’ bi-ism-il lāh»
رساله ای است در شرح حدیث بسمله و حمد له: «کل أمر ذی بال لم یبدء ببسم اﷲ فهو ابتر».
[دنا 1177/2]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای عطف آلبالویی، 16 سطر (5×13 )، اندازه: 12×22سم [ف: 16 - 431]
آغاز: افتتاح الکلام بتسمیة اﷲ تعالی تیمنا؛ انجام: او ادعوا الرحمان. و اﷲ اعلم.
بی کا، بی تا؛ بی جلد ؛ کاغذ: فرنگی کهن نخودی، 2گ (131ر- 132پ ) ،17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 435]
tasmīyat-ul a’imma awlād-a-hum bi-asmā’-il muxālifīn
تنکابنی، محمد بن سلیمان، 1234 - 1302 قمری
tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885)
تاریخ تألیف: 18 شعبان 1290ق
رساله ای مختصر که در چند ساعت نگاشته شده در اینکه چرا ائمه نام برخی از فرزندانشان را همنام با مخالفینشان گذاشته اند و در آن هشت سبب برای آن برشمرده است.
[دنا 1177/2]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1324/3
آغاز: الحمدﷲ الذی علم الاسماء و خلق الآلاء و انزل البلاء و الصلاة علی خاتم السفراء و افضل الاتقیاء؛ انجام:هذا آخر ما خلج بالبال فی هذا المقال و اﷲ العالم بجلیة الحال خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، محمد بن سلیمان، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (81پ-86ر )، اندازه: 11×16/5سم [ف: 4 - 152]
tasmīyat-ol abrār va tazkerat-ol axyār
نصیرالاسلام، محمد علی بن حسین، ق14 قمری
nsīr-ol-eslām, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn ( - 20c)
سرگذشت نامه ای است از حرف الف تا حرف هاء و از دانشمندان معاصر هم در آن یاد شده است. و در آن آن از «بهجة الارواح و فرحات الاشباح» مؤلف یاد گردیده است.
[دنا 1177/2؛ فهرستواره منزوی 2087/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3691/2
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 58ص (155-212)، 19 سطر (13×16 )، اندازه: 17×22سم[ف: 12 - 2699]
» تسمیة الامام ← سبب تسمیة الائمة بأم الکتاب
tasmīyat-ul imāmīya al-imāmīya
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
در سبب نامگذاری شیعه به امامیه و اثبات حقانیت این فرقه و بطلان مذاهب فرق کیسانیه، فتحیه و سایر فرق، در دوازده «فصل» با عناوین «قال الشیخ ایده اﷲ» و این مباحث از امالی شیخ مفید که به آن مجالس نیز می گویند انتخاب شده است.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2105/3
آغاز: بسمله، قال المفید رحمه اﷲ فی مجالسه فصل فی معنی تسمیة الامامیة الامامیة؛ انجام:فالآخر فی البطلان و الفساد مثله وفقکم اﷲ جملة کافیة فیما قصدناه و اﷲ ولی التوفیق و ایاه نستهدی الی سبیل الرشاد.
خط: نستعلیق، کا: محمد قریش آل شیخ عبدعلی، تا: 1230ق؛ واقف: مهدی دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد:میشن زرشکی، 20 و 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 - 492]
tasmīyat-u ba‘ḍ-i awlād-il a’imma bi-ism-i xulafā’-il jawr
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، ۱۱۱۸ - ۱۲۰۵ قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
رساله در پاسخ شبهه برخی از اهل سنت به شیعه است مبنی بر اینکه چرا امام علی (علیه السلام) و دیگر ائمه شیعه برخی از اولاد خود را به نام خلفاء جور نامگذاری نموده اند.
[دنا 1177/2؛ روضات الجنات 97/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2324/2
آغاز: شبهة اوردها العامة علی الشیعه و هی ان علیا (علیه السلام) لم سمی اولاده؛ انجام: و انه من حقوقه و التقیه تنادی بالتسمیة باسم الخلفاء کا: احمد بن ابراهیم، تا: 1175 و 1176ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (9-10پ)، 22 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 12 - 52]
at-tasmīya (fā’idat-un fī)
[دنا 1177/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7513/2
خط:نستعلیق،بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 12گ (15-26) 7 ، سطر (7×12/5 )، اندازه: 10/5×19سم [ف: 16 - 604]
tasmīr-ul aḥkām
تهران؛ملی؛ شماره نسخه: 19810
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
» تسمیط ← تخمیس
tasmīṭ-ud duraydīya
اربلی، اسعد بن ابراهیم، ق7 قمری
erbelī, as‘ad ebn-e ebrāhīm ( - 13c)
وابسته به: مقصورة ابن درید = قصیدة دریدیة؛ ابن درید، محمد بن حسن (223-321ق)
تسمیطی است از قصیده مقصوره ابوبکر محمد بن الحسن بن درید بن عتاهیة الازدی، البصری.
[دنا 1178/2؛ کشف الظنون 1807/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 870/2عکسی
آغاز: لما بدی من المشیب صونه ×× وبان عن عصر الشباب بونه؛ انجام: لمرتع العیش الهنی منبتا ×× ومن اتاهم لم یخب حیث اتی
نسخه اصل: موزه بریتانیا، ش Or. 3824 ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم بن محمد، تا: 4 جمادی الثانی 798ق، برای خودش؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با نشان بلاغ؛ 13گ (125-137) [عکسی ف: 2 - 349]
tasmīṭ-u qaṣīdat-il burda
وابسته به: الکواکب الدریة فی مدح خیر البریة = قصیدة البردة = قصیده برده = برده میمیه؛ بوصیری، محمد بن سعید (608-696) تسمیطی بر قصیده برده موسوم به «الکواکب الدریة» بوصیری است که در آن به هر بیت پنج شطر افزوده شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 191/1
آغاز: اﷲ أودع فی الاحشا لذی أضم ×× صبابة صعب منها الدمع کالدیم / و أنت من ذکر عرب الحی و الحرم ×× تبکی العقیق تنثر الدمع فی العلم / مستمطراً سحب دمع سال کالغیم ×× أمن تذکر جیران بذی سلم / مزجت دمعاً جری من مقلة بدم؛ انجام: یقولاﷲ قولا منة بکرم ×× هذی الشفاعة فیها صالح و لکم/ منی
ارتجاها و راجینی فلم یضم
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛ مجدول ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 26گ (1پ-26ر )، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1-221]قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1525/1عکسی نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 441]
» تسمیط قصیده برده ← تخمیس قصیدة البردة
tasnīm-ol moqarrabīn fī š.-e manāzel-es sā’erīn
تبادکانی طوسی، شمس الدین محمد، - 891 قمری
tabādakānī tūsī, šams-od-dīn mohammad ( - 1486)
وابسته به: منازل السائرین؛ انصاری، عبداﷲ بن محمد (396-481)
تاریخ تألیف: شنبه 16شعبان 869ق
شرحی مزجی بر «منازل السائرین» خواجه عبداﷲ انصاری.
چاپ: به سال 1382 به چاپ رسیده است [دنا 1178/2(3 نسخه)؛ کشف الظنون: 1828/2]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن ابراهیم جامی، تا: 904ق، جا: قریه قصبة الارزنة؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 12×17/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 103 و 1 - 30]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: 177]
بی کا، بی تا [جنگ: 1 - 454]
at-taswiya
پیر اﷲ آبادی، محب اﷲ مبارز، - 1058 قمری
pīr-e al-lāh-ābādī, moheb-ol-lāh-e mobārez ( - 1648)
رساله ای است فلسفی -- عرفانی در مساوی بودن موجد و موجد و اتحاد صانع و مصنوع، و در آن به آنچه که موافق ذوق مؤلف نیست پاسخ گفته می شود.
آغاز: الحمد لمن وجد بکل ما وجد و سجد بکل ما سجد و الصلاة و السلام علی خیر من نطق به و اصطفاه انجام: و انا لنعلم ان منکم مکذبین و انه لقسوة علی الکافرین و انه لحق الیقین فسبح باسم ربک العظیم
[دنا 1182/2]
شرح و حواشی:
1 - التسویة بین الافادة و القبول (ترجمه و شرح)؛ فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود (947-1016)
آغاز: برابر؛ انجام: خدا کند نجات یابد و الا هلاک گردد ... سنه1121
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1121ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رکن الدین بن عبداﷲ، تا: 14 شعبان سال سیزدهم جلوس محمد شاه 1143ق، جا: جهان آباد هند؛ جلد: تیماج قرمز، 6گ (1پ-6ر )، 13 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 2 - 9]
tasvīyat-ol boyūt (jadval)
[دنا 1182/2]
بالای جداول نوشته «تسویه البیوت بعرض ما»؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد عطار معدل، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی قلم الوان، جلد: تیماج قرمز، 7ص (676-682 )، 13 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 379]
در کنار یکی از جداول تسویة البیوت حاشیه ای است گویا به خط ابوالقاسم یزدی ؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج مشکی، 12ص (118-129)، اندازه: 14/5×19سم[ف: 522 - 19]
آغاز: جدول تسویة البیوت بعرض لرها که عرض ارض اقدس باشد
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده 1270ق، جا: قریه درخش از توابع بیرجند؛ کاغذ: سفید فرنگی آهار مهره، جلد: پارچهای عطف چرمی، 6ص (61-66)، اندازه:10/2×17/2سم [ف: 8 - 369]
آغاز: تسویة البیوت بعرض له که عرض دارالخلافه طهران باشد و ماقارنها فی العرض
خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده 1270ق، جا: قریه درخش از توابع بیرجند؛ کاغذ: سفید فرنگی آهار مهره، جلد: پارچه ای عطف چرمی، 6ص (83-88)، اندازه: 10/2×17/2سم [ف: 8 - 369]
آغاز: تسویة البیوت بعرض اصفهان که هست له که خط: شکسته نستعلیق، کا: علی نقی حسینی، تا: شنبه 3 ذیقعده1270ق، جا: قریه درخش از توابع بیرجند؛ کاغذ: سفید فرنگی
آهار مهره، جلد: پارچه ای عطف چرمی، 30ص (92-121)، اندازه: 10/2×17/2سم [ف: 8 - 370]
taswiyat-ul buyūt min-al usṭurlāb
بیدگل؛ مجتهد الزمان بیدگلی؛ شماره نسخه: 26/2 آغاز: اشارة الی معرفة تسویة البیوت تضع درجة الطالع علی الافق الشرقی، فما کان علی الافق الغربی من منطقة البروج هو البیت السابع؛ انجام: فهو درجة الکواکب السیارة و تقویمها اخذ من الصحیفة.
خط: نستعلیق تحریری، کا: محسن بن حبیب اﷲ بن آقاجان مشیری الاصل بارفروش المسکن، تا: چهارشنبه 5 رجب 1304ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (3ر-3پ )، اندازه: 11×17/5سم[ف:40]
tasvīyat-ot ta‘līm fī ma‘refat-et taqvīm
مرعشی شوشتری، فتح اﷲ بن محمدرضا، - 1293 ؟ قمری
mar‘ašī šūštarī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad-rezā ( - 1876)
در ستاره شناسی و نجوم و دارای یک «مقدمه » ،و چند «فصل » و یک «خاتمه»: مقدمه در معنی لغت تقویم و فصولی در معرفت حساب جمل و حروف معجم، در بیان سال و ماه و اجزای آن از شبانه روز و ساعات، در بیان تواریخ مشهور و تاریخ ترکی، در بیان اعداد افلاک کلی و کیفیت ترتیب آنها و غیره می باشد.
[دنا 1182/2]
تهران؛ مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه: 93
آغاز: سرمایه مقصود و معرفت تقویم هر موجود حمد و سپاس معبودایست که به مقتضای لقد خلقنا الانسان؛ انجام: درجه دیگر شمالست آغاز وی از خط استوا است بر این شکل فصل هشتم خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح (از خود مؤلف) ؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج حنایی، 44گ، اندازه: 15×21سم [ف: 87]
tasvīyat-ol hātamīn hemmat-ol asdaqīn
سید قاسم مجتهد
seyyed qāsem-e mojtahed
[دنا 1182/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7789/11
خط: نستعلیق هندی، کا: ابوالشرف سید عیسی حاجی میان، تا: 25ذیقعده 1343ق، جا: محله چنچل کوره حیدر آباد دکن؛ کاغذ: هندی،جلد:مقوا،21سطر(16×26)،اندازه: 20×32سم [ف: 16-699]
at-taswiya bayn-al ifāda wa-l qabūl (t. va s.)
؟فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
وابسته به: التسویة؛ پیر اﷲ آبادی، محب اﷲ مبارز (-1058)
مؤلف به ضبط واقف نسخه: محمد دهدار. رساله در معارف و توحید است.
[دنا 1182/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10819/19
آغاز: الحمد لمن وحد بکل ما وحد و سجد بکل سجد یعنی ثناء لسانی و محب و اخلاص حنانی و خدمت و طاعت ارکنی مرذاتی و حقیقی راست که موجود باشد بوجود هر موجود لطیف و کثیف ازاینجا است که جنید می گوید طلبته فی الصفاء وجدته فی الکدر؛ انجام: پس درین مضایقه و مکابره نکنی ها انتم هؤلاء حاججتم فیما لکم به علم فلم تحاجون فیما لیس لکم به علم و اﷲ یعلم و انتم لاتعلمون.
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: تیماج عنابی 5 ، سطر، اندازه: 12×24/5سم[ف:11-324]
at-taswiya bayn-a ḥaddaṯanā wa axbaranā
طحاوی، احمد بن محمد، 239؟ - 321 قمری
tahāvī, ahmad ebn-e mohammad (854 - 934)
در صفحه عنوان آمده است: «الجزء فیه من کلام أبی جعفر محمد بن احمد بن سلامة الطحاوی رحمه اﷲ تعالی فی التسویة بین حدثنا و بین أخبرنا و ذکر الحجة فیه من الکتاب و السنة روایة أبی الطیب أحمد بن سلیمن الحریری عنه ...».
[دنا 1182/2؛ الفهرس الشامل، الحدیث النبوی و علومه 377/1 و 1224/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1176/12
آغاز: بسمله . أخبرنا الشیخ العالم المسند الأصیل شهاب الدین أبوالمعالی أحمد ... قال أبو جعفر أحمد بن سلامه الأزدی الطحاوی اختلف أهل العلم فی الرجل یقرأ علیه العالم و یقر له العالم به کیف یقول فیه أخبرنا أو حدثنا؛ انجام: فکلذک یجب انیکون ذلک فی الحدیث کذلک و اﷲ أعلم بالصواب. تم الفصل
من کلام أبی جعفر الطحاوی رحمه اﷲ و الحمدﷲ حق حمده ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، دبلین ایرلند جنوبی، ش 3495؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ 708ق؛ 8ص (116-123 )، 17سطر [عکسی ف: 3 - 398]
at-taswiya (t.)
پیر اﷲ آبادی، محب اﷲ مبارز، - 1058 قمری
pīr-e al-lāh-ābādī, moheb-ol-lāh-e mobārez ( - 1648)
ترجمه و شرح مختصری است از رساله «التسویه» که مؤلف بنا به درخواست بعضی از اخوان باصفا پرداخته است. قطعه هایی از اصل آورده و آنها را ترجمه و شرح نموده است.[دنا 1182/2]
آغاز: حمد و ثنا راجعند بسوی حق غیور ألا الی اﷲ تصیر الامور و در نامتناهی نازل باد بر حضرت قبله گاهی؛ انجام: پس مضایقه و مناظره نکنی ... فلم تحاجونی فیما لیس لکم به علم و اﷲ یعلم و أنتم لا تعلمون.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رکن الدین بن عبداﷲ، تا: 14 شعبان سال سیزدهم جلوس محمد شاه 1143ق، جا: جهان آباد هند؛ جلد: تیماج قرمز، 35گ (7پ-41پ)، 13 سطر، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 2 - 10]
بندی از آن ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 1ص (269 ر) [ف: 7 - 194]
» التسویة و النفخ ← تفسیر آیة «فاذا سویته و نفخت فیه من روحی»
taswīlāt
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
(1689 -) toqrā-ye mašhadī
رساله ای به نثر آمیخته به نظم. در آن از اصطلاح هایی که در موسیقی به کار می رود، نام ابزارهای موسیقی، مهره های شطرنج بهره گرفته، شاهزاده مراد بخش د( 1068ق/1657م) را ستایش کرده است. جز «وجدیه» و «تاج المدایح» اوست. (احمد منزوی) آغاز: دیشب که به روشنایی چراغ پیاله چنگ مطالعه قواعد صدا می نمود.
[فهرستواره منزوی 151/5 ؛ مشترک پاکستان 48/5 (2 نسخه) 612]
آغاز: برابر
در فهرست انوار المشارق دانسته شده ؛ بی کا، تا: قرن 11؛ مجدولم ذهب؛ جلد: گالینگور، سرخ عطف تیماج، 2ص (315-316 )، اندازه: 20×32سم [ف: 36 - 385]
آغاز: برابر؛ انجام: چون ساقی دوران دهدش باده عیش ×× ساغر ز هلال عید در چنگش باد
اصل نسخه: گنج بخش، ش2086 (گنج 1259/3) ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 10ص (216-225) [عکسی ف: 2-68]
at-tashīl
قاینی، کافی بن محتشم ق، ۱۱ قمری
qāyenī, kāfī ebn-e mohtašam ( - 17c)
تاریخ تألیف: 1029ق
دائرة المعارفی است دارای 15 «فن» و فهرست فنون (که با سنجش یک نسخه موجود در مجلس و سه نسخه دانشگاه به دست آمده) بدین شرح است: فن 1. منطق؛ 2. طبیعی (دارای هشت مقاله) ( تمام فن یکم و بیشتر فن دوم در هیچ یک از این نسخه ها نیست )؛ 3. کیمیا ( = علم مستور) دارای یک مقاله (در شش فصل)؛ 4. فلاحت دارای چهار مقاله: ا) زرع الحبوب و ما یتعلق بها رجمع الغلاب در شش فصل، 2) غرس الاشجار در هفت فصل، 3) فصل الاشجار بعضها علی بعض دارای یک فصل، 4) القول علی البقول و ما یحفظ به الاثمار فی المنازل و ما یدفع به آفات عنها در سه فصل؛ 5. طب (بزرگترین بخش تسهیل) دارای چهار مقاله: 1) تشریح در چهار فصل 2 ) ، احوال البدن و اسبابها و العلامات الداله علیها و فی آبائه حال الادویه، در سیزده فصل 3 )، تدبیر الاصحاء و علاج المرضی، در ده فصل 4 )، الادویه و قوانین ترکیبها، در پنج فصل؛ 6. تغییر رؤیا، دارای یک مقاله در نه فصل؛ 7. حساب دارای سه مقاله در حساب هند، در سیزده فصل؛ 8. هیئت دارای مقدمه و سه مقاله:
المعاد الیه، هفت فصل، 6) احوال نفس الانسانیه و قوتها و الدعوات و العقوبات السماویه و العبادات و النبوة و الامامه، در دوازده فصل؛ 13. علوم خلقیه دارای یک مقاله در چند فصل و خاتمه؛ 14. سیاسات دارای دو مقاله: 1) سیاسات منزل در شش فصل، 2) سیاسات، چهارده فصل؛ 15. عبادت و اسرار و رموز عبادات دارای یک مقاله در دوازده فصل. فنون و مقالات دارای خطبه و اختتام جداگانه و هر فن خود دارای یک مقدمه است.
مؤلف (که نام خود را در چند جا از جمله در فصل 15 مقاله یکم از فن 13- در نسخه 1781 دانشگاه که به خط اوست - کافی بن محتشم بن عمید بن محمد بن شاهنشاه قاینی یاد می کند) در پایان فن 12 تصریح می کند که در غره جمادی الثانی 1029 تألیف آن را آغاز کرده و در پایان آن به انجام رسانیده است. همچنین در پایان فن 14 تصریح دارد به شاگردی خود نزد میر ابوالقاسم حسینی استرابادی و به اینکه در تحقیق این معارف با استر آبادی و با استاد معز الدین محمد اصفهانی شرکت داشته است. در پایان فصل 4 مقاله 2 همین فن از شاه عباس موسوی و شیخ بهاء الدین عاملی یاد می کند. در حاشیه خاتمه فن 14 می گوید (به نقل از فهرست دانشگاه) که پس از یک سال از تألیف کتاب تسهیل، مقالتی در شرح آفاق و انفس و اسرار عبادات بدین کتاب الحاق نمود این سخن و قرائن دیگر گواه آن است که تسهیل را نخست در 14 فن به پایان رسانیده و بعد از سالی فن 15 را بر آن افزوده است.
از کتاب تسهیل تا این زمان نسخه ای کامل نمیشاسیم و نسخه های دانشگاه (که به خط مؤلف است) هر یک قسمتی از کتاب را دارد و در هیچ یک فن 1 -2 و 9 وجود ندارد (فهرست مندرجات 15 فن از نسخه 1779 دانشگاه نقل گردید).
(عبدالحسین حائری )
[تذکره نصر آبادی: 98: 191؛ الذریعه 903: 9 و 164: 19 ریحانة الادب 3: 478؛ نسخه های منزوی 2: 806-846 و 1026-1027؛ دنا 1178/2]
از فن دهم تا فصل دهم از فن پانزدهم. در پایان فن دوازدهم آمده: «در غره جمادی الاخر سنه 1029 در تألیف این فن شروع شد و بانجام آمد بعون اﷲ بتاریخ سلخ همان ماه و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً »؛ الفن الثالث عشر فی العلوم الخلقیة و فیه مقالة واحده فی خمسة عشر فصول و خاتمة، در صفحه عنوان فن سیزدهم آمده: «در میانه ماه رجب سنه 1029 در تألیف این فنون
آغاز شده و بآخر رمضان سال بر هزار و بیست و نه بانجام آمد»، در نیمه فصل 15 مقاله 1 فن 13 آمده «هذا تلخیص کتب ارسطوطالیس فی علم المنطق و لواحقه من جملة متملکات العبد الافل کافی بن محتشم بن عمید بن محمد بن شهنشاه القاینی و فیه مقالتان: المقالة الاولی فی السیاسات المنزلیة و فیها ستة فصول؛ المقالة الثانیة فی السیاسات و فیها اربعة عشر فصلا »، در پایان آمده: «و انما استفدت هذه المعارف و الحکم من الاستاد الکامل الفاضلالالهی الامیر ابوالقاسم الحسینی الاسترآبادی - ثم انی قداستعملت هذه المعارف و استفدتها بمشارکة المحقق الفاضل و المدقق الکامل ذی الطبیعة السلیمة و القریحة الحسنة السید الحکیم الفاضل المؤید الفیلسوف الکامل ابی القسم الحسینی و من استاده افضل الحکماء اشرف افضلاء المولی الاستاد معزالدین شرف المحققین محمد الاصفهان. حرس اﷲ عن الفتن کریم ساحتهما و اعزاﷲ انصار دولتهما و هما ایدهما اﷲ بالعان فیه الی الغایة و اصلان الی السعادة (روی همه این عبارت مؤلف خط کشیده است و این برگ هم پا برگ پس از این چسبیده است)، در پشت برگی که به این برگ چسبیده است آمده: «تم الکتاب الموسوم بالتسهیل سلخ رمضان سنة 1029 الهجریة بقریه سرحد» پس از این خاتمة الکتاب است. در هامش آغاز این خاتمه آمده: «پس از سالی که از جمع این کتاب فارغ شده باقتراح گروهی از احباب گرامی و افاضل نامی مقالتی اندر شرح افاق و انفس و اسرار عبادات و تفصیل آن بهم آورده و بدین کتاب الحاق نمود و ختم مقال بر آن شد و اﷲ الهادی»، در پایان خاتمه دارد: «و تهیا الفراغ من نقله الی البیاض سنة الف و تسع و عشرین بمحرسة قهستان - کتاب التسهیل تألیف احوج خلق اﷲ الیه ابوجعفر الکافی بن محتشم القاینی ختم اﷲ له بالحسنی»، در مبحث صوم از نامه زرادشت به شاه هند به فارسی آمده است؛ خط: نسخ، کاتب= مؤلف، تا: 1029ق؛ افتادگی: انجام؛ نسخه اصل و خط خوردگی دارد، در هامش نسخه خطوط گوناگونی مانند کوفی و جز آن از خود مؤلف و شعرهایی از خود او؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف میشن، 329گ، 17 سطر (9/5×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 322]
از نیمه دوم فصل 4 مقاله 1 (که 22 فصل باید باشد ) فن 2 طبیعی است تا فصل 3 فن 7 (حساب) ؛ خط: نسخ، کاتب= مؤلف، اصل است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ مقوایی، 157گ، 18 سطر (9/5×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 322]
چنین است فهرست آن: الفن الثالث فی الهیئة و فیه ست مقالات: المقالة الاولی فی حال السماء و اصناف الحرکات الدایرة و القسی و الزوایاء و فیهایه فصلا ولد مشکلا، المقالة الثانیة فی افلاک الشمس و حرکاتها و فیه یب شکلا و فصلا، المقالة الثالثة فی افلاک القمر و کیفیة ذلک و هی تشتمل علی الوفصلا ویب شکلا (نسخه تا نیمه فصل 25 مقاله 3 است و دو برگ دارای نیمه دوم فصل 2 و اندکی از فصل 3 (فی الصبح و اشفق) هم هست که باید جزو شماره 1781 باشد) ؛ خط: نسخ، کاتب= مؤلف؛ نسخه اصل است ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ مقوایی، 71گ، 18 سطر (9/5×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 8 - 325]
نسخه حاضر شامل فن 2 تا 8، است با نقایص و تشویش. اینک
فهرست مندرجات نسخه حاضر. فن 8 ( در هیئت ) و در آن مقاله و قمح (148) شکل است (در نسخه دانشگاه: فیها ست مقالات) المقالة الاولی فی حال السماء و اصناف الحرکات ... و فیها یه فصلا و لح شکلا (در دانشگاه: و فیها له شکلا)، فن 8 در نسخه حاضر مقدمه ای دارد که در نسخه دانشگاه نیست (یا اینکه در فهرست اشارتی بدان نشده) و مؤلف در این مقدمه، تقسیمات ریاضیات تعلیمی را یاد می کند و می گوید از اصول چهار گانه تعالی (هندسه، حساب، موسیقی و هیئت) بخاطر رعایت اختصار، از هندسه و ارثماطیقی در می گذرم و به دانش هیئت و موسیقی بسنده می کنم (1). و در هیئت نیز به جیوب واو تار و نسب مؤلفه و مثلثات و شکل قطاع و ظلی و مغنی نپرداختم (چون مربوط به هندسه است) و آنچه آوردم همانا مختصر مجسطی است به عین عبارات و بدون تغییر (مگر در ضرورت) (1). فه 2 (از ص 56 از).
فن 2 (در طبیعیات) در این نسخه بقیه فصل 2، از مقاله 5 تا پایان مقاله 8. فن 2 (تا اینجا که نسخه حاضر نشان می دهد) دارای 8 مقاله است: مقاله 5 دارای 5 فصل: (3 تقسیم دیگر در مزاج 4 - تکوین معادن و ارواح و احجار 5- تکوین اجساد سبعه)، مقاله 6 - الاجسام النباتیه و ماناسب هذه چهار فصل: (1- النفس النباتی 2- قوی النفس النباتی 3- فروع هذه القوی و خوادمها 4- ترتیب هذه القوی و مراتب الهضوم)، مقاله 7- الاجسام الحیوانیه و نفوسها و قواها و ما ینبعث فیها - 20 فصل، مقاله 8- (المقالة الثامنه من الفن الثانی من کتاب الستهیل فی الطبیعی) فی الانسان و قواها المختصه بها و یختم هذا الفن ... و یتلوها الکلام فی العلم الاوسط فن 3- در کیمیا (= العلم المستور). این فن یک مقاله در 6 فصل و در آغاز (در نسخه حاضر) مقدمه ای دارد (که در فهرست دانشگاه به وجود آن در نسخه شماره 1781، اشاره نشده)، فن 4- فلاحت دارای یک مقدمه و چهار مقاله. در مقدمه می گوید «مسائل متعلق به کائنات جو و احکام سته شعری یمانی را که اصحاب فلاحت در کتاب های فلاحت میآورند در علم نجوم احکامی باز خواهم گفت»، فن 5- طب دارای یک مقدمه و چهار مقاله، فن 6- تعبیر رؤیا (یک مقدمه در نه فصل)، فن 7- حساب یک مقده و سه مقاله. این نسخه تمام فن اول و قسمت بیشتر از فن را ندارد ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: فرهاد میرزا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره شکری، جلد: تیماج قرمز، 240ص، 17 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 19 - 431]
tashīl
نوشته گل علی در روز سه شنبه در سه بخش نخستین در دو باب، در پزشکی.
[دنا 1178/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8787/1
آغاز: حمد و سپاس و شکر بی قیاس بر آن خدای که موجوداترا از عدم به وجود آورد؛ انجام: به قدر حاجت اینها را با روغنبادام آمیخته معجون سازند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 57گ (1پ-57ر) 9 ، سطر (10×19) [ف: 17 - 219]
tashīl
جدول های نجومی است، بدون تفصیل. تقویم گونه. نام تسهیل از دارنده نسخه است.
[دنا 1178/2]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 210
آغاز: تسهیل[جدول]. حمل. قص ... میزان؛ انجام: [جدول] جدی. سرطان.
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج زرد، 107گ، ابعاد متن: 12/5×17، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 55]
tashīlāt
غیر همانند:
آغاز: جدول تسهیل تعدیل شمس در برج حمل؛ انجام: جدی قلط، دلو قلط، حوت قلط
مشتملست بر جداول تعدیلات اول و ثانی و ثالث قمر و تسهیل جیب ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ پس از آن چند ورق جداول طول و عرض بلاد و در پایان نسخه رساله بی سروته و بی نام و نشانی است درباره مسائل و مطالع برج هفتم به خط نستعلیق زشت، و در هامش آن دو باب (یازده و دوازده) از کتاب دیگری نقل شده که از آخر آن چنین برمی آید که مؤلف از بلده مرشدآباد بنگال و از مردم قرن دوازدهم هجری بوده است ؛ کاغذ: فستقی و حنائی، جلد: تیماج خرمایی، 169گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 10 - 28]
آغاز: جدول اتصالات کواکب؛ انجام: بعد ... بعد
خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ با جداول نجومی؛ جلد: تیماج خرمایی، 232گ، اندازه: 19/5×21/2سم [ف: 10 - 29]
tashīlāt-e t‘dīlāt-e arba‘ye qamar
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 27072
آغاز: بسمله، حمل تسهیلات تعدیل دویم قمر بوسط؛ انجام: یح 7 جدی تمام شد تسهیلات تعدیلات اربعه قمر معه عرض و تنقیح العرض علی ید احضر العباد عبد العلی ابن الحاج ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی بن شیخ محمد، تا: 1267ق؛ واقف: حاج سید محمد ... با اصلح فقهاء مشهد [رایانه]
tashīlāt (jadāvel)
[دنا 1178/2]
آغاز: بسمله. فصل در ظهور و خفای کواکب راصد انار اﷲ برهانه می فرماید که بجهت ظهور و خفای؛ انجام: و بعد مستولی بر جزو ولادت باید نوشت و فرق میان این
مشتمل است بر حدود صد و ده ورق جداول تسهیلات نجومی؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 110گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 10 - 254]
شامل نیمی از اوراق نسخ و عبارت است از جداول تسهیل و حصصیه و دایر و ابعاد سته و قوس الرؤیه خمسه متحیره و اختلافات مناظر قمر و بعد سیارات ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1343ق؛ چند صفحه آن بخط حاجی ملامحمد مهدی منجم باشی بالا خیابانی فرزند آخوند ملا اسمعیل است؛ کاغذ: سفید فرنگی خط دار، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 21×27/5سم[ف: 10 - 257]
آغاز: تسهیل تعدیل اول زحل (جدول )؛ انجام:جدول مطالع البروج بالفلک المستقیم ای بالقبه الاسد السنبله المیزان خط: نسخ، بی کا، بیتا [الفبائی: 163]
tashīl-ol etqān
مطالب مختلفی است در کیفیت نزول و قراءت و حل مشکلات قرآن کریم با. «الاعراب فی الاعراب» و «مذاهب قراء سبعه» از شیخ امام ابو عمروعثمان بن سعیدبن مقری در یک مجلد.
[دنا 1178/2]
تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: 3157
آغاز: نسألک یا قیوم معرفة کل مکتوم، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، وفق اللهم لتتمیم هذا الکتاب الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب تبصرة لاولی الالباب و اودعه من فنون العلوم و الحکم العجب العجاب؛ انجام:و کان هذه آخر ما جادت به الاوقات، و تساهلت به الساعات ... تحریراً فی عشر الثالث من شهر شعبان المعظم من شهور سنه الف و سبعة و سبعین هجریة علی مهاجرها السلام فی المشهد الرضوی علی مشرفه السلام الی یوم القیام خط: نستعلیق، کا: محمد حسینی، تا: 1017ق ؛ تملک: ملا عبداﷲ بن محمد افندی صیاد زاده، امین الفتوی به تاریخ 1238ق ؛ جلد: مقوا، 73گ، 25سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [ف: 1 - 268]
tashīl-ol bast-el mostavī (jadāvel)
در این جدول ها ساعات شب و روز با بست معوج با رموز نجومی تطبیق شده است.
[دنا 1178/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8424
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 72گ، 28 سطر، اندازه: 19/5×26/5سم [ف: 22 - 20]
tashīl-ot tārīx ela-t tārīx
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2070/9
آغاز: بسمله ،3 - اب آب با پا 4- جا آ با ا با 5- باب دا چپ؛ انجام: 1060 سخت غنی 1061 اغنی1062 اغنیا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 شوال 1181 و 1195ق؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 11×16/5سم [ف: 5 - 462]
» تسهیل التسطیح الاسطرلابی و العمل بمرکبات الشمالی و الجنوبی ← تسطیح الاکر
tashīl-e bo‘d-e šams (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/10
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای رموز و ارقام و جداول نجومی؛ کاغذ سفید فرنگی ؛ جلد: تی ماج قهوه ای، 19گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 520]
tashīl-e ta‘dīl-ol ayyām-e aslī va vasat-e šams (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/9
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب وخادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای جداول نجومی؛ کاغذ سفید فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 520]
tashīl-e ta‘dīl-e avval-e qamar (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/13
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای جداول نجومی؛ کاغذ سفید فرنگی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 520]
tashīl-e ta‘dīl-e sāles-e qamar al-mobtada’ be-d-daraja (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/16
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای جداول نجومی؛ کاغذ سفید فرنگی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 520]
tashīl-e ta‘dīl-e sānī-ye qamar al-mobtada’ be-r-raqīqa (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/15
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب و خادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای جداول نجومی؛ کاغذ سفید فرنگی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 520]
tashīl-e ta‘dīl-e šams dar borūj (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 538/8
آغاز: جدول تسهیل تعدیل شمس در برج حمل بمرکز حمل معدل بردارند در بروج شمالی
خط: نستعلیق، کا: عبدالحمید بن حاجی ملاعبدالجواد خطیب وخادم مشهد، تا: 10 شوال 1297ق؛ دارای جداول نجومی؛ کاغذسفید فرنگی، سطر بالای صفحه فارسی بقیه جدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1 - 519]
» تسهیل تعدیل معدل قمر ← تعدیل قمر
tashīl-ot taqāvīm
منجم بلخی، عبدالکریم، ق10 قمری
monajjem-e balxī, ‘abd-ol-karīm ( - 16c)
اهداء به: امام قلی خان والی بخارا
تاریخ تألیف: حدود 991ق
کتابی است در بیان قواعد استخراج تقاویم و کیفیت استنباط آن.
[دنا 1178/2]
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 149 فرخ
آغاز: که یاغی شدند مانند خانان ترکستان نابود کرد و همه خلق را در سایه ... بلده کمترین عبدالکریم البلخی خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد معصوم حسینی، تا: جمادی الثانی 1137ق، جا: کرمانشاه؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ از صفحه 232 به بعد رساله ای است در بعد کواکب و استخراج تقویم و طریق استخراج خسوف و کسوف که گمان می رود از کاتب نسخه باشد، هر دو رساله به یک خط؛ کاغذ فرنگی ؛ جلد: تیماج عنابی،123گ،15سطر(4×10 )، اندازه: 9/5×17سم [ف: 29]
tashīl-e jayb bar sad farang (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 555/15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 16گ، اندازه: 5×20/5سم [ف: 1 - 514]
tashīl-e hefz-e tartīb-e sovar-e qor’ān
قزوینی، محمد بن حسن، - 1096 قمری
qazvīnī, mohammad ebn-e hasan ( - 1685)
منظومه ای در 14 بیت به ترتیب سوره های قرآن کریم که به جهت سهولت در حفظ آنها به نظم در آمده است. در حاشیه متن آمده: «و از جمله مناسبات لطیفه این منظومه بودن اوست چهارده بیت بعدد أنوار أربعة عشر سلام اﷲ علیهم که بواطن کلامند و اسرار الهند».
[دنا 1181/2؛ طبقات أعلام الشیعة ( قرن 11 ه ): /223]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12962/21
آغاز: حمد و بقره آل عمران ونساء و مائده ×× بعد از آن انعام و پس اعرفا و پس انفال دان؛ انجام: نصر و تبت آنکه اخلاص و فلق برخوان و ناس ×× ختم شد قرآن بترتیب سور ای نکته دان.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قبل از آغاز رساله یک فائده در مقولات عشر از ابن سینا و ابیاتی به نقل از عارفان، فائده ای با عنوان «بیان لفظ ایمان »، نیز پس رساله مطالبی درباره اعراف و جنت و نار منقول از علامه مجلسی در بحار الأنوار آمدهاست که آن عبارت مقابله گردیده است ؛ مهر: «الها بخشا» (مربع)؛ تملک: فتحعلی بن حسنعلی؛ کاغذ: فرنگی، 1گ
(75پ )، 13 سطر (9×10 )، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32 - 878]
» تسهیل الدعاء ← تسهیل الدواء لتحصیل الشفاء
tashīl-ud dalīl
نراقی، ابوالقاسم بن محمد، 1258 - 1319 قمری
narāqī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (1842 - 1902)
فقه استدلالی است به روش کتاب جد مؤلف «مستند الشیعة» ملا احمد نراقی با نقل بعضی از اقوال و روشی مختصر نظر ببیان مستند استنباط خودش دارد.
[دنا 1178/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6715
آغاز: الحمدﷲ الذی دعا عباده الی طریق الوصول الیه و هداهم الی ما یوجب القربی منه الزلفی لدیه
این نسخه مشتمل بر کتاب طهارت و صلاة تا احکام نماز جماعت می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: مجد الدین نراقی که نوشته کتاب را شیخ محمد بن شیخ مهدی خالصی بدو بخشیده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 245گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 17 - 272]
tashīl-od davā’ le-tahsīl-eš šafā’
اردوبادی، عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد، ق13 قمری
ordobādī, ‘abd-ol-motalleb ebn-e qīyās-od-dīn mohammad ( - 19c)
مؤلف با مشاهده گروهی از عوام و عوام فریبان که برای استشفاء امراض به کتاب های سست و بی اساس به نام «طالع نامه» و «دیوان نامه» مراجعه می کردند، تصمیم گرفت به جای آن، به تألیف کتابی در عوذات و رقیات و ادویه مجربه مفرده و مطالب نافع به جهت هر دردی که از ائمه طاهرین و علماء دین نقل شده، بپردازد. این اثر در یک «مقدمه »، هشت «باب» و یک «خاتمه» است: مقدمه در مداوای جمیع امراض و علل؛ باب 1. دفع علل مشوهه؛ 2. دفع شر و بلیات؛ 3. دفع اقسام تب؛ 4. دفع دردهای اعضاء؛ 5. دفع ضرر ترس؛ 6. دفع هموم و غموم؛ 7. دفع ضرر هوام و دواب؛ 8. دفع امراض اطفال و زنان؛ خاتمه در بعضی از تجارب حکما.
آغاز: بسمله، بسم اﷲ الذی لایضر مع اسمه سم و لا داء و جعل حمده دواء و ذکره شفاء ... این ذره بی مقدار از نسخ بسیار و امکنه متعدده متفرقه معتمده انتخاب و التقاط نموده ...
چاپ: تهران، سنگی، 1323ق ،. رحلی، 184ص (صص311-494) در هامش+(صص577-624) در هامش و متن. این کتاب در حاشیه منهاج العارفین به سال 1298ق به چاپ رسیده است.
[نسخه های منزوی 507/1؛ الذریعة 182/4؛ دنا 1179/2 (11 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 3371/5 و 217/7]
شرح و حواشی:
1- منهاج العارفین و تسهیل الدواء (مختصر)
2 - تسهیل الدواء (منتخب)؛ حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی (- 13)
آغاز: برابر؛ انجام: و این جدول را وضع وآنرا ثبت نمود چون احکام بعضی در این حدیث نبود بعضی بیوتات خالی ماند.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 23گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 928]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجعل قبره اسعد القبور برحمتک یا ارحم الراحمین یا رحمن یا رحیم یا غفور و بحرمة سورة الفاتحة و الاخلاص
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن ملا ملک رودباری، تا: چهارشنبه 8 صفر 1245ق، جا: قریه ورتوان رودبار؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 155گ، 15 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 8 - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: بر او دمد از خواص این است که اگر بنویسد و بر بازوی چپ بندد اگر در آتش رود [عیب نکند].
خط: نسخ، کا: اسلام بن قربانعلی حداد از محال سراب، تا: 12 جمادی الاول 1260ق، جا: تبریز، مدرسه خواجه علی اصغر؛ مصحح، محشی؛ جلد: پارچه ای قرمز، عطف تیماج قهوه ای،
82گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [محدث ارموی مخ:1-382]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایضا نوشته در آب اندازد اگر زیر رود بمیرد
... لا ها ماح علاح محمد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 16 محرم 1263ق؛ چند تاریخ زاد روز و درگذشت به سال های 1252، 1265، 1268، 1273، 1287، 1262 به خط کاتب در درون جلد و برگ قبل پایان دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی؛ نوع جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج عطف تیماج قرمز، 128ص، 14 سطر (9/5×14/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 35 - 699]
بی کا، تا: 1265ق، خریداری از سارا مجتهدی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الکتاب بعون الملک الوهاب (1270) ...
تمام شد این کتاب در روز شنبه فی سلخ شهر ذی حجة الحرام 1270 ... کتابی نوشتم بصد عز و ناز ×× که ترسم فروشند بهای پیاز
خط: تحریری، بی کا، تا: شنبه سلخ ذیحجه 1270ق؛ 303ص، 19 سطر (11×12)، اندازه: 18×22سم [نشریه: 3 - 307]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 5 رجب 1279ق (نام کاتب به رمز و با عدد 455 آمده است )؛ یادداشتی در استکتاب نسخه به خط حاجی صادق عرب به سال 1282ق در اصفهان؛ مصحح ؛ جلد:تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 199گ، 17 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 20 - 170]
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد اسماعیل صادق الوعدی به تاریخ 26/3/5 ش؛ جلد:تیماج قرمز، 121گ، 19 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 67]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجعل قبره اسعد القبور برحمتک یا ارحم الراحمین یا رحمن یا رحیم یا غفور و بحرمة سورة الفاتحة و الاخلاص.
انجام: و اگر بزیر آب رود بیمار بمیرد ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 97گ، 19 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 1 - 165]
آغاز: برابر؛ انجام: ایضا از خواص این شکل است که بر ناخن ابهام دست چپ نویسد و بلیسد بجهت درد شکم و قولنج مجربست لمنع فنجلو ایضا معالجه درد ناف ...
از فصل پانزدهم باب چهارم به بعد را ندارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم، 192ص، 15 سطر (6×11 )، اندازه: 10×16سم [ف: 47/1 - 14]
آغاز: برابر؛ انجام: واشتعل الراس شیبا ه ه ه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید، جلد: مقوای ساغری مشکی، 372ص، 17 سطر (7×13/5 )، اندازه: 12×19سم [ف: 8]
آغاز: خود علتی یابی و از آن ترسی سوره انعام را بخوان تا از آن علت مکروهی بتو نرسد انشاءاﷲ تعالی - فصل دوم از مقدمه؛ انجام: آنچه موجود است
( از فصل اول باب ششم ) نقل نموده که ملکی گوهر قیمتی داشت، بیکی از وزراء خود سپرد آنرا؛ پسری از پسران وزیر بعنوان بازی ...
در فهرست ناشناس آمده ؛ خط: ادعیه نسخ و متن نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ کاغذ: آبی کم رنگ کلفت، جلد: مقوا با پارچه سبز، 133گ، ابعاد متن: 8×13، اندازه:16×21سم [ف: 1 - 218]
آغاز: برابر؛ انجام: و هفت دانه سیاه دانه و هفت قطره عسل را در آب یا در روغنی کند و سوره حمد و معوذتین را و آیة الکرسی و اول سوره جدید تا ترجع الامور و لو انزلنا هذاالقرآن علی جبل لرایته خاشعا متصدعا من خشیته اﷲ
تا اواسط فصل سوم از باب اول (در بیان مداوای علت ها و امراض به تربت شریفه) را در بردارد؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (1پ-16پ )، 10 سطر (7×12/5 )، اندازه: 11×17/8سم
[رایانه]
tashīl-od davā’ (mn.)
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق13 قمری
hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī ( - 19c)
وابسته به: تسهیل الدواء لتحصیل الشفاء؛ اردوبادی، عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد (-13)
تاریخ تألیف: 28 شوال 1284ق
منتخبی است از «تسهیل الدواء و الدعاء لتحصیل الشفاء و دفع المرض بالدعاء» در هشت «باب»: اول در ادعیه جمیع امراض و علل و اوجاع ... هشتم در دفع امراض زنان و اطفال».
[دنا 1179/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13512
آغاز: الحمدﷲ الذی لایضر مع اسمه سم و لا داء و جعل حمده دواء و ذکره شفاء؛ انجام: جهت دفع باد استسقاء سه مرتبه نوشته آبش را بناشتا بخورد او لم یرو انا خلقنا لهم مما عملت ایدینا انعاما فهم لها مالکون
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1284ق؛ ضمیمه: ضمن 86 برگ آخر نسخه: ادعیه طلب حوائج، فصلی در بیان آنچه از
اسماء اﷲ نافع است، دعاء طلب حوائج و فی معونة علی قضاء الدین منقول از صحیفه سجادیه ؛ کاغذ: فرنگی شکری و حنائی، جلد:میشن خرمایی،130گ،اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 15 - 503]
tashīl-oz zīj
منجم، دوست محمد، ق13 قمری
monajjem, dūst mohammad ( - 19c)
وابسته به: زیج جدید محمد شاهی = زیج محمد شاهی = زیج هندی سینگه سوائی، راجه جی (-1156) تاریخ تألیف: 1206ق
ساخته شده از روی زیج محمد شاهی، در 3 «مقاله». نام کتاب و نگارنده در دبیاچه آمده است
[دنا 1179/2؛ فهرستواره منزوی 2861/4 و 2959/4]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 549/1
آغاز: بسم اﷲ خیر الاسماء: شکر و سپاس زیاده از حد و قیاس سزاوار احمد لا یزالیست که سیاحان اقالیم علم هندسه در طی طریق یافت کنه شناساییش راه بیحساب سراسیمگی پیموده. سرمایه هوش از دست داده اند ... بنابر آنکه این ذره احقر المحتاج الی رب الصمد دوست محمد المنجم راغب گردید که تقویمی بمؤامره زیج جدید محمد شاهی در سنه میمونه هزار و دویست و شش هجری را استخراج نموده باشد بتحریر و تسطیر این چند ورق مبادرت نمود و تسهیل الزیج نام نهاد، طریقه؛ انجام: و اگر رأس باشد کسی دیگر یار شود و خارجی را بزند و اگر ذنب باشد زهر دهند و منقبض خاطر بوده باشند و یکدیگر مخوف سازند و از خود مأیوس بوده باشند و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع المآب
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 27 رمضان1206ق، جا: کرمانشاهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 21گ (1پ-31ر )، 20 سطر (7/5×13 )، اندازه: 11/5×17سم [ف: 323]
tashīl-e zīj-e jadīd = zīj-e jīng
وابسته به: زیج جدید محمد شاهی = زیج محمد شاهی = زیج هندی؛ سینگه سوائی، راجه جی (-1156)
[دنا 1181/2]
تنها جدول هاست ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ تملک:فرهاد میرزا در 1254 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 218گ، 33 سطر (13×19 )، اندازه: 20×29سم [ف: 16 - 246]
tashīl-e zīj-e mohammad-šāhī
وابسته به: زیج جدید محمد شاهی = زیج محمد شاهی = زیج هندی سینگه سوائی، راجه جی (-1156)
زیج محمد شاهی در 1140ق در شاه جهان آباد به دست سید نعمة اﷲ شوشتری ساخته شده است. در این کتاب از زیج محمدشاهی آورده شده و در پشت نسخه شماره 672 کتابخانه سپهسالار «زیج هندی» نامیده شده است. بیشتر کتاب پس از دیباچه جدول های زیج است (فهرست سپهسالار). درستش آن است که «زیج محمد شاهی» از راجه جی سنگ است که در 1156ق نگاشته و تسهیل از ناشناس. (منزوی، احمد)
آغاز: بسمله.
در معرفت روش ستارگان و مواضع ایشان در طول و عرض، در معرفت تعدیل الایام. تعریف شبانروز در اول کتاب گذشته ...
[الذریعة 401/4؛ دنا 1181/2؛ فهرستواره منزوی 2862/4]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 262گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم[ف:3-436]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، مجدول ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 252گ، 17 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 3 - 436]
tashīl-e zīj-e hendī
کوکانی، عبدالعلی بن احمد، - ۱۳۲۵ قمری
kūkānī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e ahmad ( - 1907)
وابسته به: زیج جدید محمد شاهی = زیج محمد شاهی = زیج هندی سینگه سوائی، راجه جی (-1156)
از عبدالعلی بن احمد تبریزی گاوگانی و با مقدمات از میرزا علی ثقة الاسلام تبریزی. استخراج از دو نسخه تسهیل و دو نسخه زیج. نگارنده مقدمه در دیباچه می گوید: «بعضی مقدمات زیج الغ بیگی را نزد استاد مدقق فرزانه ... میرزا عبدالعلی خلف الصدق مولی احمد تبریزی گاوکانی تحصیل نمود نوبت به استخراج تقویم رسید چون زیج الغ بیک بواسطه قدمت، منسوخ و اعتماد منجمین بر زیج محمد شاه هندی است عزم تصمیم یافت که این مقصود را از زیج مذکور جوید ... چون نسخ زیج و تسهیل با همه قلت وجود هر چه بدست آمد غالباً مغلوط بود، استاد همت گماشت و از روی دو نسخه زیج بعد از ضم دو نسخه تسهیل این نسخه را ترتیب داد ... جداولی را که محتاج به تسهیل بود تسهیل کرد و تعدیل سوم قمر را که لغایت سقیم بود و مواضع افزودن و کاستن در نهایت غیر مستقیم، بنحو اکمل
تنظیم نمود ... و چون غرض اصلی ... اتمام یافت این قاصر پارهای مقدمات که در استخراج بکار آمد بر اصل افزود و غالب اعمال را ... به کتب دیگر احاله نمود ». دیباچه و مقدمه کتاب، چنانکه که در دیباچه تصریح دارد از گاوکانی نیست از شاگرد کاوکانی (ثقة الاسلام) است و این مقدمه دارای سه «باب» و هر باب دارای چند «فصل» است و پارهای از فصلها ناتمام است.(چنانکه صاحب مقدمه می گوید) در نگارش این تسهیل از دو نسخه تسهیل استفاده شد و گویا منظور تسهیل زیج هندی از دوست محمد منجم است که در 1206 در سه مقاله ساخته و نسخه آن در کتابخانه الهیات هست (منزوی 1: 263، فهرست الهیات 1: 72)، این تسهیل در 1291 ساخته شده و این تاریخ در صدر جداول (که به دنبال - تسهیل جداول سوم است) دیده می شود. صاحب دیباچه و مقدمه، نام خود را نیاورده ولی در پشت برگ اول نسخه یادداشتی از میرزا عبداﷲ ثقة الاسلامی فرزند میرا علی آقا ثقة الاسلام موجود است و تصریح دارد که این نسخه از آثار ثقة الاسلام است. فهرست ابواب و فصول مقدمه در آغاز (پیش از شروع دیباچه و به خط کاتب) نوشته شده، پس از پایان مقدمه جدولی را که فرهاد میرزا در پایان کتاب جام جم به نقل از تقویم سال 1856م چاپ آمریکا از( همان کتاب) نقل شده است. در پایان کتاب (پس از چند برگ سفید) صفحه تقویم و درچه ممر و درجه طلوع و غروب بعضی از کواکب ثابته به تاریخ 1289 در این فرایحه مورد استخراج شده است.
[دنا 1181/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6358
آغاز: بسمله پس از ستایش یزدان پاک فرازنده آسمان. چنین گوید محرر این مقاله مسود این عجاله که این قاصر را بعد از حصول ربط قلیل به علم نجوم شوق تکمیل آن مقتضی شد که بعضی مقدمات زیج الغ بیگ را؛ انجام: ( عنوان آخرین جدول در آخرین صفحه کتاب ): ساعات بین طلوعین بعرض تبریز.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره شکری، قطع: رحلی [ف: 19 - 403]
» تسهیل السبیل بالحجة فی انتخاب کشف المحجة ← کشف المحجة (منتخب)
tashīl-e šams
یزدی، محمد باقر بن زین العابدین ق، ۱۱ قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn ( - 17c)
جدولی است در تسهیل شمس مشتمل بر 49 سطر طولی و 30 سطر عرضی با توضیحات مختصری از مؤلف در کیفیت به کار بردن آن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6744/1
آغاز: بعد چنین گوید محمد باقر بن زین العابدین که این جدولی است که خاطر فاطر ... قریحه فاخر ادراک کرده بل دری است که خرد غواص؛ انجام: جدول است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ دارای جداول و اشکال؛ دارای چندین یادداشت و جدول نجومی پراکنده به خط محمد باقر یزدی؛ جلد: تیماج عنابی، 7گ (4ر-10ر)، اندازه: 17/5×25سم [ف: 20 - 231]
tashīl-uṣ ṣi‘āb min umūr-i ṭullāb
استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
فهرست موضوعی مختصر چند کتاب فقهی و روایتی است که به جهت راحتی کار طلاب تنظیم نموده است. این کتاب رساله دهم از «کنوز العلوم» مؤلف است: باب 1. فهرست کتاب المختلف للعلامة الحلی؛ 2. فهرست کتاب قواعد الاحکام للعلامة الحلی؛ 3. فهرست کتاب شرائع الاسلام للمحقق الحلی؛ 4. فهرست کتاب اللمعة للشهید الاول؛ 5. فهرست کتاب تهذیب الاحکام للطوسی؛ 6. فهرست کتاب فروع الکافی للکلینی؛ 7.
فهرست کتاب من لا یحضره الفقیه لابن بابویه.
[دنا 1179/2]
خط: نسخ، کا: آقا بابا بن محمد مهدی شهمیرزادی، تا: 1255ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20گ (102ر-121پ )، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 11 - 28]
آغاز: الحمدﷲ علی نواله ... هذا کتاب تسهیل الصعاب من امورالطلاب فی فهارس کثیر من کتب الفقه و الاخبار و فیه ابواب؛ انجام: الباب الثامن فی فهرست کتاب الفقه الرضا علیه السلام و فیه ...
ناتمام؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 32گ (11پ-42ر)، اندازه: 15×21سم[ف: 8 - 384 ]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [میراث شهاب: س9ش2 - 33]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی[ف: 293]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 517]
tashīl-uṭ ṭuruqāt fī naẓm-il waraqāt
عمریطی، یحیی بن موسی، - 890 ؟ قمری
‘amrītī, yahyā ben mūsā ( - 1486)
وابسته به: الورقات = الوریقات؛ امام الحرمین، عبدالملک بن عبداﷲ (419-478)
نظمی است از رساله «الورقات» امام الحرمین.
چاپ: انظر لطایف الاشارات الی شرح تسهیل الطرقات للشیخ عبدالحمید قدس؛ قاهره، دار المصطفی، چاپ اول، 148ص، 1425ق.
[دنا 1179/2؛کشف الظنون 2006/2؛ هدیة العارفین 529/2]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2268/14-12/158
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ×× وبه التوفیق و الاعانة / قال الفقیر الشرف العمریطی ×× ذوالعجزو التقصیر و التفریط؛ انجام: فالحمد ﷲ علی اتمامه ثم صلوة اﷲ مع سلامه ×× علی النبی و آله و صحبه / وحزبه وکل مؤمن به
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 6گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 929]
tashīl-e zel bar sad farang (jadval)
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 555/17
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 1ص، اندازه: 5×20/5سم [ف: 1 - 514]
tashīl-ol ‘alāj
ملک الاطباء، محمد تقی، - ۱۲۸۵ ؟ قمری
malek-ol atebbā’, mohammad taqī ( - 1869)
دارای ۵ « فصل » و «خاتمه .» مؤلف در پایان حافظ الصحه از این رساله یاد می کند.
چاپ: تهران، در مجموعه رسائل طبی، ۱۲۸۳-۸۵ق، سنگی.
[دنا ۱۱۷۹/۲؛ الذریعه :۱۸۲/۴ نجم آبادی: ۲۳۸ و ۶۰۷؛ فهرستواره منزوی ۳۳۷۱/۵]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۲۷۱/۱۶
آغاز: بسمله بدانکه جمیع امراض امتلائیه معنی سبب عروض؛ انجام: و استعمال نمک و سرکه بر موضع عرضه نافع و با کفایت است.
خط: شکسته نستعلیق، کا : محمد طاهر، تا: ۱۲۹۱ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، ۲۳ص (۲۹۷-۱۷۵ )، ۱۳ سطر، اندازه : ۱۷×۲۱/۵سم [ف: ۱۹ - ۲۴۶]
tashīl-ul farā’iḍ
ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر، - ۱۱۵۰ قمری
sāčqolī-zāde, mohammad ebn-e abī-bakr ( - 1738)
این کتاب شرحی است که بر «رسالة الفرائض» محمود قیرشهری که پس از مقدمه ای در ضرورت علم به تعریف آن پرداخته و به تقسیم ترکه میت، مقدار سهم و ارثان، صاحبان فرض و ... می پردازد.
[دنا 1179/2]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2083/3
آغاز: بسملة. حمدلة. بعد فیقول الفقیر محمد المدعو بساچقلی زاده ... لما استحسنت رسالة الفرائض لمحمود القرشهری عملت بتوفیق اﷲ تعالی رسالة تظهر مخفیاتها و تزید علیها بفواید اخری ... و سمیتها تسهیل الفرائض ... فاعلم أن الفرائض علم یبحث فیه عن احوال قسمه الترکه بین الورثة؛ انجام: و باقی تفصیل مسائل ذوی الارحام فی المطولات و لیکن هذا اخرما قصدنا جمعه و ترتیبه، الحمدﷲ علی التمام و علی رسوله و آله الصلواة و السلام ... تم الکتاب بعون اﷲ ... علی ید اسمعیل بن عثمان ...فی سنة تسع و ستین و مائة و الف.
خط: نسخ، کا: اسماعیل بن عثمان، تا: 1167ق؛ بعد از رساله ساچقلی زاده کاتب قصیده ای از ابن حاجب، که در آن اسامی مونث سماعی را به نظم کشیده، آورده است مطلع آن چنین است:
«نفسی الفراء لسائل و افانی ×× بمسائل قامت و ...» ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوایی زرد با ترنج، 16ص (191-206)، 19 سطر (7/5×13 )، اندازه: 11×17سم [ف: 11 - 258]
tashīl-ul fawā’id wa takmīl-ul maqāṣid
ابن مالک، محمد بن عبدالله، ۶۰۰ - ۶۷۲ قمری
ebn-e mālek, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (1204 - 1274)
[دنا 1179/2؛ الذریعه 182/4: نجم آبادی: 238 و 607؛ فهرستواره منزوی 5/3371]
کتابی است مهم و جامع در علم نحو که مؤلف از کتاب خود «الفوائد» تلخیص نموده در چندین «باب» و «فصل »، و چون مختصر و جامع بود، دانشمندان حواشی و شروح فراوان بر آن نوشتند. (سید احمد اشکوری)
آغاز: قال الشیخ الامام العلامة الاوحد شیخ النحاة و الادباء جمال الدین ... فسمیته تسهیل الفوائد و تکمیل المقاصد.
انجام: و هذا مما لا ینقاد الیه و لا یقاس علیه - کمل تسهیلالفوائد و تکمیل المقاصد. فی العشرین من شوال سنه ست و ستین و سبعانه.
چاپ: القاهرة، دار الکتاب العربی للطباعة و النشر، تحقیق محمد کامل برکات، 1968م، 421ص
[دنا 1179/2؛ بغیة الوعاة 54؛ کشف الظنون 405/1 ؛ ظاهریه، نحو 88]
شرح و حواشی:
1- تمهید القواعد فی شرح تسهیل الفوائد و تکمیل المقاصد؛ ابن مالک، محمد بن عبداﷲ (600-672)
2- شرح التسهیل؛ ابوحیان، محمد بن یوسف (654-745)
3 - شرح تسهیل الفوائد و تکمیل المقاصد؛ ابن ام قاسم، حسن بن قاسم (-749)
4- شرح تسهیل الفوائد و تکمیل المقاصد = المساعد علی تسهیل الفواید؛ ابن عقیل، عبداﷲ بن عبدالرحمن (698-769)
5- تمهید القواعد
آغاز: برابر؛ انجام: و المنوص غیر المنصوب فان حذف یائه اجود الا ان تحذف و اوه او عینه فیعین الاثبات و ان لم یکن منوناً.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ تملک: شمس الدین بن هادی اعمش به تاریخ 1050ق ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قرمز، 142گ 9 ، سطر (12×18)، اندازه: 20×25سم [ف: 13- 275]
آغاز: ... ولکن لحسن الظن آنفا. باب شرح الکلمه و ما یتعلق بها الکلمة لفظ مستقل دال بوالوضع تحقیقا او تقدیرا؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 733ق؛ افتادگی: آغاز (اندکی از آغاز دیباچه کتاب را ندارد)؛
محشی؛ تملک: سید محمد بن میر سید علی طباطبائی ؛ کاغذ: سمرقندی شکری، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 314ص 8 ، سطر، اندازه: 2×29/5سم [ف: 17 - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: و یکتب بلام واحدة الذی و جمعه و التی و فروعه.
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی، مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 112گ، 15 سطر، اندازه: 17/7×26/2سم [ف: 41 - 166]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 [مختصر ف: 177]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ و رکابه نویسی؛ تملک: محمد بن حسن بن محمد بن علی بن میمی و لطف علی صدرالافاضل (جد فخرالدین نصیری) در 1329ق؛ یادداشت مطالعه از محمد بن مهدی کاتب با مهر وی ؛ جلد: مقوا رویه کاغذ ابر و باد عطف تیماج، 61گ، 23سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 44 - 13]
آغاز: برابر؛ انجام: و الواو اولات و باء و فیء و عمر غیر منصوب و زیدت یا فی بائید و من نباء المرسلین و ملایه و ملایهم و هذا مما ینقاد الیه و لا یقاس علیه.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1000ق، جا: اصفهان ؛ جلد: تیماج مشکی، 85گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 26 - 32]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم؛ مصحح، محشی؛ تملک: یحیی بن محمد البلادی، محمد بن احمد بن محمد المقدسی السروری الحنفی، بهاء الدین محمد عاملی، ابراهیم بن محمد بن احمد بن محمد بن عبدالرحیم الحسینی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی،141گ،15سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 5 - 107]
tashīl-ul qirā’a
فردوسی، موسی بن ولی
ferdowsī, mūsā ebn-e valī
اهداء به: فیروز شاه بن سلطان در دیباچه آن از شاطبی یاد شده است.
[دنا 1180/2]
یزد ؛ سعیدی، سید ابوالفضل؛ شماره نسخه: 6
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با سرلوح؛ 238ص، قطع: ربعی [نشریه:4 - 459]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2429-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 300]
tashīl-ol qamar
تسهیل جداول قمر زیج الغ بیگی است در دو صفحه متن و پنجاه و پنج ورق جداول نجومی آن.
[دنا 1180/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12133/1
آغاز: طریق استخراج تعدیل معدل قمر ازین جدول درساعتی معین است؛ انجام: یافتیم در صفحه دست راست خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن11 ؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: نخودی آهار مهره،جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 19/5×30/5سم [ف: 10 - 146]
tashīl-e kavākeb
مجهول المؤلف و مربوط است به تسهیل تعدیل اول کواکب زحل و مشتری و مریخ و زهره و تسهیل بعد هر کدام از آنها.
[دنا 1181/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 496
آغاز: تسهیل تعدیل اول زحل؛ انجام: الاسد، السنبله، المیزان بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: حنایی و شکری، جلد: تیماج، 209گ، اندازه: 17×21/2سم [ف: 10 - 29]
tashīl-e kavākeb-e sab‘e
خواجگی شیرازی، محمد بن احمد، ق10 قمری
xājagī-ye šīrāzī, mohammad ebn-e ahmad ( - 16c)
تسهیل جداول تعادیل سیارات سبعه از زیج الغ بیگی است .
[دنا 1181/2؛ فهرستواره منزوی 2862/4]
آغاز: جدول تسهیل الایام شمس از مرکز؛ انجام: جبهه، اکلیل بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی، 219گ، اندازه: 20×24/1سم [ف: 10 - 30]
آغاز: بسمله، بدانکه این مختصر کلامی است از هر تاریخی اما؛ انجام: جاهل و نادان باشد و چون سال پلنگ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
tashīl-ul majasṭī
ثابت بن قره، 221 - 288 قمری
sābet ebn-e qorre (837 - 902)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 437/10-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4832 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 2گ (52-53) [فیلمها ف: 1 - 468]
tashīl-ul murtaqī li-tanāwul-il muntaqī
ختصر و تهذیب کتاب «المنتقی لتناول المرتقی » تألیف ملک ابوبکر غسانی رسولی است در خواص حروف و اعداد . مؤلف در دیباچه مینویسد کتاب «منتقی العسجد فی تفصیل حروف الابجد» نگارش سلطان ابو بکر بن السلطان الافضل عباس بن علی بن داود ابو یوسف بن عمر رسول غسانی پادشاه یمن را دیده ام و چون آن را کتابی نیکو یافتم حکایت های آن را حذف کردم و در هشت «فصل » و یک «خاتمه » گزین کردم و بدین نام نامیدم: فصل 1. بیان سورة الفاتحه و فضائل و خواص آن؛ 2. حروف ابجد و مراتب حروف و اعداد وفق؛ 3. دستور العمل ها برای مقاصد و حاجات؛ 4. ذکر بخورات و معادن؛ 5. بیان جداول وفق از ثلاثی و رباعی و غیره؛ 6. عزیمت جدول ثلاثی وفق؛ 7. خواص جدول ثلاثی وفق از قول غزالی؛ 8. بیان دیگر وفقها به جز جدول ثلاثی ؛ خاتمه در بیان مطالبی که در فصلها نیامده و ذکر آن لازم است. در آن از شیخ احمد رواد و بونی و قاضی مجد الدین فیروز آبادی یاد شده است.
[دنا 1180/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 312/7-طباطبائی
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ذی المواهب التی لاتحصی و العجائب التی لا تستقصی ... اما بعد فانی وقفت علی کتاب منتقی العسجد فی حروف الابجد للسلطان الملک ابی بکر بن السلطان الملک اللافضل العباس بن علی بن داود ابو یوسفبن عمر رسول الغسانی ملک الیمن ... فرایته احسن کتاب ... فاحببت تقریبه بعبارة احسن من عبارته ... و لم ازد علیه و لم اترک منه الا ما لا یحتاج الیه ... و قد رتبته باحسن ترتیب؛ انجام: و سورة الزلزلة. قال مختصره و فقه اﷲ تعالی قد اتیت علی جمیع ما فی المنتفی من الفوائد ... و لم ادع فایدة الا ذکر تها، و هنا کمل ما اردت اختصارها، انتهی. و اما اعداد الاسماء و الایات و التطویل بالحایات فلم التفت الیه ... و صلی اﷲ تعالی علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین. تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره سفید، جلد: تیماج قرمز، 25گ (30پ-54پ )، 15 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22 - 101]
tashīl-ul masālik ila-l madārik
کاشانی، حبیب اﷲ بن علی مدد، 1262 - 1340 قمری
kāšānī, habīb-ol-lāh ebn-e ‘alī madad (1846 - 1922)
چاپ: قم، مطبعه العلمیه، 1404ق
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18910 ض
به نثر؛ کاتب = مؤلف (ظاهراً )، تا: قرن 14 [د.ث. مجلس]
tashīl-ul mašākil
شهرستانی، محمد حسین بن محمد علی، 1255 - 1315 قمری
šahrestānī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī(1839 - 1898)
رساله مختصری است در حل مشکلات صرفی یا نحوی در
بعضی آیات قرآنی و ابیات معروف شعر عربی، که برای مبتدیان مفید است.
[دنا 1180/2؛ الذریعه 183/4]
خط: نسخ نازیبا، کا: سید محمد بن ابوالحسن حسینی قمی، تا: 21 ماهی از سال 1303ق؛ اندازه: 10×15سم [ف: 40]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... ان هذا مختصر فی حل بعض من المسائل المشکلة ألفتها تسهیلاً لبعض المبتدئین؛ انجام: اللهم احشرنا معه بحقه و بحق اولاده الطیبین الطاهرین
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد جواد بن محمد صادق استرابادی حائری، تا: 1277-1279؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (57ر-61ر)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 114]
tashīl-e ma‘āš = esbāt-on nobovva = rūh-ol eslām = sīyāsat-e modon
ملکم، ۱۲۴۹ - ۱۳۲۶ قمری
malkam (1834 - 1908)
تاریخ تألیف: 1304ق
نویسنده می گوید: پس از تفحص و کنجکاوی زیاد دریافتم که رفتار و کردار پیغمبر اسلام بهترین سرمشق و دستور در سیاست مدن است، لذا این رساله را در شرح حال آن بزرگوار برشته تحریر کشیدم تا چراغی فرا راه اهل تحقیق باشد. سپس اصول فلسفه عملی (سیاست مدن- تدبیر منزل) را بنابر برداشت خود از فرمایشات آن دو حضرت و آیات الهی در چهار باب بیان می کند.
آغاز: خدمت ارباب عقل و دانش که به مقتضای فطنت در امور آفرینش ... معروض می دارد که نگارنده این اوراق عبد ذلیل غیر مرغوب ملکم بن یعقوب از وقتیکه دیدار بصیرت گشود مایل به علم حکمت و عرفان شد ... و در پیش نفس خود فخرها می کرد چنان می پنداشت که حقایق اشیاء مطالب علیا را ... دریافته است ... (پس از 7 صفحه) و جمعی را که انبیاء نام داشتند اغلب را دارای این مقصود دیدم و در حالات ایشان خوض کلی کردم در بعضی این حالت قوی و در بعضی ضعیف بود تا به صاحب ناموس اعظم عقل کل خاتم پیغمبران محمد بن عبد اﷲ قرشی ... رسیدم او را سپهسالار خیل انبیاء دیدم ... جواب از فقره اول آنکه از زمان رحلت آن بزرگوار تا اکنون که یک هزار و دویست و هشتاد سال است ...
انجام: و بقیة السیف و باقی ماندگان قریش ز برق و باد سرعت سیری عاریت گرفته به جانب مکه گریختند و خال عار و شنار بر رخسار نا میمون خود نهادند.
[دنا 1181/2 (7 نسخه)؛ نسخه های منزوی 1613؛ فهرستواره منزوی 396/6؛ مجله تاریخ ش 2]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 141286ق، جا: تفلیس ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری پارچه ای، 73گ، 11 سطر، اندازه: 12/8×19/8سم [ف: 3 - 415]
آغاز: برابر؛ انجام: بجانب ابوجهل پرواز کردند صف بنی مخزوم را در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1300ق؛ افتادگی: انجام؛ تملک: مهدی بن نبی نوی در ربیع الثانی 1233؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 173ص (3پ-84پ )، 12 سطر (5/5×11/5 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1 - 319]
آغاز و انجام: برابر
مؤلف را موسی منشی پنداشته ؛ خط: نستعلیق خوش، کا: موسی منشی، تا: شوال 1304ق، جا: شاید تهران؛ آخر نسخه: «حرره چاکر درگاه موسی منشی فی شهر شوال المکرم سنه 1304ق »؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 80گ، 15 سطر (8×14/5 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 409]
آغاز: برابر
مباحث: در فهرست با عنوان «سیاست» آمده؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: شب اربعین 20 صفر 1330ق، جا: کرمانشاهان، هنگام انقلاب و شلیک تفنگ در کرمانشاهان؛ جلد: تیماج سورمه ای، 54گ، 14 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 2-14]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 85
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 106]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد همدانی، تا: 12 صفر 1336ق؛ در حاشیه صفحه آخر نوشته شده: «تمام شد کتاب اثبات نبوت حضرت خاتم محمد بن عبد اﷲ از تصانیف پرنس میرزا ملکم خان نظام الدوله صاحب کتاب اصول آدمیت و غیره ...»؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1241]
آغاز: برابر
خط: تحریری، کا: محمد حسین تفرشی، تا: 6 جمادی الاول 1341ق؛ مجدول؛ جلد: مقوا، 29ص (111-139 )، 30 سطر، اندازه: 22/5×34سم [ف: 26 - 465]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست علی لسان الدوله مؤلف پنداشته شده ؛ خط: نسخ، کا: لسان الدوله، علی، بی تا، جا: تبریز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ابره، پارچه بنفش، 58گ، 15 سطر (7×12/5 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3 - 365]
tashīl-ul manāfi‘
ازرق، ابراهیم بن عبدالرحمن ۶ق، قمری
azraq, ebrāhīm ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 12c)
مؤلف، پس از بررسی کتب طبی متعدد، کتاب «شفاء الاجسام» جمال الدین محمد بن ابی الغیث کمرانی را از بهترین و جامع ترین کتاب های مفصل و کتاب «الرحمة فی الطب و الحکمة» مهدی بن علی بن ابراهیم صبیری مقری (- 815) را از بهترین کتاب های مختصر در این فن یافته و خلاصه ای از این دو کتاب را در کتاب حاضر جمع آوری نموده، بدین ترتیب که مختصری از مقاصد دو کتاب -- مشتمل بر ادویه رایج و سهل الوصول و نکات مفید دیگر -- را انتخاب کرده و آن را با توضیحاتی مستفاد از دیگر کتب طبی همچون اللقط ابن جوزی، رساله حکیم ماردینی، مجموع سودی، برء الساعة رازی، کامل الصناعة الطبیة ابن عباس مجوسی، زاد المسافر فی الطب، الدرة المنتخبة فی الادویة المجربة قاض فارسی، الاسباب و العلامات نجیب سمرقندی، شفاء الاسقام، حیاة الاجسام و مختصر مفردات ابن بیطار همراه ساخته است. دارای پنج «قسم» است: 1. الطبایع الاربع و الامر بالتداوی؛ 2. تفسیر الحبوب و طبایع الاغذیة و الادویة و منافعها؛ 3. فیما یصلح للبدن فی حال الصحة؛ 4. علاج العلل الخاصة بکل عضو؛ 5. علاج امراض العامة.
آغاز: بسمله الحمدﷲ المتعالی عن الانداد المقدس عن الاضداد ...
اما بعد فان الطب علی عظم نفعه و قدره و علی شرفه و فخره و اشهر ذکره و فضله و ثبت فی الشرع اصله و شهد بصحته الکتاب و السنة و اجمع علی ذلک کافة الامة ...
چاپ: مطبوعات الحلبی، 1304ق، مطبوعات الخیریه، 182ص، 1306ق؛ مطبوعات المیمنیه، 1307و1308ق.
[دنا 1180/2 (3 نسخه) ؛ کشف الظنون 1-407؛ هدیة العارفین 1-24؛ الاوقاف العامة موصل 80/2]
آغاز: برابر؛ انجام: و من همزات الشیاطین ان یحضرون و من نفثهم هذا الغلام او هذه الغلام او هذه الامة او هذه الدابة اصق (کذا) من حمل حلدا (کذا) انتهی، تم الکتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ دارای یک شمسه کوچک ظریف، مجدول؛ به موجب یادداشتی «ثم صار من خزانة مولانا ... و خلیفة عصرنا امام الحق و واجب الطاعة علی الخلق امیرالمؤمنین و سید المسلمین الهادی الی اﷲ محمد بن امیرالمؤمنین المهدی لدین اﷲ ... هدیة من مالکه مملوک امیرالمؤمنین بتاریخ شهر [ذی] القعدة الحرام سنة 1109» و در یادداشتی دیگر «... پیشکش پادشاه والاجاه یمن که بتاریخ 8 شهر ربیع الثانی 1111 در کتابخانه جدیدی سرکار ابواب جمعست»، از سنه 1154 داخل عرض شده؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ تملک: نعمة اﷲ بن عبدالرحیم اللاهوری در 1108ق؛ کاغذ: مصری (اسیوط )، جلد: تیماج مشکی، 195گ، 19 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 19 - 104]
آغاز: برابر؛ انجام: علی صاحبها افضل الصلوة و السلام خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 9 محرم 1103ق؛ مقابله شده در روز یک شنبه 9 جمادی الثانی 1157؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 242گ، 21 سطر (12/5×21/5 )، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 10 - 1563]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان بالبصرة رجل یرقی من الضرس و کان ... و اذا استحم بذلک الماء مسحورا و مجنون او منذور قد بطل منه و زال عنه باذن اﷲ تعالی.
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، تا: احتمالا اوایل قرن 13؛ مصحح، محشی؛ مهر: «... باﷲ، علی ...» (خشتی)؛ کاغذ: فرنگی شکری و حنایی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج، 229گ، 27 سطر (6/5×15 )، اندازه: 12×19/5سم [ف: 13 - 416]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (161پ-171ر)، اندازه:15×21/5سم [ف: 37]
tashīl-ul mīqāt fī ‘ilm-il awqāt
موقت، مصطفی بن علی، - 979 قمری
(1572 -) movaqqet, mostafā ebn-e ‘alī
رساله ای است مختصر در شناخت قواعد نجومی در یک «مقدمه» و بیست و پنج «باب».
[دنا 1180/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 184/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد بو عبد ضعیف المحتاج الی رحمة ربه اللطیف؛ انجام: در طرح ایلدک اول قیونیک آغوندن صوینه و ارنجه در نلو کی سکز ذراع اولدی و قس علی هذا البواقی.
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم المفتی، تا: 1126ق، جا: قصبه قواف از( بلاد ترکیه)؛ محشی؛ جلد: تیماج مقوایی عطف تیماج قهوه ای،
26گ (28پ-53ر )، 13 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 199]
tashīl-e meyl-e avval va sānī (jadāvel)
مشتمل است بر چندین جدول در تسهیلات و مذیل است به هفت ورق در استخراج نصف قوس النهار و ساعات و دقائق بین الطلوعین.
[دنا 1181/2]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11995
آغاز: جدول تسهیل اول بتقویم نیر اعظم برگیرند؛ انجام: جدی، سرطان
کا: ملامحمد مهدی منجم، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج جگری، 20گ، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 43]
tashīl-un naẓar wa ta‘jīl-uẓ ẓafar fī axlāq-il malik wa siyāsat-il mulk
ماوردی، علی بن محمد، ۳۶۴ - ۴۵۰ قمری
māvardī, ‘alī ebn-e mohammad (975 - 1059)
کتاب اخلاقی و سیاسی نفیسی است در دو «باب»: 1. أخلاق الملک؛ 2. سیاسة الملک.
چاپ: بیروت، محقق: محیی هلال السرحان، دار النهضة العربیة، 330ص+ م29ص+ 6ص، 1401ق.
[دنا 1180/2؛ چلبی 286/1؛ معجم المطبوعات 1611)]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 90/5 - د
آغاز: قال اقضی القضاة ابوالحسن علی بن محمد بن حبیب الماوردی البصری فی اثناه خطبته فی کتابه الملقب بتسهیل النظر و تعجیل الظفر فی اخلاق الملک و سیاسة الملک: اما بعد فان اﷲ عزوجل لتبلیغ حکمته و عدل قضائه جعل الناس اصنافا مختلفین و اطواراً متبیاینین؛ انجام: و من یتر که حرمانا فهوشقی و من ... (دو کلمه ای پاک شده) هذا آخر ما جمع من کتاب تسهیل النظفر و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی نبیه محمد و آله اجمعین
گزیده ای است از آن؛بی کا،تا:قرن8؛7گ(23پ-29ر)[ف:1-128]
tashīl-u nayl-il amānī fī š.-il ‘awāmil
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18697
نسخه نادر؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
at-tashīl wa-t taqrīb fī ṣanā‘at-il ḥal wa-t tarkīb
ابن مجدی، احمد بن رجب، 767؟ - 850 قمری
ebn-e majdī, ahmad ebn-e rajab (1366 - 1447)
[دنا 1181/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1264/3
آغاز: بعد بسمله. قال ... فصل تقویم الکواکب السبعة بطریق الاصل و کیفیة حلها و ترکیب جداولها و العمل بها علی رأی الحکیم العاجل؛ انجام: قال ناقل النسخة التی نقلت منها هذا و هذا آخر ما وجدنا من ... بخطه رحمة اﷲ تعالی و یعنی الکلام علی عطارد فقط و هو ... علی غیر من الکواکب و اﷲ اعلم بالصواب خط: نسخ، کا: احمد بن علی اکفهاجی، تا: جمادی الثانی 1032ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، 94ص (123-216) [سنا: ف: 2 - 196]
tashīl va ta‘dīl-e borūj-e kavākeb (jadāvel )
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 538/5
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: خشتی [نشریه: 5 - 81]
at-tashīl wa šifā’-ul ‘alīl
عوفی، محمد بن احمد، - 1050 قمری
‘awfī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1641)
تاریخ تألیف: یک شنبه 12 ذیحجه 1050ق
قراءات قراء ده گانه را که برای مؤلف متواتر می باشند، به ترتیب سوره ها ازسوره فاتحه تا ناس و به ترتیب کلمه ها که در آنها آمده با عناوین «مسألة - مسألة» گرد آورده با بابی در آغاز برای اسناد قراء.
[دنا 1182/2]
شرح و حواشی:
1 - شفاء العلیل فی ایضاح التسهیل؛ سلیلی، محمد (-8)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7780
آغاز: الحمد ﷲ ذی النعم المتواترة و الفضل الجزیل و الصلاة و التسلیم علی نبیه الداعی الی سواء السبیل؛ انجام: و العذر مقبول لاسیما عند من شاهد و رأی نفع اﷲ.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1197ق؛ جلد: مقوایی عطف پارچه مشکی،
196گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 20 - 143]
tashīl-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il usūl
زنجانی، عبداﷲ بن احمد، - 1327 قمری
zanjānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ahmad ( - 1909)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) تعلیقه ای است بر کتاب «فرائد الاصول» در سه جزء: قطع، ظن، شک و اصول عملیه.
[الذریعه 183/4؛ دنا 1181/2]
آغاز: بسمله. حمدله ... هذه نبذة تتعلق بمسائل الظن من جملة اجزاء کتابنا المسمی بتسهیل الوصول الی اصول علم الاصول و باﷲ استعین القول فی الظن اعلم ان الظن بحکم او شیء؛ انجام: هذه الخیالات فی طرق الاستدلال و عن توجیه ما قیل و یقال من اهل القیل و القال
مباحث (ظن) ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج زرد، 103گ، 24 سطر، اندازه: 18×21سم [ف: 31 - 59]
آغاز: الحمدﷲ و ما یلحقه من الحکم فی مقام العمل اعلمان المکلف اعنی من اجتمع فیه شرایط التکلیف الموجبة لتوجه الخطابات الواقعیة الیه؛ انجام: نظر الشهید فی الخبر هنا الی عدم وجوب التکرار لا لاختیاره فی حق الخنثی فی هذا الحکم بل لتعذر الاحتیاط ح المسئلة السادسة فی حکم نظر الذکر و الانثی.
مباحث قطع است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1305ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج، 56گ (1پ-56پ) [ف: 36 - 231]
’tashīl-ul wilāda wa tadbir-un nafsā
گفتاری است کوتاه - شاید بخشی است از کتابی در پزشکی - در دستور داروهایی برای آسان ساختن ولادت.
[دنا 1181/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6179/4
آغاز: بسمله فی تسهیل الولاده و تدبیر النفساء اذا قرب او ان الولاده فینبغی ان یدخل الحمام او یدخل الحبلی الابزن کل یوم ساعه ؛.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترکی شکری، جلد: مقوا با روکش، 2ص (250-251 )، 21 سطر، اندازه: 13×23/5سم [ف: 173 - 19]
at-tasyīrāt (ma‘rifa)
یعقوب طارق
ya‘qūb tāreq
زنده در روزگار منصور.
آغاز: معرفة التسییرات منقولة من زیج یعقوب الطارق اذا اردت ان تسیر اخذ الهیالج امن تحسن (؟) او شعاع او جزء من اجزاء لفلک و کان الهیلاج من الطالع
انجام: فالکوکبان یحبان الفارسین المقدمین و الکوکبان یحبان الفارسین المتاخرین و اﷲ اعلم بالصواب[دنا 1182/2؛ سزگین 217/5و 101/7] [ظاهراً دو نسخه زیر یک نسخهاند اما با دو شماره در دو جای فهرست ملک معرفی شده اند]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با جداول نجومی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای سیر، 5گ (165پ-169ر )، 25 سطر، اندازه: 18×20سم [ف: 5 - 468]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای سیر، 5گ (165پ-169ر )، 25 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 6 - 401]
tasyīrāt = tasyīrāt-e adellā’
یزدی، ابوالقاسم بن احمد، ق13 قمری
yazdī, ab-ol-qāsem ebn-e ahmad ( - 19c)
اهدا به: محمد ولی میرزا ترجمه و انتخاب از کتب علماء سلف در احکام نجوم همچون:
زردشت سگزی و خاصه از کتاب ابوالقاسم بلخی در تسییرات به نام سر الاسرار فی حقیقة التسییر و کیفیة الاستمرار.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد این فوائدی است در باب تسییرات اولاد چه از هیلادجها و چه از عزم هیلاجها مستنبط از کلام استادان این علم ... حسب الاشاره نواب ... محمد ولی میرزا ... به حیز ترجمه و ترقیم در آمد ... گفته است عبدالحلیل که گاهی می باشد قسمت از برای پاره ای از حدود.
انجام: و بعد از این سخن ابوالقاسم در دو مولود تجربه نموده است این حکم را و به تفصیل ذکر نموده است.
[دنا 1182/2 فهرستواره منزوی 2863/4]
آغاز و انجام: برابر
منتخباتی است از کلام علمای احکام نجوم و تنجیم ؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: 1241ق؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: ساغری، 21 سطر، اندازه: 17×25/82سم [ف: 10 - 234]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16ص (629-644)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 532]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن سیاه، 10گ
(196پ-205پ )، 21 سطر، اندازه: 15/4×21/5سم [ف: 6 - 322]
Tasyīrāt
غیر همانند:
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1035ق؛ 22گ (40ر- 61ر)
[مختصر ف: 177]
آغاز: در ذکر استخراج و اعمال تسییرات کلی و آن تسییر عظمی؛ انجام: همان باشد سهم السعاده نیز همان درجه باشد [جدول] ناشناخته. در باب 5 از قسم 2 می گوید: «از بهر آنکه کتاب مطول نشود، بسیار عملها که جهت دانستن دلایل استخراج کرده بودیم و لیکن در این کتاب نوشتن آن احتیاج نبود، تخفیف کرده شد» و از این برمی آید که مؤلف اثر دیگری هم داشته که ظاهراً در «دلایل استخراج »، یا جزئی از آن در این مسأله بوده است. در باب 6 از قسم 3 قران های سال 868ق/833 یزدگردی را مثال زده است. در همین جا ظهور پادشاهی عادل را پیش بینی می کند که با سلطان ابوسعید (حک- 855-872ق/1451-1467م) مطابقت دارد. پیش بینی قرانها تا 1073ق/1032 یزدگردی ادامه می یابد که می تواند تاریخ روزگار تألیف باشد. کتاب در 3 قسم و هر قسم در چند «باب» است: قسم اول، در مقدمات، در شش باب: 1. در شرح حرکات و قرانات علویین، 2. در شرح ادوار کلی و کیفیت آن، 3. در شرح تسییرات کلی، 4. در شرح انتهائات کلی، 5. در شرح فردارات کلی، 6. در اصول احکام قرانات؛ قسم دوم، در ذکر محاسبات و استخراج اعمال، در شش «باب»: 1. استخراج قرانات، 2. استخراج و عمل ادوار کلی، 3. استخراج و اعمال تسییرات، 4. عمل و استخراج انتهاء اول، 5. فردارات عالم و استخراج آن، 6. در ذکر جدولهایی چند که بدان احتیاج بود؛ قسم سوم عنوانی ندارد. شاید در قرانات باشد که موضوع این بخش است ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 10، هر چند قران 1073ق را نیز پیش بینی کرده؛ افتادگی: آغاز؛ 23گ (106ر-128ر) [ف: 1 - 258]
آغاز: عرض اول ج ع دقایق نسب عرض ثانی ع شنبه دقایق نسب عرض ثالث (بعد از سه برگ): فی ذکر نمودار ما شاء اﷲ المصری و هو ذوالنون النبی علیه السلام و اصل در این نمودار آنست که ببرهان هندسی ثابت است؛ انجام: جدول تسییر درجة الرابع (در جدول) سنون الجلانیه سنون الولادة تسییر الرابع، الممرات، الانتهاء، 589000، سال هفتادم (رمزهای نجومی) در ص ع چنین نامیده شده، کتابی است در نجوم با جداول ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف میشن، 62گ، 12 سطر (7×12 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 32]
tasyīr-e dalā’el
[دنا 1183/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/66-طباطبائی
آغاز: هرگاه که خواستیم تسییر دلائل کنیم در موالید آن دلائل را که تسییر خواهیم کردخط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ در ذیل این بخش فقره ای است درباره قران ظهور اسلام و پیش گویی غایت قوت دین مبین و در ذیل آن چند دو بیتی فارسی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی رنگ، جلد: تیماج قهوه ای تیره، 2گ (181پ-182ر )، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 842]
» تشاح الید السابقة مع الید اللاحقة (رسالة فی ...) ← احکام الید
tašbīh
[دنا 1183/2]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 1366/6
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد نحجوانی، تا: 1250ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 3گ (91-93 )، ابعاد متن: 6/5×12، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 3 - 940]
tašbīhāt-e a‘zā-ye ensān dar kalām-e šo‘arā
حسینی، اسداﷲ بن علیرضا، ق12 قمری
hoseynī, asadollāh ebn-e ‘alī-rezā ( - 18c)
رساله ای در تشبیهات اعضای بدن انسان است که در کلام شعرا به کار رفته. در انجام تخلص شعرا به ترتیب حروف آمده است.
[دنا 1183/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12144/14
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الانسان فی أحسن تقویم ... و بعد معروض می دارد فقیر محتاج بفضل پروردگار غنی؛ انجام: حرف الهاء: هلالی، هاتفی، همت، همام؛ حرف الیاء: یقین، یحیی، یاری، یادگار.
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مطلبی از محمد جعفر قاضی، بهلول و غیره؛ کاغذ: فرنگی، 1گ، مورب سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 30 - 614]
tašbīh-e ešteqāq-e māh ma‘a monāzerat-oš šams va-lqamar
سجزی، زین الدین
sajezī, zayn-od-dīn
[دنا 1183/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 270/16-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2052 ؛ خط: نسخ، کا: مبارک بن اصیل بن محمد بن نجیب ملقب به نجم قرطاسی، تا: 22 جمادی الثانی 687ق؛ 7گ (209-215 )، 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 448]
» تشبیه عالم کبیر و صغیر ← عالم کبیر و صغیر
tašbīh-e ‘elm be kebrīt-e ahmar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10496/2
منقول از کتاب الحجه شرح اصول کافی از ملا صدرای شیرازی؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: گویا ملا عبداﷲ زنوزی، تا: حدود 1224ق [مختصر ف: 681]
at-tašbīh wa-l musnad-u-iliy-h (mq.-un fī)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1269/11ط
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 8ص (150-157)، اندازه: 7×15سم [ف: 24/3 - 47]
at-tašjīrāt
سبزواری، زین العابدین بن محمد علی ق، ۱۳ قمری
sabzevārī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad ‘alī ( - 19c)
تاریخ تألیف: 2 جمادی الثانی 1267ق
رساله مختصری است به صورت مشجر در اصول علم قرائت به مذهب عاصم بن ابی النجود کوفی که بعد از نگارش دو کتاب دیگرش به نام های «تذکرة القراء» و «فواید التجوید» در دوازده «باب» و یک «خاتمه» نگاشته است: باب 1. الاضراس؛ 2. مخارج الحروف؛ 3. صفات الحروف؛ 4. تفخیم اللامات و الراءات و ترقیقهما؛ 5. احکام نون الساکنة و التنوین عند حروف الهجاء؛ 6. احکام المیم الساکنة عند حروف الهجاء؛ 7. احکام الادغام و هو علی ضربین کبیر و صغیر؛ 8. بیان ادغام لام التعریف و اظهارها عند حروف الهجاء؛ 9. بیان احکام هاء الکنایة؛ 10. المد و القصر؛ 11. احکام الوقف و اقسامه و انواعه؛ 12. التعوذ و البسملة؛ خاتمة فی التکبیر فی قراءة ابن کثیر. ترجمه رساله توسط مؤلف -- به امر سید اسداﷲ بن حجةالاسلام اصفهانی -- با عنوان «مشجر» فی التجویر بارها به همراه قران رحلی از جمله سال 1286ق چاپ سنگی شده است.
آغاز: الحمدﷲ المتوحد بالعظمة و الجلال المتفرد بالقدرة و الکمال المتفضل بالمنحة و النوال الذی اذا أراد بقوم سوء فلا مرد له ...
انجام: یکبر بخلاف عنه من آخر و الضحی و قیل من آخر و اللیل و لفظه اﷲ اکبر و قیل لا اله الا اﷲ و اﷲ اکبر [دنا 1183/2 (5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 12 ربیع الاول 1243ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج، 10گ، 18 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه 15 شعبان 1267ق؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (57پ-65ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 4- 341]
آغاز: برابر؛ انجام: واللام فی اﷲ اکبر. یسقط الهمزه عند الوصل
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: شعبان 1267ق؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 10گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 65]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صادق، تا: 9 شوال 1282ق؛ جلد: مقوایی عطف پارچه مشکی، 11گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 18 - 142]
خط: نسخ، بی کا، تا: محرم1283ق؛ مشجرات رنگ آمیزی شده؛ جلد: روغنی، 5گ (1پ-5پ)، اندازه: 23×34سم [ف: 23 - 96]
at-tašaxxuṣ = ḥaqīqat-ut tašaxxuṣ
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979-1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
ردی است فلسفی بر آنان که تشخص و امتیاز بعضی را بر دیگران اعتباری دانسته و معتقدند که حقیقت خارجی ندارد. این رساله مشتمل بر چند «فصل» می باشد و گفته های بزرگان را آورده و در آنها رد و ایراد می کند.
آغاز: بسمله. حمد الواهب العقل و الحکمة و الصلاة علی محمد و آله الائمة و بعد فیقول المفتقر الی ربه محمد الشهیر بصدر الدین الشیرازی ان هذه مقالتی فی تحقیق تشخیص و تعیین ما به تمایز شخص من افراد نوع عن غیره ...
انجام: و المتکاثرات العددیة کما یظهر بعد التأمل علی کل من له فطنة و قریحة سلیمة و اﷲ ولی العصمة و التوفیق و بیده مقالید العلم و التحقیق
چاپ: ضمن مجموعه هشت رساله او، در «رسایل ملاصدرا» همراه «اتصاف الماهیة بالوجود» در تهران، چاپ شده است.
[الذریعة 147/11 ؛ مشار عربی 451؛ ریحانة الادب 417/3-420 ؛ کتابشناسی ملاصدرا ص 127-129]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود، 4گ (82پ-85پ )، 28 سطر (10/5×19 )، اندازه: 14×24سم [ف: 14 - 184]
خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی ترنج دار، 14ص (375-388 )، 21 سطر (8×19) [ف: 12-2643]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 23 ربیع الثانی1182ق؛ 12ص (266 - 277) [عکسی ف: 1 - 73]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عباس بن علی محمد حسینی تفرشی طرخورانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز، 7گ (109-115 )، اندازه: 17×21سم [ف: 22 - 16]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالجلیل حسینی زنجانی، تا: 1214ق، جلد: چرم مشکی، 7گ (167پ-173پ)،22سطر،اندازه:15×21/5سم [مؤید: 1-250]
خط: نسخ، کا: محمد حسن جوینی شیرازی، تا: چهارشنبه 10 ذیحجه 1237ق، جا: شیراز ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 8گ (38پ-45ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ذیحجه 1264ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 6گ (80پ-86ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم
[محدث ارموی مخ: 2 - 626]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1301ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 9گ (78ر-86پ )، 15 سطر (7×13 )، اندازه: 10/5×16/5سم[ف: 1462 - 9]
آغاز: برابر؛ انجام: و لیس کذلک و هذا لایکون کفرا فقد افدناک بهذه التردیدات الثلثة علی عظیم الفوز و علی القانون الذی ینبغی ان یقنع فیها فاقنع به تم بعون اﷲ.
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج، قهوه ای، عطف گالینگور، 23گ (358پ-380پ )، 19 سطر، اندازه: 15×21سم[ف:38-602]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری سفید، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 7ص، ابعاد متن: 9/5×15/5، اندازه: 15/5×21/5سم[ف: 59 - 2 ]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (120پ-125پ )، 21 سطر (8/5×15/5 )، اندازه: 15×22سم[ف: 177 - 20]
آغاز: برابر
بی کا،بی تا؛8گ(92ر-99پ)،18سطر(10/5×15/5) [ف: 3 - 436]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد مقوایی، 6گ
(1پ-6پ )، 19 سطر (10/5×15 )، اندازه: 16×23سم [ف: 3-437]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ تحریری، بی کا،بی تا؛ کاغذ: اصفهانی نازک، جلد: تیماج قرمز سیر، 6ص (195-200 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9 - 254]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 909/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 111]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای، 11ص (46-56)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 539]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2338/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 426]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10گ (50-59 )، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالملک بن محمد ابراهیم بواناتی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (155پ-161پ )، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 19 - 384]
at-tašaxxuṣ
رشتی، عبدالغفار بن محمد ق، ۱۱ قمری
raštī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: حاشیة شرح التجرید الجدید (امور عامه)؛ خفری، محمد بن احمد (-957)
در حاشیه خفری بر شرح تجرید در موضوع تشخص.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1060/2-طباطبائی
آغاز: هذه حاشیة فی بیان المذاهب التی فی التشخص من تعلیقات مولانا عبدالغفار علی الحاشیة الخفریة اعلم ان الحکماء اختلفوا فی ان الجزئی الحقیقی هل هو مشتمل علی امر غیر الطبیعة؛ انجام: فلایلزم عدم جزئیة العقل الاول لانهو ان لم یکن متخیلا لکنه حاضر عند الواجب و مناط الکلیه الادراک الحصولی الارتسامی 1275
خط:نستعلیق،بی کا،تا: 1275ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج سرمه ای، 89گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 23 -368]
tašxīs-e extelāf ...
کتابچه تشخیص اختلاف و بیرون نویس محاسبات معتمد السلطان مظفرالملک. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 942
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 16گ، ابعاد متن: 8×15، اندازه: 18×23سم [سنا: ف: 2 - 96]
tašxīs-ol amrāz
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8720
آغاز: رئیسه که اعضای باطنی است و ایجاد از چهار عنصر است؛ انجام: و خداوند درد چشم را هر چند که مرض قوی باشد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: اصغرزاده موسوی، علی اصغر
[الفبائی:126]
» تشخیص اوزان ← اوزان و مقادیر
tašxīs-e tahqīqāt-e marhamatī va ...
کتابچه تشخیص تحقیقات مرحمتی و مقرری اصفهان از سال 1306 تا 1307. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1060
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 10گ، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 18×23سم [سنا: ف: 2 - 110]
tašxīs-e tahqīqāt va asnād-e xarj-e yazd va ...
کتابچه تشخیص تحقیقات و اسناد خرج یزد و عراق و محلات در سال 1307. اعداد به سیاق.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 982
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 7گ، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 18×23سم [سنا: ف: 2 - 101]
tašxīs-e jam‘ va xarj-e velāyāt va ...
کتابچه تشخیص جمع و خرج ولایات و استانهای ایران در سال پارس ئیل (سال پلنگ) 1322 است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14198
خط: سیاق، بی کا، بی تا؛ 10گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 38 - 272]
tašxīs-e dastūr-ol-‘amal-e ‘arabestān کتابچه تشخیص دستورالعمل عربستان در سال 1302، ابواب جمعی حاجی مظفرالملک. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 975
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: الواثق باﷲ محسن؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 17گ، ابعاد متن: 7×12، اندازه: 17×22سم [سنا: ف: 2 - 100]
tašxīs-e zevāl = niṣf-un nahār
از تقریرات میرزا ابوالحسن حسینی
آغاز: بسمله. اعلم ایدک اﷲ ان تشخیص الزوال یحتاج اولا الی دایرة نصف النهار لان معنی الزوال منها هو مزایلة الشمس عن دایرة نصف النهار
انجام:خلاصة ما خطر بالبیان فی تشخیص الزوال فی غایة الارتحال مع اغتشاش الحال و اﷲ تعالی منزه عن الظلال من استادی طول اﷲ بقائه میرزا ابو الحسن الحسینی دام اﷲ عمره.
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رمضان 1277ق، حسب فرمایش پدرش ملا محمد ابراهیم؛ کاغذ فرنگی ؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (140-142پ )، 15-18 سطر (10/5×16 )، اندازه: 16/5×22سم
[ف: 3 - 762]
آغازو انجام: برابر
خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 4گ، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 98]
tašxīs-e qest va xārej-e xānsār
کتابچه تشخیص قسط و خارج خوانسار، ابواب جمعی میرزا محمد زکی خان. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 965
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: محمد زکی ؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 8گ، ابعاد متن: 7×16، اندازه: 17×22سم [سنا: ف: 2 - 99]
tašxīs-e qest va xārej-e qest …
کتابچه تشخیص قسط و خارج قسط بلده و بلوکات و توابع ابواب جمعی محمد حسین خان امین الرعایه. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1036
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: حسین؛ کاغذ: سفید، جلد: گالینگور،16گ،ابعاد متن:8×14،اندازه:18×23سم[سنا:ف:2- 107]
tašxīs-e māl ...
جهت حمل صاحب منصبان و تشکیلات نظامی و عملیات سرکاری در سال 1303.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 934
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 8گ، ابعاد متن: 4×14، اندازه: 14×22سم [سنا: ف: 2 - 95]
tašxīṣ-ul maqāl
ابوالحسن محمد محیی الدین ق، ۱۳ قمری
ab-ol-hasan mohammad moh-yed-dīn ( - 19c)
پدر مؤلف این کتاب ابوالمعین سید محمد مؤید الدین خان، کتابی به هندی به نام «تشخیص المقال » در رد یهود و نصاری و اثبات نبوت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) نگاشته و چاپ کرده بود و به درخواست بعضی از دوستان یادداشت هایی برای کتابی عربی در همین موضوع تهیه کرده بود ولی پیش ازاتمام کار به سال 1883 میلادی درگذشت. مؤلف ما آن یادداشت ها را تنظیم و تکمیل نموده و این کتاب را تدوین کرده است. این کتاب پیرامون عهد عتیق و عهد جدید و تحریف آنها است و در الوهیت حضرت مسیح گفتگو می کند و نبوت و عامه و خاصه پیامبر اسلام را اثبات می نماید و مشتمل بر یک «مقدمه» و دوازده «مقاله» است: المقدمة: فی انکشاف مصطلحات جدیدة ؛ مقاله 1. احوال اسناد العهد العتیق و الجدید؛ 2. تحریف العهدین؛ 3. اثبات نسخ الکتب السماویة؛ 4. استحالة الوهیة المسبح و روح القدس؛ 5. عدم صحة اطلاق ابن اﷲ علی المسیح؛ 6. استحالة التثلیث؛ 7. عصمة الانبیاء علیهم السلام؛ 8. ابطال مسألة الفدیة و الکفارة؛ 9. فی المعجزة و انها هل تکفی لاثبات النبوة؛ 10. فی أن خلق المعجزة هل هی باختیار النبی؛ 11. اثبات نبوة خاتم النبیین؛ 12. اثبات أن القرآن المجید کلام الهی.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7741
آغاز: الحمد ﷲ الواحد القهار الأحد الصمد الذی لم یلد و لم یولد و الصلاة و السلام علی النبی المختار المبعوث الی الأحمر و
الأسود؛ انجام: فلیقنع الناظر منی علی هذا القدر لأنی قصرتالبحث علی الصول دون الزوائد و الفضول.
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ مهر: کتابخانه عرشی در حیدر آباد؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور نیلی، 209گ، 23 سطر، اندازه: 20×32/5سم [ف: 20 - 107]
» تشخیص منازل ← سفرنامه سن پطرزبورغ
tašxīs va dastūr-ol-‘amal-e borūjerd
کتابچه تشخیص و دستورالعمل بروجرد در سال 1302، ابواب جمعی معتمد السلطان مظفرالملک. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 960
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: الواثق باﷲ محسن ؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 24گ، ابعاد متن (6×13)، اندازه: 17×22سم [سنا:ف: 2 - 98]
tašarruḥ-ul marḍā
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10066
آغاز: بنذه فی اصول الفلسفه الطبیعیه ... جنیع الاحسام الطبیعیه لها نوعان؛ انجام: والدیدان الشریطیه و الدید ان الاسطوانیه ... و هذا فکلها عریبه عن السنه یا الکلمه خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 127]
» تشریح ← جراحی
» تشریح ← کتاب تشریح
» التشریح ← مختصر فی علم التشریح
at-tašrīḥ = at-tašrīḥ li-l-muti‘allimīn
جالینوس، ۱۲۹ - ۱۹۹ میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
اصل از جالینوس حکیم، طبیب، عالم تشریح، فیلسوف و برجسته ترین پزشکان روزگاران قدیم پس از بقراط بوده است، تعریب حنین بن اسحاق که از عیسویان حیره و بزرگترین مترجم کتب پزشکی است و کتاب های بسیاری را از یونانی و سریانی به عربی درآورده است. این رساله در پنج «مقاله» است: 1. تشریح استخوانها؛ 2. تشریح عضلات؛ 3. تشریح اعصاب؛ 4. تشریح عروق غیر ضوارب؛ 5. تشریح عروق ضوارب. (فاضل)
آغاز: بسمله المقالة الاولی من کتاب جالینوس فی التشریح و هی فی تشریح العظام ترجمة ابی زید حنین بن اسحق الترجمان قال جالینوس انه قد ینبغی للطبیب ان یعرف هیئته کل واحد من العظام فی نفسه و حاله مع ترکیبه مع غیره عند التماسه احکام علاج ما یحدث فیها من الخلع و الکسر ...
انجام: فلیس یجاورها عرق الی ان یبتدی ینقسم. تمت مقالة جالینوس فی تشریح العروق الضوارب و تم بتمامها کتابه فی التشریح للمتعلمین. و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
شرح و حواشی:
1 - تفسیر مقالات جالینوس فی التشریح؛ عراقی، عبداﷲ بن طیب (- 434)
2- التشریح (جوامع) = جوامع التشریح؛ جالینوس (129 -199)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ تملک: میرزا محمد طبیب رشتی، عبدالرزاق بن حسین طبیب با مهر «هو الرزاق ذوالقوه المتین» (مدور)، منصور الحسینی ابن حسن الرشتی، احمد موسوی؛ چند بیت و قطعه بعربی به خط حسین بن عبدالنبی اصفهانی و محمد بن شیخ محمد بردعی؛ کاغذ: شکری رنگ آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 144ص، 17 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 10 - 2044]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،کا:محمد بن کمال الدین حسین،تا:یک شنبه 21 صفر 944ق، جا: قم ؛ کاغذ: شکری و نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 114ص(115-228)،21 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 19 - 347]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شمسانی گیلانی، تا: نزدیک 982ق؛ محشی؛ با امضای شیخ بهائی [ف: 4 - 738]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 90گ، 17 سطر (5/5×10/5 )، اندازه: 10×17/5سم[ف: 162 - 8]
در پنج مقاله؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 26گ (320پ-345پ )، 25 سطر، اندازه: 20×35سم [ف: 14 - 4022]
در الفضل الذی فی الدبر ؛ خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا:
1007ق ؛ کاغذ: سفید، 15ص (89-103) [سنا: ف: 1 - 186]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن محمد زمان طبیب، تا: قرن 13؛ مهر: کاتب «العبد محمد اسماعیل الحسینی» (چهارگوشه)؛ یادداشتی به خط کاتب نسخه که این کتاب و سایر کتابهایش را وقف نموده، با امضاء محمد اسمعیل بن شمس الدین محمد طبیب حسینی مورخ ربیع الثانی 1234ق است با مهر او؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 57گ، 19 سطر (7/5×14 )، اندازه: 12/5×20سم [ف: 3 - 1096]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1964
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 386]
at-tašrīḥ (jawāmi‘)
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: ابن زرعه، عیسی بن اسحاق، 371- 448 قمری
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6037/7
انجام: پایان موجود در نسخه (دنباله فصل 39): و اذا تحرکت هذه العضله مع العضلة الاولی من هذه السبع یجتذب بهما القدم الی فوق و اذا تحرکت.
در دفتر حاضر، از کتاب پنج مقاله ای تشریح جالینوس تنها مقاله یکم (عظام) و مقاله (عضل) است و آغاز عظام و پایان عضل نیز درست نیست. اما فهرست تمام مقالات و فصول کتاب تشریح در دنباله سه فهرست دیگر آمده و نشان می دهد که مقاله تشریح عظام 70 فصل و عضل: 41 فصل و مقاله تشریح عصب 13 فصل و مقاله تشریح عروق ضوارب 17 و غیرضوارب (یا تشریح شرایین) 4 فصل است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی ضخیم آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 20گ (147ر(حدوداً)-166پ )، 21سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 19 - 25]
at-tašrīḥ (jawāmi‘)
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
وابسته به: التشریح = التشریح للمتعلمین؛ جالینوس (129-199)
جوامع کتاب تشریح جالینوس از علماء اسکندریه و از مجموعه جوامع الاسکندرانیین، در پنج مقاله: 1. تشریح العظام، 2. تشریح العضل، 3. تشریح العصب؛ 4. تشریح العروق غیر الضوارب؛ 5.تشریح العروق الضوارب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 15گ (54پ-68پ )، 25 سطر، اندازه: 20×35سم [ف: 14 - 4017]
در پنج مقاله ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1062ق؛ در عنوان برخی از مقالات تشریح و برخی دیگر از جوامع که در مجموعه حاضر است کلمه «فص» دیده می شود از آن جمله در آغاز مقاله 2 جوامع تشریح عضل با همان خط قدیم نسخه چنین آمده است: «من فص کتاب جالینوس فی تشریح اللحی ...» در پایان مقاله 6 جوامع العلل و الاعراض نیز عنوان فص آمده ؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای عطف قرمز، 97ص (326-422)، 15 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 10 - 2056]
at-tašrīḥ
کازرونی، محمد بن مسعود، - 758 قمری
kāzeronī, mohammad ebn-e mas‘ūd ( - 1358)
دارای دو «باب»: 1. الاعضاء المفرده، در بیست و دو «فصل»: استخوان ها، غضروف ها، رباطات، عضلات، تشریح عضلات سر و گردن و شانه ، تشریح عضلات حلق و حنجره و زبان و غیره، عضلات محرکه سایر بدن، عضلات سینه، عضلات پا، تشریح عصب، عصب نخاعی، تشریح اورده، تشریح عرق اجوف، اورده دستها، قسمی که اجوف است و به قسمت های پائین بدن می رود، تشریح شریانها، گوشت، چربی و پیه، اغشیه، پوست، موی و ناخنها؛ 2. الاعضاء الالیة، شامل هفده «فصل»: تشریح دماغ، چشم، گوش، بینی، دهان و زبان، حلق، سینه و ریه و قلب، پستان، آلات غذا، کبد، طحال، مراره، کلیه ها، مثانه، مراق شکم، اعضاء تولید، رحم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5227/2
آغاز: بسمله حمدله اما بعد فهذا ما لخصته من کتب التشریح و اضفته الی کتاب تکملة الموجز ؛. انجام: فیسیل ما فیها من الدم.
خط: نسخ، کا: محمد بن سدید الطبیب الکازرونی، تا: یک شنبه سلخ شعبا ن775ق؛ این ابیات از آنجاست (ظاهرا بخط کاتب نسخه): و انی اذا ما کنت فی دار غربة ×× تحیرت اذ صار النهار اصیلا / و ای غریب لم یکن متحیرا ×× خصوصا اذا کان الغریب اصیلا. لابن الرومی: و لو کان الغریب امیر مصر ×× و یستول علی ملک العراق / فذل الاغتراف علیه یبدو ×× اذا ذکر الاقارب باشتیاق. فی معناه: ان الغریب له مذلة سارق ×× و خضوع مدیون ورقة عاشق / و اذا تذکر اهله و بلاده ×× ففواده کجناح الطیر خافق. قیل لبعض العرب ما الغبطة قال الکفایة مع لزوم الاوطان و الجلوس مع الاخوان، و قیل فما المذلة قال التنقل فی البلدان
والتنحی (کذا، شاید: و التنائی) عن الاوطان؛ کاغذ: نخودیپنبه ای، جلد: مقوا با رویه پارچه، 12گ، 27 سطر (7/5×18/5 )، اندازه: 10×22سم [ف: 19 - 131]
tašrīh
عماد الدین شیرازی، محمود بن مسعود، - ۹۸۴ ؟ قمری
‘emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd ( - 1577)
در تشریح اعضاء و جوارح انسانی در هفت «جزء»: (به ترتیب اجزای بدن و مشتمل بر اجزای ظاهری و باطنی که اول ظاهر پس از آن باطن بیان می شود) مشتمل بر: اعضای سر، گردن، عظام، شکم و عضلات و احشاء، دو دست، دو پا، بعضی مرکبات و مفردات که در اجزاء پیش نیامده؛ و هر جزء دارای خطبه و دیباچه مخصوص می باشد و گویا در مشهد مقدس در
آغاز قرن دهم تألیف شده است. (احمد اشکوری)
آغاز: حمدا یلیق بساحة جنابک و یستفیق مساحة حسابک، لک یا من خلقتنا فرزقنا لاکتساب الحقایق ... و بعد پوشیده نماند که فن تشریح با وجود کثرت تصانیف که فن تشریح با وجود کثرت تصانیف و وفور تألیف در او چنان نیست که حقایق او معلوم ... باشد
انجام: و اما وجه دیگر را خدای تعالی و حضرت رسول و معصومین و غیره میدانند. قال اﷲ تعالی و ما اوتیتم من العلم الا قلیلا و من اﷲ الاستمداد فی المبداء و المعاد، و صلی اﷲ علی محمد و آله قد تم الکتاب [فهرستواره منزوی 5: 3374، ناشناس]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست نام مؤلف به صورت «محمد علی طبیب پسر نظام طبیب مازندرانی پسر محمد علی مازندرانی مؤلف رسالة الایراد» معرفی شده است، که همان است که نسخه برای او نوشته شده است، که با توجه به نسخه مرعشی و تاریخ درج شده در آن (چه تاریخ تألیف باشد چه تاریخ کتابت) نام مؤلف تصحیح شد؛ خط:نسخ، کا: محمد جعفر بن عبداﷲ خوزانی اصفهانی، تا: یک شنبه 8 ربیع الاول 1288ق، برای میرزا محمد علی طبیب؛ افتادگی: آغاز؛ رکابه دار؛ 235گ (1پ-235ر )، 19 سطر [ف: 7 - 270]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1994/1
آغاز: که دارد جمع نور بصر می کند و بواسطه این چشم را تنگ می کنند تا سواد مژها به مردم چشم؛ انجام: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا؛ افتادگی: آغاز [عکسی ف: 5 - 406]
آغاز: و بسیار از احوال هست که در کلام ایشان راه نیافته و در پرده خفا مانده؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جزء اول سوم شعبان 970و جزء پنجم سال 981 (شاید تاریخ تألیف باشد )؛ جلد: تیماج مشکی، 402گ، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 22 - 265]
at-tašrīḥ
حسینی، محمد ابراهیم، ق11 قمری
hoseynī, mohammad ebrāhīm ( - 17c)
در تشریح بدن انسان است از سر تا قضیب
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4391
آغاز: الحمدﷲ الحکیم الذی جعل الاشباح وقایة للارواح؛ انجام: و مجری المنی و مجری الوذی.
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 35گ، 16 سطر، اندازه: 10/2×17/3سم [ف: 1 - 103]
tašrīh
طبیب بیضاوی، ابوالمجد
tabīb-e beyzāvī, ab-ol-majd
در یک «مقدمه» و دو «کتاب»: مقدمه در بحث اعضاء به سبیل اجمال؛ کتاب 1. تشریح اعضاء مفرده در شش باب (هر باب در چندین فصل)؛ کتاب 2. تشریح اعضاء مرکبه در هفده باب. فهرست بخش ها و نام نگارنده در دیباچه آمده است. مؤلف در آن از ابن نفیس قرشی (- 687) یاد می کند، پس او جز ابوالمجد افضل الدوله محمد بن ابی الحکم عبیداﷲ مظفر بن عبداﷲ باهلی در گذشته 500 و اندی می باشد.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به ثقتی. حمد و ثنائی که حاوی قانون تحمید و شامل کلیات تمجید بود ذات و اجب الوجودی را سزاست ... و بعد چون معرفت ذات واجب الوجود و.. بنده فقیر ابوالمجد الطبیب البیضاوی ...
انجام:چون حامله شد بزرگتر از مثانه گشت چندان که بیشتر حامله شود رحم بزرگتر می گردد و اﷲ اعلم بالصواب تمت
[ فهرستواره منزوی 3372/5؛ نسخه های منزوی 507/1]
آغاز و انجام: برابر
فصول و ابواب کتاب آشفته است آنچه به دست آمد بدین شرح است: باب اول در تشریح عظام مشتمل بر یازده فصل: 1. منفعت عظام، 2. تشریح استخوان های سر و فواید آن، 3. تشریح فک اعلی، 4. تشریح انف، 5. تشریح فقرات، 6. تشریح گردن، 7. تشریح عضام اصابع، 8. تشریح عضام ساق. (ظاهراً افتادگی دارد و بقیه فصول را فاقد است). باب دوم در تشریح اعصاب مشتمل بر
پنج فصل: 1. ماهیت عصب و منفعت آن و در تشریح عصبدماغ، 2. تشریح اعصاب فقرات، 3. تشریح اعصاب بطن، 4. تشریح اعصاب عصعص و علامت آن، 5. ؟. باب سوم در صفت اورده: 1. ماهیت ورید و منفعت آن، 2. تشریح اورده. باب چهارم در تشریح شریانات: 1. ماهیت شریان و منفعت آن، 2. تشریح شریان وریدی، 3. تشریح شریان اورطی. باب پنجم در تشریح عضلات در سی فصل؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 133ص، 15 سطر (6/5×7 )، اندازه: 13×18/5سم [نشریه:3 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: جهت آنکه شریان اشرف است و اخس باید که حامل اشرف باشد و اﷲ اعلم بالصواب.
نسخه اصل:دانشگاه تهران؛خط:نستعلیق،بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ مجدول، مصحح، محشی؛ 74ص، 21 سطر [عکسی ف: 5 - 387]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا ؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 79گ (1پ-79پ)، 21 سطر، اندازه: 15/2×25/1سم [ف: 7 - 409]
tašrīh
محمد صالح ق، ۱۱ قمری
mohammad sāleh ( - 17c)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19583
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد حسین علوی [رایانه]
tašrīh
عقیلی شیرازی، محمد حسین بن محمد هادی، ق12 قمری
‘oqailī šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hādī ( - 18c)
در دو «باب» و هر باب در چند «فصل»: باب 1. تشریح اعضای مفرده، مشتمل بر شش «فصل»: تشریح عظام جمجمه و فکین و اسنان، تشریح هر دو دست از کتف تا انگشتان، تشریح عنق و ترقوه و صدر، تشریح ظهر و عجز و عصعص، تشریح رجلین، در بیان بقیه اعضای مفرده؛ باب 2. تشریح اعضای مرکبه، در پنج «فصل»: تشریح دماغ و عینین و اذنین و لسان، تشریح قلب و ریه، تشریح حجاب صدر و معده و امعا، تشریح کبد و مراره و طحال، تشریح کلیتان و مثانه و انثیان و قضیب و رحم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23185
آغاز: بسمله حمدله این مضامین افاضت آئین در معرفة علمتشریح است که باعث معرفت بنفس خود است؛ انجام: و امداد خاصان درگاه او در معالجات امراض مختصه نیز بیان خواهد یافت، تمت الصحیفة التشریحیة
خط: نستعلیق جلی، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: فخرالمحققین شیرازی، مرداد 1375؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 127گ، 14 سطر، اندازه: 15/5×20/2سم [ف: 19 - 221]
at-tašrīḥ (r.-un fī) = ṭib
اصفهانی، عبدالحسین بن زین العابدین
esfahānī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn
این اثر چنان که در مقدمه آن آمده استخراج بخش تشریح از قانون ابن سیناست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17069
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ. اما بعد فیقول عبدالحسین بن زین العابدین الاصفهانی ... انی لما رأیت ان علم التشریح علم مهم و معرفة اﷲ العزیز الحکیم کما ورد؛ انجام: و اذا ولد لم یکن یحصل النوم و الانتباه کما فاذا تحصلا ضحک بعد الاربعین یوماً. الحمدﷲ ...انجامه: «فی عصر یوم الاحد 26 ربیع المولود سنه 1258 با نامل فانیه عبالحسنی اصفهانی سمت اتمام پذیرفت ... م م م خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 26 ربیع الاول 1258ق؛ محشی؛ مهر: کتابخانه حسین خراط زاده اصل ؛ کاغذ: نخودی رنگ، جلد:چرم قهوه ای، 258ص، 15 سطر (8×15) سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 47/1 - 206]
tašrīh
خطاط اصفهانی، علی بن عبدالجلیل، ق13 قمری
xattāt-e esfahānī, ‘alī ebn-e ‘abd-ol-jalīl ( - 19c)
مترجم، که از تحصیل کرده های مدرسه دارالفنون می باشد و مدعی است که با علوم ریاضی و طبیعی و طب و هیئت آشنایی کامل دارد، این کتاب را در هفت «مقاله» در تشریح ترجمه کرده است: 1. عظام؛ 2. مفاصل؛ 3. عضلات؛ 4. اوعیه؛ 5. اعصاب؛ 6. احشاء؛ 7. خواص خمسه ؛ خاتمه: در جنین شناسی.
[فهرستواره منزوی 3372/5]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 881
آغاز: هواﷲ تعالی شانه العزیز بسمله، استفتح بحمداﷲ المتفرد بالوحدانیة و القدرة و الرحمة؛ انجام: و از اتحاد کنار فوقانی جسم و قرن های بزرگ تولید گشته و بخلف و یک کمی بوحشی ممتد می گردند.
خط: نسخ، کا: محتملاً مترجم، تا: محتملاً قرن 13، جا: محتملاًطهران ؛ کاغذ: فرنگی، آبی، جلد: تیماج قرمز، 53گ، 15 سطر
(8×14 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 - 415]
tašrīh = bīst bāb-e tašrīh
پولاک ادوارد، یاکوب ، ۱۸۱۸ - ۱۸۹۱ میلادی
polāk, yākūb edvārd (1818 - 1891)
مترجم: افشار، محمد حسین بن احمد، ق13 قمری
مجموعه مباحث پزشکی در تشریح بدن انسان که در 20 «باب» تنظیم و توسط میرزا محمد حسین بن میرزا بزرگ تهرانی ترجمه شده است: ده باب اول در اجزاء اصلیه و ده باب دیگر در اجزاء رقیقه است.
مترجم: افشار، محمد حسین بن احمد ق، ۱۳ قمری مجموعه مباحث پزشکی در تشریح بدن انسان که در ۲۰ « باب » تنظیم و توسط میرزا محمد حسین بن میرزا بزرگ تهرانی ترجمه شده است: ده باب اول در اجزاء اصلیه و ده باب دیگر در اجزاء رقیقه است.
آغاز: :۱ بسمله، بدانکه علم تشریح علمی است اصلی از علوم طب که دانستن آن در تمام مدارس عالم بر متعلمین این علم شریف لازم و واجب بوده بر همه فنون طب این علم ترجیح و تقدمست ...
2: ترجمه: هذا کتاب تشریح بسمله و به نستعین، افتتاح فاتحه کتاب ربانی بمصرع مدید بسم الله کنایه ایست سریع الانتقال باینکه بهترین جمیله از خیل خیال که باسلوب دلخواه شاهد حال [نسخه های منزوی ۵۰۷/۱؛ فهرستواره منزوی ۳۳۷۳/۵]
آغاز: برابر1؛ انجام: فضای مذکور ثقبه گردیده بواسطه خروج عرق النساء از او موسوم بثقبه نساءش نموده اند..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 32گ 9 ، سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 1 - 448]
آغاز: برابر1؛ انجام: یعنی از حرکت طرفین ممنوعست چون مرفق و این قسم از مفاصلرا بواسطه شباهت بقرقره مفاصل بکره نامند و با آنکه حرکتشان ...
چند برگ از ابتدا را در بردارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 6گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 1-448]
آغاز: برابر2؛ انجام: ترجمه: و هریک از انگشتان پا سوای شست و سه استخوان دارد و او دو پارچه است
خط: نستعلیق، کا: صیفور ابن سلطان مصطفی میرزای قاجار، تا: 6 ربیع الثانی 1269ق، جا: تهران؛ مجدول، به اضافه خط دکتر پولاک به پایان نسخه بدین مضمون: «صحیح است معلم پولاک »؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: تیماج ساقه چناری سیاه، 19گ، 15 سطر (7/5×16 )، اندازه: 16×26سم [ف: 1 - 208]
آغاز: برابر1؛ انجام: چون تنقیه یافتن درجفت لازم نیست بناء علی هذا این دوشریان از حرکه خواهد افتاد و بعد از این دوارش طفل بطوریست که در دوارش بیان شده است
خط: نستعلیق، کا: احمدبن اسمعیل، تا: ۱۱ ربیع الاول ۱۳۳۶ق؛ محشی؛ جلد: تیماج زرشکی، ۱۱۰گ، ۱۸ سطر، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف مخ: ۱ - ۴۴۸]
آغاز: برابر۱؛ انجام: چونکه تنقیه یافتن در جفت ام لازم نیست ... سنه ۱۳۵۰ قمری.
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن نصرالله شیرازی، تا: ۱۳۵۰ق،کاغذ: آبی، کاهی، جلد: تیماج زرشکی [رایانه]
tašrīh
کاشانی، محمد تقی بن محمد هاشم، ۱۳۱۹-۱۲۵۶ قمری
kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem
(1840 - 1902)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار
مؤلف از شاگرد طولوزان حکیم باشی ناصرالدین شاه در مدرسه دارالفنون در ۱۲۷۹ بوده است، ترجمه است از «آناطومی سیستم نروو »، و یک دوره تشریح هم دارد .
[فهرستواره منزوی ۳۳۷۲/۵]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10180/4
آغاز: پس از حمد و ستایش حضرت معبود و درود نامعدود بر پیغمبر محمود و آل اطهار او صلوات اﷲ علیهم اجمعین؛ انجام: که تمام لوله های حسی که از جانب ایمن بدن بدماغ وارد خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 47گ (129پ-175ر)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 26 - 145]
tašrīh (t.)
نفیسی، علی اکبر بن محمد حسن، 1263-1343 قمری
nafīsī, ‘alī akbar ebn-e mohammad hasan (1847 - 1925)
تاریخ تألیف: 1305ق؛
محل تألیف: شهرضا قمشه .ترجمه از فرانسه است[فهرستواره منزوی 3374/5]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5765
کاتب = مؤلف، تا: شنبه 24 ربیع الاول 1305ق، جا: شاه رضای قمشه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 208گ، 18 سطر (12×17 )، اندازه: 18×22سم [ف: 16 - 85]
tašrīh = kālbod-šekāfī
معتمد الحکماء طهرانی، عبدالکریم، ق14 قمری
mo‘tamed-ol-hokamā’ tehrānī, ‘abd-ol-karīm ( - 20c)
در اصول و قواعد علم تشریح (کالبد شکافی) که در اصل به زبان فرانسوی بوده و به عربی ترجمه شده، ترجمه حاضر از متنی عربی برگردانده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15593
آغاز: در تشریح عظام، عظام اجزائی هستند صلب که از آنها هیکل جسم بدن مرکب می گردد و آنها را متقسم به سه قسم نموده اند؛ انجام: در قسمت حرقفه اپسر اعوجاج سلینی و تولون و حالب و عروق منویه ایسر واقع اند
خط: نستعلیق، کا: میرزا غلامرضا رشتی فومنی، تا: رمضان 1322ق؛ با عبارت «این کتاب هم حق خودم است کسی را حق نیست ، » سپس در شوال همان سال توضیح داده که متن اصلی فرانسوی بوده و مترجم کیست، در کنار انجامه یادداشی است از محمد آقای فومنی در سال 1337 که ظاهرش آن است که در آن سال کاتب از دنیا رفته است او می گوید: افسوس که رفتی و شکستی دل من خداوند تو را رحمت بفرماید؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابر و باد، 36گ، 20 سطر، اندازه: 11/2×18/2سم [ف: 43 - 179]
at-tašrīḥ
غیر همانند:
آغاز: بسمله. رب اشرح لی صدری و یسر لی امری فانی ارید ختم التشریح بطرف من التشریح لئلا یکون الکتاب علی طرف من فوایده ... و رتبته علی مقالتین المقالة الاولی فی الاعضاء البسیطةو هی مشتملة علی سبعة ابواب، الباب الأول فی العظام و الغضاریف و هی تفصل فی سبعة فصل الفصل الاول فی عظام الرأس؛ انجام:کل شیء عنده بمقدار عالم الغیب و الشهادة الکبیر المتعال.رساله ای است در تشریح شامل دو مقاله که هر یک دارای ابواب و فصولی چند است ؛ خط: نسخ، کا: معزالدین محمد بن شکراﷲ حسینی طباطبایی یزدی، تا: یکشنبه 25 جمادی الثانی 1061ق؛ بلاغ مقابله از معزالدین محمد بن شکراﷲ حسینی طباطبایی یزدی در روز یکشنبه 25 جمادی الثانی 1061ق در بلده احمدنگر که می گوید نسخه اصلی مغلوط بوده ؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 28گ (34پ-61ر )، 21 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 44- 105]
آغاز: فی تشریح اعضاء الحیوان الکامل و منافعها یا ایها الانسان ما غرک بربک الکریم الذی خلقک فسواک؛ انجام: ثم سویه و نفخ فیه من روحه و جعل لکم السمع و الابصار و الافئدة قلیلاً ما تشکرون بخشی از رساله پزشکی است این بخش در تشریح اعضای حیوان کامل و منافع آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 19گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 929]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ فهرست مندرجات کتاب بر هفت برگ اول ثبت است. تصویرهای جداگانه در برخی از برگهای نسخه الصاق شده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 893ص، 18 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 19 - 132]
آغاز: و الفک الاسفل عظمان یجمع بینهما مفصل ... فصل فی تشریح الانسان هی فی اکثر الناس اثنان و ثلاثون سناً؛ انجام:فی جواهر الثدی اما لها لنا خالصاً سابغاً للشاربین فتبارک اﷲ احسن الخالقین و ارحم الراحمین هذا آخرما وعدنا ذکره. والحمد ﷲ رب العالمین
فصولی است در بیان تشریح اعضای بدن انسان؛ خط: نستعلیق، کا: احمد قجوانی، تا: 26 صفر 1272ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 14گ، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 930]
tašrīh
رساله مفصلی است در تشریح به ترتیب اندامها که از سر شروع می شود. این رساله ترجمه ای است از رساله تشریح پزشکان فرانسوی که توسط شاگردان مدرسه دارالفنون صورت گرفته است. با مقدمه ای در تعریف علم تشریح و اجزاء بناکننده بدن و سپس بیان آلات حرکت یعنی عظام و عضلات آورده است.
آغاز: بسمله حمدله و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین مقدمات عمومی هیچ علمی را نمی توان بطور شایسته تحصیل نمود مگر آنکه در ابتدای او فایده و حد و اصطلاحات مخصوصه آن علم ... مختصری در غرض علم تشریح و اجزاء بنا کننده بدن انسانی ... بیان اول در تعریف علم تشریح اولاً بدانکه علم تشریح علمی است که غرض از او معرفت همه اجزاء بنا کننده بدن انسانی است
انجام: ثدیین در هر دو جنس به طور چین چین باقی می ماند تا به سن مراهقه که در آن وقت در دختران بزرگ می شود تمت الکتاب بعون الملک الوهاب
همانند:
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: مترجم، تا: 9 ذیحجه 1297ق؛ جلد:
تیماج سبز، 264گ، 15 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 930]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا احمد حکیم باشی، تا: 4 شوال 1300ق، کاتب پسر میرزا حسن طبیب سمنانی است ؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 17/7×21/9سم [ف: 7 - 293]
در این نسخه به «عصب صورتی زوج هفتم» خاتمه می یابد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن سبز، 17 سطر، اندازه: 16/7×22/3سم [ف: 7 - 331]=
آغاز: برابر؛ انجام: مفصل سبابه و یکی در مفصل سلامای ابهام و در قدم سر عظم ستمسمانیه در مفصل ابهام موجود است خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: مقوا باروکش پارچه قرمز عطف تیماج، 78گ، 17 سطر، اندازه: 11×17سم[ف:2-930]
tašrīh
غیر همانند:
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی منتها خالقی را رسد که دلایل الوهیتش
مجهول الاسم و مجهول المؤلف، در یک مقدمه و پنج مقاله: 1. عظام، 2. اعصاب، 3. عضل، 4. اورده، 5. شرائین و یک خاتمه، نظیر تشریح الابدان منصور ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از انتها ناقص است. شش تصویر دارد. [نشریه: 3 - 120]
آغاز: وجه اول یعنی از اعضاء مفرده و بعضی مرکبه اند و معنی هر دو در مبحث اعضاء در فصل چهارم ذکر یافت خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 103گ، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 20]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 11 سطر [ف: 7 - 385]
آغاز: بسمله حمدله و بعد بدان که آدمی مرکب است از استخوان و رگ و پی و غضروف؛ انجام: فتبارک اﷲ احسن الخالقین بهمین قدر اکتفا کردیم.
ترجمه ایست در چند فصل از رساله ای که لهوزان به فرانسوی نگاشته بوده و در بخش پزشکی دارالفنون تهران تدریس می شده است؛ خط: نستعلیق مخلوط بشکسته کم اعجام، بی کا، تا: 1260ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای ترنج دار، 10گ، غالباً 20 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 19 - 126]
ظاهراً ترجمه از فرانسه است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: خلیل بن میرزا عبدالباقی طبیب طهرانی حکیم باشی، تا: شعبان 1296ق؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 244گ، 19 سطر، اندازه: 15/8×22/3سم [ف: 2 - 152]
آغاز: آناتمی سیستم نرو یعنی تشریح ماده عصبی، جزئی اول در بیان ماده عصبی به طریق کلی، ماده عصبی مرکبست از دو آلت اصلی؛ انجام: این شریان بزرگ شود دم ماهی قرمز است و گلبولهای آن بیضی است.ترجمه ای است از یک کتاب تشریح که توسط یکی از علمای غرب تألیف شده است. نسخه حاضر از اول «تشریح ماده عصبی » شروع و به «دوران دم در حیوانات» خاتمه می یابد. در اغلب موارد کاتب در حاشیه، اصل لاتینی اصطلاحات پزشکی را نقل نموده است. ترجمه سلیس و روان برگزار شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن محمد شفیع طباطبائی، تا: رجب 1298ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 147گ، 16 سطر (10×17 )، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 269]
آغاز: الحمدﷲ ... این رساله ایست در تشریح و عمل او و عروق با اقسام آن که حکیم یگانه و دکتر فرزانه
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین تنکابنی، تا: پنج شنبه 24 شعبان 1298ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 36گ (460پ-495پ )، 14 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 26 - 370]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد این رساله ای است در علم تشریح بعقاید اهل فرنگستان؛ انجام: و هم قبل از خروج جنین خارج شده مجرا را لین و لغزنده سازد تا بآسانی طفل خارج شود مختصری است در تشریح به روش جدید معمول در اروپا، در یک «مقدمه» و پنج «مقاله» دارای ابواب یا فصول بدین تفصیل: مقدمه: در معنی تشریح، مقاله 1. عظام و غضاریف و مفاصل و رباطات ،2 . عضلات، 3. عروق، 4. تشریح دماغ و نخاع ،5 . تشریح اعضاء مرکبه بدن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1302ق؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (182پ-206پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 159]
آغاز: بسمله حمد له ... اما بعد قال النبی (صلی الله علیه و اله) العلم علمان علم الابدان و علم الابدان مقدم داشت علم بدن را؛ انجام: و مناسب جوانان محروری باشد و اﷲ اعلم
مختصری است از یکی از اطبای متأخر در تشریح بدن انسان در دو «مقاله»: یکی در اسباب مادی صحت مشتمل بر چهار «باب»: (در ارکان [اصول، عناصر، اسطقسات ،] در روح، در اخلاط، در اعضا [در مقدمه و دو فصل])، و دیگر یعنی مقاله دوم در اسباب
صوری صحت در دو باب (در مزاج، در قوی و افعال )؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن محمدرضا خوانساری، تا: صفر 1314ق؛ واقف: دکتر محمد زهرائی، تیر 1350 ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا با رویه پارچه، 27گ، 11 سطر، اندازه: 10×16سم[ف: 105 - 19]
آغاز: مقاله اول در بیان عظام و غضاریف و مفاصل و رابطه بدن انسان؛ انجام: در جفت ام لازم نیست بناء علی هذا از حرکت خواهند افتاد
کتابی است در بیان تشریح اعضاء بدن که مشتمل است بر چند «مقاله» و هر مقاله در چند «باب» و هر باب در چند «فصل». تشریح استخوان و عضله و غضروفها و غیره را هر کدام جدا جدا پرداخته است ؛ خط: نستعلیق، کا: سید محمد صادق طباطبائی بن میرزا صادق نقیب الاشراف، تا: 1348ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116گ، 15 سطر، اندازه: 17×22سم [مؤید: 3 - 317]
آغاز: بسمله هیچ عملی را نمی توان بطور شایسته تحصیل نمود مگر آنکه در آن علم و حد آن علم و اصطلاحات مخصوصه را که در آن علم بکار می برند و نظمی را که در تحصیل آن علم باید بکار دانسته باشند لهذا ماقبل از آنکه؛ انجام: موسوم بقطعه حجری و برای تعریف این عظم در او دو سطح و یک محیط فرض می کنیم اما سطح خارجی.
گزارشی متوسط درباره امراض و معالجات بدان که به سبک معلمین دارالفنون طهران نوشته شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 20گ 9 ، سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 1 - 447]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
به عقیده اهل فرنگستان ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
» تشریح آلات الغذاء ← آلات الغذاء و تدبیره و امر الدواء المسهل
tašrīh-ol ālāt fī ša’n-el emtehānāt
سید منجم، محمد حسین بن محمد ۹ق، قمری
seyyed monajjem, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ( - 15c)
اهدا به: سلطان با یزید خان پسر سلطان محمد خان عثمانی موضوع رساله مقایسه است بین ارصاد زیج ایلخانی و ارصاد زیج هایی که بر پایه رصد سمرقند است و امتحانات این اختلافات به وسیله آلاتی که مؤلف خود ترتیب داده. وی در دیباچه می گوید: «در این روزگار ما اقرب رصد جدید معتبر سمرقند واقع است و الآن زیجاتی که در اکثر ممالک عمل کرده می شود یکی زیج ایلخانی است تصنیف حضرت خواجه نصیرالدین طوسی ... و دیگر زیج حضرت میرزایی الغبیگی طاب ثراه و دیگر دو زیج سعیدی و کریمی از آن حضرت استادی سید رکن الملة و الدین الآملی برد اﷲ مضجعه که اصول هر سه این زیج مبنی بر رصد سمرقند است و اکثر بل تمامت اعمال این زیجات ثلثه نسبت با زیج ایلخانی متفاوت می آید خصوصاً قرانات کواکب علویه و کسوفات و خصوفات که ...
در اینجا ها تفاوتها فاحش وقوع می یابد ... جهت رفع این شبهات و تمیز حق و باطل آن مفتش این صورت شده امتحان ... کمیت و کیفیت ازمان و اوضاع بعضی از قرانات و خصوفات و کسوفات نمودن و این معنی میسر نبود الا به آلات رصدی بناء علی هذا این حقیر ... خطابی منجم حسینی ... را داعیه خاصر فاتر بود که آلتی چند جهت این امتحانات پدید گرداند ... باعث قضیه این شد که چون در سنة التحریر دو قران اقتضا می کرد یکی مان مریخ و مشتری و دیگری قران نحسین و دو خسوف کلی متوالی و در سال تالی این سال قران علویین ... و در این قرانات و خسوفات از محاسبه این سه زیج تا محاسبه زیج ایلخانی اختلاف بسیار ظاهر بود حتی در قران مریخ و مشتری قریب بط ساعت و در قران نحسین قریب مح ساعت و در قران علویین قرب نوزده روز ... آلات موعود را به یمن دولت قاهره ... به اتمام رسانید و کیفیت اعمال و وضع آن را در این رساله مشروح مسطور ساخته و این رساله را موسوم گردانید به تشریح الآلات فی شأن الامتحانات». ابواب و فصول رساله: باب 1. در معرفت رصد میل اعظم و عرض بلد دارای یک «مقدمه» و چهار «فصل»: مقدمه در شناختن خط نصف النهار به دو «نوع» و طریقه امتحان صحت مقیاس و انواع امتحان خط مذکور، فصل 1) کیفیت آلتی که در این اعمال به کار آید، 2) رصد غایت میل اعظم و عرض بلد از وی (از آلت مزبور)، 3) معرفت غایت ارتفاع و انحطاط کواکب بر حسب میل یا بعد از معدل النهار، 4) طریق عمل در معرفت عرض بلد از غایت ارتفاع کواکب و این عمل عکس اعمال فصل سه هست؛ باب 2. معرفت طول بلد 1) از غایت ارتفاع آفتاب، 2) از رصد خسوفات قمری، 3) طریق معرفت طول و عرض بلد از مساحت، 4) تحقیق فراسخ میان دو شهر بحسب عرض و طول یا بحسب برهان؛ باب 3. امتحان تقاویم کواکب بحسب قرانات وکسوفات
و خسوفات با ذات الشعبتین و دیگر آلات رصد دارای یک «مقدمه» و چهار «فصل»: مقدمه در پدید کردن آلت ذات الشعبتین و طریق عمل به آن، فصل 1) استخراج جیب و قوس و وتر از جدول جیب، 2) امتحان مواضع کواکب در قرانات با آلات (مزبور)، 3) امتحان کسوفات به عکس شعاع.
وی در این فصل می گوید: «و این عمل از جمله غرابت اعمال رصدی است و منقسم می شود به دو «قسم»: 1- در پدید کردن آلتی مخصوص به این عمل، 2- معرفت عمل به آن، 4) طرق رصد خسوفات قمری. مؤلف ظاهراً همان سید محمد منجم لاهیجی است که در لطائف الکرام و شرح سی فصل خواجه از رصد خود در سال 824 در گیلان یاد می کند. در رساله حاضر نیز از خسوفی که به قسطنطنیه در شب یک شنبه 14 رمضان 887 (سال کتابت نسخه حاضر) خود رصد کرده و ارتفاع آفتاب را که در نصف النهار اول فروردین جلالی سال 851 یزد جردی (= ضنا) - به افق همان شهر - گرفته یاد می کند. مؤلف این رساله چند جا رکن الدین آمی (مؤلف زیج سعیدی - در 842 و رساله پنجاه باب سلطانی) را استاد می خواند. (عبدالحسین حائری) [فهرستواره منزوی 2863/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6376
آغاز: حمد و ثناء لایحصی حضرت کریمی حکیمی را که صفحه دل انسان را محل معرفت طول و عرض بلاد حقایق اشیا گردانید؛ انجام: و آن ساعات را از ساعات پنگان نقصان کنیم تا ازمان خسوف حاصل آید بموجب رصد و بحسب ازمان و مقدار خسوفات و کسوفات صحت و سقم تقویم نیرین و جوزهر و نه بهر معلوم گردد بشرط آنکه در این اعمال تقصیر واقع نشده باشد و اﷲ العالم بالصواب فرغ من تحریر هذه الرساله خامس عشرین ذی القعده سنه 887.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 887ق؛ مهر: «هذه طرت (کذا ...) السلطان با یزید ولی رحمه اﷲ» ؛ تملک: محمد بن احمد مقری مورخ 1209، محمد عبید اﷲ موسی زاده، آقا علی مدرس زنوزی؛ کاغذ: ترکی آهار مهره شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 32 گ، 11 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 19 - 479]
» تشریح الآیة ← تفسیر آیة «خذوا زینتکم عند کل مسجد»
» تشریح الابدان ← خلاصة التشریح
tašrīh-ol abdān = tašrīh-e mansūrī = tašrīh-ol badan = at-tašrīh be-t-tasvīr
شیرازی، منصور بن محمد، - ۸۰۹ قمری
šīrāzī, mansūr ebn-e mohammad ( - 1407)
اهدا به: مجاهد السلطنة و الدین سلطان زین العابدین شاه شجاع مبارزالدین محمد (786-793 ق)
تاریخ تألیف: حدود 780 یا 798ق؛
در دو «فن» ساخته است، فن اول در دو «قسم»: 1. طب نظری در یک «مقدمه» و چهار «مقاله»: مقدمه در تعریف طب، مقاله 1) اسباب مادی صحت در چهار باب (در ارکان، در ارواح، در اخلاط، در اعضاء)، 2) اسباب صوری صحت در دو باب (در مزاج، در قوا)، 3) اسباب فاعلی صحت، در دو باب: 1- اسباب ضروری، مشتمل بر شش «فصل» (در هوا، در حرکات نفسانی، در حرکت و سکون بدنی، در خواب و بیداری، در مأکول و مشروب، در احتباس و استفراغ) 2 ،- در اسباب غیر ضروری، در دو فصل (در اسباب ملحقه بسته ضروری، در اسباب جزئیه)، 4) احوال و اعراض، شامل دو «باب»: 1- در احوال و اعراض 2 ، - در علامات و دلایل، مشتمل بر هشت «فصل» (در علامات مزاج، در علامات امتلا، در نبض، در نبض اسنان و اجناس، در قاروره، در براز، در بحران، درعلامات محموده و ردیه)؛ قسم 2. طب عملی در پنج «مقاله»: مقاله 1) حفظ صحت و معالجات کلی در دو باب: 1- در حفظ صحت، مشتمل بر ده «فصل» (در تدبیر مولود و حبلی، در تدبیر فصول، در تدبیر مأکول و مشروب، در تدبیر نوم و یقظه، در تدبیر استفراغ و احتباس، در تدبیر جماع، در تدبیر حرکت و سکون، در تدبیر حمام، در تدبیر مشایخ، در تدبیر مسافران)، 2 - در معالجات کلی، شامل سه «فصل» (در معالجات سوء المزاج، در تدبیر مسهل و قی و حقنه، در فصد و حجامت)، 2) امراضی که حادث شود از سر تا قدم و علاج آن مشتمل بر بیست باب ،3 ) حمیات ،4 ) امراضی که به ظاهر بدن حادث می شود و معالجات آن در هفت «باب» (در اورام، در جراحات و قروح، در کسر و خلع، در جذام و امراض جلد، در امراض موی، در زینت) 5 )، ذکر زهر و حیوانات زهردار و دفع ضرر آن، در چهار «باب» (در زهرها و علاج آن، در گزیدن حشرات و تدبیر آن، در دفع هوام و حشرات)؛ فن دوم: در ذکر ادویه مشتمل بر دو «مقاله»: مقاله 1) ذکر بعض ادویه مفرده مشتمل بر هفت «باب» (در طبایع و تأثیرات ادویه، در حبوب، در لحوم و البان، در فواکه، در بقولات، در توابل، در ریاحین )؛ 2) ادویه مرکب، در بیست «باب» (در کیفیت ترکیب ادویه، در تریاقها، در مفرحات، در معاجین و اطریفلات، در اشربه و مربیات و لعوقات و ربوبات، در جوارشات، در اقراص مسهله، در حبهای مسهله، در ایارجات، در سفوفات، در مطبوخات و نقوعات، در حقنها، در شیافات و فرزجات، در ادهان، در سعوطات و سنونات و غراغر، در اطلیه و ضمادات، در ادویه عین، در مراهم و ذرورات، در حلاوی و مسمنات، در متفرقات).
در برخی منابع بین این کتاب و کفایه منصوری از غیاث الدین منصور دشتکی در هندسه خلط پیش آمده است و احوال مؤلف به روشنی شناخته نیست. در منابع و فهارس نیز نام پادشاهی که کتاب به او اهدا شده است مختلف است. به طور مثال در فهرس مخطوطات الطب الاسلامی، علاءالدین محمد شاه هندی (- 716ق) و در مرعشی، شاه شجاع مبارز الدین محمد (-793ق) ثبت شده است.
آغاز: بسمله، شکر وسپاس پادشاهی را سزد وحمد ثنای بی قیاس
خالقی را رسد که در خلقت انسان دقایق حکمتش بی پایان است ... اما بعد برنظراصحاب بصیرت و بصر انجام: و اظهار قدرت شامله که مندرجست در تحت حکمت بالغه و یخرج الحی من المیت و یخرج المیت من الحی یفعل الله یشاء بقدرته و یحکم مایرید بمشیته والله اعلم بالصواب والیه المرجع و الماب چاپ: مشار فارسی ۱۳۵۱/۱ ( نشانی ۷ چاپ)
[لغت نامه دهخدا 44/3؛ الذریعة 100/18 و 98/18-99؛ کشف الظنون، 1501/2؛ نسخه های منزوی 585/1 (نشانی 37 نسخه) و 3652/5؛ پزشکان نامی پارس 154؛ مشترک پاکستان 695/1 (نشانی 55 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 151/1؛ فهرستواره منزوی 3374/5]
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای 6 تصویر ظریف در علم تشریح؛ واقف: شاه عباس حسینی به همراه 119 جلد دیگر بر آستانه عبدالعظیم؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج عطف تیماج قرمز، 27گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×24سم [ف: 20 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ دارای ده شکل از اندام انسان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 24گ (19پ-42)، 30 سطر (14×25 )، اندازه: 21×34سم [ف: 16 - 89]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 982ق؛ افتادگی: آغاز؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 78ص (114-191)، 14 سطر (6×12 )، اندازه: 12×17سم [سنا: ف: 1 - 8]
آغاز: برابر؛ انجام: روح حیوانی بدو مقید گردد واین را حالت رابعه خوانند بدوازده روز.
از اول تا خاتمه کتاب؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: 997ق؛ افتادگی: انجام؛ دارای چندین تصویر در تشریح اعضای بدن انسان؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 40گ، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 931]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای هفت شکل و تصویر طبی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 39گ، 21 سطر (12×20 )، اندازه: 19×28سم [ف: 12 - 2667]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ با هشت تصویر؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 30ص (924-953)، 29 سطر (14×22 )، اندازه: 19×29سم [سنا: ف: 1 - 5] 7. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 403
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ با هشت تصویر در تشریح؛ کاغذ: سفید، جلد: پارچه قلم کار گرد تیماج تریاکی، ۲۰گ، ۳۱ سطر( ۱۲×۱۸ )، اندازه: ۱۸×۳۰سم [ سنا: ف: ۱ - ۲۴۴]
آغاز: برابر؛ انجام: در وضع یعنی عضلی که محرک عضو باشد خط: تحریری، بی کا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی : انجام؛ ۳۶ص ( ۳۶-۱ )،۲۳ سطر، اندازه: ۱۴/۵*۲۲سم [ نشریه: ۳ - ۳۳۷]
آغاز: و به تاملی شافی و تعقلی کافی در مخلوقات و مکنونات نظر نماید تا به مقتضای من عرف نفسه فقد عرف ربه قیام نموده باشد بنابراین دستور و المامور معذور
خط: نستعلیق، کا: شهاب الدین، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 15گ (102ر-116ر)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 20 - 229]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده1010ق؛ مصحح، محشی، یادداشتی از میرزا ابوتراب جراح که به سال 1295ق در اصفهان چاهی یافتند که جسدی غول پیکر از آن بیرون آوردند و استخوان های آن را به ظل السلطان نشان دادند و نیز یادداشتی دیگر از همو به سال 1298ق درباره مردن دوازده هزار نفر به مرض طاعون در عتبات و یادداشتی دیگر از او در تگرگ آمدن به اندازه تخم مرغی در 1298ق در کربلا و چند یادداشت تاریخی در تاریخ به حکومت رسیدن یا فوت پادشاهان صفوی؛ واقف: مولانا جمشید، سال 1130ق ؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 42گ (2پ-43ر )، 14 سطر، اندازه: 18/5×25سم[ف: 379 - 20]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1018ق؛ تملک: جلال شاهی رضوی؛ دارای 6 تصویر (بدون تذهیب)؛ 36گ (1-36) [ف: 23 - 542]
بی کا، تا: 1029ق [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین ترکمان، تا: 2 ذیحجه 1038ق؛ اندازه: 19×24سم [نسخه پژوهی: 3 - 99]
آغاز: و ابن زکریا و شیخ ابوعلی سینا عند التحقیق منافات نیست؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد زمان، تا: 12 رجب 1042ق؛ افتادگی:آغاز ؛ واقف: نادرشاه، 1145 ؛ جلد: مقوا با رویه پارچه، 79گ، 16 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 19 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد، تا: دوشنبه 10 محرم 1048ق، جا:
سرای بوسنه؛ تملک: کاظم رشتی ملک الاطباء ؛ کاغذ: فستقی،جلد: رویه ابری، 38گ، 27 سطر، اندازه: 13×20/3سم[ف:2-152]
خط: نستعلیق، کا: شفیع قاری، تا: 1068ق؛ دارای 6 تصویر مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قرمز، 42ص، 34 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 19 - 485]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1990
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 403]
بی کا، تا: 1083ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی و تریاکی، 64ص (252-315)، 23 سطر (10×19 )، اندازه: 19×24سم [سنا: ف: 2 - 79]
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن حاجی محمد، تا: 1090ق؛ با یک سرلوح زرین، مجدول، با شش تصویر تشریح رنگارنگ، با یادداشت 20 جمادی الاول 1151؛ کاغذ ترمه، جلد: میشن یشمی، 27گ، 24 سطر، اندازه: 22×23سم [ف: 2 - 153]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1094ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ واقف: خان بابا مشار، شهریور 1338 ؛ جلد: مقوا، 7گ، 24 سطر، اندازه: 17×25سم[ف: 106 - 19]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2071-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 53]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (از آغاز تا قسمت هایی از مقاله اول را ندارد) ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 27گ (9ر-28ر متن و 28ر-34ر حاشیه )، 19 سطر، اندازه: 16/5×29سم [ف: 23 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای 60 تصویر روشن و بزرگ از اندام درونی انسان و یک تصویر مجدول از تمام بدن انسان؛ کاغذ: متن اصفهانی شکری و حاشیه فرنگی سفید، جلد: گالینگور زرشکی،81ص،26سطر،اندازه: 14×15سم [ف: 19-171]
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 47گ (4پ-50ر )، 16 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [ف:20 -315]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 جمادی الاول 1110ق، حسب خواهش محمد شفیع بن بهاء الدین محمد حسنی؛ مصحح، با علامت بلاغ، دارای تصویرهای متعددی از اسکلت انسان و اعضا و جوارح آن؛ 53گ (1پ-53پ )، 15 سطر [ف ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1117ق؛ افتادگی: انجام؛ 124ص (165-288) [نشریه: 3 - 360]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: شهاب الدین علی علوی، تا: شنبه 11 ذیحجه1170ق؛مجدول،با تصاویر تشریح رنگی؛کاغذ:ترمه، جلد:میشن سیاه، 26گ، 23 سطر، اندازه: 17/1×26/5سم [ف: 2 - 152]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای تصاویر رنگی تشریح؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 79گ، 12 سطر، اندازه: 18/3×29/3سم [ف: 2 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 27گ، 24 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 4 - 94]
آغاز: در شرائین فرمود تعالی شانه و عظم برهانه که ... تألیف ...
اضعف عباد اﷲ الصمد منصور بن محمد بن احمد؛ انجام: و این راحلت رابعه خوانند بدوازده روز تمام شود و بعد از آن مزاج ذکوری و اناثی ظاهر گردد و اعضای اصل.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 122ص (190-311 )، 12 سطر، اندازه: 16×22سم [نشریه: 3 - 345]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (1پ-16ر )، 19 سطر، اندازه: 27/5×18/5سم [ف: 151]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1233ق؛ دارای پنج شکل مربوط به تشریح استخوان ها و غیره؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 11 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 19 - 175]
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن میرزا کوچک طبیب، تا: جمعه 22 شعبان 1236ق، جا: منزل سلیمان خان؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 32گ (1پ-32پ)، اندازه: 21×34سم [ف: 17 - 334]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تنکابنی، تا: 1246ق، جا: اصفهان؛مصحح؛ جلد: معمولی، 27گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [مؤید: 3 - 266]
خط: نستعلیق، کا: حسن بن مهدی جابری اصفهانی، تا: 1247ق؛ جلد: تیماج قرمز، 43گ (250پ-292پ )، 18 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 22 - 30]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن اسداﷲ (شریعتمدار) مازندرانی، تا: ذیحجه 1259ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 20گ (138پ-157ر)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 166]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن اسداﷲ (شریعتمدار) مازندرانی، تا: ذیحجه 1259ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 20گ (138پ-157ر)، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 1 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1261ق؛ دارای پنج تصویر در تشریح استخوانها و غیره؛ واقف: درة السلطنه ملک زاده کوثر، آبان 1326 ؛ کاغذ: شکری، 30گ، اندازه: 20×30سم [ف: 19 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: میرزا نصراﷲ پسر میرزا محمد شفیع خوشنویس، تا: 1261ق، جا: دیه اشنویه، برای عبدالغفور خان؛ دارای سرلوح، مجدول ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 56گ، 22 سطر (12/5×22/5 )، اندازه: 19×30/5سم [ف: 4 - 739]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1263ق؛ 55ص (522-578) [عکسی ف: 1 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1264ق؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ، 23 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 2 - 931]
آغاز: این رساله مشتمل است بر مقدمه و پنج مقاله خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ذیقعده 1265ق؛ مقدمه کتاب را کاتب ننوشته و مصدر است به رساله اوصاف الاشراف و جبر و تفویض و رساله اصطلاحات عبدالرزاق کاشانی؛ واقف: سید محمد باقر مولوی سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 134گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 19 - 108]
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1266ق؛ محشی ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر [سنا: ف: 2 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 15 رجب 1270ق؛ تملک: سید محمد حسینی طبیب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 46گ، 16 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 12 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدی بن هادی بن مهدی، تا: 1272ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای، 33گ (88پ- 120)، 27 سطر (7×16/5 )، اندازه: 11×21سم [ف: 19 - 39]
خط: نسخ، کا: محمد تقی کاشانی بن محمد هاشم انصاری، تا:1275ق؛ دارای سه تصویر بزرگ (تمام صفحه) که تشریح کالبد انسان را نشان می دهد (در کتاب تشریح) ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 47گ (1-47)، 15 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 22 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه جمادی الثانی 1289ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 33گ، 14 سطر، اندازه: 18×22سم [ف مخ:1-448]
آغاز: برابر؛ انجام: این کتاب شریف ... علی اکبر بن سید عبدالحسین بن الصادق سنه 1309
کامل ؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن بنت آقا سید عباس بن سید محمد مجاهد و ابن سید عبدالحسین بن سید محمد صادق بن سید مهدی بن سید منصور، تا: 1309ق، جا: قزوین در منزل سید حسین نوه حاجی سید جواد داماد سید محمد مجاهد؛ واقف: سید باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج، 34گ، 19 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف: 19 - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: و ادراک علومات بود و اﷲ اعلم.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 19گ (249 - 267)، 14 سطر (8×12 )، اندازه: 10×15/5سم [ف: 11 - 2118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ نخودی فرنگی ؛ جلد: مقوا، 56گ، 15 سطر (12/3×23 )، اندازه: 21/5×33سم [ف: 1 - 46]
آغاز: برابر؛ انجام: لیکن این بود تا اشرف محفوظ ترین ورید چون عاملی باشد از او به منزله جنه تا از مصادمات وآفات خارجیه مصون باشد واﷲ اعلم
نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوای آبی عطف تیماج مشکی، 31گ، 16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 931]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ شامل 6 تصویر، مجدول مذهب؛ مهر: «السلطان بن السلطان ناصر الدین شاه قاجار» (مدور)؛ تملک: مرتضی بن محمد علی حکیم؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج عنابی، 26گ، 23 سطر (13×20 )، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 2 - 468]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی عطف میشن مشکی، 18 سطر (12/5×25/5 )، اندازه: 19/5×30سم [ف: 2 - 83]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سه لوحه تشریحی؛ جلد: تیماج مشکی، 38گ (1پ-38ر)، اندازه: 16×25سم [ف: 52]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 25 سطر، اندازه: 21/8×35/1سم [ف: 7 - 419]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ دارای تصویرهایی از عضلات، پیها، عضلات، استخوانها، وریدها، شریانها، چشم و سر، جنین در شکم، و انجام عمل جنسی یک زن و مرد. همه رنگین ؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 11 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 3 - 437]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 39گ (52ر-90ر) [ف: 5 - 671]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعضای حلق و اعضای تنفس و مثانه و ... و قصیب ... و مفصل ساق قدم و مفصل اصابع و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با کاغذ ابری، 7گ، 23 سطر (13×18/5 )، اندازه: 17/5×25سم [ف: 2 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ دارای یک سرلوح و کتیبه مذهب، مجدول، با تصاویر تشریح بدن مربوط به مقالات پنجگانه متن، مصحح؛ تملک: رحیم الحسینی به تاریخ 1275ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 48گ، 15 سطر (8/5×16/5 )، اندازه: 17×27/3سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: 126]
tašrīḥ-ul abdān
علی بخش میرزا قاجار، ۱۲۵۴ قمری
‘alī baxš mīrzā qājār (1838 - )
تاریخ تألیف: 1290ق
وی پس از سالها تحصیل زبان فرانسه و مطالعه
کتاب های علمی به آن زبان، این رساله را از کتابی که «یکی از حکماء ینگی دنیا تألیف نموده» ترجمه کرده و خود نیز چیزهایی بر اصل افزوده است. بنابراین با توجه به اینکه وی در مقدمه خود تصریح دارد که سال ها در تحصیل زبان فرانسه زحمت کشیده، ناچار این کتاب نخست از اصل انگلیسی به فرانسه ترجمه شده و سپس از فرانسه به وسیله علی بخش قاجار به فارسی برگشته است. نام ایالات شهرهای مختلف امریکا در کتاب مکرر آمده است. مترجم در مقدمه می گوید: «این علم (تشریح) معمول اطبای ایران در این زمان نیست بل بالمره متروک ایشان است اما اگر طبیبی در اروپا علم تشریح نداند ... به او رجوع ننمایند. در این کتاب تصاویر دقیقی از اعضاء داخلی بدن انسان هست که ظاهراً از روی اصل رسم کردهاند». دارای «مقدمه» و سی و هفت «باب» است و باب 33 در آداب پرستاری بیماران است و ظاهراً از اضافات مترجم است. (عبدالحسین حائری) آغاز: بسمله، الحمدﷲ خالق الحمد و جاعله و صلی اﷲ علی صاحب لواء الحمد و حامله و اله الطیبین الطاهرین ... و بعد در اثر است که العلم علمان ...
انجام: مرئی دارند فضولی و پر حرفی و دراز نفسی را موقوف دارند.
[نسخه های منزوی 508/1؛ فهرستواره منزوی 3376/5]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ خوش، کا: علی اکبر، تا: شوال 1292ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 238گ، 21 سطر (12×24 )، اندازه: 20×33سم [ف: 3 - 176]
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 155ص (12-166 )، 19 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 19 - 268]
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن علی اکبر خان افشار خرقانی، تا: 7 رجب 1306ق؛ مهر: کتابخانه «جعفر سلطان القرائی» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 68گ (1پ-68ر )، 17 سطر، اندازه: 16×21/5سم[ف: 193 - 20]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 تا اوایل 14ق؛ دارای 81شکل (و یا جای شکل) است جای برخی از این اشکال سفید است اما در شماره گذاری آنها نیز به حساب آورده شده. علاوه بر تصاویر اعضاء بدن، در ص 135 تصویر دو جوان با قلم سیاه نازک کشیده شده که دارای لباسهای مردان فرانسوی در آن زمان هستند (شکل 64-65) ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 206ص، 17سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 19 - 128]
tašrīḥ-ul abdān = k.-ut tašrīḥ
اهدا به: نجیب الدین
دو مقاله است در تشریح اعضاء بنابر رأی جالینوس بدون ذکر منافع آنها، به دستور نجیب الدین به جهت فرزندش، تألیف شده است. مقاله اول در تشریح اعضاء بسیط، دوم در تشریح مرکب.
برخی آن را از خواجه طوسی دانسته اند و نجیب الدین را گویا همانکه خواجه رساله تولا و تبرا را به نامش ساخته دانسته اند.
آغاز: بسمله، اما بعد حمداﷲ و الاعتراف بالعجز ... فقد صدرت الاشارة المطاعة عمن ... فی مدارج ذروة المجد نجیب الملة و الدین ... الی ان اکتب لفلذة کبده ... رشیدا ... ما یسهل تناوله من علم تشریح الاعضاء البسیطة و المرکبة علی الوجه الذی استقر علیه رای جالینوس ... و جعلة مقالتین المقالة الاولی فی تشریح الاعضاء البسیطة، الثانیة فی تشریح الاعضاء المرکبة انجام: خالصاً سایغا للشاریین فتبارک اﷲ الحسن الخالقین و ارحم الراحمین و هذا آخر ما وعدنا ذکره و الحمدالله رب العالمین ...
خصوصاً علی ... و آله و صحبه اجمعین.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شاه علوی، تا: پنج شنبه 23 صفر 829ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 42گ (82پ-123پ)، قطع: ربعی[ف: 15- 4104 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن حسین بن تاج الدین علی بن حسین بیرجندی قهستانی، تا: شب چهارشنبه 3 جمادی الاول 845ق؛ جلد: تیماج قرمز، 43گ (1پ-43پ)، 19 سطر، اندازه:10/5×17/5سم [ف: 5 - 348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: صدرالدین محمد خوبی، تا: 1010ق؛ تملک: فرزند آخوند مولا علی نوری مورخ 1285؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قرمز عطف مشکی، 64ص، 20 سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 10 - 1943]
آغاز و انجام: برابرخط:نسخ،کا: حسینی، تا: آغاز قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 107گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×15/3سم [ف: 1-104]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حسن علی، تا: 15 جمادی الاول 1223ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 104گ، 11 سطر، اندازه: 10/3×15سم [ف: 1 - 104]
tašrīḥ-ul abdān
رساله ای است عرفانی.
[فهرستواره منزوی 108/6]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4389/6
آغاز: بسمله. بدانکه اول چیزی که حق تعالی بیافرید عقل کل بود؛ انجام: جاودانه در عذاب مانیم العیاذ باﷲ من غضب اﷲ تعالی
خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد تقی لاری، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (41-50)، 14 سطر (8×14 )، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 3353]
tašrīḥ-ul usūl
تبریزی، محمد حسن بن محمد باقر، - ۱۳۳۷ قمری
tabrīzī, mohammad hasan ebn-e mohammad bāqer ( - 1919)
تاریخ تألیف: جمعه 7 محرم 1295ق؛ محل تألیف: نجف اشرف متن متوسطی است در قواعد اصول فقه با عناوین «تشریح، تشریح» با استفاده مؤلف از مطالب درسی استادش ملا علی نهاوندی، با استدلال مختصر و بدون رد و ایرادهای مفصل. در الذریعه دو کتاببه نام « تشریح الاصول» از نهاوندی معرفی شده (صغیر و کبیر )، و همچنین دو کتاب به همین نام از میرزا حسن آقا تبریزی و سید نورالدین شیرازی دانسته شده، باید در انتساب رساله دقت شود.
از نسخه های زیر دو نسخه گلپایگانی و مدرسه آیة اﷲ خوئی در آغاز و انجام با نسخه های «تشریح الاصول الصغیر» نهاوندی همانندند، و تاریخ تألیف ذکر شده در نسخه اول ملی شیراز با تاریخ تألیف کتاب نهاوندی یکسان است و آخرین نسخه که آن هم از کتابخانه ملی شیراز است در انجام با تشریح الاصول الکبیر نهاوندی هماهنگ است. از این رو، به احتمال قوی تمامی نسخه های زیر نیز به تشریح الاصول (صغیر یا کبیر) نهاوندی تعلق دارند و به اشتباه به تبریزی نسبت داده شده اند.
[الذریعة 185/4]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام علی خیر خلقه و اشرف انبیائه محمد و آله الطاهرین؛ انجام:قدفرغ عن تسوید ها مؤلفه الحقیر الفقیر الی رحمه ربه الصمد الغنی فی یوم الجمعه سابع ایام شهر محرم الحرام من شهور السنه 1295 - الخامسه و التسعین من الماه الثالثه من الالف الثانی من الهجره النبویه جلد اول؛ خط: شکسته، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 7 محرم 1295ق، جا: نجف اشرف؛ محشی، نام مؤلف را در یادداشتی که پشت کتاب چسبانیده شده نوشته اند؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا، 70گ، 12 سطر (9×15 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 106]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... تشریح لا اشکال فی کون صیغة الامر حقیقة فی الطلب مجازاً فی غیره
خط: نسخ، کا: محمد صادق بن محمد تبریزی (میرزا صادق آقا تبریزی )، تا: چهارشنبه 24 ذیقعده 1295ق؛ جلد: تیماج قرمز، 39گ (1پ-39ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 39]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1523/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 340]
آغاز: بسمله، حمد له ... تشریح لا اشکال فی کون صیغة الامر حقیقة فی الطلب مجازاً فی غیره و القول بالخلاف شاذ ضعیف؛ انجام: فانه لامانع من نصب العقاب علی الاتیان بالمطلق و الاتیان بالمقید کما انه لا مانع من نصب الثواب علی ترک المطلق و ترک المقید هذا آخر ما اردنا ذکره و تحریره فی هذه الوجیزة من مباحث الالفاظ من علم الاصول و نسئل اﷲ الذی وفقنا ...
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 11 رجب 1302ق، جا: نجف اشرف؛ تملک: محمد علی بن کاظم؛ جلد: تیماج سرخ، 27گ، 22-24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 39]
آغاز: بسمله، القول فی الواجب المطلق و المشروط - تشریح الواجب ینقسم الی مطلق و مشروط؛ انجام: بعدم کون المتعارضین حجه و یخرج غیر الاعلم عن تحت العموم و الله العالم تمت النسخه الشریفه ...
در فهرست با عنوان جلد دوم تشریح الاصول تبریزی معرفی شده است، اما انجام آن با انجام تشریح الاصول الکبیر نهاوندی هماهنگ است؛ خط: نسخ، بی کا، تا : ۲۴ رمضان ۱۳۱۱ ؛ق کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، ۲۱۲گ، ۱۵ سطر (۷×۱۱ )، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ف: ۱ - ۳۵۲]
tašrīḥ-ul usūl-iṣ ṣaġīr
نهاوندی نجفی، علی بن فتح الله، - ۱۳۲۲ قمری
nahāvandī najafī, ‘alī ebn-e fath-ol-lāh ( - 1904)
تاریخ تألیف: 1295ق؛ نجف اشرف
در قواعد اصولی همراه با استدلال مختصر و به دور از مناقشات طولانی با عناوین «تشریح، تشریح». مؤلف که شاگردان شیخ مرتضی انصاری می باشد، سپس کتاب دیگری در اصول فقه با نام «تشریح الاصول الکبیر» به رشته تحریر درآورده است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام علی خیر خلقه ...، تشریح: لا اشکال فی کون صیغه الامر حقیقه فی الطلب مجازا فی غیره و القول بالخلا شاذ ضعیف لاینبغی ...
انجام:علی ترک المطلق و ترک المقید. هذا آخر ما اردنا ذکره و تحریره فی هذه الوجیزه
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1312ق ،. رحلی [الذریعة 185/4؛ اعیان الشیعه 301/8؛ مشار عربی ص 185]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1295ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ تملک: محمد موسوی جزائری به سال 1367ق در نجف اشرف؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 28گ (2پ-29پ )، 23سطر (11×16 )، اندازه: 15×23سم [ف: 16- 145]
خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمد بن محمود حسینی تهرانی، تا: ذیقعده 1296ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن مشکی، اندازه: 16×24/5سم [ف: 16 - 436]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهدی بن حسین حسینی، تا: 1297ق، جا: سامرا؛ ضمیمه نسخه ش 15248 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره شکری، جلد:میشن زرشکی،22گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 437]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی، تا: جمادی الاول ۱۲۹۷ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، ۲۵گ ( ۱۹ر۴۳-ر )، ۲۳سطر، اندازه: ۱۱/۵×۱۷سم [ف: ۳۷ - ۵۷۲]
آغاز و انجام: برابر
از صیغه امر تا آخر مبحث مطلق و مقید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن۱۳؛ کتاب از نسخه محرر حاج محمد نهاوندی مورخ ۱۲ رمضان ۱۲۹۶ استنساخ و با آن مقابله شده است؛ محشی از مؤلف؛ اوقف : مشهدی نجفقلی، آذر ۱۳۴۰؛ کاغذ: فرنگی آهاری شکری، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، ۳۹گ، ۲۰ سطر، اندازه: ۱۵*۲۱سم
[ف: 16 - 67]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 72گ، 11 سطر (6×10 )، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 236]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... تشریح فی المنطوق و المفهوم و اعلم ان للمتن تقسیمات باعتبارات مختلفة، من جملتها تقسیمه بلحاظ المنطوقیة و المفهومیة؛ انجام:فان قلت لایکفی فی صیرورة المدلولین امرا واحدا بسیطا، کون احدهما عرضا و الآخر ذاتا فانهما بعد الانفهام من الدالین یتصور بتصور واحد و ثانیا بخشی از تشریح الاصول مؤلف است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا:عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی، تا: اواخر قرن 13، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 19گ (43پ- 61ر )، 20 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 37 - 573]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست ذکر نشده و به قرینه آغاز آن به دست آمد؛ خط: نسخ، کا: ابوتراب فرزند مصنف، تا: 23 صفر1310ق؛ تملک: محمد باقر فقیه مرتضوی فرزند سید محمد مجتهد اردبیلی خلخالی به تاریخ 1349 در قم ؛ جلد: تیماج قرمز، 63گ، 12 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 79]
آغاز و انجام: برابرنام مؤلف در فهرست نیامده و به قرینه آغاز آن به دست آمد؛ خط: نستعلیق،
بی کا، تا: رجب 1312ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 45گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 13 - 282]
آغاز: بسمله وبه ثقتی و استعانتی تشریح الدلالة کون الشئ بحیث متی فهم فهم منه شئ آخر و الشئ الاول هو الدال و الثانی هو المدلول؛ انجام: برابر خط: نستعلیق شکسته، کا: محمدبن علی نظر علی باکوئی، تا: یک شنبه آخر شعبان 1315 (جلد اول) و یکشنبه 5 صفر 1316 (جلد دوم )، جا: نجف اشرف ؛ از روی نسخه ای که از روی نسخه اصل تحریر شده، استنساخ شده و استنساخ در زنده بودن مؤلف صورت گرفته؛ جلد: تیماج مشکی، 125گ، 14 -19 سطر، اندازه:16×21سم [ف: 2 - 932]
آغاز: برابر؛ انجام: قد ذکرنا فیما سبق ان للارادة مرتبتین مرتبة الثانیة وهی فیما اذا کان المرید غیر قادر علی ایجاد الفعل ومرتبة الفعلیة وهی متحققة بقدرة المرید علی الفعل فاذا حصل تلک المرتبة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای،71گ،14سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 932]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ محشی با عنوان «منه» و «منه دام ظله»، مصحح؛ تملک: علی زنجانی؛ جلد: تیماج سرخ، 70گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف مخ: 1 - 127]
tašrīh-e osūl-e fannī-ye lokomovtīv-e boxār
مجذوب، ذبیح اﷲ، ق14 قمری
majzūb, zabīh-ol-lāh ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1316ش
در این کتاب به تفصیل درباره خصوصیات وسایط بارکش راه آهن و شناسایی و ساختمان لکوموتیو بخار بررسی شده است، همراه اشکال و جداول بسیار از مؤلف. به نظر می رسد که این جزوه مجموعه ای از اوراق درسی در هنرستان بوده است که توسط هنرآموز جمع آوری و تجلید شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11969
آغاز: تعریف و خصوصیات وسائط بارکش راه آهن، هر عرابه که روی ریل حرکت کند جزو وسائط نقلیه راه آ هن محسوب می گردد؛ انجام: طول خروج میله پیستون سیلندر ترمز در تندر
200 میلیمتر است.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1316ش؛ تملک: «سید حسین ماهوتچی» با تاریخ 1316/4/18ش؛ دارای اشکال طراحی شده لوکوموتیو و دستگاه های دیگر مربوطه به قطار، مجدول؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مشمعی قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 158گ، 24 سطر (20×27 )، اندازه: 22×33سم [ف: 30 - 287]
tašrīḥ-ul usūl-il kabīr
نهاوندی نجفی، علی بن فتح اﷲ، - 1322 قمری
nahāvandī najafī, ‘alī ebn-e fath-ol-lāh ( - 1904)
کتابی است مفصل در این موضوع که با عناوین «تشریح» مرتب شده و مصدر است به «مقدمة فیما یتعلق بالارادة و فیها مطالب الاول فی بیان حقیقتها و اختلفوا فیها علی ثلثة الاول انها الاعتقاد بالنفع مطل- و الثانی انها صفة نفسانیة غیر الاعتقاد و الثالث التفصیل بین ارادة اﷲ و بین ارادة غیره». مؤلف بعد از خطبه نگاشته است که پس از استخراج ابواب از شرایع: «التفت الی مسألة الطلب و الارادة و لاحظت ترتب نوع مسائل الفقه و الاصول علیها فاجتهدت فی تنقیحها بما لم یسبقنی الیه احد و فرعت علیها جل
المسائل تفصیلا و کتبت مجملها فی التشریح الاول و فصلتها فی التشریح الثانی و درست فیها جماعة من الافاضل الا أن رعشه یدی عاقتنی عن الکتابة فی تفریع جمیع المسائل». هر مبحث کتاب دارای خطبه مختصر مستقلی است. مؤلف شاگرد شیخ انصاری بوده ابتدا «تشریح الاصول الصغیر» را تألیف کرد که شامل مباحث طلب و اراده است تا آخر مطلق و مقید.
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ المرید المدرک الکاره العلیم الجاعل للاحکام فی محلها بوفق العدل و الصواب ... فیقول العبد ... علی بن فتح اﷲ النهاوندی ... لما رایت ان المسائل الاصولیة ... انجام:لان العقل یحکم بعدم کون المتعارضین حجة و یخرج غیر الاعلم عن تحت العموم و اﷲ العالم چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1316، وزیری، 292ص
[الذریعة 185/4]
آغاز: برابر؛ انجام: معنی معقول الابعد فرض مبانی غیر معقوله لامال لذکرها و ذکر محالیتها
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 جمادی الاول 1312ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 231گ، 15 سطر (7×11 )، اندازه:10×14/5سم [ف: 1 - 353]
آغاز: تشریح لا اشکال فی کون صیغة الامر حقیقة فی طلب مجازا فی غیره؛ انجام: برابر
از مبحث اوامر تا آخر. آغاز آن با آغاز تشریح الاصول الصغیر هماهنگ است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن گروسی، تا: 1314ق، واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405 ؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه، 94گ، 22 سطر، اندازه: 15/5×20/7سم [ف: 16 - 67]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی اکبر زرقانی شیرازی، تا: 10 ذیقعده 1314 تا 18 ربیع الاول 1315، جا: نجف اشرف ؛ واقف: روح الایمان ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج عنابی، 143گ، 26 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: نعم الثمرة بینهما و بین القول بتعلق الطلب بالطبیعه من حیث هی لعلها تظهر فی اجتماع الامر والنهی جلد اول و دوم (از طلب واراده شروع می شود )؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1315ق (از روی نسخه مبیضه مصنف و در عصر مؤلف)؛ مصحح؛ جلد: گالینگور مشکی، 189گ، 18-20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 933]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن علی بن علی، تا: جمعه 1 جمادی الاول 1320ق؛ 261گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن احمد بن احمد، تا: 1324ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 173گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 382]
آغاز: برابر؛ انجام: التی هی مدلول الایجاب و القبول و لوجه تسمیة هاتین الارادتین تراضیاً مقام آخر قد طال الکلام فی غیر محله.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، با علامت بلاغ مقابله از محمد حسین دارد، محشی با نشان «منه »؛ جلد: تیماج سرخ، 150گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 933]
tašrīh-e a‘sāb
دکتر طلوزان، 1820 - 1898 میلادی
doktor tolūzān (1820 - 1898)
در تشریح عصب های مختلف اعضای بدن انسانی و از کتاب های درسی دارالفنون ناصری می باشد.
همدان؛ دانشگاه بوعلی؛ شماره نسخه: 301
آغاز: تشریح ماده عصبی بطریق کلیه دو عضوند که اصل و مبدأند
خط: نستعلیق، کا: علی نصرت قوچانی (نصرت الملک )، تا: چهارشنبه 20 محرم 1293ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 169گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 163]
tašrīh-e a‘sāb
شاید جزو بیست باب از تشریح پولاک باشد.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6444/2
آغاز: بسمله و به نستعین، آناتومی سیستم ... تشریح ماده عصبیه جزء اول در بیان این ماده بطریق کلی ماده عصبیه مرکب است از دو آلت اصل یکی؛ انجام: در نخاع یا بصل او ... باصره یا حرم مخطط است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه محرم 1292ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 90گ (121پ-210ر )، اندازه: 17×21/4سم [ف: 9 - 393]
tašrīh-e a‘sāb-e demāqī
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی،1234؟-1298قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819-1881)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/9
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 9 - 195]
» تشریح الاعضاء ← تشریح الوجود
tašrīḥ-ul a‘ḍā’
قرشی، علی بن محمد
qorašī, ‘alī ebn-e mohammad
رساله ای مختصر در معرفی اعضای انسانی دو «قسم»: اعضاء مرکبه و اعضاء مفرده. در آغاز کتاب از اعضاء مرکبه سخن رفته پس از آن اعضاء مفرده را برمی شمارد. دنباله تشریح دستورات پزشکی پراکنده بسیاری است گویا از اصل رساله نباشد و از گفته های حکما انتخاب شده است.
مشهد ؛ میبدی؛ شماره نسخه: 100/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... ذکر تشریح الأعضاء و ترکیب بدن الانسان، و من الأعضاء المنفردة و الأعضاء المرکبة
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 62گ (1پ-62ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 94]
’tašrīh-e a‘zā
کتابی است در تشریح اعضای بدن و غدد موجود.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1291/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوظ و السلام علی خیر خلقه محمد و آله؛ انجام:و هم قبل از خروج چنین خارج شده مجرا را لین و لغزنده سازد تا به آسانی طفل خارج شود خط: نستعلیق، کا: عبدالمجید، تا: 10 ذیحجه 1325ق؛ جلد: تیماج مشکی، 36گ (120پ-155ر )، 13سطر، اندازه: 11×17/5سم [مؤید:3 - 244]
tašrīh-u a‘zā’-il badan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 383/4-طباطبائی
آغاز: بسمله و هذا تشریح اجزاء البدن فاولا نقدم العین من الاول فهوه معین فی التقدم اعلم ان العین مع هذا الصفه التی یبدولها فی بادی النظر مرکبه من ماته و اربعه عشر عضوا؛ انجام: الثانی انالماء یجعل فی القدح الی ناحیه بعیدة عن البقیه.
مؤلف نخست به تشریح چشم پرداخته؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (199پ-200پ )، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 22 - 138]
tašrīḥ-ul a‘ḍā’-il mufrada
ابن نفیس، علی بن ابی الحزم، ۶۰۷ - ۶۸۷ قمری
ebn-e nafīs, ‘alī ebn-e ab-el-hazm (1211 - 1289)
وابسته به : القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (۳۷۰-۴۲۸ق)
شرحی است بر دو کتاب اول و دوم قانون ابن سینا. در الذریعه زیر مدخل القانون آمده است که ابن نفیس شرحی بسیار مفصل بر قانون دارد در 20 جلد که نه متداول و نه مطبوع است. شارح، تعریف صور اعضای باطنه و اوضاع آن بیشتر بر گفته های پیشینیان خصوصا جالینوس، و در بیان منافع هر کدام از اعضا بر مقتضای تفحص و تحقیق (بدون لحاظ توافق یا تخالف آن با رأی پیشینیان) اعتماد نموده است. مقدمه کتاب در 5 مبحث و مطالب کتاب با عنوان «قال الشیخ الرئیس، الشرح» نگاشته شده است. این کتاب را محمد بن محمود آملی صاحب نفایس الفنون (- 753) شرح نموده است.
آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام الاوحد ... و بعد حمداﷲ و الصلوه علی انبیائه و رسله فان قصدنا الان ایراد ما تیسر لنا من المباحث علی کلام الشیخ الرئیس ... و ذلک لیکون الکلام فی التشریح جمیعه منظوما و قد صدنا عن مباشره التشریح ...
انجام: کل ذلک انما هو لتفهیم المتعلم و تقرب الامر الیه فی التصور و اما فی الحقیقه ... و لا یعجزه امر و هو الخالق تعالی وحده. هذا آخره
[کتابشناسی نسخه های پزشکی ص 73؛ کشف الظنون 1312/3؛ اکتفا القنوع: ص 224]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن سلطان محمد، تا: 982ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج سیاه، 267گ، 21 سطر (6×12/5)، اندازه:11×21سم [ف: 16 - 19]
آغاز: قال الشیخ الاوحد العلامة ابوالحسن علاء الدین علی بن ابی الحزم القرشی رحمه اﷲ و بعد (چند صفحه از محبث اول افتاده است )؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین قد وقع الفراغ من تنمیق و ترقیم تشریح الابدان فی دار السلطنة اصفهان علی ید احقر الخلیقة
بل لاشییء فی الحقیقة محمد حسن بن محمد رحیم الخوئی غفراﷲ له ... سنه 124.
خط: رقاع، کا: محمد حسن بن محمدرحیم خوئی، تا: 1240ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 55گ، 21 سطر (8×14)، اندازه: 15×20سم [ف: 13 - 187]
آغازو انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن مهدی شیرازی، تا: 1330ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 228گ، 16 سطر (10×15 )، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 40]
tašrīḥ-ul a‘ḍā’-il mufrada wa-l murakkaba
عناوین مورد بحث در این رساله: عظام، غدد، شریانات، اورده، غشاء، لحم، جلد، عصب، وتر، رباط، تقسیم حرکات المفصل. از دیباجه استفاده می شود که کتاب دارای فصولی است اما در نسخه حاضر عنوان فصل دیده نمی شود. مؤلف رساله از رساله دیگرش «فی ان لعظام لاحس لها» که در آن بر علامه (ظاهراً قطب الدین شیرازی) اعتراضاتی وارد کرده، یاد می کند و در این رساله نیز بر وی اعتراضاتی بسیار دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 383/3-طباطبائی
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذی خلق عبیده و الاماء من الطین و الماء بعد ما خلخلها و مزجها بالنار و الهواء ثم درج فی الکل منزلا به شیئا من جوهر السماء ... وفقنی اللهم علی تشریح الاعضاء المفردة و المرکبه بفصول مرتبه مبوبه ثم علی شرح امزجتها الاصلیه و العرضیه و بیان اسبابها الصحیه و المرضیه و علاماتها و سایر ما یندرج فی الجزء العملی من الطب و اتفق علیه اصحاب اللب بحرمة من انا ساکن حضرته و ملتثم بتراب عتبته مامن الذریة الطاهره علیه و علیهم منک الصلوات المتواتره و التحیات المتکاثره ... اول البسائط العظم؛ انجام: فانها فیها مفاصل غیر مؤلفة الالتحام اتصال لا یمکن معه الحرکه.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (187-199ر )، 21 سطر، اندازه: 12×18سم[ف: 22 - 137]
tašrīh-ol a‘māl = pargār-e motanāsebe = tašrīh dar pargār-e motanāsebe = ma‘ārej-os samā’
مشهدی حسینی، عنایت الله بن محمد زمان ق، ۱۱ قمری
mašhadī-ye hoseynī, ‘enāyat-ol-lāh ebn-e mohammad zamān ( - 17c)
تاریخ تألیف: قرن 11
در تشریح و تعریف پرگار متناسبه و کیفیت عمل به آن؛ در یک «مقدمه» و شش «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه: در تعریف پرگار متناسبه و معرفت خطوط و علامات منقوش در آن؛ مقاله 1. عمل پرگار از خط جیوب، در بیست و سه فصل؛ 2. عمل پرگار متناسبه از خط متساوی، در چهار عمل؛ 3. عمل از خطوط اوتار در پرگار متناسبه، در پانزده فصل؛ 4. عمل کردن از خط مسطحات؛ 5. عملکردن از خط مجسمات؛ 6. اعمال خط معدنیات؛ خاتمه: در بیان استخراج خط نصف النهار باعمال پرگار متناسبه. در نسخه شماره 5266 کتابخانه آستان قدس نام مؤلف را محو کردهاند و حواشی آن به خط قاسم علی قاینی است و مؤلف جلد سوم فهرست آستان قدس احتمال داده است که از عبدالعلی بیرجندی (- 934) یا غیاث الدین جمشید کاشانی (- 841) هجری باشد. ولی در فهرست مؤلفات این دو دانشمند چنین اثری ذکر نشده است، فقط در کتاب تاریخ نظم و نثر در ایران (1.384-385) این رساله در شمار آثار بیرجندی ثبت شده است و می توان احتمال داد که این اشتباه از جلد سوم فهرست رضوی به آن کتاب راه یافته باشد. در رساله «صبح و شفق» مولانا محمد زمان مشهدی آمده که حقیر رساله ای در پرگار متناسبه قلمی نموده و در آن بعض خطوط را ذکر کرده و در «تحفه سلیمانی» خود نیز همین را متذکر شده است و به ظن قوی مصنف این رساله همان مولانا محمد زمان مشهدی که در قرن یازدهم می زیسته است. از تحریر دیگری در 1 «مقدمه» و 3 «مقاله »و 1 «خاتمه» آن یاد شده است.
آغاز: 1: بسمله، شکر و سپاس بیقیاس خالص را که پرگار آفرینش فلک دوار به قبضه قدرت اوست و ستایش بی آلایش صانعی را که خطوط و سطوح محیط مسطحات و محسیات اجرام و اجسام سفلی ... اما بعد بر ضمایر زاکیه ارباب دانش مخفی نماند که خردمندان ذوی البصیره آلتی تعیین نموده اند مسمی بر پرگار متناسبه که استخراج می شود از خطوط و نقاط او که بعد ازین مشروح می گردد اول اعمال غریبه حسابیه و معلوم می گردد مجهولات عددیه از معلومات ...
2: بسمله، در تعریف پرگار متناسبه و شناختن خطوط و نقاط و علامات که در او منقوش است پرگار متناسبه آلت مربع مستطیلی است مشتمل بر دو مسطره انجام: سمت قبله و هو المطلوب و صورت دایره اینست، یک دایره و یک جدول آخرین کلمات جدول اینست: «افقی». جزء مال، جزء شی، واحد، شی، مال، مقسوم.
[نسخه های منزوی 152؛ فهرستواره منزوی 2631/4]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: هاشم منجم باشی در 1031؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 80گ، 15
سطر (8×13 )، اندازه: 12×20سم [سنا: ف: 1 - 4]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
در فهرستواره 2631/4 نسبت این نسخه را به مشهدی اسطرلابی به صورت تردید آورده است ؛ خط: نسخ، کا: محمد طاهر حسینی، تا: 22 جمادی الاول 1067ق ؛ واقف : آقا زین العابدین، 1166ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: پارچه ای، 154گ، 17 سطر (5/2×11/5 )، اندازه: 9/7×16/7سم [ف: 8 - 88]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با اشکال و دوایر هندسی ؛ کاغذ: اصفهانی شکری آهاردار نسبتاً ضخیم، جلد: تیماج سرخ ترنجدار، 180ص، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 1333]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از داود الحسینی؛ کاغذ:نوعی ترمه، جلد: تیماج عنابی، 228ص (23-250)، 17 سطر (5×11 )، اندازه: 10/5×15/7سم [ف: 8 - 400]
آغاز: برابر1؛ انجام: برابرخط: نستعلیق شکسته، کا: محبعلی یکانلو، تا: 1262ق، جا: نیاوران تهران ؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج، اندازه: 14×21/5سم[ف: 190 - 10]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 9 ذیقعده 1269ق؛ مهر: کاشف الملک؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 287]
آغاز: برابر2؛ انجام: اوزع است که ارتفاع مرتفع مطلوب است در یک مقدمه و سه مقاله و یک خاتمه ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 9 ذیقعده 1269ق؛ محشی از کاتب نسخه؛ مهر: کاشف الملک؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 287]
خط: نستعلیق، کا: عبداله، تا: جمعه 10 رجب 1276ق، جا: تهران؛ با یک حاشیه به خط خود محشی محمد علی ؛ کاغذ: سفید، جلد:تیماج حنایی، 113ص (1-113)، 17 سطر (7×14 )، اندازه:15×21سم [سنا: ف: 1 - 318]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1756-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 25]
آغاز: (این دیباچه را ندارد) بسمله مقدمه در تعریف پرگار متناسبه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید حسین ساوجی، تا: 1284ق؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 61گ (1-61ر )، 20 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 22 - 124]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: میرسیدیحیی، تا: 1308ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج جگری، اندازه: 14/4×25/3سم [ف: 10 - 114]
آغاز: برابر2؛ انجام: حد کردیم 75 ذرع است که ارتفاع مرتفع مطلوب است نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: میر سید یحیی، تا: 1308ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج جگری، اندازه: 14/4×25/3سم [ف: 10 - 114]
آغاز: برابر2؛ انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج حنایی، 66گ (6پ -71پ )، 19 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 3 - 438]
tašrīḥ-ul aflāk
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تألیف: قرن 11
رساله ای در هیئت قدیم و مشتمل بر یک «مقدمه» و پنج «فصل« و یک «خاتمه« است: مقدمة العالم الجسمانی کرة منضدة من ثلث عشرة کرة اعلاها الاطلس الخ؛ فصل 1. الدوائر العظام و الصغار؛ 2. صور افلاک السبع السیارة؛ 3. الحرکات و ما یتبعها الفلک التاسع؛ 4. فی ما یتعلق بالارض و اختلاف بقاعها؛ 5.الصبح و الشفق؛ خاتمة فی استخراج خط نصف النهار و سمت القبلة بالدائرة الهندیة. چهار حاشیه آن در الذریعه (ج6 شماره 186 تا 189) و شروح بسیاری از آن در الذریعه (ج4 ص 186 تا 187 و ج13 ص 146تا 149) یاد شده است.
آغاز: بسمله، ربنا ما خلقت هذا باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار و اجعلنا من المتفکرین فی خلق السموات و الارض و اختلاف اللیل و النهار ...
انجام: فظل القیاس ح خط سمت القبلة و هی الی خلاف جهة الظل هذا ما غفلت عنه عوایق الزمان و لم یتنبه له طوارق الحدثان
الحمد ﷲ رب العالمین والصلوة والسلام علی محمد وآله اجمعین اولاً وآخراً.
چاپ: مشار عربی 185و 186؛ معجم المطبوعات 2: 1263 ؛ تهران، سنگی، 1276، خشتی، 10ص؛ ایران، سنگی، 1300، وزیری، 11ص
[الذریعة 185/4-187 و 186 و39/6 و146/13 و149؛ ریحانة الأدب 308/3 و 301/3؛ معجم المطبوعات 2: 1263؛ مشترک پاکستان 195/1-201؛ علم الفلک عباس عزاوی (مجله دمشق سال 29 جزء 3 )؛ علم الفلک فی العراق عزاوی (مجله مجمع العلمی العربی دمشق) 403/29؛ بروکلمان 415/2؛ کشف الحجب 123؛ ایضاح المکنون 290/1؛ مکتبة امیرالمومنین 225/1؛ معجم المؤلفین 242/9؛ کتابشناسی شیخ بهائی ص176-202؛ دنا 1191/2-1197]
شرح و حواشی:
1- شرح تشریح الافلاک؛ شریف کاشانی، فضل اﷲ بن محمد (-11)
2- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی طباطبائی، محمد اشرف بن حبیب اﷲ ( -11)
3- قانون الادراک = نهایة الادراک = برهان الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ تنکابنی، محمد کاظم بن عبدالعلی (-11) 4- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی خلخالی، علی بن محمد (-11)
5- حاشیة تشریح الافلاک = تعلیقه تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
6- شرح تشریح الافلاک؛ کاشانی، مرتضی بن محمد مؤمن (-1083)
7- تشریح الافلاک (ترجمه)؛ عابد اردبیلی، محمد بن احمد (-12)
8- تفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک؛ حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق (-12)
9- معارج الاملاک الی تشریح الافلاک؛ حویزی، فرج اﷲ بن محمد (1100-)
10- شرح تشریح الافلاک؛ سهارنپوری، عصمة اﷲ بن اعظم (-1100)
11- التصریح فی شرح التشریح؛ مهندس لاهوری، امام الدین بن لطف اﷲ (1066-1145)
12- ترشیح الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ کردی، ابراهیم بن حیدر (-1151)
13- نهایة الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ خلخالی، محمد صالح بن محمد سعید (1095-1175)
14- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی موصلی، عبداﷲ بن فخرالدین (- 1188 )
15- شرح تشریح الافلاک؛ ارومی، حسن بن محمد ولی (-13)
16- لب الفن؛ غریفی، علی بن محمد (-13)
17- شرح تشریح الافلاک؛ حسینی، ابوالحسن بن محمد ( -14)
18- شرح تشریح الأفلاک؛ ساوجبلاغی، عبدالرحمن (-14)
19- شرح تشریح الافلاک؛ اصطهباناتی، ابوالحسن بن اسماعیل (1338-1250)
20- حاشیة تشریح الافلاک؛ مردوخی، عمر بن محمد امین (1302- 1355)
21- التکملة فی شرح تشریح الافلاک؛ محمد بن هاشم بن محسن
22- شرح تشریح الافلاک؛ عاملی، احمد بن حسن
23- معراج الادراک فی شرح تشریح الافلاک؛ البانی، محمد باقر بن محمود
24- شرح تشریح الافلاک
25- حاشیة تشریح الافلاک (دو حاشیه ناشناس)
26- تشریح الافلاک (ترجمه)
خط: نسخ، کا: عبدالفتاح بن مسعود شریف، تا: سه شنبه 11 ربیع الثانی 986ق، برای سید سعید؛ مهر: شیخ بهائی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن سیاه، 22گ 9 ، سطر، اندازه: 11/7×17/2سم [ف: 1 - 104]
کا: محمد امین بن احمد، تا: با تاریخ محرم 997ق (کتاب سوم دارای تاریخ غره محرم 997 می باشد که گویا تاریخ نسخه اصل بوده) ؛ جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قهوه ای، 9گ (85پ-93ر)، اندازه: 9×18سم [ف: 18 - 36]
آغاز: برابر؛ انجام: و سمت القبله بالدائرة الهندیة تستوی الارض بالکوینا أو غیرها من الآلات و ترسم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ 14گ (63پ-76ر )، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 383]
آغاز: برابر؛ انجام: و سمت القبله بالدائرة الهندیة تستوی الارض بالکوینا أو غیرها من الآلات و ترسم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی با نشان «منه سلمه اﷲ »؛ تملک: سید محمد بن محمد بن محمد بن ابی الحسن حسنی، علی نقی بن باقر مشهدی؛ یادداشتی به سال 1099 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23گ (94پ-116ر)، 11 سطر، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 383]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن ملک محمد، تا: قرن 11؛ محشی؛ واقف: نایینی ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای، 8گ، 19 سطر، اندازه: 12/7×19/3سم [ف: 8 - 90]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با اشکال هندسی، مجدول، دارای سرلوح زرین زیبا؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (2پ-25ر) 8 ، سطر، اندازه: 10×16/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 177]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه غفراﷲ ؛ کاغذ:
اصفهانی، جلد: مقوایی، 17گ (16ر-32ر)، 10 سطر (6/5×13/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 346]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج خرمایی، 17ص (113-129 )، 16 سطر، اندازه:10×16سم [ف: 66]
آغاز: برابر؛ انجام: موضع المرئی فی أجزاء الحجرظ ثم أدر العنکبوت بقدر ما بین خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: شرقی، 9گ (1-9 )، 15 سطر، اندازه: 6/5×12/5سم [ف: 31 - 422]
خط: نسخ، کا: هاشم بن کرم اﷲ جزائری، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه »، «صدرالدین»؛ 3ص (73-75) [ف: 11 - 679]
خط: نسخ، کا: عاشور بن محمود، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف مشکی، 21 سطر (8×14 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 414]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: 11 - 946]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 237]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج مشکی جدید، 7گ (1پ-7ر )، 21 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 20 - 212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضی الدین محمد تونی، تا: رمضان 1008ق، جا:
هرات ؛ محشی با عبارت «منه دام ظله» و «منه سلمه اﷲ»؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛کاغذ: طغرایی، 19گ 9 ، سطر (7/4×14/5 )، اندازه: 16/5×26/6سم [ف: 8 - 89]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 19 رمضان1012ق، جا: مشهد ؛ جلد: تیماج مشکی، 26گ (1پ-26ر)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2- 7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد امین بن رحمة اﷲ، تا: 1015ق؛ جلد: تیماج عنابی با ترنج، 25ص (1-25 )، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 24/3 - 85]
آغاز و انجام: برابر
تحریری، کا: حاجی محمد بن علاء الدین حسنی
جرفادقانی، تا: نیمه شعبان 1015ق؛ جلد: چرم قهوه ای، 17ص (155 - 171 )، اندازه: 12×18سم [ف: 47/1 - 202]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1016ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور مشکی، 9گ (97-105)، 15 سطر (4×12)، اندازه:12/5×20/5سم [ف: 11 - 11]
خط: نستعلیق، کا: محمد امین بن طهماسب قلی اصفهانی، تا: 21 محرم 1020ق [ف: 6 - 237]
خط: نسخ، کا: حسن بن عبداﷲ بن حسن بن عبداﷲ بن حسن، تا: 1021ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (80پ-95پ)، اندازه: 10×17سم [ف: 23 - 135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبداﷲ المازندرانی، تا: 1022ق؛ کاغذ: امیری شکری آهار مهره دار، جلد: میشن خرمایی، 14ص (95-108)، اندازه: 12×20سم [ف: 10 - 32]
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد بیگ یوزباشی، تا: سه شنبه آخر ربیع الثانی 1024ق، جا: دار الارشاد؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (1پ-9پ)، اندازه: 10×19/5سم [ف: 20 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: نورالهدی، تا: 1025ق، جا: قراداغ ؛ جلد: تیماج مشکی، 19ص (51-69)، اندازه: 13×19/5سم[ف:24/3-41]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 2 ربیع الاول 1029ق؛ محشی ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (3پ-16پ)، اندازه: 9×13سم [ف: 8 - 720]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 صفر 1029ق، جا: اصفهان، مدرسه مستوفی الممالک؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 29گ، 17 سطر (5×11 )، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 414]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1030ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفانی شکری، جلد: تیماج یشمی، 31 ص (249-279 )، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 1729]
انجام: و یختلف أوضاعه بالقرب و البعد ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: طاهر حسینی انجدانی، تا: جمادی الثانی 1034ق، جا: سلطان آباد؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای،
4گ (354ر-357پ)، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 220]
خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1040ق؛ تملک: سردار حیدر قلی بن سعد محمد خان کابلی در 1344ق ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (1پ-10ر)، 13 سطر (8×15)، اندازه: 12×20/5سم [ف: 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلام لافینی [قایینی؟ ،] تا: یک شنبه 22 ربیع الثانی 1052ق، جا: مشهد رضوی؛ محشی با نشان «منه»؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج سبز، 14گ (111-124)، 12 سطر(4/5×12/5 )، اندازه: 10×17/5سم [ف: 3 - 1496]
خط: نسخ، کا: محمد محسن بن محمد حسین سلیمی مازندرانی، تا: 1055ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (48پ-68ر)، اندازه:8×16سم [ف: 2 - 290]
خط: نستعلیق، کا: محمد نصیر گیلانی، تا: 1057ق؛ 12گ (68پ-79ر )، اندازه: 12×20سم [نسخه پژوهی: 3 - 167]
آغاز: و لبابه و انطوت علی المهم من فصوله و ابوابه و تضمنت لطائق فوائده و اشتملت علی طرئف فرائده ... و سمیتها تشریح الافلاک؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1062ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضاء «منه »، مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج، 17ص (4-20)، اندازه: 10/5×20سم [ف: 14 - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: و آله الطیبین الطاهرین.
خط: نستعلیق، کا: حاج محمد بن محمد تبریزی، تا: 2 شوال 1065ق؛ محشی از مؤلف؛ واقف: حاج سید عبدالباقی آیت اللهی شیرازی؛ کاغذ: آهاری حنایی، 14گ، 15 سطر، اندازه: 10/3×18سم [ف: 18 - 40]
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن سلیمان دشتبیاضی قائنی، تا: اواخر ربیع الاول 1065ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (49پ-62ر)، اندازه: 13×25سم [ف: 26 - 32]
خط: نسخ، کا: عبد الجلیل بن واثقی صابری، تا: 1066ق؛ مصحح، محشی، اجازه ای که تنکابنی برای ملک عز الدین (کاتب کتاب اول) 1030 در بقعه رضویه نوشته؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (95پ-103پ)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 12 - 258]
نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: شعبان 1067ق، جا: اصفهان؛ محشی با رمز «منه»؛ 9گ (152پ-160ر) [ف: 6 - 2163]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن سلام اﷲ جنیدی شیرازی، تا: 13 شوال 1068ق؛ محشی با نشانه «منه ره»؛ تملک: محمد حسن بن محمد صالح حسینی در 1145ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 29گ 6 ، سطر (4/5×10 )، اندازه: 9/5×12/5سم [ف: 9 - 905]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی، تا: جمعه 18 جمادی الثانی 1071ق؛ 7ص، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن حیدر حسینی، تا: آخر رمضان 1071ق؛ محشی به امضاء «منه ره»؛ 8گ، 19 سطر [ف: 2 - 934]
آغاز و انجام: برابرکا: محمد هادی ... ، تا: 1073ق، جا: اصفهان؛ محشی با نشان «منه» ( از مؤلف) و «صدر» و یا «ص»؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، 20گ (55پ-74پ )، اندازه: 10/5×20سم [ف: 22 - 345]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد اشرف بن محمد هادی یزدی، تا:صفر 1073ق؛ جلد: تیماج عنابی، 10گ (97-106)، 17 سطر (6×12 )، اندازه: 13×19سم [میراث اسلامی: 8 - 462]
انجام: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ درشت، کا: محمد علی بن محمد علی مازندرانی، تا: رجب 1075ق؛محشی ؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی،29ص7،سطر(6×13)،اندازه:13×16سم [ف: 2 - 23]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی محمد هاشم موسوی، تا: یک شنبه 19 ربیع الاول 1075ق ؛ جلد: تیماج قوه ای، 9گ (1پ-9ر )، 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 24 - 31]
تنها شش برگ مانده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ 6گ [ف: 7 - 381]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1078ق؛ محشی از شرح چغمینی و با عبارت «منه قدس سره» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44ص (16-59)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 - 185]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 261/2
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صدرالدین، تا: ذیحجه 1084ق، جا: شیراز؛ محشی، مصحح، مقابله شده ؛ جلد: تیماج سبز یشمی، 38ص (4 - 41)، اندازه: 13×19سم [ف: 33/1 - 157]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة الشریفة المسماه بتشریح الافلاک، بتاریخ شهر ذی حجة الحرام من شهور سنة 1084 الهجریة النبویة علیه الف الف التحیة علی ید اقل خلق اﷲ صدر الدین محمد ببلدة شیراز، قابلت هذا متنا و حاشیة مع النسخة الشریفة التی اکتبها المولی الاجل الازکی الالممی الغریق فی بحار رحمة اﷲ الملک الصمد صدر الملة و الدین محمد طاب ثراه و جعل الجلة مثواه.
خط:نستعلیق، کا:صدرالدین محمد، تا: ذیحجه 1084ق، جا: شیراز؛ محشی از ملاصدرای شیرازی ؛ کاغذ: شکری آهار مهره دار، جلد: تیماج، 20گ 7 ، سطر، اندازه: 12/7×16سم [نشریه: 6 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1087ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل بن محمد مهدی مشهدی، تا: 1087ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ معلق به حواشی با رمز «عبدالنبی عفی عنه، منه رحمه اﷲ ...»، مصحح؛ 8گ (78-85ر )، 16 سطر (9×15 )، اندازه: 12×19سم [ف: 16]
خط: نسخ خوش، کا: محمد اشرف بن حاجی محمد یزدی، تا: 1089ق؛ محشی، شکلها به شنگرف و دقیق؛ 12گ (1ر-12پ)
[ف: 2 - 51]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن علینقی بن محمد تقی بن ثانی، تا: پنجشنبه ربیع الثانی1090ق؛ مصحح، محشی، در کتاب اول اغلب اشکال هندسی در ورقه ای نوشته و الصاق شده است ؛ جلد: تیماج مشکی، 9گ (1پ-9پ )، 17 سطر، اندازه: 13×19سم[ف: 52 - 3 ]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1091ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج9،گ(35پ-43ر)،21 سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 20-274]
آغاز و انجام: برابر
نسخ، کا: محمد شفیع، تا: 1092ق؛ جلد: تیماج عطف تیماج قهوه ای، 20گ، 10 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداللطیف بن حسین بن محی الدین بن عبداللطیف، تا: 15 ربیع الاول 1092ق؛ دوبرگ اول نونویسی شده، مصحح؛ تملک: محمد حسین اصفهانی در 1328 با مهر «عبده محمد حسین بن محمد الموسوی» (بیضی )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، 11 سطر، اندازه: 9×13سم [ف مخ: 1 - 449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه جمادی الاول 1094ق؛ با حاشیه های بسیار با نشان «منه منه رحمه اﷲ »، سپس جدول ظل مستوری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه مقوایی، 13گ (22پ-34)، 16 سطر (7×13 )، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 14 - 25]
خط: نسخ پخته، کا: محمود بن ابراهیم نجفی، تا: پنجشنبه 1095ق؛ محشی با نشان «منه رح» و «چغمینی»؛ 42گ (3ر-44ر)
[ف: 2 - 51]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن محمد باقر مدعوبه سعید، تا: 1095ق ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: مقوایی، عطف میشن تریاکی، 8گ (11-18)، 16 سطر (7/5×12 )، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 790]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 رجب 1096ق، جا: اصفهان، مدرسه قرچقه بیک؛ بخط حسین بن محمد علی ؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن آلبالوئی، 12 سطر، اندازه: 14/2×21/9سم [ف: 6 - 347]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة الشریفة الموسومة بتشریح الافلاک فی تاریخ یوم السبت ثالث شهر رمضان المبارک مطابق قوی ئیل سنه 1096
خط: تحریری، بی کا، تا: شنبه 3 رمضان قوی ئیل 1096ق؛ 17ص
(48-64 )، 18-19 سطر، اندازه: 15×20سم [نشریه: 3 - 349]
خط: مختلف، بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ به صورت بیاض نوشته شده ؛ جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قرمز، اندازه: 12/5×25سم [ف: 1 - 252]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 610/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 213]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: نایینی ؛ کاغذ: فرنگی زرد و صورتی و آهار مهره، جلد: پارچه ای، 16گ، 10 سطر (9×11 )،
اندازه: 13×23سم [ف: 8 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی، با اشکال؛ کاغذ: شکری رگهدار، جلد: پارچهای، 13گ 9 ، سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 10/5×13سم [ف: 8 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: غفار حسینی نجفی، تا: قرن 12؛ با اشکال و جداول نجومی؛ کاغذ: حنائی آهار مهره، 14سطر (3×8/5 )، اندازه: 9/5×16/2سم [ف: 10 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مسیح بن محمد مؤمن همدانی، تا: 1100ق، جا: اصفهان ؛ محشی از مؤلف و غیره، مجدول، مقابله شده، مصحح، محشی و تصحیح در 26 رمضان 1100 پایان یافته؛ 13گ، 10 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 449]
آغاز: برابر؛ انجام: ان زاد طول البلد اوبقی له بقدره ان نقص فظل للقیاس ح خط سمت القبلة وهی الی خلاف جهة الظل تمت والحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 8گ، 21 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 2 - 936]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، اندازه: 14/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 106]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ ناقص است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 152گ، 19 سطر (4×14)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 1 - 129]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با اشکال هندسی، مصحح ؛ جلد: تیماج زرشکی، 11گ (14پ-24پ)، 14 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1 - 119]
خط: نستعلیق، کا: گویا محمد تقی تاری، تا: قرن 12؛ 1ص (حاشیه 336) [ف: 24/3 - 118]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با اشکال هندسی، محشی ؛ جلد: مقوایی با روکش ابر و باد، عطف تیماج زرشکی، 12گ (15پ-26ر)، اندازه: 11/5×18سم [ف: 20 - 258]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 1101ق، جا: قمصر کاشان؛ این نسخه، در سال 1101 ه به دستور محمد علم الهدی إبن فیض کاشانی از روی نسخه تصحیح شده به خط فیض کاشانی و او از روی نسخه ای که در سال 1024ق بر شیخ بهائی قرائت شده، کتابت گردیده، محشی با نشان «منه » و «12»، دو بیت شعر از سروده های علم الهدی به خط خودش با مهر او با نشان «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی» (بیضی)؛ مهر: نصیرالدین سلیمان بن علم الهدی با نشان «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدی نصیرالدین سلیمان سنة 1117» (بیضی)، ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان با نشان «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ابوتراب» (بیضی)، صدرالدین محمد بن ابی تراب با نشان «صدرالدین محمد بن ابی تراب الفیضی» (بیضی)، «محمد بن صدرالدین محمد الفیضی» (بیضی)؛ تملک: محمد جعفر بن محمد ابراهیم بن صدرالدین محمد ثانی کاشانیمشهور به علامه فیضی در سال 1327 شمسی؛ یادداشت علم الهدی در برگ 70 ؛ کاغذ: شرقی، 9گ (1-9 )، 15 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 34 - 136]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد شفیع اراسنجی، تا: آدینه 2 محرم 1110ق [نشریه: 2 - 116]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا:جمادی الثانی 1110ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 12ص (65 -76)، 17 سطر (6×13/5 )، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 901]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 156/3
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 400]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2464/3-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 698]
خط: نسخ، کا: زکریا استرآبادی، تا: دوشنبه 19 شوال 1110ق، جا: اصفهان، مدرسه فاطمیه ؛ محشی با رمز «منه رحمه اﷲ تعالی »، کاغذ ترمه ؛ جلد: تیماج عنابی، 19-21 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 305]
خط: نستعلیق، کا: عماد بن میر حیدر حسینی، تا: یکشنبه 4 ذیحجه 1111ق، جا: اصفهان، مدرسه باب القصر؛ 7گ، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 61]
خط:نستعلیق،کا:عبداﷲ،تا: یکشنبه 27 شعبان 1112ق، جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (2پ-13پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 1 - 117]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2426/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 28]
آغاز: برابر؛ انجام: و سمت القبله بالدائرة الهندیة تستوی الارض
بالکوینا أو غیرها من الآلات و ترسم.
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی جزائری عسکری، تا: 28 صفر1115ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، عطف تیماج مشکی، 73گ (7پ-79ر)، اندازه: 11/5×18سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 383]
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین بن حاجی محمد شریف، تا: 28 شوال 1116ق؛ کاغذ: پستهای، جلد: میشن آلبالویی 7 ، و 15 سطر، اندازه: 14/5×19/7سم [ف: 6 - 314]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 5 جمادی الاول 1116ق؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 22گ (75پ-96ر )، 7 سطر، اندازه: 12×19سم [کتابخانه های قائن: ف: 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق [الفبائی: - 628]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن محمدحسین ازغدی، تا: محرم 1117ق؛ محشی؛ واقف: حاج وزیر وظایف، 1309؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: پارچه ای، 20گ، 12 سطر (5/5×10/7 )، اندازه: 9/7×17/4سم [ف: 8 - 90]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علیقلی غلام، تا: دهه اول جمادی الثانی 1123ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 28ص (24-51 )، 13 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 45 - 123]
آغاز: برابر؛ انجام: مضی من النهار بقدر مامعک من الساعات و الدقایق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1126ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، قرمز، 31ص (225- 255)، 21سطر (8×15 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 6 - 23]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1127ق؛ ضمیمه نسخه ش 27580 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد ابراهیم نجات، تا: 1128ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 13گ (36-48)، 17 سطر (6/5×13/5 )، اندازه: 11/5×18سم[ف: 1425 - 3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: قزان بن محمد ولی، تا: سه شنبه 28 ذیقعده 1130ق ؛ جلد: تیماج زرشکی ترنج و سرترنج دار، 24ص (406- 429)، 12 و 15 و 17 سطر، اندازه: 15×18/5سم [ف: 45 - 238]
خط: نسخ، کا: عبدالغفور شیرازی، تا: 1134ق؛ از روی خط احمد بن ابراهیم بحرانی، محشی [نشریه: 7 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمداسماعیل اصفهانی، تا: ذیحجه 1136ق، جا:دارالسطنة تبریز؛ محشی با امضاء «منه رحمه اﷲ »؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ، 18 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 934]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر مربعی شکل به تاریخ 1142؛ 8گ، 15 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 2 - 936]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ذیحجه 1162ق؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 14گ، 10 سطر، اندازه: 10×16سم[ف:2-935]
خط: نسخ، بی کا، تا: 27 شعبان 1170ق، جا: استرآباد در منزل سردار محمد حسن خان ؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج،
6گ (201پ-206پ )، اندازه: 13/5×20سم [ف: 20 - 21]
کا: عطاء اﷲ بن محمد زکی اصفهانی، تا: 1173ق؛ شکل ربع مسکون و ربع غیر مسکون زمین بر طبق نقشه ای که شیخ بهائی خود کشیده بر روی یک برگ کوچک ترسیم شده، در کنار صفحه 131 حاشیه ای است مفصل بفارسی منقول از معارفات شیخ بهائی ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 19ص (115-133)، اندازه: 11×15/5سم [ف: 10 - 892]
کا: محمد هادی حسینی، تا: 1174ق؛ محشی از حاجی محمد صالحا دام فیضه و محمد سعید بن محمد صالحا دام فیضه العالی و گاه «محمد سعید سامعا لوالده العالی» به فارسی که گویا همین حواشی را کاتب (محمد هادی حسینی در 1174) «از روی اصل به نحو خلاصة» نقل نموده و حواشی احمد و لمحرره علی اصغر الحسینی؛ 17گ (39پ-55پ )، قطع: ربعی [چند نسخه ف: 219]
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن 13؛ مصحح، محشی از مؤلف ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (40پ-53ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 12 - 253]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 31]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ رامنه زینه ؟، تا: قرن 13، برای ملاعبدالرشید بوکانی؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 25گ (1پ-25ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 445]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با «منه»؛ 17گ، اندازه: 11×19/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 129]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 11ص، ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6 - 630]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ (30-41 )، اندازه:16×20سم [ف: 3 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [عکسی ف: 1 - 74]
خط: نسخ، کا: فضل علی بن محمد حسینی، تا: قرن 13؛ 16گ (107پ-122ر )، اندازه: 14/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 66]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20گ 7 ، سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 934]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ 9 ، سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 934]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ، 10 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 16گ، 10 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 934]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 10گ، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 1 - 449]
آغاز: برابر؛ انجام: صور الافلاک و اﷲ اعلم.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 42ص (168- 209)، 18 سطر (8×15 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 60 - 3]
آغاز: برابر
فقط سه برگ اول را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (38-40 )، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 936]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه ای خاکستری، 14گ (1ر-14ر)، اندازه: 12×20/5سم[ف: 197 - 20]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 18 ربیع الاول 1202ق؛ محشی؛[ف: 858 - 4]
آغاز و انجام: برابر
کا:محمد پسر ملا بنیاد علی مراغی،تا:1205ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 224ص (1-224 )، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 483]
خط: نسخ، کا: محمد حسین موسوی، تا: 1208ق [ف: 121]
خط: نسخ، کا: محمد صادق خاتون آبادی منجم، تا: 1226ق؛ محشی با نشان «منه» و از کاتب و از «صدر» ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 22ص، اندازه: 12×20سم [ف: 19 - 159]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن قربانعلی مازندرانی، تا: 1228ق؛ محشی با نشان «میر صدرالدین» که ظاهراً از شرح صدرالدین محمد صادق موسوی بر تشریح الافلاک (= تفریح الادراک) است؛ کاغذ: فرنگی آبی و زرد، جلد: تیماج مشکی، 17ص (105-121 )، 17 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 19 - 360]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: محمد علی، تا: 1232ق؛ محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (2پ-15ر )، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 48]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 25 ربیع الثانی 1233ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 35]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محسن بن عبدالکریم تنکابنی جیلانی، تا: 1233ق، جا: اصفهان مدرسه السلطانیة؛ جلد: عادی، 13گ (32پ-44ر )، 20 سطر، اندازه: 10×21سم [مؤید: 1 - 362]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن محمد تقی طباطبائی، تا: یک شنبه 23ربیع الاول 1236ق؛ 8گ (82-89)، 18-20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 جمادی الثانی 1237ق؛ 10گ (21پ- 30پ )، 17سطر [ف: 272]
خط:نسخ،کا:عبداﷲ بن عیسی الطائی،تا:1238ق؛محشی؛جلد: چرم قرمز7،گ(167پ-173ر)، اندازه: 10/5×20/5سم [مؤید: 2 - 142]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛کاغذ: فرنگی آهار مهره سفید، جلد: تیماج قرمز، 8گ (27پ-34پ )، اندازه: 10/5×15سم[ف: 327 - 22]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق، کاغذ: کبود فرنگی، جلد: مقوا پارچه دار، 5گ (79پ-83پ) 6 ، سطر (7/5×14)، قطع: ربعی [ف: 17 - 170]
خط: نسخ، کا: ابوتراب همدانی رضوی، تا: چهارشنبه 25 رمضان 1241ق، جا: اصفهان، مدرسه نوریه؛ مصحح، محشی؛ 12گ (1پ-12پ) 9 ، سطر، اندازه: 15×21/5سم[محدث ارموی مخ: 1 - 383 ]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 19 رجب 1244ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (حاشیه 158پ - 169ر )، 20 سطر، اندازه: 16/5×23سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 768]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1267/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 93]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطفعلی لواسانی، تا: 1245ق؛ جلد: تیماج مشکی، 8گ (96ر-103پ )، 22سطر، اندازه: 15/5×21/3سم[ف: 238 - 41]
آغاز: و هو کاسمة غیر مکوکب ثم فلک الثوابت و کلها امر کوزة فی ثخنه بحیث یماس سطح اعظمها سطحیه و هذان هما العرش و الکرسی بلسان الشرع؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق حسینی خاتون آبادی، تا: 15 ذیقعده 1245ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به نقل از مؤلف؛ جلد: تیماج حنایی با ترنج با سر، 41گ 5 ، سطر، اندازه: 11×15سم[ف:2-936]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن محمد کریم بغایری، تا: ربیع الثانی 1248ق؛ کاغذ: مختلف، جلد: چرمی، 22ص (49-70)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 8 - 423]
خط: نسخ، بی کا، تا: 24 جمادی الثانی 1249ق؛ قطع: خشتی
[رشت و همدان: ف: 1578]
آغاز: برابر؛ انجام: مرکزها مرکز العالم وسع الاناء منه فی السفل کالبئر اکثر منه فی العلو کالمنارة ثم کرة الارض و مرکز فقط صفحه اول رساله؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 22 محرم 1249ق، جا: دارالسلطنه تبریز؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 1ص (440)، اندازه: 14/3×20/1سم [ف: 29/1 - 276]
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 9 ذیحجه 1250ق؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 8گ (1پ-8پ )، 14 سطر، اندازه: 11/3×16/8سم [ف: 41 - 29]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1252ق؛ 11گ (160-170)، اندازه: 9×16سم [ف: 3 - 174]
آغاز و انجام: برابر
بی کا،تا:1254ق؛کاغذ:هندی و فرنگی، جلد: میشن یشمی، 18ص (261-278)، 14 سطر (6/5×12 )، اندازه: 13×20سم [ف: 9 - 400]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسینعلی بن حاجی محمد، تا: 1254ق؛ جلد: تیماج سبز، 10گ (139پ-148ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 27 - 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 محرم 1256ق؛ جلد: چرمی سیاه، 8گ، 18 سطر، اندازه: 14/5×27سم [ف: 1 - 271]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: ذیحجه 1257ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ 5 ، سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن اسماعیل، تا: 1257ق؛ جلد: تیماج، 10گ، اندازه: 15×21سم [ف: 317]
آغاز: برابر؛ انجام: و هی علی خلاف جهت ضلع.
خط: نستعلیق، کا: موسوی هزار جریبی، تا: 1257ق؛ ضمیمه نسخه
ش 18206 [رایانه]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1258ق؛ محشی با نشان «منه ره» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 87گ (3پ-89پ )، 11 سطر (9/5×14/5 )، اندازه: 15/5×20سم [ف: 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق، جلد: تیماج سرخ با ترنج، 5گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 128]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ »؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 8گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 935]
بی کا، تا: با تاریخ1262ق [ف: 5 - 220]
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 3 رجب 1262ق؛ محشی با نشان «صدرالدین، ح، س، منه رحمه اﷲ »؛ کاغذ: فرنگی سبز، جلد: تیماج مشکی، 14گ (47پ-60پ )، 12 سطر (5×11 )، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 350]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1262ق؛ مصحح؛ تاریخ وفات نائب السلطنه عباس میرزا به سال 1249؛ مهر مالکیت: «محمد ابراهیم ابن زین العابدین، 1317 »؛ کاغذ: ترمه فستقی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج و سرترنج، 13ص (1-13)، 12 سطر (5/5×11 )، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 15 صفر 1262ق ؛ کاغذ: فرنگی، 12گ، 14 سطر (7/5×14) [ف: 1 - 427]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت یوم یک شنبه غره محرم الحرام سنه 1305 حرره محمد اسمعیل الموسوی. (تاریخ محکوک و امضاء الحاقی است.)
خط:نسخ و شکسته،بی کا،تا:1263ق؛ کاغذ: حنایی و شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 14/2×20/52سم [ف: 10-118]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد رفیع طبیب رشتی، تا: 12 شوال 1263ق، جا: اصفهان، مدرسه میرزا حسین؛ محشی با عبارت «منه ره» ؛ جلد: مقوایی، 21گ 9 ، سطر، اندازه:12×20/5سم [ف: 2 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ محشی از مؤلف با امضای «منه»؛ 9گ، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 450]
خط: نستعلیق، کا: میرزا حسن بن مؤمن پاشاکجوری، تا: 1263ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ (111پ-121ر)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 19 - 311]
خط: نستعلیق خوش، کا: محمد مهدی خونساری اصفهانی، تا: ذیحجه 1263ق، به دستور میرزا محمد مهدی جیلانی؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 18گ (2پ-19ر )، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 16 - 282]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن حاجی رضا، تا: شعبان 1263ق؛ محشی با نشان «منه ره» ؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (8-17 )، 12-21 سطر، اندازه: 7×11سم [ف: 31 - 369]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، کا: محمد لاری بن کربلایی احمد، تا: 18 شعبان 1263ق؛ 24گ (1پ-24ر) [ف: 1 - 55]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی نرم، 6گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 1 - 270]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3090/4- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ ضمیمه نسخه ش 9919؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوایی، 69ص (116-184)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 8 - 398]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8 صفر 1265ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 13 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 346]
خط: نستعلیق، کا: سید محمد علی موسوی مدعو به گلستانه، تا: یک شنبه از رجب 1266ق؛ تملک: کاتب به سال 1267 با مهر «محمد علی الموسوی» (مربع)؛ 12گ (1پ-12پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 169]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد صادق خوانساری، تا: 18
شعبان 1266ق؛ مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 38گ (99-136)، 16 سطر (5×12 )، اندازه: 11×19/5سم [ف: 11 - 2370]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن ملاجعفر قلی، تا: 1266ق [رایانه]
خط: نسخ، کا: ملا حسن بن حیدر، تا: یک شنبه 2 جمادی الثانی 1267ق؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (1پ-6پ )، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: فمن واجهها واجه الکعبه فان تساوی البلد و مکه شرفها اﷲ تعالی فقبلته نقطه.
خط: نستعلیق، کا: ابوالفضل بن محمد صادق بن محمد محمدی طالقانی تبریزی، تا: 1267ق؛ افتادگی: انجام؛ با اشکال هندسی، محشی با امضای «منه ره »؛ مهر: کاتب «عبده ابوالفضل، 1267» (خشتی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 16ص (82-97) 8 ،و9سطر (4/5×11 )، اندازه: 15×17سم [ف: 16 - 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمدصادق مراغی، تا: 20 ربیع الاول 1267ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ 8 ، سطر، اندازه: 15×22سم [ف:2-935]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد علی بن محمد حسن نائینی، تا: 1269ق، برای آخوند ملا عبد الجواد؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (47پ-65پ )، 11 سطر، اندازه: 12×22سم [ف:200 - 20]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ما غفلت عند عوائق الزمان ...
خط: نسخ، کا: محمد بن رجب علی مشهدی، تا: 1269ق [رایانه]
آغاز: بسمله ارتفعت درجات جبروتک عن احاطة افهامنا القاصرة وتقدست دقایق ملکوتک عن علاقة ... فیقول الفقیر ... هذه رسالة صغیرة الحجم؛ انجام: فظل المقیاس وقت بلوغ الشمس الیها علی صوب القبله ولیکن هذا اخرما اردنا ایراده ... واله الطاهرین خط: نستعلیق، کا: محمدبن زین العابدین حسینی تفرشی قمی غره ئی، تا: جمعه 19 رمضان 1270ق، جلد: تیماج مشکی، 32گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 935]
خط: نسخ خوانا، کا: محمد هاشم تبریزی، تا: 1270ق، جا: تبریز [ف: 216]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد کاظم خراسانی، تا: رمضان 1271ق، جا: اصفهان؛ 7گ (23ر-29پ)، اندازه:16×30سم [ف: 67]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن قاسم خراسانی، تا: 1274ق؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 16گ (1پ-16ر) 8 ، سطر (6×12 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 228]
کا: محمد هادی بن ملا مصطفی، تا: ذیحجه 1274ق؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ سبز عطف پارچه سفید، اندازه: 11×17/5سم [ف: 4 - 1432]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر موسوی، تا: 3 ذیحجه 1274ق؛ مهر: «محمد جعفر موسوی به سال 1273» (بیضی) ؛ کاغذ: شرقی، 10گ (42-51 )، 13 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 31 - 491]
آغاز: النبی المختار و آله بروج فلک الولایة و مطالع شموس الهدایة
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ربیع الثانی 1275ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب نسخه خواندن آن را به سوم ماه رمضان 1275 به پایان برده؛ محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج قرمز، 25گ (1ر-25پ)، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 137]
آغاز و انجام: برابر؛ تم بالخیر بنا بفرمایش سرکار جناب عمدة العلماء العظام آقای آقا میرزا علی محمد آقا سلمه اﷲ تعالی ملقب بحاجی اقا قلمی گردید پنجم شهر ربیع الاولی 1276 خط: نستعلیق، کا: صدرالدین، تا: 5 ربیع الاول 1276ق؛ محشی از کاتب، باکتاب التکمله فی شرح التذکره و رساله ای در حساب در یک مجلد؛ جلد: چرمی سیاه نرم، 15گ، 11سطر، اندازه:15×21سم [ف: 1 - 272]
خط: نسخ، کا: حسین حسینی، تا: 26 جمادی الاول 1276ق [ف: 3 - 57]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسن خوانساری امامی، تا:1276 و 1277؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج شتری، 19ص (65 - 83)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 207]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1831/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 293]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رمضان 1277ق، حسب فرمایش پدرش ملا محمد ابراهیم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 5گ (73-77)، 15-18 سطر (10/5×16 )، اندازه: 16/5×22سم
[ف: 3 - 761]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اصغر، تا: چهارشنبه رمضان 1277ق؛ محشی با عنوان «منه ره» و محمد بن علی اصغر در 1277 با ترسیم اشکال مختلف ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 9گ (39پ- 47پ )، 21 سطر [ف ]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی سمنانی، تا: دوشنبه دهه اول شعبان 1277ق؛ مجدول، محشی؛ مهر تملک: «سید ابوالحسن کیا»؛ در پایان نسخه تاریخ قتل اشرف در سال 1142 که توسط میرزا قوام الدین قزوینی به نظم درآمده ثبت گشته ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (114پ - 124ر )، 20 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 43 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1279ق؛ با جداول نجومی؛ محشی با امضای «منه رحمه اﷲ »؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (33پ-44پ )، 13 سطر (6/2×13/5 )، اندازه: 6/3×21سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن صالح انصاری، تا: شوال 1280ق؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: حنایی فرنگی، 10گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 18 - 39]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی بن حسن خویی، تا: 13 صفر 1281ق، جلد: تیماج سرخ، 15گ (15-29 )، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [اوراق عتیق: 1 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پست، بی کا، تا: جمادی الاول 1281ق؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (60-69)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3 - 1521]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: صالح حسینی، تا: 1284ق، جا:سمنان، مدرسه صادق خان؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج ماشی، اندازه: 10/3×17/2سم [ف: 10 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد مهدی، تا: دوشنبه دهه سوم جمادی الثانی 1284ق؛ محشی؛ 16گ، 13 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: میر علی نقی بن میر کریم حسینی استرآبادی، تا: 3 رجب 1285ق؛ واقف: آقای غیاثی، 1337؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور عطف تیماج قهوه ای، 15 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 5 - 390]
خط: نسخ، بی کا، تا: شب 9 رمضان 1286ق؛ افتادگی: وسط (برگ دوم افتاده) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23گ 8 ، سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 48]
آغاز: برابر
کا: علی حسینی یزدی میبدی، تا: 1283-1287، جا: کربلا، مدرسه شفیعیه؛ محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (1پ-22پ)، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 109]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2305/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 350]
آغاز: برابر؛ انجام: لازال للمومنین حامیا و انا الحقیر عبدالمومن السنندجی فیعام 1292
خط: نسخ، کا: عبدالمؤمن سنندجی، تا: 1292ق؛ محشی از مؤلف؛ کاغذ: فرنگی آهاری نخودی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: 16/5×22سم [ف: 18 - 115]
خط: نسخ، کا: مرحوم محمد مهدی کجوری، تا: 1293ق؛ محشی؛ 10گ (78-87 )، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 118]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1296ق؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ (118پ-128ر )، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 30 - 202]
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن محمد بهبهانی، تا: 1299ق؛ 21گ (189-209 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ پس از اتمام رساله ده بیت عربی در اسباب تعدیل و ذم وحسن و قوت مربوطه به علم درایه و رجال درج شده با سرآغاز: «عدل امامی اذا قال ثقة ×× فهو لعدل ضابط منطبقة» ؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج با سر، 6گ 9 ، سطر، اندازه:15×22سم [ف: 2 - 935]
آغاز: برابرخط: نستعلیق، کا: محمد علی حائری سنقری، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 17 سطر، اندازه: 15×19سم [ ف مخ: 1- 128]
خط: نستعلیق پخته، کا: احمد بن شیخ الاسلام، تا: ربیع الاول 1305ق؛ 12گ (1پ-12پ) [ف: 1 - 55]
با حواشی «منه »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1305ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز مقوایی، 8گ، 17 سطر (7/5×12/5 )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 290]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 24 شعبان 1308ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 9گ (56پ-64پ)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 79]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1534/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد علی کرمانی، تا: 27 رجب 1310ق؛ جلد: تیماج مشکی، 39گ، 8 سطر، اندازه: 10/4×17/5سم [ف: 10 - 30]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اﷲ عن آلافات بید المذنب الحسن العسکری خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1311ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی، تا: شنبه 28 شوال 1316ق؛ جلد: تیماج قهوه ای،12گ،13سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2-934]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمان ساوجبلاغی، تا: 1327ق؛ 7 سطر، اندازه: 17/5×21سم [ف: 117]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عصام الدین بن عبدالکریم خضرلکی حسینی، تا: 1344ق، جا: سنندج، مدرسه پیر عمر امامزاده؛ محشی از بهائی با عناوین «قوله - قوله» ؛ جلد: گالینگور سبز، 59گ 8 ، سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 8]
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نسخ، کا: طاهر سید زاده هاشمی، تا: دهه دوم جمادی الاول 1354ق؛ محشی از مؤلف و«ابن القره داغی» ؛ جلد: تیماج مشکی، 72گ 8 ، سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 935]
آغاز و انجام: برابر
از اول تا آخر ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی به امضاء «منه»؛ 19گ 7 ، سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 2 - 934]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 11گ 8 ، سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 449]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ، 11 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 449]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا با مشمع آبی رنگ عطف پارچه قهوه ای، 10گ (76-85)، 17 سطر (8/5×12/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 735]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ محشی از مولانا علی المذهب و برخی به لفظ «منه» ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: تیماج، 13 سطر، اندازه: 8/5×18/5سم [ف: 10 - 136]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف طبیب خواتون آبادی، بی تا؛ محشی؛ 8گ (96پ-103پ)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 34]
انجام: الخارج عند منتصف ما بین قطبیه مماسة لسطحیه علی نقطتین و افلاک و کل من
خط: نستعلیق، کا: ملا زین العابدین گلپایگانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (70پ -72پ)، اندازه: 11×15/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 104]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک به خط محمد شریف کرمانی با مهر او «اللهم بلغنی شریف الکرامه» ؛ جلد: تیماج خرمایی، 11گ، 15
سطر (8×13/5 )، اندازه: 16×23سم [ف: 2 - 199]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف ؛ کاغذ: آهاری نخودی و حنائی 5 ، سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 18 - 117]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی با نشان
«منه قاضی زاده »، مجدول، با کمند؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا، 5ص، 28 سطر (9/5×18 )، قطع: رحلی [ف: 1 - 420]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد، بی تا؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی سبز، جلد: میشن سیاه، اندازه: 15/1×22/6سم [ف: 7 - 453]
خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج سرخ، 17گ (57-73) 9 ،سطر (5×11) [ف: 11 - 16]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش تیماج زرد، 3ص (49-52)، 41 سطر (10×18)، اندازه: 14×21/5سم [ف: 5 - 1782]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: شب سه شنبه 28 رمضان؛ کاغذ: پسته ای، جلد: رویه میشن زرد، 5گ (10پ-14پ )، 15 سطر، اندازه: 14/5×21/2سم [ف: 6 - 331]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی روکش کاغذی بنفش، 12ص (37-48)، 12 سطر (8×14 )، اندازه: 16×20/5سم [ف: 14 - 54]
خط: نستعلیق، کا: محمد یوسف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (96پ-102ر)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 20 - 188]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (407پ-416پ)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 18 - 212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جا: اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 46ص (1-46)، 13 سطر (7×11)، اندازه: 10×15سم [ف: 10 - 263]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف و با امضاهای مختلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 83گ، 7 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 26 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ دارای اشکال نجومی، مصحح، محشی با عنوان: «منه دام ظله» ؛ کاغذ: سمرقندی آهار مهره، 13گ (41-53 )، 12 سطر، اندازه: 6/5×12سم [ف:29-283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 13گ (5پ-17ر )، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 297]
آغاز: برابر؛ انجام: الاناء منه فی السفل کالبئر أکثر منه فی العلو کالمنازة ثم کرة الأرض و مرکز سفلها.
فقط مقدمه کتاب است ؛ بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با رمز «منه رحمه اﷲ»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج حنایی، 5گ (180پ- 184پ) 6 ، سطر (4×10/5 )، اندازه: 10×18سم [ف: 32 - 701]
خط: نسخ، کا: محمد اکرم آصفی، بی تا، برای فرزندش محمد آقا ابوالعرب ؛ جلد: تیماج مشکی، 18گ (145ر-162پ)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 - 382]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد سمیع جنیدی شیرازی، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 3گ (137پ-139پ)، اندازه: 18/5×29سم [ف: 14 - 78]
انجام: وقت بلوغ الشمس الیه علی صوب القبلة طریق آخر.
خط: نستعلیق، کا: محمد فضل اﷲ بن محمد صالح، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (231پ-242ر)، اندازه: 11×21سم [ف: 1 - 171]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه محمد صلی اﷲ علیه و سلم و آله اجمعین الطیبین الطاهرین آمین
خط: نسخ تحریری، کا: محمد باقر هشمیزی، بی تا، جا: قریه نی؛ جلد: مقوا، سرخ، عطف پارچه، 16گ (12پ-27)، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 596]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 35گ، 5 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 1 - 344]
انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 8گ، مختلف السطر (7/5×14 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 97]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 4گ (47پ-50پ )، 25 سطر (15×26 )، اندازه: 9×19سم [ف: 7-2719]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 13گ (157پ-169ر)، اندازه: 18×23سم [ف: 1 - 188]
آغاز: برابر؛ انجام: و الزهرة کفلک الشمس الا ان مناطق خوارجها نقاطع.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 8ص (427-434 )، اندازه: 15×21سم [ف: 7 - 46]
بی کا، بی تا [ف: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا [ف: 4 - 223]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (1پ-11)، 12 سطر (6×9/5 )، اندازه: 10/5×15سم[ف: 224 - 18]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 14ص (51-64 )، اندازه: 14×26سم [ف: 12 - 2997]
آغاز و انجام: برابر
کا: سید محمد صادق طباطبائی، بی تا؛ 10گ (201-210)[ف: 23 - 700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 12گ (165پ-176ر )، 10-15سطر[ف: 107]
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن حاجی محمد شریف نهاوندی، بی تا، جا: نهاوند، مدرسه مؤمنیه؛ محشی با نشان «منه مدظله العالی» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 17ص (181-197)، 17 سطر (9×14 )، اندازه: 15×20سم [ف: 12 - 2623]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده در 1357؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 13ص (338-350)، 19 سطر (8×14 )، اندازه: 4×20/5سم [ف: 8 - 535]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10گ (31پ-40ر )، اندازه: 10/5×22/5سم [ف: 1 - 73]
خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (257-262)،23سطر(11/5×22)،اندازه: 17×28سم [ف: 9 - 1486]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: - 214]
آغاز: برابر؛ انجام: وقس علی هذا ان نقص طولا و عرضا خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه، ح ش، 12 و ...»؛ مهر: «فخر الاطبا 1278» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: ساغری مشکی، 44گ (2پ-45 )، اندازه: 15×19/5سم [رایانه]
آغاز: و اما عداهم و عدا عرض تسعین خمسه اقسام فان نقص عرضهم عن المیل الکلی تا متهم الشمس فی السنه مرتین عند نقطین؛ انجام: برابر
خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با امضای «منه ره» ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوایی با روکش تیماج تریاکی با ترنج و سرترنج، 3گ (28ر-30ر )، 11 سطر (8/7×14/2 )، اندازه: 14/5×21سم [رایانه]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 574]
بی کا، بی تا [الفبائی: - 127]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 27گ، اندازه: 14/4×20/7سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد سبکبار [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از دکتر علی اصغر مقصودی [رایانه]
خط: نسخ، کا: طالب علی بن حسین سرکانی، بی تا، جا: نجف
اشرف ؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش4 - 50]
کا: زین العابدین بن ابیطالب، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 70]
آغاز: بسمله، یکن الملتبس بالجود و القرض قلت یمکن ... انهما و امنالهما صاد و حقیقه عند العرف ... اما بعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی (کذا )؛ انجام: تلک النقطه و سمت ارتفاعها ایضا الفصل الثانی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ دو برگ در طریق ختم سوره های قرآن ؛ واقف: مرحوم حاج شیخ عبدالحسین، عالم زاده [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 13گ (178پ-190پ )، 17 سطر، اندازه: 12×20سم [مؤید: 2 - 321]
خط: نستعلیق، کا: سید نعمت مشهور به میرآصف بن محمد باقر، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی ابر و باد عطف تیماج قهوه ای، 35گ، اندازه: 10×20سم [ف: 20 - 378]
بی کا، بی تا [رایانه]
tašrīḥ-ul aflāk (t.)
عابد اردبیلی، محمد بن احمد ق، ۱۲ قمری
‘ābed-e ardabīlī, mohammad ebn-e ahmad ( - 18c)
وابسته به: تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
اهدا به: بایندرخان صفوی حسینی
اصل از شیخ بهائی و ترجمه از مولی عابد اردبیلی، محمد بن احمد معاصر صاحب ریاض از دانایان نیمه اول قرن دوازدهم هجری.
[فهرستواره منزوی 2864/4 ؛ الذریعه 89/4]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 20920/1
آغاز: بسمله مبدعی که نقاش قدرت بی نهایتش بهاء صورت تقویم انسانرا بقلم تعدیل معنوی بر وجه دلخواه خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج سبز، 17 سطر (7×15 )، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 499]
tašrīḥ-ul aflāk (t.)
وابسته به: تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
غیر همانند:
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین حمد الشاکرین ... این کتاب مشتملست بر یک مقدمه و دو مقاله و خاتمه در بیان آنچه؛ انجام: وسطح دایره ماره باقطاب اربعه بدوازده خط:نستعلیق،بی کا، بی تا؛ در هامش تشریح الافلاک نگاشته شده؛ کاغذ ترمه ؛ جلد: مقوا، 2ص، 28 سطر (9/5×18) [ف: 1 - 420]
محتمل است که شرح و ترجمه تشریح الافلاک شیخ بهایی علیه الرحمه باشد بدخط و مغلوط هم هست. پشت ورق اول این بیت نوشته شده: ز دریای شهادت چون نهنگ لا برآرد هو ×× تیمم لازم آید نوح را در وقت طوفانش ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ [ف: 220]
tašrīh-e amrāz-e mellat va dowlat-e īrān
افضل الملک کرمانی، محمود، - ۱۳۳۰ قمری
afzal-ol-molk kermānī, mahmūd ( - 1912)
انتقادات تندی از آشفتگی های آن روزگار ایران است. مؤلف پس از ذکر امراضی که روح ملتها همانند جسمشان می تواند دچار آنها بشود به مقایسه قدرت و توانایی بزرگان ایران و اروپا می پردازد. افضل الملک در ابتدا علت تألیف کتاب را چنین آورده: «این دعاگوی بی نام و نشان پس از عودت به ایران و موازنه حالت حالیه این دولت و ملت با وضع امروزه دول و ملل خارجه از بهبودی او به کلی مأیوس و انقراض ورا مثل فنکیان و کلدانیان در زیر پنجه اقتدار فرنگیان معاینه و محسوس می دید.
خاصه روزی که به کرمان آمدم و درجه خرابی این ویرانی و حالت پریشانی این مشت گدای مردار را دیدم که لایموت و لایحیی به کلی درهای امیدم از برای حیات ایشان مسدود و طایر فکرم از آرزوی وصول مژده نجات مردود که ناگاه از هاتف غیبی این آواز شنود که مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید ...
در این موقع فرصت را غنیمت می شمارم و شرح امراض این ملت را در حضور این دانشور کشور دهم». از جمله نظرات جالب توجه وی در این رساله این است که در کنار انتقاد از دولت به ملت هم می تازد و اصلاح آنان را شرط اصلاح مملکت می داند و می نویسد: «شتر مرغان ایرانی که تازه از فرنگستان، می آیند و سر آن شوکت بشری را که از قوت غیرت ملت پروری است نمی دانند تهمت این همه امراض ملی را به یک نفر می بندند و نسبت این همه هرج و مرج را به یک مسند می دهند و غافلند که اصلاح مملکت وابسته به اصلاح ملت است» (11پ) و یا «نیمچه دانشمندان ایرانی که از اصل اساس آبادانی بی خبرند هر یکی برای آبادانی ایران سخنی می گویند. بعضی اصلاح
مملکت را از مرکز سلطنت و صدارت متوقعند. برخی از پیکر پرکره و مدنیت امروزه فرنگ می خواهند ابتدا کنند. پاره ای علم و دانایی فنون غریبه و علوم عجیبه را سرمشق اولیه ترقی می دانند همه هم زبان می گویند که تا قانون نگذارند اصلاح نتوانند. بنده تصدیق تمام اقوال را دارم اما این ترتیبات را که به غیر از ملت باید بدهد و این اصلاحات را که به جز امت می تواند. این تنظیمات را که بایستی اجرا سازد. تا ملت اصلاح نشود نه مملکت نه دولت نه سلطنت نه ترتیب نه تنظیم نه چیز دیگر اصلاح نخواهد شد» (12ر و 12پ). مؤلف از خود به صراحت نامی نیاورده جز آن که در برگ 8پ و 10پ از سفرش به اسلامبول یاد کرده است. در اواخر هم وضع اسفبار کرمان و بلوچستان را نشان می دهد و آن را با انگستان به سنجش می گذارد (12پ-13ر) ولی علی روحی دریادداشتی
در ابتدای نسخه کتاب را از افضل الملک می داند و می نویسد: «این خرده، انشاء و خط مرحوم شیخ محمود افضل الملک کرمانی سومین پسر مرحوم ملا محمد جعفر کرمانی است که از همکاران مرحوم سید جمال الدین اسدآبادی و شیخ احمد روحی و میرزا آقا خان کرمانی بود و در سال 1340ق در اصفهان فوت شده است. علی روحی خوهرزاده آن مرحوم 1339/1/19» که به نظر می رسد این انتساب با توجه به نسبت خانوادگی روحی با مؤلف و سفر او به اسلامبول و یاد کردش از کرمان زادگاه افضل الملک صحیح باشد. مقدمه این کتاب و چهار مقاله آقا خان کرمانی بسیار شبیه هم است اما متنشان فرق می کند. از این افضل الملک ترجمه حکمت کانت را هم میشناسیم که در 1321ق در شیراز از ترکی به فارسی گزارش شده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10735
آغاز: بنی آدم اعضای یکدیگرند ×× که در آفرینش ز یک گوهرند ... چنان که اطبای دانای فرنگستان از تشریح اجساد مردگان به اقسام اسقام و امراض زنده ها پی برده اند حکمای جهان نیز از پژوهش سرگذشت ملل قدیمه سرنوشت هر ملت را معلوم و از کاوش تاریخ دول عظیمه مقدرات هر دولت را معین فرموده اند؛ انجام: این ساز و نوازها همه در عروسی این مفلوک بی نواست و خرابی این مملکت را سرچشمه آنجاست. سرچشمه شاید گرفتن به بیل ×× چو پر شد نشاید گرفتن به پیل. یک نفر گارسن تمام اسباب زندگانی یک خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ در ابتدای نسخه ماده تاریخ وفات مؤلف در 1351/2/17 به خط و امضای علی روحی که پدر او ساخته بود؛ جلد: گالینگور سبز،13گ،21-23سطر(10/5×19)،اندازه:14×33سم[ف:20 -256]
’tašrīh-e am‘ā
در شرح و تقسیم بندی امعاء و نوع بیماری هر یک با شرح داروهایی که برای درمان آن امراض لازم است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 4852
آغاز: بسمله. یا مسهل الصعاب سهل لنا سلوک طریق الصواب ...
و بعد اما تشریح امعا بر سبیل اجمال؛ انجام: تا سه برابر اجزا عسل بعد از شش ماه استعمال نمایند بحسب امر خیر متناوب است و از غایت شهرت احتیاج بتعیین نیست. بعون اﷲ ... فی شهر شوال المکرم فی شهور سنه 1105
خط:نستعلیق،بی کا، تا: شوال 1105ق؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 43گ، 16سطر (6/5×14)، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 289]
tašrīh-e andām-e ensān
رساله مفصلی است در تشریح اندام و اعضای انسان که از کتاب طبی خارجی برای تدریس در مدرسه دارالفنون تهران، ترجمه و تحریر شده است. این رساله شامل شش «مقاله» و هر مقاله شامل چند «فصل» است: 1. تشریح استخوانها؛ 2. تشریح مفاصل؛ 3. تشریح عضلات و متعلقات آن؛ 4. آلات دوران قلب؛ 5. تشریح اعصاب؛ 6. تشریح جنین. رساله ای در تشریح که آن هم برگردان از متون خارجی است و مترجم آن علی بن عبدالجلیل در هفت مقاله مشابه عناوین نسخه حاضر موجود است که گویا هر دو رساله از یک متن ترجمه گردیده و نسخه حاضر یک مقاله آن را حذف نموده است.
[نسخه های منزوی 507/1]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8876-59/96
آغاز: رأس، شکل کره ایست طولانی از قدام به خلف با دو پهلوی مسطح که در روی ستون فقرات قرار یافته خط: تحریری، کا: علی رضا خان، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 220گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 937]
» تشریح الانسان و توضیح الابدان ← انوار ناصریه
tašrīḥ-ul anwār
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبد الحسین، ق11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn ( - 17c)
تاریخ تألیف: 5 رجب 1075ق؛ محل تألیف: اصفهان
تفسیر آیات اعتقادی و فقهی است که در هر موضوع آیات را به ترتیب سوره ها در یک جا گرد آورده و با اختصار تفسیر
می کند و هرجا توضیح لازم باشد توضیح می دهد و همه آیات طبق قرائت عاصم بن ابی النجود می باشد. این کتاب دارای نه «مقدمه» است پس از آن دو بخش است شامل انوار اصولیه و انوار فروعیه و در بخش اول اصول اعتقادی و اخلاقی و در دوم فروع فقهی و عملی ذکر شده و هر کدام دارای چند «صنف» می باشد. مؤلف این کتاب را به نام های «تصریف الایات بتجرید الشواهد و البینات» و «آیات الکلام و الاحکام» نیز نامیده بود ولی روی آنها خط کشیده و «تشریح الانوار» را برگزیده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8801
آغاز: الحمدﷲ مفیض الخیر و السعادة و هو القادر علی الابداع و الاعادة اقر باصرة رجائنا بکحل مداد الامداد جلد اول کتاب است و شامل صنف اول در الهیات و صنف دوم در نبوات می باشد و پنجم ماه رجب 1075 در اصفهان به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ پیش نویس مؤلف است؛ جلد: تیماج سبز، 523گ، مختلف السطر، اندازه:14/5×21سم [ف: 23 - 3]
» التشریح بالتصویر ← تشریح الابدان
» تشریح بدن ← تشریح
» تشریح البدن ← تشریح الابدان
tašrīh-e badan (orjūze dar)
راشد بن عمیره بن ثانی
rāšed ebn-e ‘omayre bn-e sānī
منظومه ای درطب با این مطلع: «یا طلبا تشریح خلق ×× الهمنا الفرد الصمد». تشریح بدن آدمی از رأس تا قدم و پا به اختصار و ایجاز آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 851/3
آغاز: بسمله، عونک یا کریم، الحمدﷲ الذی خلق السماء بلاعمد تری؛ انجام: ییبس و یشیف و یذر فی العین
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 9؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج ماشی با ترنج و نیم ترنج، 34ص (158-191)، 20سطر (10×16/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 8 - 354]
tašrīh-e badan
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25559
بی کا، تا: 1250ق؛ خریداری از حسن بقایی [رایانه]
tašrīh-e badan-e ensān = ‘elm-e tašrīh = tašrīh (r. dar)
پولاک، یاکوب ادوارد، 1818 - 1891 میلادی
polāk, yākūb edvārd (1818 - 1891)
مترجم: افشار، محمد حسین بن احمد، ق13 قمری اهدا به: ناصر الدین شاه قاجار تاریخ تألیف: 1270ق
این کتاب از تألیفات دکتر پولاک است که با همکاری شاگرد مؤلف میرزا محمد حسین افشار نگاشته شده، مؤلف معلم دارالفنون تهران بوده است در یک «مقدمه» و پنج «مقاله» و یک «خاتمه»: مقدمه در معنی و تاریخ تشریح؛ مقاله 1. تعریف و تشریح عظام و عضاریف و مفاصل؛ 2. بیان عضلات و فوائد آنها؛ 3. ذکر عروق؛ 4. تشریح دماغ و نخاع؛ 5. تشریح احشاء و اغشیه؛ خاتمه اشکال بدن.
آغاز: در بیان علم تشریح. بدانکه علم تشریح علمی است اصلی از علوم طب، و دانستن آن در مدارس عالم بر متعلمین این علم لازم انجام: در جفت ام لازم نیست. بناء علی هذا از حرکت خواهد افتاد. تمت الکتاب ...
چاپ: با نام «تشریح بدن انسان» بچاپ رسیده است.
[نسخه های منزوی 507/1؛ فهرس مخطوطات الفارسیه 20/2؛ نسخ خطی پزشکی ایران ص 70 ؛ مشار فارسی 902/1؛ فهرست طبی دکتر نجم آبادی ص 247 ؛ الذریعه 184/4]
آغاز: برابر؛ انجام: در بیان عضلا[ت] (کاتب تا همین جا را نوشته)
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا عطف و گوشه چرم، 35گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف:222 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: فهرست تفصیلی کتاب است.
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسداﷲ تنکابنی، تا: ذیقعده 1299ق، جا: تهران؛ مهر: کاتب «یا اسداﷲ الغالب» (چهارگوش)، حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 202گ، 12 سطر (6×13 )، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1543]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،بی کا، تا: 1300ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 112گ، 15 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 575]
آغاز: عصبی از منبت خود افتراق یابد به واسطه وارد نیامدن حکمی بر او و عملش فانی خواهد شد و اما نسج اعصاب بدانکه ماده آنها جسمی است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 80گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 20 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی کا، تا: 30 صفر 1307ق ؛ کاغذ: فرنگی، 150گ، 13 - 15 سطر (9×15 )، اندازه: 11×17/5سم[ف: 51 - 2 ]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،بی کا،تا: 1308ق؛ 81گ (170-250) [ف: 23 - 607]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد مهدی زنجانی اصفهانی، تا: دوشنبه 22 ذیقعده 1309ق، به معاونت پدر کاتب و هنگام خروج کاتب از زنجان و رفتن به اسفرورین از دهات قزوین؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 71گ (1پ-71پ )، 17 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 20 - 363]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: بمانعلی بن محمد علی، تا: 1310ق، جا: تهران، مدرسه خان؛ برای تقسیم بندی عروق و امثال آن چند جدول با قلم سیاه کشیده شده ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج ماشی، 352ص، 15سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 19 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مرتضی بن محمد یوسف حسینی طبیب فروشانی، تا: 2 رجب 1318ق؛ جلد: تیماج قرمز، 53گ (1پ-53پ )، 23 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1 - 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی، نعمت اﷲ بن محمد، تا: 1320ق [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: کیان (کتاب) اﷲ بن ابوالقاسم، تا: چهارشنبه 27 شعبان 1330ق، جا: دارالخلافه تهران، به سعی و کوشش آقا میرزا عبدالحسین؛ اهدای کتاب از سید رضی شیرازی به سال 1365ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 171گ (1پ-171ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 20 - 349]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1399ق؛ 11 سطر، قطع: ربعی
[چهارکتابخانه مشهد-ف: 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 96گ (126پ- 221پ)، اندازه: 17×21سم [ف: 7 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (نصف صفحه اول )؛ مهر: «شمس الاطباء» (بیضی )؛ جلد: تیماج، سرخ، 100گ، 17 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ ف مخ: 1 - 333]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. مقاله اول در بیان عظام و غضاریف و مفاصل و رابطه بدن انسان و مشتمل بر سه باب است باب اول در عظام بدن؛ انجام:در خلف طبقه عنبیه جلدیه که به لاتین کرستالین و هم عدسی بلورین نامند، واقع است و جلدیه جسمی است.
فقط چهار مقاله را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 55گ، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 1 - 450]
tašrīḥ-uṯ ṯiqa fi-r rijāl
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، ۱۳۱۵-۱۲۴۷قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3530/15
آغاز: بسمله. و بعد فقد تکثر فی الغایة و علی وجه الکمال لفظه ثقة فی تراجم الرجال؛ انجام: و مفاتیح دارالسلام ما تعاقب اللیالی بالایام و تتابع الشهور بالاعوام
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 70گ (298پ-367ر )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم[ف: 470 - 6]
» تشریح چشم ← چشم پزشکی
tašrīh-e češm
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1828/2-ف
کا: محمد رحیم آصف کرمان، تا: جمادی الاول 1262ق [فیلمها ف: 1 - 628]
tašrīh-ol jalāle
اردبیلی، ابراهیم بن حسین، ق14 قمری
ardabīlī, ebrāhīm ebn-e hoseyn ( - 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17000ض
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ... و بعد پس برخی از نتایج افکار حقیر ...
مشتمل بر چهل اشاره لفظ جلاه بود لهذا تشریح الجلاله مسمی نموده؛ انجام: فعلی هذا یصیر معنی لفظ الجلاله لفظ دال علی العظمه ای علی الذات المستجمعه للأوصاف الجلالیه و الجمالیه، و الحمدﷲ ... انجامه: و قد فرغت من تسوید هذه الاوراق فی تشریح الجلاله فی لیله السابعه عشر من شهر ذی القعده الحرام فی عام ثلثمائه و خمسه عشر بعد الألف من الهجره النبویه 1315.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1315ق، جلد: چرم قهوه ای، 19ص (24-42 )، اندازه: 13×21سم [ف: 47/1 - 119]
tašrīh-e xojandī
در دوازده بیت است و گویا از روی تشریح تنقیح المکنون خجندی سروده شده باشد.
[فهرستواره منزوی 3379/5]
تهران؛علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 238/2
آغاز: عن تشریح خجندی: مرکب روح است خون و مایه لون بشر ×× کشته قوت را مستعد شاد میدارد جگر؛ انجام: رفع سازند و دو خوابانند و یک دفع ضرر. تمت فی رجب سنه 870 حرره رفیع
خط: تحریری، کا: رفیع، تا: 870ق؛ از این کتاب فقط یک صفحه در این مجموعه به دست است (صفحه پنجم) و در حاشیه (فصل فی النخب) به عربی موجود است؛ 16-21 سطر (9×11/5 )، اندازه: 19×25سم [نشریه: 3 - 330]
tašrīh-ol xuyūt
طباطبائی اصفهانی، محمد حسین بن علی، ق13 قمری
tabātabā’ī esfahānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī ( - 19c)
در یک «مقدمه» و چند «فصل» است.
آغاز: بسمله. آغاز و انجام دفاتر کون و وجود و عنوان و پایان صحایف غیب و شهود ... اما بعد، چنین گوید ... محمد حسین طباطبایی ولد ... حاجی میرزا سید علی؛ انجام: و از عناصر تعلق دارد به عنصر هوا ...
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ پس از دیباچه
آمده است: باب اول در چند فصل است. فصل اول در خیوط است و این فصل بر دو وجه است ...، انجام نسخه معلوم نشد، شاید: ... مال گمشده پیدا می شود نزد صاحب ...؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 359گ، 11 سطر (3×8 )، اندازه: 8/5×13سم [ف: 1 - 56]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ 47گ (1پ-47پ) [ف: 1 - 56]
» تشریح در پرگار متناسبه ← تشریح الاعمال
» تشریح (رساله در ) ← تشریح بدن انسان
tašrīh-e sar va gardan va bīmārī-hā-ye dahān va dandān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11928
آغاز: عظم جمجمه ... این استخوان در قسمت؛ انجام: دیگری رسته.
جزوه درسی؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: مریم میر هادی، بی تا
[الفبائی: 127]
» تشریح السورة ← تشریح السورة
tašrīḥ-us sūra = tafsīr-u sūrat-in naṣr
میرزا عبدالجواد، ق13 قمری
mīrzā ‘abd-ol-javād ( - 19c)
در دیباچه می گوید: پیش از این یکی از آیات این سوره را شرح کردم و آن را «تشریح الآیه» نام دادم. رساله ای به این نام در کتابخانه گلپایگانی معرفی شده که به احتمال از میرزا محمد تنکابنی دانسته شده است و نسخه کتابخانه عمومی اصفهان این رساله تألیف آقا عبدالجواد، به تاریخ 1273ق دانسته شده است؛ فقط مسلم این است که مؤلف هر دو رساله یکی است.
آغاز: الحمدﷲ هدانا بانزال القرآن و فرغنا بتنزیل الفرقان ... اما بعد فقد خطر ببالی الفاتر و فطر بخاطری القاصر ... ان افسرو اشرح السورة المبارکة النصر ... و سمیتها بتشرح السورة کما سمیت اختها بتشریح الایة ...
آغاز: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ش 3082 عمومی اصفهان ذکر شد؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد:
تیماج مشکی، 88ص، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 10- 1939]
آغاز: برابر؛ انجام: و یفتح له فی الدنیا من اسباب الخیر مالم یتمن و لم بخطر علی قلبه
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: ساغری قرمز، 159ص، 12سطر (6/5×12 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 202]
tašrīḥ-uṣ ṣadr
در بیماری و درمان ها و تفصیل تشریحی سینه به روش اطبای یونان با استفاده های مؤلف که کویا از قدمای پزشکان اسلامی است. این کتاب دارای شش «مقاله» می باشد و گویا از گفته های بقراط گرفته شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6617/3
آغاز: فی تشریح الصدر و بیان حدوده ... فقد کان یلغز و یضرب الامثال و کانه انما کان یقصد تعلیم من بحضرته؛ انجام:مستعینا بحول اﷲ و قوته و سؤال المزید من مننه انه ولی الحول و القوة و الفضل و المنة خط: نسخ، بی کا، تا: غره جمادی الاول 1053ق؛ جلد: تیماج سبز، 54گ(133پ-186پ)،17سطر،اندازه:11×16/5سم[ف:17- 188]
tašrīḥ-uṣ ṣalāt
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع،۱۰۵۸ - ۱۱۲۶ ؟ قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-olvāse‘ (1648 - 1714)
رساله مختصری است در بیان آداب باطنی و قلبی نماز با استفاده از احادیث مرویه از ائمه اطهار علیهم السلام. شامل «مقدمات » «مقاصد» و «خاتمه» می باشد.
[طبقات اعلام الشیعة، الکواکب المنتشره فی القرن الثانی بعد المشرة: 368]
تهران ؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 624/1
آغاز: الحمد ﷲ الذی جعل الصلوة ذریعة الی القرب الزلفی ... ان الصلوة کما نطقت به الروایات عماد الدین و عموده ... رتبتها علی مقدمات و مقاصد و خاتمة و سمیتها تشریح الصلاة ... فی علل التی لأجلها شرعت الصلاة؛ انجام: فی مراعات الآداب الظاهرة و المحافظة علی الوظائف البدنیة فیها ... و الی ذلک یشیر ماورد فی الحدیث ان الصلوة میزان من و فی استوفی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ 29گ، 22 سطر، اندازه: 15/2×22سم [ف: 1 - 133]
tašrīh-os salāt = š.-e hadīs-e as-salāt-o me‘rāj-ol
mo‘men عبدالجواد بن محمد جعفر، ق13 قمری
‘abd-ol-javād ebn-e mohammad ja‘far ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1279ق
شرح حدیث «الصلاة معراج المؤمن» در ده «فصل» که به درخواست بعضی از برادران دینی نوشته شده، همراه با پاره ای از آداب و احکام نماز.
[فهرستواره 218/7]
قم ؛ مرعشی ؛ شماره نسخه: 5558/2
آغاز: الحمدﷲ الذی تفردنا و تخصصنا بفرض الصلاة علی وجه الخاص و صیرها للمؤمنین معراجاً علی جهة الاختصاص؛ انجام: و بگوید العفو العفو و بعد از آن بگوید رب اغفرلی
خط:نستعلیق،کاتب=مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج زرد، 30گ(33پ-62ر )، 12 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 14 - 320]
» تشریح طب اکبری ← طب اکبری
» تشریح طب اکبری ← فرهنگ مقصد الطالبین
» تشریح طب اکبری ← کتاب صراح
tašrīḥ-ul ‘ālam
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
تاریخ تألیف: شعبان 0901ق
رساله ای در تشریح عالم با استفاده از هیئت قدیم همراه با نگرش عرفانی و فلسفی و با استفاده از آیات مناسب، در دو «مقاله» است: مقاله اول در 4 «باب» و دوم 8 «باب».
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... فیقول ... محمد بن مرتضی المدعو بمحسن ... قال اﷲ ... ان فی خلق السموات و الارض لآیات للمؤمنین ...
انجام: هذا ما یهتدی به الانسان من تشریح الاعضا و منافعها ... سبحان ربک رب العزة ... رب العالمین هذا آخر ما اردنا ایراده فی کتاب تشریح العالم و قد تم لثلث بقین من شهر شعبان من شهور سنة الف و تسعین من الهجرة النبویة و الحمدﷲ اولا و آخرا.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1090ق؛ مهر: جمال الدین اسحق، «المؤمن حی فی الدارین»؛ تملک: محمد علی، که در 1261 به پسر خود بخشید ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 79گ، 15 سطر (7×14 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 4 - 858]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد تم هذا الرساله فی تاریخ اوایل شهر ربیع الاولی ... شجاع الدین محمد المشهدی.
خط: نستعلیق، کا: رضوی، محمد بن حیدر، تا: 1144ق [رایانه]
tašrīḥ-ul ‘ālamayn
در بیان عالم کبیر و عالم صغیر و شرح بدایع صنایع الهی، مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «مقاله» است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4250/7
آغاز: أما بعد حمد اﷲ الاحد المعین و الصلاة علی نبیه محمد و آله اجمعین، فیقول أحوج العباد
بی کا، بی تا؛ فقط صفحه اول کتاب را دارد. برگ این رساله به خط شیخ بهایی می باشد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (112ر)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 11 - 251]
» تشریح العروق ← العروق
» تشریح العصب ← العصب
» تشریح العضل ← العضل
» تشریح العظام ← العظام
tašrīḥ-ul ‘iẓām
عماد الدین شیرازی، محمود بن مسعود، - ۹۸۴ ؟ قمری
‘emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd ebn-e mas‘ūd ( - 1577)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۶۰/۷۰
«فی القول المشهور بین الجمهوران العظام لاحس لها و اوردما علیه و له و اورد فیها ما وضح علی و سنح لدی؛ خط: نستعلیق، کا : طبیب حموی، تا: دوشنبه ۲۱ رجب ۱۰۰۸ق، جا: کاغذکرمان؛ : سفید [ سنا: ف: ۱ - ۱۹۲]
tašrīḥ-u ‘iẓām-ir ra’s wa-l fakk-il a‘lā
طبیب، محمد سعید بن محمد باقر ق، ۱۱ قمری
tabīb, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad bāqer ( - 17c)
اهداء به: شاه صفی
در یک «مقدمه » و چند «فصل » و «تحقیقات » و «خاتمه .»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۸۷۴۲/۵
آغاز: بسمله . و به ثقتی . الحمدالله الذی تحیر عن ادراک جلاله عقول العالمین ... اما بعد فیقول ... محمد سعید بن محمد باقر الطبیب لما رایت تشریح العظام ... امر مشکلا؛ انجام: فاذا وصلت الی (در تحقیق ۴ در فصل ۶ فائده ،۱ ناتمام).
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف تیماج حنا ،یی ۱۳گ (۱۲۹پ۱۴۱-پ )، ۲۱ سطر( ۸×۱۶ ) [ف: ۱۷ - ۲۰۹]
tašrīh-ol ‘avālem
مقدس جهرمی، علی محمد بن رضا،
( - ) moqaddas-e jahromī, ‘alī mohammad ebn-e rezā
ساخته زمان ناصرالدین شاه در نجوم و هیئت مشتمل بر 8 «باب» و یک «خاتمه» که جمعاً شامل 395 مطلب یا عنوان می باشد به انضمام دویست لوحه شکل و فهرست کامل در آخر
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان )؛ شماره نسخه: 1023 آغاز: الحمدﷲ رب العالمین حمداً ازلیاً بابدیة و ابدیاً بازلیته ... شکر و سپاس بیحد و قیاس یزدان پاک یکتای بی همتا را سزد و سزا است؛ انجام: دایره مکرر نجومی را بردا وضع نمود، دروبین پلاریسکپ را اراکه وضع نمود
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای تصاویر نجومی و جداول مربوطه ؛ کاغذ: فرنگی نازک، جلد: مقوایی با روکش تیماج قرمز، 541ص، 21 سطر (13×27 )، اندازه: 21×35سم [ف: 131]
tašrīh-e ‘omūmī
غیرهمانند:
قسمت ۲ از ترجمه کتاب تشریح عمومی از فرانسه؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، ۳۹۱ص، ۱۹ سطر، اندازه : ۱۶*۲۲سم [ف: ۱۹ - ۱۲۶]
ترجمه از فرانسه در قرن ۱۳ق قسمت اول از سه قسمت؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳ یا اوایل ۱۴؛ کاغذ: فرنگی
سفید، جلد: تیماج مشک ،ی ۳۷۳ص، ۱۹سطر، اندازه : ۱۷/۵×۲۷سم[ف: ۱۹ - ۱۲۶]
از نوشته های معلمان مدرسه های جدید زمان قاجار است . رد نسخه
ما دو بخش است یکی در ص 2-78 دیگری ص 40-98 و دومی دنباله یکمی باید باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 28گ (11پ-38) 7 ، سطر (9/5×14) [ف: 1 - 129]
tašrīḥ-ul ‘ayn = kayfīyyat-u tarkīb-i ṭabaqāt-il ‘ayn
سمرقندی، محمد بن علی، - 619 قمری
(1223 -) samarqandī, mohammad ebn-e ‘alī
رساله مختصر و کوتاهی است و بعید نیست که همان «مقالة فی کیفیة ترکیب طبقات العین» تألیف نجیب الدین سمرقندی مذکور باشد. چشم را دارای هفت طبقه و سه رطوبت می داند و در این گفتار کوتاه این طبقات و رطوبت ها را با نشانه های آنها بیان کرده است.
آغاز: ان العین مرکبة من سبع طبقات و ثلث رطوبات، أما بیان الطبقات فان العصبة المجوفة ...
[معجم المؤلفین 2-31؛ طبقات اعیان الشیعه (الانوار الساطعة) 163؛ عیون الانباء 2-31]
آغاز: برابر؛ انجام: ترطیب الجلیدیة لتبقی علی صفاتها فسبحان اﷲ احسن الخالقین.
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان680ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن، 1گ، 19 سطر (7/5×16 )، اندازه: 12/5×22سم [ف: 19 - 419]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتوسطهما الطبقة العنکبوتیة حائلة بینهما أعنی بین الرطوبة.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی بن محمود هروی ملقب به کمال العطابادی، تا: 936ق، جا: خوارزم، دارالشفاء الشهابیة ؛ جلد: تمیاج قهوه ای، 2گ (135پ-136ر)، اندازه: 18×26سم [ف: 19 - 269]
آغاز: برابر؛ انجام: من الطیت الجلیدیة لیبقی علی صفاتها و هذه صورة العین و طبقاتها ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: شرقی، 2گ (49-50 )، 17 سطر، اندازه: 5×8/5سم [ف: 36 - 267]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: 1008ق؛ کاغذ: سفید [سنا: ف: 1 - 192]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ما یشاهد، و اﷲ اعلم.
این رساله در فهرست بدون نام مؤلف است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با یک تصویر رنگی در دو صفحه مورخ 1274 ؛ کاغذ: فرنگی،جلد:میشن یشمی،20سطر،اندازه:17×21/7سم[ف:7- 400]
آغاز: برابر؛ انجام: و العصبة الجائیة من الدفاع (زیر صفحه شکل چشم است بشنگرف)
بی کا، بی تا؛ 1گ (97ر -97 پ) [ف: 290]
tašrīh-ol ‘ayn
کلاردشتی تنکابنی، طاهر، - 1312 قمری
kalārdaštī tonekābonī, tāher ( - 1895)
رساله کوتاهی است درتشریح چشم و مؤلف در 1312ق زنده بوده است.
[نقباء البشر ص 973]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4843/6-24/143
آغاز: بدان ایدک اﷲ بنور منه که خداوند حکیم شانه بحکمة بالغة و قدرت سابغه برای ادراک الوان و اضواء و ابصار اشباح دو چشم جهان بین آفریده؛ انجام:لهذا حرکات لازمه فتحی و غمضی را در جغن اعلی قرار داده فتبارک اﷲ احسن الخالقین و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمدوآله الطاهرین.
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن حاجی میرزا علی محمد حسن لاریجانی، تا: 20 ربیع الثانی 1314ق، جا: تهران؛ از روی نسخه مصنف ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 937]
tašrīḥ-ul qalb = k.-ut tašrīḥ
میرزا علی اکبر
mīrzā ‘alī akbar
در تشریح قلب و دوران خون و انواع رگ ها و پیوندها که به قطب متصلند، استفاده شده از درس های اساتید دارالفنون که مؤلف از همدان به تهران آمده و در این مؤسسه علمی تحصیل نموده است. در آغاز کتاب از ناصر الدین شاه قاجار و وزیر انطباع وی اعتضاد السلطنه ستایش شده است. دارای یک «مقدمه» و یک «باب».
آغاز: بسمله - الحمدﷲ مقلب القلوب بالحکم و الدقایق و مشرح الصدور بالانوار و الحقایق
انجام: و یدخل فی الشریان العظیم المذکور فیشیه هذه الدوران بالدائره الواحده دم الحوت ایضا احمر و کراته اعظم بیضی.
تمت ...
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباسقلی بن حاج علی عباس شیروانی، تا: 1312ق؛
کاغذ: فرنگی، جلد:مقوا، 111گ، 12 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 3 - 1058]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملی تبریز ذکر شد ؛ خط: نستعلیق، کا:صالح طبیب پیشگاه، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 33گ (79پ - 111ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 50]
tašrīh-e qalb va a‘sāb
دکتر طلوزان، 1820 - 1898 میلادی
doktor tolūzān (1820 - 1898)
کتابی است در طب جدید، ترجمه شده از زبان فرانسوی تألیف حکیم طولوزان فرانسوی که طبیب مخصوص پادشاه ایران بوده است. این کتاب در چند بخش به تشریح قلب و اعصاب و دماغ می پردازد.
آغاز: بسمله اما بعد این رساله ایست در تشریح قلب و عمل او و عروق با اقسام آن که حکیم یگانه و دکتر فرزانه طولزان فرانسوی حکیم باشی خاصه اعلیحضرت ... از زبان فرانسه بزبان فارسی ترجمه کرده و مرکب نمود او را بر چند فصل، فصل در تشریح فرنگی بیان شده است که از برای خون
انجام: بلکه سبب اصلی اعمال صادره از او در نخاع یا بصل او باید و اول یا فراش باصره یا جرم مخطط است و السلام تمت الکتاب الاعصاب.
[فهرستواره منزوی 3379/5]
آغاز: برابر؛ انجام: دوران دارد و خون ماهی سرخ است و گلبولش بیضی است تمام شد
خط: نسخ، کا: محمد کاظم کرمانشاهی، تا: شنبه 28 محرم 1292ق؛ مهر: شمس الاطباء، کتابخانه رهنمون کرمانشاه ؛ کاغذ:سفید، جلد: تیماج حنایی، 74ص (211-284 )، 15 سطر[سنا: ف: 185 - 2]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 جمادی الثانی 1294ق؛ ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195گ، 11 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 938]
آغاز: برابر؛ انجام: سرخ است و گلبول آنها بزرگ و بیضی است
خط: نستعلیق، کا: تنکابنی نعمت اﷲ، تا: 1320ق؛ ضمیمه نسخه ش 18044 [رایانه]
tašrīh-e qalb va ‘orūq
رساله مختصری است درطب جدید، شامل تشریح دستگاه قلب و عروق و بیان عمل آنها؛ دارای فصول و ابواب.
آغاز: بسمله تشریح قلب و عروق و عمل آنها مدت زمانیست که حرکت دم را در عروق می دانند زیرا که همیشه ملاحظه نمودند که چون زخمی انجام: این شریان بزرگ شود دم ماهی قرمز است و گلبول های آن بیضی است
[فهرستواره منزوی 3379/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالحسین ابن حسین، تا: جمعه ششم ذیحجه 1304ق؛کاغذ:فرنگی،46گ،15سطر،اندازه:13×21سم[ف:1-273]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: جمادی الاول1309ق، جلد:تیماج مشکی، 46گ، 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 938]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد آقایی دنبلی، تا: 18 محرم 1304ق؛ مصحح؛ معادل لاتین لغات مقابل آنها آمده و در برخی موارد نانویس ؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ (139پ -168پ )، 16 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 20 - 167]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (150پ-173ر )، اندازه: 17/5×22سم [ف: 20 - 184]
tašrīh-e qalb va ‘amal-e ū va ‘orūq va aqsām-e ān
؟ متطبب، تقی بن محمود، ق14 قمری
motatabbeb, taqī ebn-e mahmūd ( - 20c)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2389/11
در 17 فصل، ناتمام؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 7گ (311پ - 317پ) [ف: 6 - 2]
tašrīh-e kālbod
کالبد و جسم انسانی را بر اساس پزشکی جدید شرح داده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 4087/2
آغاز: تشریح انسانی عبارت است از علم به شکل و بنیان و اجزاء
بدن. تشریح عمومی، معرفت مواد جامد و مایع بدن است به طورکلی؛ انجام: تمام ترکیبات مذکوره اهمیت علمی ندارند. ما به ذکر اسید ای پرکل و اسید کل یک قناعت می کنیم ولی از روی فرمول های سابق الذکر می توانم کسب مطلب جدیدی [نیز] نماییم.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 40گ (81پ-120پ)، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 450]
at-tašrīḥ-ul kabīr = ‘amal-ut tašrīḥ = ‘ilāj-ut tašrīḥ
جالینوس، ۱۲۹ - ۱۹۹ میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
جالینوس این کتاب را در پانزده «مقاله» تألیف کرده است: 1. ماهیچه ها و بندهای دست؛ 2. ماهیچه ها و بندهای پاها؛ 3. اعصاب و رگهای دست و پا؛ 4. ماهیچه هایی که گونه ها و لبها و آرواره زیرین و سر و گردن و شانهها را به حرکت درمی آورند؛ 5. ماهیچه های سینه و شکم و گرده ها و کمرگاه ها؛ 6. جهاز هاضمه یعنی معده و روده ها و جگر و طحال و کلیهها و مثانه و نظایر آن؛ 7 و 8. در ساختار دستگاه تنفسی، در مقاله هفتم آنچه را که به هنگام کالبدشکافی در قلب و ریه و سرخ رگها، پس از مرگ جاندارن و نیز هنگام زندگی آنان آشکار می شود، و در مقاله هشتم آنچه را که هنگام کالبدشکافی در سر تا سرسینه دیده می شود، بیان می کند؛ 9. بیان ساختمان مغز و نخاع؛ 10. ساختمان چشم و زبان و مری و آنچه را که به این اندامها متصل است؛ 11. ساختمان حنجره و استخوانی را که یونانیان آن را به حرف لام خودشان تشبیه می کنند، و آنچه بدان متصل است و عصبی که به این موضع می آید؛ 12. ساختمان اندام های تولید مثل؛ 13. ساختمان سرخرگها و سیاهرگ ها؛ 14. ساختمان عصبی که از مغز سرچشمه می گیرد؛ 15. ساختمان عصبی را که از نخاع سرجشمه می گیرد.
[تاریخ نگارشهای عربی (سزگین) ج4: 145]
عنوان مقاله های 11-14 در نسخه دیده نمی شود؛ المقالة الخامسة [عشر ]؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 و 11؛ در پایان آن آمده:«تمت المقالة الخامسة عشر و تم بتمامها هذا الکتاب الشریف من تصانیف فاعل العجائب و مظهر الغرائب استاد الاطباء المتقدمین و سند الحذاق المتأخرین الذی ما جهد فی الطب احد بعد الحکیم العظیم بقراط مثله من المبرزین جالینوس رحمة اﷲ علیه» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 95گ (345پ-439پ )، 25 سطر، اندازه: 20×35سم [ف: 14 - 4022]
نسخه اصل:دانشگاه لس آنجلس90 م؛بی کا،بی تا[فیلمها ف:3-132]
tašrīḥ-ul kifāya
تربتی، علی اکبر، - 1331 قمری
torbatī, ‘alī akbar ( - 1913)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
شرحی است توضیحی با عناوین «قوله - اقول» بر کتاب «کفایة الأصول».
مشهد؛ امام هادی؛ شماره نسخه: 75
آغاز: الحمدﷲ الذی جعلنا من أمة سید المرسلین و نور قلوبنا بولایة امیر المؤمنین و خمر طینتنا بمحبة الائمة المعصومین قطعه ای از آغاز شرح آمده و دیباچه آن از شارح نیست ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 30گ، 17سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 60]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2407
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 11]
» تشریح الکلام ← شرح تهذیب المنطق
tašrīḥ-ul kalām fi-t tahḏīb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16198
آغاز: اتفاق افراده فی اصل المعنی او مشترک من حیث اختلاف افراده بالادلة و غیرها (و ان کثر) عطف علی قوله ان اتحد ای المفرد ان کثر معناه (فان وضع لکل من )؛ انجام: تطرق الزوال ابیه بخلافها و ﷲ اعلم و احکم بالصواب.
خط:نستعلیق،بی کا،تا:احتمالاً قرن11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 92ص، 17 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 45 - 77]
tašrīh-ol kavākeb-es sābeta
نویسنده می گوید تعداد کواکب ثمانیه مرکوز در فلک البروج به حد ای ست که از اشعار بیرون است و علمای این فن یکهزار و بیست و دو ستاره رصد کردهاند و آن را در شش عظم و قدر نهاده اند. اعظم کواکب در عظم اول است و بعد در عظم دوم تا به عظم ششم رسد. مؤلف سپس تعداد 1022 کوکب رصد شده را در عظم های ششگانه شرح می دهد و بعد یکایک ستاره های
معروف یعنی از دب اصغر و اکبر و جدی و تنین و سلحفاه و دجاجه و غیره را بیان می کند و می گوید شناخت آنها بر هر انسانی واجب است. در ذیل این رساله در برگ 68 منازل بیست و هشت گانه قمر آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3004/2
آغاز: بباید دانست که کواکب ثمانیه تا جمله در ملک البروج؛ انجام: بواسطه تکاثف و صغر تشبیه بقطعه های ابر شده اند.
کا: ابوالقاسم بن محمد تقی اردبیلی، تا: 1166ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، میشن تریاکی، 4ص (65-68)، 19 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 14/5×22سم [ف: 6 - 763]
» التشریح للمتعلمین ← التشریح
» تشریح ماده عصبی ← آناتمی ماده عصبی
tašrīh-e mādde-ye ‘asabī
اشلیمر، فلمنکی، ق13 قمری
ešlīmer, felemenkī ( - 19c)
در شناخت سلسله اعصاب (پزشکی جدید). مؤلف این رساله اصطلاحات خارجی پزشکی را بیشتر با حرف فارسی نوشته است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6141
خط: نستعلیق، کا: غفار معلم پیاده نظام، تا: 1294ق ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 340ص، 17 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 19 - 130]
tašrīh-e mādde-ye ‘asabī
در تشریح ماده عصبی و شاید بخشی از «بیست باب در تشریح» دکتر پولاک باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6639/2
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد آقایی دنبلی، تا: ذیحجه 1303ق؛ مصحح، معادل لاتین لغات مقابل آنها آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 99گ (40پ-138ر )، 16 سطر، اندازه: 17×21/5سم[ف: 167 - 20]
tašrīḥ-ul mawārīṯ
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، ۱۲۳۱ - ۱۳۰۰ قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
رساله ای مختصر در احکام و موجبات و طبقات ارث، که به درخواست یکی از اعاظم تألیف شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4183/1
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانا الی أحکام مواریث الانام و جعلنا من الذین میزوا بین الحلال و الحرام؛ انجام: من أولاد الاعمام و الاخوال و العمات و الخالات اذا کان فیهم الخنثی.خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 شوال1280ق؛ جلد: تیماج قرمز، 70گ (1پ-70ر)، اندازه: 13×20سم [ف: 11 - 191]
» تشریح منصوری ← تشریح الابدان
» تشریح منظوم ← تشریح خجندی
tašrīh-nāme
وابسته به: ینبوع = ینبوع الحکم = خلاصة الحکم؛ طبیب شیرازی، شرف الدین حسن (قرن 9)
انتخابی است از کتاب ینبوع که مؤلف آن جناب حکمت پناهی جالینوس مولانا شرف الدین حسن شیرازی است در باب معرفت خلقت اعضاء و چگونگی و حقیقت حالات آن.
[فهرستواره منزوی 3379/5]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 492/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: رویه میشن قرمز، 27ص (323-349)، 18 سطر، اندازه: 12/2×20/7سم [ف: 5 - 41]
tašrīh-e nojūm
طالقانی، احمد، ق11 قمری
tāleqānī, ahmad ( - 17c)
تاریخ تألیف: 1017ق
در ذکر منازل قمرست و نام آن ماده تاریخ تألیف است (= 1017ق).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5614/2
آغاز: بسمله، حمد بیحد مرحکیمی را سزد که عقل کل در بارگاه قدمش راه نیافت؛ انجام: این نسخه که عقل دانش آموز ×× از وی پر کرد دامن و جیب / از تاریخش چو نام پرسید ×× «تشریح نجوم» آمد از غیب
خط: نستعلیق، کا: محمد رضی، تا: 1138ق؛ واقف: حاج عماد
فهرستی، 1310ش ؛ کاغذ: رنگارنگ و آهار مهره، جلد: چرمی،21ص (228-248)، 17 سطر (8×16 )، اندازه: 13/2×22/5سم[ف: 291 - 8]
tašrīh-ol vojūd = tašrīh-ol a‘zā’ = haqā’eq-e ensānīye
؟ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
منسوب به این سیناست. ارکین به شماره 38 و قنواتی به شماره 125 یاد کرده و از او دانسته اند، ولی درست نیست. گویا ترجمه ای است از برخی «رسائل اخوان الصفا» و نگارشی بر پایه دید آنان در این که انسان عالم صغیر است و عالم انسان کبیر (رساله 12 و 34 ص 123 از جمله دوم و ص 61 و 63 از جمله سوم رسائل اخوان الصفا). (یحیی مهدوی).
آغاز: بدانکه ایزد عزوجل هست مطلق است و واجب است و معنی واجب آن باشد که او بخود قائم باشد نه به چیزی دیگر انجام: و آن ولایت و یست از آنچه رأی ین ضعیف بود و ادراک وی این قدر افتاد که لا یعلم الغیب الا اﷲ و این قدر دانستن واجب است بر همه کس و اﷲ اعلم
[فهرستواره منزوی 108/6؛ نسخه ها 762/2 (13 نسخه )؛ فهرست مصنفات مهدوی 265]
بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ با تاریخ زایش 831ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 23گ (257-279)، 13 سطر (9×14 )، اندازه: 13×17سم [ف: 11 - 2279]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 101/15-عکسی آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 68]
نسخه اصل: ملت افندی علی امیری ش 1017؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 855ق، 9گ (13ر-21پ )، 15 سطر [فیلمها ف: 1 - 487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (14پ-23پ)، 15 سطر (7×14/5)، اندازه:13/5×24سم [ف: 209]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1163/2-ف
بی کا، بی تا؛ همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 575]
tašrīh va mohākeme dar tārīx-e āl-e mohammad ‘alayhem-os-salām
قاضی بهلول بهجت زنگنه زوری
qāzī bohlūl behjat zangane zūrī
ترجمه متنی ترکی در اثبات حقانیت شیعه و امامت ائمه اطهار (علیه السلام) است. میرزا علی قمشه ای هم آن را به عربی گزارش کرده است.
آغاز: بتوفیق و عنایت ایزد متعال و در ظل توجه و هدایت عقل کل
انجام:و اخلاص کامل ما در پیشگاه جلالت و درگاه امامت بشرف قبول شرف آید.
چاپ: تبریز، 1342ق
[فهرستواره منزوی 1567/3؛ الذریعه 213/3؛ معجم التراث الکلامی 271/2؛ مشار فارسی 1352/1؛ معجم المؤلفین 122/9؛ الغدیر 149/1]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1474
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا رفیعی شرفخانه (از روی نسخه چاپی مطبعه امید)، تا: ذیقعده 1346ق؛ جلد: تیماج مشکی، 63گ، 14سطر، اندازه: 13×20سم [مؤید: 3 - 384]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 38559
همان نسخه بالا [اهدائی رهبر: 8 - 189]
tašrīh yā ādam mavār
عز الاطباء، محمد بن جمال
‘ezz-ol-atebbā’, mohammad ebn-e jamāl
رساله ای در تشریح که از آثار پزشکان اروپایی ترجمه شده، مشتمل بر هشت «مقاله» و هر مقاله در چند «فصل»: 1. ترکیب بدن انسان، 2. بیان عضلات، 3. مفاصل، 4. شرایین، 5. مبحث اورده، 6. بیان اعصاب، 7. احشاء، 8. آلات حس خاتمه در معرفت جنین.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3075/2-16/85
آغاز: الحمدﷲ الذی من صنعه خلق البشر ×× رب قدیم موجد فرد وحید ذوقدر ... سپاس بی قیاس حکیم درمان آفرینی را سزاست که به اقتضای بالغه استخراج تقویم؛ انجام: مشیمه غشایی است که بر روی جنین احاطه کرده مثل کیسه که درآن چیزی قرار داده باشند. تم.
جلد اول و دوم ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد خوانساری ابن محمد رضا نظام الشریعه، تا: 2 رجب 1322ق، جا: دارالخلافه؛ جلد: مقوا عطف پارچه آبی، 34گ، 15 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 938]
tašrī‘-ul xiyara wa-l qur‘a
لاری، عبدالحسین بن عبدالله، ۱۲۶۴ - ۱۳۴۰ ؟ قمری
lārī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (1848 - 1922)
مؤلف با استناد به آیات و روایات شرعیت استخاره و قرعه را ثابت نموده و گفته است برخی از عامه راه افراط پیش گرفته شرعیت استخاره و قرعه را با قیاس به قمار و قماربازی رأساً انکار و بعضی از امامیه چون ابن ادریس و پیروانش راه تفریط پیموده اصل شرعیت استخاره را پذیرفته و قرعه را نفی کردهاند که ادله هر دو گروه بسیار ضعیف و نزد فقهای بزرگ از اعتبار ساقط است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19495
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الحنان المنان المفتتح علینا ابوابا من الخیر و الاحسان؛ انجام: فانتشر لابی عبداﷲ الصفوانی بهذا ذکر عند الملوک و حظی منهم و کانت له منزلة خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 1348ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 16گ، 20 سطر، اندازه: 10×17سم [اهدائی رهبر: 3 - 149]
» تشریفات ← تشریقات
at-tašrīf bi-ta‘rīf-i waqt-it taklīf
ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 9 محرم 658ق
آنچه که یک شخص هنگام به تکلیف رسیدن شرعی باید بداند در این رساله ذکر شده است. مؤلف این رساله را به مناسبت رسیدن فرزندش محمد به سن تکلیف (15 سالگی) نگاشته و مطالبی را از ابتدای خلقت انسان تا رسیدن به وقت تکلیف و اعمالی که باید انجام دهد را برای وی بازگو کرده است.
آغاز: بسمله وصلوته علی سیدالمرسلین محمد النبی و آله الطاهرین یقول عبداﷲ و ابن رسوله صلوات اﷲ علیه و آله المشرف بانشائه و افضاله و الهدایة ... انی وجدت فی مرآة المعقول و المنقول و مشکاة انوار سلفی ...
انجام:و حسن اولئک رفیقا و زادنا و من یعییننا امره مراعاة و ملاطفة و توفیقا تم [الذریعة 210/26 و211]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین علی حسینی تفرشی غروی، تا: سه شنبه 23 محرم 1026 از نسخه ای به خط زین الدین بن علی بن احمد بن تقی الدین صالح بن مشرف طاوسی عاملی در روز پنج شنبه نیمه ذی حجه 941 از روی خط مؤلف، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با امضای بلاغ، با صورت اجازهای از مؤلف که به جماعتی از شاگردانش داده، با علامت سماعی از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (113ر-119ر)، 18 سطر، اندازه: 17/5×29سم [محدث ارموی مخ: 1 - 386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن حسن، ابن قاسم حسینی عینائی عاملی، تا: شنبه 29 ذیقعده 1058ق؛ از روی خط شهید ثانی که در پنج شنبه 15 ذیحجه 941 از روی نسخه اصل تحریر کرده بود؛ تملک: شیخ حر عاملی و مهرش؛ با یادداشتی از شیخ حرعاملی که از کتاب انتقاد نموده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 939]
Tašrīqāt = Tašrīfāt
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - ۷۳۶ ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad ( - 1336)
در دیباچه نام مؤلف یاد نشده در آخر برخی نسخه ها آمده: «تمت هذه الرسالة من مصنفات شیخ عبدالرزاق الکاشی قدس اﷲ سره العزیز» و این می نماید که مقصود همان عارف معروف قرن 8ق کمال الدین عبدالرزاق کاشانی باشد لیک در مدارک موجود برای او چنین تألیفی ذکر نشده است. صاحب الذریعه (ج 4 ص 190) این نسخه را دیده و به سهو القلم مؤلف این رساله را عبدالرزاق لاهیجانی (-1071 ق) دانسته و برخی فهرست نگاران نیز چنین کرده اند. در کتاب لباب الالقاب صفحه 58 ترجمه احوال کمال الدین عبدالرزاق را آورده است، لیکن تألیفی برای او یاد نکرده است. مشرب عرفانی و سبک نگارش رساله اسلوب و مذاق با کمال الدین عبدالرزاق معروف ملایمت دارد. این رساله در سلوک است که در آن نکات عرفانی را با تأیید به ادله شرعی و شواهد ذوقی به خامه ادبی نگاشته است.
مؤلف در دیباچه مقصود از این رساله را چنین بیان نموده است:
«بدان حق جل و علا برای اظهار جمال خویش حقایق اعیان و اکوان مهیا فرموده و در هر یک به قدر صفای استعداد او وصفی از اوصاف خود بنمود و حقیقت انسان را قبول تمامت کمالات بخشید و خلاصه این نوع و زبده هر دو کون محمد مصطفی را ص ع برگزید و قدر او را به خلعت محبت تام خود بیاراست تا به طلب شهود و جمال مطلق او برخاست» تا آنجا: «و خواست تا همه را به نور وصل معشوق حقیقی رساند و از ظلمت حجاب برهاند پس نظر بر اصلاح نفس گماشت قسطی از محبت او را
ارزانی داشت چه حصول مقصود موجود او منوط یافت و امور معبود به قوه صحت او مضبوط و چون او به اغلال علایق و عوایق رنجور بود و بدان سبب از قرة العین خویش مهجور که فلاتعلم نفس ما اخفی لهم من قرة اعین جهت و صحت و قوه وی از توحید و عدل و محبت مثلثی ترکیب کرد»؛ تا آنجا: و« این رساله مشتمل است بر اجزای آن مثلث». این رساله مرتب است بر یک «مقدمه» و سه «قسم» و «خاتمه»: مقدمه در بیان منابع توحید و عدل و محبت در سه «لمعه»؛ قسم 1. توحید، ضمن پنج «تشریق» (در بیان حقیقت توحید و اقسام آن)؛ قسم 2. عدالت، مشتمل بر پنج «تشریق» (حقیقت عدالت و اقسام آن عدالت نفس به حسب قوا، عدالت به نسبت با حضرت حق، عدالت سلطان به نسب با رعیت، عدالت به نسبت با جانب و بیگانگان، عدالت به نسبت با متعلقان و خویشان)؛ قسم 3. محبت، در عنوان شش «تشریق» (محبت و اقسام آن، محبت حق با خود، محبت بنده با خود، محبت بنده با حق تعالی، محبت حق با بنده، محبت خلق با یکدیگر)؛ خاتمه در وصف موحد محب عادل و بیان طریقت او.
(مهدی ولائی)
آغاز: بسملة، الحمد ﷲ الذی تجلی لذاته فی مظاهر صفاته، و أحب بجماله الظهور فافاض من وجهه النور ... اما بعد، بدان که حق، جل و علا -- برای اظهار جمال خویش حقایق اعیان و اکوان مهیا فرمود
انجام: و بقدر تقرب تو قربت او زیادت شد، عن اﷲ -- تعالی --: من تقرب إلی شبرا تقربت إلیه ذراعا و من تقرب إلی ذراعا تقربت إلیه باعا و من أتانی مشیا أتیته هرولة ... و ان حصلت علی وصف تعقبه ×× مستعجلا کل وصف منه مستبقا چاپ: در مجموعه رسائل و مصنفات کاشی (تهران، میراث مکتوب )؛ به کوشش غلامرضا پرنده و موسی الرضا باشتنی، در مجموعه رسائل خطی، دفتر سوم، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی
[فهرستواره منزوی 108/6 با انتساب به عبدالرزاق کاشانی و اشاره به عبدالرزاق لاهیجی؛ الذریعه 190/3، نسخه های منزوی 1090/2]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 ؛ مهر: «صدرالدین محمد بن عبدالباقی الفیضی» (بیضی)، «محمدهادی بن ابی تراب الفیضی» (بیضی)، «محمدمهدی بن هادی الفیضی» (مربع)؛ تملک: «علامه فیض کاشانی»؛ 37گ (2پ-38پ)، 15 سطر، اندازه: 14×20سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 384]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1094ق [الفبائی: - 127]
کا: محمد قاسم، تا: 1245ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 193گ، اندازه: 16/7×21/9سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق متوسط، بی کا، تا: پنج شنبه 25 جمادی الاول 1273ق؛ واقف: فهرستی؛ کاغذ: آبی، 33گ (177-242 )، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 6 - 401]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2248-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مهدی قراچه داغی، تا: 1284ق [الفبائی: 127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1300-1301ق؛ نویسنده نسخه گوید: همه مجموعه 260 برگی از عبدالرزاق کاشانی است؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 87گ (172پ-258پ )، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 3 - 438]
آغاز: برابر
بی کا،بی تا؛کاغذ:فرنگی،17سطر،اندازه: 13×19/5سم [ف: 2-405]
» التشریق بالمنن فی التعریف بالفتن ← الملاحم و الفتن
» تشطیر منظومة البهنسی المهلبی لمثلث قطرب ← شرح نظم المثلث للقطرب
tašfī‘-us sā’il fī ḥall-i ġawāmiḍ-i rīyāḍ-il masā’il
میر آقا م، محمد صطفی
mīr āqā, mohammad mostafā ( - )
وابسته به: ریاض المسائل فی بیان (تحقیق) الاحکام بالدلائل = شرح کبیر = شرح مختصر النافع = ریاض المسائل و حیاض الدلائل؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231)
شرح مزجی مختصری است بر کتاب «ریاض المسائل» سید علی طباطبائی.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2754
آغاز: قوله: باعتبار تعدد افراده أی المطلق و المضاف و الاسئار و القلیل و الکثیر، و قال و المراد منها الاعم من الحقیقة دفع لما یرد من انه لما کان المراد
نسخه اصل: کتابخانه سید حسین مرتضی فرزند کاتب - پاکستان؛ مشتمل بر کتاب الطهارة می باشد؛ خط: نسخ، کا: مرتضی حسین، تا: 23 ذیحجه 1367ق؛ از روی نسخه مولانا کلب عابد
صدرالافاضل بن کلب حسین؛مصحح؛124ص[عکسی ف:7 - 349]
tašakkor-e ne‘mat-e šeš jahatī-ye mozaffarīye
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، ۱۲۴۶؟-۱۳۳۱؟ قمری
majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 - 1913)
تاریخ تألیف: 1317ق
نویسنده شش نعمت را که در زمان خودش حاصل شده وصف نموده و از خداوند شکرگزاری کرده است: 1. تولد مظفرالدین شاه که در ش 14 جمادی الثانی 1269 به وقوع پیوسته است؛ 2. اطعام عمومی مردم ایران به نان و گوشت به مناسبت جلوس بر تخت سلطنت؛ 3. رونق سلسله ذهبیه در سراسر ایران؛ 4 بر.
خلاف دولت های گذشته، در این دولت جدید رؤسا و فرمانداران طغیان و عصیان نکرده و به فکر مردم می باشند؛ 5. قلع و قمع دزدان و گردنکشان و یاغیان؛ 6. ملک میمند که وقف بر آستان مقدس شاهچراغ علیه السلام است و مدتها توسط حاکمان حیف و میل و حتی ملک شخصی شده بود دوباره به وقفیت درآمده است.
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 28
خط: نستعلیق زیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ 22گ، اندازه: 11×21سم [ف: 3 - 46]
» التشکیک ← حاشیة حاشیة التشکیک
» التشکیک ← حاشیة التشکیک علی الحاشیة القدیمة علی التجرید
at-taškīk = taḥqīq-un fi-t taškīk
ملا عبدالله بن حسین یزدی، - ۹۸۱ ؟ قمری
mollā ‘abd-ol-lāh ebn-e hoseyn-e yazdī ( - 1574)
شرح بر مبحث تشکیک از آثار ملا جلال دوانی (- 908ق) می باشد که شارح، از او به نام استاد محقق نام می برد و می گوید:
«برادران: این آنچیزی است من آماده دارم برای تحقیق در مساله تشکیک و تحریر کلام استاد محقق قدس سره ...». این رساله اگر چه در الذریعة به ملا عبد اﷲ یزدی نسبت داده شده است لیکن با اطلاق کلمه استاد به دوانی و ورود در بحث میان صدرالدین دشتکیو ملا جلال، این احتمال بروز می کند که شاید این رساله از جمال الدین محمود شیرازی شاگرد ملا جلال و استاد ملا عبد اﷲ باشد. در این رساله از سید صدرالدین دشتکی به عنوان «سید السند» یاد می شود که به قرینه مقام معلوم می شود و نباید چنانکه معمول است، با میر سید شریف اشتباه شود. این مبحث از دانش، از مباحث مشترکه منطق و کلام است، لذا در این رساله نیز از حاشیه منطق تهذیب و همچنین از حاشیه شرح تجرید استدلال و استشهاد می شود. (سید محمود مرعشی )
برخی به استناد یادداشت های مذکور در نسخه ها آن را به احتمال از آقا حسین خوانساری (-1098) دانسته اند که با توجه به عبارت «استاد محقق» در متن، بسیار بعید است گرچه در الذریعه (148/11) از «رسالة فی التشکیک» آقا حسین خوانساری (- 1098ق) به نقل از «ریاض» یاد شده است. همچنین وجود نسخه هایی با تاریخ کتابت اوایل قرن 11 این احتمال را باطل می سازد.
آغاز: بسمله. تحقیق التشکیک اللهم بالهامک و ازالة الشکوک بفیضک و انعامک حمدالک رب علی ما انعمت و شکر الک علی ما علمت و الهمت ... اخوانی ما یحضرنی من تحقیق مسئله التشکیک و تحریر کلام الاستاد المحقق قدس سره مندفعا عنه وجوه التشکیک عسی اﷲ ان یوفقنا للکلام التمام فی تمام الکلام و یوما لتتمیم الحواشی و تجرید الغواشی ... اقول التشکیک اما بالاولویه او الاقدمیه او الاشدیه اوالزیاده و النقصان
انجام: یفقهوا قولی و الحمد اﷲ کفاء افضاله و الصلوة علی نبیه محمد و آله صلوة یلیق بفضله و کماله.
[الذریعة 148/11 و 68/6]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: سه شنبه 27 شوال 1009ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (13-44)، 18 سطر (5×12 )، اندازه: 9×16سم[ف: 3079 - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالکریم بن شریف اﷲ طولی، تا: 1013ق، جا: اصفهان و شیراز؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 9گ (87-95)، 20-28 سطر (5/5×14)، اندازه: 11/5×19سم [ف: 3 - 1156]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد شریف تبریزی، تا: 1014ق؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 10گ (32پ-41پ )، 21 سطر (5×13 )، اندازه: 10×19سم [ف: 16 - 442]
آغاز و انجام: برابر
خط: متن دعا نسخ معرب، بی کا، تا: 1023ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: خلیفه سلطان و در زیر آن خط ایشان به سال 1022 ق ؛ کاغذ:
شرقی، 16گ (1 - 16 )، 17 سطر، اندازه: 5×11سم [ف: 28- 403]
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد صالح گوگدی گلپایگانی، تا: 1053ق [مختصر ف: 178]
آغاز: برابر؛ انجام: سواء کان بسبب اختلاف الفصول او غیرها لا یوجب اختلاف صدق الذاتی ...
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی )، تا: 1057ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (108پ-112ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 13 - 307]
آغاز: برابر
در فهرست از آقا حسین خوانساری دانسته؛خط: تحریری شکسته، بی کا، تا: 1075ق؛ در ص. ع. آمده «لمولانا آقا حسین سلمه اﷲ ؛ »
15ص (236-250)، 27 سطر (8×20/5) [عکسی ف: 1 - 65]
آغاز: برابر؛ انجام: کما هو المشهور بادراج الزیادة تحت الشدة کما قدمنا اولاً و رباعیة الیها و الی الازیدیة کما ااده الاستاذ فی صدر الحاشیة.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه معلوم شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ نسخه اول نقل از خط مصنف دام ظله موقع اشتغال به قرائت حاشیه قدیمی بر شرح تجرید، مصحح، محشی از استاد در هامش صفحات؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20ص (74-93)، اندازه: 13×19سم [ف: 33/1 - 143]
آغاز: برابر؛ انجام: رب اشرح لی صدری و یسرلی امری ... و کمالهم.
خط: تحریری، کا: ابوالمحجن کوبانی؟، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 155گ، 20سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 32 - 314]
آغاز: برابر؛ انجام: قال الثانی ان الامر الذی به یتحقق التفاوت بینهما بل کانت فی الکل علی السواء و ان کان داخلا فیها لم یتحقق الاشتراک الاضعف فیها لانتفاء بعض الاجزاء انتهی و الحاصل (دنبال آن از نسخه افتاده است)
کا: محمد رضا بن محمد رشید نائینی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاتب مجموعه بالای صفحه نسخه نوشته: حاشیه ملا عبداﷲ یزدی بر مبحث تشکیک حاشیه قدیم؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2ص (51-52 )، اندازه: 14×20سم [ف: 23 - 333]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 16گ، اندازه: 10×18سم [ف: 3- 128]
at-taškīk (r.-un fī taḥqīq-i mas’ala ...) = maqāmāt = r.-ye taškīk dar māhīyat = aqsām-ut taškīk wa ḥaqīqat-uh
رفیعا م، حمد بن حیدر، ۹۹۷ - ۱۰۸۰ ؟ قمری
rafī‘ā, mohammad ebn-e heydar (1589 - 1670)
تاریخ تألیف: سه شنبه 9 ذیقعده 1053ق
رساله مختصری است در مسأله تشکیک و توضیح درباره ماهیت اختلاف تشکیکی که از مباحث مهم فلسفی است که به درخواست بعضی در تحقیق مسأله تشکیک نگاشته در پنج «مقام»: 1. تحقیق حقیقة المقام التشکیکی؛ 2. حل الذاتیات و العرضیات و مصداقهما؛ 3. فی ان الذاتی لایختلف بالاختلاف التشکیکی؛ 4. النقض بالعرض و حله؛ 5. فی ان الاشد و الاضعف مختلفان بالماهیة.
آغاز: بسمله. اما بعد حمداﷲ المتعالی عن الوصف و المتحلی بالصفات المتجلی علی القلوب الذاکیة الزکیة ... فیقول ... محمد الملقب برفیع الدین الحسینی ... ان جمعاً من الاخلاء ... سألونی مقترحین ان أحرر تحقیق مسالة التشکیک علی وجه لا یبقی مدخل لوجوه التشکیک ...
انجام:أعاذنا اﷲ و ایاکم عن المراء و الجدال و القناعة عن تحقیق الحقائق بالقیل و القال.
چاپ: با تحقیق رضا استادی، ضمن الرسائل، در سال 1378ش، از طرف کنگره بزرگداشت آقا حسین خوانساری
[الذریعه 148/11]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم التامل فی الکلام فان فیه کفایة لمن له قلب او القی السمع و هو شهید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق، جلد: میشن مشکی 5 ،ص (92-96 )، 17 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 24/3 - 124]
آغاز: المقام الثالث فی ان الذاتی لایختلف الاختلاف التشکیکی بوجه من الوجوه اما الاولیة و الاولویة فلما مر فی المقام الثانی؛ انجام: برابر
تنها مقام سوم است تا پایان رساله؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی تفرشی، تا: 1053ق؛ 2ص (13-14) [ف: 9 - 672]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 9 ذیقعده 1053ق، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی 2 ،گ (15ر-16پ )، اندازه: 13×25سم[ف: 293 - 19]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد تقی (علامه مجلسی )، تا:
1057ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (3ر-6ر )، اندازه: 10×17سم
[ف: 13 - 303]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی فراهانی، تا: 1060ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج ماشی، 4گ، ابعاد متن: 7×12/5، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 909]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، کا: شفیع بن محمد صالح یزدی، تا: 1062ق؛ محشی از میرزا محمد شیروانی بر حاشیه شیرازی بر حاشیه دوانی ؛ کاغذ: حنائی 3 ،گ، اندازه: 10×19سم[ف:10-161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن ناصرالدین جیلانی، تا: 1075ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی آهار و مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (205-206پ )، اندازه: 12×19/6سم [ف: 14 - 177]
آغاز: برابر؛ انجام: تم التامل فی الکلام فان فیه کفایة لمن له قلت اوالقی السمع و هو شهید
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن، تا: 1078ق؛ ضمیمه نسخه ش 15088؛ واقف: مکتبة الامام امیر المومنین (ع )، اردیبهشت 1365؛ جلد: گالینگور عطف تیماج قهوه ای، 2ص، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [الفبائی: - 622]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن ابی طالب حسنی حسینی اصفهانی، تا: با تاریخ 1089ق، از یادداشت های کاتب بر می آید که شاگرد آقا حسین خوانساری باشد؛ جلد: تیماج سیاه، 4گ(184پ-187ر )، 15-19سطر [ف: 123]
آغاز: برابر
کا: محمد اسماعیل بن محمد صالح حسینی، تا: سه شنبه 22 جمادی الثانی1090ق [دلیل المخطوطات: 1 - 274]
کا: معین بن احمد، تا: 1090ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: فوارس بن ابی المکارم دماوندی، تا: دوشنبه جمادی الثانی 1093ق؛ مصحح، محشی؛ به خط آقا حسین (شاید خوانساری) چنین هست: «هذه الرسالة من مؤلفات السید الفاضل النائنی علیه الرحمة» ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج زرد، 5ص (369-373 )، 17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 3 - 438]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1358/16
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 17 محرم 1098ق، جلد: تیماج مشکی، 3گ (224پ-226 )، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 385]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 3ص (259-261)، 28 سطر (13/5×19/5 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 - 1016]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 4گ (186ر-189پ )، 42 سطر (13×23 )، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 342]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1356/54
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 187]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 2گ (76پ-77پ )، 28 سطر (7×14/5 )، اندازه: 9/5×16سم [ف: 393]
آغاز: و رتبت الکلام علی خمس مقامات المقام الاول فی تحقیق حقیقة الاختلاف التشکیکی خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ؛ فاقد جلد 2 ،گ (101ر-102ر )، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 384]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 2گ (99ر-100ر )، 26 سطر (11/5×19) [ف: 3 - 439]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یتخلص عن ربعة الجهل و التقلید اعادنا اﷲ و ایاکم ... علی نقی غفر اﷲ و ...خط: نستعلیق، کا: علی نقی، تا: 1114ق؛ مجدول، مصحح، محشی؛ واقف: رضا نائینی، 1311 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 2گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×24سم [رایانه]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1367/16
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 209]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حبیب اﷲ سیاهکلرودی، تا: 1115ق؛ جلد: تیماج مشکی نرم 3 ،گ (17پ- 19ر )، 21 سطر، اندازه: 12/6×18/5سم [ف: 41 - 178]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایتخلص عن ربقة الجهل و التقلید ... عن تحقیق الحقایق بالعمل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 2ص (144 - 145 )، اندازه:14/5×21سم [ف: 32 - 129]
آغاز: بسمله و من اﷲ التوفیق و استعانه انه خیر؛ انجام: ذی القعده الحرام سنه ثلث و خمسین و الف هجریه خط: نستعلیق، کا: سید احمد صفائی خوانساری، تا: 1321ق؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا 1 ،گ، 21 سطر [اهدائی ف: 375]
آغاز: برابر؛ انجام: و کان الفراغ فی عشیة یوم الثلاثا، التاسع من شهر ذی القعده الحرام سنه ثلث و خمسین بعد الالف.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: الجحود فانه ما یتبع لحوقه و عروض الحدا و کونه علی الحد هذا ما قصدنا ایراده فی تحقیق ذلک المرام و علی اﷲ التوکل و به الاعتصام تمت.
بی کا، بی تا؛ 5ص (56-60) [ف: 9 - 540]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2338/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 426]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ نا تمام مانده ؛ جلد: تیماج ش تری با ترنج و سرترنج، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 - 214]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (2پ - 6پ )، 15 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 7 - 301]
at-taškīk = r.-ye taškīkīye
گیلانی، حمزه، - 1134 قمری
gīlānī, hamze ( - 1722)
آغاز: من الشیخ الفاضل المحقق مولانا حمزه سلمه اﷲ تعالی و ابقاه فی تحقیق مبحث التشکیک
انجام: علی القبول و الرضا. تم بالخیر و الصواب.
آغاز: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1140ق؛ اندازه: 15×21سم [مجله ادبیات اصفهان: - 137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1149ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 4ص، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [الفبائی:128]
taškīk
انصاری، ولی اﷲ بن حبیب اﷲ، - 1270 قمری
ansārī, valī-o-llāh ebn-e habīb-o-llāh ( - 1854)
از مولوی ولی اﷲ لکهنوی ابن ملاحبیب اﷲ ابن ملامحب اﷲ جامع علوم نقلی صاحب آثاری مانند: نفایس الملوک شرح مسلم الثبوت، تفسیر معدن شرح عقاید جلالیه، حواشی زوائد ثلثه، حاشیه صدرا، شرح غایة العلوم و معارج العلوم، تذکره المیزان، تکملة شرح سلم ملااحمد عبدالحق، تکمله و تنبیه الغافلین فی مناقب آل سید المرسلین، آداب السلاطین، رساله عمدة الوسائل، رساله اغصان اربعه.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 7323
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمدﷲ الذی وهب الحالیه الاولیاء و الصلوة علی رسوله سید الانبیاء و اله الاتقیاء و اصحابه الاصفیاء و بعد فیقول العبد الراجی الی رحمة ربه القوی ولی اﷲ بن حبیب اﷲ؛ انجام: الدلیل المذکور جار فی الکلیات المتصله ایضا فالعذر فتدبر والحمدﷲ الاتمام و الصلوة علی رسوله سید الانام و اله الکرام و اصحابه العظام تمام شد رساله تشکیک موسوم بالتنبیهات
[فقسط] محمد فضل الرحمن غفر لهو لوالدیه آمین
خط: نستعلیق تحریری، کا: هند محمد فضل الرحمن، تا: قرن 13؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی کاهی رنگ، عطف پارچه ای، 8گ، 21 سطر (14/2×24/2 )، اندازه:20/7×34/4سم [رایانه]
at-taškīk (r.-un fī)
رساله ای کوتاه در مباحث مربوط به تشکیک که در حین تدریس حاشیه جلالیه بر شرح تجرید به خواهش شاگردش میرغلام محمد آن را نگاشته و در سه «فصل» (هر یک در چند مقصد) و یک «خاتمه» تنظیم نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10640/1
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن شاهرودی شیرازی بغدادی، تا: رجب 1112ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 70ص (2-71 )، اندازه:
13×19سم [ف: 33/1 - 142]
taškīkāt-ul qawā‘id-il manṭiqīyya
جیلانی، عبداﷲ، ق11 قمری
jīlānī, ‘abd-ol-lāh ( - 17c)
رساله کوتاهی است در بیان تشکیکاتی بر منطق. مؤلف ابتدا تشکیکی را ذکر و بعد خود جواب آن داده و به تشکیک بعدی پرداخته است. مؤلف در مقدمه گفته این رساله را در پاسخ کسانی که به مطالب «قواعد المنطقیه یا» «الشمسیة» دبیران کاتبی (675ق) تشکیک کرده اند نوشته است. رساله با عنوان «تشکیک - الجواب» تنظیم شده است. متن رساله شامل 44 تشکیک است که مؤلف پس از طرح هر یک از آنها به پاسخ دقیق پرداخته است. این تشکیکات در دو «باب» کلی تصورات و تصدیقات که خود موضوع علم منطق است مطرح گردیده، و هر یک از این دو باب 22 تشکیک را شامل است.
آغاز: الحمد ﷲ ذی الرحمة و الغفران لاهل الذنوب و العصیان ...
و بعد، یقول اقل الناس استحقاقاً للثواب و اکثرهم مستوجباً للعقاب، عبداﷲ جیلانی: هذه رسالة محیطة بتشکیکات فی القواعد المنطقیة مع تحقیقاتها
انجام: و الثانی منحصر فی التمثیل، فلم یتحقق قسم غیرها، فالحصر حاصر. و لایخفی ان هذا دلیل لقطع ذلک الاحتمال، فالحصر قطعی. و انما لم یذکروه اعتماداً علی التنبیه لهذا المعنی بادنی تأمل. فتأمل
چاپ: به کوشش علی شیخ الاسلامی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
[نمازی خوی 358/1؛ که در آن سه رساله دیگر در تشکیکات منطقی و فلسفی معرفی شده است]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رجب 1097ق؛ مصحح، محشی؛ 44گ، 13 سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 1 - 451]
بی کا، تا: 1192ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ بن علی اصغر تبریزی، تا: 25 شعبان 1244ق؛ محشی با نشان «منه» ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 40گ، 15 سطر (6×13 )، اندازه: 13×20سم[ف:13-3470]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم یکن بین اللاحیوان و اللانسان العموم و الخصوص بعکس العینین و الحال انهم مصرحون به و قاعدتهم کلیة منطبقة علی جمیع الجزئیات فبین، تمت.
خط: شکسته، نستعلیق، کا: تقی، تا: شوال 1272ق، جلد: تیماج سبز، 10گ، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 939]
taškīk-uḏ ḏātīyāt
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 781/2
آغاز: بسمله نحمدک یا من تقدس ثبوته عن التشکیک و نعوته عن الترکیب و التفکیک ... اما بعد فهذه اخوانی تکلفت تألیفها و تحریرها فی تقریر الدلایل علی نفی تشکیک الذاتیات بالنسبة الی ما هی ذاتی له ... و رتبتها علی مقدمة و خاتمه و فصول؛ انجام: و هو اللاعروض محذورا و لنختم الکلام ههنا حامد الرب العالمین مصلیا علی رسوله الامین و آله المعصومین قایلا رب زدنی علما و الحقنی بالصالحین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج روغنی، 14 سطر (5/5×11 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 392]
taškīk dar zātī = at-taškīk (r.-on fī) = javāb-e so’ālāt-e mollā mozaffar hoseyn-e kāšānī
میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ، - ۱۰۵۰ ؟قمری
mīrfendereskī, ab-ol-qāsem ebn-e mīrzā bozorg ( - 1641)
ملامظفر حسین کاشی از اعیان حکمی قرن یازدهم از میرفندرسکی سؤالی درباره ذاتی و تشکیک و عدم او بر آنچه ذاتی است او را پرسیده بودکه در این رساله میر بدان داده است.
میر فندرسکی از دانشمندانی است که دیری در هند بزیست و به دانش زردشتی و بودائی آشنا شده بود و روش اشراقی دارد. مسئله تشکیک ذاتی میان مشائیان و اشراقیان مطرح بوده و فندرسکی در این گفتار آن را محال می داند چنانکه رفیع الدین محمد حسینی رساله در تشکیک نوشته و به همین رأی بود.
آغاز: بسمله، آنچه فرموده بودی در ذاتی و تشکیک و عدم تشکیک او بر آنچه ذاتی است او را آنچه معتقد ضعیف است این است که نشاید که ذاتی مقول بتشکیک باشد چه هر گاه فرض کنیم مثلا که مقدار مقول
انجام: یا از نوع عقل بیرون آید و هیولی شود و چون خواهند این فصل ماخذ بدانند بکتاب مابعد الطبیعه رجوع کنند و بالجمله هرچه بجز حضرت رب العزة است از موجودات عین او را از
ترکیب چاره نباشد. تم کلام العارف الحکیم چاپ: با تحقیق سید جلال الدین آشتیانی چاپ شده
[الذریعه 148/11؛ نسخه های منزوی 749/2؛ منتخبی از آثار حکمای الهی ایران، آشتیانی 62/1؛ فهرستواره منزوی 91/6]
خط: شکسته تعلیق، کا: محمد شریف پسر محمد قائمی، تا: 1040ق؛ 2گ (43ر- 44ر) [ف: 3 - 191]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1056ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 11گ (55پ-65ر )، 31 سطر (9/5×19/5 )، اندازه: 11×26سم [ف: 3 - 191]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (13پ-14ر )، 27 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: رحیم، تا: 1079ق؛ 1ص (46ر) [ف: 16 - 185]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، کا: کمال الدین محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (17ر-18ر )، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 5 - 297]
آغاز: برابر؛ انجام: و چون خواهند که این فصل را ماخذ بدانندبه کتاب ما بعد الطبیعیه رجوع کنند و بالجمله، هر چه بجز رب العزت است از موجودات عینی او را از ترکیب ماده نباشد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح ؛ کاغذ: شرقی، 1گ (99)، سطور مورب، اندازه: 10×17سم [ف: 37 - 697]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود 1 ،گ (64ر-64پ )، ابعاد متن: (10/5×20 )، اندازه: 14×24سم [ف: 14 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف مخ: 1 - 300]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 1گ (67ر -67پ )، 24 سطر (12/5×18/5 )، اندازه: 18/5×24سم [ف: 199]
آغاز و انجام: برابر؛ کاتب در پایان چنین رقم دارد «حرره الافقر ... محمد تقی بن حسین التفرشی الخورانی فی قریة تفرش» سپس 5 چند سطر است به عربی در علم گویا از کاتب که در ذیل آن (در صفحه بعد) رقم او با تاریخ 1287 تکرار می گردد کا: محمد تقی بن حسین تفرشی خورانی، تا: قرن 13، جا: تفرش؛ کاغذ: فرنگی آبی و شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز یک لا، 2گ (161-162 )، اندازه: 17×21سم [ف: 22 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، 2ص (178 - 179 )، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی آبی 2 ،گ (248پ-249ر )، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم[ف: 464-7]
آغاز: جوابی که سید الحکماء میرابوالقاسم از سؤال مولانا مظفر حسین کاشی تحریر فرموده اند در ذاتی و تشکیک و عدم خط: نستعلیق شکسته زیبا، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه مغلوطی استعجالا نقل شده ؛ جلد: تیماج شتری با ترنج و سر ترنج، اندازه: 11/5×19سم [ف: 1 - 215]
» التشکیک (رسالة فی) ← تشکیک در ذاتی
at-taškīk fi-ḏ ḏātīyāt
حسینی بحرانی، محمد بن ابراهیم، ق11 قمری
hoseynī bahrānī, mohammad ebn-e ebrāhīm ( - 17c)
رساله رد بر کسانی است که تشکیک در ذاتیات را نفی کرده و آن را بدیهی می پندارند، مشتمل بر سه «فصل» : 1. استدلال النافین و ما یرد علیه؛ 2. ابطال زعم أن الشدة و الضعف من منوعات مقولة الکیف؛ 3. فی أن الذاتی کیف یکون مقولا بالتشکیک.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6025/9
آغاز: الحمدﷲ الذی أنزل علی عبده لازالة أوهام المشککین کتاباً لاریب فیه هدی للمتقین؛ انجام: و قد أبطلناه فی مواضع اخر لایناسب المقام ذکره تفصیلا.
خط: نستعلیق، کا: یکی از شاگردان سید ماجد می باشد، تا: 1151-1152ق، جا: کاشان، مدرسه عمادیه؛ جلد: تیماج قهوه ای،
12گ (79ر-90ر)، اندازه: 8/5×12/5سم [ف: 16 - 29]
taškīlāt-e konsūlgarī
رساله ای مختصر در تشکیلات و وظایف کنسولگریها است که در 16 فصل نگارش یافته است. این کتاب ممکن است جلد دوم رساله قبلی مجموعه باشد که درباره تشکیلات وزارت خارجه بود و در ادامه معرفی می شود.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12084/3
آغاز: باب اول در باب قونسولها، فصل اول در باب وضع و بنای قونسولگری و بیان حقیقت و معنی آن؛ انجام: و سفارت دولت متبوعه خود مقیم دربار آن مملکت و وزارت خارجه دولت خود اطلاع می دهد؛ ختم بالخیر و الحمدﷲ أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
خط: شکسته تحریری، کا: احمد فرزند محمد حسین قمی، تا: 1306ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی کلاسیک، جلد: تیماج قهوه ای، 30گ(102-131)،20سطر(7×15)،اندازه:13×21سم[ف:30- 602]
taškīlāt-e laškarkešī-ye soleymān ebn0e dāvūd
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2807/10
خط: نسخ، بی کا، بیتا [ف: 6 - 110]
taškīlāt-e vezārat-e omūr-e xāreje
رساله ای در تشکیلات وزارت امورخارجه است که در «11» باب و «70» فصل نگارش یافته است. ممکن است رساله بعدی این محموعه (تشکیلات کنسولگری) جلد دوم همین کتاب باشد و نیز گمان می رود نگارنده این کتاب، میرزا محمد خان مجدالملک سینکی بوده باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12084/2
آغاز: ابتدأت باسم اﷲ تعالی تیمناً و تبرکاً، باب اول در وزارت امور خارجه، فصل اول در مراودات و مناسبات خارجیه وزارت امور خارجه؛ انجام: و هرگاه مشکلی روی دهد یا اتفاقی بیفتد فصول تشریفات عهد نام های قدیم ما را دلالت و هدایت بحل مشکلات خواهد نمود؛ تمت الرسالة و الحمدﷲ أولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً.
خط: شکسته، کا: احمد فرزند محمد حسین، قمی، تا: 1306ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی کلاسیک، 61گ (41-101 )، 18 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 30 - 501]
taškīl-e horūf
رشت ؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: 2/3ث خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 15سطر(7/5×14 )، اندازه: 11/5×19سم [رشت و همدان: ف: 1187]
at-tašnī‘ ‘alā aqwāl-i ’abī ḥanīfa
مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
رساله ای است استدلالی که در 56 «فصل» تنظیم گشته است. در این رساله شیخ مفید، برخی آرای فقهی ابوحنیفه را آورده و با استناد به آیات و روایات، دیدگاه های وی را رد نموده است. این رساله بعد از رساله «اجوبة المسائل الصاغانیة» به صورت ضمیمه بدون خطبه در نسخه ها آمده است؛ ولی نسخه حاضر جداگانه کتابت شده است و ظاهراً از سوی کاتب انجام گرفته زیرا در مقدمه جوابات المسائل الصاغانیة شیخ مفید وعده می دهد که: و« مبعث لک بعد الفرغ من ذلک بمشیة اﷲ اقوالاً ابتدعها امام هذا الشیخ المتعصب» بنابراین می توان گفت رساله حاضر بخشی از جوابات الصاغانیة می باشد.
[الذریعة: 225/5 و 148/11]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12806/7
آغاز: الحمد ﷲ باهر البرهان و صلواته علی محمد و آله ارکان الایمان قال الشیخ المفید ابو عبداﷲ انابمشیة اﷲ و عونه اذکر جملة من خلاف المخالف الناصب علی الأمة و خروجه بها عن احکام الشریعة؛ انجام: و هذا رد علی الامة کلها فما جری علی الولید بن عقبه حین شهد علیه الشهود بالمدینة اذ شرب بالکوفة هذا ما وجد من الکتاب ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1336ق؛ افتادگی: انجام؛ در خصوص همین نسخه موجود صاحب الذریعة می گوید: «کانت عند صدر الاسلام الشیخ محمدامین الخوئی»، بنابراین یا همین نسخه است و یا مسوده آن، معمولاً نسخه هایی را که کاتب این نسخه اعم از تألیفات خود و یا غیر آن کتابت می کرده است، دارای دو تحریر می باشند به صورت مسوده و مبیضه؛ کاغذ:دفتری خطدار، 5گ (40-44 )، 20 سطر، اندازه: 9×16/5سم[ف: 516 - 32]
tašnīf-u ’uḏun-il alma‘ī fī naẓm-i ḥikam-il waṣī
قصیده ای است لامیه در یکصد و یک بیت که در هر بیت -- غیر
از بیت های آغازین و انجام آن -- یکی از احادیث امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) را به نظم کشیده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 665/12
آغاز: شنف الآذان بالتبر الاجل ×× و ارتشف خمر المعانی و الثمل
نسخه اصل:کتابخانه آکادمی لینچی-رم39روسی 339 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1293ق؛ 9گ (244-252) [عکسی ف: 2 - 294]
tašnīf-ul asmā‘ bi-aḥkām-is samā‘
مصری، محمد بن عبدالرحمن، - 893 قمری
mesrī, mohammad ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 1488)
مختصری است از کتاب «الامتاع باحکام السماع» جعفر بن تغلب ادفوی شافعی ( - 748ق). دارای «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه دارای سه «مسئله»: 1) قراءة القرآن الکریم بالألحان 2 )، الحداء، 3) انشاء الشعر؛ باب 1. در چهار «فصل»: 1) الغناء 2 ) بیان اختلاف العلماء فی الغناء 3 )، آراء من سبقهم من الأسلاف 4 )، السماع و حکمه؛ باب 2. خمسه للکلام علی الآلات المختلفة در پنج «فصل»: 1) الدف 2 )، الشبابة 3 ) الکلام علی العود 4 )، الطبول 5 )، الرقص و التصفیق.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1355/11عکسی
آغاز: بسمله. اعلم ان العود عند علماء الموسیقی هو الآلة الکاملة نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3849 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ 6ص (127-132 )، 16 سطر [عکسی ف: 4 - 113]
tašnīf-us sam‘ bi-ta‘dīd-is sab‘
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله کوچکی است در باره عدد هفت، مؤلف این کتاب را در مقابل افرادی که از مفاد حدیث: «ان الموتی یفتنون فی قبورهم سبعة ایام» یعنی مردگان در قبر به مدت هفت روز امتحان می شوند، تعجب می کردند نوشته است و مواردی را که در قرآن و احادیث از عدد هفت نامبرده شده تتبع و جمع آوری نموده است.
آغاز: الحمد ﷲ ... و بعد فانی لما رویت الحدیث المرسل الوارد فی ان الموتی یفتنون فی قبورهم سبعة ایام [کشف الظنون 409/1؛ هدیة العارفین 537/1]
آغاز: برابر؛ انجام: ایة الانعام وایة یوسف و ایة الحج و ایة لقمان وایة الاحزاب و ایة الشوری وایة الملک و لا ثامن لها نسخه اصل: ظاهریه - دمشق ش 4051 ؛ خط: نسخ معرب زیبا، بی کا، تا: 4 محرم 973ق، جا: مصر؛ در لابه لای سطرها لغات مشکله معنی و تفسیر شده است ؛ جلد: گالینگور مشکی، 47گ 9 ، سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 295]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 234عکسی
همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 215]
آغاز: برابر؛ انجام: وجدنا صحیفة فی قراب رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) بعد وفاته فیها مکتوب
خط: نسخ، کا: غلام محیی الدین، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372 ؛ کاغذ: حنائی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف تیماج قهوه ای، 3گ، 23سطر، اندازه: 17×25/5سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 200]
tašvīq-os sālekīn
مجلسی، محمد تقی بن مقصود علی، 1003؟ - 1070 قمری
majlesī, mohammad taqī ebn-e maqsūd ‘alī (1595 - 1660)
کتابی در بیان حقیقت و حقانیت طریقه رضویه ذهبیه و اثبات درستی تصوف و عرفان و مختصری است از کتاب مفصل مؤلف «مستند السالکین» که در همین موضوع نوشته شده است. نویسنده می گوید بعضی از اخیار از من خواستند تا کتابی در حقیقت طریقت مرتضوی به رشته تحریر درآورم من با وجود آنکه مستند السالکین را نوشته بودم
خلاصه ای از آن به شکل این رساله فراهم آوردم و در آن از امهات طریقت بحث کردم او در این رساله به طور کامل اهمیت امامت را به نزد صوفیان شیعه شرح می دهد و می گوید صوفی واقعی کسی است که از راه علی برود تا به مقصد برسد و اصل شود. او احادیث بسیار در این زمینه آورده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی فضل أنبیاءه و أولیاءه علی جیمع الخلائق ...
چنین گوید محتاج غفران رب و فی.
انجام: از هزاران تن یکی تن صوفیند ×× دیگران از دولت او می زیند
چاپ: در 1311 به نام مجلسی اول چاپ شده [فهرستواره منزوی 218/7]
در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا:قرن 13 [ف: 125]
آغاز: برابر؛ انجام: که خلوت در انجمن همین است (تمام شد)
در فهرست با عنوان «رساله در تصوف» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 21گ (127-147)، 15 سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×17/5سم[ف: 2027 - 11]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: 1263ق؛ در ادامه رساله دوم تا پایان نسخه فوائد متعدد از جمله پرسش و پاسخ عربی شیخ احمد احسایی و نیز اشعاری از میرزا حسین ساقی خویی آمده ؛ جلد: تیماج سیاه ساده، 14گ (105-118پ)، اندازه: 14×21سم[ف: 123 - 1/33]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان خلاصه مشید السالکین و بدون نام مؤلف آمده؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی با ترنج و نیم ترنج، 12ص (60-71)، 15 سطر (5×11/5 )، اندازه: 11×17سم [ف: 5 - 632]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، کا: ابوالحسن بن حاج حسین قلی خان زنگنه، تا:1311ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 15گ (1-15 )، 14 سطر، اندازه: 7/5×11سم [نشریه: 13 - 71]
بی کا، بی تا؛ 23ص (1-23) [ف: 5 - 498]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا ؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ (1پ-14پ )، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 19 - 81]
tašvīq-ol ‘ārefīn
نوری، محمد تقی بن علی محمد، ۱۲۰۱ - ۱۲۶۳ قمری
nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad (1787 - 1847)
تاریخ تألیف : شب دوشنبه شوال ۱۲۴۶ق
منظومه ای است در ۱۰۲۴ بیت در مواعظ و نصایح با این عناوین: در نعت پیامبر اکرم (ص )، در صلح امام علی علیه السلام، در ابتهال و مناجات با قاضی الحاجات، در ذم نفس اماره، در ذم علوم رسمیه و بیان فساد علماء سوء، در مدحت علم، در بیان آنانکه اظهار علم نمایند و در حقیقت عالم نیستند، در تشویق به عالم نور و تذکیر دارالسرور، در نصیحت و پند به فرزندش، در شکایت ابنای زمان و اتباع شیطان، در مدح اشعار محمود الدین.
[الذریعة 1912/4]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3462/5
آغاز: هر آنچه ستایش هر آنچه نثا ×× نه شایسته آنرا کسی جز خدا / خدائی که بیرون زوهم و یقین ×× همه جهل او بهره عارفین؛ انجام: به پرواز آیم از این خاکدان ×× بسرره بطوبی کنم آشیان / بکام دل آنجا زنم تا ابد ×× به امداد تو ای خدای احد
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد صادق بن عبدالمجید بن محمد صادق بن عبدالقادر نوری مازندرانی، تا: یک شنبه صفر 1261ق؛ مصحح؛ 25گ (127ر-151ر)، اندازه: 10/5×15/5سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 386]
tašvīq-ol ‘ārefīn
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25751
جنگ اشعار شامل (تشویق العارفین و ...) ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
at-tašahhud (r.-un fī tarkīb-i)
شریف، قاضی نعمة اﷲ، ق10 قمری
šarīf, qāzī ne‘mat-ol lāh ( - 16c)
تاریخ تألیف: 980ق
رساله مختصری است در ترکیب و توضیح تشهد نماز، آن گونه که اهل سنت در نماز می خوانند.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28570
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی خلقنا من عباده الخاشعین و جعلنا من عباده الخاضعین؛ انجام:قالوا له التاریخ تعظیما لمحرو المشار الیه کتابهم مستطاب 980
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، تیر 1381؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی سوسنی، گ۲ ، ۲۲ سطر، اندازه: ۱۵×۲۰سم [ اهدائی رهبر: ۳ - ۱۵۰]
tašahhod va azan (mas’ale dar keyfīyat)
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - ۱۱۷۳ قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
مشهد؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۲۵/۶ فیاض
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، ص۷ ، ۲۶ سطر(۸×۱۷ )، قطع: پستی [ف : ۲۱۲]
» تشیع ← اثبات افضلیت امیرالمؤمنین (علیه السلام)
at-tašayyu‘ wa-l imāma (kalām-un fī)
رشتی، عبدالحسین، ق14 قمری
raštī, ‘abd-ol-hoseyn ( - 20c)
اهداء به: آیت اﷲ محمد امین صدرالاسلام خوئی رساله ای است در تعریف تشیع و امامت که از یک کتاب اعتقادی انتخاب شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13332/2
آغاز: اعلم ان المتکلمین مناهل السنة و الجماعة لهم التعصب فی معاندة الحق و انکاره مع اتضاعه ضوء الشمس ضاحیة النهار، یقولون انهذا المذهب؛ انجام: و انت یا اخی الشیعة لو تتبعت و وجدت من صرح بذلک قبل الکمیت فالحقه بهذه الوریقات فانه قرة عبن لی و لک یوم المعاد إن شاء اﷲ.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی، در انجام رساله، هدیه نامه ای با این عبارات آمده: «هذه المقالة طور من کتاب الاطوار، قد استنسخ منه و اهدی الی حضرة العالم العامل فخر الشیعة و تاج الفرقة الاثنی عشریة، حجة الاسلام امین الملة، الشیخ محمد امین نجل المرحوم المبرور امام الجمعة و الجماعة الخوئی، و أنا العبد الضعیف عبدالحسین الرشتی، فی ...» ؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد:تیماج رزشکی با ترنج، 5گ (203ر-207پ )، 19 سطر (14×17 )، اندازه: 18×23سم [ف: 33 - 569]
at-tašayyo‘ va-š šī‘a
کسروی، احمد، 1269 - 1324 شمسی
kasravī, ahmad (1890 - 1945)
تاریخ تألیف : 1364.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4752/18-4754-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 100]
tašyīd-ul arkān fī anna laysa fi-l imkān abda‘a mimmākān
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
وابسته به: احیاء علوم الدین = احیاء العلوم؛ غزالی، محمد بن محمد(505-450)
رساله ای است در تأیید و دفاع از قولی که غزالی در قسمتی از احیاء دارد مبنی بر اینکه در نظام امکان بهتر از آنچه وجود یافته امکان وجود نداشته است. وی در این رساله با استفاده از روایات و اقوال سلف و عقاید کلامی از غزالی دفاع می کند.
چاپ: در ذیل احیاء العلوم، بیروت، در و مکتبة الهلال، 2004
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22215
آغاز: الحمداﷲ الذی اوجد الموجودات علی ابدع مثال؛ انجام: تعالی و عونه و حسن توفیقه الی یوم الدین تمت تمام خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
tašyīd-ul bunyān li-fatāwi-l bayān
ارباب قمی، محمد بن محمد تقی، 1276 - 1341 قمری
arbāb qomī, mohammad ebn-e mohammad taqī (1860 - 1923)
وابسته به: البیان فی الفقه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786) شرح استدلالی مفصلی است با عناوین «قال - اقول» بر کتاب معروف «البیان» شهید اول. این شرح ناتمام مانده و نسخه حاضر تا احکام اموات را دارد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7875
آغاز: قال المصنف أعلی اﷲ در جته کتاب الطهارة، و هی تطلق علی النزاهةعن الأدناس و علی رفع الخبث
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 193گ، مخلتف السطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 20 - 210]
» تشیید العقاید فی شرح تجرید العقاید ← تشخیص الامراض
» تشیید العقاید فی شرح تجرید العقاید ← تسدید القواعد فی شرح تجرید العقاید
tašyīd-ul maṭā‘in li-kašf-il ḍaġā’in
کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، ۱۱۸۸ - ۱۲۶۰ قمری
kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)
وابسته به: تحفه اثنی عشریه = نصیحة المؤمنین و فضیحة الشیاطین؛ دهلوی، عبدالعزیز بن احمد (1159-1239)
کتاب حاضر جلد هشتم از مجلدات «الأجناد الاثنا عشریة» است. مؤلف در این جلد به رد باب دهم از تحفه اثنا عشریه دهلوی می پردازد. تشیید المطاعن در دو مجلد تنظیم شده، جلد اول در
چهار جزء مربوط به شیخین است و جلد دوم مربوط به خلیفه سوم می باشد. علامه میرزا محمد علی کشمیری در نجوم السماء این کتاب را چنین وصف می نماید: «از مصنفات جناب المفتی العلالة در علم کلام کتاب تشیید المطاعن و کشف الضغائن است در رد باب هشتم تحفه اثنا عشریه شاه عبدالعزیز دهلوی و آن کتابی است نهایت مبسوط در دو مجلد کبیر که مثل آن در حسن بیان و رشاقت و لطف تقریر و متانت تحریر و استیعاب اقوال و ضبط احوال رجال و افحام معاندین و قطع لسان جاحدین و استیصال شبهات متکلمین مخالفین و ایضاح عوار غلطات این جماعت زائغین از سابق ازمان تا این اوان از تصانیف احدی از علمای اعلام و افاضل عالی مقام به ظهور نرسید.» (حافظیان) آغاز: بسمله. الحمداﷲ الذی تقدس عن أنادس الحدوث و الامکان و تنزه عن أرجاس الفتور و النقصان و نظمنا فی سمط أرباب الاهنداء و الایمان ... الجند الثامن من الأجناد لاثنا عشریة المحمدیة العلویة الهاشمیة لتشیید أساس المطاعن التی اوردها اتباع الحق علی أئمة أهلالسنة فی کتبهم و قطع عروق الشبهات علیها المودعة فی الباب العاشر من أبواب الشجرة المعلونة المسماة بالتحفة الاثنی عشریة العمریة البرکیة الامومیة. بدانکه طریقه علمای شیعه خلفا عن سلف چنان استمرار یافته که در کتب مبسوط کلامیه.
انجام: بر آن دلالت صریحه دارد. سوم آنکه ظاهر شد که ابوبکر از حکم میراث عمه و بنت الاخت جاهل بود.
چاپ: (جلد1): لکهنو، 1283، سنگی، وزیری بزرگ، 1910ص؛ (جلد2): هند، سنگی، 1283، وزیری، 442ص ؛ لکهنو، سنگی؛
[الذریعه 192/4-193و 29/26؛ فهرستواره منزوی 222/9؛ مشار فارسی 1355/1؛ معجم التراث الکلامی 274/2]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: در کتابخانه میرحامدحسین در هند؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی ها و افزوده های بسیاری در متن و هوامش، با تقریظ میر حامد حسین (فرزند مؤلف) در ابتدای نسخه: «هذه جواهر افادات و زواهر افاضات و بواهر عبارات ... والدی فخر الاعلام مولینا السید محمد قبی احله اﷲ دارالسلام سطر هذه السطور مقرظا علی هذه الدر المنثور عبده الضعیف حامد حسین عفا اﷲ عنه بسادته المصطفین »؛ مهر تملک: «حامدحسین»؛ 430ص، 17 سطر [عکسی ف: 5 - 317]
آغاز: و از جمله بدعات شنیعه و اخترعات فظیعه خلیفه ثانی؛ انجام: و قال النخعی فی جمیع الصلوات بعد الحمد و المنه تمام شد و یتلوه الجلد الثانی
جلد 1؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اهدایی: رهبری، دی 1372؛ 254گ [رایانه]
آغاز: این همه و بلند اهنگی امام و مقتدای او بدارالبوارو اسغل درکات نادر فرستاده است؛ انجام: و اصابها ابوه من العمالقه خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 141گ [رایانه]
آغاز: الحمداﷲ الذی تقدس عن ادناس الحدوث و الامکان؛ انجام: کلام ذکر نموده شد فلیتذکر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 272گ، 19 سطر [رایانه]
آغاز: قال مطاعن عثمان و آن ده است اقول حصرمطاعن عثمان؛ انجام: فقال هذا الذی اذا غضب غضب لغصبه ماته الف فارس من بنی تمیم لا یدرون فیما غضب انتهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد مقوا، 245گ، 20 سطر [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنعم ما اجاب العلامه الشوشتری فی تاویل جهل
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 230گ، 25 سطر [رایانه]
آغاز: بدانکه طریقه علمای شیعه؛ انجام: خصوصا آن حضرت صلی اﷲ علیه و آله و سلم در حیات و ممات
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: ساختن عمر مقام ابراهیم را و عدم انکار صحابه بر آن و اخرج البهقی عن عایشه مئله؛ انجام: یدعی الکمیل لجماله و هو القائل ... لعمرک ... بلاد و باهلها و لکت اخلاق الرجال تضیق و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم مسوده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم لیجیره فلست اخذ منه شیئا قال اصبح معاذا انطلق الی عمر؛ انجام: و کان سماع شیخنا منه فی سنه ست و عشرین و خمسمائة و عباس بعد من ذلک مده و مات سسنه ست و ثلاثین و مأتین ببغداد
جلد 2 ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 294گ، اندازه: 18/5×23/5سم [رایانه]
آغاز: الغرض ان الایه لم تنزل فی الانصار نعم کان من شأن الانصار هذا القول فلما سأل؛ انجام: و کان الرجل یقول قاتلت و فعالت و لم یکن فعل عظیم اﷲ تعالی فی ذلک اشد الموعظة در منثور
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
منقولاتی است از کتاب تشیید المطاعن؛ بی کا، بی تا؛ 3گ (102- 104) [ف: 23 - 583]
آغاز: توشیح شرح بخاری اقفن بینی و بین هذا الظالم هی کله تقال فی الغضب لا یرادها؛ انجام: انطل عمر الی ابی بکر فقال ارسل الی هذا الرجل فخذ منه ودع له فقال ابوبکر ما کنت افعل انما بغته ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: فرمودن آن حضرت (علیه السلام) بابوبکر الشرک فیکم اخفی من دبیب النمل و اخرج ابن؛ انجام: یقول سالت احمد بن حنبل او ساله رجل عن شرب الفقاع فقال بلعنی عن مسوده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
tašyīd-u mabān-il īmān (dar rad-e baṣārat-ol ‘ayn)
نقوی نصیرآبادی، علی محمد بن محمد، ۱۲۶۰ - ۱۳۱۲ قمری
naqavī nasīr-ābādī, ‘alī mohammad ebn-e mohammad (1844 - 1895)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19152
آغاز: بسمله. سبحان اﷲ ما اجل شأنه و اجلی برهانه اوضح الحق؛ انجام: و صلی اﷲ خیر خلقه و اشرف رسله محمد و آله الطاهرین و الحمد ﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، کا: نقوی، ابراهیم بن حسین، تا: 1269ق [رایانه]
taṣādīq-un mu‘aẓẓmat-un muntaxaba min-at taṣādīq-il mustaḥsana
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15452
آغاز: بسمله، صدق اﷲ العظیم المنفرد بالبقاء؛ انجام: محمد بن عبداﷲ صلی اﷲ علیه و آله
انتخاب از «الموطأ» مالک بن انس (179ق) و غیر او ؛ خط: نسخ، کا: کمال بن ناصر بن سلیمان الحافظ، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام [الفبائی: 628]
at-taṣārīf min rumūz-il išārāt
خبیصی، محمد بن ابی بکر، - ۷۳۱ قمری
xabīsī, mohammad ebn-e abī bakr ( - 1331)
[دنا 1/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 611/1
آغاز: قوله و ان اعملت الثانی اضمرت الفاعل من الاول الخ فان اقتضآء او اسم ما لم یسم فاعله کذلک مثال الاول ضربنی و ضربت زیداً؛ انجام: حسبت و حسیبته زیداً منطلقا فی الاظهار و قس علی هذا بواقیة فافهم عن تیقن و استبصار تمت ... الحمدﷲ علی الاتمام و الصلوة و السلام علی افضل الانام خط: نسخ، کا: حسین بن محمد بن حسن بن داود بن عبداﷲ، تا: 938ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، مشکی، 5گ (1ر-5ر )، 11سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 519]
tasānīf-e ‘allāme-ye majlesī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11134/5
آغاز: بسمله. در بیان اسماء تصانیف عربی و فارسی کتاب های مرحوم مولانا محمد باقر بن محمد تقی عفی اﷲ؛ انجام: روزی شصت هفت بیست و هشت حرف می شود و اﷲ یعلم بالصواب، تم تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ضمیمه نسخه ش 11134 [رایانه]
tasāvīr
غیر همانند:
شامل: 1 - تصویر سیاه قلم از زمان قاجار، 2- صورت آقا علی پیشخدمت خاصه که در روزنامه آن روزه چاپ شده است ؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 114]
شامل: 1- دو تصویر سیاه قلم از حضرت مریم، 2- تصویر ناصر الدین شاه که روی کرسی نشسته از عکاس مخصوص، 3- تصویر میرزا رضای کرمانی در زنجیر ؛ بی کا، بیتا [ف: 15 - 114]
شکل رنگ و روغن از زنان و کودکان روزگار قاجار و تصویر شاهزاده اعتضاد السلطنه و تصویر اسکندر خان سردار در حال شکار گراز، مردان با لباس قزاق مشغول شکار هستند ؛ بی کا، بی تا [ف: 15 - 115]
فارسی
tasāvīr-e čāpī-ye hafrīyāt-e šūs va joz ān
به وسیله فرانسویان برای دربار انجام شده است؛ 165 قطعه در 12 ص عکس چاپ شده: 1. تخته مسی ریختگی کشف دمرگان در 1315ق در شوش؛ 2. سر ستون شکل گاو در شوش؛ 3. سه ستون کشف دیولافرا؛ 4. قسمت دوم مقبره دانیال و نهر سالور؛ 5. تل شوش و دورنمای قلعه که مسکن دمرگان و کارگران بوده با لباس های هفتاد سال پیش؛ 7. دو قطعه دورنمای کوشک دزفول و دار الحکومه و قلعه مسکن و دمرگان؛ 8. دورنمای قلعه دمرگان که از بام بقعه دانیال برداشته شده؛ 9. دورنمای دزفول با رودخانه؛ 10. دورنمای پل شوشتر منسوب به شاپور؛ 11.
دورنمای پل دزفول و شهر دزفول؛ 12. روستای ارمیاه.
[دنا 1/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7580
بی کا، بی تا؛ تصویرهای چاپ شده ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: فرنگی، 12گ، اندازه: 2×24سم [ف: 16 - 640]
tasāvīr-e šāhān
در این رساله نام پادشادهان قدیم ایرانی و سلسله نسب آنها از آدم تا یزدجرد اثیم می آید سپس به خاندان رسالت پرداخته و بعد سامانیان و سلجوقیان و طوایف دیگر که بر ایران حکم رانده اند بیان تا اتابک ایلدگز و در آخر خاندان آل عثمان (شاهان عثمانی) تا عبدالمجید در ضمن دوایر و اشکالی نموده است.
[دنا 1/3؛ فهرستواره منزوی 598/1]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1224/7
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: محتملاً شیراز و طهران؛ کاغذ: فرنگی، الوان، جلد: تیماج، 396گ، 16 سطر(8×14 )، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 264]
tasāvīr-e makān-hā-ye zīyāratī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 19038
مجموعه ای از تصاویر جاهای زیارتی و نوشته های گوناگون؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 13/2×20/6سم [رایانه]
at-taṣḥīḥāt wa-t taqwīmāt = ḥāšīyat-u taqwīm-il īmān = mu‘allaqāt-u taqwīm-il īmān
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
وابسته به: تقویم الایمان = تقویم الحکمة الایمانیة = تصحیح العقاید؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد (-1041)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1024ق
حواشی او بر کتاب «تقویم الایمان» خود میرداماد است که در مباحث مبدأ و معاد پرداخته، با عناوین «قوله - قوله» و در بعضی حواشی سخن به تفصیل رفته است، از آن جمله به دلایل اثبات امامت حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام) با استناد به اخبار اهل سنت.
بنا بر آنچه محشی در مقدمه آورده است، نام دیگر این حاشیه «التصحیحات و التقویمات» است و بعضی «التصحیحات و التقویمات» را نام دیگر «تقویم الایمان» دانسته اند.
آغاز: بسمله و الاستیفاق من العزیز العلیم و الثقة بالعلی العظیم الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فاخلاء الحقیقة هذه معلقات علی کتاب تقوم الایمان و هو کتاب التصحیحات و التقویمات الذی فیه تسویة الفلسفة الایمانیة و تقویم الحکمة الیمانیة و تتمیم المعرفة البرهانیة فی الشطر الربوبی.
انجام: بثلث من غیر توسط احد و استحسنه شیخنا الشهید از «تنبیه ما خطب اقوام من العلماء الجمهوریة یرون هذه الانوار و یروون هذه الاخبار»
چاپ: در 1376ق به ضمیمه کشف الحقائق میر سید احمد علوی
[دنا 1/3 (7 نسخه)؛ أعیان الشیعة 189/9؛ الذریعة 195/4؛ ریحانة الأدب 60/6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی، جلد: زرکوب [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی از میرداماد در هامش به «منه دام ظله العالی یا» «منه قدس سره» [ف: 3 - 364]
تهران ؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3078-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 61]
خط: نستعلیق، کا: علی دوست بن محمد شاگرد میرداماد، تا: قرن 11ق؛ محشی با «منه مدظله العالی» ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 13گ (89پ-201ر )، 16 سطر (7/5×12/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 8 - 436]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذکر الراوندی ان لاولیاء الرابع مطالبة کل من
ولی الاول و الثانی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1061ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 48گ (1پ-48پ)، اندازه: 13×20سم [ف:3-100]
آغاز: برابر؛ انجام: وذکر الراوندی ان لاولیائه الرابع مطابقه کل من ولی لاول و الثانی و الثالث.
خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی کا، تا: با تاریح 1166ق؛ محشی؛ واقف: آقا زین العابدین، 1166؛ توضیح: در چاپ اول فهرست، مصنف و محشی، هردو، میرداماد معرفی شده اند ولی صحیح آن در وقف نامه چنین آمده است: «وقف صحیح صریح شرعی نمود ... این کتاب شرح ملاصدرا بر تقویم الایمان را ... »، تذکر: علی رغم توضیح فهرست نویس آستان قدس از آنجا که این رساله را دیگران از میرداماد دانسته اند در اینجا نیز به نام او ثبت شده است ؛ کاغذ: نباتی و فستقی آهارمهره، جلد: تیماج قهوه ای، 150گ، اندازه: 10×18سم [ف: 1 - 76]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 3گ (33پ-35ر )، 17 سطر، اندازه: 13/4×19/8سم [ف: 6 - 60]
آغاز: بان یکون علما بالکل من تلک التفاصیل الفائضة عن ذاته؛ انجام: و حریم کماله و ذاته سبحانه اولی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ حروف بدون نقطه گذاری؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه ای عطف تیماج عنابی، 77گ، 17 سطر (7/5×16 )، اندازه: 14×23سم [ف: 5 - 1690]
tashīh-e advīye-ye qarābādīn
مختصری است در تصحیح برخی از ادویه مذکور در قرابادین حکیم شفائی.
[دنا 2/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5152آغاز: اسارون بیخ گیاهی است و بعضی می گویند بیخ سنبل رومی است؛ انجام: حب قلقل تخم ناردشتی حب الزلم تخم کنگر خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ واقف: زین العابدین خادم اصفهانی، رجب 1166 ؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: مقوا با رویه پارچه، 10گ، 21 سطر، اندازه: 12×19/3سم [ف: 19 - 109]
» تصحیح اعتقادات الامامیه ← تصحیح الاعتقاد
tashīh-i aġlāṭ-i qāmūs wa-ṣ ṣurāḥ (r. dar)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21933
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی هو مثبت الصحاح و مزیل الاغلاط؛ انجام: بفتح الاول و کسرالراء حبیب اﷲ مترجم قاموس مؤلف: حبیب اﷲ ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
taṣḥīḥ-ul i‘tiqād = taṣḥīḥ-u i‘tiqādāt-il imāmīyya = š.-e i‘tiqādāt-e ṣadūq
مفید، محمد بن محمد، ۳۳۶ - ۴۱۳ قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311)
نقد و شرحی مختصری است بر اعتقادات صدوق و از وی با عنوان قال ابوجعفر یاد
میکند. روضات الجنات در توصیف این شرح چنین آورده است: «و مبناه فی هذه الشرح رده علی المصنف مهما امکن و ان کان مع تمحل غریب و ذلک لکمال البینونة فی مشربیهما و ان کان الحق معهما جمیعاً کما لا یخفی».
شیخ مفید پاره ای از آراء صدوق را در این رساله مورد نقد و بررسی قرار می دهد. در پایان درباره اختلاف احادیث و وجود حق و باطل در آنها و میزان تمیز میان احادیث مقبول و مردود سخن می گوید و به کتاب های خویش «التمهید» و «مصابیح النور »، «امالی» و رساله هایی که در پاسخ سؤالات وارده ساخته ارجاع می دهد و می افزاید: «و جمله الامر انه لیس کل حدیث عزی الی الصادقین حقا ... و قد اضیف الیهم ما لیس بحق ...» و در پایان رساله درباره اعتبار کتاب سلیم بن قیس هلالی -- به روایت ابان ابن العیاش -- تردید کند: «غیر ان هذاالکتاب غیر موثوق به و لا یجوز العمل علی اکثره و قد حصل فیه تخلیط و تدلیس ...».
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطیبین الطاهرین قال الشیخ ابو جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه فی قوله «تع-» یوم یکشف عن ساق و الساق وجه الامر و شدته قال الشیخ المفید و معنی قوله یوم یکشف عن ساق یرید به یوم القیمة ینکشف به عن امر شدید صعب عظیم و هو الحساب
انجام: و اما ما تعلق به ابو جعفر من حدیث سلیم ... و لیفزع الی العلماء فیما تضمنه من الاحادیث لیفقهوه علی الصحیح منها و الفاسد و اﷲ الموفق للصواب.
چاپ: این رساله با اوائل المقالات مفید در تبریز با اهتمام واعظ چرندابی و سپس در نجف و اخیرا - به سال 1371 - با تصحیح و مقدمه آقای حسین درگاهی جزو انتشارات کنگره شیخ مفید
به چاپ رسیده است.
[الذریعة 193/4 و102/13؛ مقالات عربی کنگره شیخ مفید «مقاله استاد سید عبدالعزیز طباطبایی» 229/1-233؛ کشف الحجب و الاستار /124؛ تاریخ نگارش های عربی 787/1-788؛ الشیخ المفید و عطاؤه الفکری الخالد 72 -76؛ معجم التراث الکلامی 274/2؛ دنا 2/3 (29 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - تصحیح الاعتقاد (ترجمه)؛ مدرس یزدی، محمد علی بن محمد (1265-1193)
2- شرح الاعتقادات (ترجمه)
آغاز: الحمد علی نواله ... هذا تصحیح اعتقاد الامامیه للشیخ ابی جعفر ... تألیف الشیخ المفید؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا اوایل 12؛ کاغذ: اصفهانی نخودی رنگ آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 131گ (39پ-169ر )، 18 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 22 - 321]
خط: نسخ درشت، کا: علی اکبر قزنجاهی، تا: 1036ق؛ 26گ (1پ-26پ) [ف: 3 - 567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن زین العابدین، تا: 1 جمادی الثانی 1042ق؛ محشی ازمهدی بن عمادالمحققین ؛ واقف: حاج عماد، تیر 1310؛ کاغذ: نخودی و فستقی، جلد: مقوا رویه پارچه، 18گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×24/3سم [ف: 14 - 280]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه محمد بن زین العابدین، تا: غره جمادی الثانی 1042ق، جا: بندر سورت ؛ واقف: فهرستی، تیر 1310؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوا با روکش پارچه، 18گ، 20 و 22سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 5 - 171]
آغاز: برابر
کا: شاه مراد فراهانی، تا: 27 جمادی الاول 1074ق؛ کاغذ: نخودی اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 23گ (139-161)، 19سطر (7×14 )، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 11 - 139]
آغاز: قالت العرب فیما عبرت به عن شدة الحرب و صعوبتها؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی قلی حسینی قزوینی، تا: 29 ربیع الثانی 1079ق؛ افتادگی: آغاز (سه چهار سطر)؛ مصدر و مذیل است به رسائل ذیل: 1. منتخبی است از کتاب فضل بن شاذان درباره احوال و علائم ظهور امام عصر (عج) ناقص و انتخاب کننده نامعلوم، 2. قصیده ای است میمیه از سراینده ای نامعلوم در وصف و منقبت امام عصراز همان جامع نامعلوم؛ 3. منتخبی است از کتاب «السلطان المفرج عن اهل الایمان» منتخب نامعلوم؛ 4. رساله ای است از «الدروع الواقیه» تألیف سید بن طاوس در سعد و نحس ایام و نیز از رساله «براعة الاستهلال» و همچنین از «لوایح القمر» از مولانا حسین کاشفی در نحوست هفت روز در ماهها؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی آهار و مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 100گ، 15 سطر، اندازه: 13×23/7سم [ف: 14 - 280]
کا: احمد بن عبدالعالی بن عبدالباقی بن ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی عاملی، تا: 9 محرم1080ق [نشریه:4 - 327]
کامل؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن محمد بقا، تا: 1089ق؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 31ص (31-61)، 18 سطر (6×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 1714]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1819
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 247]
کا: علی بن حسین حسنی لارجانی، تا: 1097ق [فیلمها ف: 1- 633]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (2پ-11پ )، 30 سطر (12×20/5 )، اندازه: 20/5×30سم
[ف: 16 - 489]
آغاز: و قال ابوجعفر فی قوله تعالی و نفخت فیه من روحی فقال هی روح مخلوقه أضافها الی نفسه کما أضاف البیت الی نفسه و ان کان خلقاً له؛ انجام:برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1120ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغی به شعبان سال 1131؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (2ر-23پ )، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 387]
آغاز: عزیزاً قدوساً قادراً غنیاً لا یوصف بجوهر و لا جسم و لا صورة و لا عرض و لا خط و لا سطح
از ما قبل «باب الاعتقاد فی صفات الذات و صفات الافعال» تا آخر کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه، سلخ ربیع الثانی1140ق، جا: اصفهان مدرسه قبصة ملا عبداﷲ؛ افتادگی: آغاز؛ 54گ (1-54 )، 12 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 2 - 940]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مقابله شده، مصحح به تاریخ بیستم رجب 133 ؟ با مهر «عبده الراجی محمد علی بن محمد باقر»
(بیضی) ؛ جلد: تیماج زرد، 49گ، 12 سطر، اندازه: 9/5×14سم [ف: 5 - 36]
خط: نستعلیق، کا: سبز علی بن فتحعلی، تا: 24 رجب 1298ق؛ مصحح؛ یادداشت: «هو مما اعاره الدهر علی العبد الفانی موسی بن علی الزنجانی الحاجی نوروزی 1330 ؛ » جلد: تیماج قهوه ای، 22ص (1-22)، اندازه: 10×17/5سم [ف: 32 - 255]
بی کا، تا: پنج شنبه 6 ذیقعده 1301ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 25گ (1پ-25پ)، 16 سطر (8/5×14/5)، اندازه: 16×22سم [ف: 370]
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن الشیخ محمد جواد، تا: جمعه 5 ربیع الثانی 1304ق؛ جلد: تیماج زرشکی با ترنج و سرترنج، 18گ (112پ-129پ )، 18-23 سطر، اندازه: 16×21/7سم [ف: 41-22]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد امین پسر یحیی خویی (امام جمعه )، تا: 9 جمادی الثانی 1335ق، جا: کوفه؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد:تیماج سرخ رنگ، 43ص (1-43 )، 18سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 294]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1656 و 1820 و 1821
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 76 و 247]
بی کا، تا: 20 رجب 1334ق؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمد علی بن محمد باقر» (بیضی) [تراثنا: س18ش1و2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید حسینی حائری، تا: 26 ربیع الثانی 1336ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 26گ، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 129]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن احمد بن محمد گلپایگانی بروجردی، تا: 6 رمضان 1343ق، جا: مشهد مقدس، به دستور آیة اﷲ بروجردی؛ جلد: تیماج سبز، 39گ (1پ-39پ )، اندازه: 11×16/5سم [ف: 2 - 317]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با شماره 7121 معرفی شده که با توجه به الفبائی آستان قدس و رایانه آستان قدس تصحیح شد؛ خط: نسخ، کا:محمد حسین بن زین العابدین ارموی، تا: 15 رجب 1352ق، جا: نجف اشرف ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا رویه پارچه، 19 سطر، اندازه: 15/7×20/8سم [ف: 14 - 281]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن فرزند محمد بن حسن بن علی اصغر بن اﷲ وردی تبریزی خیابانی انصاری معروف به فقیه، تا: 6 محرم 1354ق؛ کاغذ: شطرنجی فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 45ص (92- 136)، 19سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 157]
بی کا، بی تا؛ با یادداشت ها و حواشی به خط میرزا محمد ارباب (محمد قمی از شاگردان شیخ انصاری و میرزای شیرازی) و فرزندش محمد باقر در آغاز نسخه [د.ث. مجلس]
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه - سمرقندی، 23 سطر [ف: 3 - 567]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با سر، 38گ (201پ-238ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 433]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ واقف: ملکزاده کوثر، آبان 1326؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه، 35گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 5 - 172]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1374عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 151]
آغاز: مخلی السرب صحیح الجسم سلیم الجوارح و لایقدر ان یزنی الا ان یری امراة فاذا وجد المرأة اما ان یعصم فیمتنع کما امتنع یوسف علیه السلام
از ما قبل «باب الاعتقاد فی البداء» تا آخر کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی:آغاز؛40گ،15سطر،اندازه: 12×17سم [ف: 2-940]
tashīh-ol e‘teqād (t.)
مدرس یزدی، محمد علی بن محمد، 1193 - 1265 قمری
modarres-e yazdī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (1779 - 1849)
وابسته به: تصحیح الاعتقاد = تصحیح اعتقادات الامامیه = شرح اعتقادات صدوق مفید، محمد بن محمد (336-413) ترجمه نیکویی است از تصحیح الاعتقاد شیخ مفید و مترجم گفته های شیخ صدوق را با عنوان «ابن بابویه گوید» و شرح شیخ مفید را به عنوان «فرموده است شیخ مفید» می آورد.
آغاز: رساله عقاید ابن بابویه علیه الرحمة و شرح مفید رضی اﷲ
تعالی عنه بر آن، بسمله. حمدله. وحده لاشریک له ... باب اول در بیان اعتقادات امامیه در توحید و معرفت رب مجید، شیخ عالم ربانی ابوجعفر محمد بند علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی فقیه مصنف این کتاب رحمه اﷲ فرموده بدانکه اعتقاد ما در توحید این است.
انجام: و بسوی اوست رجوع و بازگشت و ستایش مختص خداوند است بر نعمایش و رحمت و درود بر پیغمبر ماست محمد و آلش صلی اﷲ علیه وآله الطاهرین.
[الذریعه 79/4و101/13؛ نسخه های منزوی 914/2، معجم التراث الکلامی 225/2-226؛ فهرستواره منزوی 198/9]
تهران؛ دانشگاه تهران؛ شماره نسخه:6536/3
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مترجم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 108ص، 20 سطر، 12×17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 16-287]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1669 و 1828
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 85 و 249]
taṣḥīḥ-ul i‘tiqād li-ahl-iṣ ṣafā wa-l widād
حلوانی، اسماعیل بن محمد
halvānī, esmā‘īl ebn-e mohammad
رساله مختصری است درباره نفس و عیوب آن از دیدگاه عرفان و تصوف و اخلاق. در آغاز گفته هایی از حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) و بزرگان صوفیه می آورد پس از آن چند «فصل» است درباره روح و عقل و معنی توحید.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2386/1
آغاز: الحمدﷲ الموفق للخیر ... هذه فوائد عیوب النفس و الاطلاع علی غوائلها قال الشیخ ابواسحاق؛ انجام: و الاخذ منها بقدر البلغة و الضرورة و کل ذلک لایتم الا بالاشتغال فی الوظایف الاذکار.
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج، 8گ (1پ-8پ)، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 366]
taṣḥīḥ-u taḏkirat-in fī af‘āl-il adwīya wa iṣlāḥ-i-hā
ابوالفتی
ab-ol-fatā
این نسخه که مشتمل بر چند کتاب ناقص است به قدری درهم و مشوش و بی ترتیب و نامنظم است که حد ندارد و از آن تقریباً هیچ ورقی نیست که در جای اصلی خود قرار داشته باشد، و همین مطلب موجب تسمیه آن به اسمی شده (یعنی در فهرست الفبائی و دفاتر ثبت کتب خطی این کتابخانه) که فی الواقع منطبق است بر فقط ورق اول آن (مراتب قراءت کتب جالینوس) [ترجمه سریانی آن به دست اسحق بن حنین به جهت بختیشوع و ترجمه عربی آن به جهت ابوالحسن احمد بن موسی به دست حنین بن اسحاق صورت گرفت]. و ما به جهت این که از این نسخه نفیس نیز که به خط کاتب نسخه شماره 5223 (مشتمل بر مقالة فی ان قوی النفس تابعة لمزاج البدن و کتاب الفینکس) و نسخه شماره 5222 (مقالة فی المرة السودا و علاجها) است معرفی به عمل آورده باشیم اینک به جهت تسهیل ابواب کتاب مذکور را که تألیف ابوالفتی و نسبت به کتب دیگر این نسخه اندکی کامل تر است ذیلاً درج می نمائیم، و ناگفته نماند در این موضع که با فحص بلیغی که در مآخذ مختلف و از قبیل الفهرست و عیون الانباء و اخبار الحکما و طبقات الامم و طبقات الاطباء و الحکماء و تتمه صوان الحکمه و غیره و غیره به عمل آمد علی العجاله اطلاعی در خصوص حیات و عصر او ابدا به دست نیامد الا این که از روی این نسخه که در اواسط قرن پنجم تحریر شده می توان دانست که زمان زندگی او متأخر از این قرن نیست.
فهرست ابواب و موضوعات کتاب: باب 9. الادویة التی تسهل الخلط الاسود ؛ باب 10. الادویة التی تسهل المرة و البلغم معا؛ 11. الادویة المسکته لاوجاع المفاصل؛ 12. ذکر الحقن المستعملة لوجع الورک؛ 13. الاضمدة و الاطلیة التی تستعمل فی اوجاع المفاصل الحارة من الدافعة المانعة و المحللة و المسکته مع تمییز و تفصیل یلحق بها؛ 14. الاضمدة و الاطلیة المستعملة فی علل المفاصل الباردة علی السبیل الاول؛ 15. علاج الاورام الصلبة و التحجر الحادثین فی المفاصل؛ 16. الادویة الکاویة لاتی هی مبدلة الترکیب فی ذکر الادویة و الاضمدة الحاویة و المحرقة و الکاویة التی تسمیها الاطبا المحمرة و مبدلة الترکیب تستعمل فی اخر العلل و فعله تقارب فعل الکی؛ 17. ذکر صفة المححمة التی تعلق بالنار علی الورک؛ 18. صفة کی الورک و صفة المکوی لذلک؛ 19. الاحتراس من وجع المفاصل؛ 20. الاحتراس من وجع الورک و عرق النسا؛ 21. الادویة المشهورة لقلع اوجاع المفاصل بحمله جوهرها و جوانبها و جهة استعمالها؛ 22. الاشیا النافعة من یحمله جواهرها و خواصها عند الوجع از ( این باب فقط عنوان آن موجود است). ابواب کتاب به همین جا خاتمه می یابد و بعد از آن بلافاصله آغاز کتاب است در یک ورق (که در صحافی اینجا یعنی بعد از ورق 35 قرار گرفته).
پس از آن فصل اصلاح الادویة است از همان کتاب در سه ورق (که جای اصلی آنها در نسخه معلوم نشد) و سپس رسالة فی تدبیر الصحة بالمطعم و المشرب است بی هیچ عنوان و آغاز مشخصی (ایضا ناقص) تألیف حنین بن اسحق العبادی در هفت ورق، و ورق آخر نسخه باز مربوط است به همین کتاب ما نحن
فیه یعنی تذکره که کتاب نیز بدان ختم می شود. (غلامعلی عرفانیان)
[دنا 3/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5214
آغاز: بسمله اللهم عونک کلام ابوالفتی من تذکرته فی افعال الادویة و اصلاحها الشی الوارد علی البدن اما ان یکون مفسدا علی الاطلاق مغیرا جوهره و هو السم المطلق و اما ان یکون مصلحا له علی الاطلاق و بالزیادة فی جوهره و نفوسه و هو الغذا المطلق؛ انجام: و یعالج بسقی ما الشعیر قلیلا قلیلا او لورم و یعالج بتدبیر لطیف جدا تم المختار من کلام ابوالفتی من تذکرة و الحمدﷲ وحده.
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: نیمه اول قرن5؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی بغدادی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 46گ، 19 سطر (8/5×16/3 )، اندازه: 13×22سم [ف: 19 - 134]
taṣḥīḥ-ut taṣḥīf wa taḥrīr-ut taḥrīf
صفدی، خلیل بن ایبک، ۶۹۶ - ۷۶۴ قمری
safadī, xalīl ebn-e ībak (1297 - 1363)
یکی از سرچشمه های آن «ما صفحه الکوفیون» صولی است. در پایان نگارندگان تصحیف برشمرده شده که از آنها است حمزه اصفهانی (سزگین 166/9، فیلمها 300/1). نخست مقدمه است سپس به ترتیب تهجی. صفدی در همین کتاب با رمزهایی و همچنین سزگین در مجلد نهم تاریخ نگارش های عربی (24/9 و 25 و 166 و 181/8 نیز ترجمه تاریخ نگارش های عربی از پهلوان ص 26 دیباچه) از چند کتاب در این زمینه یاد کرده اند:
1 - استعظام النحو و من کان یحلنه من النحویین از عمر بن شبه (- 264) (سزگین 25/9 ش 1)
2 - تصحیف العلماء یا غلط العلماء از ابن قتیبه دینوری (- 276) (سزگین 25/9ش1)
3 - ما تلحن فیه العامة یا لحن العامة (با رمز «ر» در صفدی 5) از ابوبکر محمد بن حسن زبید (- 316ق)
4 - فی ما صحف فیه الکوفیون (با رمز ک در صفدی 7)
5 - الکلام علی غلط ابن قتیبة فی تصحیف العلماء از ابن درستویه (- 347ق) (سزگین 9ش3)
6 - التنبیه علی حدوث التصحیف (با رمز ث در صفدی 8) از ابوعبداﷲ حمزه اصفهانی (280-360) که دوبار از روی تنها نسخه کتابخانه مدرسه مروی تهران چاپ شده است (فهرست فیلمها 311/1). او می گوید که ابن الطیب سرخسی شاگرد کندی چون دیده بود که خط عربی ناقص و نارساست الفبائی دارای چهل حرف شاید از روی الفبای چهل حرفی اوستائی ساخته است که با آن واژه های یونانی و فارسی و سریانی را بی هیچ دشواری بتوان نوشت. او شکل آنها را هم در نسخه خود گذارده بود. افسوس که در دستنویس مروی نیست (سزگین 337/1، عربی آن 541 8 ،/200؛ 233/9). بیرونی هم در الهند باب یکم و 16 از کم و کاستی خط عربی و پنجاه حرف هندی و 24 حرف یمانی یاد کرده است (فهرست مروی 92-فیلمها 311/1)
7 - التنبیه علی اغلاط الروات از علی بن حمزه بصری (- 375ق) (سزگین 25/9 ش 5)
8 - شرح ما موقع فی التصحیف و التحریف، ما تلحن فیه العامة
(یا رمزشس در صفدی - سزگین 25/9 ش 6و 182/8) از ابواحمد حسن بن عبداﷲ عسکری (- 382ق) شاگرد ابن درید ابوبکر محمد بن حسن بن درید بصری (-321ق) که جزو نخستین التصحیف و التحریف او در مطبعة الظاهر در 1327 در 113+2 ص چاپ شده است (کتابخانه مینوی). هم از او است تصحیفات المحدثین (معجم المطبوعات 1327)9 - تصحیف المحدثین از ابوالحسن علی بن عمر دارقطنی (35- 385) (صفدی 11)
10- ما تلحن فیه الخاصة یا لحن الخاصة: ابوهلال حسن بن عبداﷲ (- پس از 400ق) (سزگین 25/9ش7 و 185/8)
11- الرد علی حمزة فی حدوث التصحیف از ابونصر اسحاق بن احمد الصفار (- 405ق) (سزگین 25/9ش4)
12- زلة العلماء (سزگین 25/9ش8) از ابومحمد حسن بن احمد الغند جانی (- 436ق)
13- التکملة فی ما تلحن فیه العامة (با رمز ق درصفدی 3 از) ابومنصور موهوب جوالیقی بغدادی (- 465ق)
14- تثقیف اللسان و تلقیح الجنان (با رمز ص در صفدی 4 از) ابوحفص عمر بن خلف بن مکی صقلی نحوی لغوی (- 501ق)
15- درة الغواص فی تصحیح اوهام الخواص (با رمز ح در صفدی - سزگین 25/9 ش 9) از ابومحمد قاسم بن علی حریری (- 516ق) که چند دانشمند از آن خرده گرفته یا بر آن گزارش و حاشیه نوشته اند مانند: ابومحمد عبداﷲ بن پیری (- 582ق به) نام «الباب »؛ ابن الخشاب عبداﷲ نحوی(- 567ق )؛ حجة الدین ابوعبداﷲ محمد صقلی (- 555ق )؛ نیز دیگران (بروکلمن 277/1) ذیل 448/1- چلبی در «تصحیف و دره»
16- تقویم اللسان (با رمز و در صفدی 6) ساخته جمال الدین ابوالفرج عبداﷲ بن الجوزی در 568ق
17- التصحیح و التحریف (سزگین 25/9 ش 10، چلبی) از تاج الدین ابوالفتح عثمان بن عیسی بلطی (- 599 یا 600ق) 18- تصحیح التصحیف و تحریر التحریف از صلاح الدین خلیل بن ایبک صفدی (-764 ق) (عکس 382 مینوی، سزگین 26/9 و 317)
19- صفدی در همین کتاب یاد می کند از فض الختام عن التوریة و الاستخدام فی بیان الاماکن التی صحفها حماد الروایة فی
القرآن لما قرا فی المصحف و هی ما ینیف علی الثلثین موضعا
20- نیز چند برگی که الضیاء موسی الناسخ الاشرفی در این باره گرد آورده است (صفدی ش10)
نیز بنگرید به کشف الظنون چلبی در «التصحیف» وجاهای دیگر که یاد می کند از دو کتاب بلطی و عسکری و دیگران. همچنین در خزانة الادب (11/1 و 12) و المعجم العربی حسن نصار (ص96-115) که این گونه دفتر در آنها برشمرده شده است.
(ایرج افشار، دانش پژوه)
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4732؛ بی کا، بی تا؛ با اجازه قرائت شمس الدین ابوعبداﷲ محمد بن شیخ شهاب الدین ابی العباس احمد بن برهان الدین ابی اسحق ابراهیم عمری حنفی نزد صفدی در 16 مجلس مورخ روز دوشنبه 10 ذیقعده 759 با شنیدن دو پسر صفدی ابوعبداﷲ محمد و ابوبکر محمد و نوکر و برده او انس بغابن عبداﷲ ترکی و دختر او فاطمه در حلب؛ تملک: محمد بن جزری و ابوبکر بن رستم شیروانی، محمد بن الصفدی در 764؛ 91گ [فیلمها ف: 1 - 300]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 352
بخش3 همان نسخه بالا [ف: 148]
نسخه اصل: احمد ثالث ش 2418 ؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1 - 300]
» تصحیح جدول و دستورالعمل ← دستورالعمل و تصحیح الجدول
tashīh-e hadā’eq-os sehr
قزوینی، محمد، 1256 - 1328 شمسی
qazvīnī, mohammad (1877 - 1949)
وابسته به: حدائق السحر فی دقائق الشعر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573) چاپ: چاپ اقبال
[دنا 3/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8659
خط: نستعلیق، کا: عباس اقبال آشتیانی، تا: 27 جمادی الاول 1349ق؛ افتادگی: وسط (ص 26 تا 33 افتاده )؛ کاغذ: فرنگی، 18گ، 40 سطر (17×24 )، اندازه: 21×27سم [ف: 17 - 188]
tashīh-e zīj-e oloq beyk
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( - 1542)
در دوازده «فصل» و یک «خاتمه».
[دنا 3/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2674/2
آغاز: بسمله. حمد سپاس ملکی را که مصباح و جعلنا سراجا وهاجا افروخته حکمت اواست ... اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب غیاث الدین منصور شیرازی که این رساله ایست در تصحیح میرزای شهید و این کتاب مشتمل است بر دوازده فصل و خاتمه؛ انجام: والهذا بیک طریق صحت داده می شود و السلام (تألیف کرده شد این فی یوم السبت غزه شهر ربیع الثانی سنه 1042 ... وخیر الاوصیاء)
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 1 ربیع الثانی 1047ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 137گ، 27 سطر (11×31)، اندازه: 20×30سم [ف: 10 - 1566]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6145/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 202]
» تصحیح العقاید ← تقویم الایمان
» تصحیح کلام امیر صدرالدین دشتکی (رساله در) ← تعلیقات علی الشرح الجدید للتجرید
tashīh-ol loqāt
توضیح لغت و شرح بعضی از اشعار دیوان حکیم اوحدالدین انوری است. یک بیت یا بیشتر از دیوان را آورده و به شرح و معنی آن پرداخته است.
[دنا 3/3]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1691/2
آغاز: با تیغ جهادش نمود کاری ×× از جمجمه ذوالخمار باشد.
جمجمه یعنی کاسه سر و به معنی هلاک کردنست
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 10×20/5سم [نسخه پژوهی: 3 - 167]
taṣḥīḥ-ul mabādī
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
در آغاز آن آمده: و نجعل ما قاله الدستور زرادشت فی کتابه فی
«الموالید فی باب النموذ».
آغاز: بسمله. فصل من الکلام ابی الریحان من مقالته الموسومة. بتصحیح المبادی الارشاد الی ما اعتقدناه فی تصحیح المبادی و اما اختار لک ایها الاخ المحمود ما اخترته لنفسی و عملت علیه انجام: انه القادر و المنجح للطلبات. تم الکتاب التی هذه الفصل آخره. و الحمدﷲ ...
[دنا 3/3]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ کهن،بی کا،تا: 557ق؛ 3گ (15-17) [عکسی ف: 2-68]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 448]
taṣḥīḥ-u masā’il-il jabr bi-l-barāhīn-il handasīyya
ثابت بن قره، 221 - 288 قمری
sābet ebn-e qorre (837 - 902)
وجیزه ای است شامل سه «اصل »؛ به آلمانی ترجمه شده است.
آغاز: قال ابی الحسن ثابت بن قرة ان الاصول التی الیها یرجع اکثر مسایل الجبر ثلثة ...
انجام: طریق استخرجها بالجبر، والحمدﷲ رب العالمین [سزگین 264/5؛ دنا 3/3]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق تحریری خفی، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای، 2ص (1-،2 ) 25 سطر (7/2×15/2 )، اندازه: 11/2×21/8سم [ف: 8 - 390]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1088ق؛ 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن یشمی، 18 سطر، اندازه: 14/8×21/6سم [ف: 6 - 317]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1382ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (7/5×13 )، اندازه: 15×21سم [نشریه: 3 - 228]
at-taṣḥīḥ wa-t tawḍīḥ
شجاعی، ضیاء بن بهاء ۸ق، قمری
šoja‘ī, zīyā’ ebn-e bahā’ ( - 14c)
وابسته به: القانون فی الطب ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تاریخ تألیف: بعد از 733ق
کتابی است اولاً مشتمل بر تصحیح الفاظ مغلق و عبارات و کلمات مبهم و ثانیاً توضیح معانی و مقاصد و اغراض غامض کتاب دوم قانون ابن سینا به بعد [تصحیحات را مؤلف به لفظ «تصحیح» و توضیحات را به لفظ «توضیح» و در صورت جمع هر دو به «تصحیح و توضیح» مشخص و متمایز نموده و همین است علت تسمیه کتاب به «التصحیح و التوضیح »، مع ذلک کلمه در ورقه ملصق به نسخه (شناسنامه، اتیکت) و دفاتر ثبت کتابخانه و سایر مواضیع نام آن را حاشیه بر قانون نوشته اند].
مؤلف از اطبای قرن هشتم است که آن را بنا به تقریر خود در مقدمه کتاب بعد از سنه 733 یعنی بعد از ایام دولت «شهاب الدولة و الدین قتلغ تیمور» [این قتلغ تیمور محتملاً همان پسر تیمور ملک باشد که از خواقین آق اورده بوده و در یورش اول امیر تیمور به دشت قبچاق ملازمت او را داشته و در سنه 802 در گذشته و بنابراین محمد سلطان مذکور در دو سه سطر بعد در متن نیز البته هیچ کس نمی تواند باشد جز همان پسر تیمور سلطان بن قتلغ تیمور مذکور که در سال 831، به پادشاهی نشسته و در سنه 834 به خوارزم لشکر کشیده و مقر حکومتش شهر قرم بوده است. تا اینجای مطلب ظاهراً هیچ اشکالی ندارد اما چیزی که در این میان یک قدری محل تأمل می شود طول عمر مؤلف است به نحو خارج از عادت که اگر فرض کنیم در سنه 733 وی مردی بوده است (لااقل بیست تا بیست و پنج ساله) و لایق درک صحبت و حضور در مجالس درس و بحث ائمه علوم پزشکی و از آن طرف نیز باز اگر فرض کنیم که کتاب خود را به اقل تقدیرات در همان سنه 831 تألیف و به نام محمد سلطان موشح نموده یعنی به کلی در همان سال جلوس او بر اریکه سلطنت در این صورت سنین عمر او چیزی در حدود صد و بیست سال خواهد شد و تازه این سال کمترین سنین است به جهت عمر او، پس لابد یا قتلغ تیمور و محمد سلطان مذکور در کتاب ما نحن فیه به کلی غیر از این دو نفری هستند که ما نوشته ایم و یا این که این موضوع نیز مانند صدها موضوع دیگر که مشمول حکم استثناست از قضا صحت دارد و مؤلف واقعاً به چنین عمری رسیده و از جمله معمرین بوده است و اﷲ اعلم بحقیقة الحال] با مراجعه به شروح قانون از قطب الدین رازی و فخرالدین رازی و ابن النفیس (فقط یک جزو از اجزاء شرح این اخیر را در دست داشته) تألیف و به نام «ابی المظفر غیاث الدولة و الدین محمد سلطان بیردی بیک خان» موشح نموده است.
[مؤلف چنان که در تضاعیف کتاب دیده می شود مردی ادیب بوده و شعر نیز می سروده چنان که در تعریف از قانون ابن سینا در مقدمه آن گفته است: «کتاب لعمری قد تصدی لجمعه ×× رئیس اولی الالباب راس الافاضل / افاض علی الطلاب کل فضیلة ×× فاض ینال المبتغی کل فاضل / و روی عطاش الحق من مشرب النهی ×× بماء حیوة لم تکدر بباطل / اراح بقانون العلاج نفوسهم ×× و ابدانهم من معضلات الرذائل / اذا کانت الابدان صحت طباعها ×× تعم لها الابدان کل الفضائل /فلله
در الشیخ اذ تم جمعه ×× لقانونه اشتات کتب الاوائل / اشاراته فیها الشفاء معجل ×× و فیه نجاة للنفوس العلائل»]. (غلامعلی عرفانیان)
[دنا 3/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5074
آغاز: بسمله الحمد لمبدع الجواهر القدسیة المؤلفة بالاجسام الحسیة من الابدان الانسیة ملهم النفوس من علم الکتاب غوامض العلوم المبراة عن الخطا المؤسسة علی الصواب منها علم الابدان المقدم علی علم الادیان بالطبع؛ انجام: و ملکه فی الملک النواحی کلها ×× بتدبیر ذی باس و رأی مسدد
خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 8 ق؛ مجدول، دارای دو سرلوح مستطیلی به طلا، دارای شمسه طلا؛ در سه سطر به این عبارت: «برسم خزانة السلطان المعظم و الخاقان الاعظم غیاث الدولة والدین محمد سلطان بردی بیک خان خلد ملکه»؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن زرشکی، 60گ، 31 سطر(11/5×17/5 )، اندازه: 17×24سم [ف: 19 - 109]
at-taṣḥīfāt = al-aġālīṭ-ul latī axaḏa-ha-s sayyid-ud dāmād min maqālāt-iš šayx al-‘āmilī
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1024ق (به گفته الذریعه)
غلط هایی چند که بعضی از شارحین حدیث و دعا به آنها دچار شده اند، در این رساله با بیان وجه صحیح آنها در لغت و علوم ادبی بیان شده و میرداماد در این رساله بیشتر نظریه بعضی از علمای معاصر خود (گویا مراد شیخ بهائی باشد) دارد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: .الحمدﷲ رب العالمین.. و بعد فالمعروض علی سید العلماء الراسخین لا زال ظلاله مبسوطاً علی آل العلم
انجام: و تفصیل القول هنالک فی معلقاتنا علی الصحیفة المکرمة، و اﷲ سبحانه ولی العلم و الحکمة با الاعتصام و منه العصمة [أعیان الشیعة 189/9؛ الذریعة 195/4؛ ریحانة الأدب 60/6؛ دنا 3/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: کاظمین؛ در آغاز فهرستی از رسالهها و مطالب توسط استاد باستانی راد در دو برگ آمده، همچنین بخشی از یک مکاتبه که بین میرداماد و میر محمد مؤمن استرآبادی صورت گرفته؛ کاغذ: شرقی، 4گ (2-5 )، 28 سطر چلیپا، اندازه: 8×17سم [ف: 30 - 449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (303پ-305ر)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 18 - 205]
خط: نستعلیق، کا: زین الدین علی بن حسین گیلانی، بی تا، جا: لاهیجان [نشریه: 2 - 115]
at-taṣdīq (r.)
ابن سمح، حسن بن سهل، - 418 ؟ قمری
ebn-e samh, hasan ebn-e sahl ( - 1028)
درباره حدیث و اخبار است .
[دنا 4/3]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 259/2بخش3
بی کا، بی تا؛ 8گ (33پ-40ر) [ف: 131]
tasdīqāt-e arbāb-e hoqūq va mālīyātī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11890
خط: شکسته نستعلیق و سیاق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد:کلاسور، 56گ [ف: 34 - 82]
tasdīq-ol āyāt
سید قاسم مجتهد
seyyed qāsem-e mojtahed
شامل رساله های کیمیایی مشتمل بر: انوار العیون، افضل المعجزات، الدلیل المتین، میزان القائد، رساله معراج، رساله محکمات، معدن الآداب، تکمیل الایمان، تصدیق الآیات، القسطاس المستقیم، تسویة الحاتمین همة الاصدقین، اسامی مصدقین، متن ام الدولة، منبع الاجوبة، دلیل العدل، مجمع الآیات، رساله سؤال و جواب.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7789/9
خط: نستعلیق هندی، کا: ابوالشرف سید عیسی حاجی میان، تا: 25 ذیقعده 1343ق، جا: حیدرآباد دکن، در محله چنچل کوره؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 21 سطر (16×26 )، اندازه: 20×32سم [ف: 16 - 699]
tasdīq-e ro’asā’-e qošūn
تصدیق رؤساء قشون آذربایجان و میرزا امام قلی خان امیر لشکر لشکرنویس باشی سرباز قرق سراب که تخفیفی تاکنون معمول بوده باقی باشد، مورخ جمادی الاول 1321ق.
[دنا 4/3]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 175
بی کا، تا: جمادی الاول 1321ق [نشریه: 7 - 334]
tasdīq-e qerā’at-e kotob va tahsīl-e ‘olūm
اربیلی، خلیل بن خلیل، ق13 قمری
arbīly, xalīl ebn-e xalīl ( - 19c)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1360/5عکسی
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمد ﷲ الذی ابدع بقدرته علی وفق ارادته فطرة الخلیقه نسخه اصل: کتابخانه سلیمانیه در استانبول ترکیه ؛ خط: نسخ، کا: خلیل اربیلی، تا: وسط ربیع الثانی 1195ق؛ 2ص (118-119 )، 21و25 سطر [عکسی ف: 4 - 126]
tasdīq-e vezārat-e xāreje
تصدیق وزارت خارجه مورخ 15 ع /1325 که اعتلاء السلطنه نایب اول سفارت کبرای فوق العاده از روسیه به برلین به درباره امپراطور المان می رود.
[دنا 4/3]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 176
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 334]
» تصرفات مریض ← منجزات المریض
taṣarrufāt-ul marīḍ
تهرانی، محمد جعفر بن محمد حسین، ق13 قمری
tehrānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad hoseyn ( - 19c)
[دنا 4/3]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 771/3
آغاز: المسألة الثامنة - ان تصرفات المریض فی ماله معلقة علی الموت او منجزة بی کا، تا: قرن 13؛ 36گ، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 20]
taṣarrufāt-ul marīḍ
یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟ - 1338 ؟ قمری
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 - 1920)
رساله ای در بحث از معنی تصرف و انواع آن و تصرف کسی که در مرض موت است و احکام آن.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 145/2
آغاز: الحمدﷲ ... هذا ما جری به قلمی حین البحث عن تصرفات المریض وانها خارجة من الاصل او الثلث اجابة لبعض الاخوان اعلم ان التصرف قسمان معلق و منجز فههنا مقامان؛ انجام: فالظاهر الخروج من الاصل اذ فی الحقیقة یکون التصرف هو التوکیل الواقع فی حال الصحة وکذا لو وکله و غاب الوکیل مجیث لاینفع الرجوع عن الوکالة لعدم امکان اخباره بالرجوع.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز با ترنج و سر عطف تیماج قهوه ای، 38گ، 23 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 1 - 452]
taṣarrufāt-ul marīḍ
مازندرانی، نصراﷲ بن ابو تراب، ق14 قمری
māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb ( - 20c)
رساله ای است در تصرفات مریض که آیا شخص درحال مرض می تواند رد اموال خود بیش از ثلث مالش تصرف کند یا نه.
[دنا 4/3]
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 225/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد ... انه قدذ شاع التشاجر بین الاصحاب قدیما و حدیثا؛ انجام: عن حیث الهبة بل انما الاشکال من جهت نفی جهة الابراء.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1305ق؛ مصحح؛ واقف: حسن بن حبیب اﷲ، 1316 با مهر «الراجی محسن بن حبیب اﷲ» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 24ص (116-139)، 18 سطر،
اندازه: 15×20/5سم [ف: 156]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1694/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 151]
’taṣarruf-ul asmā
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
قسم رابع یعنی قسم تصرف الاسماء است از اقسام پنج گانه مقدمة الادب جاراﷲ زمخشری.
آغاز: بسمله حرکات الاعراب تسمی الرفع و النصب و الجروهی الحرکات المختلفة
انجام:کقولک احد عشر درهما و عشرین (کذا) ثوبا و تسعون دینارا.
[دنا 4/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 976ق، جا: ترکیه فعلی ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 3ص، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 12 - 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه حنایی، جلد: مقوا، 8گ (33-40)، اندازه: 13×20سم[ف:12-339]
tasarrof dar ašyā’
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
arastū (-384 - -322)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3424/7
فصلی از او ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (38پ - 39ر) [ف: 6 - 407]
at-taṣarruf fīmā yustaxraj-u min-al xarābāt
شیبانی، ماجد بن فلاح، ق10 قمری
šeybānī, mājed ebn-e fallāh ( - 16c)
رساله ای در اینکه آجر و مانند آن که از خرابه های کوفه و ری و طوس بیرون می آید، حلال نیست و حکم لقطه را ندارد. این رساله پاسخ بر مسئله ای است که ملا عبداﷲ شوشتری نگاشته و عین آن در آغاز این رساله آمده است.
[دنا 4/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5151/11
آغاز: مسألة تعم بها البلوی و هی ان الأجر الذی یوجد فی الکوفة و الری و طوس و سایر المفاوز و الخرابات؛ انجام: و المشروط بالولایة و الملائمة انما هو الاتجار لغیر الطفل فتأمل خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 5گ (334پ-338پ )، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 13-359]
tasarrof-e qal‘e-ye nūr
تاریخ تألیف: 1008ق
شرح تصرف قلعه نور در ولایت رستمدار در سنه 1006ق.
مؤلف می نویسد: «در این سال که سنه ثمان و الف است از هجرت سید کائنات سنگ سیاهی از حصار آن قلعه خراب ظاهر گشته پس از نقش تاریخ بنای قلعه مذکور این عبارت بر زبان قلم نقاشان بدایع نشان جاری گشته: در زمان مستقبل و قرون لاحق پادشاهی صاحبقران نام عباس نام ظاهر گردیده و تسخیر و خرابی این چون بفرمان او خواهد بود و این نیز بر این منقوش بود. آئینه ذات تو بود نور قیاس ×× تقدیر ازل چنین شده شکر و سپاس. از هجرت تاریخ چو غین آمد و قاف ×× سرتاسر آفاق بگیرد عباس»
[دنا 4/3؛ فهرستواره منزوی 931/2]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2665/15
کا: محمد معصوم، تا: 1060ق؛ کاغذ: سمرقندی الوان، جلد: میشن سیاه، 3گ (518-520)، ابعاد متن: 11×21، اندازه: 16×26/5سم [ف: 8 - 424]
taṣarruf-ul mālik ma‘a ḍarar-il ġayr bi-h
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، ۱۱۵۱ - ۱۲۳۱ قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
تاریخ تألیف: شوال 1205ق؛ محل تألیف: کاشان رساله فقهی کوتاهی است در تصرف مالک در ملک خود با اینکه می داند یا گمان می برد که دیگری از این گونه تصرف او زیان می بیند؛ و این که آیا چنین تصرفی در ملک خود موجب ضمان دیگران می باشد یا نه؟
آغاز: بسم اﷲ و الحمدﷲ و ... مسئلة: هل یجوز تصرف المالک فی ملکه مع علمه بتضرر الغیر به او مع الظن ... الجواب عنون الفقهاء هذه المسئلة بقولهم
انجام: و الاتلاف غیر ظاهرة و الاصل لا یخرج عنه الا بالدلیل.
چاپ: درآخر «الغنائم» به چاپ رسیده است
[دنا 4/3 (8 نسخه )؛ الذریعة 242/5]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گویا در نزد ورثه میرزا ابو طالب قمی است ؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح به وسیله مؤلف در متن و حاشیه، خط خوردگی دارد، محشی از مؤلف؛ واقف: مرحوم میرزا ابوطالب قمی با مهر او [عکسی ف: 4 - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد علی رضوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج ماشی، 3ص، اندازه: 14×21سم [ف: 21/1 - 664]
آغاز و انجام: برابر؛ کتبه مؤلفه ... ابوالقاسم ابن الحسن الجیلانی فی شهر شوال المکرم من عام خمس و مأتین و الالف فی دار المؤمنین کاشان (هذه صورة خط مؤلفه دام ظله العالی و کتبه محمد حسین بن محمد مهدی الهمدانی سنة 1226) کا: محمد حسین بن محمد مهدی همدانی، تا: 1226ق؛ 2گ (142ر-143پ) [ف: 5 - 1804]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،کا:عبدالوهاب تربتی،تا: 1253ق؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 21سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 20 -209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 صفر 1261ق، جلد: تیماج مشکی، 2گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 1326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن احمد بحرانی، تا: زمان حیات مؤلف؛ 2گ (48پ-49) [ف: 11 - 311]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسن پودئی سمیری، تا: عصر مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (111ر-112ر)، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24 - 77]
خط: نسخ، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (104پ-105پ )، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 24 - 100]
taṣarruf-ul mālik ma‘a-l ‘ilm bi-taḍarrur-il ġayr
موسوی، حسن، ق13 قمری
mūsavī, hasan ( - 19c)
رساله کوتاهی است درباره حکم تصرف مالک در ملکش با علم به اینکه تصرفش موجب ضرر دیگران می شود.
[دنا 4/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5562/3-27/232
آغاز: بسمله و الحمدله و الصلوة لاهلها سؤال هل یجوز تصرف المالک فی ملکه مع علمه بتضرر الغیربه ام مع الظن و علی فرض الجواز هل یجوز اکثر من قدر الحاجة؛ انجام: و المسئلة فی الصورتین لایخلو عن اشکال و دلالة عمومات التسبیب و الاتلاف غیر ظاهرة و الاصل لایخرج عنه الا بالدلیل کتبه مؤلفه الفقیر الی اﷲ الغنی ابوالقاسم
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ، 25 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 940]
taṣarruf-al muštarī bi-iḏn-il bāyi‘ musqiṭ-ul xīyār-il bāyi‘ am lā (r.-un fī anna)
محقق کرکی، علی بن حسین، ۸۹۰ - ۹۴۰ قمری
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض21111
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [اهدائی به ف: 351]
at-taṣrīf wa-l yad dalīl-ul milkīyya wa lā-yuṭālibūn ḏa-l yad bi-wajh-il intiqāl iḏā idd‘i-l milkīyya
حر عاملی، محمد بن حسن، ۱۰۳۳ - ۱۱۰۴ قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
[دنا 5/3]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1910/2
بی کا، بی تا؛ 2گ، 17 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 148]
tasrīh-ul fawā’id (fī š.-i tawḍīḥ-ul a‘qāyid)
عصفوری، عبدالعلی بن خلف، - 1303 قمری
‘osfūrī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e xalaf ( - 1886)
تاریخ تألیف: 1278ق
ماتن: سلمان البحرانی
آغاز: هذا کتاب تصریح الفوائد بسمله الحمداﷲ تقدست ذاته
آغاز: برابر؛ انجام: و قد تم تنسیح هذا الشرح و الحمداﷲ رب العالمین
خط: نسخ، کا: دوانی، محمد علی بن محمد نبی، تا: 1278ق
[رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: بحرالعلوم الخضم و الحمداﷲ رب العالمین خط: نسخ، کا: ری شهری، محمد بن ابراهیم، تا: 1279ق [رایانه]
at-taṣrīḥ bi-l-maḏhab-iṣ ṣaḥīḥ
قاسمی، حمیدان بن یحیی، ق6 قمری
qāsemī, hamīdān ebn-e yahyā ( - 12c)
در بیان پاره ای از اعتقادات و مسائل مهم توحید و امامت و آنچه از این دو متفرع می شود و ذکر آنچه بین معتزله و مذهب زیدی اختلاف به چشم می خورد، و در واقع پاسخ از گفته های معتزله و آنان که بدین مذهب میل کرده اند از دانشمندان زیدی. در پنج «موضع» و هر کدام دارای چند «فصل»: موضع 1. فی مقدمات یبنی علیها الکلام فی الدین؛ 2. مسائل الامامة؛ 3. فی الصانع و ما یستحق من الصفات؛ 4. العالم و صفاته و ذواته؛ 5. جملة من اصول مغالط المعتزلة.
[دنا 5/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7407/3
آغاز: احمدﷲ تعالی حمد معترف بوحدانیته و جلاله و عدله و حکمته سبحانه و تعالی فی جمیع افعاله و اقواله؛ انجام: لأجل کون کثیر من الأسماء علی خیر مسمیات ذلک، و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم بن حسین الداعی، تا: 1336ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 55گ (21پ-75پ)، اندازه: 17×25سم [ف: 19 - 202]
at-taṣrīḥ ba‘d-at tawḍīḥ
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، 1239 - 1319 قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ja‘far (1824 - 1902)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 24 شوال 1297ق
رساله ای در رد این مطلب منسوب به شیخیه که در هر زمان حاکم شرع و ناطق باید یک نفر باشد و همه باید به او رجوع کنند. مؤلف قبل از این رساله در همین موضوع سه رساله دیگر به فارسی به نام های «ایضاح »، «موضح» و «توضیح» نوشته است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6309/5-30/189
آغاز: بسمله صلاة بعرض عالی می رساند که در باب امر توحید آنچه مرقوم فرموده بودید عین واقع بود و بسیط حقیقی بی نهایت و فوق مالانهایت است؛ انجام: کلامه اعلی اﷲ مقامه فی الدرة الیتیمة و کفی بذلک دلیلا ... و الی اﷲ ترجع الامور و ما تغنی الإیات و النذر عن قوم لایؤمنون انا ﷲ و انا الیه راجعون و قد وقع الفراغ من هذا التصریح بعد التوضیح ...
کامل؛خط:نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 30گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2-941]
at-taṣrīḥ bi-ġawāmiḍ-it talwīḥ
سیالکوتی، عبداﷲ بن عبدالحکیم، ق11 قمری
sīyālakūtī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-hakīm ( - 17c)
وابسته به: التلویح الی کشف حقایق التنقیح؛ تفتازانی، مسعود بن (792-722) عمر
«تنقیح الاصول» تألیف صدرالشریعه عبیدالدین مسعود محبوبی بخاری حنفی (م-747) است، شرح آن که موسوم به «التوضیح فی حل غوامض التنقیح» است از خود مؤلف می باشد و سعدالدین مسعود بن تفتازانی شافعی م( 792) شرحی بر شرح مزبور نوشته و آن را به «التلویح فی کشف حقایق التفتیح» موسوم داشته است. بر تلویح تفتازانی حواشی زیادی نوشته اند که یکی حاشیه میرسید شریف جرجانی حنفی (-816) است و دیگر حاشیه عبداﷲ بن عبدالحکیم سیالکوتی هندی حنفی م( - 1080 ق) است که کتاب حاضر می باشد. صاحب الذریعه (ج6 ص 49) حاشیه مذکور را به عبدالحکیم سیالکوتی نسبت می دهد و اشاره به طبع آن هم نموده ولی صاحب حاشیه در آغاز کتاب صراحتاً نام خود را عبداﷲ ملقب به لبیب ذکر کرده و نیز صاحبان تراجم مذکور عبداﷲ را صاحب حاشیه نوشته اند. سیالکوتی این حاشیه را بر تنقیح و توضیح و تلویح نوشته و در بعضی موارد متعرض اقوال میر سید شریف جرجانی نیز شده است. (جواد مقصود)
[دنا 3: 5؛ هدیة العارفین 1: 478؛ الذریعه 6: 49، کشف الظنون 1: 496 ؛ معجم المؤلفین 6: 67]
اصفهان؛ عمومی اصفهان (فرهنگ سابق )؛ شماره نسخه: 5432
آغاز: الحمدﷲ الذی اشرق ذروع المجتهدین بانوار اصوله و اورق
فروع صوادی الدین بمدار شموله ... و بعد فیقول العبد الغریب عبداله الملقب با اللبیب ان اللاحق با البحث و الالتماس ما یحتاج الیه جمیع اصناف الناس ... و مما صنف فیه التنفیح و التوضیح احق بان یتداول فی النوادی و الیق بان یتطاول علیه الهوادی و التلویح ...
فاذن الی ... مؤدبی ... عبدالحکیم بن شیخ شمس الدین ... ان اذلل ما فیه من الصعاب ... و سمیة «با التصریح بغوامض التلویح» ... قله او تضمین للقوم؛ انجام: اذا المراد ثبوت العجز عن اداء الاصل و وجوب القیمه ابتداء و هو دلیل اصالة البدل و لایجری فی جمیع صورة القضاء.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا اوائل قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 850ص، 17 سطر (7×15)، اندازه: 13×23سم [ف: 1 - 204]
at-taṣrīḥ bi-maḍmūn-it tawḍīḥ = š.-u awḍaḥ-il masālik
ازهری، خالد بن عبدالله، ۸۳۸ - ۹۰۵ قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: اوضح المسالک الی الفیة ابن مالک = التوضیح = شرح ألفیه؛ ابن هشام، عبداﷲ بن یوسف (708-761ق)
تاریخ تألیف: روز عرفه 8 ذیحجه 896ق
شیخ جمال الدین ابی عبداﷲ محمد بن عبداﷲ طائی معروف به ابن مالک نحوی (-672ق) هزار بیت شعر در نحو سروده است که بنام «الفیه» مشهور است. به علت جامعیت این ابیات و اشتمال آن بر تمام مباحث و ابواب نحو، علما برآن شروح و حواشی زیادی نگاشته اند از جمله جمال الدین عبداﷲ بن یوسف بن هشام انصاری معروف به ابن هشام نحوی (-762ق) الفیه ابن مالک را گزارش نموده است و آن را به نام «اوضح المسالک الی الفیة ابن مالک» موسوم داشته است که به اسم «التوضیح» مشهور گشته است. بر این شرح ابن هشام، تعلیقاتی نگاشته شده است از جمله شرح شیخ خالد بن عبداﷲ بن ابی بکر بن محمد جرجاوی ازهری که شرحی است مزجی و مفصل که آن را به نام «التصریح بمضمون التوضیح» نامیده است. در مقدمه آن می گوید: «ابن هشام را درخواب دیدم به وی گفتم کتاب توضیح شما محتاج به ایضاح است تصدیق نمود و گفت برآنم که در مشکلات آن چیزی بنگارم چون بیدار شدم خواب خود را به دوستان و دانشمندان نقل نمودم گفتند که این خود تو را اجازه ای است که بدین کار اشتغال جوئی با استخاره از خداوند توانا شروع به این کار نمودم و نام آن را «التصریح بمضمون التوضیح» گذاردم». این شرح علاوه بر جامعیت خالی از لطف و فصاحت هم نیست با رعایت ده شرط که شارح برای خود مقرر نموده تألیف شده است: 1. شرح به طریق ممزوج باشد تا حل ترکیبات مشکل بهتر صورت بگیرد، 2. قول مصنف متن یعنی ابن هشام را به قول خود او تفسیر و تبیین نماید تا منظور و مرام او همه وقت معلوم باشد ،3 . شواهد را در صورتی که شارح الفیه فقط به ذکر مصاریع اکتفا نموده تکمیل و از آن طرف حتی الامکان قائلین آنها را نیز معین کند ،5 . الفاظ غریب را با ذکر جمیع معانی آنها ضبط نماید تا مبانی این گونه الفاظ محفوظ و از تحریف و تصحیف مصون بماند ،6 . شرح خود را با متن الفیه مطابقت نماید تا معرفت بر شرح هر کدام از مباحث به خوبی حاصل شود ،7 . دلایل و براهین مخالفین را بیان نموده علت ترجیح قولی را بر سایر اقوال شرح دهد ،8 . علل احکام و ادله غالب مواضیع را ذکر کند تا در ذهن راسخ شود ،9 . کلام مصنف اگر در مواردی متناقض به نظر بیاید موردی اختیار شود که محل وثوق و طرف اعتماد باشد، 10. مواضعی که محل اعتماد ابن هشام بوده هر چند از مباحث مربوط به او باشد از ناحیه شارح بیان شود تا معلوم باشد که این مواضع مربوط به مصنف است.
آغاز: بسمله قال الشیخ الامام العالم العلامه وحید دهره و فرید عصره زین الدین خالد بن عبداﷲ الازهری الحمدﷲ الملهم لتحمیده حمدا موافیا لنعمه مکافیا لمزیده
انجام: و القیاس الاجل بالادغام و الحمدﷲ الذی هدانا لهذا و ماکنا لنهتدی لولا ان هدانا اﷲ جعله خالصا لوجهه موجبا للفوز لدیه بمنه و کرمه.
چاپ: طهران، سنگی، 1310ق، رحلی؛ تهران، 1284ق؛ بولاق، 1294ق با حاشیه یاسین علیمی در دو جلد؛ ازهریه، 1325ق
[کشف الظنون 293/3 و 154/1؛ قاهره فؤاد سید 160/1 ؛ مشار عربی 187؛ مکتبة امیرالمومنین 226/1؛ الاوقاف العامة موصل 121/4؛ دنا 5/3 (63 نسخه)]
بی کا، تا: جمعه 25 شعبان 979ق [نشریه: 4 - 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد ابوصیری ازهری، تا: یک شنبه 29 محرم 984ق؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 315گ، 35 سطر (12/2×20/2 )، اندازه: 18×27سم [ف: 12 - 47]
آغاز: هذا باب الاضافة و هی لغة مطلق الاسناد قال امرؤ القیس فلما دخلناه اضفنا طهورنا الی کل حاری حدید مشطب یرید لما دخلنا هذا البیت؛ انجام: مقصوداً لها المبالغة کمعطر للکثیر العطر فسوی بینهما فی التصحیح و قد یقال ...
جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 10؛ افتادگی: انجام، مصحح، محشی، یادداشت سید عبد القادر بن شیخ محمد سلطان به سال 1243ق، یادداشت عبد الرحمن بن حاج برکات حلبی به سال 1245ق ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج،
338گ، 21 سطر (8×12 )، اندازه: 13×18سم [ف: 32 - 372]
انجام: ربما ضربة بسیف صقیل بین بصری و ... نجلا فجر برب ضربة مع اقترابها بما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ محشی؛ یادداشت یادگاری به سال 1270 و یادداشت یادگاری از هاشم بن محمد اسماعیل بن محمد ابراهیم اردکانی به سال 1275؛ تملک: «محمد بن ابوالقاس» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 137گ، 31 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 2-72]
خط: نستعلیق بد، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 199ص، 24 سطر (8×20 )، اندازه: 16×28سم [ف: 1 - 204]
در پایان می رسد به باب الفاعل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: بغدادی، جلد: پارچه مقوایی، 145گ، 20 سطر (9/5×14/5 )، اندازه: 15×20/5سم[ف: 200 - 17]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: علی بن عبداللطیف حسینی در 1207 ق؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی، 1339 ؛ جلد: تیماج مصنوعی زرشکی با ترنج، 379گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×30/5سم [ف: 1 - 133]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ماشی با ترنج و سرترنج، 224گ، 31 سطر (13/5×21/5 )، اندازه: 20×29/5سم [ف: 12 - 49]
آغاز: و ثانی مفعول استغفر نحو استغفر اﷲ؛ انجام: و امکن اسم التفضیل المجرد شاذو قد امکن غیره فلاحاجة.
کمتر از ثلث شرح یعنی مشتمل است بر اواسط باب تمیز تا اوایل باب مالاینصرف فقط؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمدباقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی و فستقی، 160گ، 22 سطر، اندازه: 13×24سم[ف: 50 - 12]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف ابهری، تا: قرن 11؛ یادداشتی به سال 1186 از محمد صالح بن محمد کاظم هزار جریبی؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، 216ص، 31 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 2 - 312]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: احمد بن صالح بن سلم بن طوق، دانشمندی بحرانی در 1187، آیة اﷲ خوانساری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 367گ، 27 سطر، قطع: وزیری[آستانه قم: 90]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی از محمد تقی استرآبادی به سال 1356؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ جلد: تیماج قهوه ای، 386گ، 21 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 2 - 423]
بی کا، تا: 1004ق؛ قطع: وزیری [ف: 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ربیع الثانی 1014ق؛ توسط محمد ابراهیم در پنج شنبه دوم رجب 1018 تصحیح و مقابله شده؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف پارچه اخرا، 248گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30/5سم[ف: 246 - 5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد علی ترکانی، تا: رجب 1047ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ به وسیله کاتب تصحیح و مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی عطف میشن مشکی، 415گ، 21 سطر (11/5×17/5 و 12×18 )، اندازه: 18×25/5سم [ف: 1 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الاول 1051ق؛ مصحح، مقابله شده، قرائت شده بر عده ای از علمای زیدیه یمن، از جمله شیخ حسین بن احمد بن لطف اﷲ الکبسی یمانی؛ تملک: احمد بن یحیی بن محمد به تاریخ 1040ق، حسین بن احمد بن یحیی بن حسن 1077ق، احمد بن محمد در 1036ق، عبدالعزیز در 1245ق؛ مهر: «امامقلی برج بلند اختر اشهی 1204» (بزرگ مربع )، «امامقلی بن محمد علی بن ...» (بیضی)، «یا عزیز» (بیضی کوچک )؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج حنایی با ترنج و سرترنج، 318گ، 31 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 33 - 133]
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 شعبان 1055ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ مغزی میشن قهوه ای، 441گ، 21 سطر، اندازه: 15/3×20/5سم [ف: 1 - 104]
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 20 شوال 1077ق؛ تملک: محمد کاظم بن حاج محسن با مهر وی «صراط علیحق نمسکه عبده محمد
کاظم» (مربع)؛ از موقوفات رمضانیه 1230 ؛ جلد: تیماج، 309گ، 26 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 81]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین، تا: 1081ق؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 284ص، 29 سطر، اندازه: 29×22/5سم [ف: 2 - 311]
آغاز: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد باقر بن ملا ولی استرآبادی، تا: 1096ق؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: خان بالغ، جلد: ساغری، 305ص، 21 سطر، اندازه: 18×28/5سم [ف:2-311]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،کا:محمد فرزند خواجه، تا: شنبه 11 ربیع الثانی 1096ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 338گ، 30 سطر (12×24 )، اندازه: 20×30سم [ف: 29 - 58]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم اقتداء بالقرآن العظیم و عملا بقول النبی الکریم؛ انجام: و اذا اجتمعت هذه الشروط عملت لاعمل ان من نصب الاسم و رفع الخبر نحو لاغلام.
کاتب خطبه و دیباچه و مقدمه را حذف نموده و فقط مشتمل بر تقریباً ربع کتاب است (یعنی از ابتدا تا مبحث لاء نفی جنس )؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: حنایی و فستقی، 160گ، 21 سطر، اندازه: 12×22سم [ف: 12 - 49]
آغاز: اللهم صل علی سیدنا محمد و علی ال سیدنا محمد کلما ذکره الذاکرون و غفل عن ذکره الغافلون؛ انجام: برابر خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 208گ، 31سطرکامل (10/5×23)، اندازه: 20/5×35/5سم [ف: 8 - 188]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ در هامش به صورت پراکنده [مختصر ف: 178]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مؤمن حسینی یزدی، تا: 22 ذیحجه 1107ق، به دستور آخوند ملا محمد نصیر؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 333گ، 22 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 5 - 106]
قم؛ مهدوی (کتابخانه )؛ شماره نسخه: بدون شماره
همان نسخه بالا [تراثنا: س18ش1و2 - 210]
کا: محمد بن سعید سعدی، تا: 1114ق؛ تملک: محمدرضا بن محمد صفی حسینی کاشانی مورخ 1178؛ ، قطع: وزیری [ف: 88]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1141ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 410گ، 22 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 12 - 110]
آغاز: بسمله رب یسریا کریم هذا باب اعمال المصدر؛ انجام: قال مؤلفه رحمه اﷲ و الحمداﷲ رب العالمین
خط: نسخ، کا: خفاجی، احمد بن عیسی، تا: 1179ق [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد تقی ازغندی، تا: غره رجب
1188ق؛جلد:تیماج،281گ،22سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 139]
آغاز: لها و متقدم عیهاو غیر متحرک فیها یسمی جسما اول و ما هو واقع فی الجهات ... قوله: او ذاتیة یعنی بالفعل و بالقوة القرینة منه بحیث سبل بادنی سبب؛ انجام: یسمی علة عرضیة و الثانی اقتران شیی بالمعلول کذالک فان العلة بالقیاس الی ذلک الشیء المقترن بالمعلول سمی علة عرضیة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 643ص، اندازه: 17×24سم [ف: 7- 47]
آغاز: بسمله عذا الکتاب یسمی التصریح، بسمله و به نستعین؛ انجام: علی غیر صاحبها لان ال نفس لنخ فاعل خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: و ترادفه الصفة و الوصف للاشیاء التی تتبع ما قبلها فی الاعراب لفظا او تقدیرا خمسة، النعت و التوکید و عطف البیان و نسق و البدل؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای سر لوح مرصع، مجدول، دارای کمند؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 128گ، 28 سطر (10×19 )، اندازه: 15×26سم [ف: 28 - 605]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین استرآبادی، تا: قرن 13؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی مهره زده، جلد: تیماج، 398ص، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایقدر فاعل مؤول بالاسم ... نحو و ما راعنی الایسیر ... و لاحجة لهم فی نحو ثم بدالهم من بعد ما رأو الآیات یسحبننه حتی حین ... الاحتمال ان یکون فاعل بدا خبرا مستترا فیه راجحاً
از انجام ناتمام مانده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی:
انجام؛ جلد: مقوای اسلیمی سبز عطف تیماج، 82گ، 25 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 2 - 942]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن ملا محمد حسین بافقی سریانی خراسانی، تا: چهارشنبه 13 رمضان 1202ق؛ مهر: محمد اسماعیل (چهارگوش) مورخ 1227؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه،
397گ، 22 سطر، اندازه: 20×30/6سم [ف: 1 - 104]
آغاز: الخاص بالاسم اربعه احدها تنوین التمکین و الا ولی التمکن لقوله بعد لتمکنه؛ انجام: ذلک مطر و عندهم قال شاعرهم یصنف الخمرة و کانها تفاحة مطیویه ...
خط: نستعلیق بد، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «المتوکل الی اﷲ عبده محمد علی ... 1202» (بیضی)، «امام زین العابدین» (بیضی )؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا، روکش کاغذ ابریی، 324گ، 19-21 سطر (12×17 )، اندازه: 19/5×25/3سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سلیمان بن رفیع تنکابنی، تا: 1205ق، جا: اصفهان، مدرسه باب القصر؛ تملک: محمد بن سلیمان طبیب تنکابنی (فرزند کاتب) به تاریخ 1249 ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 151گ، 37 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 23 - 78]
آغاز: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ واقف: سپهسالار، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 328ص، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 312]
آغاز: الغیر المطردة نحو لبن و لبنة و الطربة النبة و من المخلوقات المطردة نبتی و نبقه و لیس؛ انجام: فی قرائة الکسائی و فی غالب النسخ وفاق التغلب و ابن الانباری و لیس بصواب کما بینا و الحمدﷲ رب العامین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ تملک: عبداﷲ بن حاج ناصر السعدی 1230؛ جلد: تیماج مشکی، 310گ، 23 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 25 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: سید محمد أمین بن سید محمد سعید أفندی اسطوانی با خرید از شیخ محمد سکر در ذیقعده 1231؛ یادداشتی از محمد بن محمد باقر بن محمد حسینی در اوای ل سال 1340 در تهران ؛ جلد: چرم زرد، 481گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×27/5سم [مؤید: 1 - 212]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه 21 جمادی الاول 1233ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 305گ، 23 سطر (12/2×21/2 )، اندازه: 20×31سم [ف: 12 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علینقی بن امین مازندرانی، تا: 1235ق، جا: تهران ؛ مصحح، محشی از ملا جلال دوانی ؛ تملک: شیخ جعفر، ابراهیم بن موسی با مهر «سلام علی ابراهیم» (بیضی)؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: تیماج زیتونی، 341گ، 22 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 65]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 3 شعبان 1237ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اﷲ الا اﷲ الملک الحق المبین عبده اسمعیل» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 227گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 388]
خط: نسخ، کا: صفر علی بن اسماعیل صباغ نجف آبادی، تا: جمعه 27 صفر 1237ق ؛ جلد: تیماج مشکی، عطف تیماج قرمز، 232گ، اندازه: 21×30/5سم [ف: 2 - 490]
خط: نسخ، کا: جعفربن ملا اکبر تونی، تا: سلخ محرم 1244ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 240گ، مختلف السطر، اندازه: 20×33سم [ف: 90]
جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره شعبان 1248ق؛ افتادگی: آغاز؛ 194گ، 24 سطر (13×23 )، اندازه: 21/5×31سم [ف: 1 - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی نجف آبادی اصفهانی متولد 1231، تا: پنج شنبه 4 ذیحجه 1248ق؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 202گ، 29 سطر، اندازه: 21×29سم [ف: 2- 942]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن ملا عبداﷲ زنوزی تبریزی، تا: 1249ق؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 306گ، 25 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 26 - 46]
خط: نسخ، کا: مهر علی بن علیمحمد خونساری، تا: 1255ق، جهت آخوند ملا عبدالمبین ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای،
402ص، 31 سطر (12×30 )، اندازه: 22×30سم [ف: 1 - 204]
آغاز: بسمله هذا باب الفاعل، الفاعل لغة من اوجد الفعل و اصطلاحاً اسم صریح اومضمر بارز او مستتر او ما تاویله ای الاسم اسند الیه فعل تام؛ انجام: تصیر اربع عشرة الفا واربعة مئاة قال و یستثنی من هذه الصور الضمیر فانه لایکون مجموعاً جمع مکسر و لاسلامة و جمله صوره مائة و اربع و اربعون فالباقی اربع عشرة الفا و مائتان ... الممتنع علی ما تقدم
از باب فاعل تا صفت مشبهه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1256ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 130گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 452]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛ 191گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 45]
بی کا، تا: 1258ق؛ قطع: رحلی [اهدائی ف: 76]
آغاز: برابر؛ انجام: عبداﷲ الخوانساری ساکنا فی اللهم اغفرلنا خط: نسخ، کا: خوانساری، اسماعیل بن عبداﷲ، تا: 1258ق [رایانه]
خط:نسخ،کا: محمد هادی موسوی جروکانی، تا: 1265ق [ف: 41]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج ملا علی واعظ، 1269؛ 27 سطر (13×23/5 )، قطع: رحلی [تراثنا: س6ش1 - 83]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 453گ، 25 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 26 - 341]
جلد 2؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه قدیمی نفیس [دلیل المخطوطات: 1 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: و جمع نحو ایای للمتکلم وحده و ایاک للمخاطب المذکر و ایاه للغایب المذکر هذه الثلاثه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 41گ (1-41پ )، 21 سطر (10×17 )، اندازه: 16×25سم [ف: 16 - 326]
آغاز: برابر
فقط تا افعال مقاربه را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: ترمه نخودی، جلد: تیماج زرد، 68گ (199-266 )، 29سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 2 - 344]
آغاز: لان الغالب فی التمیز المنصوب بفعل متصرف؛ انجام: وعض وفر کثیر فی کلام مهم (کذا)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: المشار الیه کما بین یدید و خاطبک؛ انجام: التصریف ترد و لم نجرسیبویه و الجمهور ذالکخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: مستعمل والخلف فی ذاک استقرنذهب خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 290گ، 21 سطر (10×17 )، قطع: وزیری [تراثنا: س6ش1 - 83]
من ابتدا تا باب التمییز ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، 23 سطر [تراثنا: س6ش1 - 83]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: هندی، 25 سطر (9/5×15) [تراثنا: س6ش1 - 83]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: - 329]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 385]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی و نخودی، 176گ (110-285 )، 26 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 1 - 26]
at-taṣrīḥ fī š.-it tašrīḥ
مهندس لاهوری ا، امام لدین بن لطف الله، ۱۰۶۶ - ۱۱۴۵ قمری
mohandes-e lāhūrī, emām-od-dīn ebn-e lotf-ol-lāh (1656 - 1733)
وابسته به: تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
در گزارش «تشریح الافلاک» شیخ بهائی. نام کتاب و موضوع و نگارنده در دیباچه آمده است.
[دنا 7/3 ؛ فهرستواره منزوی 2865/4]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3451/1
آغاز: بسمله. تبارک الذی جعل فی السماء بروجاً و جعل فیها سراجاً ... اما بعد فیقول العبد امام الدین بن لطف اﷲ المهندس اللاهوری ثم الدهلوی؛ انجام: برحمتک یا ارحم الراحمین: ختم
شد کتاب در علم هیئت تحریر فی 26 ذیقعده جلوس میمنت مأنوس محمد شاه غازی 26 هجری 1156
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 26 ذیقعده 1156ق؛ کاغذ: ترمه، جلد:میشن آلبالویی، 32گ (1پ-32 )، 15 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 424]
» التصریف ← نظم التصریف للزنجانی
» تصریف ← العزی فی التصریف
» التصریف ← القصاری
» تصریف ← تصریف الافعال
» تصریف ← عوامل منظوم
at-taṣrīf
جابر بن حیان، ۱۲۰ - ۱۹۸ ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
التصریف که در کون و فساد و کیمیا است و در آن از کون و فساد ارسطو بندهایی آورده شده است. جابر در آن از اسکندر و افلاطون و دیوجانس و سقراط و از کتاب الکون و احوال الکواکب و عدد الدرج و اسمائها و الاثنی و الثلثین و التصریف و طلسمات و الاسطقس الاس و المیزان و المنطق (مفرد و مرکب) و الجدل و الهندسه و الاصول یاد می کند. وی در این کتاب می گوید که جالینوس در «البرهان» برای «اولی» چنین مثال و نمونه آورد: «اگر پس از تابستان پائیز است پس همان تابستان ناگزیر پس از بهار بوده است» و خاطر نشان می کند که نادرستی این مطلب را در «کیفیة الاستدلال» روشن ساخته است. همچنین وی به این گفته جالینوس در «البرهان»، که مورد قبول دهریان نیز واقع شده است، خرده می گیرد که «باید بدانیم که این آسمان گرامی ساخته نشده چه پدران ما و همه گذشتگان آن را یکنواخت و یکسان دیده اند و ستاره شناسان پیش از هزاران سال بدان نگریستند و گشادگی و جنبش های آن را یکسان یافتند از».
جمله مطالب دیگری که در این کتاب یافت می شود استدلال جابر است درباره روشنی و تاریکی که در برابر یونانیان کرده است. در پایان آن از اقسام قضیه ها سخن گفته شده است.
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد خاتم النبیین و سلم تسیما. قد تقدم لنا قبل کتابنا کتب کثیرة فی علم الموازین. و علمنا فیه وجوه انفعالاتهم
انجام:ذلک فی المتغیرة ذات السور الکلی واجب ان یکون کل انسان جبار و جایزا ممتنعا هذه و فی المتغیرة المهمل چاپ: چاپ شده
[الذریعة 269/7؛ دنا 7/3 (6 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - التصریف (ترجمه)؛ واصلی، علی (-10)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 103ص (249-351 )، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 9 - 259]
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه:2 - 104]
آغاز: بسمله، حمدله، اعلم ان کتابنا هذا یا اخی الفرض به ان نریک کیف تصریف هذا الشئی الواحد فی وجوه التدابیر خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن حسینی، تا: 1304ق؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج ماشی، 3ص (10- 12)، 24 سطر (12/5×17 )، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 1774]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد حسن حسینی، تا: 1304ق؛ کاغذ: اصفهانی حنایی، جلد: تیماج ماشی، 2ص (27- 28)، 24 سطر (12/5×17 )، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 1774]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جا: حیدرآباد؛ 54گ (151پ-204پ) [ف: 4 - 1034]
tasrīf
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
در تدابیر و اعمال کیمیایی و بیان اصطلاحات این فن، نسبت داده شده به جابر بن حیان صوفی کوفی و گویا عربی آن از وی باشد. در چهار «قسمت»: 1. اصول کبیر؛ 2. تصریف کبیر؛ 3. تدبیر کبیر؛ 4. در ... کبیر.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... تا این کتاب تصنیف کردم هیچ کتاب دیگر تصنیف نکردم اندر این علم
انجام: و این همه لطافت تدبیر است و حقیقت معانی رموز
[فهرستواره منزوی 3948/5 ؛ نسخه های منزوی 618/1 (ترجمة التصریف) (2 نسخه )؛ الاعلام زرکلی 103/2؛ معجم المؤلفین 105/3؛ هدیة العارفین 249/1؛ دنا 7/3 (2 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1203ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (255پ-260پ)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26 - 185]
آغاز: هذا کتاب تصریف نوشا در را در آب بیامیزد تا هر تندی که در طبع اوست بیرون آید؛ انجام: شاکر پسندیده را گفته و تلقین نموده اند چنانچه قبل از ین وصف کرده شد بعون الملک الوهاب.
خط: نسخ خوش، کا: رجبعلی ابن عبداﷲ، تا: 1277ق؛ کاغذ:فرنگی نخودی آهار و مهره، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 16-18 سطر (8×14 )، اندازه: 17/5×22سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و فایدة الرابعة لهذا الماء المثلث ان ینقی الارض الباقیة من جوهر المذکور من الوسخ و یغسلها و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن آلبالویی، 11گ (1ر-11ر)، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 8 - 484]
at-tasrīf (t.)
واصلی، علی، ق10 قمری
vāselī, ‘alī ( - 16c)
وابسته به: التصریف؛ جابر بن حیان (120-198)
جابر بن حیان کوفی کتاب تصریف را در کیمیا پرداخت و آن از مهمترین کتب کیمیا در عالم اسلام شد. علی واصلی مترجم این کتاب می گوید چون از سال ها پیش من به کار کیمیا مشغول و کتاب جابر بن حبان را نیکو یافته بودم لذا دست به ترجمه آن زدم و علاوه بر ترجمه مطالب مرموز آن را باز گشودم و «این نسخه در تصریف کبیر و خلاصه مظهر الاسرار الصناعی نام نهاده شد». ظاهراً باید نام این ترجمه فقط «تصریف کبیر» باشد بدون زائدی و اضافی و غرض از «خلاصه مظهر اسرار الصناعة» که به آن عطف شده این باشد که این نسخه از دو قسمت تشکیل شده یکی در «تصرف کبیر» و دیگر در «خلاصه ...».
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2903/2
آغاز: بسمله، هذا کتاب الصنعة المخزونة المکنونة التصرف و المنفعه؛ انجام: جزوی و تشمیع کند هم بدان آب که عقد کرده است
بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی تریاکی، 19گ (8 -26)، 18سطر (9×14 )، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 611]
at-tasrīf (t.)
اردبیلی، احمد بن غنی
ardabīlī, ahmad ebn-e qanī
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
اصل عربی از عزالدین زنجانی و ترجمه فارسی از احمد بن غنی اردبیلی است و در برخی جاها آن را شرح کرده است.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 6766
آغاز: بسمله. رب اعنی حمد آن خداوندی که ارباب سعادت را توفیق تحصیل بخشید ... چنین گوید ... احمد بن الغنی الاردبیلی ... چون در خاطره نمی گردید که ... بعضی از مسائل تصریفی ضم وظیفه زاده علاء الدین احمد ... گردانم و مقدمه ... عز الملة و الدین الزنجانی ... مناسب دیدم که ترجمه از پارسی نویسم؛ انجام: یعنی نوع نشستن. و اﷲ اعلم بالصواب. و الیه المرجع و المآب.خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن شیخ محمدی سنهندی کبجی، تا: 1077ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 92گ، 12 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 3 - 403]
at-tasrīf (t.)
حسنی، محمد بن قاسم
hasanī, mohammad ebn-e qāsem
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
ترجمه متوسطی است که برای استفاده طلاب مبتدی نگاشته شده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2435/2
آغاز: و به نستعین، لک یا ذالجلال و الاکرام افتتاح الکلام و الاتمام حمداً لمن صرف قلوبنا بحق شکر نعمائه و انطق لساننا ببیان جزیل ... و الصلوة علی من کلمته عن؛ انجام: زیادتی هایی باشد در آخر مصدر آن ... بها تاء تانیث است که در حالت وقفها مشود مانند اعطاءة یعنی یک دادن و انطلاقه یعنی یک ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 42گ، 20 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 1 - 404]
at-tasrīf (t.)
سرکانی، محمد صادق بن محمد علی، ق11 قمری
serkānī, mohammad sādeq ebn-e mohammad ‘alī ( - 17c)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
غیر از ترجمه سید عبداﷲ شوشتری است.
[الذریعة 89/4]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2591
آغاز: بسمله، بعد از حمد خدا عزوعلا ... چنین گوید ... محمد صادق بن محمد علی سرکانی ... که این کتاب ترجمه تصریف زنجانی است به زبان فارسی که بجهت فرزند عزیز ارجمند میر محمد علی ... و بعضی اعزه ... مرقوم شد؛ انجام: و همچنین در لفظ تعارا و یاء باین ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: میشن قرمز، 102گ، 14 سطر، اندازه: 13/2×20/1سم [ف: 2 - 129]
at-tasrīf (t.)
جزایری، عبدالله بن نورالدین، ۱۱۱۲ - ۱۱۷۳ قمری
jazāyerī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-od-dīn (1701 - 1760)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
ترجمه منسوب به سید عبداﷲ ابن نورالدین ابن سید نعمت اﷲ حسینی جزائری شوشتری متخلص به فقیر از علمای معروف قرن دوازدهم هجری.
آغاز: در ثانی ادغام کردیم ... گفتیم اما ... الثلانی (کذا )؛ انجام: یعنی هادن که آلت دق یعنی کوفتن (کذا)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد چون مبتدیان را جهت تسهیل تعلم عربیت که کلید همه علم هاست؛ انجام: و الجلسة یعنی نیکوست نوع نشستن او حق تعالی جمیع احوال بندگانرا نیکوا گرداناد.
خط: نسخ، کا: محمد باقر ابن غلامعلی، تا: شوال 1267ق؛ واقف: حاج سید محمد، 1309؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 119گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 12 - 44]
at-taṣrīf (r.-un fī)
؟ استرآبادی، محمد بن حاج محمد، ق12 قمری
estarābādī, mohammad ebn-e hāj mohammad ( - 18c)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5371/5
آغاز: هذا الباب موضوع للصفات اللازمة کالحسن و الکرم؛ انجام: و اولاده اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1120ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 26گ (228ر-253ر )، 23 سطر (6×17 )، اندازه: 11×23سم [ف: 15 - 4223]
at-taṣrīf (urjūzat-un fī)
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، - 1270 قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo’men ( - 1854)
منظومه ای است در نود و شش بیت در قواعد صرف لغت عربی و بسیار مختصر.قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2644/16
آغاز: الحمدﷲ المفیض باللغی ×× و مودع الاسرار عند البلغا / و علم الاسماء کلها کما ×× أنزل الاسماء لنا من السما؛ انجام:و احذف و أشبعن و اشمم و امل ×× قیاساً او لنکتة و قد نقل خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن حسن بن عبداﷲ، تا: 1279-1280ق؛ محشی از عبداﷲ بن حسن و بخط وی ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (200پ-201پ)، اندازه: 18×22سم [ف: 7 - 223]
at-tasrīf (t.)
علی اصغر بن علی اکبر، ق13 قمری
‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar ( - 19c)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
ترجمه ای است از کتاب «العزی فی التصریف» زنجانی که مترجم در اوایل طلبگیاش به جهت آسان شدن درس صرف، آن را ترجمه نموده است.
[نسخه های منزوی 2050/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 1877/1-10/187
آغاز: هذا کتاب ما حصل التصریف بسمله حمدله و الصلوة علی سید النبیین و السلام علی وصیه و آله الطاهرین و بعد چنین عرضه می دارد اقل خلق اﷲ الازلی علی اصغر بن شیخ علی حشرهما اﷲ التعالی مع الرسول ... بدانکه تصریف درلغت بمعنی تغییر است؛ انجام: که بناء نوع بر وزن فعله آید چنانکه جلست جلسة تمت الکتاب
از اول تا آخر ؛ خط: نستعلیق، کا: به خط مترجم، تا: 4 ربیع الثانی 1296ق؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 34گ، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 863]
at-taṣrīf (mnz.)
زنجانی، محمد حسن بن قنبر علی، 1256ق-14 قمری
zanjānī, mohammad hasan ebn-e qanbar ‘alī (1840 -
20c)
تاریخ تألیف: اوایل رجب 1292ق
منظومه ای است در علم صرف حدود 270 بیت.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9735/3
آغاز: قال سمی المصطفی و المجتبا ×× معتصما بالادباء و النجباء
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملاقنبر علی بن محم حسن بن احمد بن محمود زنجانی (ناظم)، تا: پنج شنبه سلخ ذیقعده 1294ق، جا: رشت، مدرسه حاج علی اکبر؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ (46پ-56ر )، اندازه: 11×16/5سم [ف: 31 - 72]
tasrīf
اردبیلی، محمد علی بن یعقوب، ق14 قمری
ardabīlī, mohammad ‘alī ebn-e ya‘qūb ( - 20c)
رساله مختصری است که گویا هنگام درس خواندن مؤلف در این علم نوشته شده و از تعریف ها شروع شده پس از آن ابواب مجرد و مزید را می آورد، با توضیحاتی در حاشیه کتاب.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5450
آغاز: بدانکه عربان زبر را فتحه می گویند هر حرفی که فتحه دارد او را مفتوح می گویند؛ انجام: تصریف اسم مفعول مستقصی مستقصیاً مستقصون مستقصیة مستقصیتان مستقصیات
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: سلخ جمادی الاول 1332ق؛ جلد: گالینگور قرمز، 27گ، 10 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 14- 233]
tasrīf
کازرونی، محمد تقی بن محمد شفیع، 1305-ق14 قمری
kāzeronī, mohammad taqī ebn-e mohammad šafī‘ (1888 - 20c)
رساله مفصلی است در علم صرف که مؤلف با توجه به کتاب های زمخشری و الفیه ابن مالک و عوامل فی النحو نگاشته است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 337
آغاز: باشد هر یک را بر حد خود لازم است دانستن آنها را هر یک بر حد خودش به لسانی که مصطلح در میان علماء است؛ انجام: و گاهی می آید مصدر از برای عدد مثل ضربت ضربة یعنی زدم من زدن واحدی یعنی یک ضربت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حاج حسن جلیلی (شیراز)، 1355؛ جلد: مقوا مشکی عطف پارچه،144گ، 14سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1 - 295]
at-taṣrīf = r.-un fi-ṣ ṣarf
اصفهانی، حسن بن ابراهیم
esfahānī, hasan ebn-e ebrāhīm
با سر عناوین «باب»: باب اول، در تصاریف فعل، در یک «مقدمه» و چند «مقصد». مقدمه در چند فصل.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 197/2
آغاز: بسمله. حمدله، صلات. و بعد، یقول العبد الاثیم الجانی حسن بن ابراهیم الاصفهانی، انه روی عن سیدنا و مولانا؛ انجام:موجود (نانویس مانده): و تصریفها کما مر. و اما الیائی منه
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: 1288ق؛ 14گ (109پ-122پ) [ف: 1 - 56]
tasrīf
صیغه های افعال (نصر) را در باب های مختلف مجدول به ترکی گزارش کرده است.
قم ؛ مرعشی ؛ شماره نسخه: 10822/1
آغاز: نصر فعل ماضی بناء معلوم مفرد مذکر غائب معناسی یردم ابتدی بر غائب ارکچمش زمانده
خط: نسخ، کا: سید محمد بن شیخ عبدالکریم حسینی بلخی نقشبندی، تا: قرن 12؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (3پ-18پ )، 25 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 27 - 241]
at-taṣrīf = sarf-e mīr (t.)
وابسته به: صرف میر؛ جرجانی، علی بن محمد (740 -816ق)
آغاز: اعلم ان کلمات العرب لاتخلو عن ثلاثة اقسام اسم و فعل و حرف؛ انجام: اسم الآلة نحو ناصر منصور منصر منصار ترجمه تحت اللفظی است از رساله صرف میر سید شریف گرگانی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 39]
آغاز: اعلم أن کلمات العرب لاتخلو عن ثلاثة اقسام ترجمه صرف میر معروف می باشد و در این نسخه ناتمام است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 11گ (13پ-23ر )، اندازه: 15×20سم [ف: 94]
at-taṣrīf
غیرهمانند
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... و بعد حمد اﷲ و الصلاة علی نبیه فاعلم ان علم الصرف لما کان من اهم العلوم الواجب علی الانسان تعلمها؛ انجام: فصار مبیعی ابدلت الضمة کسرة لمناسبة الیاء فصار مبیعی مبیعای مبیعی مبیعتی مبیعتای مبیعاتی.
صیغه های صرفی ابواب مختلف بنا بر متن رساله «البصرویه» و چگونگی تصریف آنها با تفصیل در این کتاب آمده است ؛ بی کا، تا: نیمه شعبان 1083ق، جلد: تیماج زرد، 28گ (85ر-112پ )، 21 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 1 - 178]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 40]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ محمد شریف بن محمد جعفر» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ (49ر-64پ)، اندازه: 10×14/5سم [ف: 71]
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13؛با سرلوح؛قطع: ربعی [نشریه: 7 - 270]
آغاز: بسمله، اعلم ان التصریف فی الغة التغییر؛ انجام: تقول هو حسن الطعمة و الجلسة و الرکبة و الحمداﷲ رب العالمین خط: نستعلیق، کا: بیرامی، محمد بن ستار، تا: قرن 13؛ لغت نامه که کاتب آن محمد بن ستار بیرامی و تاریخ تحریر آن 1348 است، ضمیمه می باشد؛ 12گ [رایانه]
بی کا، تا: قرن 13 [اوراق عتیق: 1 - 252]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... الافعال علی ضربین أصلی و ذی زیادة؛ انجام:کقوله تعالی و لا الضالین و اتحاجوننا و کقولک تموه الثوب.
این رساله متضمن مباحث مختصری است در علم صرف، از ابواب ثلاثی مجرد شروع کرده و به احکام التقاء ساکنین ختم می کند؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 جمادی الثانی 1238ق؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 17گ (19پ -35پ)، اندازه: 12×17سم [ف: 17 - 207]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... الافعال علی ضربین أصلی و ذی زیادة؛ انجام: کقوله تعالی و لا الضالین و اتحاجوننا و کقولک تموه الثوب.
خط: نسخ و نستعلیق نازیبا، کا: محمد حسینی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 14گ (29ر-42پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 132]
آغاز: الحمدﷲ الذی صرف نفوسنا عن قواعد الشرک و النفاق و الصلاة و السلام علی محمد
قواعدی است استدلالی در چگونگی صرف صیغه های مختلف و آنچه بدین موضوع مربوط می شود. این رساله در نسخه ناتمام مانده است؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (39پ -78پ)، اندازه: 10×15سم [ف: 75]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 13/3×19/4سم
[رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
آغاز: بسمله، الکلمة لفظ وضع لمعنی مفرد و هی اسم و فعل و حرف لانها اما ان تدل علی معنی؛ انجام: اما صدر الکلام فان الاستقبال و ان دخل علی الماضی و لو علمته و تلزمها الفعل ...
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن سبز، 16گ (231پ-246پ )، 15 سطر، اندازه: 16/5×24/6سم [ف: 9 - 98]
بی کا، بی تا [نشریه: 11 - 950]
آغاز: کتاب التصریف لجار اﷲ العلامه فخر خوارزم محمود بن عمر الزمخشری الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله ... اعلم ان الفعل علی ضربین ثلاثی و رباعی اما الثلاثی ... فعل یفعل نحو نصر ینصر و ضرب؛ انجام: المسجد و المطلع و المسکین و المنسک و المنبت و المفرق و المسقط و المجرز و المحشر و المشرق و المغرب فشاذة و کان القیاس بالفتح فانها من باب یفعل و اﷲ اعلم
در نسخه ما این تصریف به زمخشری منسوب شده اما در ضمن مؤلفات زمخشری نیامده اهلورث آن را بدون ذکر نام مؤلف آورده (فهرست برلین: 6837 )؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 12ص (559-570 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 382]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 12×19/8سم [رایانه]
tasrīf
غیر همانند:
آغاز: اما بعد از ثنا و حمد احدی و درود و صلوات محمدی این مختصری است در تصریف مشتمل بر هفت باب رساله مختصری است در علم صرف مشتمل بر هفت «باب» هر یک در چند فصل: باب 1. تعریف تصریف و بعضی از مصطلحات ایشان، 2. ابنیه و اوزان اسم و بعضی از تصاریف آن، در سه فصل ،3 . ابنیه و ابواب و اقسام و انواع فعل، در دو فصل ،4 . مصادر و مشتقات آن اجمالاً و تفصیلاً، در یازده فصل ،5 . تغییرات و اعلالات ،6 . امثله ،7 . فوائد متفرقه مختتم به علم خط، در پنج فصل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج جگری، 32گ (119پ-150پ)، اندازه: 11/5×16سم [ف: 1 - 160]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد این مختصریست در معرفت تصریف مشتقات مشتمل بر چهار باب؛ انجام: گویند اجلیذ یجلیذ اجلیاذاً چهار «باب» مختصر می باشد در قواعد علم صرف و هر باب دارای چند «فصل »، بدین تفصیل: 1. اشیائی که دانستن آن ضروری است ،2 . کیفیت تصریف مشتقات ،3 . اعلال و تخفیف همزه و ادغام، 4. قواعد متفرقه؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابوالمکارم طبسی، تا: اوایل شعبان 992ق؛ از روی خط مؤلف؛ جلد: مقوایی، 18گ (23پ-40پ) [ف: 13 - 156]
بی کا، تا: 1083ق [میراث اسلامی: 5 - 597]
آغاز: بسمله. الحمداﷲ رب العالمین و الصلوة والسلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام: اجلیز یجلیز اجلیاذا و اﷲ اعلم (کذا)
مختصری است مجهول المؤلف در تصریف مشتمل بر چهار باب [با شماره 2 همانند است] بشرح زیر: 1. اشیا(ئی) که دانستن آن ضروریست ،2 . کیفیت تصریف مشتقات ،3 . اعلال و تخفیف ،4 . قواعد معترفه (کذا، و شاید متفرقه) ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: الوان فستقی، جلد: مقوا رویه پارچه، 19گ، 15 سطر، اندازه: 14/3×20سم [ف: 12 - 53]
آغاز: بدان أسعدک اﷲ فی الدارین که جمله افعال و أسماء بر چهارگونه است
در قواعد صرف با عنواین «قانون-قانون» ؛ کا: ابوطالب بن قاسم حسینی، تا: 1226ق [تراثنا: س2ش4 - 62]
آغاز: بسمله، چنین میفرماید استاد ابوموسی جابر ابن صوفی که تا این کتاب را تصنیف کردم
از مقالات استاد ابوموسی جابر بن صوفی ؛ خط: نسخ، کا: رجبعلی بن عبداﷲ صراف، تا: با تاریخ 1277ق، جلد: چرم زرشکی، 24ص (9-32 )، 15 و 22 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 45-167]
آغاز: کتاب تصریف فارسی. بسمله حمدله ... این کتابی است در بیان صرف افعال و علل آن بدان که جمله افعال بر دو نوع است: ثلاثی و رباعی؛ انجام: و النهی لاتقشعر (تم).در چند قسم و چند باب است و عنوان «قانون» هم دارد و جدول هایی نیز در آن هست و تنها در صرف افعال است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی ، 79گ، 11 سطر (7×11 )، اندازه: 11×16سم [ف: 12-2650]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ علی النعماء له تعالی احسن الاسماء؛ انجام:و بعد حمده سلامنا علی محمد و آله مستکملا خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ عوامل ملا محسن و دو برگ تصریف منظوم چاپ سنگی ضمیمه می باشد. [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن صالح بن حاج بیکلر قزوینی، تا: جمعه 22 شوال، جا: یزد؛ جلد: تیماج مشکی، 22گ (84پ -105پ) 9 ، سطر، اندازه: 10/5×17سم [مؤید: 3 - 376]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ... این کتابی است در بیان صرف افعال و علل آن. بدانکه افعال بر دو نوع است، ثلاثی و رباعی رساله ای در صرف افعال و علل آن ؛ خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛ تملک: محمد ولد شیخ محمد حسین ؛ جلد: چرم مشکی، اندازه: 19×25سم [ف: 47/1 - 191]
at-tasrīf (t.)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3488/2
ترجمه تصریف معروف زنجانی به لاتین است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 973ق، جا: مصر؛ خط: نسخ و لاتین؛ مهر تملک: «سلطان سلیم» مورخ به تاریخ 973 در مصر ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد:کاغذ پوستی نخودی، 247گ، 15 سطر (9×16/5)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 15 - 295]
at-tasrīf (t. va s.)
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی؛ زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
ترجمه و شرحی مزجی فارسی است بر رساله «العزی فی
التصریف» عزالدین ابراهیم زنجانی (حدود 655ق) از شارحی ناشناخته.
نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: 37/3
آغاز: بسمله. بسم یعنی بنام اﷲ یعنی خداوند رحمن یعنی بخشاینده رحیم یعنی مهربان ... اعلم ان التصریف فی اللغة التغییر یعنی بدان بدرستی که تصریف در لغت یعنی در زبان عربی به معنی تغییر است و تغییر بر پنج قسم است؛ انجام: صن امریست از تصون ... صون شد التقاء ساکنینواقع شد ما بین واو و نون واو را خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 49گ (63پ-111پ )، اندازه: 14×22سم [ف: 67]
at-taṣrīf (mx.) = muxtaṣar-ul ‘uzzā
وابسته به: العزی فی التصریف = تصریف = التصریف العزی زنجانی، عبدالوهاب بن ابراهیم (-660)
از ناشناس، که نام خود را در دیباچه نیاورده است، ولی می گوید پیش از این، کتاب التصریف را شرح کرده بودم. گزیده ای است از «التصریف؛ العزی فی التصریف» زنجانی و در پایان آن را «تکملة التصریف» نامیده است.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1117/1
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانا لهذا و ماکنا لنهتدی لولا أن ... اما بعد، لما اطلع المتبدون علی اعلال «التصریف» الذی شرحته، کلفوا و ترددوا فی أن اختصر ابواب التصریف الذی جمعها الشیخ ابراهیم الشهرانی (الزنجانی )؛ انجام: للفیان کالناقص، تم الکتاب تکملة التصریف ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1268ق، جا: قریه سنگ سفید؛ 25گ (1پ-25پ) [ف: 2 - 11]
at-tasrīf (t. va s.)
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 487/1
آغاز: ابتدا می کنم بنام خداوند ... اعلم ان التصریف ... یعنی بدان بدرستی که؛ انجام: و مصدر از این سه حال بیرون نیست و اﷲ اعلم ... تمت الکتاب.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ایرانی و فرنگی، جلد: تیماج زرد مشکی، 143ص (2-144 )، 20 و 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 165]
at-taṣrīf (mx.)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17652
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 104گ، اندازه: 12×19سم [رایانه]
tasrīf-e af‘āl
رساله مختصری است در صرف افعال مشتمل بر چهار «باب».
[دنا 9/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10334/6
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه حنایی، جلد: مقوا، 5گ (53-57)، اندازه: 13×20سم[ف:12-339]
taṣrīf-ul af‘āl
کتاب متوسطی است در علم صرف دارای چهار «باب» و فصول متعدد: باب 1. تفصیل الابنیة، در چهار فصل؛ 2. التغییرات، در پنج فصل؛ 3. خواص لواحق افعال، در چهار فصل؛ 4. تفصیل الحاق لواحق، در هشت فصل. در آغاز می گوید: «هذه جملة من تصریف الافعال مضبوطة جاریة مجری المدخل فی الکتب المبسوطة». کتاب شباهت زیادی به «التصریف العزی» نوشته عبدالوهاب زنجانی دارد ولی مطالب آن متفاوت است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی نعمائه و الصلوة علی رسوله محمد خاتم انبیائه و بعد فهذه جملة من تصریف الافعال مضبوطة جاریة مجری المدخل فی الکتب المبسوطة تشتمل علی اربعة ابواب الباب الاول فی تفصیل الابنیة و هی اربعة فصول الفصل الاول اعلم ان الفعل علی ای بناء کان لایخلوا من ان یکون صحیحاً و مضاعفاً
انجام: لتحین لتحیان لتحییان لاحین لیحین
آغاز: برابر؛ انجام: لتدومن لتدومان لادومن لندومن الی آخره.
تمت خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ ضمیمه نسخه ش 26744 [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ محشی؛ جلد: مقوا، 52گ 9 ، سطر، اندازه: 13×17/5سم [ ف مخ: 1 - 129]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد بن صفر، تا: دوشنبه 14 صفر 1119ق؛ محشی، حاشیه صفحه آخر حدیث معروف نبوی صلی اﷲ علیه و
آله «اذا ظهرت البدع فی امتی فلیظهر العالم علمه فمن لا یفعلفعلیه لعنة اﷲ» ظهر ورق آخر برخی از احادیث آموزنده ؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن زرشکی، 50گ 7 ، سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 5 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: لتحیان لحتحینان لا حین لنحین وقس الباقی علی ما ذکرت.خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق، کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج سرخ با مهر صحاف: «حاتم باشی صحاف 1239»، 21گ (292پ-312پ )، 13 سطر (7×13/5 )، اندازه: 12/4×19/8سم
[ف: 29/1 - 211]
آغاز: برابر؛ انجام: و وقح و یوقح و کذا یسر تیسر و طال یطول و رخو یرخو و هذا البنات لا یکون الا لارنا اما لمرتبة الثانیة
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، ضمیمه نسخه ش 28169 [رایانه]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1302ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 35گ (133پ-167پ )، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 2 - 7]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 10گ (13-22 )، 17 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 2 - 943]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 28گ (87پ-114)، 11 سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×19/5سم [ف: 13 - 247]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما طریق الصحیح و المدغم فهو انک تقول فیما لم یتصل به ضمیر مفتوحا ما قبلها نحو اضربن و فرن و فعون و مع الالف نحو اضربان و فران و معل الو او و اضربن و فرن و الاصل اضربون و فرون فخدفت الوا و جعلت ضمة ما قبلها.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا، 25گ (153پ-177پ)، اندازه: 19×23/8سم [ف: 14 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی، 1ص (384پ)، اندازه: 16/5×27سم [ف: 2 - 78]
taṣrīf-ul af‘āl
همانندی غیر معلوم :
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (203ر-206ر)، اندازه: 15×26سم [ف: 2 - 81]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 8گ، اندازه: 10/9×18/4سم [رایانه]
tasrīf-ol af‘āl (t. va s.)
[دنا 10/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3064/7
آغاز: بسمله، الحمد علی نعمائه یعنی همه ثنا و وصف بخوبی مر معبود بر حق را یعنی پرستیده شده که سزاوار است پرستیدن که نهایت تعظیم است بنابر همه نعمت های او در لفظ نعما اینجا بفتح نون آمده است؛ انجام: پس از باء کسره که دلالت کند بر باء محذوف پس لازم می آید حذف علامت بی قرینه و مخالف آن قاعده می شد که العلامت لایحذف ...
نسخه حاضر ترجمه و شرح رساله ای است که در (شماره 6 همین مجموعه) توصیف شد. از مترجم و شارح این کتاب نیز با جستجو در منابع اثری به دست نیامد. این ترجمه و شرح نیز ناتمام بود و تا اواسط یا اواخر فصل هشتم از باب چهارم را در بر دارد ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوایی عطف تیماج زرشکی، 26گ (178پ-203پ)، اندازه: 19×23/8سم [ف: 14 - 189]
tasrīf-ol af‘āl (mx.)
جربادقانی، مهذب الدین
jorbādqānī, mohazzab-od-dīn
[دنا 9/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2148/4
آغاز: بسمله، حمد له، جمیع الاصول الفعل سبعة اضرب خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 11گ (78-88 )، اندازه: 14×19سم [ف: 4-1180]
» التصریف العزی ← العزی فی التصریف
» التصریف العزی ← عوامل منظوم
» التصریف العزی ← تصریف الافعال
» التصریف (الف) ← بناء الافعال
غریبه/ عربی
taṣrīf-ul muṯallaṯ-il xāli-l wasaṭ (r.-un fī)
غزالی، محمد بن محمد، ۴۵۰ - ۵۰۵ قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رساله مختصری است در علوم غریبه منسوب به غزالی درباره «مخمس خالی الوسط».
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7134/7-36/134
آغاز: بسمله هذا رسالة الامام غزالی نفعنا اﷲ ببرکاته فی تصریف المثلث الخالی الوسط وقداتفق العلماء علی کتمه وعلی عدم وصفه لکتبهم لان لاتتوصل الیه العامة ... قال الامام رحمة اﷲ علیه وطریقة التصریف انک تبتدا بحمداﷲ و عونه؛ انجام: و طاعتها لدیکم افعلوا ما تومرون من غیر تأخیر عن الاجابة و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین الطاهرین
خط: نسخ، کا: سردارد کابلی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ جلد: گالینگور آبی، 6گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 2046]
» تصریف زبان ترکی ← دستور زبان ترکی
» تصریف علوی ← نظم الآلی
at-taṣrīf li-man ‘ajaza ‘an-it ta’līf
زهراوی اندلسی، خلف بن عباس، - ۴۲۷ ؟ قمری
zahrāvī āndolosī, xalaf ebn-e ‘abbās ( - 1037)
کتاب طبی مشهوری است و بخش هایی از آن به چاپ رسیده است؛ از جمله ژرار کرمونایی ترجمه لاتینی آن را به چاپ رسانده و لکلر ترجمه فرانسوی آن را در پاریس به سال 1861م منتشر نموده و بخشی از متن عربی آن به عنوان رساله درباره سنگ در کلیهها و در مثانه به اهتمام پلی دوکونینگ در لیدن به سال 1896 م چاپ شده و ترجمه فارسی بخش سی ام آن با نام جراحی و ابزارهای آن، از احمد آرام و مهدی محقق در تهران به سال 1374 ش به چاپ رسیده و همین باب سی ام به کوشش اسپینک و لویس تصحیح و به انگلیسی ترجمه شده است. کتاب دارای سی «مقاله» است: 1. تعریف الطب و تقسیمه و فصول فی الاسطقسات و الامزجة؛ 2. تقاسیم الامراض و علاماتها و علاجاتها من الرأس الی القدم؛ 3. صفات المعاجین القدیمة؛ 4. صناعة التریاق؛ 5. صفة الایارجات القدیمة و الحدیثة و ادخارها و تخمیرها؛ 6. الحبوب المسهلة المرة؛ 7. الادویة المقیئة و الحقن و الشیافات و الفتل و الفیروزجات؛ 8. الادویة المسهلة المألوفة؛ 9. الادویة القلبیة؛ 10. اطریفلات؛ 11. ضروب من الجوارشنات و صنوف من المعجونات التی جمعها المؤلف من کتب الاوائل؛ 12. ادویة الباه؛ 13. الاشربة و السکنجبنات و الربوبات؛ 14. النخانخ و النقوعات و المطبوخات؛ 15. عمل المربیات من الفواکه و الازهار و و الاحباق و العقاقیر الرطبة و الیابسة؛ 16. السفوفات؛17. الاقراص؛ 18. السعوطات و النجورات و الغراغر و الذرورات و القطورات و الفتل و الادویة و القاطعة للرعاف؛ 19. الزینة و صناعات الغوالی؛ 20. الاکحال و الشیافات و لطوخات فی علاج العین؛ 21. ادویة الفم و الاسنان و الحلق؛ 22. ادویة علل الصدر؛ 23. العلاج بالاضمدة من الرأس الی القدم؛ 24. ذکر المواد المعدنیة فی ترکیب المراهم؛ 25. الادهان البسیطة و المرکبة؛ 26. اطعمة المرضی؛ 27. معرفة قوی الاعذیة و خواص الادویة و اصلاحها و منافعها؛ 28. اصلاح الادویة فی ثلاثة ابواب؛ 29. تسمیة العقاقیر باختلاف اللغات و دولها فی خمسة ابواب؛30. العمل بالید و الشق و البطر و الجبر و الکی و الخلع فی ثلاثة ابواب.(حافظیان) چاپ: اکسفورد، 642ص، 1192ق. [مجلة معهد المخطوطات 5/2 ص 302 ؛ لغت نامه دهخدا، الف 752؛ کشف الظنون، ج1، ص 411؛ معجم المؤلفین، ج4، ص 105؛ فؤاد سزگین، تاریخ نگارش های عربی، ج3 ( پزشکی، داروسازی، جانورشناسی، دام پزشکی ) ترجمه کیکاوس جهانداری، ص 456-459؛ سرکیس، معجم المطبوعات، ج1، ص 833؛ فهرس مخطوطات دارالکتب الظاهریة ( الطب و الصیدلة ) ص 148-171؛ فؤاد سید، فهرست المخطوطات، ج1، ص 161؛ فهرس مخطوطات الطب الاسلامی فی مکتبات ترکیا، ص 240-241؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربیة) الجزء الثالث (العلوم) القسم الثانی (الطب) الکتاب الثانی، ص 57-60؛ فهرس مخطوطات الطب و الصیدلة فی دارالکتب الوطنیة بتونس، ج1، ص 155-158؛ فهرس المخطوطات الطبیة العربیة فی مکتبة الدکتور سامی ابراهیم حداد، ص 52-53؛ دنا 10/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ مقاله های 25 که کم دارد و 26 (اطعمة المرضی) و 27 (معرفة قوی الاغذیة) است، چند برگی از آغاز افتاده؛ کاغذ دولت آبادی؛ جلد: میشن سرخ، 241گ، 23 سطر، اندازه: 17/3×24/5سم [ف: 1 - 105]
آغاز: المقالة العاشرة من کتاب الحکیم الفاضل خلف بن عباس الزهراوی (علیه السلام) تتضمن العمل بالید و الصناعة الطبیة من الکی و الشق و البط و الجبرو ینقسم علی ثلثة أبواباً ... الکتاب الاول فی الکی و ینقسم الی ستة و خمسون فصلاً ... قال واضع الکتاب (علیه السلام) لما کملت لکم یا بنی هذا الکتاب الذی هو جزو العمل فی الطب بکماله و بلغت الغایة القصوی فیه من وضوحه و بیانه؛ انجام: الفصل الثالث و الثلثون فی علاج الکعب. الکعب قدیزول زوالاً یسیر ... بما تقدم لنا وصفه فی غیر هذ الباب من العلاج و البیطر حتی یذهب الورم ... الفصل الرابع.
نسخه اصل: انستیتوی نسخه های خطی فرهنگستان علوم جمهوری آذربایجان، نسخه شماره 398/3117 ؛ مقاله سی ام از کتاب که در
جراحی و ابزارهای آن است. (المقالة الثلاثون: العمل بالید و الشقو البطر و الجبر و الکی و الخلع فی ثلاثة ابواب) که به اشتباه، در نسخه مقاله عاشرة دانسته شده است. باب های سه گانه این مقاله چنین است: الباب الاول: فی الکی در 56 فصل، الباب الثانی: فی الشق و الفصد و الجراحات و نحوها در 97 فصل، الباب الثالث: فی الجبر در 35 فصل که در نسخه تا فصل 33 آن موجود است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 8ق؛ مصحح؛ تصاویر ابزار جراحی و پزشکی ترسیم شده؛ 410ص، 19 سطر [عکسی ف: 3-569]
آغاز: المقالة الاولی من کتاب التصریف لمن عجز عن التألیف قال خلف الحمدﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین الفاضلین اما بعد یا بنی فان انفس العلوم بعد علم الدین و کتابه المبین علم الطب کما قال رسول اﷲ صل اﷲ علیه و آله و سلم الفقه للادیان و علم الطب للابدان فقدموا الطب و فقکم اﷲ
نسخه اصل: کتابخانه «بشیر آغا» ترکیه، ش 502، دفتر کتبخانه بشیر آغا، ص 36 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ با سرلوح مزدوج؛ تملک حاج بشیر آغا در 1158ق و یادداشت وقف نسخه با مهر بیضوی دارد؛ کیفیت تصویر مطلوب نیست و نیمی از صفحه آخر در عکس ساقط شده و نصف باقی مانده نیز خوانا نیست؛ 295ص، 31 سطر [عکسی ف: 3 - 64]
tasrīf-e mohammadī
مردوخ، محمد، - ۱۳۵۴ قمری
mardūx, mohammad ( - 1935)
تاریخ تألیف: 1345ق
رساله مفصلی است در صرف عربی که مؤلف برای یادگیری متبدیان تألیف کرده است.
چاپ: تهران، 1345ق، سنگی، جیبی، 106ص
[دنا 10/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2422-13/102
آغاز: علم صرف عبارت است از دانستن احوال کلمه از جهة هیئت وبنیه. مقدمه حروف تهجی که کلیه کلمات؛ انجام: جوار جویریان افعل افیعل افعله افعیله دراهم دریهمان افعال افیعال خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1345ق؛ جلد: مقوا با روکش پارچه ای، 55گ، 14-16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 945]
» تصفیه اخلاق ناصری ← توضیح الاخلاق
» تصفیه اخلاق ناصری ← توضیح الاخلاق عبداﷲ شاهی
taṣfiya wa sulūk
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607 - 673 قمری
sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211 - 1275)
[دنا 10/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3939/2
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذی اصطفی اما بعد فاعلم ایها الطالب جعلک اﷲ ممن صفی دائرة قلبه عن کدورات الاهداء ...
ان قلوب اکثر الخلق انما محبت عن استفاضة انوار التجلیات الالهیه ... بما فیها من الظلمة و الصداء؛ انجام: غیر الکمل الذین شرح احوالهم یطوی و لایحکی جعلنا اﷲ ممن سعد بتحصیل موجبات قربه و فاز بمشاهدات انوار محبته بفضله و رحمته انه قریب.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی نخودی رنگ، جلد: تیماج قرمز، 5ص (5-9 )، 15 سطر، اندازه: 15/5×26سم [ف: 10 - 2061]
» التصلیة ← صلواتیه
tasanno‘āt-e ‘arūz
[دنا 11/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4797/4
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم یا عاصم این نسخه ایست مشتمل بر تصنعات عروض که مرقوم می گردد و باﷲ التوفیق. فصل اول در ترصیع و ترصیع عبارت از ... فصل 2 در تجنیس و تجنیس آن است که در نظم تاثیری؛ انجام: که اهل لغت مصراع را یک پای در لختی را گویند و مصرعین هردو را گویند و خانه بر چهار رکن بینست و دو مصراع که عبارت و بکارت عروس از پاک دامنیست بس سخنی را باید پاک گفت تا بکر باشد و گوهر نیز گفته اند چرا که جای در گوش دارد تمت تمت تمت فی 25 شهر المحرم الحرام 1270
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 25 محرم 1270ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1559]
» تصورات ← روضة التسلیم
» تصورات ← حاشیة شرح مطالع
» التصور لا نقیض له ← عدم النقیض للتصور
tasavvor-e nahāyat va enhesār-e mowjūdāt
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385)
به گفته گلچین معانی ظاهراً از میر سید علی همدانی باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10197/5
آغاز: بسمله اما بعد کلمه چند بر سبیل اختصاراز براء تصور نهایت و انحصار موجودات؛ انجام: پس به متابعت شیطان رو از خاک و خاکی نگرداند و السلام علی من اتبع الهدی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ فهرست مندرجات به خط احمد گلچین معانی در ص20 و 21 الحاق شده است؛ جلد: تیماج مشکی، 7ص (37-43 )، 23سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 32- 244]
» التصور و التصدیق ← التصور و التصدیق
tasavvor va tasdīq = manteq
اثیرالدین ابهری، مفضل بن عمر، - 660 ؟ قمری
asīr-od-dīn-e abharī, mofazzal ebn-e ‘omar ( - 1262)
رساله مختصری است در علم منطق مشتمل بر بحث تصور و تصدیق .
آغاز: دانستن چیزها از دو نوع خالی نبود یا دانستن چیزی بود بی آنکه برو حکم کرده باشند بنفی یا با ثبات
انجام: امید چنانست که اگر این قدر دانسته و بکار داشته اید از خطا و زلل احتراز نموده شود و طریق در هر مطلوبی ظاهر گردد و اﷲ اعلم و احکم
چاپ: مجله ادبیات دانشگاه تهران ش 73 و 74
[دنا 11/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر محرم 1000ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 15گ (2پ-16پ )، 15 سطر (7×11 )، اندازه: 12×16سم [ف: 16 - 169]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر جمادی الثانی 1068ق؛ کاغذ: سمرقندی، آهار مهره، 19گ (84 - 102 )، 21 سطر، اندازه: 4/5×13سم [ف: 28 - 364]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq
قطب الدین رازی، محمد بن محمد، ۶۹۴ - ۷۶۶ قمری
qotb-od-dīn-e rāzī, mohammad ebn-e mohammad (1295 - 1365)
رساله ای است در تحقیق معنی تصور و تصدیق. مؤلف در آغاز به تفسیر اجمالی سه وجه کلمه «تصور» و پس از آن به طور مبسوط به تفسیر و توضیح معانی چهار گانه «تصدیق» به خصوص معنی چهارم آن پرداخته است. از بهترین رسالهها در این مبحث است و ملاصدرا در رساله خود از آن خرده گرفته است. این همان رساله است که مصنف در شرح مطالع اشاره به آن نموده است و این همان است که میرسید شریف در حاشیه شرح مطالع در مبحث تصور و تصدیق می گوید.
آغاز: هذه رسالة مشتملة علی تحقیق معنی التصور و التصدیق و تعریفهما حررتها لبعض الأصحاب
... اعلم أن العلم الذی هو مورد القسمة بین التصور و التصدیق
انجام: أعنی الموضوع و المحمول و النسبة بینهما و انتساب و بعد القیاس لا یحصل إلا الإذعان بتلک النسبة أو الانتساب بأنها واقعة أو مطابقة لما فی نفس الأمر، و اﷲ أعلم بالصواب چاپ: تونس، 1281ق ؛ پاره ای از آن با چندین حاشیه در چاپخانه انوار محمدی در لکنهو به سال 1302ق به چاپ رسیده
[الذریعه 198/4؛ ریحانة الادب 469/4؛ کشف الظنون 853/1 التصور و التصدیق؛ معجم المطبوعات 919؛ دنا 11/3 (27 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشیة میر زاهد علی الرسالة القطبیة = شرح الرسالة المعمولة فی التصور و التصدیق؛ هروی، محمد زاهد بن محمد اسلم (-1101)
2 - لواء الهدی فی اللیل و الدجی؛ بهاری، غلام یحیی بن نجم الدین
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 774ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 7گ (194-200 )، 27 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 31 - 467]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن افضل بن محمد البرکی، تا: 858ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (68پ-77ر)، اندازه: 13×17سم [ف: 22 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 21ص (31-51 )، 21 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 363]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2113-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 300]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 241/2
نسخه اصل : همان نسخه بالا [ عکسی ف: ۱ - ۲۷۵]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ تملک: «حسین بن محمد بنیحیی بن عبداﷲ بن عمران القطیفی» از قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 15گ (9-23 )، 18 سطر، اندازه: 5/5×11/5سم [ف: 31 - 302]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطف اﷲ بن انوشروان، تا: جمادی الثانی970ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 7گ (48پ-54پ )، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 33 - 404]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین
خط: نستعلیق، کا: حسینی، تا: 974ق، جا: کاشان؛ جلد: چرم، 9گ (55پ-63پ )، 21 سطر، اندازه: 10×18/5سم [مؤید: 3-535]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد باقر بن اﷲ قلی شیرازی، تا: چهارشنبه ذیقعده 984ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (304-313)، 17 سطر (11/5×17 )، اندازه: 11×19سم [ف: 11 - 2443]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (139پ- 144ر )، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 835]
آغاز: برابر
در فهرست از فخر رازی دانسته ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛
مصحح؛ جلد: پلاستیکی قرمز، 16ص (34-49)، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 218]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 115/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 16گ (1پ-16پ )، 17 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 3 - 443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1080ق، جا: حیدآباد؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی [ف: 5 - 310]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 محرم 1096ق؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن قرمز، اندازه: 15×18/3سم [ف: 7 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان نسخه افزودگی هایی در تلقین و عده زنان کافر، از برهان الدین بن الرفیع و نیز موضوعات گوناگون در 5 برگ به نظم و نثر آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذی ابری عطف تیم اج قهوه ای، 19گ (86-104)، 16 سطر (7/5×14 )، اندازه: 13×20/5سم [ف: 29 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مهر علی برزیجینی، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 28گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 11 - 500]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2252-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 300]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ملابیگ نظر قرمکی، تا: 1258ق ؛ مجدول، با کمند ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوای با ترنج و سرترنج، 33ص، 15 سطر(7×14 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 24 - 184]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آقا محمدمهدی اصفهانی، تا: رجب 1337ق، به دستور مهدیقلی خان مخبر السلطنه؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 12گ (17پ-28ر )، 20 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 9 - 322]
آغاز و انجام: برابربی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 14گ (45پ-58پ )، 17 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 9 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین محمد بن محمد معصوم رضوی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (94پ-104ر )، 18 سطر، اندازه:13×19سم [ف: 3 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12ص (39 - 50 )، 17 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 32 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: سید حسن موسوی، و این بیت: «فارقت و لا حبیب الا انت ×× احباب چنین کنند احسنت احسنت / ظن می بردم که در فراقم بکشی ×× و اﷲ لقد فعلت ما کنت ظننت» فی شهور سنه 961 و .؛.. جلد: تیماج قهوه ای،21ص(1-21)،19سطر،اندازه:11/5×17/5سم[ف:32-221]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قهوه ای، 13ص (261-273 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 553]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2338/14
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 430]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq
؟ دوانی، محمد بن اسعد، ۸۳۰ - ۹۰۸ ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
رساله کوتاهی است درباره تقسیم علم به تصور و تصدیق که با توجه به اقوال منطقیین در باب مذکور نگاشته شده است.
صاحب الذریعة این رساله را از دوانی پنداشته لیکن در فهرست کتابخانه آستان قدس رضوی از عصام الدین ابراهیم اسفراینی دانسته شده و نیز در برگ نخست مجموعه مرعشی از میر سید شریف دانسته اند.
آغاز: بسمله، اعلم ان قولهم ان التصورات لا یحتمل عدم المطابقة بخلاف تصدیقات کلام حق ما فهمه من اورد علیه ان المراد بالمطابقة ان کان ان المطابقة مع الماخذ فلا نسلم انجام: علی وجه الادراک لا علی وجه الحفظ و لعل هذا مما یحتاج الی لطف قریحة و اﷲ ولی الهدایه و السلام علی مظهر النبوة و الولایة بم الرسالة
[دنا 11/3 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده ؛ خط: نسخ خفی خوش، کا: داوود بن نجم الدین محمد، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای زرد اخری، 2ص (12-13 )، 25 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 365]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: داوود بن نجم الدین محمد، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 2ص، 33 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 24 - 54]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن لیس کل موجود فی الذهن موجود فی نفس الأمر عندهم أعم من الخارج مطلقاً و من الذهن من وجه فلا یلزم من وجود الواذب فی المبادی وجوده فی نفس الأمر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 3گ (152پ-154پ )، 15 سطر، اندازه: 6×13سم [ف: 36 - 617]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 969ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (17پ-18پ )، 23 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 6 - 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 1ص (106)، اندازه: 11/3×21/7سم [ف: 29/1 - 475]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عباس جیلانی، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج جگری با ترنج، 2ص (168-169)، اندازه: 12×17سم [ف: 32 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (104-106 )، 14 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 38 - 677]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: رقعی
[میراث شهاب: س6ش4 - 18]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد شفیع، تا: 1297ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ ابر و باد عطف تیماج مشکی، 2گ (303-304 )، 21 سطر (13×18 )، اندازه: 18/5×23/1سم [ف: 34 - 37]
بندی گویا از دوانی ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (33پ - 34ر) [ف: 6 - 223]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده ؛ بی کا، بی تا؛ 2ص (410-411 )، اندازه: 16×22سم [ف: 9 - 330]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان فائدان فلسفیتان: 1. فائدة فی ثبوت الشییء للشییء، آغاز: «هو. قال الشارح و ذلک حکم الی قوله علی تقدیر عدم قوة مدرکة یمکن دفعه بوجه فلنمهد له مقدمات»، انجام: «عند من له صدق التامل فتامل. م د عفی عنه»، 2. فائده فی عدم احتمال التصدیق للکذب بخلاف التصدیق و ناشناس آمده است که فائده دوم در آغاز و انجام با رساله حاضر تطابق دارد ؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (12پ-13پ) [ف: 511]
آغاز: برابر خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جا: بردع؛ نام دوانی به خامه نویسنده
در پایان نسخه آمده است؛ محشی به نشانی «منه ره»؛ 2گ(21پ-22پ) [ف: 16 - 205]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تحقیقی است در تصور و تصدیق با استناد به گفته های ابن سینا و بعضی دیگر و رد و ایراد درآنها. در آن از سخنان قطب رازی در شرح شمسیه و شرح مطالع و رساله تصور وتصدیق و سهروردی و ابن کمونه خرده گرفته است. مشتمل بر دو «مقدمه» و پنج «فصل»: فصل: فی العلم و تعریفه؛ فصل: فی تقسیم العلم الی التصور و التصدیق ؛ فصل: فی تقدیر الحق و المذاهب الأربعة؛ فصل: فی تأیید الحق بعبارات القوم؛ فصل: فی جواز تقسمی العلم.
آغاز: تصورنا آیاتک و صدقنا برسالاتک و آمنا بحججک و بیناتک فاهدنا سبیل رحماتک و أغذ من سر نعمائک ... محمد المشتهر بصدرالدین هذه رسالة متضمنة لتحقیق التصور و التصدیق و تعریفهما کتبتها بالتماس بعض الخلال انجام: مع انهم قائلوا بان الوجود امر بسیط لاجنس و لا فصل له فلاحدله و لا یعرضه العموم و الکلیة و ادراک ذلک یحتاج الی لطف قریحة فهذا ما سنح لنا فی باب التصور و التصدیق و اﷲ ولی الهدایة و التوفیق.
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، بی ناشر، 1311ق ،. خشتی، 30ص، (در انجام جوهر النضید فی شرح منطق التجرید)
[کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 297؛ الذریعة 198/4؛ ریحانة الأدب 419/3؛ دنا 12/3(23 نسخه)؛ مشار عربی ص 452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 14گ (109پ-122پ )، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 22 - 279]
آغاز: برابر؛ انجام: وان کان التصور الساذج لکن فرده لامفهومه المأخوذ فیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: حسین بن مرحوم حاج محمدعلی نجفی؛ 105گ، 19 -24 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 946]
آغاز و انجام: برابر
کا: ملا محمد هادی خلف مرحوم حاجی فتح اﷲ، تا: 1243ق؛
تذکر: کاتب و تاریخ کتابت و تعداد صفحات با آنچه در«کتابشناسی ملاصدرا» آمده است متفاوت می باشد؛ 21ص (89- 109) [ف: 7 - 48]
آغاز و انجام: برابر
فاقد دیباچه است؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: رمضان 1245ق؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 19گ، 16 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 161]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 23 شعبان 1264ق؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی9،گ(108-116)،20سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 30-647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 3 ذیحجه 1267ق، به درخواست آقا شیخ رضا؛ محشی؛ واقف: آقا جمال الدین نوری، مهر 1364؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 28گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/9سم [ف: 24 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1269ق، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 17گ، 21 سطر [ف: 1 - 357]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثانی تا رمضان 1272ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 21 سطر (8/3×16/5 )، قطع: رقعی [ف: 205]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 20 ربیع الاول 1288ق؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج زرد، 67گ 8 ، سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد حسن موسوی علوی، تا: دوشنبه 20 صفر 1297ق، جا: تهران ؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 23گ، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 946]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ یادداشتی در قسمت جسم به بی نهایت و یادداشتی درباره مثل افلاطون آمده که کاتب در روز سه شنبه 12 جمادی الاول 1301 نگاشته ؛ جلد: تیماج قرمز، 27گ (2ر-28ر)، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی مخ: 1 - 389]
خط: نستعلیق، کا: محمد تقی نهاوندی، تا: 1302ق؛ مهر: «عبدهمحمد تقی» (بیضوی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 34ص (17-50)، 11 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11×17/5سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید احمد حسینی، تا: 1339ق؛ مذیل است به تاویلات شیخ عبدالرزاق کاشی درباره آیه کریمه «انما تمثل لها بشرا سویا» ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 16ص، 23 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 24 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در هامش صحفه آخر چنین آمده است «فی یوم ثامن عشر من شهر ذی حجه الحرام اعنی یوم الغدیر من شهور سنته 1217 استولی مسعود بن عبدالعزیز الوهابی لعنهما اﷲ بکربلا و قتل اهالیها و مجاوریها و سلبهم ...»؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (46-54)، 21 سطر (8/5×15 )، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 3 - 1240]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19 سطر (9×16/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 99]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛کاغذ: پسته ای فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 10گ (277ر-286پ )، 17 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 6 - 143]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 20 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 3-86]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 17گ (59-75 )، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 81]
آغاز: بسمله. اما بعد فیقول الهارب من کل حیات؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آبی، جلد: میشن مشکی و مقوا، 20 سطر، اندازه: 16/5×22سم [فهرست عراقی: 1 - 426]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (46-63)، 20 سطر (6/5×14/5)، اندازه: 9×17/5سم [ف: 19 - 368]
بی کا، بی تا [دلیل المخطوطات: 1 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: و ادراک ذاک یحتاج الی لطف قریحة فهذا ماسنح لنا فی باب التصور و التصدیق و اﷲ ولی الهدایة و التوفیق. تمت رسالة التصور و التصدیق
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در فهرست این رساله بدون شماره آمده است که شماره آن از فهرست رایانه ای ذکر شد[ف:9-291]
آغاز: برابر؛ انجام: المقارن للحکمة کان الحکم خارجاً عن التصدیق لانه ... اقول و معلوم ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم قهوه ای، 9گ (54پ-62پ)، اندازه: 11/2×18/4سم [ف: 43-25]
taṣawwur wa taṣdīq = taḥqīq-u ma‘na-t taṣawwur wa-t taṣdīq =r.-ut taṣawwurāt wa-t taṣdīqāt
بهادر صفوی، ارتضا علی بن احمد، 1198-1251قمری
bahādor safavī, ertezā ‘alī ebn-e ahmad (1784 - 1836)
وابسته به: حاشیة میر زاهد علی الرسالة القطبیة = شرح الرسالة المعمولة فی التصور و التصدیق؛ هروی، محمد زاهد بن محمد اسلم (-1101ق) تاریخ تألیف: 14 محرم 1230ق
شرحی است بر حاشیه زاهدی که بر رساله «تصور و تصدیق» قطب الدین رازی نگاشته است. شرحکننده در پایان خود را ابوعلی محمد ملقب به ارتضا ابن احمد، شهیر به مجتبی، مخاطب به مصطفی علی خان بهادر، قاضی القضاة فاروقی جوفاموئی بخاری نامیده است که گویا هندی باشد. شارح این کتاب می گوید: محشی (محمد زاهد) بر دوانی (830-908) که برخلاف نظر جمهور، علم قدیم مبادی عالی را نیز به تصور و تصدیق توصیف می کند اعتراض دارد.
[دنا 12/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2178
آغاز: سبحان الذی هدانا بتصور مکنوناته الی تصدیق ذاته، و بادراک مصنوعاته الی اذعان صفاته. نحمده حمداً یلیق بشأنه و نشکره شکراً علی ... اما بعد: کان «الحاشیة الزاهدیة علی الرسالة القطبیة» محتویة «من الحقایق العلمیة ... بید انها ... بمنزلة الالغاز ...فعلق علیها مشاهیر دیارنا لاسیما المولی ... ملک العلماء تعلیقات
(گ2) ... فرقمت علیها شرحاً ... قال المحشی المحقق: [الحمدﷲ ذی الحکمة البالغة و الحجة الساطعة العظیم شأنه العمیم احسانه ...
المفیض للتصور و التصدیق] الحکمة ... البالغة ای الجیدة یقال شییء بالغ ... محمد زاهد بن محمد اسلم الهروی ... لما کان مبحث التصور و التصدیق من نفایس ... و کانت الرسالة التی ألفها الحبر العلامة (گ3) ... قطب الملة و الدین الرازی فی هذا المبحث
... مشتملة علی ... فاردت شرح اسرارها (گ3پ) ... [فها انا اشرعفی المقصود مستفیضاً من ولی الخیر] ... اعلم أن العلم الذی هو مورد القسمة إلخ. أقول: کان المراد بالعلم المتجدد علم یتحقق مصداق کل فرد منه (گ3پ )؛ انجام: و یعضده عد الشیخ الزوجیة و الفردیة من الکیفیات بالکمیات و عد السرعة و البطؤ من ... فعاد الاشکال. هذا آخر المقال و اﷲ اعلم بحقیقة الحال. قد وقع الفراغ من هذا الحمع و التألیف للعبد ... ابوعلی محمد الملقب به ارتضا ابن احمد الشهیر بالمجتبی المخاطب بمصطفی علیخان بهادر قاضی القضاة الفاروقی الجوفاموئی البخاری تجاوز ... فی الیوم 14 محرم 1230 من هجرة سید ... اجمعین.
خط: نسخ خاوری ایران، بی کا، تا: 14 محرم 1230ق؛ تاریخ 14 محرم 1230 تاریخ نگارش شرح است که شاید تاریخ کتابت نیز باشد؛ کاغذ: نخودی، هندی، جلد: مقوایی، رویه تیماج سبز، 19 سطر (9×18 )، اندازه: 27/5×18/5سم [ف: 11 - 451]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq
رساله در علم منطق، در صدر رساله محمد عطار نام خود را نوشته و ظاهراً از اوست. در این رساله از حواشی سید بر مطالع و حاشیه یاد می شود.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6345/11
آغاز: لکتاب الحروف الفقیر محمد العطار غفره اﷲ العلم هو حصول صورة الشی فی العمل
خط: نسخ تحریری، کا: محمد عطار معدل، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی قلم الوان، جلد: تیماج قرمز، 12ص (664-675 )، 13 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 379]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq
رساله مفصلی است در تصور و تصدیق مشتمل بر این بخشها و عنوان ها: مقدمه شامل: افاضه 1) اقسام الوجود، 2) بیان انقسام الشی الی اقسامه الثلاثة، 3) بیان اقسام العرض، 4) بیان العلم و کیفیة حصوله و فیها استفادات شامل چهار استفاده؛ مقصد 1. بیان تقسیم العلم الی التصور و التصدیق وفیه ابحاث (پنج بحث)؛ مقصد 2. فی ان التصدیق هل هو بسیط ام لاوفیه اشارات؛ مقصد 3. بیان اجزاء القضیة هل هی ثلاثه ام اربعه وفیه بیانات (چهار بیان). مؤلف در اوایل نسخه حواشی با عنوان های «قولنا-قولنا» اضافه نموده است این رساله غیر از تصور و تصدیق ملاصدرا است و مؤلف در حواشی از ملاصدرا با دعای «صدرالمتالمین قدس سره» یاد می کند.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2834-15/74
آغاز: الاولی فی بیان اقسام الوجود. الوجود المطلق اما رابط وهوثبوت الشیء و شیئا مفاد کان الناقصة فی الهیات المرکبة او رابطی و هو مفاد کان التامة المتحقق فی الهیات البسیطة؛ انجام: و لما لم یکن وقوعها کلیا فیصرف الی الوقوع الجزئی لامطلقا بل المخصوص بالتصدیق المذکور قدتم المقصد الثالث بعون اﷲ تعالی و توفیقه اللهم اجعل خاتمة امورنا خیرا قد فرغت ...
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن14؛افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوا سبز عطف تیماج سرخ، 62گ، 14 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 2-945]
at-taṣawwur wa-t taṣdīq = ḥāšīyat-u š.-ir r.-iš šamsīya
وابسته به: الشمسیة فی القواعد المنطقیة = الرسالة الشمسیة؛ کاتبی قزوینی، علی بن عمر (600-675)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6415/13
آغاز: اذ لم ... اولا المقصود بل اجمل فیه ... و الدلیل علی ذلک جعل المفردات فی مقابلة القضایا؛ انجام: من علة مادیة و صوریة فانه شامل للغرض المرکب الصادر عن المختار، تم بحمداﷲ وحسن توفیقه و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین.
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 16گ (100ر-115ر )، 17 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 9 - 378]
» التصوف ← مذهب ارباب السلوک
» تصوف ← آداب اهل تصوف
» تصوف ← معنی تصوف
» تصوف ← نصیحت درویشان
» التصوف ← آداب التصوف
» تصوف ← آداب صوفیان
» تصوف ← انشاء القدوسیة
» تصوف ← آداب تصوف
at-taṣawwuf
سلمی، محمد بن حسین، 325 - 412 قمری
sulamī, mohammad ebn-e hoseyn (938 - 1022)
سماعات سلمی است که از استادان خود شنیده .
آغاز: سمعت الإمام أبا سهل محمد بن سلیمان الصعلوکی رحمه اﷲ <و سئل: «ما التصوف»> یقول: «التصوف الإعراض عن الاعتراض».
انجام: و قال: «الصوفیة عبید الظواهر، احرار البواطن»
چاپ: به تصحیح محمد سوری در مجموعه آثار ابوعبدالرحمن
سلمی، جلد3 (تهران، موسسه حکمت و فلسفه ایران: 1388)
[دنا 13/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3989/5
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و تعلیق، کا: محمود بن محمد بن عمر بن ابی بکر الخطیب، تا: 673ق؛ 2گ (48ر-49پ) [ف: 7 - 133]
at-taṣawwuf
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
[دنا 13/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2887/7-ف
نسخه اصل: نسخه آقای فروزانفر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 4 شعبان 1293ق [فیلمها ف: 1 - 739]
at-taṣawwuf
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
(1166 - 1241) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
رساله کوتاهی است در سلوک صوفیان که برای فخر رازی نوشته و برای قلب شش «وجه» و مقابل هر وجه حضرتی از حضرات بزرگ الهی می داند: 1. حفره احکام و صقال آن؛ 2. حفره اختیار و تدبیر: 3. حفره ابداع و صقال آن؛ 4. حفره خطاب؛ 5. حفرة الحیوة و صقال ذلک الوجه؛ 6. حفرة ما لا یقال و صقال این وجه.
آغاز: قال الشیخ الاکبر قدس اﷲ سره لاستدعاء الامام الفخر الرازی الی طریق التصوف. اعلم ان القلب علی خلاف بین اهل الحقائق و المکاشفات کالمرآة المستدیرة لها ستة أوجه
انجام: فان اردت انوارهم و اسرارهم فاسلک آثارهم.
[دنا 13/3 (4 نسخه)]
آغاز: الکشف لاولیاء اﷲ علی قسمین، کشف اجمالی و کشف تفصیلی، و الاجمالی هو أن یصله عن المکاشف افعال و اقوال یوافق الحال؛ انجام: فاشتقات ففارقت، قال الخلیفة دعوه بذهب ان لاولیاء اﷲ شاناً لانعرفه نحن.
سرآغاز و انجام این نسخه با دیگر نسخه ها متفاوت است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حصار بک، تا: 855ق؛ محشی ؛ کاغذ: شرقی، 1گ (40 )، 24 سطر، اندازه: 9/5×13سم [ف: 33 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج زرد، 2ص (96-97)، 20 سطر (12×17)، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 10 - 152]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1303ق؛ 4گ (153ر-156پ) [ف: 5 - 305]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، کا: سید حسین خان نعمت اللهی رهنمون تفریشی، تا: ربیع الثانی 1351ق؛ 4گ (41ر-44پ)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 300]
at-taṣawwuf
؟ اسفراینی، عبدالرحمن بن محمد، 639 - 717 قمری
esfarāyenī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1242 - 1318)
شاید تألیف نورالدین عبدالرحمان اسفراینی یا شاگرد او عبدالغفار ابهری باشد. تکیه مؤلف در این رساله بر تعلیم صوفیان است که چگونه به اصطلاحات اشراقی معنی کلامی سنی پسند بدهند و مطابق توحید عددی تفسیر کنند. او با آنکه مقام قطبی را می پذیرد، لیکن آن را پائین تر از نبوت می شمرد او. دیدگاه های اشراقی را «واقعات جهلة المتصوفة» می نامد. دو صفحه آخر نسخه شعر و نثر به عربی و فارسی و دعا است.
[دنا 13/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2219/6
آغاز: له شیخاً و معلماً و صارحجاً بابینه و بین اﷲ تعالی و وضع عرشه بین السماء و الارض، تجلی له متی شاء و احتجب متی اراد، حتی یغرقه فی الضلالة ... من لا شیخ له فالشیطان شیخه ... فصل:
اکثر ما یلقی الشیطان الجهال فی الاباحة و التجسیم و الحلول، اما الا فالشیطان شیخه ... فصل: اکثر ما یلقی الشیطان الجهال فی الاباحة و التجسیم و الحلول، اما الا باحة ... (گ86) ...فصل: و اما التجسیم انما یریه الشیطان من قبل ان یرید ان الذی یری من الصور و الاشکال فذلک عینها ذات اﷲ ... و اما الحلول؛ فاعلم ان الحلول (گ86پ) ... فصل: فی شرف هذه الأمة (گ87پ) ... فصل: فی تعریف الصحابی و التابعی و الولی (گ88) فصل: فی القطب؛ قال الرسول (صلی الله علیه و اله) : رب شعث ... ان بساط النبوة ان طوی لم یطو بساط الولایة (گ88) ...فصل: سیر ذات النفس انما یکون (گ89) ...فصل: و التمرغ المذکور فی الحدیث (گ90) ... قال الشیخ ابوسعید بن ابی الخیر: العلم النافع ... و؛ انجام: قال رحمه اﷲ: المعرفة
طریقة بدایتها نجوم زاهرة و وسطها اقمار باهرة و نهایتها شموسظاهرة. و نختم الرسالة بهذه الآیة الکریمة: أفرایت ان متعنا هم سنین ... نبهنا اﷲ عن نومة الغافلین و الحمدﷲ رب ... الی یوم الدین این نسخه از حقایق سلمی (م412) (گ88)، ابو یعقوب سوسی (گ117پ)، حسین رحمه اﷲ (شاید حلاج )، سهل شوشتری، بوسعید خراز(گ111)، ابوسعید الخدری (گ111پ) و ابوسلیمان دارانی (گ120پ) نقل می کند ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، نخودی، جلد: مقوایی رویه تیماج مشکی با ترنج، 5ص (86-90 )، ابعاد متن: 9/2×16/3، اندازه: 14×22/5سم [ف: 11 - 567]
tasavvof
همدانی، علی بن محمد، 714 - 786 قمری
hamadānī, ‘alī ebn-e mohammad (1315 - 1385) .
با عنوان «ای عزیز».
[دنا 13/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 371/1-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 1791 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ (1-23 )، 11 سطر [فیلمها ف: 1 - 460]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 371/2-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 460]
at-taṣawwuf
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
[دنا 13/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7902/6
آغاز: بسمله، حمدله ... اما بعد بدانکه اهل تصوف می گویند که از توتا خدای راه نیست از بهر آنکه یک ذات خدای تعالی نامحدود و نامتناهی است؛ انجام:منهج حب ولایت راعیان ×× یافتی چون نعمة اﷲ یافتی
خط: نستعلیق، کا: محمد فاضل روضه ای، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 16گ (136پ-151ر )، 12 سطر (6×12/5 )، اندازه: 11/5×20سم [ف: 16 - 729]
tasavvof
نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، 795-869 قمری
nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
[دنا 13/3]
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 5/4
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 218]
at-taṣawwuf
زروق، احمد بن احمد، 846 - 899 قمری
zarrūq, ahmad ebn-e ahmad (1443 - 1494)
کوتاه از رساله ای به عربی و شاید قواعد التصوف یا القواعد و الاصول او باشد.
[دنا 13/3؛ معجم المؤلفین 155/1]
رشت ؛ شاد قزوینی؛ شماره نسخه: 11/4
بی کا، تا: دوشنبه 29 جمادی الثانی949ق؛ با تملک 1066
[نشریه: 395 - 5]
tasavvof (r. dar tahqīq-e)
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175-1238قمری
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
تاریخ تألیف: 1236ق
نویسنده می گوید: «دوستی از این ضعیف خواهشمند شد با کمال اصرار که مختصری فایده مند در تحقیق و حلول و اتحاد و وحدة وجود و تناسخ تحریر نماید». من این کتاب را در پانزده «فصل» پرداختم: 1. تعیین صوفی؛ 2. بیان تحقیقی از این ضعیف؛ 3. تحقیق صوفی و متصوف؛ 4. کلام علامه حلی؛ 5. تحقیق اینکه صوفی نمی تواند سنی باشد؛ 6. بیان کیفیت سلوک در ده اصل؛ 7. ذکر و تفکر و مرابطه؛ 8. نقل کلمات فیض؛ 10. نقل کلمات شیخ بهائی؛ 11. نقل کلمات شهید ثانی و ابن فهد حلی و دوانی و میرسید شریف جرجانی و خواجه نصیر؛ 12. بیان سیر معکوس؛ 13. تعریف عظمت و جلال معکوس؛ 14. بیان اطوار سبع المثانی؛ 15. بیان مندرجات و واقعات.
آغاز: بسمله، ما النصر الا من عنداﷲ العزیز الحکیم الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی سیما علی نبیه المجتبی انجام: مثل خالق و رازق اسماء افعال گویند
[دنا 13/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی رویه کاغذی، 133گ، 17 سطر (9×14 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 6 - 644]
آغاز: برابر؛ انجام: و این اوراق مبوب نمودم به پنج باب و خاتمه
این نسخه مقدمه رساله در تحقیق تصوف
می باشد یعنی از ابتدای کتاب تا ابتدای تقسیم کتاب مزبور ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: فیبر آبی، 15گ، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 6 - 861]
tasavvof
افغان چوبراهی مصطفی آبادی، حمید
afqān-e čūbrāhī mostafā ābādī, hamīd
[دنا 14/3؛ فهرستواره منزوی 220/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4897
آغاز: رب یسر و تمم بالخیر. بسمله و حمدله ... اما بعد چنین گوید ... حمید افغان ساکن مصطفی باد عرف چو براه که چند سخنان در راه سلوک گفته شده تا عارفی و عاشقی که درین سیر نماید و در عمل آرد و از صحبت مرشد کامل امیدواریم که لقای معشوق مطلق محصل و میسر گردد؛ انجام: ای عزیز در غایت دلها میکوش و عیبها میپوش و دین بدنیا مفروش یکی را همت بهشت و یکی را همت دوست ای من فدای آنکه همه اوست.
خط: نستعلیق هندی، کا: عبدالمجید، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سبز، 33گ، 15 سطر (11×16 )، اندازه: 17×22سم [ف: 14 - 3961]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1171-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 105]
tasavvof
حسینی، موسی بن فضل اﷲ، ق13 قمری
hoseynī, mūsā ebn-e fazl-o-llāh ( - 19c)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1960/6
خط: نستعلیق، کا: موسی بن فضل اﷲ حسینی همدانی، بی تا؛ 3گ (156-158 )، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 156]
tasavvof
صفی علیشاه، محمد حسن بن محمد باقر، 1251-1316 قمری
safī-‘alī-šāh, mohammad hasan ebn-e mohammad bāqer (1836 - 1899)
رساله مفصلی است در عرفان و سیر و سلوک. مؤلف از عارفان شیعی بوده و در این رساله در مناقب و فضایل اهل بیت نیز مطالبی آورده است. او از عارفان عهد ناصر الدین شاه قاجار است.
[دنا 14/3؛ منزوی 1091/2]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 4772/1-24/72
آغاز: ای عزیز این کتاب تصوف است فقیر صفی علی به موهبت غیبی واشاره قدسی نوشتم تا از برای اهلش اگر در روزگار یافت شود سررشته باشد و عجالة موجب تشویق طالبان عالی همت شود؛ انجام: حضرت امیر علیه السلام فرمود مبین قرآن منم ... یعنی از قرآن اسرار و دقایقی است که باید از من به ظهور رسد و بدون ولایت من به اسرار نتوان رسید و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج نارنجی، 19گ، 19 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 2 - 946]
tasavvof
حالی اردبیلی، محسن بن حسن علی، 1250؟-1333؟ شمسی
(1871 - 1954) hālī ardabīlī, mohsen ebn-e hasan ‘alī
مؤلف بر آن می شود که رساله ای در اعمال صوفیان بنویسد و بین آنچه از روی ریا می شود و آنچه عمل حقیقی است فرق بگذارد و به قول او مختصری از آثار و اخبار در فضیلت سلوک و مجاهده از معصومین بیاورد. در این عقیده یکی از اخوان الصفا نیز به تشجیع او همت می گمارد و سرانجام او این رساله را در یک «مقدمه» و دو «باب» و یک «خاتمه» به فارسی و عربی می پردازد: مقدمه: در واحدیت واحدیت و صمدیت خداوند بنزد شیعیان؛ باب 1. فضیلت سلوک و مجاهده و ریاضت از اصول خمسه؛ باب 2. بیان حق و باطل از فرق سالکین و منشاء اشتباه ناس ؛ خاتمه: در بیان جماعت حقه.
[دنا 14/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2218/1
آغاز: هو المستعان، بسمله، الحمدﷲ الذی خلقنا بطاعته و اکرمنا بدینه؛ انجام: و الشیخ زاهد الجیلانی و المولوی المعنوی و لسان الغیب و الشیخ سعدی الشیرازی کلهم من هذه السلسله خط:نستعلیق،بی کا،تا:1310ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مقوایی، 68گ، 12 سطر (7/5×13 )، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 5 - 314]
tasavvof (haqīqat)
قدس شریفی، فهیم السلطان ق، ۱۴ قمری
qods šarīfī, fahīm-os-soltān ( - 20c)
[دنا 14/3؛ فهرستواره 220/7]
آغاز: وحدت وجود، مخلوق فانی و انسان ضعیف؛ انجام: در دو دنیا رستگار باش
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: تقی قدس شریفی، 1329؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 163گ [رایانه]
آغاز: سپاس و ستایش مختص ذاتی است؛ انجام: نه از غنار و گردان و نه از فقر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: تقی قدس شریفی؛ جلد: مقوا، 40گ، 32 سطر [الفبائی: 128]
(at-taṣawwuf (r.-un fī
شیخ مصطفی بک عبدالرزاق، ق14 قمری
šayx mostafā bak ‘abd-or-razzāq ( - 20c)
مجموعه چند درس از مباحث تصوف شناسی که نویسنده در دانشکده ادبیات دانشگاه مصری «جامعة الفؤاد الاول» القاء کرده است . رساله در دو بخش تدوین شده است: ۱ . نشأة کلمة صوفی و تصوف و اصلها ۲؛ . اساس التصوف و ما مربه من الادوار.
[دنا ۱۴/۳]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۰۴۴۳
آغاز: الحمدالله الذی خصص الانسان بشرف الخطاب و الهمهم مدافعة الخطاء و ملازمة الصواب؛ انجام : و الذی جعل من طریقة الاخلاص و الزهد و العرفان و الخیر اداة غش و مطامع و جدل و فساد.
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن ۱۴؛ جلد: پلاستیکی زرشکی عطف تیماج، ۲۸گ، ۱۸سطر، اندازه: ۱۷*۲۲سم [ف: ۳۳/۱ - ۲۹]
at-taṣawwuf
ابوعبدالله محمد بن خفیف
abū-‘abd-ol-lāh mohammad ebn-e xafīf
رساله مختصری است در چگونگی و شرایط مریدان اهل تصوف که مؤلف به جهت مبتدیان در این علم نگاشته است.
[دنا ۱۴/۳]
قم؛ مرعشی نسخه؛ شماره : ۶۷/۵
آغاز: اخبرنا الشیخ الامام الفقیه شهاب الدین ابوالفضل محمد بن یوسف ابن علی الغزنوی الحنفی .. . قال ابو عبدالله محمد بن خفیف رحمة الله علیه: الحمدالله الذی حمد نفسه باثناء علی نفسه .. .
هذا کتاب اختصرته للمبتدی من المریدین مما لابد لهم من معرفته .. . باب قال ابو عبدالله رحمه الله فأول ما علیه فی ابتداء ارادته أن یقصد الی حکیم من أهل زمانه؛ انجام: فیرجع فی حاله الی مقصود سوی الله تعالی فیزیله عن الاخلاص و یأوی بارادته الی المخلوقین و بالله التوفیق.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۱۰گ ( ۲۲۰پ-۲۲۹پ)، اندازه: ۱۳×۱۸سم [ف: ۱ - ۷۹]
tasavvof
بستی، ابوالحسن
bastī, ab-ol-hasan
[دنا ۱۴/۳]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 710/5-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or. 5321 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20 سطر [فیلمها ف: 1 - 526]
at-taṣawwuf
غیرهمانند:
برگ های متفرقه ایست از کتابی که در هم صحافی شده و این عناوین در آن دیده میشود: باب حفظ قلوب المشایخ، باب التقوی، باب المعرفة، باب المحبة، باب السماع، باب الزهد، باب الصمت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۸؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، ۴۹ ،گ اندازه: ۱۶/۵×۲۵سم [ف: ۱۷ - ۶۱]
ناشناخته؛ خط: نستعلیق، کا : محمد بن حصار بکری، تا: ۸۵۵ ؛ق قطع: جانمازی [ میراث شهاب: ۲ش۹ - ۳۷]
خط: نستعلیق، کا : محمد بن حصار بکری، تا: ۸۵۵ق [ میراث شهاب: ۲ش۹س - ۳۷]
آغاز: فی الانوار الرحمونیات، السادس فی کشف العروش المعنویات، السابع فی ادراک الکرسی القابل للتشکیلات ... الخامس و العشرون فی تفجیر ینابیع الحکم اللدنیات الظاهرات الاقدسیات؛ انجام: انه واحد منان و الحمد الله والاً و آخراً و صلی الله ... الی یوم الدین
به عباراتی دشوار در 25 بخش. نخستین عنوان: الفصل الاول بروق المعارف المکنونة فی لوامع دقایق الاولیاء. دو عنوان بازپسین:
الفهم الثاقب و هو الفصل الثامن فی تصفح الالواح و الحضرات الارادیات، اللوح السادس و هو اللوح العرشی ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ با تاریخ روز چهارشنبه پیش از نیمه روز 8 ربیع الثانی با تاریخی به سیاق در پایان؛ تملک: شیخ احمد علی منصور مغربی بجائی، احمد ساعد؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی با ترنج، 77گ، 11 سطر (8×11)، اندازه: 13×18سم [سنا: ف: 1 - 398]
آغاز: ... أجبت رسو لهالما أتانی لیسأل أن یکلمنی شفاها ×× فما رحلت لبعض کان منها و لکن کان عن حاد حداها ... اعلم أن هذه القصیدة و کل قصیدة فی اول کل باب من هذا الکتاب لیس المقصود؛ انجام: کما ذهب إلیه أکثر المتکلمین من الأشاعرة و انما الحق فی ذلک استعداد المرئی للرویة سواء کان معدوماً أو موجوداً ... او ما أشبه ذلک بحسب الحجاب و لهذا إذا رجع الناس من التحلی فی الدار الاخرة ترجعون بتلک الصورة ...
این اثر بخشی از کتابی در تصوف و عرفان است از دیدگاه اهل سنت که در آغاز آن گویا در آغاز هر باب ابیاتی از نگارنده آمده ابیاتی هائیه آمده است این اثر به نظر می رسد بخشی از کتاب الفتوحات المکیة ابن عربی بوده باشد لیکن در بررسی صحت آن تایید نگردید البته نیاز به بررسی بیشتر دارد ضمناً دردیوان الاکبر چاپ بمبوی نیز که مجموعه اشعار ابن عربی است این ابیات وجود ندارد متأسفانه به علت افتادگی از آغاز و انجام این اثر به نام مؤلف و عنوان اصلی کتاب دست نیافتیم. گفتنی است در این بخش انواع حجاب های نورانی و ظلمانی و نیز حدوث عالم و بحث رویت باری تعالی (العیاذ باﷲ)از دیدگاه اهل سنت در قالب های عرفانی آمده است ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: شرقی، 3ص (135ر-137پ )، 22 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 35 - 165]
ناشناس؛ بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. امد ؟ بعد علم ایها الطالب الصادق الموافق و المرید العاشق انه لابد لکل مرید من مراد ... ارحموا من فی الارض یرحمکم من فی السماء
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین بن یحیی مازندرانی، بی تا، جا: حلب؛ مجدول؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 23 سطر، اندازه: 15×21/4سم [ف: 7 - 164]
خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛قطع:جانمازی[میراث شهاب:س9ش 2 - 37]
tasavvof
غیر همانند:
آغاز: ان هذه تذکرة لمن شاء ... و اگر بدانستی که تشبیه خلاصه نسخه اصل: توبینگن Oct Or. 3784؛ کا: خادم الفقراء المعلم بالشهیر، تا: ربیع الاول 802ق، 12گ (145پ-156ر)[فیلمها ف: 3 - 224]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3463/2-عکس
همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 224]
بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 5 - 289]
آغاز: بدان ای عزیز که تصوف در جهان از مهتر شیش (کذا) علیه السلام پیدا شد و اول صوفی در جهان هم او باشد خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن یشمی، 11 سطر [ف: 5 - 33]
آغاز: باﷲ و توفیق و انوار توحید و تحقیق از حضرت احد ظاهر و اظهر و باطن انور مولانا اعظم حافظ اوضاع الشریعة ... بعد از آن امین الدین گفت خدمت شیخ طریقت محیی الدین اعرابی در توحید نمیپسندد دعا گفت از مشایخ هر که دیدم و شنیدم برین معنی بود؛ انجام: همگانرا هدایت تقوی جما خویش کراهت کناد و انا و ایاکم لعلی هدی او فی ضلال مبین و اﷲ الموفق در آن از کتاب عروه و امین الدین و محیی الدین عربی یاد می کند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 7ص (392-398 )، اندازه: 9/8×18/7سم [ف: 5 - 69]
آغاز: اما بعد می باید بدانی که اهل تصوف کدامند و ایشان چند گروهند؛ انجام: اولئک الذین امتحن اﷲ قلوبهم اللتقوی لهم مغفرة و اجر عظیم
گفتاری در ... ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 4ص (186-189)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 69]
آغاز: بسمله. شهودی را محبت اقتضا آنکه صاحب رای صائب و فکر ثاقب که دیده بصیرتش بکل الجواهر تأیید ... جلا یافته؛ انجام: وصول بجوار رحمت ذوالجلال بدین طریق، بحکم الطریق الی اﷲ بعدد انفس الخلایق مسیر گردد، و غرض آفرینش معطل نگشته معنی انسانیت منفسخ گردد
گفتاری است عرفانی م( 1172) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1172ق؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: رویه میشن سیاه، 5گ (13پ-17ر )، 23 سطر، اندازه: 14×23/8سم [ف: 7 - 311]
آغاز: بسمله، و به نستعین، در چنگ توأم تارک جانم باقی است ×× قول دل من ترانه مشتاقی است ... از شیخ فرید الدین قدس سره العزیز پرسیدند که در زبان شما ناله و آه بسیار است؛ انجام:مرا تعظیم می دارید ایشان را همچنان تعظیم کنید ... خرابم من ببوی خود که از من می زند بویش.
با اشعار و حکایات ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه شوال 1290ق؛ مهر: محمد هادی؛ کاغذ فرنگی، جلد: مقوایی رویه کاغذ، 48گ 8 ، سطر، اندازه: 11×18/9سم [ف: 2 - 154]
آغاز: فهم مسایل تصوف به عقل میسر نیست خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق، جا: اصفهان؛ [نشریه: 7 - 226]
آغاز: الحمدﷲ علی نعمته و الصلاة علی نبیه و عترته، أما بعد این مقاله ایست در علم تصوف و توابع آن؛ انجام: او نیز تشبث یأذیال کمال کرده در سلک ایشان منخرط گردد، و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
در چگونگی سلوک راه حق و آنچه سالکان را لازم می باشد و ریاضاتی که باید بکار برد و آداب مریدی و مرادی و بعضی از اصطلاحات صوفیان، دارای پنج «قسم» و هر کدام مشتمل بر چند «فصل »؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با تملکی به تاریخ 1249؛ جلد: مقوایی کاغذی، 24گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم[ف: 304 - 9]
آغاز: اول طریقه فقر ... و خلافت از جانب ختم المرسلین بحضرت امیر المومنین ع رسیده و از آنجناب بهفده نفر کمر بسته و چاکر رسیده چنانچه از اویس قرنی طریقه اویسیه از محمد بن؛ انجام: کرم از دم شاه نعمة اﷲ ولی هو ... پیارن و قوت روشن ضمیران وتوجه راهروان ... دم شاه اولیا هوتمت هفده سلسله طریقت را یاد کرده که همه به حضرت مولی (علیه السلام) می رسند و سران سلسله، خرفه از او گرفته اند؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد حسین بن اسماعیل بن حسین تفرشی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 3ص (455-457)، 19 سطر، اندازه: 16×12سم [ف: 9 - 282]
آغاز: فصل اول بدانکه اهل کسوت را در راه طریق معرفت میان بستن لازم است چنین نقل است اول کسی را که میان بستند آدم علیه السلام است؛ انجام: ناتمام: اگر پرسند از دریا توانگر چیست بگو اهل قناعت ب اندک خود و برادران طرف نموده ذخیره آخرتست.
در بیان میان بستن عرفا و صوفیه و اینکه اول کسی که میان بست حضرت آدم (علیه السلام) بود و ... کیفیت میان بستن حضرت علی (علیه السلام) و ... ، و نیز در بیان سی و شش کلمه ای که پیر بر مرید، پدر بر فرزند، استاد بر شاگرد می خواند؛ خط: نستعلیق ناخوانا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: گالینگور زرشکی، 15گ (13- 27پ )، 13 سطر (9×15 )، اندازه: 10/7×17/6سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
فرق بیان ملامی و قلندری، بیان قلندریه، منقولانی از شیخ سهروردی، جفریات پراکنده، اذکار، منتخبی از خاتمة الفتاوی شیخ ابن حجر ؛ بی کا،
بیتا؛ کاغذ: استانبولی، قطع: رقعی [رشت و همدان: ف: 1683]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس فیضی و داوود ترکاشوند [رایانه]
tasavvof
به جای شرح کوتاهی است بر کتاب ازهار مؤلف (53-105) و او می گوید که پیش از این کتاب ازهار نوشتم و آن نیازی به شرح داشت و وقت نوشتن آن نداشتم و این رساله را ساختم.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2594/7
آغاز: بسمله الحمدﷲ الکبیر المتعال ... اما بعد این مقدمه ایست مشتمل بر طرفی از قواعد و اصطلاحات علم صوفیه مرتب بر پنج فصل: فصل اول در بیان حقیقت وجود؛ فصل دویم در ترتیب تنزلات؛ فصل سیم در توحید واجب الوجود؛ فصل چهارم در اثبات اسماء و صفات و تاثیراتآن؛ فصل پنجم در ممکن الوجود و ترتیب و تکوین. باعث بر تحریر این مختصر آن بود که سابقاً کتاب ازهار در باب حقایق و معارف صورت نظم یافته و اکثر مقاصد آن محتاج بشرح و بیان بود ... مکتومات معانی او را از ابهام بمتضمن مکمن اعلام آورد؛ انجام: و ما بدین قدر درین مقام اختصار کنیم تا مؤدی بملال نشود و طرفی دیگر را از مقاصد فن بر حواشی کتاب مذکور در صدر بطریق شرح و بیان تحریر کنیم تا از مجموع مقدمه و کتاب و حواشی بر رأی طالبان این فن کفایتی باشد انشاء اﷲ تعالی و الحمدﷲ اولا و آخراً و صلی اﷲ علی محمد و آله و اولاده اجمعین (تم الرسالة بعون اﷲ تعالی الحمدﷲ رب العالمین)
خط: نستعلیق، کا: میر محمد مؤمن حسینی، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 53ص (53-105)، 21 سطر (5×13/5 )، اندازه: 9/5×19سم [ف: 9 - 1435] و [همان نسخه اصغر مهدوی در نشریه: 2 - 97]
tasavvof = dah maqām-e šarī‘at va tarīqat
مؤلف در آن چگونگی سلوک راه حق و آداب مریدی و مرادی را در شریعت و طریقت در ده «مقام» بیان می کند: 1. ده مقام شریعت عبارت است از: نمار، روزه، خمس، زکات، حج، جهاد، امر به معروف، نهی از منکر، اطاعت پروردگار و اطاعت نبی اکرم و اولوالامر؛ 2. ده مقام طریقت: توبه از معاصی، موت و حیات، مریدی، اطاعت مرشد، خوف و رجا، ترک از لذات، خدمت به خلق، احترام و اطاعت از آنان، به وقت نماز خواندن، اجتناب از اعمال و گفتار زشت.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1802
آغاز: بسمله، حمدله قوله تبارک و تعالی یا ایها الذین امنوا ... و اولی الامر منکم مقصود حضرت معبود اطاعت امراﷲ و فرمایشات حضرت خاتم الانبیاء (صلی الله علیه و اله) و شاهنشاه اولیاء و یازده فرزند ارجمند آن بزرگواران؛ انجام: ناطق صفت اندر دو جهان یل یلی باش بیدار علی باش.
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا محمد تهرانی، تا: جمادی الاول 1338ق، به دستور محمد علی آبدارباشی؛ واقف: سید سیعد طباطبایی، 1332؛ کاغذ: بیاضی نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 39گ، مختلف السطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 5 - 220]
» التصوف (رسالة فی طریق ... ) ← طریق التصوف
tasavvof-e sūfīye (r. fī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8946/1
آغاز: هذه رسالة فی تصفوف صوفیه و ملاحده لعنهم اﷲ که این هذیانها و مزخرفاتها که زندیقان راه زناق دین گفته اند. بسمله و به نستعین. بعد حمد و ثنا و منان مستعان و صلوات سید انس و جان. و بدان که تمام دین محمدی شریعت و طریقت و حقیقت است؛ انجام:حضرت اﷲ تعالی همه طالبان دین قیوم را به صحبت مرشدان صراط المستقیم برساند به حرمت انبیای من الاقطاب و الافاداد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ عبده احمد» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ محمد رسول اﷲ علی ولی اﷲ 1112 ، » «عبده فتح اﷲ 1194» (بیضی )، «جهان ... (یک کلمه در برش صفحه از بین رفته) شد از نور محمد 1144» (بیضی )، «العبد محمد ... شریف» (بیضی )، «یا کافی المهمات عبده محمد رضا 1178» (مربع )، «اﷲ محمد علی» (مربع )، «افوض امری الی اﷲ عبده شیر محمد» (مستطیل)، «... چون بلرزد / محمد بفریاد ... رسد 1014» (چهار گوش )، «اوله لطفک ز نظر یار احمد» (هشت گوش )، «یا کافی المهمات عبده محمد رضا 1178» (مستطیل )؛ یک بیت شعر نوشته شده در ربیع الاول 1107 ق در قریه قمقانآصف التولان (؟ )؛ یادداشت غلام رضا ولد صاحب کاظم که کتاب را به آقا غلام رضا ولد علی یولداش داده؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (21-22)، اندازه: 18/2×29/1سم [ف: 29/1 - 431]
at-taṣawwuf fī ādāb-il xalwa
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، ۶۵۹ - ۷۳۶ ؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
[دنا 15/3؛ فهرستواره منزوی17/7 و 337/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 740/6-ف
نسخه اصل: پاریس S. P. 125 (بلوشه 151) ؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052-1057ق [فیلمها ف: 1 - 533]
tasavvof-e nūrbaxšīye
محل تألیف: گیلان
مقاله ای است اثر خامه یکی از عرفای امامیه مقیم گیلان و از مردم قرن هشتم قمری به بعد است. در آغاز گفتار مقال آورده است: «که در این عصر مبطلان بسیار شده و باطل را به لباس حق پیچیده و شریعت را بر انداخته و عوام الناس را از راه برده و از دین و مذهب باز داشته خصوصاً در این جیلان و این فقیر بیچاره را لازم آمده که مراتب و مقام ایشان را عیان کند تا معلوم شود بر ملوک و سلاطین و اهل دانش و بینش که حق کدامست و باطل کدام». پس از این بذکر منازل و مقامات سلوک از خروج عالم طبیعت تا دخول به عالم تجلیات و نور و وصول به علم الیقین و عین الیقین و حق الیقین به تحریر و طلا. (مهدی ولائی) آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی نور قلوب العاشقین بنور تجلیات ذاته و صفاته و زین فواد العارفین ... اما بعد غرض از تحریر این رساله انستکه در این عصر مبطلان بسیار شده ...
انجام: بدین مراتب نتوان رسید الابذکر اﷲ کما قال النبی (صلی الله علیه و اله) افضل العبادات الدینیة الصلوات فانها عمود الدین فانها عمود الدین و افضل الصلوات ذکر اﷲ، کما قال اﷲ تعالی اقم الصلاة لذکری. و اﷲ اعلم
[دنا 15/3؛ فهرستواره منزوی 221/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1069ق؛ 3ص (228-330) [ف: 15- 335]
آغاز و انجام: برابر
در رد مبطلان ؛ بی کا، تا: 1092ق، جا: اجمیر هند؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج حنایی مقوایی، 11 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 3 - 444]
آغاز و انجام: برابر
در رایانه آستان قدس به میر سید علی همدانی نسبت داده شده است، همچنین در آنجا تاریخ کتابت قرن 8 ثبت شده که احتمالاً نادرست است؛ بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 5881؛ واقف: رضا نائینی،1311؛کاغذ:نباتی،جلد: مقوا، 1گ، 23 سطر
[ف: 6 - 423]
آغاز: الحمد ﷲ الذی نور قلوب العاشقین بنور تجلیات ذاته ... و بعد بدان ای عزیز که چون سالک در سلوک آید و به ریاضت و بندگی و کم خوردن؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: حاج محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، بی تا؛ کاغذ: قورخانه، جلد: میشن قهوه ای، 1ص (126ر)، اندازه: 19×23/5سم [ف: 7 - 190]
tasavvof va ādāb-e moršed
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16375/3
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد قول پیغمبر بجا آوردن صدقاً صادقاً از قول امام جعفر صادق بدلیل آیه کریمه
خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج قهوه ای، 56ص (5-60 )، 12-13 سطر، اندازه: 11/2×18سم[ف: 197 - 45]
» تصوف و حروف ← ره انجام
tasavvof va ‘erfān
فقیر، محمد بن محمد جعفر
faqīr, mohammad ebn-e mohammad ja‘far
اهداء به: ناصرالدین شاه و امین السلطان
تألیف محمد بن محمد جعفر مشهور به فقیر که در مقدمه به شرح حال و سفر خود به هند پرداخته است و گوید کتابی هم به نام «منهاج السالکین» دارد.
[دنا 15/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4215
آغاز: الحمدﷲ المتفرد الذی اخرج الحروف العالیات اللاهوتیه من نورالجمع الذاتی بالعماء؛ انجام:همگی از مطالب مشروع و شرعاﷲ نوشته شد، التماس دعا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای دو سرلوح، مجدول مذهب ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 148گ 9 ، سطر، اندازه: 13/5×20/8سم [ف: 2 - 153]
tasavvof va fazīlat-e ān bar ‘olūm-e rasmī
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2571/27
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 6 - 53]
tasvīr-e āqā-ye mīrzā kūčak xān
[دنا 16/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3824-ف
و میرزا جبار ناظم الملک با نام عبداﷲ قاجار عکاس مهندس پادشاه قاجار و عکاس خانه دارالفنون و نام ناصرالدین شاه و امین السلطان وزیر مالیه که برای آنها عکس گرفته شده است. نیز تصویر: جعفرقلی خان، میرزا ابوالفضل قزوینی عنقا، فرهاد میرزا معتمد الدوله آقای بحرینی، شاگردهای دارالفنون، کمال الملک، فرخ خان امین الدوله، نصیرالدوله، امین الملک ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 253]
tasvīr-e ašxās
[دنا 16/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2984-ف
نسخه اصل: از روی اصل. تصویر اشخاص و نشانه ای لیاقت که به آنها در 1263 داده شده است ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 17]
tasvīr-e e‘temād-os-sāltane bā sīyāh qalam
مجدالملک، میرزا تقی خان
majd-ol-molk, mīrzā taqī xān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9451/13
در نهارگاه ییلاق قریه امامه لواسان ؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (1141 - همان) [مختصر ف: 178]
tasvīr-ul kawākib w-al buldān
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، ۳۶۲ - ۴۴۰ قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
[دنا 475/8 «کتاب ابی الریحان فی ... » (1 نسخه) ؛ محقق، فهرست کتاب های رازی و بیرونی، 29 «تصحیح الطول و العرض لمساکن المعمور» و «فی تعیین البلد من العرض و الطول»]
آغاز: بسمله. تصویر الکواکب و البلدان فی ای دایرة اردنا. قل ابوریحان محمد بن احمد البیرونی اذ اردنا ان نصور موضع ای کوکب فی السماء و ای بلد فی الارض فی بسیط دایرة. فانا ندبر دایرة؛ انجام: فی خط نصف نهار فیه الارض و الصدر ذلک. تم ما وضعة ابوالریحان و العرض لمساکن المعمور» و «فی تعیین البلد من العرض و الطول
خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 557ق، 1گ (8) [عکسی ف: 2 - 68]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 448]
tasvīr-e dorīyān garī
وایلد، اسکار، ۱۸۵۴ - ۱۹۰۰ میلادی
vāyld, oskār (1854 - 1900)
ترجمه فارسی رمان تصویر دوریان گری اثر اسکار وایلد نویسنده، نمایشنامه نویس، شاعر و منقد ایرلندی (1854-1900م.) می باشد که به وسیله شخصی ناشناس ترجمه شده است.[این رمان بوسیله مهندس رضا مشایخی (فرهاد) با مقدمه آندره مورا و علی دشتی بارها چاپ شده است، و با تفحص و مقایسه با نسخه مورد نظر، مترجم به دست نیامد.]
[دنا 16/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16265
آغاز: بوی خوش گل سرخ اطاق نقاشی را فرا گرفته بود. ؛ انجام: تا آنکه به انگشترهایش رسیدگی کردند.
خط: نستعلیق، کا: = مؤلف، تا: قرن 14؛ واگذاری بنیاد مستضعفان در شهریور ماه 1367 ؛ کاغذ: فستقی، 239گ، 14 سطر، اندازه: 14/4×23/4سم [ف: 17 - 75]
tasvīr-hā va peykare-hā-ye qājārīyān
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6797-عکس
رضاقلی خان، عباس قلی خان، جعفر قلی خان، مرتضی قلی خان،محمد شاه، جهان سوز، شاه قلی خان، محمد ولی خان، مهدی قلی خان، مصطفی قلی خان، علی خان، محمد ولی میرزا، فتح علی خان، مهدی خان، بازهم محمد شاه، محمد حسن خان، علی نقی میرزا، باز محمد ولی میرزا، حسین علی میرزا، محمد تقی میرزا، فتح علی شاه، چندین منظره هم دارد ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 261]
tasvīr-hā-ye rejāl-e qājār va qarn-e axīr
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3864-ف
بی کا، بی تا؛ انجمن اخوت، از روی عکس. [فیلمها ف: 2 - 272]
tasvīr-hā-ye zamān-e qājār
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4335-ف
نسخه اصل: مجموعه آلبوم های معیر الممالک ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 125]
» تضاریس الارض ← نسبة ارتفاع اعظم الجبال الی قطر الارض
tazāyof-e nesbat-e ehdās nesbat be hodūs (fāyede dar)
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1207/34
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (351) [ف: 4 جدید - 25]
taḍ‘īf
در این رساله تضعیف آمده است، نویسنده می گوید عالمان این علم سعی بر آن داشته اند که این علم را به طور وضوح در دست مردمان نگذارند و بلکه بصورت رمز از مردمان مخفی دارند من بر آن شدم که اسرار این علم را آشکار بیان دارم و مطالب راجع به اکسیر را تا آنجا که امکان دارد بیان کنم تا بتوان آن را مورد استفادت قرار داد.
[دنا 16/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2767/2
آغاز: بسمله و به نستعین، اعلم ان الحکما اخفوا علم التضعیف لانه علم شریف و لم یذکروه فی الکتاب؛ انجام: و قد کشفت لک سرالقوم استغفراﷲ العظیم
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، 50ص (107-156 )، 15 سطر، اندازه: 6/5×12سم [ف: 6 - 376]
taḍ‘īf-ul maḏbaḥ = al-wabā’īya
اسود، لطف اﷲ
asvad, lotf-ol-lāh
رساله کوتاهی است در حل مسئله تضعیف مذبح در سه «باب»:
[دنا 16/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12715/5
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... الباب الاول فی المقدمات التی یجب تصدیر الکلام بها، المربع سطح یحیط به اضلاع اربعة متساویة؛ انجام: المسمی بالرطوبة الغریزیة التی هی مرکب الروح الحیوانی و ممدة کالدهن للسراج.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه »، مصحح، رکابه دار؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (79-91 )، 21 سطر، اندازه: 5×13سم [ف: 32 - 332]
taz‘īfīye
کوبنانی، ابواسحاق، - 886 قمری
kūbnānī, ābūeshāq ( - 1482) تاریخ
تألیف: جمادی الثانی 868ق؛ محل تألیف: هرموز
مقصود اصلی رساله بیان رقم بزرگی است که از تضعیف 1 بقره 64 به دست می آید و بیان طریقه استخراج آن. در مقدمه آمده: در محضر والی کرمان (که ظاهراً یوسف نام داشته) مؤلف مدعی می شود که از تضعیف واحد به عدد خانه ای شطرنج یعنی 64 بار تضعیف رقمی بزرگ و فزون از شمار به دست می آید چنانکه اگر در خانه اول یک حبه گندم و در دوم 2 حبه و همچنین تا آخر که در خانه 64، 64 حبه گندم بگذارید کل اعداد را (به طریقه جذر) تضعیف کنند (اگر به مثل از پنجهزار موضع در ربع مسکون، از هر موضع در سال پانصد هزار خروار صد منی (هر منی پنجاه هزار حبه) حاصل شود در هزار و پانصد سال کما بیش آن می گردد لاجرم اکثر طباع از این استبعاد مینمایند». پس از این ادعا، والی کرمان از او می خواهد طریقه این حساب را واضح و روشن گرداند «و چون توضیح آن به حساب هوائی موقوف معرفة منازل اعداداست که مبادی جبر و مقابله است (این رساله را «بر وجهی که نفع آن عام باشد با بعضی نکت های دقیق و فکرهای عمیق که در کتب قوم مسطور نیست». مؤلف نخست صورت علمی و براهین مسئله را گفته و سپس به بیان طریقه عمل آن می پردازد و می گوید: «چون عدد متکثر می شود به طریقه ... معذر است به ضرورت ضوابط اعمال در عمل ضرب ایراد می گردد و آن کس را که وقوف از اصول حساب و براهین آن نباشد محتاج باشد که یکی را تضعیف کند 62 بار در 64 سطر تا مضمون رباعیه شرفیه را در خانها ... معاین ببینید». (عبدالحسین حائری)
آغاز: بعد حمداﷲ ذی انعام لایحصی ... در عالی مجلس پادشاه جهان پناه ... یوسف بین الاخوان آمر معموره کرمان ... بحث حساب تضعیف واحد بعدد بیوت عرصه شطرنج ...در مطالعه افتاد ... و هر عدد که آنرا به عدد احاد خویش تضعیف کنند ... حاصل ضرب را مال گویند و آن عدد را شیء و چون شی را در مال ضرب کنند حاصل را کعب و شی در کعب مال مال ...
انجام: در مدت دویست و نود و پنج سال مؤدی گردد.
[فهرستواره منزوی 2632/4؛ ریاضیدانان دوره اسلامی 60؛ اعلام 167 اسحاق کوبنانی؛ دنا 16/3 (4 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و عنده مفاتیح الغیب لا یعلمها الا هو. تمت الکتابة فی جمادی الآخرة سنه 868ق.
کاتب = مؤلف، تا: جمادی الثانی 868ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج عنابی، 45ص (437-481)، 14 سطر (5×11 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 9 - 1055]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 576/7-عکسی
آغاز: اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 69]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 891ق، جا: کرمان [نشریه: 2 - 105]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Add. 23570؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (103-104) [فیلمها ف: 1 - 604]
آغاز و انجام: برابربی کا، بی تا؛ محشی از ملا غلامحسین؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قرمز، 28ص (149-176 )، اندازه: 12×17سم [ف: 19 - 318]
at-tazallu‘ fī ma‘na-t taqannu‘
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1532/11عکسی
آغاز: بسمله ... الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی قال ابو داود کان الأصمعی ینبغی أن یفسر حدیث رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم کما ینبغی أن یفسر القرآن
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، ش 1544 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ 10ص (142-151 )، 23 سطر [عکسی ف: 451 - 4]
tazammon-e qazal-e hāfez
شاه جهان آبادی، رای بالکش
šāh jahān ābādī, ray bālkaš
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16307/3
آغاز: الا یا ایها الساقی بده جام از می باقی ×× که خواهم سر بسر نوشم محبت می زند جوشم
خط: نستعلیق هندی، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم مشکی ترنج دار، 4ص (149-152 )، 17 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 45 - 146]
(at-taḍmīn (r. ‘alā baḥṯ
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān ( - 1534)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/109
آغاز: الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه. و بعد فهذه رسالة فی التضمین. اعلم ان فی لسان العرب تضمینات نبهوا علیها اصحاب الادب و من جملتها انهم ینقصون عن معنی اللفظ بتجریده عن بعض مفهومه الوضعی و یزیدون علیه بتضمینه معنی لفظ آخر؛ انجام: الآیة من سورة البقرة اظلم و اضاء یکون لازماً متعدیاً و کنسل و انسل فان کلاً منهما یتعدی و لا یتعدی ذکره الجوهری.
تمت.
کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای با ترنج، 4گ (215پ-218ر)، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 378]
tazmīn
ساقی خراسانی، محمد زمان بن کلبعلی خان، - ۱۲۸۶ قمری
sāqī xorāsānī, mohammad zamān ebn-e kalb-‘alī xān ( - 1870)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/29
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: 7 - 184]
zmīnāt
فخری هروی، محمد بن امیر، ۹۰۳؟ق۱۰- قمری
faxrī heravī, mohammad ebn-e amīr (1498 - 16c)
گفتاری است در ذکر اشعاری که از نظر معنی به یکدیگر نزدیک هستند. در مقدمه گوید: «در تاریخ سنه اربعین و تسعمائة از دارالسلطنه هرات به عزم زمین بوس حرمین شریفین زادهما اﷲ شرفاً بدیار فرخنده آثار سند اتفاق افتاد روزی در مجلس جنت مثال حضرت والی عالی قدر سلطنت آیین ... سخن در تعریف شواهد معانی که به لباس دلپذیر نظم مزین شده می گذشت و توصف لطافت طبع شعرا که غواصان گهر سنج بحر خیال اند مکرر می گشت اما آن حضرت که طبع گوهر رایش به حلیه نظم ترکی و پارسی در میان این طایفه اظهر من الشمس است از بعض شعرا که درین روزگار مقرر و مشهورند و معنی دیگران را بردهاند تعجب می نمود از غایت ادراک بلند و علو همت ارجمند، از آن شیوه ناپسند احتراز می فرمود ... فقیر حقیر بدان سبب ابیاتی را که معانی و الفاظ توارد واقع شده و تضمین کرده اند و هر نوع از تصرفات بجای آورده برای تماشای شوخ طبعان زمان اوراق پریشان جمع کردم ... و آنچه استادان در مقبول و مردود تصرف معنی شعر فرموده اند در کتب نسخ نسخه ایشان مطالعه کردم باز نمودم ... پوشیده نماند که بیان این ابیات بر چهار «قسم» است، قسم اول ابیاتی آورده شود که استادان دانسته از روی قدرت بوجه احسن معنی را تصرف نمودهاند، قسم دوم ابیاتی می آید که بیشائبه تکلف توارد واقع شده و بیان انواعتوارد که اصحاب فنون شعر فرموده اند کره می شود، قسم سوم ابیایت می آید که تضمین کردهاند و آنچه شرایط تضمین قرار یافته است نموده می شود، قسم چهارم ابیاتی می آید که
شعرا معنی را در لباس تکلف برده اند». به فخری هروی دو کتاب دیگر در همین موضوع به نام های تحفة الحبیب و بستان خیال منسوب است.
[دانشنامه ادب فارسی 755/3-756؛ نسخه های منزوی 2728/4؛ فهرس المخطوطات الفارسیة، دارالکتب قاهره 204/1-205]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1135/11
آغاز: ای شاه و گدا ز سوی خود راه نمای ×× وز رشته کار همه کس عقده گشای ... / حمد و بیحد و ثنای بیعد قادری را که طوطی لسان از شکرستان لطفش بنوال معنی شیرین کلام گردیده؛ انجام:بهار عمرش باغ جاودان باد ×× چو جنت ایمن از باد خزان باد.
بی کا، بی تا؛ 98ص (12-109) [عکسی ف: 3 - 281]
tazmīnāt-e hāfez
نجم اصفهانی، محمد، ق14 قمری
najm-e esfahānī, mohammad ( - 20c)
وابسته به: دیوان حافظ شیرازی؛ حافظ شیرازی، شمس الدین محمد ( -792ق) تاریخ تألیف: شب 19 رجب 1341ق
مؤلف که در اشعارش به «نجم» تخلص می کند، دیوان حافظ شیرازی را تا آخر تضمین نموده است. او چنان که در مقدمه کتاب جواهر مثنوی، اظهار نموده، در جوانی این تضمینات را سروده است.
[دنا 16/3]
آغاز: بروز رز شه دین گفت با ساقی ز منزلها ×× قبول ار می کنی دارم به قربانیت قابلها / به جامم می ریز هر دم فداک النفس فاقبلها ×× الا یا ایها الساقی الدر کأساً و ناولها ×× که عشق اسان نمود اول ولی افتاد مشکلها؛ انجام:براه عشق بیا کن دلت قوی حافظ ×× برو براه رسی تا بره روی حافظ / به نجم غمزده گو خوش تو می روی حافظ ×× کمین گه است و تو خوش تیز می روی حافظ / مکن که گرد بر آید ز شهره عدمت
جلد اول است ؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ،31گ،سطور چلیپا،اندازه: 16×21/5سم [ف: 37-233]
آغاز: شاه گفتا که تنگ این نفس است ×× موسیم هر هوس مرا قبس است / عشق تو مر مرا چو هست بس است ×× حال دل با تو گفتنم هوس است ×× خبر از دل شنفتنم هوس است؛ انجام: این جهان را آب پنداری و اما شد سراب ×× بی بقا در بحر بنگر هستی و حال حباب / گرگنه پنهان کنی از نجم به که در ظاهر ثواب ×× دی عزیزی گفت حافظ می خورد پنهان شراب.
جلد دوم و سرودن این بخش در 20 صفر 1341شروع و در 18 ربیع الثانی 1341به پایان رسیده؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 18ربیع الثانی1341ق؛ جلد: تیماج سرخ، 91گ، چلیپایی سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 37 - 232]
آغاز: دلا ببر ز همه قید ز حق پناهت بس ×× سپاه لشکر غم را فکن که شاهت بس / براه عشق همین خون دلی و آهت بس ×× دلارفیق سفر بخت نیکخواهت بس ×× نسیم روضه شیراز پیک راهت بس؛ انجام: راه سلامت است ره صلح و حال سلم ×× باشد برنده تر ز همه تیغ تیغ حلم / علمم برفت و زهد چه برهان آن و لم ×× دیدی دلا که اخر پیری و زهد و علم ×× با من چه کرد دیده معشوق باز من جلد چهارم تضمینات است و سرودن این بخش در شب 19 رجب 1341به پایان رسیده؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شب 19رجب 1341ق؛ جلد: تیماج سرخ، 89گ، سطور چلیپا، اندازه: 17×21سم [ف: 37 - 232]
tazmīn-e bahr-e nesāb dar hajv-e sadr-ol-mamālek
[دنا 17/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 390/34
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، اندازه: 12×21سم [سنا: ف: 1 - 232]
» تضمین چند غزل حافظ ← دیوان تقیا
tḍmyn-u xamsat-i abwāb min alfīyat-i ibn-i mālik
[دنا 17/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 158/3
اللاحقة بالاخر؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1392]
tazmīn-e davāzdah band-e mohtašam
واعظ، میرزا رفیعا، قرن 11 قمری
vā‘ez, mīrzā rafī‘ā (-17c)
وابسته به: دوازده بند محتشم؛ محتشم، علی بن احمد (-996ق)
اشعاری است زیبا و سوزناک، در تخمیس و تضمین دوازده بند مشهور محتشم کاشانی (درگذشته 996ق) در مرثیه حضرت امام حسین بن علی علیهما السلام. نسخه ای از آن، در فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی (10/1: 369) آمده و شاعر آن، میرزارفیعای واعظ، دانسته شده و تاریخ کتابت آن، قرن 11ق است. رفیعای واعظ، ظاهراً، غیر از، محمد رفیع الدین واعظ قزوینی، شاعر نامدار قرن 11ق و صاحب دیوان است که چاپ شده و تخلص او واعظ است، لیکن تخلص شاعر نسخه حاضر، رفیع است، در ابیات پایانی آمده است: کلک رفیع زد چه دم از ماتم حسین ×× خواهد شفای داغ دل از مرهم حسین. (سید محمود مرعشی)
آغاز: باز این چه بارش است که در ابر ماتم است ×× باز این چه ریزش است که در چشم پرنم است ...
انجام: تا چرخ سفله بود خطایی چنین نکرد ×× با هیچ آفریده جفایی چنین نکرد
[دنا 17/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (103-109 )، 21-24 سطر، اندازه: 6×11سم [ف: 34 - 80]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید و مایل به زردی، جلد: تیماج عنابی، 19ص (65-83 )، اندازه: 18×22/5سم [ف: 10 - 369]
taḍmīn-u qaṣīdat-i abū-ṭālib ibn-i ‘abd-ul-muṭallib
؟ بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی، 1155 - 1212 قمری
bahr-ol-‘olūm, mohammad mahdī ebn-e morteza (1742 - 1798)
از حاج سید مهدی ؟ (شاید بحرالعلوم طباطبائی)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9258/11
خط:نسخ،بی کا، تا: قرن 13؛ 1گ (30 ر-30پ) [مختصر ف: 179]
» التضییق و المواسعة ← المواسعة و المضایقة
at-taḍyīq wa-l muwāsi‘a (r.-un fī)
حسینی استرآبادی، نصراﷲ بن حسن، ق13 قمری
hoseynī estarābādī, nasr-ol-lāh ebn-e hasan ( - 19c)
در بیان مسائل واجب موسع و مضیق و قضای آنها.
[دنا 17/3]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 23ص (82-104 )، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 445]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی محمد و آله الطاهرین. اما بعد؛ فهذه رسالة وجیزة فی بیان تحقیق مسئلة التضییق و المواسعة فی قضاء الفوائت؛ انجام: لقوة ما یدل علی عدمها و ما فیه من الکراهیة محمول علی التقیة. تمت الرسالة ... فی لیلة السبت العشرین من رجب، بید مؤلفه الجانی نصرﷲ بن حسن الحسینی فی 1237 من الهجرة.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (2ر-33ر )، 20 سطر، اندازه: 11/5×35سم [ف: 3 - 444]
at-taṭābuq bayn-al ‘ālam-iṣ ṣaġīr wa-l ‘ālam-il kabīr
[دنا 17/3]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 164/22
خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم محمد رحیم بن ابوالحسن حسینی علوی همدانی، بی تا؛ جلد: چرم زرد، 1ص (161ر )، اندازه: 15×21سم [مؤید: 1 - 161]
at-taṭbīq = š.-u wiqāyat-ir riwāya
نیکدی، قاسم بن سلیمان، قرن 970 قمری
nīkdī, qāsem ebn-e soleymān ( - 1567)
وابسته به: وقایة الروایة فی مسائل الهدایة برهان الشریعه، محمود بن عبیداﷲ (-673)
شرحی است بر وقایة الروایة محمود بن صدرالشریعة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9537/2
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [ مختصر ف: 179]
tatbīq-e ensān-e saqīr bā ensān-e kabīr
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
رساله بسیار مختصری است در بیان تطبیق انسان صغیر و انسان
کبیر. این رساله در مجموعه آثار شیخ احسایی یافت نشد.
بشرویه ؛ امیرالمؤمنین؛ شماره نسخه: 45/6
آغاز: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی حبیبه و آل حبیبه اله الطیبین الطاهرین و بعد هذه انبذة من تطبیق الانسان الصغیر مع الانسان الکبیر؛ انجام: و الالف من الهجرة النبویه علی مهاجرها و آله افضل الصلوة و السلام فی البلدة المحروسة عن حوادث الزمان کرمانشاهان حامد مصلیا مسلما ... و الحمدﷲ خط: نسخ، کا: حسن بن زلفعلی، تا: دوشنبه 1259ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج حنایی، 6گ (107پ-112پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف ]
tatbīq-e bahs-e nahvī-ye tanāzo‘-e fe‘layn bar mabhase ‘aqlī-ye ta’sīr-e mabda’-e avval dar mo
نگارنده این رساله که ظاهراً به کافیه ابن حاجب نظر دارد نخست به توضیح مبحث فلسفی و اقوال مختلف فلاسفه پرداخته و سپس آن را با مسئله «تنازع فعلین علی مفعولین یا علی فاعلین» می سنجد و اقوال علمای نحو را در این مسئله با آراء فلسفی در آن مسئله مقایسه می کند.
[دنا 17/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3802/9
آغاز: بسمله بعد حمد اﷲ الذی لاتنازع فی فعله الفاعل الاول ...
مؤلف می گوید که اگر چه مسئله تنازع فعلین مذکور در نحو است اما یکی از مسائل الهیت که بطریق کنایت در ضمن این علم درج شده چه بسیاری از مسائل را چنین مذکور ساخته اند چنانکه مبدء کتاب که مشتمل بر تعریف کلمه است اشاره به اصل اصول مسئله توحید می نماید. و بیان اشتمال مسئله تنازع بر آن مسئله موقوف بر یک مقدمه است اولا و تطبیق عبارت کتاب بر آن ثانیاً امام مقدمه بدانکه اختلاف عقلاست در اینکه ممکنات که موجود گشته اند آیا به تمامی فعل فاعل اول است یا تأثیر فاعل نزد ایجاد معلول اول منقطع شده و هر فعلی اثر آن فاعل است که به آن اقرب است؛ انجام: زیرا که مجاز گذاشتن از حقیقت است اگر حقیقت پیشتر نباشد چگونه مجازیت صدق نماید در حقیقت این رساله را تأمل فرما که بسی از حقائق در آن مندرج است و مسله تنازع را با نزاع فهم کن.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی سجاف عطف تیماج یشمی، 2ص (89-90 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1799]
at-taṭbīq bayn-al insān-is ṣaġīr wa-l ‘ālam-ul kabīr = irā’a-tu mā fī insān fi-l ‘ālam wa mā fi-l ‘ālam fi-l insān
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
به خواهش: حاج خسرو خان
تاریخ تألیف: 12 ربیع الاول 1264ق
رساله ای در تطبیق عالم صغیر [انسان] و عالم کبیر، در پاسخ سؤال حاج خسرو خان نوشته، با سربندهای «فصل» بدون شماره:
«اعلم انک قد سمعت منا فی المباحث و الدروس تفصیل الادلة فی عدم التفاوت فی خلق الرحمان؛ فصل اعلم اولاً ان للعالم الکبیر ثلاث سلاسل: سلسلة الطول و سلسلة العرض؛ فصل اذا عرفت تفاصیل اجزاء العالم علی معنی ما سوی اﷲ، فی بیان تطبیق العوالم الثلاثة فی السلسلة العرضیة المرتبة؛ فصل فی تطبیق العوالم الثلاثة فی السلسلة العرضیة الغیر المرتبة». وی از کتاب «مرآة الحکمة» خود در علم کیمیا نام برده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... انه قد سئلنی الاخ الصفی و الشفیق الوفی صاحب الاخلاق الحمیدة والمکارم العدیدة الاحشم ...
وسؤاله عن التطبیق بین الانسان الصغیر والعالم الکبیر و ...
انجام: و اجمعهم عن الارض لبقیت هامدة لاحراک لها ولنختم الکلام هیهنا و ختامه مسک وفی ذلک فلیتنا فس المتنافسون.
چاپ: در «فهرست کتب مشایخ 362» آمده که در «مجمع الرسایل 21» در کرمان 1351ق چاپ شده است.
[دنا 17/3 (7 نسخه)؛ فهرست احسائی و مشایخ 170/2]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد کاظم، تا: قرن 13؛ 13گ (42پ- 54ر )؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 24ص (81 - 104)، 20 سطر (7×15 )، اندازه: 13×21سم [سنا: ف: 1 - 218]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 23گ، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 1 - 452]
خط: نستعلیق، کا: علی محمد لواسانی، تا: ربیع الثانی 1267ق، برای آقا میرزا عبدالجواد؛ مقابله شده؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (2پ-17پ )، 14 سطر (6×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 17 - 247]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: جواد بن محمد شریف کرمانی، تا: 26
جمادی الثانی 1268ق؛ 21ص (426-446) [عکسی ف: 1 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1278ق؛ 16گ (77پ-92ر)[ف:1-56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زیتونی، 19گ (58پ-76پ )، 11 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 171]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 11گ (10پ-20پ )، 16 سطر، اندازه: 14×21سم[ف: 6 - 362]
tatbīq beyn-e ensān-e saqīr va ‘ālam-e kabīr
[دنا 18/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 965/5
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1265ق، جا: قریه ای از قرای کرمان؛ جلد: تیماج مشکی، 10گ (125ر-134ر )، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 231]
tatbīq-e sāl-e yazdgerdī
از افادات بطلیموس الزمانی مولانا محمد باقر مد ظله العالی در تطبیق سال یزدگردی با سال هجری به فارسی.
[دنا 18/3]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 159/18 حکمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، 3گ (240پ-242ر )، قطع: وزیری [ف: 2 - 45]
tatbīq-e še‘r-hā-ye ‘arabī
گویا از متنبی با سخنان ارسطو و شعر امرء القیس.
[دنا 18/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 413/3-ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 3881 ؛ خط: نسخ، کا: یاقوت مستعصمی، تا: شوال681ق؛ 6گ (62-67) [فیلمها ف: 1 - 465]
(taṭbīq-ul ‘ālamayn (r.-un fī
رساله ای است در تطبیق عالم امکان به انسان و تشبیه اعضا و جوارح انسانی به اجزاء و اجرام کیهانی.
[دنا 18/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12599/11
آغاز: فصل تسع طبقات بعضها فوق بعض ... جواهر بعضها فوق بعض أو ملتف علیه مماثله ... و العروق و الدم و العصب و الجلد و الشعر و الظفر ... فجزونا إلی وقت الحاجة إلیها؛ انجام: و صور فی العالم الصغیر جمیع ما فی العالم الکبیر و لهذا قرن ذکر الأنفس بذکر الآفاق فی التنزیل حیث قال تعالی: (سنریهم آیاتنا فی الآفاق و فی أنفسهم حتی یتبین أنه الحق) و اﷲ أعلم بالصواب خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ اشعاری به عربی و فارسی به عنوان «لقاطات شتی» آورده است و همچنین تجزیه و ریشه یابی برخی از کلمات نیز به عنوان «فصل فی الاشتقاق» که گویا از کتابی برگرفته شده باشد دیده می شود؛ کاغذ: شرقی، 5گ (81پ-85پ )، 21 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 31 - 767]
tatbīq-e ‘alāmāt-e āfāq bā delālāt-e āyāt-e anfos
؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
منسوب به دوانی است .
آغاز: بدانکه حضرت پادشاه عالم پروردگار آدم وجود انسان را از چهار چیز آفریده است انجام: و مردم از شر او ایمن باشند
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن رحمت اﷲ حسینی نجفی، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج سرخ، 3ص (58-60)، اندازه: 17×30سم [ف: 24/3 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: امن الناس شره
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1272ق؛ 5گ (156پ - 160پ) [ف: 5 - 327]
tatbīq-e ‘alāmāt-e āfāq bā delālāt-e āyāt-e anfos
؟ فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016
قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
آغاز: بدان طالب من عرف نفسه که پروردگار چهار عنصر در وجود انسان آفریده است ...
انجام: نور علی نور باشد یهدی اﷲ لنوره من یشاء
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن رحمت اﷲ حسینی نجفی، تا: قرن 11 و 12؛ جلد: تیماج سرخ، 1ص (60)، اندازه: 17×30سم [ف: 24/3 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1272ق؛ 3گ (160ر - 162ر) [ف: 5 - 327]
taṭbīq-ul kitāb bi-s-sunna = ḍarabāt-ut tayammum
کرمانشاهی، محمد بن عاشور، ق13 قمری
kermānšāhī, mohammad ebn-e ‘āšūr ( - 19c)
رساله ای است کوتاه در ضربات تیمم. در الذریعة به نام اصلی این کتاب اشاره نشده و با عنوان «رسالة فی ضربات التیمم» آمده است.
[دنا 18/3؛ اعیان الشیعة 377/9؛ الذریعة 83/5 و 115/15]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13719/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و اما بعد، فهذه رسالة الفتها فی تحقیق الضرب فی التیمم و لما طبقت فیها الکتاب علی السنة؛ انجام: و لم یثبت مضمون واحد منها نعم یثبت مسح الکعبین بالاجماع لا بالاخبار
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12 یا 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 7گ (1-7 )، 15سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 34 - 659]
tatbīq-e goftār
فاضل زاد، ج ،. ق14 قمری
fāzel-zād, j. ( - 20c)
حسن عمو تبریزی با میرزا حسینعلی نوری مشهور به بهاء بنیانگذار فرقه بهائیت رفیق بوده و با وی ارتباط نزدیک داشته است. وقتی حسینعلی مسلک جدید خود را بنا می نهد و برای تأیید آن کلمات چندی به عربی سر هم می بافد، رفیق وی حسن عمو که قبلاً وی را میشناخته برای رد ادعاهای وی در مقابل هر عبارت و جمله بهاء، عبارت و جمله بهتری انشاء می نماید، تا ثابت کند که انشاء کلمات، هیچ وقت دلیل بر حقانیت بهاء نیست. کتاب حسن عمو تبریزی در نزد یکی از نواده های وی بوده و از روی آن برادرزاده وی به نام «ج-فاضل زاد» 294 گفتار را انتخاب و در کتاب حاضر با نام تطبیق گفتار آورده است. او هر صفحه را به دو ستون تقسیم کرده و در ستون اول کلمات بهاء را آورده و در ستون دوم عبارت های حسن عمو را درج کرده، انصافاً کلمات حسن عمو از فصاحت بیشتری برخوردار است و وی در ضمن آن ها اعتقادات حقه را بیان کرده است.
[دنا 18/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 339
آغاز: بسمه تعالی تبصره و توضیح راجع به معرفی حسن عمو تبریزی، 1 -در اواسط قرن سیزدهم هجری قمری حسن عمو نامی از اهل آذربایجان؛ انجام: اما خوانندگان گرامی در محیط علم و تمدن پرورش یافته تحصیل کرده هستند با سواد و دانشمند هستند خوش نهاد
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1390ق؛ اهدایی: ج- فاضل زاده، 1351؛ جلد: مقوا آبی عطف فنر، 95گ، 15 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 296]
at-tatbīqīye = r.-ye tatbīqīye
غافل سلماسی، پرویز بن فرج اﷲ، - 1336 قمری
qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-ol-lāh ( - 1918)
این رساله راجع به بیان تطبیق اطوار سبعه خلقیه هیکل انسانی با مراتب الوف سبعه عالم آفاق به دلالت آیه قرآنی و حدیث نبوی است. آن را در پاسخ سؤالاتی نوشته و سؤال کننده معلوم نیست.
آغاز: در بیان تطبیق اطوار سبعه خلقیه هیکل انسانی ...
چاپ: ایران، سنگی، 1321، جیبی
[دنا 18/3؛ فهرستواره 222/7 و 502/7]
آغاز: برابر؛ انجام: اغتنم یا نور عینی و سرور قلبی و کن من الشاکرین - تمت ... بید مصنفه اقل درویشان ... پرویز سلماسی ... سنه 1319.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1319ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، 3ص، اندازه جلد 13/5×21/5سم [ف: 2 - 306]
رساله در مجموعه تکرار شده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1319ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با پارچه سبز، اندازه:
13/5×21/5سم [ف: 2 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: بید زین العابدین قائم مقامی فی سنة 1321 هجریه ... در قصبه دیلمقان سلماس.
خط: نسخ درشت، کا: زین العابدین قائم مقامی، تا: 1321ق، جا: دیلمقان سلماس؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا، 115ص، 11 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 2 - 278]
at-taṭrīf ‘alā š.-it taṣrīf ؟
ابن هلال، محمد بن علی، - 933 قمری
(1527 -) ebn-e helāl, mohammad ebn-e ‘alī
وابسته به: شرح العزی فی التصریف = شرح التصریف = شرح تصریف الزنجانی؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792ق)
شرح مختصری است بر شرح تصریف سعدالدین تفتازانی. این رساله با حاشیه شرح التصریف محمد بن عمر حلبی (-850ق) در بسیاری از فهارس خلط شده است زیرا ابن هلال نیز در برخی منابع با نام حلبی آمده و نیازمند دقت است.
آغاز: قوله ان اروی زهرا روی اسم التفضیل من ردیت بالماء بالکسر اروی ریا و روی ایضا مثل رضی و ارتویت و ترویت کله بمعنی واحد و هو ضد العطش و هو ههنا کنایته عن النظاره انجام: قال ابوسعید لانظیر لهذه الاربعة هذا اخرما اردنا ایراده علی فواید العلامته مما یحتاج الیه من کشف مشکلاته و حل معضلاته و اﷲ اعلم بالصواب
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ جلی زیبا، بی کا، تا: 894ق؛ جلد: تیماج سیاه با ترنج، 65گ، 13 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 193]
نسخ کامل ؛ کا: محمد شفیع بن محمد زکی، تا: 1221ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج ماشی، ابعاد متن: 11×15/5، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 1331]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کلبعلی بن مهر علی مشیری، تا: 1237ق؛ فاقد جلد، 41گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 1 - 453]
خط: نسخ، كا : عبدالحميد ابن عبداللطيف ... ، تا: ۱۲ ربيع الاول ۱۲۴۰ق؛ افتادگي : انجام؛ كاغذ: ليمويي ، جلد: تيماج مشكي، ۱۳۵گ (۱۳۱پ۲۶۵-پ )، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۱×۱۵سم[ف:۳۷۰-۲]
۵ اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۲۶/۲
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ ۱۲۴۶؛ جلد: تیماج مشکی، ۲۸گ (۶۸ر۹۵-ر)، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [ف: ۲ - ۴۰۶]
خط: نسخ، کا : نصرالله بن سلمان بن محمد بن الحرث، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی، ۳۵گ ( پ۲ ۳۶-ر)، اندازه: ۱۰/۵×۱۴/۵سم [ف: ۲ -۴۶۲ ]
» تطهیر الاشیاء ← نجاسات و احکام آنها
taṭhīr-u afkār-il ‘itrat-iz zakīyya min šubah-il ‘aqīdat-il wāsiṭīyya
حمود بن حسین بن قاسم الدوله ق، ۱۴ قمری
hamūd ebn-e hoseyn ebn-e qāsem-od-dowle ( - 20c)
رساله ای است در رد عقاید ابن تیمیه سلفی که در کتاب العقیدة الواسطیة بیان داشته است. مؤلف در مقدمه گوید: «کتابی از سوی دوستم، به من رسید، پس از بررسی دریافتم عقاید ابنتیمیه است که طی آن مطالب ناشایستی را به شیعه نسبت داده است، از این رو لازم دانستم پاسخی در دفاع از مذهب حقه شیعه تألیف نمایم ». نام کتاب و مؤلف آن، در منابع موجود یافت نگردید.
[دنا 18/3؛ اعلام المؤلفین الزیدیة 404]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14714/3
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین، المنزه عن وصف الضالین و الخاسرین، و اشهد ان لا اله الا اﷲ ...و بعد فقد اهدا لی من المدینة
المنورة المشرفة، علی صاحبها افضل الصلاة و السلام و علی آله الاطهار الکرام، اخ من اهل الوطن کتابا؛ انجام: و الحق عزیز و ان قل اهله، و الباطل ذلیل و ان کثر حزبه، و ما اکثر الناس و لو حرصت بمومنین و اﷲ ولی التوفیق و هو حسبی و نعم الوکیل، الی هنا ما تحصل ردا علی الاخسرین اعمالا، الذین ضل سعیهم فی الحیاة الدنیا و هم یحسبون انهم یحسنون صنعا ...
خط: نسخ، کا: احمد بن علی حظرانی، تا: 27 رجب 1381ق؛ دارای دو تقریظ از علمای یمن، اولی مربوط به «حمود بن محمد الدوله» ( - 1385ق) به تاریخ 1381ق وی ضمن تجلیل از مؤلف و کتاب وی، اشعاری را در مدح او سروده است، و تقریظ دوم از « عبداﷲ بن احمد صادق » است که از کتاب وی تمجید نموده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه ای سبز، 11گ (113پ-123پ )، 32 سطر (14/5×21/5 )، اندازه: 19×25سم [ف: 37 - 262]
taṭhīr-ut taṭhīr ‘an awhām-i ašbāh-il ḥamīr
فاضل هندی، محمد بن حسن، ۱۰۶۲ - ۱۱۳۷ قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
بحث کوتاهی است درباره عصمت خاندان پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و اله) آنگونه که از آیه تطهیر فهمیده می شود. این بحث در پاسخ یکی از دانشمندان اهل سنت نوشته شده بدون تصریح به نام وی.
مؤلف با استناد به روایتی در احتجاج طبرسی، تفسیر ویژه ای از این آیه ارائه می کند. بر اساس این برداشت تطهیر الهی اهل بیت (علیهم السلام) نه به لحاظ ذاتشان بلکه به لحاظ ذهنیت انسانها صورت گرفته است بدین معنا که خداوند اراده کرده تا انسان ها نسبت به اهل بیت تصور گناه نکنند.
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانی للایمان و أهلنی لحلل الجنان و جعلنی من شیعة قسیم الجنة و النیران و لم یجعلنی من شیعة اولیاء الشیطان عبدة الاوثان علیهم غضب الرحمان ... اما بعد فیقول ...
اقول و الحق ...
انجام: و جعل من عدانا یوردهم أئمتهم النار فبئس الورد المورود چاپ: با تصحیح سید موسی صدر، آفاق نور، شماره 6، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1386ش
شرح و حواشی:
1- اذهاب الرجس عن حظیرة القدس؛ قمی، عبدالکریم بن محمد طاهر (-12)
2- اذهاب الرجس عن حظیرة القدس (ترجمه)؛ قمی، عبدالکریم بن محمد طاهر (-12)
3- نقد تطهیر التطهیر
4- جواب نقد تطهیر التطهیر؛ حسینی، عبدالباقی
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 3630/1-18/150
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانی للایمان و أهلنی لحلل الجنان و جعلنی من شیعة قسیم الجنة و النیران؛ انجام: و جعل من عدانا یوردهم أئمتهم النار فبئس الورد المورود
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 947]
taṭhīr-ul ḥaṣr wa-l bawārī wa ṣarf-u māl-il imām ḥāl-al ġayba = mas’alatān
عاملی، حسین بن عبدالصمد، ۹۱۸ - ۹۸۴ قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
اهداء به: شاه طهماسب صفوی
تاریخ تألیف: پنج شنبه 2 ذیحجه 869ق
در مجلس شاه طهماسب صفوی بحثی درباره دو مسأله فقهی درگرفت: 1. الحصیر المتنجس بالبول هل یطهر بالشمس، 2. هل یجوز صرف سهم الامام من الخمس علی السادة. مؤلف رساله حاضر را درباره آن مسائل نگاشته است.
آغاز: الحمدﷲ کما ینبغی لجلاله و جماله و بعد فیقول فقیر رحمة اﷲ الغنی حیسن بن عبدالصمد الجباعی لما تشرف بالحضرة العلیه الشاهیه لازال عالیه اللواء غالبة علی الاعداء الی یوم الدین و ذلک فی اواخر ذی القعدة سنه ثمان و ستین و تسعمائه مع جماعة من الاصحاب وقع الکلام فی مسئلتین فتکلم فیها بعض الاخوان بما هو المشهور بین المتأخرین غیر ناظر الی مأخذهم فی ذلک بل مقتصرین علی النقل عنهم و کان للفقیر وقوف علی ان ادلتهم لاتنهض بمدعاهم ذکرت خلاف ما نقلوه و قویته فاستنکروا ذلک و استهجنوه فبینت بهذه الکلمات الحال لیزول الاشکال ... المسئلة الاولی ان الحصر و البواری ...
انجام: و اجعلنا ممن اذا حسنه اداها و ان عثر علی سیئة و ارها انک جواد کریم قال ذلک بلسانه و رقمه ببنانه مؤلف الرسالة ...
احسن اﷲ حاله و ماله چاپ: مجله فقه اهل بیت، شماره 34
خط:نسخ،بی کا، تا: 9 رجب 1026ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابره، 10گ(151پ-160ر)،17سطر،اندازه: 13×19/4سم [ف: 5 - 184]
خط: نسخ، کا: علی بن عبداﷲ جزائری، تا: پنج شنبه 20 رمضان 1034ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (1پ-13پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 21 - 42]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو صرف حقوقهم علیهم السلام الی فقراء الساده و هو الکریم عن ذلک نسال اﷲ تعالی حسن الهدایه و الوقایه لنا
کا:فضل اﷲ بن محمد بن فضل اﷲ،تا:با تاریخ 1065ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14ص (217-230 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9-489]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 923/12
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 130]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، یادداشتی مبنی بر اینکه با نسخه اصل مقابله شده از لطف اﷲ عاملی میسی در قزوین اواخر صفر 1080، یادداشتی با عبارت: «هذه صورة خط المصنف دام ظله بمحمد و آله »؛ 20گ، 12 سطر [ف: 8 - 4290]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان مسئلتان آمده است؛خط:نسخ، کا: محمد مفید بن محمد تقی حسینی، تا: 1085ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 6ص (7پ -12 )، 14 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 10 - 616]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1198/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 464]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 9 جمادی الاول 1252ق ؛ مصحح؛ کاغذ:فرنگی7،گ(33-39)،18سطر،اندازه:8×13سم[ف:38- 518]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1314ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 19گ (46پ-64پ )، 12 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 6 - 10]
آغاز: برابر
خط:نسخ،کا:عبداﷲ بن محمد حسن هشترودی،تا:رجب تا جمادی الثانی 1337ق، جلد: گالینگور زرشکی عطف تیماج مشکی، 6گ (18پ-23پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 31 - 92]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 12-18 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 2 - 711]
خط:نستعلیق، بی کا،بی تا؛جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (30ر-42پ )، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 165]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد باقر بیهودی قائنی خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (192پ-194ر )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 19 - 174]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو صرف حقوقهم علیهم السلام الی فقراء الساده و هو الکریم عن ذلک نسال اﷲ تعالی حسن الهدایه و الوقایه لنا
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 5ص (29-25)، 21 سطر (10×15)، اندازه: 16/5×20/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه ای استنساخ شده که آن نسخه از روی نسخه مؤلف نوشته شده بود ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 5گ، 26 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 8 - 4291]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1296/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 660]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (14پ-15پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 23 - 230]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالسید بن خلیفه بن احمد بن منصور، بی تا؛ با نسخه اصل مقابله شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (52پ - 60پ)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 344]
» تطهیر السر ← التطهیر فی تهذیب الاخلاق
» تطهیر الطهور من شبهات بعض الجمهور ← وجیزه
» تطهیر الطهور من شبهات بعض الجمهور ← اللؤلؤ المسجور فی معنی لفظ الطهور
taṭhīr-ul ‘ayba min danas-il ġaybat
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، ۹۰۹ - ۹۷۳ ؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
تاریخ تألیف: 15 ذیقعده 950ق
رساله کوتاه اخلاقی در باب غیبت است که به درخواست بزرگی در «مقدمه» و سه «باب » و «خاتمه» تألیف شده است.
آغاز: اما بعد حمد اﷲ تعالی علی انفاسه و الصلاة علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه الحافظین لذمامه فهذا کتاب ...
انجام: مع الذین انعم اﷲ علیهم من النبیین و الصدیقین و الصالحین و حسن اولئک رفیقا
[دنا 19/3]
خط: نسخ، کا: عبدالمومن حسینی پسر سید نظامی سرکتی، تا: 1242ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قرمز، 9گ (332ر-340ر )، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 5 - 278]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رسول بن محمد بن شیخه بن ایوب بن احمد شرفکندی شافعی، تا: دوشنبه 18 ربیع الاول 1262ق، جلد: چرم مشکی با ترنج و سرترنج، 12گ (45ر-56پ )، 25 سطر، اندازه: 22×35/3سم [ف: 41 - 172]
at-taṭhīr fī tahḏīb-il axlāq = taṭhīr-us sirr = taṭhīr-ul qulūb
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، ۱۰۰۶ - ۱۰۹۱ قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
وابسته به: النخبة الوجیزة = النخبة فی الحکمة العملیة و الاحکام الشرعیة = النخبة الکبری = النخبة المحسنیة؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
منتخبی است از کتاب دیگر مؤلف «النخبة الفقهیة» در21 «باب» و مقدمه که در آن چگونگی تطهیر باطن را از اخلاق رذیله و کسب فضایل نیکو آورده است. این کتاب به روش عرفا با اشاره به بعضی آیات و روایات نگاشته شده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی طهر قلوب اولیائه من رذائل الاخلاق تطهیراً و نور سرائرهم بنور معرفته و محبته تنویراً ... اما بعد فهذه رسالة فی بیان کیفیة تطیر السر
انجام: و نفی الخواطر فانها شاغلة و اکل الحلال و الذکر الدائم و التسلیم ﷲ تعالی فی کل حال و اﷲ الموفق و المعین چاپ: در تهران چاپ شده (الذریعه 201/4)
[الذریعة 201/4؛ ریحانة الادب 369/4؛ فهرست های خودنوشت فیض کاشانی 158؛ دنا 19/3 (8 نسخه)]
خط: شکسته نستعلیق، کا: علم الهدی، تا: 1140ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 26ص (87-112 )، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 10 - 1842]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای گنجوی، 27ص (2-28 )، 17 سطر، اندازه: 16×21سم[ف: 867 - 10]
آغاز: هدایه و اما صله الارحام فقد ورد من الحث الاکبر علیها بما لامزید علیه و کذا الوعید علی قطفها؛ انجام:کنور الشمس یتلالا و یتجلی و جعل مقربان حبه قرب ربه.
بعضی مباحث را کاتب انتخاب کرده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (21ر-28پ )، اندازه: 19×28سم [محدث ارموی مخ: 1 - 389]
آغاز: قال بفسخ العزائم و نقض الهمم لما هممت فحیل بینی و بین همتی و عزمت فخالف القضا و القدر عزمی علمت ان المدبر غیری
خط: نستعلیق، کا: حسین بن محمد جواد حسینی، تا: 3 ذیحجه (1240) 1204ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 44گ، 16 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 1 - 138]
آغاز و انجام: برابرفرنگی، 16گ (41-56 )، 15 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34-149]
۶. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۵۹۴/۸
خط: نستعلیق، کا : محمد بن محمد باقر کاشانی، تا: ۲ صفر ۱۲۸۶ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه محرم 1290ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 15گ (145پ-159ر )، 16 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 4 - 177]
خط: نسخ، کا: احمد بن ملا عبدالرحیم قزنچائی اندری، تا: 1304ق، جا: بارفروش مدرسه صدر ؛ جلد: تیماج تریاکی، 11گ، 17-21 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 2 - 210]
» تطهیر القلوب ← التطهیر فی تهذیب الاخلاق
tathīr-ol mo’menīn ‘an nejāsat-el mošrekīn
کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، 1188 - 1260 قمری
kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)
رساله مختصر استدلالی است در اثبات نجاست مشرکین با استفاده از آیات، روایات و ادله کتب عامه.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ المقدس عن ادناس الامکان المنزه عن ارجاس الحدثان
انجام:بسوی چیزی که مبطل قرآن است و اخبار و احادیث نبویه و احکام اجماعیه است.
[دنا 20/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 4گ، 20 سطر، اندازه: 20×30سم
[اهدائی رهبر: 3 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
taẓallum-uz zahrā’ min ihrāq-i dimā’-i āl-il ‘abā’
قزوینی، محمد رضی بن محمد نبی، - ۱۱۳۷ ؟ قمری
qazvīnī, mohammad razī ebn-e mohammad nabī ( - 1725)
تاریخ تألیف: 1118ق
همانند شرحی است بر «لهوف» ابن طاوس است و به همان ترتیب، دارای سه «مقدمه» و سه «مسلک» و «خاتمه»: مقدمه 1. در معجزات امام حسین؛ مقدمه 2. گفتاری در فضل گریستن بر خاندان رسالت؛ مقدمه 3. گفتاری در احادیث راجع به آداب ماتم؛ مسلک 1. امور مقدم بر جنگ کربلاء؛ مسلک 2. وصف جنگ کربلاء؛ مسلک 3. در انچه بر خاندان حسین تا ورود به کوفه و شامات گذشت؛ خاتمه در پنج مجلس: 1) رجعت حسین ،2 ) شرح حال و نکبات زندگی قتله حسین ،3 ) گفتاری در احوال مختار ،4 ) گفتاری در جور خلفاء ،5 ) نوادر کتاب.
آغاز: یا من لایخفی علیه انباء المتظلمین و یا من لا یحتاج فی قصصهم الی شهادة الشاهدین انجام: ما ناح القمری و صاح الحمام.
چاپ: قم، شریف رضی، تحقیق سید مهدی رجائی 1417 ق، (4ص202) ؛ تهران، سنگی، 1304 و 1312ق، وزیری، 285ص
[الذریعة 204/4؛ دنا 20/3 (21 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ گویا نسخه پیش نویس مؤلف است که خط خورده و مطالبی افزوده شده؛ وقف نامه کتاب به خط فرزند مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 115گ، مختلف السطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: 13 - 337]
آغاز: و المکشوف به الغماء المعزز به الایمان؛ انجام: قال ناظمها قوام الحسنی احسن اﷲ الیه فاضت العین بدمع قد جری فی الطفوف مجری الفرات ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 370گ، 16 سطر [ف: 16 - 267]
آغاز: برابر؛ انجام: و انها قد تنفعان لمساکین جوعی فی شفا جرف خراب و صعالیک عطشی طالبی شراب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1112ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه، ق»؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیما ج قهوه ای، 268گ، 21 سطر (7×16/5 )، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 19 - 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ناصر بن حمیدان خطی، تا: 15 ربیع الثانی 1124ق، جا: قزوین؛ از روی نسخه مؤلف در عصر وی، مصحح، محشی، وقف نامه کتاب به تاریخ 1127، برگ هایی از نسخه افتاده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 279گ، 18 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 13 - 120]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن13؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز مذهب، 238گ، 19 سطر (7×14/5 )، اندازه: 13/5×22سم [ف: 7 - 251]
آغاز: برابر؛ انجام: فان فیه الشفاء من کل داء والا من من کل خوف وقل اذا اخذته ... واجعل لی فیها شفاء من کل داٍءٍ واماناً من کل خوف
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ محشی با نشان «منه و ق» ؛ جلد:تیماج مشکی، 244گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 947]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1244ق [چند نسخه ف: 315]
آغاز: برابر؛ انجام: عطشی طالبی شراب فوافق تاریخ التمام سنة ثمانیة عشر و مائة بعد الف من هجرة من هاجر الی الکهف علی هاجرها المقدس الصلوة و اسلام و علی اله الغر الکرام ...
خط: نسخ، کا: مرتضی موسوی قزوینی، تا: پنج شنبه دهه آخر ذیقعده 1257ق؛ مصحح، محشی به لفظ «منه» و «ق »؛ تملک: محمد تفی حایری در 1178ق با مهر «یا امام محمد تقی 1174» (مربع)؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج داخل ترنج آیه مبارکه «لایمسه الا المطهرون»، 181گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 134]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ 152گ، 26 سطر [نشریه: 7 - 766]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن مهدی، تا: 1260ق؛ مصحح، محشی به امضای «منه ره»، صدر و ذیل نسخه نامه معاویه به امیر المؤمنین و نامه آن حضرت به معاویه درج شده؛ تملک: عابس بن نظر علی شنشقی در 4 صفر 1353ق ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: فرنگی نباتی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 206گ، 19 سطر، اندازه: 18×23سم [اهدائی رهبر: 8 - 190]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 327
همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: وان افتقادی فاطماً بعد احمد ×× دلیل علی ان لایدوم خلیل خط: نستعلیق، کا: میرزا ابوالقاسم واعظ، تا: 1264ق؛ افتادگی: وسط؛ مصحح، محشی با نشان «ق» و«منه سلمه اﷲ»؛ وقف نامه از میرزا ابوالقاسم واعظ در کربلا به تاریخ 1298 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 223گ، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و تحریری، بی کا، تا: 15 محرم 1273ق؛ جلد: تیماج مشکی، 177گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 947]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی ساوجی، تا: 24 ربیع الاول 1289ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: سبز مقوایی، 255گ، 20 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 3 - 445]
آغاز: برابر؛ انجام: ان اﷲ تبارک و تعالی نظر لک و ذخرها لک عنده و الحمداﷲ
خط: نسخ، بی کا، تا: 1295ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اسامة بن شبیب، باسناده عن ام اسلم قالت: لما قتل الحسین (علیه السلام) مطرت السماء مطرا کالدم احمرت منه البیوت و الحیطان ...
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد حسن بیرجندی، تا: 1296ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (208پ-223پ )، 20 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 37 - 165]
بی کا، تا: 1372ق [نشریه: 13 - 366]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 9]
آغاز: فما کان یتغدی و لایتعشی حتی یحضر علی بن الحسین اقول روی الصدوق فی المجالس باسناده عن فاطمه بنت علی صلوات اﷲ علیهما قالت ثم ان یزید لعنه اﷲ یأمر بناء الحسین فحبس مع علی بن الحسین علیهم السلام؛ انجام: قیل و ممن دفن حیاً من الطالبیین عبدالعظیم الحسنی بالری و محمد بن عبداﷲ بن الحسن و لم یبق فی بیضة الاسلام بلدة الا قتل فیها طالبی او شیعی حتی تری العامه یسلمون علی من یعرفونه دهریاً او یهودیاً او نصرانیاً و یقتلون من عرفوه شیعیاً و یسفکون دم من اسمه علی الا تسمعون
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج زرشکی، 145گ، 14 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 1 - 454]
آغاز: سوی الدمع فانه مع کون وزنه غیر معلوم الالدیه یرئ غالباً من طرق الریاء و المعة علیه لان مخرجها؛ انجام: فأمر أن یجعله فی جوف اسطوانته و یبنی علیه ووکل به من ثقاته من یرعی از اوائل مقدمه تا اواخر خاتمه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ »؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 195گ، 24 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2-948]
آغاز: برابر؛ انجام: و انها قد تنفعان لمساکین جوعی فی شفا جرف خراب وصعالیک عطشی طالبی شراب ...
خط: نستعلیق و نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 154گ (2پ - 155پ )، 19 سطر (12×21 )، اندازه: 19/5×20سم [ف: 18 - 60]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در ص ع نسخه ما آمده که در متن در هرجا «الفاضل المتبحر» آمده از آن «مجلسی» خواسته شده و در هر جا «السید» آمده «ابن طاوس»؛ قطع: رحلی [نشریه: 7 - 280]
taẓallum-uz zahrā’ (t.)
قزوینی، محمد تقی بن عبدالوهاب ق، ۱۳ قمری
qazvīnī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-ol-vahhāb ( - 19c)
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمداﷲ رب العالمین و الصلوه بعد چنین گوید؛ انجام: من لکتاب اﷲ یعرف وجهه و للامرو المعروف و الصلوات خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [رایانه]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ ترجمه فارسی از محمد تقی بن عبدالوهاب قاضی قزوینی، نسخه نفیس و نایاب و چاپ نشده و در منابع موجود نام آن نیامده است؛ 300ص، قطع: رحلی [میراث شهاب: س9ش2 - 7]
tazallom-oš šī‘e
کرمانی، ابوالقاسم، ق13 قمری
kermānī, ab-ol-qāsem ( - 19c)
[دنا 20/3؛ فهرستواره منزوی 222/9]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض12933
خط: نسخ، کا: احمد مازندرانی، تا: 1299ق [الفبائی: - 129]
» تظلم نامه ← شکوائیه یکی از علماء به پادشاه وقت از ظلم حاج میرزا نصراﷲ و غیره
tazallom-nāme
تظلم نامه تمثیلی و اخلاقی با عنوان عریضه محمد اکبر تبریزی.
[دنا 20/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7571/7
آغاز: شکایت ساکنان دار المتحیرین خیال بذروه بندگان ... عشق بهادر از ویرانگری میرزا زاهد خان اردبیلی و دستیاران او به نام نگاه بیک قراگوزلو
خط: نسخ، بی کا، تا: 1338ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (72 -76)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 26 - 63]
tazallom-nāme-ye manzūm
فسائی، حسن بن حسن، 1237 - 1316 قمری
fasā’ī, hasan ebn-e hasan (1822 - 1899)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11589/4
خط:نسخ،کا:غلامحسین شیرازی،تا:حدود1309ق[مختصر ف:179]
» التعادل و التراجیح ← تعارض الدلیلین
at-ta‘ādul wa-t tarjīḥ
مقابی بحرانی، علی بن محمد، ق12 قمری
maqābī bahrānī, ‘alī ebn-e mohammad ( - 18c)
تاریخ تألیف: 3 ربیع الاول 1184؛ محل تألیف: جزیره اوال از محال بحرین
موجودی از کتاب در بیان وجوه مرجحات احادیث متعارضه است با شرح و توضیح اخبار وارده در مقام؛ عناوین مطالب: وجه 1. در موافقت و مخالفت حدیث است با قرآن (اول این مبحث ناقص است )؛ وجه 2. العرض علی السنة النبویة و المراد بها المتواترة؛ 3. العرض علی الاخبار ... المشهورة المجمع علیها؛ 4. العرض علی مذاهب العامة و اخبارهم او عمل حکامهم؛ 5. الترجیح بحال الراوی، تنبیه حیث ان اخبارنا معاشر الامامیة لابد و ان تنتهی عندنا الی معصوم الخ؛ 6. الاخذ بالحدیث الاحدث و ترک الاقدم؛ 7. الاخذ بالاحوط فی الدین؛ 8. الاخذ بالخبر الناسخ و ترک المنسوخ؛ 9. الاخذ بالخبر الخاص و ترک العام؛ 10. الاخذ بالخبر المقید و ترک المطلق؛ 11. العمل بالحدیث المفسر و حمل الخبر المجمل علیه؛ تبصرة قد اشتملت المقبولة و المرفوعة علی طرق من التراجیح المذکورة لم تشملها غیر هما من روایات الباب الخ. (مهدی ولایی)
[دنا 20/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1487 خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 3 ربیع الاول 1184ق؛ این رساله نسخه اصلی و به خط مؤلف است و دارای محو و اثبات و اصلاحات عبارتی بسیاری است. یک نسخه دیگر از این کتاب در کتابخانه شیخ صالح آل طعان هست (الذریعه ج 4 ص 167)؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1294]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8312
آغاز: اﷲ ولاتقبلوا علینا ما خالف قول ربنا؛ انجام: و قد تقدم مناما یرشد الی ذالک و اﷲ العالم بحقائق احکامه.
خط: نسخ، کا: علی بن عبداﷲ بن حسین بن احمد بن جعفر بربوری بحرانی، تا: جمعه 2 رجب 1185ق؛ افتادگی: آغاز (صفحات اول)؛ 114گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 11]
آغاز: بسمله ... قوله فی التعادل و الترجیح و حیث ان موردهما الدلیلان المتعارضان اقول؛ انجام: و لو خصوص الاطمینانی منه من ای سبب حصل و هو کأهل الی ههنا جف قلمه الشریف ...
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور زرشکی، 63گ (1ر-63ر )، 20 سطر (9 - 15×15- 19 )، اندازه: 17×22سم [ف: 47/1 - 27]
آغاز: بعد حمداﷲ و الصلاة و السلام علی رسول اﷲ ... یقول اقل الخلیفة
کا: مال اﷲ بن حاج خلف، بی تا، تملک: محمد باقر بن شیخ اسداﷲ؛ 100گ، قطع: خشتی [ف: 139]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
کجوری مازندرانی، مهدی، ۱۲۱۶ - ۱۲۹۳ قمری
kajūrī māzandarānī, mahdī (1802 - 1876)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
[دنا 20/3]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2071/1
آغاز: بسمله - الحمدﷲ رب العالمین ... فی التعادل و التراجیح و حیث ان مورد هما الدلیلان؛ انجام: هذا آخر ما جری تحریر قلمه الشریف ادام اﷲ افادته بمحمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 63ص، 20 سطر (9×13/5)، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 162]
at-ta‘ādul wa-t tarjīḥ
حسینی یزدی، مرتضی، ق13 قمری
hoseynī yazdī, morteza ( - 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14653/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فی التعادل و التراجیح و حیث ان موردهما الدلیلان المتعارضان فلابد من تعریف التعارض خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ در پایان این رساله مقرر،
تاریخ وفات استادش را به خط خود چنین ثبت کرده است:
«تاریخ وفات مرحوم علامه - که اصالتاً یزدی و ساکن نجف اشرف بوده - العصری فرید الدهری الذی انحصر الریاسة الدینیة به ازهد جمیع اهل زمانه باعتراف الموافق و المخالف اعلم الناس کلاً و اتقاهم طراً رئیس المجتهدین جمیعاً استادنا المحقق العلامة مصداق علماء امتی کانبیاء بنی اسرائیل الشیخ مرتضی الانصاری طاب ثراه شب شنبه ساعة هفتم شب هجدهم از شهر جمادی الثانیة سنه 381» ؛ جلد: تیماج زرشکی، 23گ (61پ-83ر )، 26 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 41 - 144]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
کنی تهرانی، علی بن قربان، 1220 - 1306 قمری
kanī tehrānī, ‘alī ben qorbān (1806 - 1889)
[دنا 21/3 ]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 1103/6
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ..... اصل و من المسائل الاصولیة مسئلة تعارض الادلة و تعادلها و التراجیح و دخولهما فی المسائل الاصولیة؛ انجام: و اما تعارض الاصول بعضها مع بعض فقد اشبعنا الکلام فی ذلک فی مسئلة الاستصحاب فراجع و لیکن هذا آخر بحث التعارض.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1461]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
رشتی، حبیب اﷲ بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
[دنا 21/3 ]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4659
خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: آقا سید عبد المجید گروسی همدانی، بی تا، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1294]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
کوثر علیشاه، محمد رضا بن علینقی، ۱۲۶۱ - ۱۳۱۸ قمری
kowsar ‘alī-šāh, mohammad rezā ebn-e ‘alī-naqī (1845 - 1901)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23700
آغاز: ان اله لیلنی اذا تعارضنا کما اذا؛ انجام: موخرا و باعتبار رتبته خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [رایانه]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn ( - 1903)
بحث «تعادل و تراجیح» که توسط مؤلف بر اساس متن فرائد الاصول شیخ انصاری القاء شده، توسط چهار نفر از شاگردانش به طور جداگانه تقریر گشته و موجود است. اسامی شاگردان چنین است: محمد تقی گرگانی، حاجی میرزا باقر سبزواری، آقا علی سبزواری و ابوالحسن گرگانی.
[دنا 21/3]
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [مختصر ف: 180]
آغاز: بسمله صلاة ... قوله فی التعادل والتراجیح اقول لایخفی علی ما من هی فی مطاوی کلما تنا السابقة فی بعض المباحث السالفة ان فن الاصول لیس علی منوال غیره؛ انجام: لیتضح لک حقیقة الحال فی هذا المجال کمال الاتضاح فنقول و به القوة والحول وﷲ المنة والطول
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج، 236گ، 19-21 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 948]
آغاز: الحمدﷲ الذی رجح مداد العلماء علی دماء الشهداء صلی اﷲ علی محمد و آله الاصفیاء و لعنة اﷲ علی اعدائهم و الشاکین فیهم عدد الحصی و قطر السمآء؛ انجام: و لتوضیح الحال فیها مقام اخر.
از اول مبحث تا مسئله (تعارض بینات) را دارد. پنداشته می شود که توفیق نیافته این مبحث را به پایان رساند ؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن شیخ حسن بن شیخ محمد حسن صاحب جواهر الکلام، تا: 1339ق؛ کاغذ کاهی چاپاری، 21گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 6 - 11]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
آغاز: بسمله، المقصد الثانی فی الظن و الکلام فیه؛ انجام: و تفصیل الکلام ازید من ذلک ... هکذا بخطه الشریف خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... خاتمه فی التعادل و التراجیح؛ انجام: یحتمل ان یکون حکما واقعیا ... سنه 1291 خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟ - 1338 ؟ قمری
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 - 1920)
رساله ای است مفصل و تحقیقی در مبحث «تعارض ادله» در یک «مقدمه» و پنج «مقام»: 1. احکام التعارض؛ 2. التعادل و هو و الترجیح قسمان من التعارض؛ 3. التعدی عن المرحجات المنصوصه و عدمه؛ 4. بیان اقسام المرحجات و ذکر احکامها؛ 5. تعارض المرحجات.
آغاز: بسمله حمدله. وبعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد کاظم بن عبدالعظیم الطباطبائی الیزدی هذه رسالة فی التعارض کتبتها اجابة لبعض الاخوان ومن اﷲ التوفیق وعلیه التوکل وبه الاعتماد
انجام: والتخصیص مخالف للظاهر والثانی اغلب فیقدم علی الاول مع قطع النظر عما ذکرنا عدم کون التخصیص من باب التعارض فتدبر
چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1317ق، وزیری، 296+1صص
[الذریعة 204/4؛ دنا 21/3 (4 نسخه)؛ مشار عربی ص 452]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط؛ محشی ؛ جلد: تیماج زیتونی با ترنج با سر، 237گ، 20-22 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 948]
آغاز: پس از خطبه مختصر و نام مؤلف: مقدمة فیها امور الاول عنوان المسئله بباب التعارض؛ انجام: برابر
خط: نسخ و شکسته نستعلیق خوش، کا: شیخ ذبیح اﷲ بن محمد صادق خراسانی، تا: پنجشنبه 17 صفر 1306ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشن عنابی، اندازه: 18×23/7سم [ف: 16 - 407]
آغاز: المقام الثانی فی التعادل ؛
خط: نستعلیق تحریری، کا: حاجی محمد حسین حاج عبد الغفور
یزدی، تا: 1309ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 170گ (1-170)، 21 سطر (7/5×15 )، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 1267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی با ترنج با سر، 160گ، 23 سطر، اندازه: 18×26سم [ف مخ: 1 - 454]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
خوئی، علی بن علیرضا، 1292 - 1350 قمری
(1875 - 1932) xū’ī, ‘alī ebn-e ‘alī-rezā
تاریخ تألیف: جمعه ربیع الثانی 1319ق
رساله ای استدلالی و شرحی مزجی بر بحث تعادل و تراجیح از کتاب «معالم الاصول» شیخ حسن عاملی است.[دنا 21/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10980/1
آغاز: الحمد ﷲ الذی لم یزل یفیض سوابغ نعمه علی من خلقهم لیبلوهم ایهم احسن عملا و لا یزال لطیفا بهم بعواطف احسانه و قد ارسل الیهم رسلا؛ انجام: و غیر ذلک مما یستفاد من الروایات والحمد ﷲ اولا و آخرا ...
خط: نستعلیق، کا: خاکمردانی خوئی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 38گ (12پ-49ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 389]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، -1378 قمری
sāfī golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās ( - 1959)
تاریخ تألیف: ربیع الاول 1315ق
رساله ای است در تعادل و تراجیح و اینکه این مسأله از مسائل اصولی است یا کلامی و بررسی این مسأله از جوانب مختلف، و از پایان ناقص مانده است.
[دنا 21/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1011/9
آغاز: الحمد ﷲ الذی رجح العدل علی الجور و الاعتساف و تفضل بسوابغ النعم و الالطاف و الصلاة و السلام علی المستقام منه نسخه اصل: کتابخانه شیخ لطف اﷲ صافی -قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1315ق؛ افتادگی: انجام؛ 32ص (231-262) [عکسی ف: 3 - 263]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
افتخاری، علی بن حیدر ق، ۱۴ قمری
eftexārī, ‘alī ebn-e heydar ( - 20c)
در مساله تعادل و تراجیح و ظاهراً تقریرات درس یکی از اساتیدش. در پایان مختصری در مسقطات خیار غبن آمده که ظاهراً شرحی بر مکاسب شیخ انصاری است.
[دنا 21/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2392
آغاز: فی التعادل و التراجیح، تعارض الادلة اعم من تعارض الاخبار و المهم البحث عن تعارض الاخبار
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 180ص [عکسی ف: 6 - 483]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
حسینی تنکابنی، حسن بن علی، ق14 قمری
hoseynī tonekābonī, hasan ebn-e ‘alī ( - 20c)
رساله ای است مفصل مشتمل بر «مقدمه»ای در چهار «تنبیه»:«الاول انهم یذکرون التعادل بلفظ المفرد و التراجیح بصیغة الجمع ... الرابع قد جعل بعضهم عنوان المسئله فی خصوص التعارض ... فلما کان معرفة التعارض کالمقدمه للتعادل و التراجیح فلنشرع بذکره فنقول التعارض مشتق من العرض». وی بعد از توضیحات کامل در مبحث تعارض چنین ادامه می دهد:
«من جمله المرجحات الخارجیه الشهرة و الکلام فیه فی مقامین ؛... فی المرجحات الغیر المنصوصه و الکلام فیه فی مواضع؛ فی تعارض المرجحات؛ فی المرجحات الخلافیه و هی امور الاول القیاس[یک برگ ناقص و مؤلف با خط تحریری مباحث تعارض را دنبال نموده است ]؛ فی التعادل و الکلام فیه یقع تارة فی موضوعه و ما یتعلق به و اخری فی حکمه فهنا مقامان المقام الاول فی موضوع التعادل». رساله در مرحله اولیه تألیف باقی مانده و عناوین اصلی نانویس است. [دنا 21/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19143
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب ... رسالة فی التعادل فی التراجیح و قبل الشروع فی المقصود؛ انجام: و حمل اخبار التوقف علی زمان الحضور و التمکن من العلم و الوصول الیه ع و یمکن ان یستدل علیه باحد الوجهین احدهما
خط: نسخ و تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 33گ، 20 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف:16-68]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
چند رساله ناشناس و غیر همانند:
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13[ف: 3 - 28]
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن 13؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2-34]
آغاز: بسمله، خاتمة فی تعارض الادلة وهذا المقصد من اهم مقاصد الاصول اذالفقیه عند اعمال الادلة یری فی الغالب انها متعارضة؛ انجام: ففیه ایضاً ان الترجیح بها مبنی علی القول بکون الشهرة جابرة للدلاله وهو خلاف التحقیق لما ذکرناه من انها لیست جابرة الا علی القول باعتبار الظن الکلی.
رساله ای است در تقریرات درس اصول فقه میرزای شیرازی که در نسخه حاضر تنها خاتمه آن که در مبحث «تعارض ادله» است، موجود می باشد. و در آن از نهایه و تهذیب علامه و معالم الاصول و فصول نقل می کند و در چند جا نیز در نقل قول عبارت «صاحب الرسالة الشریفة» را به کار می برد که ظاهراً رسائل شیخ انصاری مراد است. تعارض الادله؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 90گ، 20-22 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 1010]
آغاز: بسمله اما بعد فهذا مختصر نافع؛ انجام:هنالک الحائطه المختاره بعد المات الثلاث و الاف خط: نسخ، بی کا، تا: 1223ق [الفبائی: 129]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... قول الشیخ العلامة المرتضی الانصاری خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 13گ (30ر-42ر )، 21 سطر، اندازه: 17/3×23/8سم [ف: 9 - 43]
خط: نسخ، بی کا، بیتا [الفبائی: - 129]
آغاز: بسمله حمدله. القول فی التعادل و التراجیح - التعادل مصدر باب التفاعل و هو فی اللغة من العدل
ناشناخته. حاشیه ای است با عنوان «قوله - اقول» بر مبحث تعادل و تراجیح، یکی از متون که گمان می رود «فرائد الاصول» شیخ انصاری متوفی 1281ق باشد؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8ص، اندازه: 13×20/5سم [ف: 2 - 679]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و عترته الطیبین الطاهرین ... و بعد فهذه بیانات فی التعادل و الترجیح. مقدمة فی
الحکومة بیان الحکومة تقدم حجة مفیدة للظن علی غیرها طبعا فی موردها؛ انجام: علی تقدیر العلم بها الذی هو کبری لمصادیقها لیس یلزم من العلم به العلم بتشخیص مصادیقه.
بندی از کتابی است در اصول فقه شیعی در بحث تعادل و ترجیح؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج فرنگی، 11ص (37-47)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 44 - 42]
آغاز: لا ریب ان هذا اللفظ منقول فی اصطلاح الاصولیین و النقل لا به فیه من وجود مناسبة بین المنقول عنه و المنقول الیه و لا شک ان المعنی الاول تم مناسبة و اقرب الی المعنی اللغوی و قد اختلفوا؛ انجام: اما اذا کان احد الخیرین معاضدا بواحد من المرحجات و الاخر ... و تساقطها یصیر المرجح الاخر سلیما عن المعارض فیوخذ به.
گویا از شاگرد شریف العلماء باشد در تعادل و تراجیح و اجزاء؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4ص (5-8 )، قطع: خشتی
[رشت و همدان: ف: 1527]
at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
تاریخ تألیف: یک شنبه 11 ربیع الاول 1313ق
بحث های استدلالی مفصلی است با نقل بسیاری از اقوال دانشمندان قدیم و متأخر علم اصول.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... وبعد لما فرغ القوم عن بیان الادلة موضوعاً وحکماً شرعوا فی بیان تعارضهما کذلک ...
همانند:
آغاز: برابر؛ انجام: و ربما استدل علیه بعموم التعلیل المستفاد من قوله علیه السلام فان المجمع علیه لاریب فیه و فی الکل نظر و اﷲ العالم.خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 11 ربیع الاول 1313ق؛ تملک: محمد علی موسوی زنجانی؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه، 54گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 949]
آغاز: برابر؛ انجام: من قوله علیه السلام فان المجمع علیه لاریب فیه و فی الکل نظر و اﷲ العالم تذینب مشتمل علی امرین احدهما ان ما عرفت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزء کتابخانه فضل اﷲ النوریست» (مربع بزرگ) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 65گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: - 389]
at-ta‘ādul wa-t tarjīḥ (mnẓ.-un fī)
منظومه ای است در 57 بیت در بحث تعادل و تراجیح.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 4207/5
آغاز: القول فی الترجیح و التعادل ×× و ذاک مبنی علی التقابل / کالمتباینین بالمعنی الأعم ×× بل الذین منهما الواحد عم؛ انجام:و نقله الذی استفیض واتضح ×× کاف لدفع قدح من فیه قدح / مع ان مادل علی التمییز فی ×× تعادل صح بذاک لایفی خط: نسخ، کا: محمد سعید حسینی تنکابنی، تا: قرن 14 ؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، 3گ (121-123پ )، 11 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1563]
ta‘ādīl-ul ayyām bi-ṭ-ṭūl (jadwal)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3184/26
جدولی است در جفر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 4گ (132پ - 135پ) [ف: 6 - 269]
at-ta‘āruḍ
یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، 1247؟-1338؟ قمری
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 - 1920)
[ریحانة الادب 334/4؛ دنا 22/3]
آغاز: بسمله حمدله و بعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد کاظم بن عبدالعظیم الطباطبائی الیزدی هذه رسالة فی التعارض کتبتها اجابة لبعض الاخوان و من اﷲ التوفیق ... مقدمة فیها امور الاول عنوان المسألة بباب التعارض کما صنفنا و فاقا لبعض اولی من عنوانها بباب التعادل و التراجیح؛ انجام: هذه المذکورات لا یضر بأصل المطلب و هو منع توقف الاستعمال علی التفهیم کما هو واضح.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق؛ جلد: مقوا، عطف میشن قهوه ای،18-21 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 4 - 2020]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ با بلاغ مقابله دوشنبه 22 محرم 1306 ؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 170گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×21/6سم [ف: 1 - 105]
ta‘āruḍ-ul aḥkām-iẓ ẓāhirīyya wa-l wāqi‘īyya
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس، - ۱۳۷۸ قمری
sāfī golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās ( - 1959)
تاریخ تألیف: جمعه 22 ربیع الاول 1310ق
رساله ای است در تعارض حکم ظاهری و واقعی و بیان توهماتی که بین این دو واقع شده
[دنا 22/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 949/2
آغاز: القول فی تعارض الحکم الظاهری و الواقعی و بیان ما توهم من المنافاة بینهما و لیعلم واولاً ان التنافی علی القول به یتحقق علی فرض وجود حکم؛
نسخه اصل:کتابخانه شیخ لطف اﷲ صافی -قم؛خط:نستعلیق، کاتب =مؤلف، تا: 1310-1312ق؛ 7ص (97-103) [عکسی ف: 3 - 172]
ta‘āruḍ-ul aḥwāl
[دنا 22/3]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 847/15
آغاز: مسألة فی التعارض بین احوال الالفاظ. و هیهنا مقامان خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 30]
ta‘āruḍ-ul adilla
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn ( - 1903)
گزارش مختصری است، درباره بحث تعارض ادله، که یکی از موضوعات اصول عملیه می باشد.
آغاز: الحمدﷲ الذی رجح مداد العماء علی دماء الشهداء و صلی اﷲ علی محمد و آله الاصفیاء و بعد فیقول المستکین ... انه قد سألنی من لایسعنی مخالفته أن أدون ما بدالی فی مبحث التعارض
[دنا 22/3؛ الذریعة 204/3؛ مکتبة امیر المومنین 228/1]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو رافع کما ثبت من حیث هو کل، برفع موضوعه کما فی حجیته القطع بالسنة الی الاصول العقلیة فان حقیقة
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ افزودگی هایی در تاریخ و جغرافیای خوی و موضوعات متقرقه آمده است؛ کاغذ: فرنگی، 10گ (13-22 )، 20 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 31 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: وصل قلمه الشریف علی ما وجدنا و نسئل اﷲ تعالی ان یحشرنا معه و یرزقنا شفاعته بحرمة من الیه یرجع شفاعه کل شفیع و یخضع له کل رفیع محمد سید المرسلین و خاتم النبین خلفائه الهادین ... فرغت من استنساخ الرساله الشریفه یوم السبت عاشر شهر الربیع الثانی سنه 1322 ... عبد الغفار الخرقانی.
خط: نسخ، کا: عبدالغفار خرقانی، تا: 1322ق؛ جلد: مقوای مشکی، 28ص (1-28 )، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 19]
آغاز: بسمله. قبل الشروع فی المقصود لابد من تمهید مقدمة کا: حسین بن علی نقی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 17گ (259ر -275پ )، قطع: خشتی [چند نسخه ف: 225]
ta‘āruḍ-ul adilla
دیزجی زنجانی، ابراهیم ق، ۱۴ قمری
dīzajī zanjānī, ebrāhīm ( - 20c)
در تعارض دو دلیل شرعی فقهی و چگونگی ترجیح یکی از آنها بر دیگری، استدلالی و با رد و ایراد در گفته های بعضی از علمای متأخر اصول فقه. روی برگ اول عبارت «من مقولات شیخی» آمده و نمی دانیم رساله تألیف خود دیزجی یا تقریر درس وی می باشد و احتمالاً این شیخ پدر کاتب باشد.
[دنا 22/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10140/1
آغاز: القول فی التعارض، لما فرغ القول عن بیان الأدلة حکماً و موضوعاً و عن بیان ما ینتهی الیه الأصولی بعد الیأس عن الدلیل؛ انجام: لا المجاز فی الحذف و الاضمار بناء علی عدم کون هذه الهیئات حقیقة فی المعنی المراد
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن ابراهیم دیزجی، تا: محرم 1332ق؛ 210گ (1پ-210پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 26 - 102]
ta‘āruḍ-ul adilla
غیر همانند:
آغاز: القول فی تعارض الأدلة، اعلم أن هذه المسئلة هی المسئلة الأصولیة بالاتفاق لأن الموضوع فی هذا العلم هو الأدلة المعهودة مع وصف کونها أدلة؛ انجام: لعدم الدلیل علی أولویة المؤکد علی غیره کما لایخفی هذا تمام الکلام فی المرجحات الدلالتی ... ناتمام.
رساله ای است اصولی در موضوع تعارض أدله با عناوین «قلت، قلت و قلنا»، مؤلف که از شاگردان شیخ انصاری (علیه السلام) می باشد از
ایشان با عنوان «الأستاذ الشیخ مرتضی دام ظله » «شیخنا الأستاذ »، «قال سلمه اﷲ» یاد کرده و متعرض اقوال وی نیز می شود. تاریخ تألیف این کتاب بنابر قرائن، در زمان حیات شیخ انصاری (علیه السلام) و اوائل نیمه دوم قرن 13ق می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «منه» که از خود مؤلف می باشد ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 14گ (105-118 )، 21 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 30 - 40]
آغاز: نور فی الجمع اذا تعارض الدلیلان امکن الجمع بینهما فهو علی وجوه ادنیها ان یکون الجمع منحصرا فیما علم انه غیر مراد منها و غیر مطابق للحکم؛ انجام: من جهتها فی المصلحة البتة و بعد رعایة الاحتیاط لادراک الواقع مع عدم حصول العلم بادراکه فتدبر جداً.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (37پ -48پ )، 24 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 25 - 385]
ta‘āruḍ-ul iḏn-iṣ ṣarīḥ wa faḥwa-l ḥāl
یک مسأله فقهی است در باب این که هرگاه صاحب مال شفاهاً اجازت دهد لیکن فحوی حال او نارضایتی را نشان دهد آیا تصرف مجاز است؟
[دنا 22/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2046/6
آغاز: بسملة. مسألة اذا تعارض الاذن الصریح من المالک و المنع المفهوم من حاله او من فحوی کلامه ... قولان، اختار اولهما سیدنا الاستاذ دام مجده فی «تحفة الابرار» حیث قال فی جملة کلامه: و اشکالی که هست اینست که ماذون له معتقد به عدم اتصاف خود است؛ انجام: و المتصرف عدوله فلا یکون راضیاً بتصرفه فعلاً نعم تعلق عدم الرضا بشخص المتصرف بخصوصه فرض و لا یقدح بعد تعلقه به باعتبار کونه عدواً له. (ناقص نوشته شده است) دور نیست مؤلف عبد علی هرندی (1306م) مؤلف رساله پنجم و هجدهم این مجموعه باشد؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ جا: اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، نخودی، جلد: مقوایی، 3گ (105پ-107پ )، ابعاد متن: 7×13/5، اندازه: 11×17/5سم[ف: 170 - 11]
ta‘āruḍ-ul aṣl wa-ẓ ẓāhir
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 685/5 بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ، قطع: خشتی [ف: 294]
ta‘āruḍ-ul aṣlayn
[دنا 22/3 ]
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 369/2
آغاز: قوله واما القسم الثانی، و هو ما اذا الشک فی کلیهما
دارای تصحیحات و اضافات زیادی است، خط این کتاب بسیار شبیه خط مرحوم آخوند خراسانی است ؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 11گ (72-82)، اندازه:17/5×22سم [ف: 1 - 119]
» تعارض الاصول ← الاصول العلمیة
ta‘āruḍ-ul usūl-il qawā‘id-il fiqhīya
صافی گلپایگانی، محمد جواد بن عباس،- 1378 قمری
sāfī golpāygānī, mohammad javād ebn-e ‘abbās ( 1959)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 1310ق
در این رساله تعارض قواعد اصولی و قواعد فقهیه نظیر قاعده ید و اصالة الصحة و قاعده شک بعد از فراغ در سه «مقام» و تنبیهاتی در هفت «امر» مورد بررسی قرار گرفته با استفاده از دروس اساتیدش.
[دنا 22/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 949/3
آغاز: القول فی تعارض الاصول و القواعد کقاعدة الید و اصالة الصحة و قاعدة الشک بعد الفراغ و امثالها فالکلام یقع فی مقامات نسخه اصل: کتابخانه شیخ لطف اﷲ صافی، قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1310-1312ق؛ 69ص (107-175) [عکسی ف: 3 - 172]
ta‘āruḍ bayn-a iḏn-il mālik wa man‘-i-h
تاریخ تألیف: قرن 13 ق
نویسنده در آن از استادش «دام ظله» در منهاج و تحفة الابرار یاد کرده است.
[دنا 23/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 543/6
آغاز: بسمله مسئلة اذا تعارض الاذن الصریح من المالک و المنع المفهوم من حالة او من فحوی
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: حاج سید سعید ؛ کاغذ: فرنگی آهار
مهره، جلد: تیماج مشکی، 3گ (202-204)، 21 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 649]
at-ta‘āruḍ bayn-al muṭlaq wa-l muqayyad
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
رساله کوتاهی است در بحث تعارض میان مطلق و مقید که به صورت پرسش و پاسخ نگاشته شده است.
آغاز: التعارض بین المطلق و المقید الی کم عدد یرتقی، ان التعارض بین المطلق و المقید اذا ثبت ان المطلوب منها فرد واحد و کان الحکم المتعلق بهما ایضا واحد و الحد موجب الحکم فیهما ایضا ...
انجام: یحصل ستة عشر الفا و مائة و ثمان و عشرون صورة فهذه کلیات الصور التی الیها تعارض المطلق و المقید و اﷲ یضاعف لمن یشاء.
[دنا 23/3؛ طبقات اعلام الشیعه قرن 13: 213-215]
آغاز: سؤال، التعارض بین المطلق و المقید الحاکم عود؛ انجام: و الامر بحسب المعنی هو ما بیناه ... باطناً و ظاهراً.
در فهرست با عنوان «اجوبة مسائل متفرقه» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12ص (160-171 )، 17 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 2 - 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1274ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (213پ-214ر )، 28 سطر، اندازه: 11×14/5سم[ف:37-687]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین تبریزی، تا: 30 جمادی الاول 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 2ص (48-49)، 21 سطر (10×15 )، اندازه: 17×22سم [ف: 12 - 2713]
ta‘āruḍ bayn-al muqarrir wa-n nāqil = taqdīm-ul muqarrir wa-n nāqil
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، ۱۲۱۷ - ۱۲۹۹ قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
تاریخ تألیف: ذیحجه 1249ق
رساله ای است در تقدیم دو خبر متعارض که یکی مقرر و دیگری ناقل بوده باشد. مؤلف اقوال مختلف اصولیین را با دلایل آنها بیان نموده است.
آغاز: بسمله. حمدله ... فهذه عجالة فی تحقیق ان الخبرین المتعارضین اذا کان احدهما مقرراً لحکم الاصل و الآخر ناقلا عنه فهل یحکم بتقدیم الناقل او المقرر.
انجام: و فی الخمس الثامنة یقدم المقرر بعکس ما ذکر ولیکن هذا آخر ما اردنا بیانه و الحمدﷲ اولا و آخرا ...
[دنا 23/3؛ طبقات اعلام الشیعه قرن 13: 213-215]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (136-146 )، 17 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 2- 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد نحوی، تا: پنج شنبه 27 محرم 1274ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (210ر -211پ )، 24 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ف: 37 - 686]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد حسین تبریزی، تا: شنبه 8 ربیع الثانی 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 8ص (40-47)، 21 سطر (10×15 )، اندازه: 17×22سم [ف: 12 - 2713]
at-ta‘āruḍ bayn-an naṣṣayn
گویا مؤلف از شاگردان شریف العلماء باشد.
[دنا 23/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4707/4
آغاز: مسئلة فی تعارض النصین، التعارض بین النصین هو التنافی بینهما فی المدلول؛ انجام:فانما اثبتنا حکم المتعادلین بالمتعارضین مع وجود المرحج
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5ص (52-56 )، قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1528]
ta‘āruḍ-ud dalīlayn
بهبهانی، غلامعلی ق، ۱۳ قمری
behbahānī, qolām ‘alī ( - 19c)
تقریرات درس اصول شیخ مرتضی انصاری و نویسنده تقریر
حاج شیخ غلامعلی بهبهانی نیای دانشمند خاندان ارگانی است.
[دنا 23/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3429/2
آغاز: بسمله البحث فی تعارض الدلیلین و هو عبارة عن تنافی مدلولیهما؛ انجام: و الحمدﷲ علی ما تیسر من تحریر المسائل و اصلی و اسلم ... حرره الاحقر حسن الیزدی فی ماه رجب المرجب 1339
خط: نسخ، کا: حسن یزدی، تا: 1329ق؛ کاغذ: فرنگی نباتی، جلد: تیماج آلبالویی، 41ص (118-158 )، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10 - 1291]
ta‘āruḍ-ud dalīlayn = at-ta‘ādul wa-t tarājīḥ
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، ۱۲۵۰ - ۱۳۳۶ قمری
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abdor-rahīm (1835 - 1918)
آغاز: بسمله، حمدله، و بعد کلام فی تعارض الدلیلین و مما تعمها یقع فی المقامات
انجام:و تفصیل الحال موکول الی ما افاد شیخنا فی الکفایة و تعلیقته علی الرسالة و فیها الغنی و الکفایة فحسبنا اﷲ و نعم الوکیل
آغاز: برابر
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: سه شنبه 12 ربیع الاول 1344ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، اندازه: 13/5×21سم [ف: 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: جواد بن اسماعیل حسینی رضوی کرمانشاهی، تا: سه شنبه 12 ربیع الاول 1344ق؛ 34گ، 22 سطر [ف: 224]
» التعارض و الترجیح و التعادل ← کیفیة استنباط مسائل الخلافیة
ta‘āruḍ wa ta‘ādul wa tarājīḥ
لاهیجانی، محمد مهدی بن احمد، ق13 قمری
lāhījānī, mohammad mahdī ebn-e ahmad ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1290ق
مجموعه ای است علمی گرانبها، به خط دانشمندی به نام مهدی بن احمد لاهجی موسوی جیلانی به خامه نسخ شرقی ایران در تاریخ های مختلف لیکن بیشتر آنها در اصفهان در مدرسه نیماورد نوشته شده است و برخی رساله های آن که تاریخ جدیدتر دارد پیش از رساله ای که تاریخ کهن دارد صحافی شده است و چون مجموعه شامل دو رساله عرفانی از عرفای هند است احتمال می رود که دانشمند مؤلف لاهجی این مجموعه را جداجدا نوشته سپس در یک مجلد تجلید کرده است. رساله ای است در بحث تعادل و تراجیح از اصول فقه مؤلف نام کتاب را تعارض و تعادل و تراجیح نهاده است. نام مؤلف در مقدمه نیست لیکن نویسنده نسخه در پایان تعارض و تعادل و تراجیح نهاده است. نام مؤلف در مقدمه نیست لیکن نویسنده نسخه در پایان رساله گوید: «قد فرغت من النسخه من مؤلفات ابی العلامه (یوم الاحد) الفقیر الی اﷲ الصمد، عبده الموسوی اللاهجی مهدی بن احمد فی 24 شوال سته و تسعین و ماتین و الف فی بحبوبه الانتقال من دارالسلطنه قزوین ... الی الا ماکن العتبات العالیات متوکلا ... الطاهرین اجمعین» ( برگ 67ر) با توجه به این که کلمه «سته » و بعدا افزوده شده محتمل است که فرزند مؤلف کتاب پدر را در همان سال تألیف 1290 نوشته باشد. در برگ 1ر نیز کسی که اسم کتاب های این مجموعه را یاد کرده می گوید: تعادل و تراجیح از تلامیذ شیخ که شاید شیخ مرتضی انصاری م( 1280ق) را خواسته باشد.
[دنا 23/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3936/1
آغاز: بسمله، الحمدﷲ بنعمته علی نعمائه و الصلاه ... فی التعادل و التراجیح و هما من احوال؛ انجام: فلیکن هذا آخر ما اردنا ایراده ... فی احوال التعارض و التعادل و التراجیح ... الطاهرین قد فرغ مؤلفه الفقیر ابن عبداﷲ الموسوی محمد مهدی بن احمد اللاهجانی لیله الاثنین 2 صفر سنه 1290 ... و قد فرغت عن استنساخ ... من مؤلفات ابی العلامه یوم الاحد
خط: نسخ تحریری، کا: مهدی بن احمد موسوی جیلانی لاهجی، تا: 1296ق، جا: قزوین؛ با نشان «منه ایده اﷲ »؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا، رویه تیماج سرخ، 67گ (1پ-67ر )، 21 سطر (9×16/5 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 17 - 199]
ta‘āruḍ-ul yadayn
غیر همانند:
فایده ای فقهی درباره تصرف ذوالید و روایتی درباره صوم ؛ خط: نسخ، کا: محمد امین بن محمد علی شریف استرآبادی، بی تا؛
جلد: تیماج سبز، 4گ (46پ-49ر )، 17 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 31 - 36]
آغاز: بسمله الذی یظهر من کلام علمائنا الامامیة (رض) و فتاویهم و ادلتهم ان التصرف و الید دلیل الملک و لا یطالبون ذا الید بوجه الانتقال اذا ادعی الملکیة؛ انجام: و یظهر من جماعة من علمائنا تخصیص جواز الشهادة هنا بالنفی بالبینة الکاملة اعنی المطلقة علی بواطن احوال المشهود علیه و اﷲ اعلم.
مؤلف در این رساله به بیان تعارض ید سابق و ید لاحق و اینکه کدامیک مقدم بر دیگری است، پرداخته است. [احتمالاً همان رساله مذکور در الذریعه 150/11، ش 946 باشد ]؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 2گ (2ر-3پ )، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 25 - 114]
ta‘āruf-ul arwāḥ (fā’dat-un fī)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
از فوائد خواجه است. متنی کوتاه و فلسفی در چگونگی تعارف ارواح بعد از جدایی از بدن مادی. این فائده اکثراً در ضمن فوائد ثمانیة و ... آمده است.
آغاز: فی تعارف الارواح بعد المفارقة قد ثبت فی العلوم العقلیه ان کل جوهر مجرد عن الماده قائم بذاته فقد یمکن ان یقبل جمیع المجردات بغیر آلة و المادیات التی من شأنها ان یقبل بالالات فان کان ذلک الجوهر ذا ملکة اتصال بالمادة
انجام: لاحتیاجها فیه الی الآلات المفقودة بعد المفارقة و ذلک ما اردنا بیانه
چاپ: در آخر تلخیص المحصل چاپ شده.
[دنا 23/3؛ آثار و احوال خواجه: 305]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 164ص، 20سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 364]
آغاز: برابر؛ انجام: فان ذلک الجوهر یعقل نفسه الجزئی و مبدأه الجزئی و سایر مبادیه الجزئیة فان اتفق لنفس مجردة بعد المفارقة تلک الالتفات الی نفوس مجردة عقلها ذلک ما اردنا بیانه
در ضمن شش فائده در کنار هم آمده است و همه در یک صفحه؛خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن11؛1ص(100پ) [ف: 16 - 191]
بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ 1ص (265) [رشت و همدان: ف: 1478]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ این رساله در فهرست نیامده است و از فهرست رایانه ای وارد شد؛ 1گ (90ر-90پ) [ف: 13]
ta‘ārīf-os sūfīye
نویسنده در این رساله یک سلسله از اعمال و سنن صوفی را تعریف می کند و نشان می دهد که آنها طبق تعریف به چه صورت می باشد. این اعمال و سنن عبارتند از «وصل» و «سالک» و «آداب» و «حبس نفس از ذکر » ،«تصفیه نفس » ،«ظهور انوار » «مشاهده دائمیه »، «مراقبه» ،«ذکر قلبی» و امثال آن.
[دنا 23/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2468/8
آغاز: بسمله، از کشکول شیخ بهاء الدین علیه نوشته شده؛ انجام: و اندک باز گذارد و گشاده داده و متوجه قلب باشد که خلوت در انجمن
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: 1268ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، تریاکی با ترنج و نیم ترنج، 4ص (83-86)، 15 سطر (5×11/5 )، اندازه: 11×17سم [ف: 5 - 636]
at-ta‘āzī
علوی حسینی، محمد بن علی، - 445 قمری
(1054 -) ‘alavī hoseynī, mohammad ebn-e ‘alī
این رساله اخلاقی است که چگونه باید با اهل عزا و مصیبت دیدگان برخورد کرد. در ابتدا احادیث مختصری است در وفات پیامبر گرامی اسلام (ص )، نحوه تعزیت گفتن پیامبر به بعض اصحاب و روایاتی در ثواب مصیبت دیدگان و غیره.
آغاز: اخبرنی الشیخ الجلیل العفیف أبوالعباس أحمد بن الحسین بن دحر المجاور قراءة علیه فی داره بمشهد مولانا امیر المؤمنین علی بن ابی طالب فی شهر اﷲ من سنة احدی و سبعین و خمسمأة. قال حدثنا الشیخ الاجل الامیر ابوعبداﷲ محمد بن احمد بن شهریار الخازن بالمشهد المقدس بالغری چاپ: تحقیق فارس حسون، ضمن میراث حدیث شیعه، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، دفتر چهارم، 1378ش، ص79 - 146
[دنا 23/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 281
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای شخصی-ایران؛ خط: نسخ، کا: سید عبدالعزیز بن سید جواد طباطبائی یزدی، تا: اواخر قرن 14؛ 29ص
[عکسی ف: 1 - 331]
ta‘ālīq
یحیی بن عدی، ۲۸۰ - ۳۶۴ قمری
yahyā ebn-e ‘adī (894 - 975)
قفطی از آن با عنوان «تعالیق عدة فی معانی کثیرة» یاد می کند.
این تعالیق از این قرار است: تعالیق عن ابی زکریا یحیی بن عدی بن حمید بن زکریا بن یحیی (نسخة: زکریا لیحیی)، حد الجزء؛ قال ارسطو طالیس فی بعض کلامه فی المتقابلات؛ المتناهی من المضاف؛ ان الاشخاص انما یشترک فی اسم الشخص فقط لا فی طبیعة واحدة تحت ذلک الاسم یختلف اشخاصها باعراض یعرض لها؛ شک فی قاطیفوریاس؛ لیس الحال و الملکة من المضاف؛ اقرب الانفعالات التی یشبه انفعال العقل الفعال؛ حد المضاف؛ الطبیعة یقال علی ثلثة ضروب؛ ثبت المواضع التی یوجد منها الحجج فی تبیین ان المضافات انما وجودها مضافة بالقوة مادامت غیر ملحوظة من المضیف؛ حدود المحمول و الموضوع و الضحک و النسب التی للاسماء الی الحدود و حد العلم و طبیعة المضافات و حمل المحمول علی الموضوع و اسماء الاعیان و الاسماء المشتقة و جزء الجسم؛ برهان مستقیم علی وجود زاویتین مع وضع خطیین مستقمین خارجین من مخرجی خطین آخر مستقیمین ملتقیین علی نقطة و فی جهتهما ملتقیین علی غیر تلک النقطه؛ مسئلة فی وجود الاستطاعة؛ المحمولات بالذات علی ضریین؛ الدلیل علی وجود الجن، الهوی عذاب الفلسفة، الاختلاف بین الاشخاص، السبب فی وجود المقولات عشرا (قفطی)؛ من الاشیاء متناهی من جهة و المتناهی من جهة، کل ما یحتمل الزیادة علیه فی عدد و عظم فهو متناه؛ شک فی قاطیغوریاس؛ تعلیق علی المقالة الاولی فی الجزء الاول من تفسیر ابی بشر الفص الذی اوله الا انه ان کان السئوال القیاسی فی المقدمة الماخوذة بقول فقد یکون سئوال ما عملنا و هو الذی یکون منه القیاس؛ جدول اتفاقات المحمول و الموضوع و المباین للمحمول فی النتیجة مع المحمول و الموضوع و المباین للموضوع فیها التی باتفاق کل واحد منها مع الآخر یستخرج الحد الاوسط الذی تعلمناه ارسطوطالیس فی الفصل الثانی من المقالة الاولی من کتاب القیاس المرسوم بانو لولیطقی الاولی؛ تعلیق علی کتاب القیاس و القضایا فی مواضیع شتی.
[دنا 24/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4901/7
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 23گ (28پ-50پ)، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 13/5×19سم [ف: 14 - 3970]
at-ta‘ālīq
بغدادی، محمد بن تیم
baqdādī, mohammad ebn-e tīm
وابسته به: قصیدة نونیة؛ عراقی، عبدالعزیز بن تمام ( -762ق) گزارشی است بر قصیده عبدالعزیز بن تمام العراقی در کیمیا.
[دنا 24/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6196/15
آغاز: بسمله. حمد له و الصلاة علی محمد و آله اجمعین. قال اقل عباداﷲ محمد بن تیم البغدادی، الحمدﷲ وحده و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه. اما بعد فهذا کتاب جمع فیه من التعالیق ما هو زبدة کل کتاب مما ظهر معناه و وافق اسمه مسماه؛ انجام: حتی یصبغ الذهب الخالص بعون اﷲ و مشیته، و صلی اﷲ علی محمد و اهل بیته الطاهرین المعصومینخط: شکسته نستعلیق، کا: فضل اﷲ بن آخوند ملازین العابدین بروجردی ملقب به شمس العلماء، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: قهوه ای، 21گ (57پ-77پ )، 25 سطر، اندازه: 10/8×17/7سم [ف: 9 - 248]
» تعالیق المنطق ← الاشارة الی علم المنطق
ta‘ālīq bar masā’el
ابن سینا، حسین بن عبدالله، ۳۷۰؟ - ۴۲۸ قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
وابسته به: المسائل = المدخل الی الطب؛ حنین بن اسحاق (۱۹۴ -۲۶۰ق)
تعلیقات شیخ است بر مسائل حنین بن اسحق.
آغاز: بسمله. قال حنین فی المسائل البلغم صار یحدث حمی ینوب کل یوم من طریق انه سهل الاجتماع بسبب کثرة مقداره و سهل التعفن بسبب رطوبته و التحلل و الاستفراغ بسبب لزوجته و المرة السوداء صارت (تحدث) حمی ینوب و ما و یوما ... و المرة الصفراء صارت تحدث حمی ینوب یوما و یوما ... قال الشیخ الجواب فیها ثلثة امور. اجتماع و تعفن و تحلل. فالاجتماع یعین علی سهولته ...
[دنا 24/3]
آغاز: برابر؛ انجام: علی البدن اضعف عارض هذا آخر ما وجدت من هذه المسائل و التعلیقات.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: حنایی آهاری، جلد: مقوا عطف چرم، 5گ، اندازه: 19×25سم [ف: 19 - 237]
آغاز: برابر؛ انجام: و الخریف بخلاف ذلک لان الصیف یحلل الرطوبات و الارواح فیبرد الخریف و القوی واهیة و الرطوبات متحللة فیقوی علی البدن اضعف عارض (هذا آخر ما وجدت من هذه المسائل و التعلیق. تمت بعون اﷲ و حسن توفیقه)
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (304ر-309ر )، 31 سطر، اندازه: 13×23سم[ف: 6 - 2418]
ta‘ālīq-e čandī dar hekmat
محمد سعید
mohammad sa‘īd
[دنا 24/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 4768/6
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1548]
ta‘ālīq-un ‘alā k.-il adwīya-til mufrada
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
(1139 -) ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā
وابسته به: منافع الادویة المفردة؛ جالینوس (129-199)
تعلیقه هایی است بر کتاب «الادویة المفردة» اثر جالینوس.
[دنا 24/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1289/5 عکسی
آغاز: سئل ما غرض الصناعة الناظرة فی الادویة المفردة و هل الذی ادرک جالینوس منها هو الغایة بالاضافة الی الصناعة ام هو غایة بالاضافة الیه؛ انجام: امکن ان یدخل فیما طلبناه شیء لیس منه و نبتدی فنقول
نسخه اصل: کتابخانه سلطنتی برلین، ش 5060. ناتمام؛ خط: مغربی، کا: عبداﷲ بن محمد بن یحیی بن اصبغ انصاری، تا: 667ق؛ 8گ (90پ-97پ )، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [عکسی ف: 3 - 645]
ta‘ālīq-un ‘alā k.-il burhān
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
(1139 -) ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā
وابسته به: انالوطیقا الثانی = البرهان؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339)
چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، در المنطقیات للفارابی، ج3 (قم، کتابخانه آیة اﷲ مرعشی: 1408ق)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/26 عکسی
آغاز: فقال (ان) «البرهان» رئیس علی سائر الصنائع، بما هو سببها، و أنها کلها تستنبط به و بما تعود بعد علیه ... قوله: «و اذ قلنا فی الأشیاء التی بها فصل بالجملة ...» هذا القول یدل انه لم یکتب هذا الکتاب الا بعد وضعه القیاس و التحلیل
نسخه اصل: کتابخانه بادلیان در آکسفورد، ش 206 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ 8گ (205ر-212پ )، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4 - 489]
ta‘ālīq-un ‘alā k.-il īsāġūjī lil-fārābī
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
(1139 -) ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā
چاپ: به کوشش ماجد فخری، مجله الابحاث، سال بیست و سوم (کانون الاول 1970 )، 33-52؛ به کوشش محمد تقی دانش پژوه، در المنطقیات للفارابی، ج3 (قم، کتابخانه آیةاﷲ مرعشی: 1408ق)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/22 عکسی
نسخه اصل: کتابخانه بودلیان در آکسفورد، شماره 206. من قوله فی صدر ایساغوجی. بخشی از آن است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ 3گ (189پ-191پ )، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4-489]
ta‘ālīq-un ‘alā kalimat-it tawḥīd
همدان ؛ سیرلو، حمید؛ شماره نسخه: 12/19
آغاز: بسمله، له الحمد لا اله الا هو له الاسماء؛ انجام: لان وجود الشخص موقوف علی علة تعینه فلا یکون واجبا بالذات، هذا خلف تعالیق متعلقة بکلمة التوحید و شییء مما یتعلق به دارای پنج بحث؛ بی کا، بی تا؛ 6گ (127پ-132ر) [رشت و همدان: ف: 1712]
» تعالیق فی الادویة المفردة ← تعالیق علی کتاب الادویة المفردة
» تعالیق مسائل حنین ← مسائل حنین
at-ta‘ālīm
تاریخ تألیف: 7 رجب 761ق
کتابی است جامع و مبسوط و در ترتیب و توالی موضوعات طبی کاملاً منطبق بر قوانین منطقی که مؤلف آن را بر اساس کتب
بقراط و جالینوس و ابنسینا و ابن نفیس و نجیب الدین محمد بن عمر سمرقندی در چهار تعلیم به تفصیل مذکور در زیر تصنیف نموده و مطابق با تقریر خود او در ورق اخیر نسخه در مدرسه «الامیر الکبیر السعید الشهید ... شیخو» به اتمام رسانیده است؛ فهرست تعالیم: تعلیم 1. کلیات جزئی الطب العلمی و العملی، مشتمل بر دو «مقاله»: الف- مقاله اول: فی القسم النظری، شامل چهار «فن»: 1) بیان حد الطب و الامور الطبیعیة، 2) حد الصحة و المرض و اجناسه و اوقاته، 3) الاسباب، 4) العلامات ؛ ب-مقاله دوم: فی القسم العملی، مشتمل بر «مقدمه» و سه «باب » و «خاتمه»:1) تدبیر المولود و معالجة امراض الاطفال ،2 ) تدبیر الاسباب الستة الضروریة و ما یتصل بها و تدبیر الفصول و تدبیر المشایخ و تدبیر المسافرین، 3) معالجات المرضی بقول کلی؛ تعلیم 2. الاغذیة و الاشربة، مشتمل بر دو «جمله»: الف- جمله اول: فی الاغذیة و الاشربة، شامل دو «باب»: 1) الاغذیة ،2 ) الاشربة و ما یتصل بها ؛ ب-جمله ثانی: فی الادویة المفردة و المرکبة، شامل دو «قسم»: 1) الادویة المفردة علی ترتیب حروف ابی جاد ،2 ) الادویة المرکبة (اقراباذین )، مشتمل بر دوازده «باب»: ا- فی بیان امور بحسب استحضارها عند ترکیب الادویة، ب- فی الجوارشات و المعجونات، ج- فی الحبوب المسهلة و غیرها و الایارجات، د- فی المطبوخات و النقوعات، ه - فی الحقن و الشیافات و الفرازج، و- فی اللعوقات، ز- فی الاقراص، ح- فی السفوفات، ط- فی الاضمدة و الالیة، ی- فی الادهان، یا- فی ادویة العین، یب- فی المربیات؛ تعلیم 3. الامراض المختصة بعضو عضو من الرأس الی القدم و اسبابها و علاماتها و معالجاتها؛ تعلیم 4. الامراض التی لاتختص بعضو دون عضو و اسبابها و علاماتها و علاجاتها، مشتمل بر پنج «باب»: 1) الحمیات ،2 ) الاورام و البثور ،3 ) الجدری و الحصبة 4 )، الجراحات و القروح و الکسر و الوثی و الخلع و السقطه و الصدمة و الضربة و السجاح و السحج، 5) السموم و التحرز عنها. (غلامعلی عرفانیان)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5058
آغاز: بسمله الحمدﷲ القادر المصحح الحکیم الطاهر الشافی للجسد السقیم الذی خلق الانسان فی احسن تقویم و هدی من یشاء بفضله لتمییز المأوف عن السلیم ... و بعد فهذه تعالیم فی الطب مشتملة علی فواید عجیبة و فراید غریبة؛ انجام: بشرط ان ینظر فیه بعین الرضا و یتجنب طریق العناد و اﷲ ولی السداد و الارشاد و منه المبدأ و الیه المعاد وفقکم اﷲ و ایای لدرک الکلمات و المطالب و فیض الخیرات و المارب انه علی کل شیچء قدیر و بالاجابة جدیر
خط: نسخ خوب، کا: محمد بن علی بن عبداﷲ بن احمد المشتهر
بزین العرب ابوه، تا: ۱۷ ذیقعده ۷۷۱ق، جا: مصر، خانقاه شیخو [از مشاهیر خانقاه های مصر در قرن هشتم و از ابنیه امیرکبیر سیف الدین شیخو العمری (متوفی در ذی الحجه ۷۵۸) که در محرم سنه 756 بنای آن شروع شد و در سال بعد به اتمام رسید و اولین مدرس آن از شافعیه بهاءالدین بن تقی الدین سبکی بود. مراجعه شود بجهت مزید اطلاع به حسن المحاضره فی اخبار مصر و القاهرة (143: 2-144) و خطط مقریزی (2: 421) ]؛ 19 ورق اول مشکول ؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 253گ، 22-32 سطر (13/6×20/4 )، اندازه: 18×26سم [ف: 19 - 111]
at-ta‘ālīm
مختصری است مشتمل بر تعالیم و مقالاتی به شرح مذکور در ذیل، و این نسخه که صدراً و ذیلاً ناقص است از ابتدای مقاله دوم از تعلیم اول شروع و به اواسط تعلیم چهارم ختم می کند:
تعلیم 1. در هشت «مقاله»: 1) ...، 2) تعریف مزاج، 3) الاخلاط، 4) الاعضا، 5) الارواح، 6) فیما یظهر عن القوی، 7) القوی علی ما قرره الاطبا؛ 8) فیما یلحق بالامور الطبیعیة و یسمی توابعها؛ تعلیم 2. الاحوال، مشتمل بر «مقدمه» و سه «مقاله»: فی المرض، المرض المرکب، امراض الشعر؛ تعلیم 3. الاسباب، در «جمله »ای و سه «مقاله»: مقاله 1) الضروریه، شامل شش «باب» مختصر:الف- فی الهواء، ب- فی الحرکة و السکون، ج- فی النوم و الیقظه، د- فی العوارض، ه - فیما یوکل و یشرب، ز- فی الاحتباس و الاستفراغ، مقاله 2) الاسباب الغیر الضروریه؛ تعلیم 4. الاعراض، مشتمل بر سه «مقاله»: مقاله 1) در هفت «باب»: قول کلی فی العلامات، فی دلائل الامزجة، فی دلائل الامتلاء، فی علامات السدة، فی علامات الریاح، فی علامات الورم؛ مقاله 2) پنج «باب»: باب اول- فی النبض، در پنج «فصل» (شاید چهار فصل): الف- قول کلی، ب- فی اصناف النبض، ج- فی اسباب النبض، د- فی اصناف النبض بحسب الاسباب اللازمه، ه - (این فصل بدون این که مطلب قطع شده باشد در نسخه موجود نیست)، باب دوم- فی البول، در هشت «فصل»: قول کلی، فی اللون، فی القوام، فی الرایحه، فی الزبد، فی الرسوب، فی اجناس البول، عنوان این فصل را کاتب ننوشته است. (غلامعلی عرفانیان)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23067
آغاز: محاط الرابع و للرابع و هو النار مقعر الفلک الاول؛ انجام: کنسبة الخمسة الی الاربعة
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج، 52گ، 14 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 19 - 115]
ta‘bīr-e ebn-e sīrīn (mx.)
[دنا ۲۴/۳]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1430/3
آغاز: فصل اول: در باب خواب راست و دروغ، بدانکه خواب راست بر سه گونه
خط:نستعلیق،کا:حاج ابراهیم بن ملاعبدالرسول حسینی،تا:1235ق؛ 7گ (141-147 )، اندازه: 17/5×23سم [نسخه پژوهی: 3 - 148]
ta‘bīrāt-e šo‘arā
در وصف زلف و چشم و مژگان و جبین.
[دنا 24/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 66/4
بی کا، تا: پایان صفر 1263ق، جا: زنجان؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 40ص (436-475)، 13-17 سطر (7×13 )، اندازه:13×22سم [سنا:ف: 1 - 36]
» تعبیر الرؤیا ← تعبیر الرؤیا
» تعبیر الرؤیا ← ایقاظ النائمین» تعبیر الرؤیا ← تفسیر الرؤیا
» تعبیر الرؤیا ← ایقاظ النائمین
ta‘bīr-ur ru’yā = tafsīr-ul aḥlām = tafsīr-ul manāmāt
ابن سیرین، محمد بن سیرین، 33 - 110 قمری
ebn-e sīrīn, mohammad ebn-e sīrīn (654 - 729)
رساله ای است منسوب به ابن سیرین در خواب گزاری در بیست و پنج باب (و برخی دوازده) که برخی ابواب آن عبارت است:
آغاز: فهذا کتاب جلیل فی تعبیر الرویا ینسب الی الامام محمد بن سیرین رحمه اﷲ تعالی مشتمل علی خمسة و عشرین بابا ...
انجام:و هذا آخر ما یسر اﷲ من جمیع المقول من الرویا الصحیحه عن سیدی الامام محمد بن سیرین ...
چاپ: مصر، مطبوعات شرف، 62ص، 1298-1303-1305ق؛ مطبوعات محمد مصطفی، 1301ق؛ مطبوعات عبد الرزاق، 1304ق.
[الذریعه 208/4؛ ریحانة الادب 580/7؛ معجم المطبوعات 126/1؛ دنا 24/3 (8 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - تعبیر الرؤیا (ترجمه) = تعبیرنامه؛ موصلی، علی بن عبداﷲ
بندی از تفسیر منامات اوست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 961ق؛ جلد: تیماج عنابی، 3گ، اندازه: 13/5×19سم [ف: 1 - 498]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 443/5
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 60]
آغاز: انتخبه محمد ابن سیرین رحمه اﷲ من کتب دانیال النبی (علیه السلام) و من کتب المعبرین المتقدمین و المتاخرین انتخابا بینا واضحا مختصرا
در 59 باب ؛ خط: نسخ، کا: ملا ابراهیم بن ملاحسن عراقی، تا: دوشنبه13 شعبان 1197ق؛اندازه: 14×18/5سم [نسخهپژوهی: 2-129]
آغاز: الباب الاول فی رؤیا العلویات من السماء و ما فیها و البرق و الرعد و المطر؛ انجام: الثلاثون صحته علی کل حین و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، کا: علی بن حسین بروجردی، تا: 1233ق، جا: یزد؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج، 5گ، 18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 466]
خط: نسخ، کا: درویش دفاعی، تا: 1262ق [الفبائی: - 138]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن آقا رضا گلپایگانی، تا: 5 جمادی الاول 1296ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (176پ- 200ر)، اندازه: 17×22/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 188]
آغاز: بسمله، و به ثقتی، الحمدﷲ و بعد فهذا کتاب؛ انجام: لا ینتفع به ایضا الباب الخامس فی تاویل
شامل 22 باب؛ خط: نسخ، کا: احمد صفائی خوانساری، تا: 1303ق؛ اهدایی: رهبری، 1373 [رایانه]
آغاز: الحمدﷲ ... نبذة فی تفسیر الاحلام و الرؤیا مرویة عن ابن سیرین و هی مبنیة علی اربعة و عشرین باباً الباب الاول فی رؤیا السماء و القمر و الکواکب و الجنة و النار؛ انجام: فکل دارجه سنه و ان کان السلم قصیراً فکل درجه عشر سنین و ان کان السلم مجهولة فکل سلم باربعین و اﷲ اعلم بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، اندازه: 16×21سم [ف: 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 95؟؛ جلد: شمیز سبز کوچکتر از کتاب، 45گ، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 98]
ta‘bīr-ur ru’yā = manāmīya = ta’wīl-ur ru’yā
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
به نام های «تاویل الرؤیا »، «فی الرؤیا» و «منامیه» نیز خوانده شده است و در آن از قوا و حالات نفسانی و افعال متخیله، و خواب دیدن و اختصاص آن به انسان، رؤیای صادقه و عقیده ارسطو در این باب و بیان اقسام خواب ها و کیفیت تعبیر بحث می کند و مشتمل بر یک «مقدمه» و 129 «فصل» می باشد.
آغاز: بسمله، و به نستعین و علیه التوکل قال الشیخ الرئیس ابوعلی ... الاودیة التی استمدت الامواه من العیون و انصبت فی البحر فلیس لان البحر لاماء فیه او لانه ناقص فی معناه فیزداد بها کمالا انجام: لیکون عونا لمن یرید استخراج الرؤیا الغریبة الخفیة بتوسطها و اذ قد وفینا بما وعدنا فلنختم الکتاب علی اسم اﷲ تعالی واهب العقل و الحیاة تم الکتاب بحمد اﷲ و حسن توفیقه و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین چاپ: بخشی از این رساله در سال 1316 به وسیله آقای علی اکبر شهابی به فارسی ترجمه و چاپ شده است
[الذریعة 207/4؛ فهرست مصنفات ابن سینا از مهدوی ص 57-59؛ مکتبة امیرالمومنین 229/1؛ دنا 24/3 (17 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث نازیبا، کا: رشیدی، تا: رمضان 715ق، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 33گ، 32 سطر (12×17 )، اندازه: 15×23سم [ف: 2 - 714]
کا: محمد بن عنایة اﷲ، تا: 973ق، 42گ [نشریه: 5 - 336]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمدامین بن محمود دستجردانی، تا: اواخر صفر 993ق؛ تملک: «حاج محمد نصیری» ؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قرمز، 87گ، 17 سطر، اندازه: 9/5×18سم [ف: 2 - 18]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: کاغذ مغزی میشن سیاه، اندازه: 11/8×17/6سم [ف: 7 - 447]
آغاز: برابر؛ انجام: فی اشیاء آخر و السلام من اتبع الهدی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 28ص (275-302 )، 19 سطر، قطع: بیاض رقعی[ف: 984 - 10]
نسخه اصل: بادلیان Ind. inst. Arahb M. S. 20 ؛ خط: نستعلیق، کا: میرعلی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثانی 1085ق، 23 سطر چلیپا [فیلمها ف: 1 - 562]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید محمد عقیلی استرابادی، تا: ذیحجه 1127ق؛ واقف: زین العابدین، 1166ق ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد، 88گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 66]
آغاز: بسمله. کتاب تعبیر الرؤیا لابن سینا و هو مبوب علی احدعشر بابا؛ انجام: و الخلاص من الحبس خلاص من شدة و اﷲ اعلم بحقایق الامورخط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبدالعظیم بیدگلی، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره شکری و نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه خاکستری، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 337]
آغاز و انجام: برابر
خط:شکسته،نستعلیق،بی کا،تا:سه شنبه 29 ربیع الاول 1218ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 70گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2-949]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق؛ جلد: چرم سبز، 18گ (158پ-175پ)، 33 سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [مؤید: 3 - 637]
آغاز: بسمله، قال الشیخ الرئیس ابو علی؛ انجام: عن الامام الانزاع البطلینا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1313ق [الفبائی:- 129]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ، کا: محمد تقی حسینی، تا: 1321ق، استکتاب از ریحان اﷲ موسوی؛ در برگ اول اسم سید محمد باقر بروجردی ؛ جلد: چرم زرد، 84گ، 12 سطر، اندازه: 17×21/5سم [مؤید: 1-235]
آغاز: بسم اﷲ و به اعتمادی و علیه اتکالی قال الشیخ؛ انجام: برابر کا: سید احمد بن محمد رضا صفائی خوانساری، تا: 1348ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 58گ، 20 سطر، قطع: جیبی [اهدائی ف: 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: حیدر بن علی، جلال الدین محمد بن حبیب اﷲ با مهر بیضوی وی که نسخه را پدرش به او هدیه کرده است، مرتضی بن محمد حسینی؛ جلد: تیماج یشمی، 83گ، 19 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 36 - 198]
بی کا، بی تا؛ جلد: میشن سیاه، 17 سطر [ف: 9 - 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی، رضا، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی،جلد:مقوا،19ص،23سطر، اندازه: 26×43سم [الفبائی:129]
آغاز: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ شماره 9020؛ 128گ، 10 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 2 - 478]
ta‘bīr-ur ru’yā = an-nāmaj fī ta‘bīr-ir ru’yā
؟ نمیری، ابراهیم بن یحیی، - 693 ؟ قمری
(1294 -) nomayrī, ebrāhīm ebn-e yahyā
در خوابگزاری، نخست 14 «مقاله» است در کلیات، چهاردهم آن در خوابگزاران نامور، که صد تن اند، در 15 «طبقه». سپس خوابگزاری است به ترتیب حروف تهجی، هر حرف در یک «باب» از الف تا واو و کاتب می گوید در حرف «ها» و «یا» چیزی نیافتم.در آن از خوابگزاران نامدار پیش از خود مانند ابن سیرین و از جاماسب فرزانه ایرانی نام برده است. این جز «درة الاحکام فی تعبیر المنامة» است. (احمد منزوی)
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل النوم راحة للاجساد ... قال ابوطاهر ابراهیم بن یحیی بن عنامم ... لما رأیت کثیرآ من المعبوین المؤلفین الکتب
انجام: حرف الها «الهواتر» و لم اجد فی حرف ... شیا و لا فی الیاء.
[دبا 364/4 ابن غنام؛ بغدادی، ایضاح 514/2 «المعلم علی ... »، 455 «درة الاحلام »؛ برلین ش 4265؛ پاریس ش 2750 و 2751؛ ریو ش 232/3]
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش 422 ؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ مهر: «عنایت خان شاه جهان» (گرد)؛ 272گ، 19 سطر [عکسی ف: 2 - 260]
آغاز: برابر؛ انجام: نهی الیهود عن الصید یوم السبت خط: نسخ، بی کا، تا: 1000ق؛ افتادگی: انجام [الفبائی: 129]
خط: ثلث کهن و نسخ، بی کا، تا: 12 ذیحجه 1289ق؛ کاغذ: استنبولی [نشریه: 2 - 145]
ta‘bīr-ur ru’yā
نظر بن یعقوب
nazar ebn-e ya‘qūb
کتاب ناشناسی است در تعبیر و تفسیر خواب، به ترتیب حروف تهجی در ابواب مختلف، با نقل روایات مختلف از حضرت محمد (صلی الله علیه و اله) و برخی از صحابه و تابعین و ذکر گفته های دانیال و ابن سیرین. در ابتدای کتاب مقاله هایی در تبیین مسائلی همچون: آداب نائم، کیفیت رویا، اقسام رویا، اوقات رؤیا، در ماه ها و روزهای رویا، ذکر نام برخی از مشاهیر تعبیرکنندگان در 15 طبقه، و در خاتمه کتاب نیز تعبیر صنایع و حرفه ها و مشاغل مختلف در رؤیا، جداگانه به ترتیب حروف تهجی، نگاشته شده است. در برگ دوم نسخه، این کتاب به ابن سیرین نسبت داده شده که پس از مطابقت آن با کتاب های ابن سیرین در تعبیر خواب، مشخص گردید که این کتاب مشتمل بر نقل گفته هایی از ابن سیرین است. با توجه به عبارت «قال نظر بن یعقوب قد ضمن الحسن بن الحسین الخلال کتاب المرحم بطبقات المعبرین ... و جعلتم خمسه عشر طبقه ... و الغیت ذکر المعبر ...» در برگ 7، سطر 11 کتاب، احتمال دارد مؤلف این کتاب «نظر بن یعقوب» باشد.
[دنا 25/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3587
آغاز: الرویا لیلین علیها ولده عتاب و کان کذلک لان اباه قد توفی و الرویا تخرج الی النبی او النظر و الشقیق ... المقاله الثالثه فی آداب النائم ؛. انجام: باب حرف الدال، الدلال فی المنام قواد فان لم یشتر سلعه ... لقول النبی (صلی الله علیه و اله) و من اطعم مسکینا فکانما.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر یا: « باقر العلوم من آل الرسول1216» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سیاه،173گ، 19 سطر (9×15 )، اندازه: 15×20سم [ف: 16 - 156]
ta‘bīr-ur ru’yā
غیر همانند:
در سه بیت ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 725ق [ف: 5 - 391]
آغاز: الحمدﷲ القدیم الازلی ×× سبحانه من ملک لم یزلی ... و بعد فالتعبیر للاحلام ×× من انفع العلوم للانام ... الباب الاول فی ایضاح ما یحدث فی النوم؛ انجام: در «باب الخامس و الخمسون فی النوادر»: وعدها الف تلتها اربعة ×× من المئین فی الحساب مودعة
در پنجاه و پنج باب به نظم عربی، در 1400 بیت؛ خط: نسخ،
بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن یشمی، 54گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×20/8سم [ف: 1 - 106]
آغاز: بمسله وجدت من سواد بابویه ماصورته: تاویل الایام لمن یعبر الرویا. عن جعفر بن محمد الصادق علیهما السلام قال الیوم الاول یصح فیه منام؛ انجام: التاسع و العشرین لا تاویل له. الثلثون صحیحة.
نوشته مختصری است منقول از بابویه. در این نوشته ایامی که خواب دیدن در آنها خوب و بد یا درست و نادرست است بیان می شود ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: سه شنبه 29 ربیع الاول 822ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا، 305ص، 20و 21 سطر، اندازه: 14×18سم [ف: 9 - 127]
آغاز: ... البول فی المنام مال حرام و من رای انه حاقن غضب علی ا مرأته و ان بال دوداً و ان وجد؛ انجام: الموت علی وجوه کثیرة منها انه نقص فی الدین قوله تعالی انک لا تسمع الموتی ...
تعبیر خوابی است موجز و مختصر که به ترتیب الفبائی تنظیم گردیده است. این کتاب غیر از تعبیر خواب نابلسی و ابن سیرین می باشد. نسخه حاضر از حرف باء تا حرف میم را شامل است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح ؛ فاقد جلد، 82گ، 19 سطر (12/5×20 )، اندازه: 17/5×25/5سم [ف: 2 - 125]
آغاز: بسمله، فاذا رای الانسان فی منامه کان فی ماء؛ انجام: یدل علی کثره الطافه. تمت هذه الکتاب تعبیر نامه
بندهای این رساله با حروف ابتث (نه ابجد) با رنگ سرخ مرتب شده است ؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جا: غرب ایران ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی نخودی، جلد: چرم مشکی، 1ص (34ر )، 15 سطر (10/5×15 )، اندازه: 15×21/3سم [ف: 17 - 61]
آغاز: بسمله. فی تفسیر الرؤیا عن ابن سیرین رحمه اﷲ و هی اربعة و عشرون بابا. الباب الاول فی السماء و القمر و الکواکب و الجنة و النار. الباب الثانی فی البرق و الرعد و الریح و العاصف و المطر؛ انجام: من رای انه یأکل رأساً یستغنی عاجلا. هذا ما وجدته من تعبیر المنامات لابن سیرین.
خوابنامه ای است به روایت از ابن سیرین در بیست و چهار باب.
فهرست در آغاز آمده است ؛ خط: نستعلیق بد، کا: محمدرضا حر، تا: 1096ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، اندازه جلد: بیاضی، 8ص (72-79)، اندازه: 14/5×25سم [ف: 13 - 100]
احادیث مختارة فی تعبیر الرویا رویت عن طریق الحسین بن احمد بن هلال عن یاسر الخادم عن الامام الرضا علیه السلام؛ کا: جعفر بن احمد آل ماجد بلادی بحرانی، تا: 2 جمادی الاول 1288ق [دلیل المخطوطات: 1 - 284]
آغاز: من الفال الحسن أن تسمع من الالفاظ عند من یقص علیک الرؤیا مثل حسن و حسین و نعم و بشر و مبشر؛ انجام: فهذه مکاتبة فی اصول الرؤیا و عبارت های فهمها و أحسن حفظها و واظب علی درسها و حسن عبارتها.
چیزهایی که انسان در خواب می بیند، در این کتاب به ترتیب موضوعات مرتب شده با تفسیر مختصر از آنها و گاهی شواهدی از برای تعبیرهای خود از آیات و روایات اهل سنت نیز می آورد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم و نفیس ؛ جلد: تیماج مشکی، 134گ، 11 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 12 - 95]
ta‘bīr-ur ru’yā
رساله متوسطی است در تعبیر خواب مشتمل بر یک «مقدمه» و چهل و هفت «باب»: المقدمة: فی الاستدلال علی صحة هذه العلم و القوانین الکلیة و اداب المعبر، در هجده «فصل »؛ باب 1. تأویل رؤیة الرب تبارک و تعالی؛ 2. تأویل رؤیة الملائکة علیهم السلام؛ 3. رؤیة الانبیاء علیهم السلام؛ 4. رؤیة الصحابة رضوان اﷲ تعالی علیهم اجمعین؛ 5. رؤیة قراة القرآن؛ 6. رؤیة السلام و المصافحة؛ 7. رؤیة انواع الطهارة؛ 8. رؤیة الاذان و الاقامة؛ 9. رؤیة الصلوة و السجود لغیر اﷲ؛ 10. رؤیة المسجد و ما یتصل به؛ 11. رؤیة الصیام و الزکوة؛ 12. رؤیة الحج و العمر و توابعهما؛ 13. رؤیة الناس؛ 14. رؤیة اعضاء الانسان؛ 15. رؤیة الاشیاء الخارجة من الانسان و من الحیوان؛ 16. رؤیة الامراض و العاهات؛ 17. انواع المعالجات؛ 18. الاطعمة و الاشربة و ما یتصل بهما؛ 19. الضیافات و اصوات الملاهی و النرد؛ 20. الملبوسات و المفروشات و نحوها؛ 21. رؤیة السلاطین و القضات؛ 22. رؤیة الاسلحة و الحروب؛ 23. رؤیة البهائم؛ 24. رریة الوحوش؛ 25. رؤیةالسباع الضارة و الهوام؛ 26. رؤیة الطیور و الحیوانات العائیة و الة الصید؛ 27. رؤیة الحیات و العقارب؛ 28. النکاح و الطلاق و الفروج و الحیض؛ 29. الاالات و ادوات المراکب؛ 30. رؤیة الجواهر و الحی و الذهب و الفضة و المعادن؛ 31. رؤیة الحرف و الصناعة؛ 32. رؤیة الری و الشبع و العطش و الجوع و الیقظة؛ 33. رؤیة السماء و الارض و الشمس و القمر و النجوم و الرعد و الامطار و اللیل و النهار؛ 34. رؤیة الارض و ما یتصل بها من المساکن؛ 35. رریة البحر و ما یتصل بها؛ 36. الاشجار و الاثمار؛ 37. رؤیة الزروع و الحبوب و الریاحیم و الخضروات و البقول و نحوها؛ 38. رؤیة النار و ادواتها و النور؛ 39. رؤیة القلم و الدوات و الکتب؛ 40. رؤیة الصعود و الهبوط و الاسفار؛ 41. المعاملات؛ 42. البغض و العدواة و المخاصمات؛ 43. رؤیة الموت و الموتی؛ 44. رؤیة الجن و الشیاطین؛ 45. رؤیة الحساب و ما یتبعها؛ 46. رؤیة جهنم؛ 47. رؤیة الجنة و نعمیها و جزئیات شذت عن الابواب.
آغاز: بسمله و به نستعین. ذکراﷲ اعلی و بالتقدیم اولی و به العون فی کل باب و هذه ترجمة الابواب الباب الاول: فی تأویل رؤیة الرب تبارک و تعالی
چاپ: بولاق، در حاشیه تعطیر الانام فی تفسیر الاحکام للنابلسی، 1284ق
آغاز: برابر؛ انجام: فان رأی الملائکة یسلمون و هو فیها یرد السلام علیهم صبر علی امر ینال به.
در فهرست با عنوان «منتخب الکلام فی تفسیر الاحلام» آمده و از ابن سیرین دانسته شده که نمونه ای در مجلس و فیضیه دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 50گ، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 8 - 4592]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا تسیء ظنک به لصغر حجمه فان علمه کثیر و لعل کثیراً من المطولات تخلو عما اودعته یوفقنا و ایاک بمنه و کرمه
کامل ؛ خط: نسخ و تحریری، کا: احمد بن محمد بردرشتی بانوی از قصبات سنندج، تا: چهارشنبه 6 محرم 1251ق، جا: سنندج (قصبه )، برای ملا علی؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «یا علی ادرکنی» (بیضی )؛ زیر بعضی از کلمات معنای فارسی آنها نوشته شده؛ خریداری از احمد عبداللهی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: چرم قهوه ای، 44گ، اندازه: 15/5×22/4سم [ف: 29/1 - 569]
آغاز: برابر
در 47 باب ؛ بی کا، بی تا؛ 56گ (110-165 )، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 155]
ta‘bīr-ur ru’yā li-yūsuf
آقکرمانی، محمد بن مصطفی، - 1174 قمری
(1761 -) āqkermānī, mohammad ebn-e mostafā
رساله ای مختصر در تعبیر خواب ها و رؤیاها که از حضرت یوسف نقل شده و به او منسوب شده است؛ در دوازده «باب»: 1. رؤیة نور اﷲ؛ 2. رؤیة الذهب و الفضة ...؛ 3. رؤیة الاثمار؛ 4. رؤیة العسل و السکر؛ ... 11. رؤیة الطیور؛ 12. رؤیة الماء و السفینة.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2437/2
آغاز: بسمله ان هذه النسخة الشریفة تعبیر یوسف علیه السلام و اقتصر العلماء رضی اﷲ عنهم اجمعین باثنی عشر باباً لیکون سهلاً الباب الاول، فی رویة نور اﷲ و الاذان و الاقامة؛ انجام: فان رای رویة الرعد خوف شدید کما قال الشاعر ان البرق مطویها فراها لما یرجوا لوصول الحد وفرحاً فان رای یبول فی المسجد فان امرته یتولد غلاماً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ، 18 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 456]
» تعبیر الرؤیا و المنامات ← مجمع الأنوار
ta‘bīr-uṭ ṭarīqat-il xalwatīya
علوی شریف، علی ق، ۱۱ قمری
‘alavī šarīf, ‘alī ( - 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9376/3
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة و السلام علی نبیه و آله اجمعین اما بعد اما بوندن صکره انسان ایکی نور دن مرکب؛ انجام: حاصل اولور وقار و طلو و بوز طریقتده صور و قلغنه دلالت ایدر، تمت الرسالة. انجامه: تمت الرسالة شریفة فی تعبیر الطریقة الخلوتیة العلیة للشیخ الکامل المکمل العلی العلوی.
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم، تا: 1085ق؛ جلد: تیماج، 5گ (46پ - 50 ر )، 23 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 30 - 98]
ta‘bīr-ul qādirī
دینوری، نصر بن یعقوب ۴ق، قمری
dīnvarī, nasr ebn-e ya‘qūb ( - 10c)
اهداء به: قادر باﷲ عباسی ( 381-422ق )
تاریخ تألیف: 397ق
تعبیرنامه دینوری در دو «بخش» تدوین شده است: نخست 15 مقاله درباره آداب خواب و ماهیت خواب و کیفیت رؤیا و اقسام رؤیا و ... به عنوان پیش درآمد ذکر شده و پس از آن 30 «فصل» در تعبیر رؤیا و خوابگزاری آمده است. هر یک از این فصول هم چندین باب دارد. نسخ موجود فقط بخش ابتدایی کتاب (اصول علم خوابگزاری) را دارد که عناوین آن در پانزده «مقاله» است: 1. ذکر النایم؛ 2. ذکر النیام لتکون رؤیا صالحة صادقة؛ 3. ذکر کیفیة الرؤیا؛ 4. ذکر ملک الرؤیا؛ 5. ذکر ماهیة الرؤیا؛ 6. ذکر اصناف الرؤیا الصحیحة؛ 7. ذکر اصناف الرؤیا الباطلة؛ 8. ذکر اوقات یصح ما یری فیها او یبطل او یسرع او یبطی؛ 9. ذکر الازمنة التی تقوی فیها الرؤیا او تضعف او تنفع او تضر؛ 10. ذکر مائیة التعبیر؛ 11. ذکر ادب القاص لرؤیاه؛ 12. ذکر آداب المعبر؛ 13. ذکر ما یتفال به عند قص الرؤیا؛ 14. ذکر الایام السبعة التی یسأل فیها عن الرؤیا؛ 15. ذکر المتخیرین من طبقات مشاهیر المعبرین و هم مائة رجل و خمسة عشر طبقة. (حکیم) در آن می گوید معبران هفت هزار و پانصد تن بوده و صاحب
طبقات ششصد کس از ایشان برگزید و به پانزده گروه مرتب کرد.
آغاز: ذکر المقالات الخمسة عشر المنقولة من کتاب القادری الذی ضمنتها اهل هذه الصناعة فواتح مصنفاتهم و مبادی مرلفاتهم. المقالة الاولی فی ذکر النوم ...
[دنا 26/3 (1 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: و الطبقة الخامس عشر. من اصحاب الفراسة سعید بن سنان و اباس بن معویة و جندل بن الحکم و معویة بن کلثوم فهذه اسماؤهم و اﷲ سبحانه اعلم
کامل ؛ خط: نسخ، کا: علی بن ابی بکر بن محمد، تا: دهه آخر جمادی الاول 749ق؛ مصحح، با علامت بلاغ ؛ تملک: ابرهیم بن احمد سینوی مولداً در غره محرم 999ق با مهر «العبد المذنب ابراهیم بن احمد» (بادامی شکل)؛ دارای چندین تاریخ وفات: وفات استادش شمس الدین خلیفه بن عبدالرحمن فقیه در پنج شنبه اول صفر 957ق که او قصبه سینوی مدفون است، پسرم شیخ قرط در یک شنبه 12 ربیع الاول 997ق، محمود خلیفه در روز جمعه 20 شوال 997ق، وفات مادر او در 26 شوال 986ق در شهر برغمه، وفات سعید شهید حیدر چلبی بن شیخ عبداﷲ افندی مشهور به مفسر شیخ زاده در 7 شوال سال 1000ق، وفات فرزندش عبداﷲ چلبی در 1003ق، وفات مرحوم معصوم سعید شهید ابوالمعالی بن محمد تعلیقی در پنج شنبه 5 ذیقعده سال 1000ق؛ حاجی محمد امین ولد مرحوم حاجی مصطفی در سال 1299 ق ورقه ای را در این برگ چسبانده که شامل روایتی از پیامبر اسلام (صلی الله علیه و اله) درباره آفرینش فرشته خواب است، با مهر «محمد شفیع محمد امین 1277» (بیضی) ؛ کاغذ: نخودی و گل بهی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (183پ-188پ )، 27 سطر (12×17/5 )، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 29/1 - 41]
آغاز: برابر؛ انجام: و الطبقة الحادیة عشر من مشرکی العرب: ابوطالب و ابوجهل بن هشام ... و عمرو بن عبدود.
نسخه پانزده مقالت دارد؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن احمد بن محمد لخمی اندلسی اشبیلی، بی تا؛ افتادگی: انجام (از پایان مقاله پانزدهم که پانزده طبقه معبران را دارا بوده تنها یازده طبقه به جای مانده و چند سطر از پایان کتاب افتاده است)؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ عهد صفوی، 8گ (81پ -88پ )، 20 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 3 - 447]
» تعبیر خواب ← تعبیر الرؤیا
» تعبیر خواب ← خواب نامه
ta‘bīr-e xāb = xāb-nāme
ابن سیرین، محمد بن سیرین، 33 - 110 قمری
ebn-e sīrīn, mohammad ebn-e sīrīn (654 - 729)
رساله متوسطی است در تعبیر خواب در 59 «فصل» (نسخه های در تعداد فصول و یا ابواب همانند نیست) که بیشتر به نقل از ابن سیرین تنظیم شده است.
چاپ: طهران، سنگی، 1356ق ،. رقعی، 50ص (صص1-50)
[دنا 26/3 (7 نسخه)]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی خلق الانسان علمه البیان ... هذا کتاب التعبیر من تألیف محمد بن سیرین رحمة اﷲ علیه خط: نستعلیق، کا: محمدمومن دامغانی، تا: 23 ربیع الاول1180ق؛ افتادگی: وسط؛ 75گ، 14 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 950]
آغاز: و خواب و ی را اصلی نیست؛ انجام: موجود: و از وی همی خورد دلیل کند
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]
آغاز: هذا کتاب تعبیر ابن سیرین مأته باب، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، باب اول در دانستن علم خواب؛ انجام: چنانکه خواب یوسف علیه السلام و باقی مؤمنان راست آمده هرگاه با شرط و شروط های که گفته شد بجا آورد تخلف نخواهد نمود تمت شد در روز دوشنبه چهارم شهر محرم الحرام 1240 دارای نود و نه باب در تعبیر خواب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: چرمی نرم سیاه، 110گ، 15سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 274]
آغاز: باب 27 اندر دیدن جوراب و نعلین و کفش و موزه و کمر و انگشتر؛ انجام: سه بار بخواند وبخود بدمد که از شر خواب محفوظ باشد تمت
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد حسن خراسانی، تا: 14 ربیع الثانی 1258ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 93گ، 13 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 2 - 950]
آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد چنین گوید محرر این فصل و مقرر این اصول عبداﷲ بن سیرین مشهور به ابن سیرین احسن اﷲ احواله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 رجب 1273ق؛ افتادگی: وسط؛ 64گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 950]
آغاز: هذا کتاب خاب نامه (=خواب نامه) بسمله و به نستعین، سپاس بی قیاس و شکر بلاغت اساس؛ انجام: و صلی اﷲ علی
سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین
حاوی یک مقدمه و صد باب و یک خاتمه در خواب و تعبیر انواع و اقسام خوابهاست مقدمه آن: در سبب حدوث خواب ها، خاتمه آن در تعبیر خوابهاست از مقدمه کتاب بر می آمد که جمع آورنده کتاب باید کس دیگر غیر از محمد بن سیرین و ابراهیم بن عبداﷲ کرمانی باشد و او از قول این دو کتاب را فراهم آورده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ساغری، سیاه با ترنج، 119گ، 14 سطر (11/5×15/5 )، اندازه: 17/5×23سم [ف: 4 - 361]
آغاز: بسمله باب اول در بیان دیدن خواب خدا تبارک و تعالی و جل شأنه و اعلم احسانه و جناب سید المرسلین و سایر ائمه اطهار خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 10گ (57-66 )، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 950]
آغاز: انتخابیست که محمد بن سیرین کرده و برگزیده است از کتاب دانیال و از کتاب یوسف النبی و کتاب جعفر بن صادق و از دیگر کتاب معبران پیشین؛ انجام:و اگر خوکی بیند که با وی به یک چشمه آب خورد جماع همی کند این کس بنده بود و این علم به الصواب تمام شد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: گالینگور سبز، 61گ (6پ-66ر )، 17 سطر، اندازه: 19×23/5سم [ف: 37 - 23]
ta‘bīr-e xāb
جعفر بن محمد (ع )، امام ششم، 80 - 148 قمری
ja‘far ebn-e mohammad, emām-e šešom (700 - 766)
رساله مختصری است در تعبیر خواب در 38 فصل (برخی 53 «باب» و برخی 36 باب و نسخه ها همانند نیست) به نقل از امام صادق علیه السلام. متن عربی این نوشته در مجلس (127/9) آمده است. سپس اقسام چهارگانه خواب بیان شده است. آنگاه فصول سی و هشتگانه رساله عبارت است: 1. ؟؛ 2. خواب دیدن مرده؛ 3. خواب دیدن زنده؛ 4. خواب پیامبران دیدن؛ 5. خواب فرشتگان دیدن؛ 8. دیدن صید؛ 21. دیدن گاو؛ 25. دیدن کودک؛ 30. بلند شده آسمان؛ 35. سخن گفتن با اهل علم؛ 36. خواب زاهد شدن؛ 37. خواب دیوانه شدن؛ 38. خواب نماز کردن.
[دنا 26/3 (7 نسخه)]
آغاز: روزی کن و اگر بدست شتر آن ازمن بازداری؛ انجام: حال مهتر خانه نیکو کرد و روزی حلال بیابد و اﷲ اعلم خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 13ق [رایانه]
آغاز: مرویست هر کس خواب بیند بشمارد که چند ماهست؛ انجام: 30 ماه درست است آنچه دیده
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 11 ذیقعده 1252ق؛ کاغذ فرنگی و فستقی ؛ جلد: تیماج عنابی، اندازه: 13/5×22/5سم [ف: 1 - 535]
آغاز: بدانکه خواب بر چهار قسم است: اول خیالی. دوم غذائی.
سیم آشفته. چهارم حقیقت. اما بدانکه خواب خیالی آن است که سخن بسیار گفته باشد آن مقدار او را خواب گیرد. خواب غذائی آن است که؛ انجام: نماز کردن گنج یافتن بود و حج گذاردن کعبه در خواب دیدن فرح و شادی بود تمت الکتاب بعون الملک الوهاب.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 5 جمادی الاول 1253ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1496]
آغاز: این چند کلمه در تعبیر خواب از [ابو] عبداﷲ جعفر بن محمد صادق علیه السلام روایت کرده اند اگر کسی را مطلوب نباشد؛ انجام: اگر بیند که مفلوج شده است مال یابد و اگر در خواب بیند که گیاه می خورد و بهره مند شود فصل سی و هشتم اگر بخواب بیند نماز می کرد فرصت یابد و فراخی روزی یابد و اﷲ اعلم بالصواب
خط: تحریری، کا: عیسی بن مرتضی موسوی بحرانی، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 8گ (1پ-8پ)، 11 سطر (6/5×10 و 8×11/3)، اندازه: 11×15/4سم [رایانه]
آغاز: از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام نقل است هر شب ... خواب ببیند حکمش بر چه منوال باشد شب اول ودوم دروغ است شب سوم؛ انجام: هدهد درخواب دیدن نحس مردان را زن و زن را شوهر باشد تمت
خط:نستعلیق،کا:محمد جعفر بن محمدکاظم،تا: 30 صفر 1300ق؛ جلد: مقوا، 12گ، 17 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 1 - 454]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 1ص (209 )، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 532]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (216 - 221)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 532]
آغاز: این چند کلمه درتعبیر خواب از اباعبداﷲ جعفر بن محمد صادق علیه السلام روایت کرده اند که اگر کتب مطول نباشد از فصل ... شوند بلکه بسیار خواب در این؛ انجام: فصل 38 اگر ببیند که نماز می گذارد نعمت یابد وفراخ روزی شود
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد عارف، تا: ذیحجه، جا: شاه جهان آباد؛ مهر: «محمدتقی بن لطف اﷲ» (بیضی )؛ جلد: مقوا، 5گ، 17 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف مخ: 1 - 455]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ ... قال رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) القو؛ انجام: بهذه الحرکه و امددنا با الیقین. (کذا) خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
ta‘bīr-e xāb
علوی حسینی، محمد بن مکارم، ق7 قمری
‘alavī hoseynī, mohammad ebn-e makārem ( - 13c)
رساله کوتاهی است در پانزده «باب » .
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2358/5
آغاز: بسمله، حمدله بدانکه تعبیر خواب علم شریف است که حضرت یوسف علیه السلام را خبر آورده مؤمنون را احوال غیب معلوم می شود؛ انجام: اگر کسی نوع نقاره در خواب بیند از پادشاه انعام و دولت یابد.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 12 سطر، اندازه: 10/5×14/5سم [ف: 5- 706]
ta‘bīr-e xāb
رامی، حسن بن محمد، - 795 قمری
rāmī, hasan ebn-e mohammad ( - 1393)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8291
آغاز: بسمله ... الحمدﷲ حمده و الصلوة؛ انجام: برادر یا قوم برادر فوت شود ... سنه 986 و اﷲ ولی التوفیق
از شرف رامی منجم؛ خط: نستعلیق، کا: تاج الدین صاعد، تا: 986ق، جا: اصفهان [الفبائی: - 129]
ta‘bīr-e xāb
هروی، محمد بن محمد، ق9 قمری
heravī, mohammad ebn-e mohammad ( - 15c)
رساله ای است مختصر در تعبیر خواب با استفاده از گفته های امام صادق و امام رضا علیهما السلام و بزرگان همچون سید حسین اخلاطی و ابوسعید بن ابوالخیر خراسانی و شیخ نجم الدین عبدالمجید مغربی تبریزی و شیخ برهان الدین علی بن یوسف کرکهری و شیخ جلال الدین محمود شبستری، به ترتیب ایام و با استفاده ازآیات قرآنی.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد بر ارباب اولوالالباب پوشیده نماند که اکابر اولیاء رسایل و کتب ...
[الذریعة 211/26؛ دنا 26/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2283/7 و 2194/7
آغاز: برابر؛ انجام: جماعتی خواهند که اورا ازآن امر منع کنند سخن ایشان مسموع نگردد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (251ر-256ر )، 13 سطر، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی: 1 - 390] و [عکسی ف: 6 - 246]
ta‘bīr-e xāb = ta‘bīr-e ro’yā
لاهیجی، محمد باقر بن محمد تقی، - 1110 قمری
lāhījī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī ( - 1699)
رساله ای است در تعبیر خواب در روزها و هفته ها و ماه های مختلف سال. در برخی از کتب این رساله به ملامحمد باقر مجلسی نسبت داده شده و به نام هر دو چاپ شده که درست نیست؛ در شصت «باب»: 1. بیان فصل سال و غیره؛ 2. بیان دانستن خواب که به چند نوع است؛ ... 10. بیان دیدن غسل و وضو و تیمم و دست و رو شستن؛ ... 20. بیان دیدن شراب خوردن و شرینیها و غیره؛ ... 30. دیدن بساط و شادروان و حجله و گورستان و مرده؛ ... 40. بیان دیدن آلات گاو و گوساله و غیره؛ ... 50. بیان دیدن دیو و پری و جادویان؛ ... 60. بیان دیدن غواص و قطران و غیره.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیرة خلقته محمد و آله الطاهرین اما بعد چنین [] اقل خلق اﷲ محمد باقر محمد تقی حشره اﷲ مع الائمة الابرار ... بدانکه این چند کلمه ایست در بیان معرفت خواب ...
انجام: بیست و هفتم بیست و هشتم از آن خواب محروم است بیست و نهم سی ام صحیح است زود تاثیر می کند بدین نهج یاد گیرد
چاپ: این رساله به سال 1274ق، 1297ق و پس از آن بارها درایران به چاپ رسیده
[الذریعه 207/4 شماره 1034؛ دنا 26/3 (19 نسخه) با انتساب به مجلسی و لاهیجی ولی هر دو یک رساله است]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، عطف پارچهای، 24گ (136پ-159 )، 21 سطر، اندازه: 11×15/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 390]
آغاز و انجام: برابرخط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 53ص، 20 سطر (12×17 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 5 - 301]
بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 26گ(1-26)،12سطر(11×15)،اندازه:17×22/5سم[ف:16 - 662]
نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی 262/38 تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: غلامعلی مکتب دار، تا: 23 صفر 1223ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 81گ، 18 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 2- 220]
آغاز: بسمله باب اول اندر یاد کردن خواب که چگونه است ... بدانکه در علم خواب سخن بسیار است و هر کسی را تألیفی جداگانه است و ما این کتاب؛ انجام: و پشتی بان بخواب دیدن قوت و خادم و حرم و منفعت باشد و جبه هم چنین و اما بزمستان بهتر باشد تمت بالخیر خط: نسخ، کا: ملا میرزا محمد ولد مرحوم سهراب ماجلالی، تا: 14 شعبان 1250ق؛ تملک آقا سید رضا؛ فاقد جلد، 86گ، 13سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 279]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی 262/38 تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: سید محمد رضا توتونچی تهرانی فرزند سید محمد سقط فروش تهرانی، تا: 1260ق؛ جلد: تیماج مشکی، 38گ (19ر- 56پ )، 16 سطر (13×18 )، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 228]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1260ق، جا: تهران [الفبائی: - 130]
آغاز: موجود یا کسبه است یا عالم یا جاهل یا مفسد؛ انجام: برابر خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1264ق [الفبائی: - 130]
بی کا، تا: 29 ربیع الثانی 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 25گ (118ر-142پ )، اندازه: 14×21سم [ف: 17 - 455]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم ولد میرزا حسن آشتیانی، تا: دوشنبه 1278ق، جا: زنجان ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج اخرایی، 78ص (230-302)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 421]
آغاز: در غم درویش بود و در غم فرزند و عیال و هر چه در بیداری بیند در خواب هم بیند آنچه در خواب دیده است زود تأثیر می کند و آنچه خوب دیده است دریر نتیجه می بخشد؛ انجام:برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: کرون بن استاد محمد نجار، طهرانی، تا: 1280ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، مجدول مذهب، دارای کمند؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 34گ، 19-21 سطر (5×10 )، اندازه: 11×17سم [ف: 38 - 261]
خط:نستعلیق،کا:کریم فراهانی،تا:1293ق؛قطع:ربعی[نشریه:5- 637]
خط:نستعلیق،کا:میرزا حسن پسر محمد باقر خوانساری،تا:1297ق؛ چاپ سنگی است؛ 24گ (101پ-124ر) [ف: 23 - 743]
آغاز: باب هفتم در بیان دیدن عمارتها و کوشکها و بوستان و دروازه و اسباب دکان و سرای تعبیرش بهشت وجه است خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: جمادی الثانی 1304ق، جا: مدرسه کاظم کلا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سیاه، 20گ، اندازه: 11×19سم [ف: 321]
آغاز: بنام ایزد بخشنده مهربان ... و الصلوه و السلام علی خیر خلقه؛ انجام: مال حرام نصیب آن شود ... محمد حسین الحسینی خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین حسینی، تا: 1307ق، جا: فسا
[الفبائی: - 130]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، کا: سید علی بن سید حسن صحاف اصفهانی، تا: 1 ربیع الثانی 1309ق؛ قبل از رساله در ده برگ اشعاری از: مقرب الخاقان تقی الملک، مشهدی رحمان، انوری وسعدی، و درپایان اشعاری از معتمد السلطان حاجی حسینعلی خان و ترجمه حدیثی در کسوف و خسوف از قطب راوندی؛ جلد: تیماج سرخ، 50گ، 14-18 سطر، اندازه: 11×18سم[ف: 2-953 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: ملاعبدالکریم بن ملاعلی محمد قزوینی، تا: 1314ق؛ ضمیمه نسخه ش 15569، این دو بیت از آنجاست: یا من لعبت به شمول ×× ما الطف هذه الشمائل / مولای یحق لی مانی (کذا) ×× عن حبک فی الهوی اقاتل ؛ کاغذ: حنائی فرنگی، جلد: مقوا، 12گ (147-158)، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 12 - 419]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا حمزه فسایی، تا: ذیقعده 1328ق؛
مجدول، با سرلوح، قطع: ربعی [نشریه: 7 - 150]
خط: نستعلیق، کا: شکراﷲ بن مرحوم قاضی گرم آبرودی، تا: 1312-1331، جا: قزوین، مدرسه مولا وردی خان؛ کاغذ: شکری، 74ص (69-143)، اندازه: 11×17/7سم [ف: 17 - 480]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد فهرست مرعشی 38/261 کامل شد؛ خط: نستعلیق، کا: بهاء الدین ملقب به آقا کوچک بن حیدر علی عاملی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الثانی 1386ق؛ جلد: شمیز عطف گالینگور سفید، 52گ (1ر-52پ)، 12 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 38]
آغاز: و نادانی و این اعتبار را از خر گرفته اند؛ انجام: موجود: در چشم ناپسندیده است لازم آید ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر کرمانی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، 9ص (19-27 )، ابعاد متن: 16×28/5، اندازه: 22×35سم [ف: 1 - 145]
ta‘bīr-e xāb صدرالدین
استرآبادی، ق13 قمری
sadr-od-dīn estarābādī ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1253ق شامل حدود 315 بیت از صدرالدین استرآبادی پسر ملاعلی پسر حاجی شریف عربی.
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 8/5
آغاز: بسمله ابتدا می کنم به نام خدا
صانع تحت و فوق و ارض و سماء؛ انجام: شکر ﷲ که بی غم ایام ×× نسخه تعبیر خواب گشت تمام / این عبارت به صدق گشت تمام ×× باد از ما روان یوسف شاد تمت
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1254ق ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 11گ (14-24 )، 14-23 سطر [ف: 20]
ta‘bīr-e xāb بزرگمهر
bozorgmehr
به ترتیب تهجی عربی که ایرانیان به آنها آشنایی نداشته اند.
تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 238/22
آغاز: فصل در تعبیر خواب عن قول ابوذر جمهر؛ انجام: فی یومالاثنین ثالث شهر شوال ختم بالخیر و الاقبال سنه ثلاث و ثمانین وثمان مایه هجریه بخطه اقلید در ملازمه صاحب اعظم خواجه
(یک کلمه ناخوانا)
در ملازمت «صاحب اعظم خواجه جلال الدین عوضا »؛ خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه 3 شوال 883ق؛ 2ص (386-387 )، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [نشریه: 3 - 332]
ta‘bīr-e xāb = xāb dīdan dar ayyām-e māh ؟
شیروانی، زین العابدین
šīrvānī, zayn-ol-‘ābedīn
رساله مختصری است در تعبیر خواب و اختیارات ایام مشتمل بر اعمالی که هنگام رؤیت هر یک از ماه های سال باید انجام داد، روزهای نحس در هر یک از ماه های سال، اوقاتی که فصد کردن در آن مکروه است، و احکام سر تراشیدن با عناوین «فصل-فصل».
آغاز: فصل در بیان خواب دیدن در هر ماه منقول است از حضرت صادق علیه السلام که خواب دیدن در اول ماه باطل است
آغاز: برابر؛ انجام: و ریزه نان و طعام را ریختن که سبب فقر و درویشی می شود و مکروه و مذموم است مذموم در فهرست ناشناس است ولی رساله ای با این آغاز در مجلس معرفی شده و به احتمال از حاجی زین العابدین شیروانی دانسته شده؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد جعفر بن غازی آقائی کرائلی، تا: 1261ق، به درخواست نظر علیخان کرائلی؛ افتادگی: انجام؛ خریداری از جعفر قدبیگی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 8گ (97پ-104پ )، 11 سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×18/5سم [رایانه]
آغاز: در بیان تعبیر خواب و تحقیق بعضی مراتب که مناسب آنست راقم الحروف حاجی زین العابدین شیروانی در بندر اسکدار شخصی را ملاقات نمود که در فن تعبیر خواب یگانه؛ انجام: هر نوری بکیفیتی و خصوصیتی ممتاز از نور دیگر چنانکه گفته شود ان شاءاﷲ تعالی.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: یک شنبه 30 جمادی الثانی 1310ق، جا: دارالسلطنه قزوین؛ جلد: تیماج قهوه ای، 51گ (1پ-51پ )، 15سطر، اندازه: 13/5×20/7سم [ف: 41 - 160]
آغاز: برابر؛ انجام: گوش نکردن بر سخن ایشان نیز صواب باشد فبها القیاس و اﷲ اعلم بالصواب.
احتمالاً از شیروانی؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: یک شنبه 30 جمادی الثانی 1310ق، جا: قزوین ؛ کاغذ: جلد: تیماج قهوه ای، 5گ(57ر-61پ)،15سطر، اندازه: 13/5×20/7سم [ف: 41 - 160]
ta‘bīr-e xāb
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی محمدا و آله اجمعین اما بعد این مختصریست در تعبیر خواب؛ انجام: اگر کفش را گم کند از تنگی بیرون آید اگر خود را پا برهنه بیند توانگر گردد که حافین من حول العرش.
مختصری در خواب گزاری، بر گرفته از آیات و احادیث، در یک مقدمه و چند «باب» و یک «خاتمه» ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 20 ذیحجه 1312ق، جا: مدرسه مرحوم عبداﷲ خان؛ جلد: تیماج زیتونی با ترنج، 33گ (47پ-79ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 162]
آغاز: ساله بود که از دنیا رحلت کرده میان وحی و رحلت از دنیا بیست و سه سال بود و آنچه خواست بود بخواب می دید اندر مدت و شش ماه از بیست و سه سال ... و رسول بدین معنی می گفت الرؤیا جزء من ستة و اربعین؛ انجام: فاخته و همای در خواب دیدن فراخ روزی باشد و دولت بود و بلبل و هدهد در خواب دیدن مرد را زن بود و زن را شوی و اﷲ اعلم بالصواب.رساله ای کوتاه در تعبیر خواب و رؤیا که در پنجاه و سه «باب» تنظیم شده است: 1. دیدن فرشتگان، 2. دیدن آفتاب و ماه، 3. کوه و تل و ریگ، 13. دیدن مردمان بسیار و پوست و گوشت، 20. دیدن نان خورش، 25. دیدن عروس و کنارگرفتن و بوسه دادن، 35. دیدن ستور و بهایم، 45. دیدن ماهی و لاک پشت، 50. دیدن عبادت و شکر و استغفار، 53. دیدن مرغان ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 880ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) ؛ جلد: تیماج سیاه، 20گ، 19 سطر، اندازه: 13×16سم [ف مخ: 1 - 455]
آغاز: راسو - رازیانه - ران - راه - راه زنی - رباب - رخسار- زر؛ انجام: از یک جنس اگر صالح است چیزی یابد و اگر مفسد بود غم رسدش اگر او بود .
بر حسب ترتیب حروف تهیجی حرف اول نام اموری که شخص در خواب می بیند با تعبیر آن آمده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی رویه کاغذ قرمز، 172گ، 18 سطر (11×15/5 )، اندازه: 15/5×25/5سم [ف: 6 - 411]
به ترتیب الفبا ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سمرقندی [نشریه: 11 - 888]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و نیمترنج، 33ص (27-60 )، اندازه: 15/5×25سم [ف: 23 - 201]
به روایت از امام محمد باقر (علیه السلام) از رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (64) [ مختصر ف: 681]
آغاز: بسمله. حمدله ... که صاحب «بستان السیاحه» در آخر آن کتاب در گلزار اول می فرمایند که راقم در بندرالسکدار، شخصی را ملاقات نمود که در فن تعبیر یگانه؛ انجام: یل؛ یعنی مبارز و نیکود بود. و صلی اﷲ ...
بخشی از «بستان السیاحة» است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 42گ (1پ-42پ )، 14 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 3 - 446]
آغاز: ا. دلیل است بر یافتن مراد. پ. دلیل است بر بلا و رنج. ت. دلیل است بر شادی؛ انجام:ه دلیل است بر تباهی احوال. ی. دلیل است بر خیارت و رد امانت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 1ص (33رحاشیه )، ابعاد متن: 8/6×17/3، اندازه: 15/6×27/9سم [ف: 29/1 - 169]
همان دوازده فصل فن چهارم نفائس الفنون آملی و دیباجه ای بر آن هست و در آن از خط ملا احمد اردبیلی نقلی شده است. در پایان فصل 7 آن از خوابی که آملی در 737 دیده یاد شده (ص 15) که در چاپ 1316 نیامده است ؛ بی کا، تا: با تاریخ 1064ق؛ 26ص (3- 28) [ف: 10 - 1833]
آغاز: بسمله ستایش مالک الملکی سزاست که انشاء موجودات لمعه ... و صلوات صفوات نامیات و تحفه زا ... اما بعد بدانکه این کتاب از قول حضرت یوسف علیه السلام و از کتاب حضرت امام ناطق امام جعفر صادق؛ انجام: و نقل این کتاب از ابراهیم کرمانی و محمد ابن سیرین رحمت اﷲ علیه کرده شد باید که این علم را بخوانند تا فایده ازو بیابند تمت الکتاب..رساله مختصری است در تعبیر خواب برگرفته از کتب ابن سیرین و ابراهیم کرمانی و آنچه در تعبیر خواب ازامام صادق (علیه السلام) وحضرت یوسف (علیه السلام) نقل شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: صالح بن عباس کاشانی، تا: پنج شنبه قرن 12؛ جلد: تیماج روغنی مشکی،
19گ، 29 سطر، اندازه: 24×37سم [ف: 2 - 953]
باب اول اندر دانستن سال، باب هشتم اندر دیدن شهرستان و قلعه و بارو و حصار، باب پنجاه و یک اندر دیدن پیشه وران و آلات و اسباب ایشان. ظاهراً همان کتاب قبلی است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 79گ، 13 سطر، اندازه: 11/2×18سم [ف: 2 - 155]
در آن حضرت یوسف نقل شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (40-45)، 11 سطر (6×11 )، اندازه: 9×15سم [ف: 16 - 132]
آغاز: اگر بیند که کسی او را از دور بنام نیکو خواندی چنانکه گفت یا حسن الوجه یا حمید الفعال یا گوید اعزک اﷲ یا اکرم اﷲ یا هر چه بدین ماند و یا سایل در وقت سؤال خدایرا یاد کند یا برسول؛ انجام: چوب بخواب دیدن هر چه راست بود کارها را شاید و نیکو بود و هر چوبی که شکستن و هیزم را شاید آن نه نیکو بود مردم منافق و دروغ زن باشند و اﷲ اعلم.
کتابی مفصل در تعبیر خوابها و رویاها که در 72 «باب» تنظیم شده است، ابتدا خوابی را ذکر و سپس تعبیر کرده و برخی اوقات به آیات قرآنی و یا اقوال دیگر معبرین استناد کرده است. نسخه حاضر از اواسط باب پانزدهم تا آخر را در بردارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: گالینگور طوسی، 115گ، 14 و 16 سطر، اندازه: 16×24سم [ ف مخ: - 29]
هر بندی به نام جانوری از طاوس تا شاهین ؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (199-200 )، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31سم [ف: 16 - 532]
آغاز: دیگر آداب نگاه داشتن مسائل و مسوول در 40 باب ؛ خط: نستعلیق، کا: عبداللطیف بن محمد هادی دوانی، تا: پنج شنبه 4 شعبان1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 10×14سم
[نسخه پژوهی: 2 - 130]
آغاز: بسمله بدانکه این علم شریف بزرگی است و حق سبحانه و تعالی این علم را بحضرت یوسف علیه السلام ارزانی فرموده بروی منت نهاده چنانکه در کلام مجید فرموده کذلک مکنا لیوسف فی الارض او [ل] چیزی که اثر نبوت حق سبحانه و تعالی بحضرت پیغمبر ما محمد مصطفی صلی اﷲ علیه و آله و سلم ارزانی فرموده آن بود که فرشته مقرب را در خواب دید که گفت یا محمد که حق سبحانه و تعالی تو را از جمله انبیا برگزیده تو را خاتم النبیین ؛. انجام: پر برآوردن از آسمان ناپدید شده دلیل بر مرگ وی باشد و اﷲ... تم.
تعبیر خواب است در پنجاه و چهار «باب» کوتاه به صورتموضوعی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن محمد حسینالحسینی، تا: 1132ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ فهرست ابوابکتاب، قبل از مقدمه آمده است؛ جلد: گالینگور، قهوه ای، ترنج، 19گ (49پ-67پ )، 15 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 38 - 535]
در 12 باب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ1182ق [ف: 2 - 129]
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن حاج محمد بحرانی، تا: 1190ق[میراث شهاب: س9ش2 - 40]
آغاز: «الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد پوشیده نماند که علم تعبیر خواب علمی بس شریف است چنانکه حضرت یوسف (علیه السلام) آنرا ثانی ملک نهاد چنانکه حق تعالی ... »؛ انجام: «و طویل الذکر باشد چیگیز از او ظاهر شد الی غیر ذلک من غرایب الرؤیا و بدایع تعبیرها. سبحانالملک المهیمن القدوس ... »
خط: نستعلیق، کا: یوسف بحرانی، تا: 1190ق؛ کاغذ: فرنگی، 33گ (75-107 )، 17 سطر، اندازه: 6×11/5سم [ف: 36 - 191]
آغاز: وگردن زدن وکشتن ودست و پابریدن ومانند آنها باب سی و پنجم اندر دیدن نای و طنبور وبربط وچنگ و چغانه وسرود ونرد وشطرنج ... مقدمه اندر اصل خواب ودانستن فصل وخواب راست ودروغ بدانکه راست بر سه نوع است ؛. انجام: خاتمه بدانکه آنچه از تعبیر رؤیا وعلم منایا دراین رساله ... وتبرای قلبی ونفرت از ظالمان وغاصبان حقوق سراپرده رسالت واکثر چیزهایی که مطلق به این رساله بود دراول رساله مذکور شد
تعبیر خوابی است در 59 فصل کوتاه، این رساله غیر از تعبیر خواب ابن سیرین و علامه مجلسی و کامل التعبیر تفلیسی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی،120گ،15سطر،اندازه:10×16سم[ف: 2-951]
آغاز: باب اول در بیان خواب دیدن روشنایی حضرت عزت عزشانه و فرشتگان و بهشت و دوزخ و سیادگان و کرسی؛ انجام: اگر بیندکه تخته مرده شوریده از خانه اش بدر رفت بغایت نیکست اگر بیند که روی گورستان براه رفت نعمت و خوش دلی یابد تمت
رساله کوتاهی است در تعبیر خواب ها مشتمل بر 51 فصل، غیر از تعبیر خواب محمد باقر محمدتقی لاهیجی (مجلسی) است ؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 10گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 952]
آغاز: شود و به واسطه او در اعضا قوت حس و حرکت پدید آیدو دلیل بر آنکه مرکب قوی روح است نه اعضا آن است که اگر
در عصبی سده واقع شود؛ انجام: سگ دشمن ضعیف بود بانگ او سخن فرومایگان باشد اگر بیند.
رساله مختصری است در تعبیر خواب شامل پنج «فصل» با این عنوانها: 1. ندارد، 2. دیدن تجلی نور ایزدی و روحانیات و انبیاء و ...، 3. دیدن بدن انسان، 4. تصرفاتی که انسان در بدن خود کند، 5. دیدن جانوران؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوای قهوه ای عطف پارچه سبز، 18گ، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 954]
آغاز: از دنیا بیرون رود اما قربان کردن خیر و برکت و برآمدن حاجات بود اگر دید شتری یا گوسفندی قربان کرد دلیل ... باب در صفت جهاد و مصاف و لشکر و کارزار کردن اگر کسی ببیند در راه؛ انجام: بیست و نهم تعبیر ندارد و در سیم بی دغدغه است و درست است، تمت
از باب در صفت جهاد و مصاف ... تا آخر کتاب، رساله ای است در تعبیر خواب دارای ابواب که باب آخر اندر دیدن قرآن خواندن است و در پایان در بیان تعبیر خواب در شب های مختلف ماه است، ظاهراً غیر از «خلاصة التعبیر» است، شباهت دارد به تعبیر خواب منسوب به لاهیجی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 46گ، 31 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ ف مخ: 1 - 130]
آغاز: تعبیر خواب از استخراج دانیال پیغمبر در بیان تعبیر خواب از امام جعفر صادق بدانکه خواب بر چهار قسم است یکی خواب خیالی دوم خواب غفلتی سیم خواب آشفته چهارم خواب حقیقی موجودی نسخه 11 فصل است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا:قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فستقی و شکری، جلد: تیماج مشکی، 8گ، 13 سطر (7×12 )، اندازه: 11×17سم [ف: 3 - 1580]
آغاز: بدانکه این کتاب تعبیر خواب است از کلام انبیا اولیا و سایر مسلمانان که این تعبیر را بنظر آورند؛ انجام: و بعضی که مال خود را صرف کند.
در پانزده «فصل» است در اصول کلی خواب گزاری و شرایط شخصی که تعبیر می کند، گرفته شده از گرفته های بزرگان این فن با یاد آوری نام آنها مخصوصاً این سیرین. عناوین فصول چنین است: 1. شناختن مزاج خواب ،2 . دانستن قصه های خواب ،3 . یاد کردن نفس و روح ،4 . معرفت درستی خوابها، 5 . معرفت خواب راستو دروغ ،6 . دانستن تفاوت خوابها ،7 . معرفت بیان خوابها ،8 . دانستن علم حروفات ،9 . معرفت خوابی که فراموش شده، 10. گذارن خواب به قول جاهلان، 11. آداب نگاه داشتن، 12. خواب دیده شده در روز یا شب، 13. از مسائل خواب که تعبیر آن مغلوب، 14. دیدن خدا و پیغمبران، 15. دیدن فرشتگان و جز اینها ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 91گ(109پ-199پ )، اندازه: 15×21سم [ف: 24 - 291]
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13؛1گ(76 ر- 76پ) [مختصر ف: 180]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [الفبائی: - 130]
آغاز: نقل است که یک شبی حضرت فاطمه زهرا علیها السلام خواب مشوشی دید خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 7گ (29-35 )، 12 سطر، اندازه: 11×17سم [صد و شصت نسخه: - 72]
آغاز: گرفتن و چراغ دانش، باب هجدهم در خواب دیدن رگ و رگ زدن و حجامت کردن؛ انجام: مأکولات بود در آخر بهار و اگر طلا در خواب بیند دو ... در همان چند وقت ...
تعبیر خوابی است با عناوین «باب - باب» ظاهراً در 60 باب و به ترتیب موضوعی تألیف شده است و مؤلف آن مشخص نگردید؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در حاشیه برگ «41» عبارتی چنین آمده: «این از مال محمد اسماعیل ولد مرحوم مشهدی ... سنه 1276»، رکابه دار، مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 17گ (29-45)، 13 سطر (5/5×10/5)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 29 - 536]
آغاز: فصل در بیان عبیر خواب، نقل است که یک شبی حضرت فاطمه زهرا خواب مشوشی دیده ؛. انجام: هر کس در خواب بید که راهیمیرود از تکاپو به جائی نمی رسد.
رساله کوتاهی است در تعبیر خواب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: پارچه قرمز، 7گ (29ر-35ر )، 12 سطر (7×12/5 )، اندازه: 11×18سم [ف: 33 - 225]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 10 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 5 - 456]
آغاز: بدانکه این نسخه تعبیرنامه خواب است که حکما در این باب رنج کشیدند و مشتمل بر دوازده باب تفصیل نمودهاند تا خواننده را بیان آسان شود؛ انجام:هر که باد از آمده به خواب بیند خوشی و خرمی عاید حال شود و السلام.
دوازده «باب» است در تعبیر خواب بدین عناوین: 1. نور حق تعالی دیدن و پیامبران و فرشتگان و ...، 2. بیان دیدن زر و نقره و جواهرات، 3. بیان نشان جنگ ،4 . بیان دیدن غله مانند گندم وجو ،5 . بیان دیدن روغن گاو و شیر و روغن کنجد ،6 . بیان دیدنیاقوت و میوه تر و خشک،7 . بیان دیدن شیرینی و حلوا ،8 . بیان
دیدن جامه ها ،9 . بیان دیدن چهارپایان، 10. بیان دیدن گاو و امثال آن، 11. بیان دیدن مرغان، 12. بیان دیدن آب روان. شاید نسخه حاضر همان بحث تعبیر خواب از کتاب «نفایس الفنون» آملی باشد که در نسخه حاضر جداگانه آمده است؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ جلد: تیماج نارنجی، 4گ (9ر-12پ )، اندازه: 13×21سم [ف: 20 - 177]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... بدانکه تعبیر خواب علم شریعت است حضرت یوسف علیه السلام ملک مصر بود؛ انجام: اگر کسی توغ و نقاره در خواب بیند از پادشاه انعام یابد و اﷲ اعلم.
تعبیر خواب مختصری است در دوازده «باب»: 1. دیدن خداوند، پیامبر، ملائکه و ...، 2. دیدن سیم و زر، 3. دیدن تیغ و تیر، 4. دیدن گندم، برنج، 5. دیدن روغن، شیر، گوسفند ...، 10. دیدن شیر و یوز و ...، 11. دیدن هما، شاهین و کبک ...، 12. دیدن آب، آهن و ... ؛ خط: نستعلیق، کا: عمر، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: شرقی، 2گ (16ر-17پ )، 15 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 35 - 385]
آغاز: چنانکه مشهور ارباب علم است احساس محسوسات کنند؛ انجام: دیدکه از ما چراغ گرفت نابینا گردید و اﷲ اعلم بالصواب خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13[رایانه]
آغاز: یا رسول اﷲ تو ما را خیرو شر می دادی اگر اکنون عیاذاً باﷲ تو را اجل بر سر رسد ما محروم خواهیم ماند ... فصل اول در شناختن مزاج خواب: بیان کنیم که حد خواب؛ انجام: یوز: ابن سیرین گوید یوز درخواب که دشمن وی ظاهر باشد اگر بیند که با یوز جنگ می کرد بر دشمن ظفر یابد، واﷲ اعلم بالصواب.
رساله مفصلی است درتعبیر خواب، مؤلف ابتدا شانزده فصل در اصول تعبیر خواب ذکر نموده و پس از آن تعبیر خوابها را به ترتیب حروف معجم ذکر نموده است. در آن از ابن سیرین و دیگران نقل قول شده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: غلام محی الدین، تا: شنبه 24 محرم 1219ق، جا: قعله ینلور، به دستور میر محمد علی صاحب؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج، 195گ، 19 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 951]
بندی در تعبیر خواب ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، ابعاد متن: 5/5×13، اندازه: 10/5×17سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: 77]
آغاز: بدماغ صعود کند و باعضاء فرود آید؛ انجام: نابینا شد و اﷲ اعلم بحقایق الامور و هو المستعان فی کل الامور خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1237ق؛ افتادگی: آغاز؛ 41ص (100-140 )، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [نشریه: 3 - 348]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین ... کتاب التعبیر ازعبارت محمد بن سیرین که از کتاب امام جعفر بن محمد صادق؛انجام: و اگر ابدان و نوبیند حال مهتر خانه نیکو گردد و روزیحلال یابد انتخاب شده از گفته های ابن سیرین و حضرت صادق علیه السلام و دانیال پیغمبر و کتاب های معبران قدیم، در 59 باب و بنا به گفته گردآوردنده بی نیازکننده در این موضوع می باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 10 ربیع الاول 1246ق؛ جلد: تیماج سبز، 90گ(47پ-137پ)، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 129]
آغاز: در کار بود، درین کتاب گفته شد، تا خواب راست و دروغ را بشناسند؛ انجام: و گفته به جهت خداوند خواب میل نباید کرد والسلام.
در شصت باب است و فهرست آن در دیباچه به طور ناقص هست و شاید تعبیر الرؤیا باشد که در ذریعه 207/4 می گوید از محمد باقربن محمد تقی لاهیجی است و در 1297 چاپ شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 12 جمادی الثانی 1248ق، جا:تهران؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 77گ، 15 سطر (15×19 )، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 446]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد واله اجمعین، اما بعد این گفتاریست؛ انجام: خشک بیند غمناک شود غیر ازین بهر که بیند نقصان نباشد.
این رساله نقل از حضرت صادق در چهل «فصل» به تعابیر و پیش بینی های لازم از روی علائم و نمودهای خواب می پردازد و با این عمل دستورهای لازم به خوابگزار می دهد. در ابتداء
خوابها به چهار قسم تقسیم می گردد و به عقیده نویسنده خواب حقیقی خواب قسم چهارم است که می تواند مورد تعبیر قرار بگیرد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صادق بن ملا عبدالمحمد، تا: 1248ق، جا: فریدن اصفهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 9ص (149-157)، 17 سطر (10×17/5 )، اندازه: 20/5×34سم[ف:6-63]
آغاز: بسمله، حکما گفته اند که خواب از جانب پروردگار است و اما همه خواب درست نباشد؛ انجام: بیند که گوشت بآتش می پخت و بخورد کار بد به وی رجوع شود که از منفعت و خیر نبیند. تم ... تحریر اقل ... آقا میرزا احمد بن عالیشأن آقا محمد حسین سنجانی ... ضابط الثانی به تاریخ 24 شهر ربیع الاول من شهور سنة 1205؛ مکن منعم تو ازین خط درشت ×× که من این را به طفلیت نوشتم / خط می باشد پریشان و تباه ×× حیف این کاغذ که من کردم سیاه
در این رساله اسامی و اشیائی که خواب دیدن در آنها درست یا نادرست و خوب یا بد است، بیان شده ؛ خط: نستعلیق، کا: میرزامحمد ابن ضابط عالیشأن آقا محمد سنجانی، تا: 12 ذیقعده
1252 ؛ق کاغذ: لیموئی، جلد: مقوا با پارچه مشکی، ۸۱گ ( پ۱ - ۸۱پ)، اندازه : ۱۲×۱۹سم [ف: ۲ - ۴۲۲]
آن را جهت انوشیروان نگاشتهاند به ترتیب حروف تهجی؛ خط: نستعلیق، کا : سید صدرالدین عربی استرآبادی، تا: ۱۲۵۴ق؛ کاغذ: نخودی رنگ، جلد: تیماج مشکی، ۳گ (۲۶-۲۴ )، ۲۳-۱۴ سطر، اندازه: ۱۲×۱۷/۵سم [ف : ۲۰]
آغاز: بسمله، و به نستعین هذا تعبیر خواب این چند کلمه؛ انجام: موجود: و اگر ببیند که برهنه است رسوا شود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ۱۲۵۶ق [رایانه]
آغاز: بسمله، بدان که تعبیر در لغت بیان خواب کردن را گویند ... ؛ انجام: زود تأثیر می کند، والسلم.
در شصت باب و به ترتیب موضوعی تألیف شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ۱۲۵۸ ؛ق کاغذ : فستقی، جلد: میشن سیاه، ۴۱گ،۱۷ سطر، اندازه: ۱۵/۳*۲۱/۹سم [ف: ۲ - ۱۵۴]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ۱۲۶۱ ؛ق ۱۰گ ( ۳۷پ۴۶-ر )، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ نسخه پژوهی: ۳ - ۱۷۴]
آغاز: بسمله، الحمد الله الذی هانا سواء الطریق ... بسمله. اما بعد بدانکه؛ انجام: اند فتنه و بلا افتد ... در نظر ارباب دانش مطبوع افتد۱۲۶۲
خط: نسخ، کا : عبدالکریم محلاتی، تا: ۱۲۶۲ق [ الفبائی - : ۱۳۰]
آغاز: بسمله، الحمد الله رب العالمین ... اما بعد بدانکه از حضرت یوسف منقولست و علماء و فضلاء و معبران رنج برده اند
منسوب به حضرت یوسف؟ این کتاب مرتب بر ۱۳ باب می باشد؛خط: نسخ، کا : امین بن غلامعلی شولی، تا: شعبان ۱۲۶۳ق، به خواهش زین العابدین شیرازی؛ ۱۱۸گ ( ۱۱۸-۱ )، اندازه: ۱۵/۵×۲۱/۵سم [ف: ۱ - ۱۱۵]
آغاز: فصل دویم در دیدن نور تجلی ایزدی و روحانیت و انبیاء و اولیاء و سلاطین و ملوک و جن و شیاطین وقیامت و حساب و ...؛
انجام: دیگر شخصی به خواب دید که جامه خواهرش را پوشیده بود و خواهرش بمرد و حالش به دو میراث رسید
رساله ای متوسط در تعبیر خوابها و رویاها که در ۱۲ « فصل » تنظیم شده است. در این رساله علاوه بر آیات و روایات از نظرات و آراء خوابگزاری بزرگان تعبیر خواب استفاده گردیده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ۱۲۶۳ق؛ افتادگی : آغاز ( یک فصل )؛ تملک : علی نقی بن میرزا محمد علی آشتیانی مشهور به میرزا کوچک در ۱۲۹۳ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۶۷گ، ۱۱ سطر، اندازه: ۱۲×۱۹سم [ف : ۲۸]
آغاز: فن چهارم از این مقاله علم تعبیر که آن عبارت است از معرفت احوال خوابها و کیفیت احکام رویا خط: نستعلیق، کا : بایزید سردشتی، تا: ۱۲۶۴ ؛ق ۴۳گ ( ۷۹پ- ۱۲۱ )، اندازه: ۱۲×۱۸سم [ نسخه پژوهی: ۳ - ۱۷۱]
آغاز: منقول است که هر خوابی ببیند و تعبیر او خواهد ببیند که از ماه چند روز گذشته بعدد هر شبی از سوره قرآن بشمارد و بعدد آن ایام آیه بشمارد و معنی آیه عین تعبیر است. شب اول فاتحة الکتاب است بسم الله الرحمن الرحیم است؛ انجام: سی ام سوره روم است ... او را از آن امر برگردانند و او به سبب گوش نکردن سخن ایشان بر صواب نباشد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول ۱۲۶۴ ؛ق جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، ۲گ (۲۶ر۲۷-پ )، ۱۵سطر، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: ۴۴ - ۵۰]
آغاز: بدان ای عزیز که علم تعبیر علم شریف است و معجزه یوسف پیغمبر است بدانکه خواب بر چهار قسم است اول خواب خیال دوم خواب غذا؛ انجام: اگر در خواب بیند که سوار اسب است بمراد رسد و اگر هم نباشد بمراد رسد والله یعلم بالصواب.
چهل فصل کوتاه در تعبیر خواب؛ خط: نسخ، کا : میرزا بابا ابن حاجی اسماعیل،تا:ربیع الاول۱۲۶۷ ؛ق جلد: تیماج قهوه ای، ۱۰گ ( پ۶ ۱۶-پ )، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۰/۵×۱۵/۵سم [ف : ۵۸۳-۳۸]
آغاز: بسمله حمدله، ، اما بعد این کتابی است در بیان آنچه از اهل بیت علیهم السلام در کتب معتبره معلوم میشود؛ انجام : شادی و نعمت بود لقوله تعالی فلیضحکوا قلیلاً و لیبکوا کثیراً و الحمدالله رب العالمین تم بالخیر و العافیة.
تعبیر خوابی است که چنانکه در مقدمه گوید، از ائمه اهل بیت (علیهم السلام) و از کتب مختلف که نام نبرده است، نقل قول می کند و مشتمل بر پنجاه و هفت «باب»: 1. اندر دانستن خواب که راست است یا دروغ ،2 . اندر دانستن آنکه خواب را چند وجه تعبیر باید کرد ،3 . اندر خواب دیدن خدای تعالی و بهشت و دوزخ و فرشته و پیغمبران و امثاله ،4 . اندر دیدن خورشید و ماه و رعد و برق و تگرگ و باران و یخ و امثاله ،5 . اندر دریا و آب رود و جوی و حوض و جداول و برکه و لون و کشتی و چاه و غیره این ،6 . اندر دیدن نور و آتش و ظلمت و انگشت و شمع و چراغ ،7 . اندر دیوار نو و کهنه و بالا و پشته و خاک و ریگ و سنگ و غیره ،8 .اندر شهرستانها و قلعه و حصار و مسجد و مناره و منبر و غیره ،9 . اندر سرای و بوستان و کوشک و غرفه و نردبان و بام و دکان وغیره، 10. اندر دیدن عطر و مشک و عود و کافور و امثال آنها،11. اندر دیدن پیر و جوان و غلام و کنیزک و کودک، 12. اندر
غسل کردن و دست و روی شستن و تیمم و نماز و رکوع و غیره، 13. اندر خلیفه و قاضی و علما و فقها و خطیب و امام و طبیب و غیره ،. 14. اندر دوات و قلم و محبری و لوح و منشور و قباله و نامه و غیره، 15. اندر مردمان بسیار و اندام و پوست و موی و خون و استخوان و غیره، 16. اندر چوب و در و کلید و بستن و گشادن و بیرون آمدن از جای تنگ، 17. اندر دیگ و دیگدان و تنور و دود و خاکستر و اخگر، 18. اندر مردم برهنه و زمین فرو گرفتن و سیاه و غیره، 19. اندر رگ زدن و حجامت کردن و موی سر ستردن و ریش بریدن و غیره، 20. اندر پیسی و آبله و خشک ریش و نزد طبیب رفتن و غیره، 21. اندر درختان میوه دار و مرغزار و سبزه و صحرای خوش و غیره، 22. اندر تره و خضرة و پیاز و پلپل و نمک و کاه و کاهدان، 23. اندر نان و نان خورش و ترید و شیرینی الوان از پالوده و خرما و حلوا و غیره، 24. اندر شراب و کامه و دارو و شیر زهر و فقاع خوردن و اسهال و قی کردن، 25. اندر جواهر و یاقوت و مروارید و زیور زنان و درم و دینار و غیره، 26. اندر جامه پوشیدن و بیرون کردن و موزه و کفش و جامهها و غیره، 27. اندر بند و غل و دام و زندان و قفس و رسن و رشته و سوزن و غیره، 28. اندر دیدن تزویج و نکاح و عروسی و کنار گرفتن و بوسه دادن و غیره، 29. اندر سلاح و آلت آهنگری و دسته و پیرایه و دست کاران و غیره، 30. اندر ابریشم و حریر و موی و پشم و تصاویر و غیره، 31. اندر نابینا و یک چشم و آنکه از علتی نالد، 32. اندر بساط و حجله و کوشک و غرفه و زندان و دبیرستان و غیره، 33. اندر تازیانه زدن و گردن زدن و پای کندن و شکستن، 34. اندر مزامیر و نای و طنبور و بربط و چنگ و غیره، 35. اندر خرید و فروخت و نرخ و نوا و جوال و امثال آن، 36. اندر پریدن در هوا و از جایی به جایی شدن و اندر آسمان شدن و غیره، 37. اندر سخن گفتن بهایم و مرغان و سباع و غیره، 38. اندر بیم و فزع و گریستن و گریختن از سباع و بهایم درنده و غیره، 39. اندر قصاب و گوشت و پوست کشیدن از گوسفند و غیره، 40. اندر دیدن گوسفند نر و ماده و پشم و پوست ایشان، 41. اندر دیدن گوسفندان کوهی و آهو و گاو کوهی و گوره و نخجیر و غیره، 42. اندر گاوان نر و ماده و گوساله و آنچه بدین ماند، 43. اندر دیدن فیل و گاومیش و گوشت و پوست ایشان، 44. اندر خوک و خرس و موش و کشف و موش دشتی و عنکبوت و غیره، 45. اندر دیدن سباع و گوشت و پوست ایشان، 46. اندر مرغان و خایه و بچه ایشان، 47. اندر دیدن مگس و پشه و دیوچه و کیک و غیره، 48. اندر دیدن ماهی و نهنگ و کشف و سرطان و غوکی، 49. اندر ماره کژدم و حشرات زهردار و زهر ایشان، 50. اندر دیدن پینه و ران و دستکاران و ساز آلت ایشان، 51. اندر دیدن تماثیل و نفشه و تزویج و عروسی و ختنه و مهمانی، 52. اندر عبادت کردن و شکر و ثنا و تسبیح و استغفار و غیره، 53. اندر دیدن زلزله و خسف و مسخ و آتش و سیل و طلاق و خلع، 54. اندر دیدن گبر و جهود و ترسا و کلیسا و ناقوس و رهبان و غیره، 55. اندر دیدن خانه و جای تنگ فرود آمدن و قماش و رخوت خانه و غیره، 56. اندر دیدن اسبان و شتران و خران و استران و غیره، 57. اندر دیدن امیران بزرگ و حاجب و سرهنگ و منجم و غیره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه، 112ص، 20 سطر، اندازه: 17/2×21/5سم [ف: 45 - 218]
آغاز: حمدله، اما بعد بدانکه این رساله ایست در بیان تعبیر خواب و سبب آنکه؛ انجام: و بدن جامه سفید نیکو باشد تمت الرسالة کا: اسداﷲ منجم مازندرانی هزار جریبی، تا: 1299ق؛ 3گ، مختلف السطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 10 - 206]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم اقوال ائمه اطهار و علماء ابرار در باب خواب دریای نوریست پر از لئالی آبدار که غوص در آن کار هر بافنده و حلاج نیست قال الرضا علیه السلام النوم سلطان الدفاع و به قوام الجسد و قوته مرحوم مجلسی در سماء العالم میفرماید که از کلام ائمه چنان مستفاد می شود که روح در حالت نوم بعالم ملکوت اقبال نماید بنفسها یا با جسد مثالی و بر هر تقدیر مطالعه نماید در لوح محفوظ آنچه را که ثبت شده از تقدیرات؛ انجام: و نوم الغیلوله بفتح غین معجمه بمعنی هلاکت است و آن خواب در آخر روز را گویند و بسیار مضر است قیل لانه یورث الامراض المهلکه فی الظاهر و الباطن و فی مجمع البحرین الغیلولة تورث السقم و فسرت بالنوم آخر النهار معبر تلک البشارات و مفسر هذه الاشارات ابوالقاسم النائینی فی شهر شوال سنه 1310.رساله مختصری است منقول از احادیث و روایات و مطالبی از کتاب سماء العالم تألیف ملا محمد باقر مجلسی اصفهانی از علما و فقهای مشهور قرن دوازدهم هجری قمری. در رساله خواب را به پنج «نوع» تقسیم کرده: 1. نوم العیلوله - خواب بین الطلوعین، 2. نوم الفیلوله - خواب بعد از طلوع شمس ،3 . نوم القیلوله - خواب قبل از زوال ظهر ،4 . نوم الحیلوله - خواب بعد از زوال ظهر ،5 . نوم الغیلوله - خواب آخر روز که آن را تعبیر به خواب هلاکت و مرگ می کنند. رساله حاضر را ابوالقاسم نائینی جمع آوری و برشته تحریر کشیده به رسم تحفه به ناصرالدین شاه قاجار تقدیم داشته است [ممکن است همان نائینی اصفهانی، ابوالقاسم بن محمد جعفر1245-1322ق باشد] ؛ خط: نسخ و ثلث، کا: ابوالقاسم نائینی، تا: 1310ق؛ مجدول، کمندکشی زرین، با یک سرلوح کنگره ای، یک کتیبه مذهب مرصع بسیار خوب؛ کاغذ: ترمه آهار مهره، جلد: مقوای روکش تیماج سورمه ای، 25ص، اندازه: 8/5×13/5سم [ف: 7 - 296]
بی کا، تا: 1318ق؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ اندازه:17/3×22/9سم [رایانه]
آغاز: در علم تعبیر و آن عبارت است از معرفت احوال خوابها و کیفیت احکام آن این علمی شریف است و معجزه یوسف صدیق علی نبینا و علیه السلام بوده؛ انجام: دیگر مردی به خواب دید که همه ستارگان از آسمان فرو ریخت موی سر و ریش او فرو ریخت و به داء الثعلب گرفتار شد.
تعبیر خوابی است که در نسخه حاضر مقدمه آن حذف شده مؤلف در 12 عنوان، آنچه که در تعبیر خواب ضروری و مهم بوده، بیان نموده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 23 ذیقعده 1344ق، جلد: ساغری مشکی، 11گ، 22 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 952]
آغاز: بسمله، حمد له؛ اما بعد چنین گوید ابوالفضل حبیش بن ابراهیم تفلیسی که مدتی پرداختم و نگاه کردم خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 37گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 952]
آغاز: باب در دیدن مسجد و مناره قوله تعالی انما یعمر مساجد اﷲ من آمن باﷲ ... چنان بیند که در مسجد جامع پشت به محراب داده بود؛ انجام: و اگر بر قلعه یا بر بارو بر شدی و عمارت کردی عزت و دولت یابد قوله تعالی فادخلوا مصر انشاء اﷲ .
در تعبیر خواب با استفاده از آیات قرآنی مشتمل بر چند «باب »؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 42]
آغاز: در حدیث معتبره وارد شده است که حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) پرسیدند که چه سبب دارد که مؤمن گاهی خواب می بیند؛ انجام: به سند معتبر منقول است که در آفتاب چهار خصلت است. رنگ را متغییر می کند و النکس را بدبو می کند و جامه را کهنه می کند و باعث دردسر می شود.
رساله کوتاهی است در تعبیر خواب شامل احادیث مرویه از ائمه اطهار (ع )، در این باره ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 8گ، 15 سطر [ف: 2 - 951]
آغاز: تعبیر خواب که حضرت یوسف علیه السلام فرموده است اول دیدن حق سبحانه و تعالی سعادت دو جهانی باشد دوم دیدن پیغمبران رفعت و جاه یابد؛ انجام: دیدن ریسمان صحت نفس بود دیدن فیل ناهموار باشد دیدن گاو و گاومیش خط نفس باشد دیدن سرگین جانوران مال جمع کند دیدن دوست دارد طلا صدقه دهد
تعبیرخواب مختصری است که منسوب به حضرت یوسف علیه السلام کرده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه آبی، 4گ، 13 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 456]
آغاز: بهتر از متهم است خواب خاص بهتر از عام است ... باب سیم در بیان دیدن خواب فرشتگان ... و پیغمبران و ملایک مقرب و بهشت و دوزخ و عرش؛ انجام: اگر بیند که با زن مرده جماع کند از کاریکه نا امید بود بر وی گشاده گردد از آن ...
چند برگی است از کتاب تعبیر خواب که در ضمن از ابن سیرین هم نقل قول می کند. شامل باب سیم و چهل و ششم می باشد و بقیه مفقود شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ فاقد جلد، 4گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف ]
آغاز: بسمله بدانکه تعبیر خواب علمی شریف و معجزه حضرت یوسف است؛ انجام: هر که ماهی در خواب بیند دولت ونعمت یابد
مشتمل بر دوازده «باب»: 1. در خوب دیدن خدا و پیغمبران، 2. در خواب دیدن زر و نقره و سیم، 3. خواب دیدن آلت جنگ، 12. خواب دیدن آبهای روان؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی ؛ جلد: تیماج عنابی، 4گ، 14 سطر (6/5×10/5 )، اندازه: 10/3×15/3سم [ف: 1 - 427]
آغاز: ای توانای نا توان آمرز ×× وی گنه بخش رایگان آمرز؛ انجام: حیض مردان بود بخواب بقا ×× مر زنان را دلیل مال و غنا
مختصری است در تعبیر خواب به نظم که کتابی در تعبیر خواب بدست شاعر آمده و وی مضمون آن را در سه هفته به نظم کشیده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 76گ (29ر -104پ )، 15 سطر (13×20/5) [ف: 2 - 376]
آغاز: بدان که این نسخه خواب تعبیر است تأویل از هر تعبیر شکل خواست، بدانکه تعبیر خواب علم شریف است خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن سید عبدالوهاب بن سید خان، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (83پ-87پ)، اندازه: 14×22/5سم [ف: 2 - 222]
یک برگ ناقص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج، 2ص (28-29 )، 19 سطر [ف: 36 - 10]
باب هفتم تا یازدهم از رساله ای در تعبیر خواب است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج، 4ص (29-32 )، 19 سطر [ف: 36 - 10]
آغاز: عبداﷲ بن جعفر بن محمد الصادق (علیه السلام) روایت کرده است که اگر کتاب های مطول ... از این کتاب بهره مند شود بلکه بسیارخواب در کتابها طلب کریدم؛ انجام: اگر در خواب بیند که بامطربان صحبت داشت به عشق در میان مردم مشهور شود ...
مختصر تعبیر خوابها به نقل از امام صادق (علیه السلام) در شش فصل
بیان شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 3گ (78ر-80ر) [ف: 36 - 191]
دو فصل جدا از هم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (47-51)، 20 سطر (7×15/5 )، اندازه: 9×18/5سم [ف: 11 - 2381]
خط: نسخ، بی کا، بیتا [ف: 6 - 192]
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ العلی الحمید الولی العظیم و الصلاة و السلام علی رسوله الکریم ... این رساله ایست در تعبیر خواب که حکما وضع کرده اند؛ انجام: الیاء دلیل بود بر درازی عمر و صحت و فتوح و راحت و به کام دل رسیدن تمت الرساله بعون اﷲ المستعان.رساله مختصری است در تعبیر خواب که به ترتیب حروف تهجی تنظیم شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 1گ (110ر-110پ )، اندازه: 10×17سم [ف: 2 - 204]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: علیه و اله فرموده است البخیل لایدخل الجنه زیرا که همیشه اندر غم نیاز بود و خواب درویشان چندین اثر ندارد زیرا که؛ انجام: بیست و نهم سی ام ماه صحیح است زودتر تأثیر می کند. تمت الکتاب ...
کتابی است در تعبیر خواب مشتمل بر مقدمهای در تعریف خواب و انواع آن و 59 «باب»: باب اول در بیان دانستن فصل سال و غیره و باب 59 در بیان دیدن امیران و بزرگتن و صاحب و سرهنگ و منجم و خندیدن و گریستن و ... ؛ خط: نستعلیق، کا: محمود بن جواد، بی تا؛ افتادگی: آغاز (دو سه برگ) ؛ کاغذ: دفتری خطدار، جلد: تیماج قهوه ای، 83گ، 13 سطر (7×13/5)، اندازه: 10×15سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ اهدایی: مهدی سراج انصاری، 1387 [رایانه]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 266ص (1-266 )، اندازه: 5/5×25سم [رشت و همدان: ف: 1202]
آغاز: بدانکه تعبیر خوابی است از حضرت یوسف علیه السلام که تا در خواب؛ انجام: بر عکس است دوم و سوم و شانزدهم و بیست و سوم و بیست و چهارم
تعبیر خوابی است که به حضرت یوسف علیه السلام نسبت داده شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (181ر-183ر)، اندازه: 10/5×17سم [مؤید: 3 - 241]
آغاز: بسمله. این گفتاری است از تعبیر خواب از امام ناطق جعفر صادق (علیه السلام) . فصل اول: بدانکه خواب بر چهار قسم است؛ یکی خواب خیالی؛ انجام: نعمت و فراخی یابد. و اﷲ اعلم.
در آغاز آن از امام حسن و امام جعفر صادق دانسته شده و سی و هفت «فصل» دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (124ر- 128ر) [ف: 3 - 447]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 566]
رساله کوچکی در تعبیر خواب و ادعیه موقع پریشان مجرب است و از آخرش ناقص است مؤلف و نویسنده و تاریخ معلوم نشد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [ف: 11]
انجام: انگشت و خاکستر و غبار اندیشه باشد بی فائده و خصومت و بیماری.
همان است که در نفایس الفنون آملی آمده و در کتاب حاضر جداگانه آورده شده است و مشتمل بر 12 «باب» می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «زین العابدین» (قطره ای شکل )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (181پ-206پ)، اندازه: 17×30/5سم [ف: 20 - 365]
آغاز: بسمله. بدانکه تعبیر خواب از معجزه حضرت یوسف پیغمبر علیه السلام بر دوازده باب اختصار شد ... باب اول در بیان دیدن نور خدایتعالی و دیدن دیدار پیغمبران؛ انجام: هر که ماهی را در خواب بیند دولت و نعمت یابد، آمین.
رساله مختصری است در دوازده «باب» کوتاه در خوابگزاری؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، رکابه دار ؛ جلد: تیماج قهوه ای بادامک در وسط با عبارت صلوات و بادامک کوچک با نقش یا« رزاق»، 10ص (248-257 )، 15 سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 44 - 193]
آغاز: بسمله در باب تعبیر خواب از امام جعفر صادق (علیه السلام) منقول است که خواب همه شب راست است یا نه؟ اول ماه خواب صحیح است؛ انجام: هر که ماهی در خواب بیند افزون گردد.
تمام شد.گفتار کوتاهی است بدون خطبه و خاتمه که در آن از موقع خواب هایی راست و دروغ و تعبیر خوا بهایی که دیده گفتگو می کند ؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی و نخودی رنگ، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 4گ (1-،4 ) 13 سطر(7×13 )، اندازه: 10×17سم [ف: 451]
آغاز: در بیان تعبیر خواب از قول حضرت یوسف علیه السلام
بطریق اختصار بیان می شود؛ انجام: و کبد دیدن خوب است درخت انار دیدن بیماری باشد نماز در شب کردن از بلا ایمن کدد تمت.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی اوراق؛ ضمیمه نسخه ش 17144 [رایانه]
آغاز: باید دانست که آن خواب از زیادتی خون؛ انجام: باسفلگان صحبت کند اما زیادتی رسید ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 26173 [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمد لولیه و الصلوة علی نبیه و آله و صحبه؛ انجام: چراغ افروخته نزد می کرد نابینا شد. تمت تمام خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: در احکام تعبیر خواب حضرت یوسف پیغمبر علیه السلام بدانکه این رساله ای است از تعبیر خواب حضرت یوسف علیه السلام که علما به آن معتبر از کتب مطول در آنجا آورده و به دوازده باب به اتمام رسانده اند؛ انجام: دیدن باران دلیل ایمنی بود و فراخی نعمت دیدن برف با هنگام فراخی روزی شود.
تعبیر خواب حضرت یوسف، 12 «باب» کوتاه است در تعبیر خواب و ابواب آن شبیه آنچه است که در شماره 6648/2 معرفی شد؛ خط: نستعلیق خوش، کا: عبداﷲ حسینی تفرشی، بی تا؛ مجدول، با کمندی به زر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (22ر-26پ)، اندازه: 9/5×20سم [ف: 20 - 288]
آغاز: بدان که این رساله ای است در بیان تعبیر خواب یوسف علیه السلام و این رساله بر سی و هفت فصل نهاده است فصل اول بدانکه خواب بر چهار قسم است؛ انجام: و گریختن از شیر هم ظفر بود و یافتن مقصود و گوشت او یافتن مال پادشاه بود و استخوان و مال همچنین باشد
تعبیر خواب حضرت یوسف، در 37 «فصل» مختصر و تا فصل 22 را داراست ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای ترنج دار جدید، 3گ (178ر-180پ)، اندازه: 17×30/5سم [ف: 20 - 365]
» تعبیر خواب الفبایی ← خواب نامه برای نوشیروان
ta‘bīr-e xāb-e jenāb-e peyqambar
رساله مختصری است در تعبیر خواب که به ترتیب حروف از الف تا یاء تنظیم گردیده است.
[دنا 30/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11375/4
آغاز: افلاطون حکیم بالتماس اسکندری و وی [کذا] چند سطری نوشته است؛ انجام: در آن کاری که غم و اندوه باشد بزودی بصلاح آید
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن ملا امیر علی بن موسی خان بن محمد باقر، قزوینی ساکن سیارستاق، تا: قرن 13، جا: روستای رحیم آباد؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (53- 55 )، 12 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 28 - 627]
ta‘bīr-e xāb-e hokamā-ye hend
ظاهرا غیر همانند:
نسخه اصل: حمدیه ش 1447؛ بی کا، تا: با تاریخ 755ق؛ در هامش است. [فیلمها ف: 1 - 427]
آغاز: بدانکه این نسخه ی تعبیر خواب حکمای هندوستان وضع گردانیده اند از جهة نوشیروان عادل فرستاده بوده اند که هر خوابی که دیدی بی آنکه از معبران پرسیدی؛ انجام:حرف ل دلالت می کند بر آنکه به بسیاری و کار سعید پیش آمدن ... حرف لا دلالت می کند که از دوستان خود شاد گردد و نفع بوی برسد حرف ی دلالت می کند بر درازی عنر و صحت عظیم روی بنمودن واﷲ اعلم
مختصری است در تعبیر خواب از حکمای هندوستان برای انوشیروان به ترتیب 28 حرف تهجی به اضافه لا (29 حرف). در این نوشته تعبیر حرف اول آنچه در خواب دیده
می شود مقابل هر حرفی آمده است. مثلا اگر کسی اسب به خواب ببیند تفسیر و دلالت حرف الف تعبیر خواب اوست؛ کا: عیسی بن مرتضی موسوی بحرانی، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 3گ (8پ-10پ )، 10 و 11 سطر (6/8×11 )، اندازه: 11×15/4سم [رایانه]
ta‘bīr-e xāb (mn.)
قلبک، مهد یقلی بن میرزا احمد
qalbak, mahdī-qolī ebn-e mīrzā ahmad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28942
آغاز: اگر کسی در خواب ببیند که سر تراشیده از غم نجاتخواهد یافت؛ انجام: اگر کسی در خواب بیند که نماز می گذارد ... باید ... اﷲ تعالی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی،
جلد: فاقد جلد [رایانه]
ta‘bīr-e xāb (mn.)
کتابی است مفصل در تعبیر خواب. در دیباچه نام کتاب ها و مؤلفان بسیاری را در موضوع یاد شده می آورد پس از آن دارای مقدمه در دو «فصل»: 1. حقایق اصول و دقایق فروع خواب بر قاعده کتاب التحبیر دارای ده «نکته»؛ 2. آداب نائم ... دارای ده «نکته »؛ و سپس خواب دیدن پیامبران و بزرگان، و ابیاتی در خواب دیدن خلفا، و امامان شیعه و بالاخره احکام به ترتیب حروف و به آبادانی آغاز می گردد، در هر قسمت حکایتی هم می آورد. نسخه حاضر تا حرف نون «نرگس» می باشد.[با این توضیحات همان تعبیر سلطانی اسماعیل ابرقوهی است که ممکن است این رساله منتخبی از آن باشد و یا این که بخشی از همان است.] [دنا 30/3]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 237
آغاز: و دستور کرمانی و ارشاد مغربی و تعبیر ابن اشعب و کنز الرویا مامونی منقول است؛ انجام: و تعبیر کرد که آنکس را که نرگس داده طلاق و آن کس را که مورد داده باقی گذارد.
خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «عبده محمد ذکی» (مربع)، «بنده آل علی کلب علی1038» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 275گ، 21 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 1 - 242]
ta‘bīr-e xāb-e manzūm
غیر همانند:
آغاز: بیا بشنو از من حدیث کهن ×× زگفتار خوارزمی خویش سخن؛ انجام: کنون از الف تا به سا شد تمام ×× بخوان و بدان یک به یک و السلام
از خوارزمی؟؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج مشکی، 2ص (155 - 156 )، 15 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم[ف: 190 - 32]
آغاز: ابتدا می کنم به نام خدا ×× صانع تحت وفوق و سما / داور کردگار بی مانند ×× ه بود فارغ از زن و فرزند؛ انجام: هر که در بحر زورقش بشکست ×× می شود رتبه و کمالش پست.خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 21گ (259-279)، 16 سطر (5×12 )، اندازه: 7/5×16سم [ف: 16 - 645]
خط: نستعلیق، کا: علی، تا: 1254ق [الفبائی: - 130]
آغاز: بعد نعت محمد مرسل ×× باز گویم مفصل و مجمل؛ انجام: شکر باید که بی غم ایام ×× نسخهء خواب خوب گشت تمام خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1260ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 13 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 42]
آغاز: ابتدا می کنم به نام خدا ×× صانع تحت فوق ارض و سما؛ انجام: محنت غم ... ترا دریاب. (نانویس) خط: نسخ، بی کا،
بیتا [ف: 7 - 263]
خط: مختلف، بی کا، بیتا [الفبائی: - 130]
بی کا، بی تا[د.ث. مجلس]
ta‘bīr-e xāb-e yūsof
غیر همانند :
در 12 باب؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (244ر -244پ ) ، قطع: ربعی [فیلمها ف: 2 - 240]
در 12 باب ؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (244ر - 244پ) [نشریه: 7 - 553]
خط: نستعلیق، کا: شیخ مصطفی بن خواجه حسن لاهیجی، تا: شوال و ذیحجه 1016ق، جا: رشت؛ 2گ (96-97 )، اندازه: 11/5×17سم [نسخه پژوهی: 3 - 136]
ta‘bīr-e dūš
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10975/9
تاکنون چاپ نشده است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ قطع:رحلی [میراث شهاب: س9ش2 - 41]
» تعبیر رؤیا ← تعبیر خواب
ta‘bīr-e soltānī = ta‘bīr-nāme = kanz-or ro’yā-ye ma’mūnī
ابرقوهی، اسماعیل بن نظام الملک ۸ق، قمری
abarqūhī, esmā‘īl ebn-e nezām-ol-molk ( - 14c)
اهدا به: شاه شجاع مظفری (760-786) و وزیر او خواجه قوام الدین محمد
تاریخ تألیف: 763ق
کلیات و قواعد خوابگزاری را با استفاده از کتابهای «التحبیر فی علم التعبیر» فخر الدین رازی و «تعبیر قادری» حکیم ابوسعید دینوری و «کامل التعبیر» ابوالفضل ثعلبی و منظومه خرگوشی در تعبیر آورده است. ابتدا در دو فصل، هر فصل در ده «نکته» کلیات تعبیر خواب را بیان نموده و پس از آن تعبیر خوابها را به ترتیب الفبائی ذکر کرده است. فهرست اجمالی کتاب چنین است: فصل 1. حقایق اصول و دقایق فروع این فن، نکته 1) در بیان قوه متخیله و متفکره و حافظه ،2 ) در آنکه متخیله اعجب قوی و مدار نوم بر آن است ،3 ) در حقیقت نوم ،4 ) در آنکه قوه متخیله دائم العمل می تواند بود ،5 ) در آنکه به چه علت اشیاء را بر یک نمط ن می بیند ،6 ) در آنکه شیطان گاهی متعرض متخیله می شود ،7 ) در سبب تعبیر فوری خواب مکروه ،8 ) در آنکه خواب به قوای دیگر نیز متعلق است ،9 ) خواب اشراف مغایر خواب آحاد است، 10) خواب بر طریق تلویح و تصریح؛ فصل 2. آداب نائم، نکته 1) در شرایط آنکه صدق قول را ملکه می سازد ،2 ) در بیان اضغاث و احلام ،3 ) در آنکه راستترین خوابها خواب روز است ،4 ) در اخبار مردگان در خواب ،5 ) در آنکه خواب بهار امیدوارتر باشد ،6 ) در بیان استخاره ،7 ) در آداب معبر خواب ،8 ) در قانون علم تعبیر ،9 ) در آداب معبر، 10) در بیان زجر و فال.
مؤلف می گوید که آن را از روی گفتار آگاهان در این هنر و نگارش های خواب گزاران بپرداختم و از آنها اینان را نام می برد:
«موبدانی مانند هرمز پسر آذر شیب (؟) و بزرگمهر و انوشیروان و کشمر و جاماسب - از مشرکان و کاهنان تازی و جادوگران مانند عبداﷲ بن هلال و مرط بن زید و عباب بن سمر رازی از- آشنایان بهنر فراست مانند سعید بن سنان و ایاس بن معاویه و جندل بن حکیم و معویة بن کلثوم و نکلة بن نصاب - چند تن از فیلسوفان یونانی». همچنین می گوید که از سخنان پیامبران و یاران و پیروان پیامبر اسلام و فقیهان و پارسایان و دانشمندانی مانند محمد بن سیرین و ابراهیم بن عبداﷲ کرمانی و عبداﷲ بن مسلم بن قتیبه و ابو احمد خلف بن احمد و محمد بن جماد الحبار الرازی و یعقوب کندی و ابوزید بلخی و بختیشوع و اهرن و محمد زکریا و حنین اسحق مترجم و ابو محمد زرب (؟) طبری (دو اسقف) بهره بردم و اصول دانیال و جوامع ابن سیرین و تقسیم امام جعفر صادق (علیه السلام) و دستور کرمانی و ارشاد جابر مغربی و تعبیر ابن اشعث و کنز الرؤیاء مامونی گرفته ام.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی خص الانام بمبشرات الاحلام، و الصلاة علی من ختم بالوحی ... چنین گوید بنده درگاه، اسماعیل بن نظام الملک الابرقوهی ...
انجام: اگر دید با وی طعام می خورد از دشمن ایمن شود و از وی منفعت یابد، بیت: محمد که بد ختم پیغمبری ×× در اختر بیامد به نیک اختری
[کشف الظنون 417/1؛ دنا 31/3 (13 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام (در پایان می رسد به کلمه «همای») ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 257گ، 19 سطر (13/5×19 )، اندازه: 18/5×24سم [ف: 9- 1192]
آغاز: بر مقتضی و ابتغوا الیه الوسیلة توسلی لازم آمد و چون بندگی حضرة بحمد اﷲ مستجمع فنون علوم ... فصل اول در حقایق اصول و دقایق فروع و جواب قاعده کتاب التحبیر و در آن ده نکته است؛ انجام: و الرجم رویا الرجم بالحجر خط: نسخ، بی کا، تا: نسخه کهن است قرن 9؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 224گ، 21 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 2 - 954]
خط: نسخ، بی کا، تا: 902ق؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 336گ، 23 سطر (16×19 )، اندازه: 13×22سم [ف:8-86]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثمره شاخ نبوت و سلطنت شمس الدنیاء و الدین سلطان زین العابدین اسلح اﷲ احوالهم ... برحمتک یا ارحم الراحمین (آمرزیده باد که چون این کتاب بنظر مبارکش ... مزین شود ... مصنف و کاتب را بدعای خیر یاد فرمایند الهم اغفر لمصنفه و صاحبه و کاتبه و اعف عنهما و ارحمهما.
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حاجی مقیم ولدان، تا: 24 جمادی الثانی 902ق؛ عطاء اﷲ بن علی نسخه را در تاریخ جمادی الاول سال نهصد و گویا هشت (گ 419ر که بریدگی دارد) به پسر خود محمد بخشید از گ 420پ تا 422پ رساله خواص قرآن است از گفتار امام جعفر صادق (ع )؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج زرد، 422گ، 17 سطر (8×16 )، اندازه: 12/5×21سم [ف: 3 - 202]
آغاز: که جاوید جانش فروزنده باد ×× برو تاج و تخت و نگین زنده باد. و سایه چتر همایونش به خصوصیت بر فرق پادشاه زادگان اسلام؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 16 جمادی الاول 985ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب؛ تملک: محمد عصمت بن ابراهیم بن حسن 1058؛ جلد: تیماج آبی، 296گ، 19 سطر، اندازه: 16×25/5سم [ف: 36 - 57]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ مجدول [نشریه: 2 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: عما قریب فتق باﷲ و انتظر ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 260گ، 21 سطر (9/5×16/5 )، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 56]
آغاز: برابر؛ انجام: و اگر آن درختان میوه داربودند در میان مردم دون و فرومایه او را آزمون کنند و بالجمله دیدن هیمه مطلقا خیری نبود ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ چند یادداشت متفرقه به سال 1251 آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 93گ، اندازه: 14/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 391]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 25 ذیحجه 1214ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 183گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×28/5سم[ف: 222 - 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبداﷲ طبسی، تا: جمعه غره جمادی الثانی 1222ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 274گ، 21 سطر، اندازه:14×21سم [ف: 15 - 24]
آغاز: از آن زودتر در نظر می آید نیل بدرجه اشتهار رسیده و مطلوب صغار و کبار شده
خط: نسخ، بی کا، تا: 23 رجب 1235ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 232گ، 21 سطر، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 23 - 287]
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق نوری، تا: 1238ق، جا: تهران، مدرسه محمد صالح، به دستور آقا محمد حسین کلانتر ؛ کاغذ: فرنگی زرد، جلد: تیماج سرخ، 227گ، 22 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 446]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 235گ، 23 سطر (8×15)، اندازه: 14×24سم [سنا:ف: 2 - 79]
ta‘bīr-e soltānī
تألیف در زمان سنجر بن ملکشاه، مرتب بر شش «مقالت»: 1. شناختن خواب که چیست و خواب درست؛ 2. دیدن تجلی نور ایزد سبحانه و تعالی فرشتگان و انبیاء و اولیاء و ...؛ 3. حیوانات؛ 4. آثار علوی و ارکان عالم علوی؛ 5. آثار سفلی؛ 6. محترقه و آلات صناعات و قماشات و ساز لشکر و اسباب ملاهی ...
[دنا 31/3]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1155/1
آغاز: و حکما گفته اند که از هر علمی که شما را نیکوتر نماید اختیار کنید
خط: نستعلیق، کا: عبدالحی بن تاج الدین بن محمد بن المنصور، تا: 839ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 37گ (1-37 )، اندازه: 12×16سم [نسخه پژوهی: 1 - 32]
» تعبیر نامه ← تعبیر سلطانی
» تعبیر نامه ← تعبیر خواب
ta‘bīr-nāme
حسن بن ابراهیم، ق14 قمری
hasan ebn-e ebrāhīm ( - 20c)
مؤلف چنان که در مقدمه کتاب گفته این کتاب را از اقوال شش نفر از استادان تعبیر خواب که هر کدام وحید عصر خود بودهاند جمع کرده است. او این کتاب را در چهل و یک «باب» مرتب کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 786
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والصلاة والسلام علی خیر خلقه محمد وآله اجمعین اما بعد ... از قول شش نفر استادان جمع کرده ام که هر یک درعصر وحید الزمان ونادره دوران بوده اند؛ انجام: بیست هفتم بیست هشتم بیست نهم و سی که آخر ماه باشد آن چه در خواب بیند درست و راست باشد و در بیداری همان خواهد دید تمام شد در شب دوشنبه بیست و پنجم ماه شعبان خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1248ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 22گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 456]
ta‘bīr-nāme
غیر همانند:
بی کا، تا: اواخر قرن قرن 12، جا: ترکیه عثمانی؛ دارای اشکال زیبا؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 41]
بی کا، بی تا [نشریه: 11 - 600]
ta‘bīr-nāme
غیر همانند:
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی خلق العالم الغایبات بکمال قدرتة؛ انجام: او را بکنه تعبیرش چه بود گفت بدان ای ملک که بالای آن ...
نویسنده می گوید مطالب این کتاب در علم تعبیر خواب است و اصول آن از کتب معتبر در این علم اخذ شده از قبیل کتاب دانیال و کتاب جاموس حکیم و محمد کرمانی و اسماعیل بن اشعت و سایر نویسندگان معروف در این رشته. مؤلف پس ازآنکه به تفصیل از معبر و خواص او سخن می گوید در نود و نه باب همه مسائل راجع به خواب و تعبیر خواب را می آورد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: بخارایی، جلد: تیماج، قرمز عطف تیماج مشکی، 263گ، 13 سطر (9/5×18 )، اندازه: 15×25سم [ف: 3 - 519]
آغاز: این مختصری است از تعبیر نامه حضرت یوسف (علیه السلام) دیدن خشم خدای تعالی به توبه رجوع باید کردن دیدن باران؛ انجام:دیدن سلطان خلل دین باشد ... محمد (صلی الله علیه و اله) را به خواب دیدن علم دین باشد تمت التعبیر من یوسف النبی (علیه السلام) خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی و فرنگی، جلد: مقوای کرم عطف تیماج قرمز، 2گ (27-28)، اندازه: 9×19/5سم [نشریه: 13 - 237]
آغاز: و رجحانست کردن و مانند آن، باب چهل و نهم در تبها و بیماریهای گوناگون و رنج و فزع کردن؛ انجام: و خیمه دوز مردی باشد که کار پادشاهان بهم پیوندد و اگر دید که پادشاهی بر خیمه خود نشسته بود بر دشمن ظفر یابد.
دارای نود و نه باب است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: یکشنبه 8 ذیحجه 1196ق، جا: شیراز؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 122گ، 16 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 62]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد این رساله ای است که بر سه وجه از تصنیف ابن سیرین در تعبیر خواب ذکر کرده است؛ انجام: باب دهم اگر خواب دید که پادشاهی بر خیمه خود نشسته بود بر دشمن ظفر یابد
خوابی که دیده می شود، در این کتاب به سه نوع دانسته شده است: خواب مبشر، خواب همت، خواب علت. مؤلف این کتاب، هر یک از آنها را در آغاز معرفی کرده پس از آن ضمن ابوابی کوتاه خوابهایی را تعبیر می کند. اصل دانستنی های این کتاب از گفته های ابن سیرین خوابگزار معروف، گرفته شده و طبق آنچه موافق آیات و اخبار و مشابه آنها باشد می آورد ؛ خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن ابو تراب اشتهاردی، تا: شنبه 18 ذیحجه (عید غدیر) 1255ق، به دستور سلیمان قلی بیک؛ جلد: تیماج قهوه ای، 57گ، 21 سطر، اندازه: 22×35/5سم [ف: 4 - 269]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... بدانکه ارشدک اﷲ تعالی که علم تعبیر علم شریف است و معجزه حضرت یوسف است؛ انجام: بدرستی که عطسه در مرض دلیل عافیت و صحت و راحت.
دوازده باب کوتاه است در تعبیر آنچه انسان در خواب می بیند از انبیاء و بزرگان و خوردنیها و آشامیدنیها و جانوران و عناصر گوناگون دیگر این جهان ؛ کا: رستم بن بیجن، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (43ر-47ر)، اندازه: 15×21سم [ف: 19-135]
بنام فال نامه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 ربیع الثانی 1259ق، جا: قره نطون؛ سیره در بازگشت از مکه [نشریه: 7 - 251]
آغاز: هذا کتاب تعبیر نامه. بسمله. سپاس خدایی را که واحد و صمد قادر است؛ انجام: خاتمه در بیان تعبیر خوابها ایکه در شبهای ماه دید شود ... شب سی ام خواب صحیح است و اﷲ اعلم بالصواب در دیباچه این کتاب نام «شیخ ابوالفضل حسین بن ابراهیم بن محمد النفیسی» آمده و گویا تحریفی از نام ابوالفضل حبیش بن ابراهیم تفلیسی مؤلف کامل التعبیر (مشار 1245) باشد و جای نام کتاب هم در نسخه ما سفید مانده است و از صفحه دوم آن درست مانند تعبیر سلطانی ابرقوهی است و در آن از همان خواجه قوام الدین یاد شده و منابع همان کتاب آمده و در دو جا از کامل التعبیر یاد شده است، مقدمه ای دارای بیست نکته دارد مانند تعبیر سلطانی ولی از ستایش شاهزادگان: «اویس، شبلی، جهانگیر، زین العابدین» در پایان آن نشانی نیست. گویاکسی دانسته یا ندانسته دو کتاب تفلیسی و ابرقوهی را در هم آمیخته و به این ساخت درآورده است. در دیباچه از شرح مفتاح قطب الدین شیرازی یاد شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1264ق، جا: سپاهان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 225گ، 25 سطر (8×15/5 )، اندازه: 14×23سم [ف: 10 - 1730]
آغاز: بسمله، از قول مخبر صادق علیه السلام که مولانا شیخ محمد بن بابویه؛ انجام: چون چنین کنی ضرر و شر آن خوب به تو نرسد ... سنه 1296
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ابوالقاسم 1296ق؛ ضمیمه نسخه ش 26182 [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ اما بعد این رساله اینست مختصر در بیان؛ انجام: سیم بمکه چهارم بسامعه پنجم ام رحم و اﷲ اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: افشار، غلامحسین [رایانه]
آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق الانسان علمه البیان و الهمه التبیان و اکرمه بمزید الاحسان در آغاز نسبت داده شده است به ابن سیرین به روایت از کتاب های دانیال و یوسف پیغمبر و حضرت صادق علیه السلام.
این نسخه تا باب 46 کتاب را دارد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن خواجه بیک شهرابی فراهانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 55گ (104پ-158پ )، 16 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 86]
آغاز: رساله اول: بسمله، دیدن خشم باری تعالی با خدا باید گردید، دیدن ملک الموت در ازای عمر باشد. رساله دوم: غرض از تحریر این نامه آنست که آنچه در باب خواب دیدن در کتاب های مطول ثبت بوده در این رساله آورده دو رساله کوتاه است در تعبیر آنچه انسان از اشیاء و اشخاص و جانوران و عناصر در خواب می بیند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ فاقد جلد، 17گ، 10 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 111]
خواب نام های است بر اساس تعبیر خواب ابن سیرین به نقل از امام جعفر صادق از حضرت یوسف و دانیال (علیهما السلام) در 59 باب. مطالب آن در تطبیق با دو نسخه 5-4280 (4280ف) (خواب نامه محمد باقر لاهیجی) و 5-4699 (4699ف) (تعبیر خواب به نقل از ابن سیرین) با توجه به اختلاف نسخ بسیار شبیه این دو نسخه است با. این تفاوت که نسخه ش 5-4699 (4699ف) تفصیل بیشتر و دیباچه ای متفاوت دارد. آغاز نسخه حاضر شبیهتر به نسخه 5 -4280 (4280ف) یعنی خوابنامه لاهیجی است و بقیه متن آن با تفاوت هایی در بعضی قسمتها به هر دو نسخه شبیه است. در نسخه در دست واژه ها و اصطلاحاتی با شیوه نثر قدیم به کار برده شده که در کتاب لاهیجی به نثر جدید تغییر یافته است (مانند تبدیل کلمه بخفتاند به بگشاید و جرکی به ظفر و بود به باشد و غرفه به بالاخانه و مانند آن) از این تغییرات و نیز افزودههایی مختصر در نسخه، شاید بتوان چنین برداشت کرد که لاهیجی با دوباره نویسی و افزودن مطالبی به این کتاب آن را به خود منتسب کرده است.
شاهد این دعا نمونه مشابه نسخه حاضر در دانشگاه تهران با شماره 5186/3 و با تاریخ کتابت 935 ق (دانشگاه 15: 4141) یعنی حدود دو قرن قبل از تحریر لاهیجی (م: اواخر قرن 11 یا اوایل قرن 12ق) است. آغاز نسخه دانشگاه تقریباً مطابق با ش 4699ف و بسیاری از مطالب آن تقریباً مشابه همین نسخه یعنی تعبیر خواب به نقل از ابنسیرین است که گردآورندهای نامعلوم دارد. مطالب باب 59 در بعضی نسخ در یک باب و در بعضی نسخ در دو باب 59 و 60 با افزوده ها و نقایصی آمده است. ترتیب بعضی ابواب نسخه حاضر از این قرار است: 1. شناختن خوابی که معبر است ،2 . دانستن خواب که به چند نوع تعبیر یابد، 3. دیدن خدای تعالی و فرشتگان، 4. دیدن مشک و کافور، 20. دیدن پیسی و ...، 30. دیدن ... و ابریشم و پشم و ...، 40. دیدن گوسفند و میش ...، 50.دیدن دیوان و پریان ...، 55. دیدن زلزله و کسوف ...، 58. دیدن اسبان گوناگون ...، 59. دیدن امیران بزرگ ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاتب از باب دوازده تا اواسط پانزده و شانزده را ننوشته است.؛ جلد: تیماج عنابی [رایانه]
» تعبیرنامه امام جعفر صادق و یوسف و دانیال ← فالنامه
ta‘bīr nāme-ye anfosī
در این رساله کوتاه، مؤلف خواب را بر اساس صفات هفت گانه نفس تعبیر نموده و برای هر مورد، ذکری را توصیه کرده است.
صفات نفس را در «دوایر» زیر بیان کرده است: 1. صفات نفس اماره؛ 2. صفات نفس لوامه؛ 2. صفات نفس ملهمه؛ 4. صفات نفس مطمأنه؛ 5. صفات نفس راضیه؛ 6. صفات نفس مرضیه؛ 7. صفات نفس صافیه. شایان ذکر است که کلمه «انفسی» در نام رساله، نسبت مؤلف نیست؛ بلکه نسبت به «انفس» در برابر «آفاق» است.
این نسخه در فهرست شناسایی نشده که به استناد جلد 344/36 ذکر شد ؛ بی کا، بی تا [ف: 9 - 10]
آغاز: حمد اول اﷲ که جمیع مخلوقاتی خلق ایدوکد نصره امر اوزرینه اولویلر؛ انجام: واقعه نی اصلا آفاقی تعبیر اتمیوب انفسی تعبیر ایده لر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (16-19 )، 15 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 36 - 344]
ta‘bīr-nāme (xāb-nāme)
این تعبیر خواب به ترتیب حروف تهجی است و حرف اول نام اموری که شخص در خواب می بیند با تعبیر آن بیان می شود، مثلاً اگر کسی نماز کردن به خواب بیند، باید به «ن» مراجعه نماید.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 321/3
آغاز: بسمله، تعبیر خواب، هر حروف این جدول را حکمای هند وضع نهاده اند و به تحفه برای انوشیروان عادل آورده اند. این خوابنامه در خانه ملوک عجم بود، وقتی دولت ایشان منقطع گشت، بدست مردم افتاد و منتشر شد؛ انجام: ن دلیلست به رسیدن خبر خوش ... دلیلیست بر درازی و زندگانی و اﷲ اعلم بالصواب، تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 ربیع الاول 1205ق؛ کاغذ: لیمویی، جلد: مقوا با پارچه مشکی، 2گ (97ر-98پ)، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 424]
ta‘bīr-nāme-ye xārazm šāh
تعبیر خواب است بر اساس حروف ابجد
[دنا 33/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 690/7- طباطبائی
آغاز: هذا تعبیرنامه خوارزم شاه. الف - یدل علی قضاء الحاجه ب- یدل علی دفعه الحاجه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (54-55)، 20 و 25 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 23 - 13]
ta‘bīr-nāme-ye šeyx-e sanā’ī
[دنا 33/3]
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 60/4
آغاز: بسمله، هستی ای دوست پیش دیده دوست ×× پرده بارگاه اوئی است
نام کتاب در بالای صفحه اول آمده است. مجموعه ای است از چند مثنوی در تعبیر خواب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 6گ (131 - 136 )، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 1 - 85]
ta‘bīr-nāme-ye manzūm-e hazrat-e yūsof
[دنا 33/3]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: 1726/5
آغاز: دیدن ماران شب عذاب و فتنه بود ×× دیدن روغن عیش و خوشی بود
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1261ق؛ 4گ (54پ-57پ )، اندازه: 10×15سم [نسخه پژوهی: 3 - 174]
ta‘bīr-nāme va qānūn-e tīr andāxtan va xavas-e jastan-e a‘zā’
[دنا 33/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1236/40-ف و 1338/40-ف
نسخه اصل: بادلیان Add. 69 اوزلی (ش 1241 )؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 585]
ta‘bīr-e vāqe‘āt va ta’vīl-e anvār
رساله ای کوتاه است در تعریف و تأویل رخدادها و اصطلاحات از دیدگاه عرفانی. نام رساله بر فراز برگ آغازین نسخه آمده، لیکن در منابع موجود، به نام مؤلفش دست نیافتیم.
[دنا 33/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14704/8
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد بدانکه جمعی یاران موافق و محبان صادق، رساله ای در بیان تعبیر واقعات و الهام و انوار عبادات و تجلیات می خواستند، آنچه در سمع صوری و معنوی از لفظ؛ انجام: هر طالب صادق که بدین مقامات عالیه برسد، خود را رسیده عقیده نکند، از طلب نیاساید، زیرا که راه بیپایان است و منزل ناپدید است، این ... شکسته بی خویش را به دعا یاد کنند ...
حاشیه نویسی دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ کاغذ: شرقی، 6گ (127پ-132پ)، سطور چلیپا، اندازه: 10×22/5سم [ف: 37 - 224]
ta‘bīr va fazl-e asmā’-e elāhī
[دنا 33/3]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 194/7
آغاز: بسمله. افتتحت باسمک الجلیل یا ذوالجلال و الاکرام و ابتدأت بحمدک الجمیل یا مفیض الجود و الانعام. چه مفتح هر کلام که مطابق مقتضای مقام باشد و مبدء هر مرام؛ انجام: این اسم را مقتضی فتح ابواب و شاد کامی است و شهرت بین الناس به نیک نام می و اﷲ اعلم بالصواب. تم
در مقدمه و صد مقاله؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 18 سطر (7/5×15 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 179]
at-ta‘ajjub min aġlāṭ-il ‘āmma fī mas’alat-il imāma = k.-ut ta‘ajjub
کراجکی، محمد بن علی، - 449 قمری
karājakī, mohammad ebn-e ‘alī ( - 1058)
رساله ای است در بیان خطاها و تناقضات علمای اهل سنت در موضوع امامت و دارای فصول بسیاری است. در هر یک از فصول یکی از اشتباهات و تناقضات آنان را مورد بحث و تشریح قرار داده و به طوری که از دیباچه استفاده می شود به تقاضای یکی از دوستان خویش و به منظور تتمیم بحثی که شیخ مفید در آخر کتاب اوائل المسائل در این موضوع ایراد کرده است تألیف کرده است. عناوین بعضی از فصول آن عبارتند از: فصل: فی ذکر اغلاطهم فی ذکر الوصیة. فصل: فی اغلاطهم فی النص؛ فصل: فی اغلاطهم فی الاختیار؛ فصل: فی اغلاطهم فی الامام و اوصافه؛ فصل: فی اغلاط البکریة؛ فصل: فی ذکر فدک.
خود در این کتاب می گوید که چون یکی از برادران دینی من در میانه کتاب های «امالی» مفید به «اطراف الدلائل و اوائل المسائل» که در امامت است برخورد و در پایان آن به پارهای از غلط ها و فریبخوارگی های شگفت انگیز سنیان در فصلی کوتاه نگریست و آن را بسیار پسندید از من درخواست که به پیروی از او در کتابی جداگانه همین را با شیوایی بنویسم من بدو گفتم که او «مفاتیح الفوائد و مصابیح المراشد» نیز دارد و شایسته است از آن هم پیروی نمود. سخنان نادرست و غلط های سنیان درباره امامت بسیار است. آری از کسانی که از جاهلیان پیروی کرده اند چنین سخنانی دور نمی باشد. این بود که من به درخواست آن دوست این دفتر بپرداختم و سخنان ناسازگار سنیان را در آن آوردم. از سخنان سنیان که کراجکی در این دفتر آورده درباره وصیت است و نص و اختیار و امام و علم امام و عصمت و امامت مفضول و تقیه و غلو در صحابه و بغض اهل بیت و آیه غار درباره برتری ابی بکر و خبرهایی درباره او و عمر. در پایان می گوید که این است اندکی از بسیار غلط های سنیان.
آغاز: اللهم انا نحمدک علی ما انعمت و اعطیت و نشکرک لما اولیت وأسدیت و نسألک الصلاة علی من انتخبت و ارتضیت ...
و بعد، هذا کتاب حدانی علی عمله ان احد الاخوان من اهل الایمان ... اطلع من امالی الشیخ المفید (رض) علی کتاب موسوم باطراف الدلایل و اوایل المسایل یتضمن کلاماً فی الامامة فرای آخره یابساً من اغلاط العامة اورده الشیخ (رض) علی طریق التعجب منهم
انجام: ما اوردناه مثال للفاضل و کفایة للفاعل و تنبیه للغافل و قضاء الحق للسائل و الحمدﷲ رب العالمین ... و علی الائمة من ذریة ذوی المناقب و الفضایل، و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل
چاپ: تبریز، سنگی، 1322ق ،. خشتی، 69ص
[الذریعة 210/3؛ دنا 33/3 (23 نسخه)؛ مکتبة امیرالمومنین 225/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 15 صفر 986ق، جا: اصفهان، مسجد
جامع کبیر؛ کاغذ: حنایی، 46گ، 23 سطر، اندازه: 9×21سم[ف: 268 - 11]
خط: نستعلیق، کا: سید هاشم بن سید محمد موصلی اعرجی حسینی، تا: چهارشنبه نیمه های ذیقعده 1015ق، جا: اصفهان، مدرسه شیخ لطف اﷲ عاملی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 137گ
(21-157)، 24 سطر (7×16 )، اندازه: 13×23/5سم [ف: 11-2162]
نسخه اصل: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق؛ مصحح، محشی؛ در برگ اول چند بیت شعر عربی با جواب آنها از بکری و شیخ بهائی و شهید آمده؛ 55ص [عکسی ف: 6 - 283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: ابوطالب ابن ابی تراب، تا: 1098ق؛ یادداشتی از یکی از احفاد مجلسی ثانی درباره مؤلف رساله؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 18 سطر،اندازه: 14×27سم [ف: 4 - 133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی آبی، 16 سطر (7×16 )، اندازه: 14/5×19سم [ف: 3 - 867]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی از علی بن احمد بن زین الدین هجری، تملک وی به سال 1229 در مدینة النبی؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف مشکی، 38گ (1پ-38پ )، 21 سطر، اندازه: 14/5×20/7سم [محدث ارموی مخ: 1 - 392]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 45گ (138پ- 182پ)،17سطر،اندازه:15/5×22/5سم
[محدث ارموی مخ: 1-392]
خط:نستعلیق،کا:محمد علی بن عبدالکریم مروزی،تا:شنبه24رجب 1236ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 14 سطر [ف: 5 - 250]
خط: نستعلیق، کا: محمدبن اسماعیل بن ابراهیم کرمانشاهی، تا: 23 شعبان 1281ق؛ 52ص [دلیل المخطوطات: 1 - 283]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1668
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن موسوی، تا: 8 ذیحجه 1301ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 56گ (11-66 )، 14 سطر،
اندازه: 10×17سم [ف: 38 - 712]
در فهرست با عنوان «عجائب الاغلاط» آمده و با تردید به شریف مرتضی نسبت داده شده که با توجه به توضیحات عکس آن در مرکز احیاء تصحیح شد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 13 ذیحجه 1306ق؛ جلد: مقوا، 44گ (65پ-108ر)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 79]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1534/3
آغاز: برابر
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مرتضی بن سید علی پیشاوری تیرائی حائری، تا: ذیقعده 1307ق؛ تملک: ضیاءالدین نوری ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 36گ (1پ-36پ )، 17 سطر (8×14 )، اندازه:15/5×21/5سم [ف: 6 - 2163]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم تبریزی، تا: شعبان 1307ق؛ کاغذ:فرنگی، جلد: میشن قرمز، 19 سطر [ف: 5 - 285]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن داود حسینی مشهدی، تا: 1309ق ؛ کاغذ:کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: مقوای ساغری مشکی، 58ص، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: 49]
کا: عبدالعلی بن محمد حسن رجائی مغزی، تا: 1317ق، جا: نجف اشرف [تراثنا: س5ش3 - 104]
خط: نستعلیق، بی کا، بیتا [الفبائی: - 130]
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ 65ص [ف: 93]
آغاز: برابر؛ انجام: اذا فریق منهم یخشون الناس کخشیة اﷲ او أشد خشیة و قالوا ربنا لم ...
در فهرست «الطرائف» و از سید بن طاوس دانسته ولی آغاز با رساله تعجب کراجکی هماهنگ است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ (181ر-195پ)، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 78]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 50گ (103پ-152ر )، 13 سطر (6×12 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 329]
آغاز: و لم یستحقوا ثوابا علی عصمتهم و هم ذلک معترفون بأن النبی صلی اﷲ علیه و آله معصوم فی التأدیة و التبلیغ؛ انجام: و من عجیب کذبهم روایتهم ان رسول اﷲ علیه السلام کان راکباً و ابوبکر یمشی فاوحی اﷲ تعالی الیه لا تستحی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج فرنگی قهوه ای، 44گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 44 - 52]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 56ص (20-76) [ف: 243]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای عطف تریاکی، 27گ (255پ-281ر )، 21 سطر (10×19/5)[ف: 267 - 17]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [نشریه: 5 - 302]
ta‘jīz-ul masīḥīyīn fī ta’yīd-i burhān-il muslimīn
فخرالاسلام، محمد صادق، - 1330 ؟ قمری
faxr-ol-eslām, mohammad sādeq ( - 1912)
در رد مسیحیان و در تأیید نوشته دیگرش «برهان المسلمین».
چاپ: ایران، سنگی، 1895/1312م، جیبی، 64ص
[الذریعة 429/1؛ دنا 33/3؛ فهرستواره منزوی 222/9]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 953
آغاز: حمد بی حد و نهایت و شکر بی عد و غایت حضرت آن خدائی را جلد اول کتاب و در جواب رساله عبدالمسیح کشیش است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1317ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 461گ، 16 سطر، اندازه: 13/4×21/3سم [ف: 2 - 155]
ta‘jīl-e mamdūh
شانزده مورد از مواردی را که عجله کردن و شتاب در آنها مذموم نیست و بلکه ممدوح است را به طور مختصر بیان کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 793/2
آغاز: از صفات ذمیمه که خداوند در قرآن برای انسان ذکر کرده عجله و شتاب زده گی است نهج ایاک و العجله فی الامور قبل اوانها و التساقط فیها عند امکانها؛ انجام: هر کدام از اسب افتادند
حضرت را صدا زدند او هم رفت سر همه را به دامن گرفت اما وقتی خود آن غریب از اسب افتاد یک نفر نبود سر او را از روی خاک بردارد بر دست مبارک خاکهای گرم کربلا را جمع کرد سر خود را بر روی خاک گذاشت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، عطف پارچه زرشکی، 3گ، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 1 - 457]
te‘dād-e anbīyā va marāteb-e ānhā (fā’ede dar )
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8869/19
آغاز: هو. نقل من خط من نقل من خط الشهید رحمه اﷲ تعالی با ربعة وسایط. اعلم ان عدد الانبیاء علیهم السلم مایة و اربعة و عشرون الف نبی و قیل مایتان و اربعة و عشرون و للاول الحق منهم المرسلون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای عطف چرم، 1ص (369)، اندازه: 13/1×24/3سم [ف: 29/1 - 186]
’te‘dād-e horūf-e alefbā
درباره این که لام الف بیست و نهمین حرف الفباء است و چند حدیث در تأیید این مطلب.
[دنا 34/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 872/5-طباطبائی
آغاز: نقل فرموده ابوذر غفاری که سؤال کردم از رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم که چه کتابی را خداوند بر حضرت آدم نازل فرمود، پس فرمود ... که کتاب معجم
کا: محمد حسین گرکانی معروف به جناب، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سبز، 40گ، اندازه: 12×16سم [ف: 23-153]
te‘dād-e dafa‘āt-e nozūl-e jebre’īl bar payāmbar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/9
خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق، کاغذ: نخودی نازک آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (2پ)، اندازه: 14/9×25/3سم [ف: 29/1 - 281]
te‘dād-e rūz-hā-ye māh-hā va sā‘āt-e rūz
[دنا 34/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 409/3- طباطبائی
در متن جدولهایی است که هر کدام یک صفحه را فرا گرفته و در کنار جدول توضیحات نوشته شده است ؛ خط: نستعلیق درشت خط، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی آبی و زرد، جلد: تیماج سرمه ای، 2گ (135پ-136پ )، 14 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 22 - 163]
ti‘dād-ul kabā’ir min-aḏ ḏunūb (mx.)
[دنا 34/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/21-عکس
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4792. درباره هفده گناه بزرگ ؛ خط: نسخ، کا: اسعد بن احمد بن محمد کاتب، تا: 816ق، جا: شیراز؛ 1گ (743پ) [فیلمها ف: 3 - 217]
te‘dād-e mazāheb-e sūfīye
[دنا 34/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7518/8
نوع سابع از کتاب معرفت نامه حقی افندی ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالاحد بن ملا حسن علی اردبیلی حاصل لویی، تا: 25 رمضان 1306ق، برای سید باقر آقای واعظ ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 14 سطر (8×15/5 )، اندازه: ×21/5سم [ف: 16 - 607]
te‘dād-on navāder
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
(1689 -) toqrā-ye mašhadī
به نثر آمیخته به نظم. در وصف کشمیر و هشت منزل راه آن: چو کهتی، نوشهره، چنگیز هتی، راجو، تهانه، پیر کله، پوشانه، پیر پنجال (پرنجال). که هر یک را به شماره از یکم تا هشتم وصف می کند: اول چو کهتی. بجان فزایی هوایش غنچه دل از پژمردگی وارسته ... هشتم پرنجال. اگر سنبل شب در کوهش ریشه می داشت پشته سبز فلک را معدوم می انگاشت. (احمد منزوی )
آغاز: تعداد النوادر طغرا که عبارتی است از مقالات رنگین ... در تیره زمین هند دلگیر شدم× وز غصه این خاک سیه پیر شدم / شاید به کفم گل جوانی آید× در فصل بهار سوی کشمیر شدم ... اول جوکی هتی. به جان فزائی هوایش غنچه دل از پژمردگی
وارسته و به نشاط پیمایی فضایش غم بی برگی از میان به کنار نشسته ...
انجام: تا پای خزان به باغ لطفش نرسد× کرده است بهار را زمین گیر سخن
چاپ: به کوشش موسی الرضا باشتنی، مجموعه رسائل فارسی، دفتر هفتم، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1385ش؛ گانپور، سنگی، 1266ق.، وزیری بزرگ، 6ص
(رسائل طغرا: صص89-94)؛ لکهنو، سنگی، 1281، وزیری بزرگ 6 ،ص
[نسخه های منزوی 3546/5 (نشانی 10 نسخه )؛ مشترک پاکستان 169/5 (نشانی 12 نسخه)؛ دنا 34/3 (9 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1039ق؛ 5ص (233 - 237 )، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 32 - 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی شکری، جلد: مقوای چینی عطف تیماج مشکی، 7ص (227-233 )، 13 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 10 - 944]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ترمه نازک، جلد: میشن سیاه، 15 سطر [ف: 4 - 661]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 5گ (128پ-132ر) [ف: 2 - 51]
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 3گ (54ر-56پ)[ف: 51 - 2 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (66 -68 )، 19 سطر، اندازه: 9/5×17/5سم [ف: 38 - 784]
آغاز: برابر؛ انجام: هرکس ز دروازه نقاش خبر است ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ ضمیمه نسخه ش 29504 [رایانه]
نسخه اصل: دانشگاه پنجاب در لاهور شماره 874/9 فارسی ؛ کا: ظهیرای تفرشی، تا: 1245ق [فیلمها ف: 3 - 187]
آغاز و انجام: برابر
این کتابچه (150 بیت نوشته) دارد ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج سرخ، 1ص (207پ )، 15 سطر (10×19/5 )، اندازه: 18×29/5سم [ف: 2 - 203]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مذهب، مجدول، دارای کمند ؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج تریاکی، 4ص (208-211)، 32 سطر (9×27 )، اندازه: 16×32/5سم [ف: 10 - 795]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج سبز، 7ص (31-37)، 15 سطر (7×15 )، اندازه: 13×21سم [ف: 12 - 2760]
بی کا، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 627]
te‘dād-e voqūf-e lāzeme-ye mojarrade-ye mo‘ayyane
سرخسی، محمد بن محمد، - 544 قمری
saraxsī, mohammad ebn-e mohammad ( - 1150)
[دنا 34/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12230/9
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 5ص (115-119 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 35 - 224]
ta‘addod-e ‘avālem
کاشانی، علیقلی بن محمد باقر، ق13 قمری
kāšānī, ‘alī-qolī ebn-e mohammad bāqer ( - 19c)
تاریخ ترجمه: 3 ربیع الاول 1288ق
این کتاب که به صورت مکالمه بین دو نفر است (حکیم و میزبان) از امهات و اصول نجوم در زمان مؤلف یعنی قرن هفدهم میلادی بحث می کند و ترجمه آن به زمان ناصرالدین شاه به عمل آمده است.
[دنا 34/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 303
آغاز: ترجمه: هذا کتاب هیئت مسمی بتعدد عوالم. بسمله. نظر بر اینکه نجوم علمیست که از آن بایست عوام و خواص استحضار کامل و الا مجمل حاصل نموده بهره مند شوند؛ انجام: یعنی سائر ملل در آنها بقدر اهل اروپا کامل نیستند و به تحصیل آنها است که باید شما حواستانرا مصروف دارید و جمیع حکمت شما منحصر بآنها باشد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 ربیع الاول 1288ق؛ آخر نسخه: «... بدست کمترین علیقلی ابن محمد باقر کاشانی از زبان فرانسه به
فارسی ایرانی ترجمه شد بتاریخ سوم شهر ربیع المولود سنه 1288»؛ کاغذ: فرنگی لب طلایی، جلد: تیماج قرمز، 119گ 9 ، سطر (9×14 )، اندازه: 17×22/5سم [ف: 1 - 296]
ta‘dīd-e āyāt-e qor’ānī
[دنا 35/3]
تهران ؛ ملک ؛ شماره نسخه: 2564/2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1293ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 3گ (7پ-9ر )، 11 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 6- 47]
t‘dīlāt-e qamar (r. dar)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22836
آغاز:تعدیل سوم معتدل سازیم که تقویم عمر؛انجام:الوان ط ل ه خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 95گ [رایانه]
» تعدیل الارکان ← الطمأنینة فی الصلاة
ta‘dīl-ul arkān wa tark-us sunan wa-l wājibāt fi-ṣ ṣalāt
رساله ای در تعدیل ارکان و ترک سنن و واجبات در نماز، در ادله وجوب از کتاب و سنت و آفات ترک و وجوب متابعت و سنن الصف، دارای مقدمه و مطلب و ثنبیه و خاتمه: عصمة اﷲ.
جز «معدل الصلاة» محمد بن پیرعلی برگلی درگذشته 981 که در 975 ساخته است.
[دنا 35/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8938/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 29گ (20پ-48ر )، 13 سطر (6×11) [ف: 17 - 256]
ta‘dīl-ul awj wa-l ḥaḍīḍ fī nafy-il jabr wa-t tafwīḍ
خوئی، علی بن علیرضا، 1292 - 1350 قمری
xūīī, ‘alī ebn-e ‘alī-rezā (1875 - 1932)
تاریخ تألیف: 22 صفر 1322ق
رساله ای در جبر و تفویض و اقوال پنج گانه در این مسأله با استناد به آیات و احادیث و رد و ایراد در دلالت هر یک از آنها بر مدعا. دارای سه «مقدمه» در آغاز کتاب برای تمهید ورود در موضوع.
[دنا 35/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10980/8
آغاز: الحمد ﷲ الذی تنزه عن الفحشاء و لا یجری فی ملکه الا ما یشاء تعالی عن الجبر بالاسواء ثم العقاب علیها سبیل الجزاء؛ انجام: و اوضحنا ما هو الحق عند الامامیة باخذ الوسط الذی هو خیر الامور ...
خط: نستعلیق، کا: خاکمردانی خوئی، بی تا، جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (254پ-293ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 391]
ta‘dīl-e avval-e qamar (jadāvel)
در این رساله تعدادی جداول تنجیمی است و از «جدول تعدیل اول قمر در برج حمل بمرکز معدل برگیرند» شروع می شود تا جدول آخر که «تعدیل اول قمر در برج سنبله است».
[دنا 35/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2907/6
آغاز: جدول تعدیل اول قمر در برج حمل؛ انجام: تعدیل اول قمر در برج میزان
بی کا، تا: قرن 13؛ حاوی جداول نجومی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 13ص (167-179)، 14 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 6 - 620]
ta‘dīl-e sānī-ye qamar (jadval)
[دنا 35/3]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 555/3
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان؛ کاغذ فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 1گ، اندازه: 5×20/5سم [ف: 1 - 513]
ta‘dīl-ul ḥurūf wa-l ayyām
[دنا 35/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8138 آغاز: فصل اذا اردت لتعادیل؛ انجام: 9114-1229 خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 130]
ta‘dīl-e šams va qamar
تاریخ تألیف: نیمه اول قرن یازدهم؛ محل: تألیف اصفهان رساله ای است مختصر در تقویم و قواعد استخراج تعدیل شمس و قمر تألیف یکی از منجمان نیمه اول قرن یازدهم هجری مقیم اصفهان، چنانکه در صفحه پانزدهم گوید: «خواستیم که تقویم شمس روز یک شنبه 24 شهر شوال سنه 1030 هجریه در بلده صفاهان به دست آوردیم» و در صفحه هجدهم نویسد: «پس به استقراء معلوم کردیم که در 6 شهر ذی الحجة الحرام سنه 1029 شبانروز حقیقی و وسطی متساوی می شود».
[دنا 35/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5537
آغاز: بسمله، حمدله، قاعده اول - در استخراج تعدیل شمس چون مط تعدیل شمس جزوی باشد نظیر آن جزو را بگیرند بدان طریق که آن جزو را ازیب ها ها نقصان کنند باقی نظیر آن جزو باشد؛ انجام: و ثالثه زائد بر تعدیل د لو ا. منه ادام اﷲ ظله
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: حاج عماد فهرستی، تیر 1310 ؛ کاغذ: شکری فرنگی آهار مهره، 24گ، 15 سطر (9×15/3 )، اندازه: 15/8×22سم [ف: 8 - 91]
ta‘dīl-ol ‘aqīda va-l qerā’a
برغانی، محمد جعفر بن محمد تقی، - 1306 قمری
boraqānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad taqī ( - 1889)
درخواست: ملا عبداﷲ طالقانی
تاریخ تألیف: 26 رجب 1286ق
در بیان قواعد تجوید و قرائت قرآن، و در آغاز اثبات اعتقادات حقه با اصرار به اثبات رکن رابع بدون نام بردن از این عقیده، در یک «مقدمه» که نیمی از کتاب می باشد و ده «مقصد» دارای فصول و یک «خاتمه»: مقدمه: در اموری چند، دارای پنج فصل؛ مقصد 1. کلیات علم قرائت؛ 2. ادغام؛ 3. احکام همزه؛ 4. ... ؛ 5. احکام مد و قصر؛ 6. احکام اماله؛ 7. احکام یاءات مختلفه؛ 8 و 9. احکام لامات و احکام راءات؛ 10. احکام وقف ؛ خاتمه: در معنی لحن و اقسام آن.
[دنا 35/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 5789/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین باریء الخلائق اجمعین ... چون علم قرائت علمی بود شریف و بینهایت منیف؛ انجام: پس خوشتر آنکه در همین موضع که اشاره شده برکن تولی و تبری که بآن کمال ایمان است ختم نمایم این رساله را
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 98گ (1پ-98پ )، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 15 - 173]
ta‘dīl-e qorūb (jadval)
[دنا 35/3]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 555/9
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 1ص، اندازه: 5×20/5سم [ف: 1 - 514]
ta‘dīl-e qamar = tashīl-e ta‘dīl-e mo‘addel-e qamar
بخاری، عماد بن جمال، ق9 قمری
boxārī, ‘emād ebn-e jamāl ( - 15c)
اهدا به: ابوسعید گورکانی محل تألیف: سمرقند
قاعده ای است برای تحصیل زیج بر پایه زیج الغ بیک و در روزگار وی که مؤلف آن را یافته و به عرض استادش (علی) رسانده و پس از تأیید او در این رساله ضبط کرده است. در آغاز این رساله طریق استخراج تعدیل معدل قمر و دستورالعمل تقویم به اختصار آمده است پس از آن جدول هایی تطبیقی تنظیم شده است. در آن از زیج الغ بیگ و تحریر طوسی و ثمره و شجره بطلمیوس نقل می کند.
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد؛ چنین گوید اضعف عباداﷲ ... عماد بن جمال البخاری که چون حضرت افلاطون زمان ... الغ بیگ سلطان را ...
انجام: بر خلاف توالی آن قدر که خواستیم، و اﷲ اعلم بالصواب [نسخه های منزوی 265؛ دنا 35/3 (5 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 2866/4]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ با یادداشت 1083؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 56گ، 22 سطر (12×20/5 )، اندازه: 19×29سم [ف: 9 - 1463]
آغاز: بسمله. طریقه استخراج تعدیل معدل قمر ازین جدول در ساعتی معین آن است ... (و پس از دو صفحه) مثالش در نصف النهار اول محرم سنه احدی و سبعین و ثمانمایه ... موضع این رصد که محفوظه سمرقند است
در فهرست بدون نام مؤلف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ جز چهار صفحه آغاز همه کتاب جدولهای زیجی است؛ تملک: جلال الدین محمد، قطب الدین محمد اصفهانی ؛ کاغذ: سمرقندی نازک، جلد: تیماج سبز، 63گ، 32 سطر، اندازه: 17/5×23/5سم [ف: 3 - 448]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول، به مشکی؛ یادداشتی در خرید کتاب از ارزنجان و هنگام مسافرت به حجاز آمده؛ دو برگ در تقویم به سال 1171ق افزوده شده که ربطی به نسخه ندارد ؛ جلد: تیماج مشکی، 63گ، 34 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 20 - 317]
آغاز: خواهد بود و مدتی در این تامل بودم تا از حضرت ملهم الصواب بطریقه شامل و فایده کامل هدایت نمود خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 62گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 23 - 169]
آغاز: برابر
خط: نسخ ریز، کا: عطاء اﷲ منجم، تا: 29 صفر 1176ق؛ سه صفحه اول نسخه دیباچه است، و باقی گ 89-153 جدول های زیج می باشد؛ 67ص (87-153)، 15و35 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 3 - 448]
آغاز: طریق استخراج تعدیل معدل از این جدول در ساعت معین آن است ... (با مثال از محرم 870 )؛ انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، ب یتا؛ با جداول بسیار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن سفید، اندازه: 17×25سم [ف: 6 - 396]
ta‘dīl-ul qamar
یزدی، محمد باقر بن زین العابدین، ق11 قمری
yazdī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn ( - 17c)
[دنا 35/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2911/64
آغاز: قال الاستاد المحقق مولانا محمد باقر الیزدی غفرله: اما بعد؛ فهذه رسالة فی استخراج غایة تعدیل القمر الهمنی اﷲ ... و لنقدم لذلک مقدمة؛ انجام: یکون من التعدیل من الغایة فهو الغایة، فهو المراد من قوله (نقل هذا من خط منقول من خط مولانا محمد باقر الیزدی غفراﷲ له).بی کا، بی تا؛ در متن و حاشیه نوشته شده است و سپس خواص وفق اعداد است ؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 1ص (189 )، 11 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 3 - 449]
» تعدیل معدل قمر ← تعدیل قمر
ta‘dīl-ul mi‘yār fī naqd-i tanzīl-il afkār
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
وابسته به: تنزیل الافکار فی تعدیل الاسرار؛ اثیرالدین ابهری، مفضل بن عمر (-660)
تاریخ تألیف: 665ق
متن کتاب از اثیرالدین ابهری و نقد آن از خواجه طوسی است. حاجی خلیفه در یک موضع از کتاب کشف الظنون پس از ذکر نام « نقد التنزیل» گوید: «قیل هو للامام الرازی» (کشف الظنون ج2، ص 612) و در جای دیگر تألیف آن را به بعض افاضل نسبت داده است و گفته: «این نقد در اوائل محرم سال 665 به اتمام رسیده» و از مؤلف نام نبرده است (کشف الظنون، ج 1، ص 337). لیکن در دو کتاب «فوات الوفیات» و «الوافی بالوفیات» صریحاً این نقد از خواجه دانسته شده، جز آن که در فوات به نام «تعدیل المعیار فی بعض تنزیل الافکار» آمده که مسلم غلط است و محتمل است کلمه «بعض» تصحیف «نقض» باشد. از مقدمه خواجه برمی آید که کتاب مشتمل بر منطق و مباحث حکمیه و فلسفیه بوده و او می خواسته که همه آن را نقد کند، ولیکن نسخه های موجود قسمت منطق آن است و معلوم نیست که نقد بقیه از قلم او تراوش کرده باشد. (مدرس رضوی)
مشتمل بر یک «مقدمه» در غرض منطق و تصور و تصدیق و تقسیم آنها به بدیهی و کسبی و محکوم علیه و معنی مفرد و موضوع منطق، و پنج «مقاله» و هر مقاله دارای یک یا چند «لامع »، و هر لامع دارای چند «فصل»: مقاله 1. مقدمات؛ 2. قضایا؛ 3. عکس و احکام آن؛ 4. قیاس و اقسام آن؛ 5. مبادی اقیسه و برهان و تقسیم برهان و اجزاء علوم برهانی و مغالطه و مآخذ غلط و ترکیب مغالطات و حل آنها و بیان ده نوع مغالطه.
آغاز: آغاز تنزیل الافکار ابهری: الحمد ﷲ العلی شانه الجلی برهانه الدائم سلطانه.
آغاز نقد خواجه: الحمد ﷲ محق الحق و مبدع الکل و الصلوة و السلام علی محمد خیر الرسل و علی آله الداعین الی ارشد السبل. اما بعد فانی لما تصفحت کتاب الفاضل اثیرالدین المفضل بن عمر الابهری رحمه اﷲ المسمی به تنزیل الافکار فی تعدیل الاسرار الذی قصد فیه تحریر ما ادی افکاره الیه و استقر علیه رایه من القوانین المنطقیة و الحکمیة ذکر فیه فساد بعض الاصول المشهورة اردت ان ابین ما سنح لی من الرد و القبول علی بعض مؤاخذه فی تلک الاصول لاسیما المنطقیة و بدأت بها و سمیته «تعدیل المعیار فی نقد تنزیل الافکار» و ها انا اشرع فیه.
انجام: فهذا ما خطر ببالی علی ما اورده هذا الفاضل فی المباحث المنطقیة من هذا الکتاب و فی عزمی ان اتصفح باقی الکتاب ان ساعدنی التوفیق، فاثبت ما یلوح لی علی کلامه فی سایر العلوم من هذا الکتاب ان شاء اﷲ الهادی الی سواء الطریق چاپ: به اهتمام عبداﷲ نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران،
موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
[دنا 35/3 (5 نسخه)؛ احوال و آثار خواجه، مدرس رضوی، ص 449]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 7 شوال 656ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 69گ (53پ-121ر )، 21 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 5 - 125]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ سه ورق از آخر به خط احمد سهیلی خوانساری است به سال 1320 ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن تریاکی، اندازه: 14/1×18/3سم [ف: 7 - 447]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن علی اکبر تبریزی، تا: 1107ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: استانبولی، نباتی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 74گ، 16 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 265]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2033-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 300]
آغاز: بسمله. و به ثقتی قال المحقق الطوسی نصیر الملة و الدین ره فی اواخر تعدیل المعیار فی شرح نقد تنزیل الافکار فی تعدیل الاسرار فی المنطق تصنیف الفاضل اثیرالدین للفضل بن عمر الابهری قوله و من المغالطات الصعبة ما قیل فی اجتماع النقیضین ان قول القایل کل کلامی کاذب فی هذه الساعة اما ان یکون صادقا او کاذبا؛ انجام: و هو من باب سوء اعتبار الحمل انتهی کلامه رفع مقامه.
بندی از تعدیل المعیار خواجه طوسی درباره شبهه جذر اصم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 2گ (54پ-55پ )، 20 سطر (6/5×13 )، اندازه: 14×21سم[ف:8-156]
» تعدیل المیزان ← معیار الافکار
» تعدیل المیزان ← حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق
ta‘dīl-ul mīzān
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( - 1542)
وابسته به: الشفاء (منطق)؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
در دیباچه آورده: «لما ذهبنا بتکمیل عیار جواهر الانظار المحلی بها مراة حقایق الافکار و دقایق الاسرار الشارقه من مشارق الانوار دعانا بعض الاخیار الی نظم معیار هذه العیار». در مجالس المؤمنین آمده که این کتاب خلاصه منطق شفاء است. مؤلف این کتاب را ملخص نموده و مختصر را به نام «معیار الافکار» نامیده است؛ کتاب دارای یک «فاتحه»
و نه «فن» است: فاتحة العلم ینقسم الی الحکم و غیره؛ فن 1. ایساغوجی؛ 2. قاطیغوریاس؛3. باریرمینیاس؛ 4. انولوطیقا الاول؛ 5. انولوطیقا الثانی؛ 6. سوفسطیفا؛ 7. نیطوریقا؛ 8. ریطوریقا؛ 9. جدل. (مهدی ولایی)[دنا 36/3 (5 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- معیار الافکار = معیار العرفان؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948ق)
آغاز: یا غیاث المستغیثین ایدنا بتعدیل میزان الانظار تبصرة لمقاصد النجاة و الشفاء؛ انجام: ترددا فی صورة اخری و لکن یمکن اصلاح هذا بعنایة لا تخفی ثم فیما ...
تا اواخر رساله سوم ؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم صدر الافاضل به سال 1322؛ جلد: تیماج سورمه ای، 44گ، 25 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 43 - 201]
آغاز: خیرا کثیرا و صار بصر بصیرته بنور الحق بصیرا و ان الحکمة بشفاء القلوب؛ انجام: یلزم ان یتوقف حکم العقل بلزوم جوهر من جواهره و اﷲ اعلم بحقایق الامور.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (یک برگ )؛ محشی از فخرالدین محمد استر آبادی با جمله دعائی «مد ظله العالی» ؛ اهدایی: شکر اﷲ فقیه نیا، 1375ش ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج زرین با ترنج، 65گ، 17 سطر، اندازه: 9/3×17/5سم [ف: 24 - 55]
آغاز: انها لا عذب مشارب النعم و بحرالفواید و الحکم ... انا اشرع فی المنطق و هو اولی ارکان ریاض الرضوان و هو المسمی بتعدیل المیزان مرتبا علی مناظر و مشرع مشتملاً علی منهجین فی کل مطالب المنهج الاول و فیه اربعة مطالب المطلب الاول حاصل ما فی الشفاء ان لمهیات الاشیاء وجود؛ انجام: غیر محتمل علی تقدیر وقوع القسم الثانی لا علی تقدیر عدم وقوعه وقوع القسم الاول بدله و لا محذور.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر:«عبده محمد حسین بن مرتضی الموسوی1181»(بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی، 84گ، 18 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 955]
آغاز: اخبر عنه بأنه لا یخبر عنه فبعض الفصل مخبر عنه فیلزم التناقض و شرح الجواب مسبوق بمقدمة
خط:نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 134گ، 21 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 25 - 62]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 796]
ta‘dīl-ul mīzān fī ta‘līq-i ‘ilm-il mīzān
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، 1080؟-1140؟ قمری
hoseynī nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
وابسته به: حاشیة تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبداﷲ؛ ملا عبداﷲ بن حسین یزدی (-981)
حاشیه مفصلی است با عناوین «قوله - قوله» بر حاشیه ملاعبداﷲ یزدی بر «تهذیب المنطق» تفتازانی. این حاشیه بیشتر جنبه توضیحی دارد و رد و ایراد در آن کمتر است. مؤلف در مقدمه تصریح می کند که او کتاب مفصلی موسوم به «محیی الأذهان فی شرح لسان المیزان» نیز در همین زمینه دارد. (براتعلی غلامی مقدم)
[دنا 36/3 (3 نسخه)؛ الذریعه 18: 311 و 6: 60]
آغاز: قوله افتتح بحمداﷲ فیه اشارة الی ان صدور الفعل من الفاعل المختار لابد من علة باعثه علیه و غایة داعیه الیه؛ انجام: و اعلم ان المشهورات و المسلمات و المظنونات انما ینتفع بها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (دو برگ) و انجام؛ مصحح، مقابله شده ؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 222گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 24 - 55]
آغاز: افاض اﷲ علیهما شابیب (کذ) غفرانه و اسکنهما من فضله فرادیس جنانه لما من اﷲ تبارک و تعالی علینا فی اتمام کتابنا الکبیر الموسوم بمجئی (کذ) الاذهان فی شرح لسان المیزان و هو غنی فی التمدح عن البیان کما انصف به الانسان و الجان و رایت همم اکثر الطلبة العظام فی زماننا؛ انجام: قوله و قیل هذا اشارة الی العمل یرید به ان هذا فی هذا بالمقاصد اشبه اشارة لکونه اقرب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج خرمایی، 232گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 11 - 438]
آغاز: افاض اﷲ علیهما شآبیت غفرانه و اسکنهما من فضله فرادیس جنانه لما من اﷲ تبارک و تعالی علینا فی اتمام کتابنا الکبیر الموسوم بمحیی الأذهان فی شرح لسان المیزان؛ انجام: بل روی ان اهل النار لیتأذون من ریح العالم التارک لعلمه و ان عقاب العالم الغیر العامل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) و انجام (چند جمله)؛ محشی به لفظ «منه رحمة اﷲ» ؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه مشمع، 176گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×20/7سم [ف: 24 - 54]
آغاز: افاض اﷲ علیهما شابیب غفرانه واسکنهما من فضله فرادیس جنانه لماض اﷲ تبارک وتعالی علینا فی اقام کتابنا الکبیر الموسوم بمحیی الاذهان فی شرح لسان المیزان وهو غنی ... علی قرائت الحاشیة ... مولانا عبداﷲ الیزدی ... سمیته بتعدیل المیزان ... قوله افتتح بحمد اﷲ فیه اشارة الی ان صدور الفعل من الفاعل المختار؛ انجام: و المبعد عن السیئات المفیضة الی استحقاق النیران الموقدة و التابید فی الحاطمة المؤصدة نعوذ باﷲ ... لیتاذون من ریح العالم التبادت لعلمه و ان عقاب العالم الغیر العامل
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن کربلایی، تا: سه شنبه جمادی الثانی1264ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 173گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 956]
آغاز: افتتح بحمداﷲ فیه اشارة الی أن صدور الفعل من الفاعل ... و هی علی ما ذکره هیهنا شیئان ... قوله (صلی اﷲ علیه و سلم) کل امر ذی بال؛ انجام: و اعلم ان المشهورات و المسلمات و المظنونات انما ینتفع بها
فاقد دیباچه است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل بن محسن شاهرودی، تا: 1273ق، جا: مشهد ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج یشمی، 138گ، 20سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 24 - 184]
ta‘dīl-un nahār
[دنا 36/3]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 789/4
آغاز: مسئله یتزاید تعدیل النهار بتزاید العروض علی سبیل التزاید و؛ انجام: وکذلک فی غیرها وهو المطلوب لمحمد حسین غفراﷲ له ولوالدیه
از محمد حسین ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1091ق؛ کاغذ: نوعی ترمه ؛ جلد: تیماج لایه ای قهوه ای، 14گ، 18 سطر (7×13/5 )، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 413]
ta‘dīl va taqvīm-e šams va qamar (jadval)
[دنا 36/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8821
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن13 و 14؛ با تاریخ ذیحجه 1288 و 1331 و 1332 ؛ کاغذ: فرنگی، 15گ، اندازه: 15×18سم [ف: 17 - 227]
ta‘dīl va taqvīm-e kavākeb
بخشی از کتابی در تنجیم. نخستین صفحه موجود جدولی است با این عنوان: «تعدیل مسیر الکواکب فی عشرة ایام».
[دنا 36/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6400/8
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی ضخیم شکری، جلد: تیماج مشکی، 8ص (311-318)، قطع: رقعی [ف: 19 - 549]
ta‘dīl va momayyezī-ye velāyat-e sabzevār dar sāl-e 1301
این دفتر مانند نمونه های مشابه متعددی که هر ساله برای هر ولایت جداگانه تدوین می شده، یک سند اصل و منحصر به فرد مربوط به سال 1301ق است از ولایت سبزوار برای تدوین خراج و مالیات منطقه مزبور با دسته بندی هایی بر اساس روستاها و بخش های مختلف سبزوار.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8169
آغاز: هواﷲ تعالی شانه - کتابچه تعدیل و ممیزی ولایت سبزوار مطابق سال فرخنده فال پیچی ئیل خیرت تحویل 131 [= 1301].
نقد: 34949 تومان و 5322 دینار.جنس: غله: 2470 خروار و 700 من و 10 سیر. کاه: 3817 خروار و 82 من؛ انجام: مزرعه بکوج: نقد: 4 تومان. جنس: [یک] خروار.
خط: سیاق، بی کا؛ تا: 1301ق؛ نسخه اصل، اوراق دارای مسطربندی خاص برگه های سیاقی؛ جلد: تیماج سرخ، 79گ، مختلف السطر، اندازه: 15/9×21/4سم [ف: 27/1 - 310]
ta‘dīl-u hiy’at-il aflāk
صدرالشریعة الثانی، عبیداﷲ بن مسعود، - 750 ؟ قمری
sadr-oš-šarī‘e as-sānī, ‘obeyd-ol-lāh ebn-e mas‘ūd ( -1350)
[دنا 36/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4138
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذی زین السماء و البروج بعد ما احکم بناء ها ...فان العبد ... عبداﷲ بن مسعود بن تاج الشریعة ... یقول هذا تعدیل هیئة الافلاک و هو القسم الثالث من کتاب تعدیل العلوم؛ انجام: بل یحتاج الی معرفة الاسطرلاب و بعد معرفة العمل سهله و اﷲ یسهل لکل عسیر.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: فخرالدین محمد در 1317ق ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 100گ، 20 سطر (7×16 )، اندازه: 13×22سم [ف: 13 - 3111]
ta‘arruf-ul arwāḥ fī mašāhid-il ašbāh
[دنا 36/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1150/30-ف
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8. از شاگرد عزالدین ایدمر در چهار قاعده، به عربی، در عرفان؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1 - 572]
» تعرف المواضع الباطنة ← تعرف علل الاعضاء الباطنة
ta‘arruf-u ‘ilal-il a‘ḍā’-il bāṭina = al-mawāḍi‘-ul ālima
جالینوس، ۱۲۹ - ۱۹۹ میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
هدف وی بیان دلایلی است که در صورت بیماری هر یک از اندام های درونی، می توان به کمک آنها به وضع این اندام ها و بیماری هایی که دچار آن شده اند، پی برد و این کتاب دو بار به زبان سریانی به دست سرجس (یک مرتبه به جهت ثیادوری اسقف کرخ و بار دیگر به جهت شخصی موسوم به الیسع که حنین آن را به خواهش بختیشوع بن جبرئیل اصلاح نمود) و دو بار نیز به زبان عربی ترجمه شده است (یک دفعه به دست حنین به جهت اسرائیل بن زکریا معروف بن طیفوری و دفعه دیگر به دست حبیش به جهت احمد بن موسی). مشتمل است بر شش «مقاله»: 1. فی البحث عن الطریق الذی به یقدر الرجل علی تعرف الاعضا التی تحدث فیها الافات الا ما کان من الاعضا ظاهر؛ 2. ضروب الریاضیات فی تعرف المواضع التی تحدث بها افة؛ 3. تحدید قول ارسجانس[در «رساله حنین»: ارخیجانس (ن.ل: ارحنجانس، ارکاعنس) فی ان من الافعال ما تناله المضرة من غیر ان یکون اصاب عضوا من اعضا البدن الذی یکون فیه
ذلک الفعل؛ 4. فی ما تعرض من العلل فی الاعضا الباطنة من الاعضا التی فی الوجه و اجعل مبدا کلامی فی ذلک من العینین؛ 5. القول فی جمیع علل القلب؛ 6. ذکر علل الطحال و العلل التی تحدث فی المعدة و الامعا و علل کلیتین. ابن ابی اصیبعه این کتاب را در شمار مؤلفات جالینوس آورده اما آن را از جوامع ندانسته و بجای آن کتاب دیگری را به نام «العلل و الاعراض» که دارای شش مقاله است از جوامع اسکندرانی می شناسد و می گوید «مقالات پراکنده جالینوس است که پزشکان اسکندریه آنها را به صورت یک کتاب گرد آوردند». تاریخ[ نگارشهای عربی (سزگین) ج4: 134]
خط: نسخ، بی کا، تا: نیمه اول قرن 7؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: حنائی، جلد: تیماج عنابی، 35 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 19 - 280]
آغاز: (مقاله اول): بسمله جوامع کتاب جالینوس فی تعرف علل الاعضاء الباطنه المعروف بکتاب المواضع الالمة مما تولی جمعه الاسکندرانیون ترجمه حنین بن اسحاق المتطبب و هو ست مقالات. جوامع المقاله الاولی، الاعضاء صنفان، فمنها فی ظاهر البدن و منها فی باطنه فالاعضاء التی فی ظاهر البدن هی الظاهرة للمس؛ انجام: لان الامر علی ما قال ابقراط ان العمل بغلظ و العطله تذوب تمت جوامع الاسکندرانیین للمقاله السادسه من کتاب جالینوس من تعرف علل لاعضاء الباطنه و الحمدﷲ ولی الحمد و مستحقه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: دولت آبادی ضخیم آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 32گ (169پ-200پ )، 21سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 19 - 26]
هو اربع مقالات من جالینوس ؛ خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: پنج شنبه 4 رمضان 1007ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سفید[سنا: ف: 186 - 1]
از مجموعه جوامع الاسکندرانیین. در پنج مقاله: جوامع المقالة الاولی، جوامع المقالة الثانیة فی علل الاعضاء الباطنة، جوامع المقالة الثالثة، جوامع المقالة الرابعة، جوامع المقالة الخامسة ؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 18گ (179ر-196پ)، 25 سطر، اندازه: 20×35سم[ف: 4021 - 14]
در شش مقاله. همراه با جوامع آن ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 25 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 10 - 2219]
at-ta‘arruf fi-l aṣlayn wa-t taṣawwuf
ابن حجر هیثمی، احمد بن محمد، 909 - 973 ؟ قمری
ebn-e hajar-e haysamī, ahmad ebn-e mohammad (1504 - 1566)
کتابی با این نام و این مؤلف شناخته نشد. در معجم المطبوعات (ج2ص1880) کتابی به نام «الرسالة الجامعة بین اصول الدین و الفقه و التصوف» منسوب به «محمد بن عمر النووی» از علمای قرن 14 ذکر شده است و با توجه به تاریخ کتابت این نسخه قابل انطباق نمی باشند اما برای تحقیق در رابطه میان این دو کتاب، وجود کتاب نووی ضروری می باشد که در دسترس ما نبود. با توجه به اینکه در گ 20پ نام مؤلف کتاب «ابن حجر» ذکر شده است می توان احتمال داد که وی «ابن حجر هیثمی 909-973» معرفی شده در هدیة العارفین (ج1 ص146) باشد. اما در میان کتاب های او نیز نامی از کتاب «التعرف فی الاصلین و التصوف» دیده نشد. مطالب کتاب همان طور که از نامش پیداست شامل اصول فقه و اصول دین و تصوف می شود. اصول فقه شامل مباحثی از جمله: نهی، عام، تخصیصی، ظاهر، مؤول، مجمل و بیان و ... اجتهاد و تقلید در آن مطرح شده است. (از باب اول تا باب خامس)؛ و مباحث اصول دین از قبیل: قرآن نفسی (تعبیری دیگر از کلام نفسی، در اصطلاح اشعری است )، احسان، کرامات و ... را در بر دارد؛ و باب سابع در تصوف است. (علینقی منزوی)
[دنا 36/3؛ مجمع علمی عراقی 327/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2134/2
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی هدانا للاعتقاد و العمل باصول و فروع دینه ... و بعد فهذه نبذة فی الاصلین و التصوف ...(گ20ب )؛ انجام: بما خلصه به من ورطة الهلاک الأبدی و النفاء السرمدی حقق اﷲ تعالی لنا ذلک ...صلی اﷲ تعالی علیه و سلم و آله و صحبه و تابعیهم باحسان عدد معلوماتک ابدا آمین. الحمدﷲ علی ختمه بالاستعجال و الصلوة علی النبی محمد و الآل، نسأل اﷲ النفع به فی الحال و المآل بالنبی و الآل فی سنة الهجریة خط: نسخ نزدیک به نستعلیق، بی کا، تا: 1245ق، جا: سنندج؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی، رویه کاغذ زرد، 18گ (20پ-37 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11 - 374]
at-ta‘arruf fī ta‘rīf-i ša’n-i man huwa aṣlaḥ-u min yūsuf
عماد فقیه، علی بن محمود، ۶۹۰؟ - ۷۷۳ قمری
‘emād-e faqīh, ‘alī ebn-e mahmūd (1292 - 1372)
دارای جداول و داوئری است درباره پیامبر اسلام و عرفانی
است.
[دنا 36/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3995/12
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی کتب رسوم القضاء بقلم القدر بمدار الحکمة ... و المنشاء المودود. اول ما خلق اﷲ نوری العرش الاجل العقل الاول العین؛ انجام: انت ولیی فی الدنیا و الآخرة توفنی مسلماً و الحقنی بالصالحین امین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پستهای، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (112پ-117پ )، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/6سم [ف: 7 - 138]
at-ta‘arruf li-maḏhab-it taṣawwuf
کلابادی، محمد بن ابراهیم، - 380 قمری
kalābādī, mohammad ebn-e ebrāhīm ( - 991)
کتابی درباره شناخت تصوف و اخلاق و اعتقادات و آداب صوفیان در یک مقدمه و هفتاد و پنج «باب». مؤلف از صوفیان حنفی مذهب قرن چهارم هجری است. کلابادی این اثر را بعد از واقعه قتل حلاج (متوفی 309ق)، در دوره ای که فقها و دینداران به شدت با صوفیان مبارزه می کردند، برای دفاع از آنان تألیف کرد. وی در مقدمه کتاب از اوصاف صوفیان حقیقی و بر افتادن راه و رسم آنان، بی رغبتی مردم به معرفت، برچیده شدن بساط حقیقت و دعوی های پوچ و بی اساس مدعیان تصوف سخن به میان آورده است و گفته است اینان بدعت هایی در تصوف گذاشته اند و نسبت های نادرستی به آن داده اند. او توضیح داده است که بر آن است تا با تدوین کتابش در بیان طریقت و سیرت مشایخ نامدار تصوف، اسباب آشنایی سالکان با تصوف را فراهم آورد. این کتاب نزد صوفیان اهمیت بسزایی دارد و درباره آن گفته اند «لو لا التعرف لما عرف التصوف».
آغاز: بسمله الحمدﷲ المحتجب بکبریائه عن درک العیون المتعزز بجلاله و جبروته ...
انجام: فانه لا یتکلم الا للضرورة و عند السماع فانه لایسمع الا عن وجد
چاپ: قاهرة، دار احیاء الکتب العربیة، 1960م، نشره: عبدالحلیم محمود و طه عبدالباقی سرور، 168ص
[بروکلمان 200/1 و ذیل 360/1؛ دیباچه چاپ 1380 قاهره؛ دنا 36/3 (8 نسخه)؛ کشف الظنون 419/1؛ دانشنامه جهان اسلام ج7، ص 496]
شرح و حواشی:
1- شرح التعرف لمذهب التصوف (مختصر)
2- شرح التعرف بمذهب التصوف (منتخب)
3- شرح التعرف لمذهب التصوف؛ مستملی، اسماعیل بن محمد (- 434 )
4 - حسن التصرف فی شرح التعرف لمذهب التصوف؛ علاء الدین تبریزی، علی بن اسماعیل (668-720)
آغاز: دون العرش ابصارهم فهم اجسام روحانیون و فی الارض سماویون و مع الخلق ربانیون؛ انجام: ناتمام: فاعتل عندی ایاماً فمات فلما ادخل فی قبره اردت ان اکشف خده واضعه خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام (دو باب)؛ مصحح، محشی، مجدول، نسخه دارای 76 باب بوده و علت آن، تقسیم باب 75 به دو باب است در برگ قبل از آغاز نسخه دستخط آیة اﷲ مرعشی نجفی در معرفی کتاب، چنین آمده است: «کتاب التعرف لمذهب التصوف، للشیخ ابی بکر محمد بن ابراهیم البخاری الکلاباذی الحنفی المتوفی سنة «380» و الکتاب مهتم به لدی القوم حتی قالوا فی حقه. لولا التعرف لما عرف التصوف، و خصوص هذه النسخة منه نفیسة قدیمة من خطوط المائة السابعة، حرره الداعی شهاب الدین الحسینی المرعشی النجفی فی سنة 1389»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قرمز، 63گ، 15 سطر(9/5×13 )، اندازه: 14/5×18/5سم [ف: 31 - 90]
کا: محمود بن محمد بن عمر بن ابی بکر خطیب، تا: 9 صفر 684ق ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: رویه کاغذ فرنگی، 17 سطر، اندازه: 12/4×18سم [ف: 7 - 126]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن مسعود بن محمد مرشدی معروف به تاج شهاب، تا: سه شنبه 3 جمادی الاول 835ق؛ در پایان روایتی است از نجیب الدین علی بزغش از شهاب الدین سهروردی درباره عوارف المعارف و دعای فارسی و عربی درباره دفع آفت ها و درختها؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: رویه کاغذ، 79گ، 11 سطر، اندازه: 13/3×21/1سم [ف: 1 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم قلت یا رسول اﷲ بن فاقة و انا ضیفک ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تملک: سعدالدین بن محمد مقیم لاری؛ جلد: تیماج یشمی، 126گ، 12 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 32 - 356]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: روح اﷲ بن شمس الدین محمد همدانی، تا: 1017ق، جا: شیراز؛ مصحح، محشی؛ تملک: عطاء اﷲ ؛ جلد: تیماج، 57ص (1-57)، اندازه: 9/5×20سم [ف: 32 - 229]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد مختار السعدی مشهور به حصیری زاده، تا: 1287ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 45گ، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 6 - 171]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 12×16سم [ف: 2 - 355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2826/6-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 735]
» التعرف لمذهب التصوف (شرح ) ← شرح التعرف لمذهب التصوف
» تعریب صغری ← الدرة فی المنطق
ta‘rīb-e kalamāt-e fārsī
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی،-1367؟ قمری
emām jom‘e xū’ī, mohammad amīn ebn-e yahyā ( - 1948)
رساله کوتاهی است در قواعد تعریب کلمات فارسی که مؤلف با بیان آنها، به ارائه 40 مثال پرداخته است که از فارسی تعریب شده و در عربی استعمال می شوند.
[دنا 37/3؛ طبقات اعلام الشیعة ( نقباء البشر ) 182]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12228/7
آغاز: در پیشگاه اهل دانش و نظر، هویدا و روشن است که در لغت عرب کلمات زیادی در فارسی اقتباس و تعریب شده و مانند الفاظ عربی الاصل کثیراً استعمال می شود و جریان دارد؛ انجام:39، آزار، الایذا، الاذی، 40 کمانچه، الکمنجه خط: شکسته نستعلیق، کا:= مؤلف، تا: قرن 14؛ محشی؛ کاغذ: دفتری خط دار، 4گ (47 - 50 )، 16 سطر، اندازه: 10×15سم[ف: 46 - 31]
at-ta‘rīf
صفوانی، محمد بن احمد، - 358 قمری
safvānī, mohammad ebn-e ahmad ( - 970)
رساله ای است در احادیثی که صفوانی به جهت فرزندش گرد آورده است.
[دنا 37/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 752/2
آغاز: الحمدﷲ الذی تفرد بالکبریاء ... عن أمیرالمؤمنین علیه السلام کان رسول اﷲ اذا قعد علی المائدة؛ انجام: عن امیرالمؤمنین علیه السلام ... و کفی أدباً لنفسک ترک ما کرهته لغیرک.
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد اسماعیل خراسانی آملی، تا: 1298ق، جا: نیشابور؛ نسخه حاضر شامل احادیثی است
که حاج میرزا حسین نوری (1320) از خط شهید دوم زین الدین بن علی عاملی (956) نقل نموده، و پس از این رساله احادیث متفرقه ای است که نوری از خط شهید نقل کرده است، در نیشابور هنگام بازگشت از مشهد مقدس؛ 3گ (32پ-34پ )، 18 سطر، اندازه: 17/5×21سم [ف: 2 - 358]
ta‘rīf-e ādam va qovā-ye darrāke-ye ū
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18484
بی کا، تا: 1223ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 11×16/5سم [رایانه]
» تعریفات ← شرح اصطلاحات علوم
» تعریفات ← النامه
» التعریفات ← الصناعة، العلم، الحالة، الملکة، القوة، اللاقوة و الشکل
ta‘rīfāt = dah fasl
عبید زاکانی، عبیداﷲ، - 772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh ( - 1371)
تاریخ تألیف: مورخ 726 (=شکور)
از معروف ترین رسائل فکاهی و انتقادی عبید زاکانی است در ده «فصل»: 1. دنیا و ما فیها؛ 2. ترکان و اصحاب ایشان؛ 3. قاضی و متعلقات آن؛ 4. مشایخ و ما یتعلق آن؛ 5. خواجگان و عادات ایشان؛ 6. ارباب پیشه و اصحاب مناصب (شهرآشوب)؛ 7. شراب؛8. جنگ؛ 9. کدخدایی؛ 10. حقیقت مردان و زنان.
( احمد منزوی)
آغاز: شکر و ثنا حضرت خالق را که نوع انسان را نعمت نطق ...
الدنیا:آنچه که هیچ آفریده ای در وی نیاساید. العاقل: آنکه به دنیا و اهل او نپردازد. الکامل: آنکه از غم و شادی منتقل (منفعل) نشود ...
انجام: القواد: مقرب ملکوک. المشکور: سعی او و این مختصر بلفظ مشکور ختم شد.
چاپ: تهران، 1343ش، در کلیات عبید زاکانی، پرویز اتابکی، صص 315-320
[دنا 37/3 (17 نسخه )؛ فهرستواره منزوی 396/6]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4795 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 855ق؛ 5گ (242-246 )، 14 سطر [فیلمها ف: 1 - 413]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 868ق [فیلمها ف: 2 - 217]
نسخه اصل: حمیدیه 1181 ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن رسول ترابی، تا: پنج شنبه اواخر محرم 898ق؛ 6گ (230-235 )، 13 سطر [فیلمها ف: 1 - 166]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 11ص(44-54)،13سطر(9×11)،اندازه:13×17سم[سنا:ف: 1- 355]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3614/3-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 198]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: سپاهانی، 10ص (178-187) [نشریه:2 - 91]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، 3گ (162پ -164پ )، 22 سطر، اندازه: 13×24/4سم [ف: 7-102]
خط: نستعلیق راسته و چلیپا، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (32-41)، 14 سطر (4×10/5 )، اندازه:14/5×20سم [ف: 16 - 752]
برابر است با ص 108-113 چاپی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (76ر-79ر) [ف: 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 خرداد 1317ش؛ جلد: کالینگور قهوه ای،11ص(69-79)،14سطر،اندازه:13×20/5سم[ف: 10 - 99]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5634/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 172]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی زمینه سبز، 15ص (511-
525)، 11 سطر (6×11 )، اندازه: 11×17سم [ف: 14 - 3690]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 75]
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 75]
آغاز: فصل اول الدنیا آنچه هیج آفریده در آسایش نبیند؛ انجام: و خواهد که حیله کند ... یا ساتر العیوب برحمتک یا ارحم الراحمین
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج خرمایی، 4ص (46-49 )، 23 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 25]
at-ta‘rīfāt = ta‘rīfāt-e kobrā
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
فرهنگی است به ترتیب حروف از الف تا یاء برای واژه هایی که در علوم مختلف اسلامی (از فقه و حدیث و اصول و تفسیر و حکمت و کلام و عرفان و منطق و ریاضی و ملل و نحل و فنون و شعب ادب و غیره و غیره) به کار برده می شود، اگر اصطلاحاتی در چند علم به کار برده می شود، مناسب هر کدام از آنها گزارش داده شده است.
آغاز: بسمله الحمد ﷲ حق حمده و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله و بعد فهذه تعریفات جمعتها و اصطلاحات اخذتها من کتب القوم و رتبتها علی حروف الهجاء
انجام: الیونسیة و هو یونس بن عبدالرحمن قال اﷲ تعالی علی العرش تحمله الملائکة ...
چاپ: مشار عربی 191؛ استانه، 167ص، 1253ق؛ 188ص، 1307ق؛ تونس، دار التونسیة للنشر، مطبعة الرسمیة للجمهوریة التونسیة، 146ص ؛ بیروت، مکتبتة لبنان، 336ص، 1408ق.
[دنا 37/3 (16 نسخه)؛ الذریعة 216/4؛ الاوقاف العامة موصل240/2 و 117/4و 187/5]
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ:استانبولی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 175گ، 21 سطر (9×15/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 257]
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن10؛محشی؛ کاغذ: نخدی، جلد: مقوایی، 85گ، 17 سطر (7/3×13/3 )، اندازه: 13×18سم [ف: 2-346]
خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالجلیل بن علی، تا: اوایل ربیع الثانی 965ق، جا: اسکوب از بلاد روم ؛ مجدول، مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 117گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 14 - 123]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن موسی، تا: یک شنبه اواخر ربیع الثانی 972ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ با تاریخ تولدی در 990ق و همچنین در 993 ؛ جلد: مقوا، قهوه ای عطف تیماج، 117گ، 17 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2 - 956]
آغاز: بل الامر بالعکس البرودة کیفیة من شأنها تفریق المتشاکلات و جمع المختلفات؛ انجام:علی لسان الیونان الاول ما تألف الحکمة ای اعلی ان العلم (کذا).
خط: نسخ، بی کا، تا: 976ق، جا: ترکیه فعلی؛ افتادگی: آغاز از ( باب الف و اوائل باب باء به کلی ساقط است) ؛ کاغذ: شکری، جلد:مقوا،62گ(1-62)،21سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 12-393]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،کا:محمد بن حسین،تا:شنبه آخر رمضان993ق؛مجدول؛ مهر: «انا مدینة العلم و علی بابها 1313» (بیضی )؛ در ظهر برگ اول نامه ای به ترکی از عبداﷲ مدرس مدرسه السیف آمده؛ جلد: تیماج آبی، 204گ، 13 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 26 - 31]
آغاز و انجام: برابر؛ در پایان آمده است: «جامع هذه التعریفات مولینا الحاج مصطفی بن مولانا محمد بن مولینا اسماعیل التروی المشهور بابن القصاع قد جمعها حال کونه اماما فی زاویة ابن القصار فی تیرة المحروسة فی تاریخ 857» پس تاریخ مرگ او نباید 654 باشد.
خط: نسخ ترکی، کا: محمد بن مصطفی بن قاضی یحیی، تا: شعبان 995ق؛ محشی ؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا عطف قهوه ای، 180گ، 14 سطر (5/5×9/5 )، اندازه: 10×14/5سم [ف: 17 - 353]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 27 سطر [ف: 5 - 464]
آغاز: برابر؛ انجام: علی سیدنا محمد سید ولد عدنان و علی آله و صحبه اجمعین آمین آمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی،40گ،27سطر (9/5×16 )، اندازه: 15×20سم [ف: 9-425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن محمد الفلیوی، تا: 1020ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: «یوسف بن عبد اﷲ مدرس»، «سید مصطفی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی نارنجی عطف تیماج تریاکی، 115گ، 19 سطر (5×12/7 )، اندازه: 12×20سم [ف: 12 - 6]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 988
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 122]
آغاز: بسمله، الا لا الا آلا الاله ان من البیان لسحرا؛ انجام: یوم الجمعة وقت اللقاءالوصول الی غیر الجمیع ... خلیل القاضی
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قاضی خلیل، تا: 1050ق [رایانه]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح ؛ اندازه: 16/5×20/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 رجب 1136ق؛ محشی از کشف الالفاظ، لاری، ابن ملک و ... ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 44گ، 24 سطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 1 - 458]
خط: نسخ، کا: مصطفی عبیدالنافع مشهور به علی العمری، تا: جمادی الاول 1143ق؛ تملک: ابوبکر نجیب با مهر «عبده ابوبکر نجیب» (کروی)؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 226]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1218ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 44گ (67پ-110پ )، 15 سطر (7×15)، قطع: ربعی [ف: 17 - 159]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد جواد بن محمد علی کرمانی، تا: جمعه 28 جمادی الاول 1219ق؛ 217ص، 20 سطر (8/5×17/2 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 288]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 6 رجب 1316ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 105گ (63پ-167پ)، اندازه: 17×21سم [ف: 9- 305]
آغاز: برابر؛ انجام: المتزابلة هی المتباینة التی لیس بینهما شیء من هذه النسب کالفرس والذهن ونحو ذلک المترادف ما کان معناه واحد او اسماوه.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 71گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ: 1 - 458]
آغاز: برابر؛ انجام: الارهاص: ما یظهر من الخوارق عن النبی ص.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 4گ (170پ-173پ) [ف: 3 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ مصحح [رایانه]
ta‘rīfāt
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
شرح مصطلحات عرفا نه بر ترتیب الفبایی. هر یک از مطالب آنعنوان «تعریف» دارد.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی خلق الاشیاء بقدرته و رزق الاحیاء ...
اصحاب صوفیه و ارباب الهیه وجود را بشرط ...
انجام: در مرآت انسان کامل که جامع کمالات الهیه و کونیه است. بیت: مظهر اسم اعظمش خوانم ×× این چنین است و آنچنان دانم
چاپ: در مجموعه رساله های او (ص152-175)
چاپ افست چاپ شده
[دنا 38/3 (10 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 224/7]
آغاز و انجام:برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه 860ق؛ در هامش ؛ کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 8گ (35ر-42پ )، 21 سطر، اندازه: 16/2×23/6سم [ف: 8- 266]
بی کا، تا: 1066ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [سنا: ف: 1 - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ1221ق؛ 10ص (160 - 169 )، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 156]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خدا کرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8ص (13-20 )، 26سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 310]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 8ص (263 - 270 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 149]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ عکسی از روی نسخه شماره 530 عمومی [در فهرست معرفی نشده] ؛ جلد: کالینکور مشکی، 5گ (135-139 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [ف: 3 - 1309]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول مذهب،کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره کرده، جلد: تیماج مشکی، 9ص (157-165 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم[ف: 597 - 10]
آغاز: برابر؛ انجام: مظهر اسم اعظمش خوانند این چنین است و آن چنان دانند
بی کا، تا: 9 رجب 1298ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 12گ (186پ-197پ )، 12 سطر (7×13 )، اندازه: 11×18سم
[ف: 8 - 212]
خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 1گ (466پ )، اندازه: 17×25سم[ف:4-678]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 19ص (126-144) [ف: 10 - 1672]
at-ta‘rīfāt
[دنا 38/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12155/8
تعریف چند اصطلاح تجویدی ؛ بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف سرخ، 280ص، اندازه: 12×18/5سم [ف: 35 - 157]
at-ta‘rīfāt
ناشناخته، تعریفات ادبی است، با سربندهای «باب» و«فصل» بی شماره: باب فی صفات الرجال المحمودة، فصل البطل، و من صفات الرجال المذمومة، باب النساء الممدوحة، و من مذموم صفاتهن، فصل جنة الرجل زوجته، باب معرفة حلی النساء، باب ما یحتاج الی معرفة من خلق الانسان، فصل فی المرأة، باب فی الابل، فصل البعیر، الخیل، باب فی اسماء الحرب، باب فی السلاح ... باب فی النبات ... (نسخه ناتمام است).
[دنا 38/3]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 53/2
آغاز: بسمله، حمدله، صلات. هذا کتاب مختصر فی اللغة و ما یحتاج الیه من غریب الکلام. اودعناه کثیراً من الاسماء و الصفات و جنبناه حوشی الالفاظ و اللغات و اعریناه من الشواهد، لیسهل حفظه و یقرب تناوله و جعلناه مغنیا لمن اقتصد فی هذا الفن؛ انجام: و من النبات الطیب الریح. العیصوم ... و القضب الرطبة خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ به دنبال تهذیب الاسماء؛ 15گ (245پ-259پ )، 21 سطر (9×19)[ف: 56 - 1 ]
at-ta‘rīfāt
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 416/3
آغاز: بسمله تعریفات الاحد هو اسم الذات باعتبار انتفای تعدد و النسب؛ انجام: فلا یطلق اسم العشق و العاشق علی الحق بی کا،تا:قرن10؛کاغذ:ترمه سمرقندی، 2گ، 15 سطر [ف: 5 - 24]
at-ta‘rīfāt
در این رساله نیز بیش از هشتاد لغت و اصطلاح منطقی از «کتاب التعریفات» گردآوری و توضیح داده شده است. توضیحات این رساله مفصل تر و کامل تر از «التعریفات» سید شریف می باشد.
[دنا 38/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض 13177
آغاز: بسمله، حمدله، فهذه رسالة فی جمیع التعریفات بعض الاشیاء (کذا) و باﷲ التوفیق المطلقة ما هو یتوقف علیه الشروع فی العلم، العلم حصول صورة الشیء فی العقل، العقل جوهر مجرد فی ذاته و افعاله او جوهر محلل لادراک الاشیاء؛ انجام: و المسایل هی القضایا التی یطلب بالبرهان نسبة محمولاتها الی موضوعاتها فی ذلک العلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1160ق ؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف میشن جگری، 4ص، 17 سطر، اندازه: 13/7×20سم [ف: 24 - 57]
at-ta‘rīfāt-uš šāfīya li-murīdī ‘ilm-il juġrāfīya
طهطاوی، رفاعه بن بدوی، 1216 - 1290 قمری
(1802 - 1873) tahtāvī, refā‘a ebn-e badavī
از جغرافیای ملتبرون فرانسوی به عربی ترجمه شده است. در شش «بخش» است و ششم آن مرتب به حروف در اصطلاحات جغرافیا می باشد.
آغاز: بسمله. حمداً لمن دحی الارض، فاحصی اهلها عدداً. اما بعد؛ فیقول ... رفاعة بدوی رافع: لما سمعت مشورة الجهادیة ...
ان افتح لفنون الجغرافیا و التاریخ مدرسة ...
انجام: و اصحابه ذوی الکرم العریض و الجود.
چاپ: بولاق، 1250 و 1254
[معجم المطبوعات 942؛ دنا 38/3 (3 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ گویا از روی نسخه چاپی نوشته
شده؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 144گ، 18 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 3 - 449]
خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد علی خراسانی، تا: 1 جمادی الثانی 1272ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سیاه، 187گ، 27 سطر، اندازه: 17/3×26/9سم [ف: 1 - 148]
بخش دوم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1278ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 21 سطر [ف: 5 - 330]
ta‘rīfāt-e fokāhī
تعریفاتی فکاهی به سبک تعریفات عبید زاکانی. این تعریفات را موسیو فرته در مجموعه ای که از کلیات عبید برای ترجمه به فرانسه جمع آوری کرده گنجانده است.
[دنا 38/3]
آغاز: المرده شوی: آنکه کیر بگاه نخاسته را بشوید؛ انجام: النزول: آمده و شد ناساز گاران.
تعریفاتی دیگر است که مانند تعریفات عبید است و ملحق آن شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 16 ربیع الثانی 1357ق؛ جلد: کالنیگور
قهوه ای روی مقوایی ضخیم، (200-201 )، 14سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 100]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5634/10-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 172]
آغاز: الشاه نشین: بهلده عاشقان. الخواب عیش بینوایان؛ انجام: الغراب: خیرخواهی و ثنا گوئی دیگران.
تعریفاتی فکاهی است که از کتابهای فرانسوی (کتب افرنجیه) نقل شده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 25 خرداد 1317ش؛ 202ص، 14 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 101]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5634/11-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 172]
at-ta‘rīfāt fī ‘ilm-il hay’a
مشهدی، حسن بن حسن، ق11 قمری
mašhadī, hasan ebn-e hasan ( - 17c)
اهداء به: موسی بن عبدالعظیم الحسنی
نویسنده پس از ذکر مناقب موسی بن عبدالعظیم می گوید بر آن شدم تا کتابی در هیئت بپردازم نظیر تذکره و تحفه تا تحفه درگاه او باشد و شکری در نعماء او. در یک «مقدمه» در تعریف
هیئت و یک «مقصد» در تعریفات و یک «تتمیم» در مصادراتیا مسائل مأخوذ برای تسلیم ساخته و در دیباچه آن را چنین نامیده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذی رفع السماوات العلی و وضع الارضین السفلی ... اما بعد فیقول العبد
... لما سنح لی تودیع داری و دیاری رایت فی بعض اسفاری.
انجام: و لا یشید فی الحرکة و لا تضعف و لا ترجع و لا تتوقف و لا تخرج عن الخیر و اﷲ اعلم.
[الذریعة: 216/4، 172/10؛ دنا 38/3]
آغاز و انجام: برابرخط: شکسته نستعلیق، کا: محمد هادی بن ابی الفضائل بن ابی البقاء بن افضل الدین محمد ترکه، تا: 12 شوال 1061ق؛ محشی، رکابه دار ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج یشمی با ترنج، 6گ (50- 55 ) 18 سطر (4×14 )، اندازه: 9/5×19سم [ف: 32 - 342]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی رویه پارچه سبز، 141گ، 24 سطر (8×15 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با اشکال هندسی؛ اهدایی: محمد و حسینعلی الهی؛ کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: مقوای ساغری مشکی، 10ص، 16 سطر (3/5×12/5)، اندازه: 8/5×18/5سم [ف: 62]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2164-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 301]
» تعریفات کبری ← التعریفات
ta‘rīfāt-ul manṭiq
در این رساله بیش از چهل لغت و اصطلاح منطقی را که میر سید شریف گرگانی در «کتاب التعریفات» خود، به ترتیب حروف هجا آورده با اندکی تصرف در یک جا گردآوری و توضیح داده شده است که آنها عبارتند از: المنطق، المقدمه، التصور، الحکم، الدور، التسلسل، البدیهی، النظری، التصدیق، قسم الشیء، قسیم الشیء، الحدس، الفکر، الترتیب، الجهل، الیقین، الظن، الوهم، الشک، الصوریة، العلة الفعلیة، العلة الفائیة، الآلة، القانون، الموضوع، العوارض الذاتیة، التعجب، الدلالة، المدلول، الدال، الوضع، المعنی اللفظیة الوضعیة، اللزوم الخارجی، اللزوم الذهنی، اللفظ المرکب، اللفظ المفرد، المرکب التام، المعنی، الکلی، الجزئی، العنقاء، النوع، الفصل، اللازم البین، اللازم الغیر البین، مقدمة الکتاب، الدلالة الطبیعة، الدلالة الفعلیة.
[دنا 39/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19087
آغاز: بسمله، المنطق آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطأ فی الفکر؛ انجام:و الدلالة الفاعلیة هی دلالة اللفظ علی المعنی بحسب الاستدلال کدلالة اللفظ علی المعنی بحسب الوضع کدلالة الانسان علی الحیوان الناطق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ حسین اعلمی، مهر 1370؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، 5ص، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 24 - 56]
at-ta‘rīfāt-ul manṭiqīyya
رساله مختصری است در شرح و تفسیر اصطلاحاتی که در علم منطق به کار می رود.
[دنا 39/3]
تهران ؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: 621/4
آغاز: المنطق آله قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر. الحیوان جسم نام حساس متحرک بالارادة. الاطلاق اللفظ و ارادة المعنی؛ انجام: و اسم المشبه به الذکور کنایة باعتبار الاسم ذکر لازمه و رادفه مثاله ببنان البیان. قد ختم.
خط:نسخ زیبا، کا: ابوالقاسم بن محمد غریب تبریزی قراجه داغی، تا: 1253ق، 3گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 1-135]
ta‘rīfāt-e mollā dopīyāze
عبید زاکانی، عبیداﷲ، - 772 قمری
‘obeyd-e zākānī, ‘obeyd-ol-lāh ( - 1371)
چاپ : در کلیات عبید زاکانی، تهران، انتشارات پیک فرهنگ ش1376
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2812/9
آغاز: الخدا: خوان یغما. الرسول: خیر خواه دشمنان؛ انجام: الدین: تقلید متقدمین. الباقی: رضای الهی.
خط:نستعلیق،بی کا،تا: 25 خرداد 1317ق؛ جلد: کالینگور قهوه ای، 7ص (194-200 )، 14 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 100]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5634/9- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 172]
ta‘rīf-ul a’immat-il aṯnā ‘ašar
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، ۱۰۱۶-۹۴۷ قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
دوازده امام است به عربی.
[دنا 39/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7488/2
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (141-152)، 17 سطر (8×18 )، اندازه: 11/5×23سم [ف: 16 - 590]
» تعریف الائمة الاثنا عشر علیهم السلام ← صلوات دوازده امام علیهم السلام
ta‘rīf-e ahmad-negar va mašāyex-e mo’allef
احمد نگری، عبدالنبی بن عبدالرسول، - 1173 قمری
ahmad-negarī, ‘abd-on-nabī ebn-e ‘abd-or-rasūl ( - 1760)
مؤلف بعد از آن که جلد اول شرح کافیه را به پایان رسانیده، شروع به تعریف زادگاهش احمد نگر و مشایخ خود در آن شهر به نظم می کند. عنوان مطالب موجود در آن عبارتند از: الف) تعریف احمدنگر شامل: آگاهی از وطن و تعریف مسکن، تعریف احمدنگر و باغ فرح بخش و باغ فیض بخش، تعریف منزل صباح، تعریف قلعه احمدنگر ؛ ب) تعریف و شرح حال مشایخ خود شامل شرح حال هایی از: سید اسحاق که پیرو طریقه عبدالقادر جیلانی بوده است، شاه عبدالرحمن چشتی، شاه بنگالی، شاه شریف عارف، سید شاه عسکر کامل، سید شاه عارف، سید احمد کبیر، شاه محسن شاه وجیه الدین علوی احمد آبادی
[دنا 39/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 248/2
آغاز: آگاهی از وطن و تعریف مسکن / اگر چه مولد آباء و اجداد ×× بگجرات است شهر احمد آباد / و ایضاً قصبه ای نامش کپربنج ×× خدا دارد ورا معمور از گنج؛ انجام: مرا از هموم و غموم زمان ×× نگهدار ای دستگیر جهان / مدد کن که این شرح عالی مقام ×× ز سعیم شود زود ماه تمام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (247پ-251پ )، 19سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 1 - 219]
ta‘rīf-u aḥwāl-i sādat-in anām an-nabī wa-l iṯnā ‘ašar al-imām
بحرانی، راشد بن ابراهیم، - ۶۰۵ قمری
bahrānī, rāšed ebn-e ebrāhīm ( - 1209)
رساله مختصر است از اطلاعات تاریخی مربوط به احوال پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) و دوازده امام (علیه السلام) برای هر کدام بابی، پس از آن صد گفتار از کلمات حضرت امیرالمومنین (علیه السلام) جز صد کلمه مشهوری که جاحظ گرد آورده، پس از آن ده حدیث نبوی انتخاب کرده تا کتاب با ذکر پیامبر ختم شود چنانچه با ذکر آن حضرت شروع شده است.
[دنا 39/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 67 و عکسی 18
آغاز: الحمدﷲ الذی انعم علی نبی آدم بخلقه ایاهم و فضلهم علی کثیر ممن اعداهم ثم اطلع سبحانه الی اهل الارض اطلاعة فاختار منهم محمدا؛ انجام: و احوال امیرالمومنین و الائمة من ولده علیهم السلام ثم الکلمات المائة النافعة ثم الاحادیث العشرة.خط: نسخ معرب، کا: محمد بن عبداﷲ بن محمد الحافظ، تا: 15 جمادی الاول 683ق؛ برگهایی از نسخه افتاده و جای آنها برگ های سفید گذاشته شده؛ جلد: تیماج سبز سیر، 77گ، 17 سطر، اندازه: 10/5×20سم [ف: 1 - 97] و [عکسی ف: 1 - 30]
» تعریف اسب ← وصف اسب
ta‘rīf-ul ism-il a‘ẓam fi-l ‘amalīyyāt
[دنا 9/3 و 39]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 443/10
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 2ص، اندازه: 13/5×19سم [ف: 1 - 498]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 443/8
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 60]
» تعریف اسم اﷲ و شرحه ← العقول
ta‘rīf-e esfahān
اعجاز، ملاعطاء هروی، ق11 قمری
e‘jāz, mollā-‘atā’ heravī ( - 17c)
رساله شیوایی است و در هر عنوان شعری است از خود او و این
رساله از رهگذر شناخت شهر سپاهان و مردم آن در آن زمان بسیار سودمند بلکه بی مانند است. مقدمه ای دارد و عنوان های:
«تمهید بساط عیش، تعریف بهار، مشتمل بر اسامی مقامات، دیباچه، اسامی حمامات، جوش و خروش مردم در دشت و جوباره، اظهارخانه شعار عوام الناس، بزازان، خیاطان، صفت:
زرگرها، گمانگر، شمشیر گر، ازدحام، اسامی قهوه خانه، اسامی خواتین که پتیاره آمده اند، اسامی محلات شهر صفاهان، تهیه ساز و برگ خاص و عام، فروش مجلس انبساط، کیفیت بزم، شعرای محفل، حکمای بزم، صحبت کتاب، علمای طریقت، اطعمه و اشربه، فراغ کوکب آتش بازی، هنگام رسن بازی، ماحصل کلام». (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. در دشت نامه بقطرات جویبار خامه تحریر گلکاری حمد بهار آفرینی نمودن از چمن پیرایی اندیشه محال است و در گلکشت باغ اظهار نعت حضرت سید المرسلین را بمفتاح تقریر گشودن محض تصور و خیال ... گمینه درگاه بی نیاز اعجاز غریب نیست که از آشیان فردوس آیات هرات ... بعرصه اصفهان ... رسیده.
انجام: و عود از تاب آتش افسردگیهای خام عیشان بجز مضراب دود از کسی گرمی دلنوازی ندیده. لمؤلفه: در گلشن زمانه ز فیض عدالتش ×× اوراد نغمه بر لب بلبل دعا شود [الذریعة 81/9؛ دنا 39/3؛ فهرستواره منزوی 259/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3034/2 و 6768- عکس
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 14گ (39-52)، 16 سطر (7/5×15 )، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 10- 1973] و [فیلمها ف: 3 - 260]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: 1186/1
آغاز: اعلم ان ... الاصولیین فی لفظ اصول الفقه خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 22گ [ف: 3 - 65]
» تعریف اعضاء الانسان ← خلق الانسان
ta‘rīf-e esfahān
[دنا 39/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4671/24
آغاز: زندانی بیت الاحزان فراق عاشق مشتاق نمی داند بکدام زبان شدت مفارقت نماید ... یار دلخواه و باده بیغش ×× خاطر خرم و زر بسیار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (162پ-167پ)، اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8-5]
ta‘rīf-u usūl-il fiqh
[دنا 39/3]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: ۱۱۸۶/۱
آغاز: اعلم ان ... الاصولیین فی لفظ اصول الفقه
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ ۲۲گ [ف: ۳ - ۶۵]
» تعریف اعضاء الانسان ←خلق الانسان
ta‘rīf-ol anām fī tarjomat-el madanīya va-l eslām
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، ۱۲۹۳ - ۱۳۸۹ قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 - 1969)
تاریخ تألیف : شب جمعه ۳ ذیحجه ۱۳۲۷ق
ترجمه کتاب المدینة و الاسلام محمد فرید وجدی است از روی نسخه چاپ قاهره در ۱۳۱۹ق. موضوع کتاب درباره سازگاری اسلام با تمدن است.
آغاز: ثنای نامحدود یگانه معبودی را سزاست که بقلم قدرت ازلی خود بر لوح قامت گندمگون نوع بشر خط مساوات و اعتدال ثبت نموده
چاپ: در مجله «درة النجف» نزدیک به نیمی از آن چاپ شده
[دنا ۳۹/۳؛ فهرستواره منزوی ۳۹۷/۶]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15818/3
آغاز: برابر؛ انجام: و عاقبت امر ما ختم بخیر فرماید ... تمام شد ترجمه کتاب مدنیت و اسلام و الحمدﷲ علی التمام در شب جمعه سوم شهر ذی حجة الحرام بید مترجمه سنة 1327 خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1327 و 1328ق؛ جلد: تیماج قهوه ای،36گ(44پ-79ر)،19سطر،اندازه:15×21سم[ف:44- 81]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1061/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 318]
ta‘rīf-e bāq
از رضی الدین بن محمد رضا
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1116/1
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن10؛8ص(85-92 حاشیه)
[سنا:ف:2- 122]
» التعریف بالانساب مختصر فی علم النسب و معرفة قبائل العرب ← اللباب فی معرفة الانساب فی العرب
» تعریف بلاد العرب ← تعریف المدینه
ta‘rīf-e bandar-e gang
مضمون، محمد عسکر
mazmūn, mohammad ‘askar
[دنا 40/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7202/7
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی، 2گ (23پ-24ر )، اندازه: 11×18سم [ف: 25 - 201]
at-ta‘rīf bi-wujūb-i ḥaqq-il wālidayn = al-waṣīyya
کراجکی، محمد بن علی، - 449 قمری
(1058 -) karājakī, mohammad ebn-e ‘alī
پند و اندرزهایی است برای فرزندش در حقوق پدر و مادر و لزوم احترام آنها با شواهدی چند از آیات و احادیث. (سید احمد اشکوری)
آغاز: الحمدﷲ علی ما منح من عقل و وهب من فضل ... اعلم أیها الولد الحبیب البار النجیب قسیم النفس و مکمل الانس انجام: أن أجعل لک تذکرة و لمن سواک تبصرة اعاذک اﷲ من الزلل وفقک لسدید القول و العمل برحمته ان شاء اﷲ ... و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل و الحمد ﷲ رب العالمین. تمت.
[دنا 40/3 (8 نسخه)؛ الذریعة: 216/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1056ق ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (47ر-50پ)، اندازه: 17×20/5سم [ف: 10 - 93]
انجام: استأذن علی أمی، قال نعم فانی معها فی البیت ...
خط: نسخ، کا: سید محمد مقیم موسوی، تا: شنبه 16 ربیع الاول 1063ق، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج یشمی، 11ص (311-321 )، 19 سطر، اندازه: 10×18/8سم [ف: 43 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 8گ (25ر-32ر )، 21 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 37 - 169]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد سعید خوانساری، تا: 1233ق؛ مجدول مذهب، با کمند طلایی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 4گ (164ر-167ر )، 23 سطر، اندازه: 8/5×12سم [ف: 37 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1318ق؛ جلد: تیماج سرخ، 8گ (24پ-31ر )، 15 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 30 - 236]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،کا: محمد امین بن یحیی خوئی، تا: 1334ق؛ روی برگ آغاز فهرست کتاب های مجموعه به خط محمد امین صدر الاسلام فرزند امام جمعه خوئی، کاتب نسخه آمده؛ کاغذ: دفتری خط دار7،گ(1پ-7ر)،15 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 32 - 510]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمدرضا حسینی خوانساری، تا: 1353ق؛ اهدایی: رهبری، 1373 [رایانه]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی فخرالدین نصیری، تهران؛ خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ 2ص (89-90 )، 14 سطر [عکسی ف: 4 - 26]
بی کا، بیتا [نشریه: 7 - 521]
خط: نسخ، کا: حسن، بی تا؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 7ص (1-7 )، 23 سطر (10×19)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 9-776]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ (63پ-66ر )، اندازه: 17×27سم [ف: 3 - 682]
ta‘rīf-e bahār
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4171/27
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 - 226]
ta‘rīf-e bahār
انشایی که میرزا جمال در تعریف بهار فرمودند. در آن از شاه سلیمان صفوی (1071-1105ق) نام برده شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8908/10
آغاز: باز این چه جوانی و جمال است جهان را ×× وین عیش که نو گشت زمین را و زمان را. سبحان اﷲ زهی فرخنده سالی ژرف و خجسته بهاری شگرف موسمی چنین فیروز و فصلی بوستان افروز شاهدی رعنا و عروسی زیبا نسیمی عطر بیز؛ انجام: و گلهای امانی و امالش را همواره در بغل و کنار باد و یرحم اﷲ عبدا قال
آمینا. الهی تا جهان را آب و رنگ است ×× فلک را دور و گیتی را درنگ است / مسلم بر تو بادا پادشاهی ×× مسیر کام دل چندان که خواهی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج با مهر صحاف درون ترنج: «الهی بحق نبی و ولی / نظر کن سوی محمد علی 1171»، 15ص (68-82)، سطور چلیپا (6×20 )، اندازه: 9×24/5سم [ف: 29/1 - 295]
ta‘rīf-e tabrīz
برگرفته از تحفة الالباء زین العابدین گنجوی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16011/7
آغاز: تبریز از بلاد مشهوره و از مداین معموره است از اقلیم راع و سه طرفش واسع و سمت شمالش؛ انجام: روی تو بعارفان نشان خواهم داد. اللهم ایده بالعلم و وفقه بالخیر ... و المسافر یحضر و القلم یسطر.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1302ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (177پ-194پ )، 12 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 44 - 197]
ta‘rīf-e tahsīl-ol ‘elm
یزدی، عبدالخالق بن عبدالرحیم، - 1268 قمری
yazdī, ‘abd-ol-xāleq ebn-e ‘abd-or-rahīm ( - 1852)
شرح حدیث «الناس کلهم هالکون الا العالمون ...» و ترغیب طالبان علم به فراگیری با حفظ تقوی و صلاح و ضمنا احادیث دیگری مناسب موضوع نیز نقل می شود.
[دنا 40/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10591/4
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... هر طالب صادقی که عمل کند به این حدیث شریف امید نجات برای او هست؛ انجام: و اسأل اﷲ الوصل الی درجات المخلصین و الحشر مع امام المتقین ابد الآبدین الی یوم الدین
خط: نسخ، کا: محمد قلی بن صفی قلی افشار خراسانی، تا: سه شنبه 4 شعبان 1265ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (86ر- 97ر )، 15 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 27 - 67]
ta‘rīf-e taxt-e safar-e dār-os-saltane
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/37
انجام: حسب الفرموده مردمک دیده ... ذوالفقار بیگا مضیع این صحیفه گرامی کرد. ید العبد ... 1093.
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق، کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: گالینگور بنفش عطف میشن قهوه ای، 2ص (305-306)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 29/1 - 427]
» تعریف تنباکو ← وصف تنباکو
ta‘rīf-e čerāqān
از شیخ عبداﷲ
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/223
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 1ص (631) [ف: 38 - 304]
ta‘rīf-e čehel-sotūn
فرصت، علیقلی بن یوسف بیک، - 1079 قمری
forsat, ‘alī-qolī ebn-e yūsof beyk ( - 1669)
مثنویی است در 67 بیت .
آغاز: ای معلی بنای عرش نظام ×× وی فلک کرسی فرشته مقام / سر بسر عالم از تو گلشن شد ×× از تو چشم زمانه روشن شد انجام:در دار لنگرش بروز مصاف ×× مهره پشت را بحقه ناف چاپ: با تصحیح ناجی نصرآبادی، در مجموعه رسائل خطی، دفتر چهارم، بنیاد پژوهشهای آستان قدس، زمستان 4731شمسی.
[دنا 40/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4671/9
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 1گ (106ر-106پ)، اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8 - 3]
» تعریف الحدود ← حدود المنطق
ta‘rīf-e hosn = r.-on fī hosn-el vajh
[دنا 40/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1142/42-ف
نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والکر walkar (ش 1298 )؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 569]
ta‘rīf-e hekmat
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 686/1
کا: محمد تقی دزفولی، تا: 1259ق، کاغذ نخودی ؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: 1 - 515]
ta‘rīf-e hekmat va keyfīyat-e ‘elm-e bārī be ma‘lūmāt
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2880/12
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ1030ق [ف: 6 - 152]
ta‘rīf-e hammām
مؤلف: نافع
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8885/24
آغاز: نافع در تعریف حمام گوید: به تحریک هوس دوش از حوادث ×× کز آن رفع حدث گردید باعث / مرا افتاد بهر غسل کردن ×× ره حمام پیمودن به گردن؛ انجام:سر از تن دور نافع به از آنت ×× که باشد زیر حکم دیگرجانت
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 11 و 13؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: میشن زیتونی، 1گ (22ر)، اندازه: 15/6×25/8سم [ف: 29/1 - 232]
ta‘rīf-e deh va hammām-e šafī‘ā
قصیده ای در تعریف روستای میرزا شفیعا و حمامی که در آن احداث نموده است.
[دنا 40/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14183/23
آغاز: شبی چون تخت عشاق از سیاهی ×× به معنی صورت قهر الهی
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول زرین و محرر؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 3گ (60پ-62پ)، سطور چلیپا، اندازه: 11×22سم [ف: 38 - 243]
ta‘rīf-uḏ ḏāt
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
[دنا 40/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 712/9
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: زردفام، جلد: تیماج قرمز، 1ص (287)، 17 سطر (5×11 )، اندازه: 11×17سم [سنا: ف: 2- 37]
» تعریف الرأی المحصل ... ← جواهر الاجسام السماویة
ta‘rīf-e rūh-e ensānī
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
گفتاری است در دوازده سطر
[دنا 40/3]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 2ص (253 - 254 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 149]
آغاز: اللهم اهدنا الصراط المستقیم؛ انجام: اگر تو طالب آبی بجوی آب از ما.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهر، جلد: تیماج مشکی، 1ص (147 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 596]
ta‘rīf-e zarqāle va šakkāzī
قاضی زاده رومی، محمود بن محمد، - 931 قمری
qāzī-zāde-ye rūmī, mahmūd ebn-e mohammad ( - 1525)
اهدا به: سلطان بایزید دوم عثمانی
تاریخ تألیف: دوشنبه 17 ربیع الاول 911ق مشتمل بر «مقدمه» و پنجاه و یک «باب» و یک «ذیل».
[دنا 41/3؛ فهرستواره منزوی 2942/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12029
آغاز: بسمله، علیک الاعتماد یا کریم، الحمدﷲ الذی خلق السموات والارض ... اما بعد چنین گوید احوج عباداﷲ المنعم ... که بر ضمیر منیر خورشید تنویر ارباب الباب چون آفتاب جهانتاب روشن است که؛ انجام: روز دوشنبه هفدهم ربیع الاول سال بر
نهصد و یازده هجریه نبویه علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات خط: نستعلیق، بی کا، تا: 954ق؛ دارای یادداشتی که در دمشق نوشته شده، بنابراین رساله در همان روزگار مؤلف تحریر شده؛ کاغذ: حنائی، جلد: تیماج یک لا، 63گ، 17 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 10 - 52]
ta‘rīf-e sāxtan-e medād (morakkab) va tarkīb-e ān
[دنا 41/3؛ فهرستواره منزوی 3914/5]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6465/22
آغاز: فصل در تعریف مداد ساختن و ترکیب کردن چنانکه شاعر گوید: هم وزن دوده زاج است ×× هم وزن هر دو مازو؛ انجام: تا آنکه مکلس شود، آن وقت یک مثقال آن مس بر صد مثقال مشتری طرح شود، و العلم عنداﷲ
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (97پ-99پ )، 24 سطر، اندازه: 16×27سم [ف: 9 - 421]
ta‘rīf-e setāre-ye zohra va harekat-e ān
یحیی بن نجم الملک، ق13 قمری
yahyā ebn-e najm-ol-molk ( - 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه
تاریخ تألیف : ۱۲۹۱ ق (=۱۸۷۴ م)
مؤلف می گوید: روی نظر ستاره شناسان فرنگی خورشید مرکز و سایر اجرام آسمانی قسراً به دور آن در مسیر بیضوی در حرکتند. از بین سیارگان و کواکب، عطارد و زهره نزدیکترین کوکب به آفتاب می باشند و زهره در هر چند سال یک دفعه از صفحه جرم آفتاب مرور می کند که از جمله آن سالها امسال (=1291 ق) است. این بنده (=مؤلف) بر آن شدم که شرحی در این باره تدوین کنم و به عرض شاه عالم برسانم و آن این رساله است.
[دنا 41/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 196
آغاز: بسمله و به نستعین، چون حکما و منجمین فرنگ بقاعده که شمس را ثابت و مرکز دانسته و زمین و سایر اجرام آسمانی را قسراً بدور آن متحرک می دانند؛ انجام: و در خصوص احکام چون این خانه زاد در این رساله اقوال و آرای فرنگی را عرض کرده است علیهذا بعرض احکام مبادرت نورزید خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 15گ، 15 سطر (8/5×15 )، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 1 - 195]
» تعریف سخن ← چمن سخن
ta‘rīf-e soxan
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
[دنا 41/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4727/7
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 3ص (132-134)، سطور چلیپا (6×16 )، اندازه: 9×18سم [ف: 14 - 3676]
ta‘rīf-e soxan
محقق خوانساری، حسین بن محمد، 1016 - 1099 قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
در تعریف سخن.
[دنا 41/3]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 6ص (156-161)، سطور چلیپا (6×16 )، اندازه: 9×18سم [ف: 14 - 3676]
آغاز: سبحان اﷲ ابن چه گوهر گرانمایه و اختر بلند پایه است که آشنایان زبان وحی و الهام به سخنش موسوم کگرده اند و نشخه حل و عقد مصالح انام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ سطور چلیپا ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نازک، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سر ترنج، 3گ (172پ-174پ)، اندازه: 13×22/2سم [ف: 29/1 - 550]
خط: نسخ، کا: احمد نیریزی، تا: قرن 12 [نشریه: 11 - 940]
ta‘rīf-e selsele-ye safavī
محقق خوانساری، حسین بن محمد،1016-1099قمری
mohaqqeq-e xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad (1608 - 1688)
[دنا 41/3؛ فهرستواره منزوی 1102/2]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4727/11
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 9ص (260-268)، سطور چلیپا (6×16 )، اندازه: 9×18سم [ف: 14 - 3677]
» تعریف سلطان حسین میرزا ← تاریخ سلطان حسین میرزا بایقرا
ta‘rīf-uš šakl wa-z zāwīya
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3112/4
از شرح مجسطی ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 6 - 223]
ta‘rīf-e šīrāz va mardomaš
خاکی خراسانی، لطفعلی، - 1234 قمری
xākī xorāsānī, lotf-‘alī ( - 1819)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4931/7
مثنوی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 13 [ف: 8 - 131]
ta‘rīf-uṣ ṣalāt
[دنا 41/3]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 215/1
خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 9 [ف: 3 - 34]
ta‘rīf-e ‘āref
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4057/139
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد زمان بن کلبعلی متطبب خراسانی، تا: قرن 13؛ 1ص (260 پ) [ف: 7 - 194]
» تعریف عدالت ← عدلیه
ta‘rīf-u ‘iṣma (r.-un fī)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
گفتاری است کوتاه در تعریف عصمت و جزء فوائد ثمانیه مؤلف است. این گفته خواجه بر گرفته از سید مرتضی است که عصمت را لطف خدایی می داند و در پایان کلمات المحققین (جلد 2 چاپ 1315) دیده می شود. خواجه در رساله امامت و در تجرید مقصد 5 مسئله دوم و در فصول و قواعد العقاید از عصمت گفتگو کرده است. (دانش پژوه)
آغاز: همه متن این است: العصمة هی ان یکون العبد قادرا علی المعاصی غیر مرید لها مطلقا و عدم اردته او وجود صارفة یکون من اﷲ تعالی لطفا فی حقه فهو لایعصی اﷲ لا لعجزه بل لعدم اردته او یکون صارفة غالبا علی اردته فوقوع المعصیة منه ممکن بالنظر الی قدرته و ممتنع بالنظر الی عدم ارادته او لکون صارفة غالبا علی ارادته.
[دنا 41/3؛ احوال و آثار خواجه: 289]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 159ص، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 363]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عقیلی مزبور، بی تا؛ 2ص (165-166) [ف: 9 - 470]
ta‘rīf-ul ‘aql wa tafāwut-i-hi bayn-al ašxāṣ (r.-un fī)
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( - 1542)
در شش «مساله».
[دنا 41/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6217/6
خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع بن علامی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 3گ (17ر-19ر )، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 219]
» تعریف علم ← تحدد امثال
ta‘rīf-ul ‘ilm
میرزا جان باغنوی، حبیب اﷲ، - 994 ؟ قمری
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh ( - 1586)
[دنا 41/3]
تهران ؛ بیانی، مهدی (دکتر )؛ شماره نسخه: 237/37
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 695]
ta‘rīf-ul ‘ilm
بخاری، محمود بن نعمة اﷲ، ق10 قمری
boxārī, mahmūd ebn-e ne‘mat-ol-lāh ( - 16c)
در تعریف علم از دیدگاه حکما و متکلمین در دو «مقصد »1. فی تعریف الحکماء، قال الحکماء العلم هو حصول صورة الشیء فی العقل، دارای شش «بحث»؛ 2. فی تعریف الاشاعرة، قال الاشاعرة العلم صفة توجب تمیزا لایحتمل النقیض، در دو «مقام».
مؤلف از میر سید شریف بسیار نقل می کند و از او به عنوان استاد یاد می کند، احتمال هست که مؤلف از تفتازانی و میر سید شریف تلمذ کرده باشد.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ المحمود علی کل فعاله و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله و بعد فهذه رسالة مشتملة علی ابحاث لطیفة و فواید جلیلة
انجام:مع انه یلزم علی هذا الاحتمال اطلاق النقیض علی الصور الادراکیة الا ان یعتبر التجوز تامل هذا آخر الکلام فی هذا المقام و الحمدﷲ ... انه ولی الاکرام و الانعام.[دنا 41/3 (6 نسخه)؛ فارس شناسی ص 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 ؛ واقف: سید جلال الدین تهرانی، مرداد 1361؛ کاغذ: نخودی آهارمهره، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 24 - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق کهن، بی کا، تا: شنبه 7 رجب قرن 10؛ مصحح، محشی، مطالب بدون نقطه «مهمله» است؛ کاغذ: خانبالغ، 8گ (37 - 44 )، 23 سطر، اندازه: 8×14/5سم [ف: 28 - 433]
خط:نسخ،کا:اسداﷲ بن ظهیرالدین علی دوانی،تا:قرن 11 [ف: 358]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کرم اﷲ بن عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق، جا: مکه؛ جلد: تیماج قرمز عطف تیماج سبز، 1ص (84ر)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 17 - 127]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق دو خط،بی کا،بی تا؛مصحح؛جلد:مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 8گ (47پ-54پ)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 13 - 115]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 6گ (137ر-142)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 94]
ta‘rīf-ul ‘ilm
آمدی، محمد
āmedī, mohammad
رساله کوتاهی است در اینکه آیا علم از موجودات ذهنی است یا نه؟ مؤلف پنج نظریه را در خصوص این موضوع ارائه داده است.
[دنا 42/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14638/7
آغاز: بسمله، یقول الفقیر محمد الآمدی: ان القائلین بالارتسام، اختلفوا فی ان العلم هل هو من الموجودات الذهنیة الموجودة بالوجود الظلی، او لا؟ و الثانی لایخلو عن الاقسام الاربعة، فالمذاهب فی هذا الباب خمسة؛ انجام: و الجزئیة کالنقش الحاصل من ضربها مختلفة فی النقش، کما لایخفی و هذه الاقوال کلها فی العلم الحاصل لغیر الواجب تعالی و هو ظاهر لکل احد، و الحمد ﷲ علی التمام.
خط: نسخ، کا: اسماعیل حلبی، تا: نیمه دوم قرن 12؛ کاغذ: شرقی2،گ(58پ-59پ)،27 سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 37-77]
ta‘rīf-ul ‘ilm
فاضل رومی مولانا حاجی احمد شاعر اوغلی
fāzel-e rūmī mowlānā hājī ahmad šā‘er oqlī
اهداء به: صدر اعظم علاء الدین
موضوع بحث عبارت است از آنچه در تعریف علم آمده است:
«لا انه صفة توجب تمییزا لایحتمل النقیض». مؤلف در این عبارت 12 احتمال داده و هشت احتمال آن را بیان می کند. در پایان رساله نیز جدولی برای نشان دادن احتمالات
می آورد. در نسخه دانشگاه دیباجه موجود در ن سخه مجلس که مؤلف در آن از صدر اعظم زمان خویش نام می برد و کتاب را به او هدیه می کند وجود ندارد و از «اقول اعلم ان من عرف العلم بانه صفة توجب تمیزاً ...» شروع می شود.
آغاز: بسمله یا من تنزه علمه عما ظنه الوهم من التعریف و التحریر ... و بعد فاعلم ایها المسترشد المستفیض ان تعریف العلم بانه صفة توجب تمییزا لا یحتمل النقیض لا یخلو عن وجهة ابهام
و اجمال ... لم یحم حول تفصیله و توضیحه الی هذا الا مداحد من الفضلاء ... و کنت فی اثناء المباحثه مع جمع من الاذکیا ...
انجام: مع ارتکاب التجوز فی اطلاق النقیض علی التمییز و لیکن هذا آخر الکلام فی هذا المقام و الحمد اﷲ علی التمام و علی الرسول و الآل افضل الصلوة و السلام
[دنا 41/3]
آغاز: بسمله. اعلم ان من عرف العلم بانه صفة توجب تمییزا لا یحتمل النقیض اراد بالتمییز تمیز محل الصفة الذی هو العالم به لشیء تعلق به الصفة و التمییز؛ انجام: برابر؛ تمت الرسالة المنسوبة الی الفاضل الرومی مولانا حاجی احمد المعروف بشاعر اوغلی المتعلقة بالتعریف المشهور للعلم علی ید ...کلب وفقه اﷲ تعای و قد کان اتمام هذه الرسالة مع الرسالتین اللتین قبلها فی النصف الاول من ذی الحجة سنة خمس و ثمانین و تسعمائة من الهجرة.
بی کا، تا: نیمه نخستین ذیحجه 985ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (294 -301)، 17 سطر (11/5×17 )، اندازه: 11×19سم [ف: 11 - 2443]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه» ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای تیره، 4گ (136پ-139ر )، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 834]
ta‘rīf-e ‘elm
غیر همانند :
آغاز: بسمله، نحمدک یا من فشل مداد العلما علی دماء الشهدا؛ انجام: و قد استفاده من کلام الرئیس لکنه خلاف ما اشتهر منه قدس سره
از ملا شیرازی است؛ خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 997ق ؛ جلد: تیماج، اندازه: 14/5×20سم [ف: 10 - 222]
از ملامحمود و مشتمل بر دو تعریف مشهور برای علم است ؛ خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ جلد: تیماج، اندازه: 14/5×20سم [ف: 10 - 223]
ta‘rīf-u ‘ilm-il kalām = ḥāšīyat-u š.-il mawāqif
؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
وابسته به: شرح المواقف السلطانیة = شرح مواقف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
اهداء به: میر محب اﷲ پسرزاده امیر نعیم الدین نعمة اﷲ تعلیقهای است بر تعریف علم کلام که در کتاب « شرح مواقف» جرجانی آمده است. در این تعلیقه متصدی دفع اعتراضات علی طوسی بر شارح آن کتاب «میر سید شریف» شده است. (بنا بر گفته او در دیباجه) تقریرات او است به هنگام تدریس شرح سید شریف گرگانی بر کتاب مواقف درباره تعریف علم کلام.
آغاز: بسمله. یا من وقف فی حواشی مواقف جلاله عقول الاجلة الاعلام ... فهذا نبذ من الکلام علی تعریف علم الکلام کنا نقرر اثنائه مدارسة شرح المواقف ...
انجام: فان الامی متهیء للکتابة لکنه لیس قادراً. تمت الکلامیة الجلالیة
[کشف الظنون: 1893 دنا 42/3]
نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042 ؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: ربیع الاول و الثانی 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1 - 436]
آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة المتبرکة المنسوبة الی ... جلال ... الدین الدوانی خلداﷲ جلاله یوم السبت سابع شهر ربیع الثانی سنة ست و تسعمائة ... ).
بی کا، تا: شنبه 7 ربیع الثانی906ق، جا: بوددوانی ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 23ص (172-194)، 19 سطر (4×11 )، اندازه: 9×17سم [ف: 14 - 3617]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 909ق؛ محشی با نشان «منه» دارد ؛ کاغذ: شرقی، 6گ (4ر-9پ )، 23 سطر، اندازه: 8×16/5سم[ف:36 -611]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 ذیقعده 930ق؛ کاغذ: شرقی، 9گ (71پ-79پ )، 19 سطر، اندازه: 8/5×14/5سم [ف: 32 - 787]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مغیث الدین، تا: دوشنبه 24 جمادی الاول 933ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 5ص (17-21 )، 29 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 4 - 235]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج
تریاکی، 10گ (38ر-47ر )، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم[ف: 231 - 16]
خط: نسخ، کا: عبدالرحمن بن محمد امین بن حبیب اﷲ برکشادی، تا: 1000ق، در خدمت استادش مولانا حسین خلخالی؛ جلد: تیماج قرمز، 9گ (15پ-23پ)، 24 سطر، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 22 - 275]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جیبی [ف: 3 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف بن شمس الدین، تا: پنج شنبه صفر 1009ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (16پ-27ر )، 21 سطر (4×13 )، اندازه: 9×19/5سم [ف: 384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد قاسم شریف سیستانی، تا: 1088ق، کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 12ص (312-323 )، 23 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 10 - 2121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1122ق؛ 13ص (111 - 123 )، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 32 - 80]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید کلفت، جلد: مقوا با پارچه سبز، 13ص، 21 سطر (8×11/5)، اندازه: 13×18/5سم [شاهچراغ: ف: 2 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 13گ (41پ -53ر)، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 1 - 245]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مقابله شده؛ واقف: نائینی؛ 18گ، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ واقف: نقی موسوی، 1119؛ 8گ، 20 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 4 - 49]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول به لاجورد؛ 21 سطر [ف:4-50]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6473/4-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف:3-257]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، کا: قریش بن هاشم حسینی، بی تا، مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (44پ-49پ)، اندازه: 15×20سم [ف: 8 - 354]
ta‘rīf-ul ‘ulūm-il adabīyya
رساله ای کوتاه است در تعریف علوم ادبی، شامل 15 علم که عبارتند از: علم خط، لغت، اشتقاق، صرف، نحو، معانی، بیان، بدیع، عروض، قوافی، قریض، امثال، دواوین، انشاء، استیفاء.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد، فهذه رسالة فی تعریف العلوم الادبیة و هی خمسة عشر، الاول، علم الخط و هو عبارة عن معرفة تصویر الألفاظ انجام: حذراً من وقوع الغفلة فی اموال الفقراء والمساکین، وقنا اﷲ عن الغفلة فی امر الدین.
[دنا 42/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 4 ربیع الاول 1248ق؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (2-4 )، حدود 40 سطر مورب [ف: 38 - 647]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 115گ، اندازه: 11×15/5سم [ف: 1 - 236]
و هی خمسة عشر ؛ کا: محمد تقی بن علی بن موسی ابن جعفر بن محمد بن علی استرآبادی ملقب به جناب استرآبادی، تا: دهه سوم صفر 1357ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 10گ (۵۴۹-۵۴۰ ) 17 سطر (9×17 )، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 286]
درباره چهارده علم ادبی است ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حسین بن محمد شوشتری، بی تا، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 5ص (270-274) [ف: 10 - 1670]
پانزده علم تعریف شده است در فهرست «تعریف العلوم العربیة» آمده ؛ بی کا، بی تا [اهدائی ف: 374]
ta‘rīf-e ‘olūm va mabāhes-e osūlīye
اسنوی، عبدالرحیم بن حسن، 704 - 772 قمری
esnavī, ‘abd-or-rahīm ebn-e hasan (1305 - 1371)
[دنا 43/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 357/2
خط:نسخ،بی کا، تا: قرن 8؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1410]
ta‘rīf-e ‘ommārat-e bahr-e eram-e bārforūš
مقاله ای است به نثر ادبی در تعریف عمارت بحر ارم در بارفروش مازندران.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9799/2
آغاز: کشور مازندران عرصه ایست بهشت نشان و ساحتی است بهجت توامان ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (79پ-84پ )، 15 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 31 - 94]
/ عربیta‘rīf-ul fi’a bi-ajwibat-il as’ilat-il mi’a
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
سیوطی این کتاب را در پاسخ مسائل صدگانه (تعریف الفئة فیمن عاش من هذه الامة مائة) عسقلانی نگاشته و به آن هم در آغاز به نثر و هم به نظم پاسخ گفته است.
چاپ: قاهره، مطیعة المنیریة، 27ص، در جزء دوم کتاب الحاوی للفتاوی در 1353ق چاپ شده
[دنا 43/3]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 193/4
آغاز: آغاز پاسخ منثور: واجاب حافظ العصر الشیخ جلال الدین سیوطی ... و سماه تعریف الفئة بسمله. حمدله. و بعد فانی رجل حبب الی العلم و النظر فیه دقیقه و جلیله و الغوص علی حقایقه ...
و هذه الاسئلة قد رفعت و هی محتاجة الی فضل نظر وسعة اطلاع فاجبت عنها اولا نثرا ثم اعقده نظما فاقول اما السئوال الاول فقدو رد علی من مدة واجبت بمانصه ... آغاز پاسخ منظوم: واجاب من ذلک نظما ایضا: سبحانه ربی الاعلی یوتی البراهین ×× و باعث الرسل رشاد المهدیین / صل علیهم اله العرش قاطبة ×× خصوصا المصطفی خیر النبیین؛ انجام:انجام پاسخ منثور: یجری فیه القمر و الشمس و النجوم فذلک قوله تعالی کل فی فلک یسبحون وهذا آخر الاجوبة المنثورة. انجام پاسخ منثور: ثم الجواب بهذا عن مسائله ×× فالحمدﷲ حمدا غیر ممنون / ثم الصلوة علی الهادی وعترته ×× و صحبه ما اتی شاد بموزون
خط: نسخ، کا: محمد بن قاسم کعکی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 14گ (23پ-36پ )، 22-29 سطر (10×14/5 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 728]
ta‘rīf-e faqr va šaraf-e ‘elm
مجموعه ای از گفته های عرفانی است از پیغمبر اکرم و بزرگان عرفا و شعرا، درباره تمجید از فقر و فضیلت علم و دانش.
[دنا 43/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1227/2
آغاز: طلب فقر کردم در فقر یافتم و طلب بلندی کردم در فروتنی یافتم و طلب شرف کردم در علم یافتم؛ انجام:بکلی مطلوب و محمود نیست از مزاج انسان معالجه باعتدال باز آوردن مزاج است در حرارت و برودت
خط: نستعلیق، کا: صدر جهان بن محمد اسماعیل بن ابو المحسن بن محمد اسماعیل ابن حبیب اﷲ، تا: 19 ذیحجه 1086ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (72پ-87ر )، 15 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 4 - 28]
ta‘rīf-e feqh
استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: 572/3
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 286]
ta‘rīf-ul falsafa wa tārīx-ul falsafa wa t.-ud dāmād (r.-un fī)
شهابی، محمود، ۱۲۸۲ - ۱۳۶۵ شمسی
šahābī, mahmūd (1903 - 1986)
تاریخ تألیف : در ۱۸ ذیحجه ۱۳۵۱ق ( ۲۵ فروردین ۱۳۱۲).
[دنا 43/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3763/2-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 245]
at-ta‘rīf fī bayān-i aḥkām-it ta’līf
حسینی یمنی، احمد بن عبدالرحمن، - 769 قمری
hoseynī yamanī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 1368)
رساله کوتاهی است در سنن و آداب و فنون تألیف و تصنیف، در چهار «فصل»: 1. بیان ماهیة التألیف و التصنیف؛ 2. بیان خطر التألیف و ما قیل فیه؛ 3. مقدمات التألیف؛ 4. آداب التألیف.
[دنا 41/3 ؛ معجم المؤلفین 267/1؛ هدیة العارفین 112/1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12397/11
آغاز: الحمدﷲ کما ینبغی لکرم وجهه و عز جلاله ... و بعد فقد سألنی من اتشرف بسؤاله أن أجمع جزأ فی التألیف و بیان حاله و ذکر آدابه و ادواته و ماهیته و صفاته؛ انجام: قال مؤلفه رحمه اﷲ تم الکتاب و اﷲ الموفق للصواب و فرغ منه لثمان بقین من رجب سنة ثلاث و خمسین و سبع مأته من الهجرة النبویة علی صاحبها افضل الصلاة و السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در پایان چنین آمده: «انتهی کما وجد بلفظه و حروفه»، همچنین: «قال فی الأم المنقول عنها، بلغ مقابلة علی الأم» و نیز یک فصل از شرح مآثر الابرار «زحیف »، مبنی بر کلمات امام «یحیی بن حسین» (از ائمه زیدیه) در پایان آمده؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (113-114)، 34 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 31 - 351]
» تعریف قصر سعادت آباد ← گلزار سعادت
ta‘rīf-e qovvat
جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
[دنا 43/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 253/2
آغاز: به آن قوت در جمیع مراتب موجودات سرایت دارد خط:نستعلیق،بی کا،تا:1107ق؛کاغذ:سفید،جلد: تیماج سرخ، 3ص (275-277)،17سطر(6×10 )، اندازه: 10×14سم [سنا: ف: 1 - 125]
» تعریف کشمیر ← وصف کشمیر
ta‘rīf-e kešmīr
قدسی مشهدی، حاج محمد جان، - 1056 قمری
qodsī mašhadī, hāj mohammad jān ( - 1646)
مؤلف به سال 1042ق/2-1632م، همراه شاه جهان پادشاه (1037-1068ق) به کشمیر رفت و این مثنوی را در توصیف کشمیر همان روزگار سرود. در پایان تخلص خود و ستایش شاه جهان را آورده است. با سربندهای: حمد و نعت، تعریف ملک کشمیر و آب و هوای روح افزای آن، مشکلات راه و کوه پیر پنجال. باز آمدن به تعریف کشمیر، باغ جهان آباد، چشمه ورناک، پیر پنجال، باغ اکبر آباد، باغ فرحبخش، باغ فیض بخش، باغ شاهزاده، نشاط باغ. باغ صادق آباد، باغ سیم در عیش آباد، باغ بحر آرا، باغ بیگم آباد، چشمه اچول.(احمد منزوی) چاپ: این مثنوی در «شعرای کشمیر» پیر حسام الدین (1274/3- 1308) چاپ شده است
[دنا 43/3؛ مشترک پاکستان 861/7-862 که 5 نسخه را نشانی داده؛ نسخه های منزوی 3299/4 (4 نسخه دیگر) ؛ الذریعه 334/19 «مثنوی وصف کشمیر»؛ فهرستواره منزوی 1295/2 «ظفرنامه شاهجهان»]
بی کا، تا: قرن 11؛ 33ص (1-33) [ف: 3 - 287]
آغاز: خوشا کشمیر و خاک پاک کشمیر ×× که سر بر زد بهشت از خاک کشمیر
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کا: جنونی، تا: 15 ربیع الثانی 1100ق؛ کاغذ: ترمه رنگارنگ نازک، جلد: میشن قهوه ای، اندازه: 12/3×22/8سم [ف: 8 - 343]
آغاز: بنام پادشاه پادشاهان ×× سرافرازی ده صاحب کلاهان؛ انجام: لباس عمرت افزون از عدد باد ×× گریبانش ازل تا دامان ابد باد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1259ق؛ 16گ (119ر-134پ) [ف: 2 - 266]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آبی، 5ص (181-185 )، 27 سطر (12×25) [ف: 17 - 141]
ta‘rīf-e kešmīr
اسیر شهرستانی، جلال بن مؤمن، 1029 - 1069 قمری
asīr-e šahrestānī, jalāl ebn-e mo’men (1620 - 1659)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14209/226
خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم هندی، تا: قرن 11؛ 12ص (636- 647) [ف: 38 - 304]
ta‘rīf-e kešmīr
تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین، - 1085 قمری
tajallī šīrāzī, ‘alī-rezā ebn-e hoseyn ( - 1675)
[دنا43/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4671/16
آغاز: خدایا روزیم کن سوز و دردی ×× که دریابم خزان رنگ زردی؛ انجام: روم سوی نجف با چشم خونبار ×× که گلریزان کنم دریای هرخار حدود 104 بیت ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن قهوه ای، اندازه: 15/2×24/4سم [ف: 8 - 4]
ta‘rīf-e kešmīr = vasf-e kešmīr = vasf-e bahār
طغرای مشهدی، - 1100 قمری
(1689 -) toqrā-ye mašhadī
مقاله ادبی است به نظم و نثر در تعریف کشمیر. او دو رساله در وصف کشمیر دارد: 1. رساله حاضر، [نسخ های منزوی 3638/5 که در ضمن منشآت ناشناخته طغرا معرفی شده است؛ قاهره، فارسی 195/2،ش 5278س ]؛ 2. فردوسیه [مجلس 794/10، منزوی 3590/5 و 3651؛ دانشگاه 201/2]. در فهرست مشترک پاکستان [1837/3] به نقل از فهرست هرمان اته [ص 868] دیوان اشعار طغرا اًشتباها با عنوان وصف کشمیر معرفی شده است.
(صدرایی خوئی)
آغاز: بسمله. ثنای بهار پیرایی که انگشت سبزه را بدانه های شبنم غلطان سبحه گردان تهلیل خویش نمود
انجام: جوش گلهای صدا در شاخسار نار باد. ختم بالخیر و السعادة
[دنا 43/3 (6 نسخه)]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول و مذهب ؛ جلد: گالینگور، سرخ عطف تیماج، 8ص (108-115 )، اندازه: 20×32سم [ف: 36 - 378]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا : محمد حکیم هندی، تا: قرن ۱۱؛ جلد: پارچه ای سرخ۱۵،ص(۶۲۳-۶۰۹)۲۱،سطر، اندازه: ۲۱×۳۴سم [ف : ۳۰۴-۳۸]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن قهوه ای، گ۷ ( ۱۹۸ر۲۰۴-پ)، اندازه: ۱۵/۲×۲۴/۴سم [ف: ۸ - ۷]
آغاز: برابر؛ انجام: مطربان مجلسش را بی تلاش ابر دست ×× جوش گلهای صدا در شاخسار بار باد
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 19گ (51ر-69پ) [ف: 2 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: از آتش افروزی صوت گلوسوز استخوان سینه عود به سوختگی دود ساعتی نگذرد که زبان
از انجام ناتمام مانده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: نیلی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 3ص (138-140حاشیه)، سطور چلیپا (11×21)، اندازه: 16/4×28/3سم [ف: 29/1 - 407]
بی کا، بی تا؛ مجدول مرصع؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج مشکی، 4گ (130پ-133پ )، اندازه: 21×30/5سم[ف:38-318]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 538]
ta‘rīf-e kešmīr = dībāje-ye delpzīr dar vasf-e kešmīr
در توصیف و تعریف کشمیر منظومه هایی از سلیم، کلیم، قدسی و غیرهم در دست است و تعدادی را به نثر نیز میشناسیم مانند فردوسیه، طغرا و وصف کشمیر از ابوالفیض بن مبارک فیضی.
نویسنده این نامه شناخته نیست.آغاز: بسمله. حمد بیحد و سپاس بیعد مر حضرت واهب الصور و نگارنده پیکر بشر را سزاست که افسر کرامت بر فرق اهل معنی نهاد ... اما بعد، ازین بهارستان معانی چشم به دور که گلستانی است عنبر شمیم ...
[دنا 43/3 ؛ نسخه های منزوی 5: 3651]
آغاز: برابر؛ در اواخر نامه این آمده: «اگر چه شعرای فصاحت شعار هر عهد و ادبای بلاغت آثار هر عصر در تعریف و توصیف این بلده بی نظیر نکته سرائیها نموده اند اما بر سخن شناسان دقائق پیشه ... پوشیده نیست که چون این رطب با آن یابس ... به نظر انصاف در آمد تفاوت از جسمت تا جان»
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، ۲ص (۲-۱ )، اندازه : ۱۵/۵×۲۵سم [ف: ۲۳ - ۱۹۹]
آغاز: برابر؛ انجام : این تهی دست بی مایه باروی کدام مایه در معرض بیع در آید.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ،۱۱ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: مغزی
قهوه ای، 2گ (89ر-90ر )، 18-19 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 8 - 144]
ta‘rīf-e kešmīr va towsīf-e šāh jahān
[دنا 44/3]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 895/6
خط:نستعلیق چلیپا،بی کا،بی تا؛مجدول؛ قطع: بیاضی [نشریه: 7-135]
ta‘rīf-e kavākeb
تعریف کواکب و علت حدوث آیات ارضی و سماوی و پراکنده های دیگر.
[دنا 44/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7547/18
خط: نستعلیق، کا: ملا شکر اﷲ بن ملا رضا قلی مازندرانی شاگرد اشرفی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 17گ (376 -392 ) 20 سطر (8/5×14 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 16-622]
ta‘rīf-e garmā va sarmā
بیانی کرمانی، عبداﷲ بن محمد، 865 - 922 قمری
bayānī kermānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1461 - 1517)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/143
بی کا، تا: قرن 11، 3ص (218-220) [ف: 10 - 1410]
ta‘rīf-e mahārem va aqsām-e ān
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
مطالب و پراکنده ای از شیخ بهائی مشتمل بر سه مبحث فقهی که احتمالا گزیده و منتخباتی از یکی از آثار فقهی ایشان است.
[دنا 44/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1231/19-طباطبائی
آغاز: اﷲ ولی التوفیق المحارم من ملک وطؤهن ... او حرم مؤبداً بنسب او رضاع ... فبالاول تدخل الزوجه و الامه و بقید التابید یخرج نحو اخت الزوجه؛ انجام: فان مطلق نکاحهما حرام فانتقاض طرد التعریف بها ظاهر اما مما ذکره شیخنا طاب ثراه فلا و هذا بحمداﷲ واضح ب ه قدس سره
خط: نسخ، کا: شیخ محمد علی بن محمود تبریز، تا: قرن 11؛ کاتب در ذیل نسخه نوشته است: «فقلت هذه الا حرف من خطه الشریف فی سنة 1041 »؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (67ر )، اندازه: 19×26سم [ف: 23 - 817]
ta‘rīf-ol madīna = ta‘rīf-o belād-el ‘arab = al-vajīza fī ta‘rīf-el madīna ؟
مهندس، محمد میرزا، ق13 قمری
mohandes, mohammad mīrzā ( - 19c)
تاریخ تألیف: 1294ق
سفرنامه مختصری است در شرح جغرافیای دیار عرب و مکه و مدینه معظمه در سال 1294 هجری و در تعیین منازل و مساحت بین ینبع بندر دریای سرخ و مدینه.
آغاز: بسمله چون راه از یبنع الی مدینه طیبه در این سنوات مفتوح گردید لذا این بنده درگاه عالم پناه اقل الحاج محمد میرزا مهندس محض استحضار ... ولی این بنده درگاه قبل از شرفیابی به بیت اﷲ ... بمدت دو سال کتاب مبسوطی در جغرافیا و تاریخ عربستان تألیف نموده ... پس از آن که از لحاظ انور اعلیحضرت همایون گذشت بطبع می رسد ... بسبب میل مفرطی که بعتبه بوسی حضرت خاتم الانبیاء (صلی الله علیه و اله) داشته در تاریخ 1292 بهر حالت بوده شرفیاب ...
چاپ: به کوشش محمود فاضل یزدی مطلق، مطالعات تاریخی، 1 (1368): 407-445.
[دنا 44/3 (5 نسخه)]
خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق، کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 55گ، 12 سطر، اندازه: 18×22/3سم [ف: 2 - 155]
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1294ق؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه کاغذ فرنگی، 29گ، 12 سطر، اندازه: 10/7×17/2سم [ف: 4 - 837]
خط: نستعلیق، کا: محمدعلی، تا: 17 ذیقعده1294ق؛ مصحح از مؤلف ؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن قهوه ای لایی، 33گ، 11 سطر، اندازه: 14/9×21/6سم [ف: 4 - 838]
آغاز: برابر؛ انجام: که پس از آن مدینه مفتوح شد خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق، کاغذ فرنگی، در صفحه عنون
بخط مغایر با متن آمده «هو» نسخه اول این کتابچه در بیان راه از بندر ینبع الی مدینه منوره و بیان مدینه واطرافش می باشد سیاحت بنده درگاه عالم پناه حاجی محمدمیرزا مهندس 1294 ؛ جلد: تیماج سبز، 37گ، 12 سطر (8/5×11/5 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 47]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه: 81
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 17]
ta‘rīf-e mošajjar
[دنا 44/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 374/11
تعریف مشجر به نقل از بدایع الصنایع میرعطائی حسینی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (120پ-121پ )، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 325]
ta‘rīf-ul ma‘āṣi-ṣ ṣaġīra wa-l kabīra wa-l ḥasanāt wa-s sayyi’āt
در پنج «مقدمه» و چهار «مطلب» و مؤلف جمله «قال الباقر و الصادق و القاسم و الناصر للحق و الهادی» را در چند جای مبحث حسنات و سیئات تکرار می کند و از ابی هاشم و ابی عبداﷲ داعی و موید اﷲ وسید طه و سید حمزه و سید آل الغنائم و جز آنها یاد می کند.
[دنا 44/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 559/7
آغاز: بسمله المقدمة الاولی فی تعریف الکبیرة و الصغیرة فالکبیرة هی المصیته التی تزید عقاب فاعلها علی ثواب طاعته؛ انجام:قال اما الصغائر فانها نکفره لمجتبی الکبائر بالمصیبات و المرض و الهموم و البلایا فی الدنیا و السلام علی من اتبع الهدی.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه کاغذ مغزی میشن، 4ص (167-170 )، اندازه: 13/5×21/2سم [ف: 5 - 83]
ta‘rīf-e mo‘ammā
[دنا 44/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9004/3
هر کلام در که رمزو ایما طریقیله اسمادن بر اسم اوزره ولایت ایدر، به ترکی ؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن محمد، تا: شب عید ذیحجه 1121ق؛ محشی، 65ر و پ دوبار چپ و راست ؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 36گ ( 65ر-100ر )، 17 سطر (7×13) [ف: 17 - 272]
ta‘rīf-e mo‘ammā
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8945/19
آغاز: تعریف معما. بدان که در اصطلاح این فن کلامی است موزون که دلالت کند بر اسمی از اسما یا بیشتر از اسمی به طریق دلالت
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1090ق، جا: مشهد؛ کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: گالینگور بنفش عطف میشن، 2ص (130-131)، اندازه: 15/6×27/8سم [ف: 29/1 - 425]
ta‘rīf-u maqādīr-i darj-il murakkabāt
عبد اللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ - ۶۲۹ قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
[دنا 44/3]
اصفهان؛ مکتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 24/6
کا:حیدر حسینی ملاوجانی،تا:1072ق؛اندازه:12×19/5سم[ف: 30]
ta‘rīf-u makān wa zamān (r.-un fī)
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
این رساله یکی از فوائد ثمانیه است که مدرس رضوی آن را یاد کرده و گفته: «هر یک از آنها در دو مجموعه کتابخانه ملک بهطور مستقل وجود دارد». در نسخه ما هر یک از اینها با عنوان فائده آمده و در کنار نخستین آنها که در باب مکان و زمان است (نسخه حاضر) نوشته شده «فوائد ثمانیه حکمیه للعلامة الطوسی». آقای مدرس رضوی گویا این فوائد ثمانیه را در دفتری دیگر در کتابخانه مجلس یکجا دیده اند که در ترتیب با این دفتر حاضر متفاوت است. اما همان گونه که ایشان خود یادآور شده اند بیشتر این فائده ها هر یک خود رساله ای است مستقل از خواجه و نسخه های مستقل از آنها موجود است.
آغاز: المکان ماله وضع لذاته. الزمان ما یقدر به کل ما ینقضی و یتجدد و بقاء ما لا یتجدد و لاینقضی بحال واحد
انجام:مقولة الملک و الجدة و له هو ان یعبر عنه بذی جنس یقال الحیوان ذوالنطق ای الناطق.
[دنا 44/3؛ آثار و احوال از مدرس رضوی: 318]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 158ص، 20سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 362]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمدحسین عقیلی، بی تا؛ 1ص (164) [ف: 9 - 469]
ta‘rīf-ul mukallaf
قزوینی، علی اکبر بن محمد باقر، ق13 قمری
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer ( - 19c)
رساله ای است در تعریف مکلف .
[دنا 44/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1783/15
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی میشن مشکی، 5گ (163-167 )، 17 سطر، اندازه: 19/5×23/5سم [ف: 10-368]
ta‘rīf-e mellat-e motamadden va taškīlāt-e ān
موسوی، حسین بن محمود، ق14 قمری
mūsavī, hoseyn ebn-e mahmūd ( - 20c)
اهدا به: مظفرالدین شاه (۱۳۲۴-۱۳۱۳ق)
در این رساله نویسنده، که به ظاهر اهل سیاست بوده و به آئین ملکداری آشنا و واقف، برای مظفرالدین شاه از آداب مملکت داری و طرز تشکیلات ملل راقیه و این که ملت چیست و یک ملت متمدن به چه چیز احتیاج دارد، مطالب مفصلی نوشته و آن را به او تقدیم کرده است.
آغاز: بسمله ستایش مر خدایرا جلت عظمته که بعد از چندین سال روزگار بدبختی این چاکر درگاه انجام: بواسطه اطاعت اوامر سلطانی که اعظم شرائط عبادت خداوندی است در یوم المعاد قرین شرمساری نگردد چاپ: به کوشش غلام حسین زرگر نژاد، تهران، 1380ش، ضمن «رسایل سیاسی عصر قاجار »، صص 602-667
[دنا 44/3؛ فهرستواره منزوی 630/6]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۸۳
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، جا: شاید مشهد ؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 82گ، 13 سطر (7/5×16/5 )، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 1 - 370]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4773-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 105]
ta‘rīf-e nabātāt va xavas va manāfe‘-e tebbī-ye ānhā
رساله فارسی متقن و دقیقی در تعریف نباتات و خواص و منافع طبی آنها مستند به اقوال حمزه و ابوحنیفه دینوری و ابوعبید و لیث و ارجانی و ابوریحان و ابوزیاد کلابی و دیسقوریدوس که مع الاسف ناقص است.
[دنا 44/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5048/2
آغاز: کمالیون را بعضی کشوت گویند و او نوعیست از مازریون و یک نوع از مازریون بلون سپید است؛ انجام: کندش معدن کندش ثغور بلاد است در روم و او را از آنجا. (ناقص) خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: مقوا با رویه پارچه، 2گ، 22 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 19-521]
ta‘rīf-e noqte va xat va dāyere
از شرح ملخص نجم الدین کاتبی اخذ شده است و آن بحث در تعاریفی می باشد که برای نقطه و خط مستقیم و دائره کرده اند. کاتبی پس از نقل هر تعریف در پاره ای از آنها ایرادهای وارد و به نقل ایرادات می پردازد و سپس درباره رسم بیضی و کره و عدسی و مخروط و استوانه مطالبی ذکر می کند.
[دنا 45/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 864/4
آغاز: اعلم ان النقطه یبحث عنها من اربعه اوجه؛ انجام: الی ان عاد الی وضعه الاول حدث المخروط من ذلککا: محمد رضا بن محمد معصوم حسینی، تا: محتملاً قرن 12؛ با سرلوح زر، مجدول، با اشکال هندسی ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (437-438)، 16 سطر (6×12 )، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 370]
at-ta‘rīf wa-l a‘lām fī mā abhama fi-l qur‘ān min-al
asmā’-il a‘lām
سهیلی، عبدالرحمان بن عبدالله، ۵۰۸؟ - ۵۸۱ قمری
soheylī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1115 - 1186)
اسماء خاص و اعلام و ضمائری که در قران مجید ذکر شده و مبهم بوده و احتیاج به توضیح داشته با توجه به روایات و نکات ادبی - تاریخی به ترتیب سوره های قرآن گزارش شده است. به گفته مؤلف: «فانی قصدت أن أذکر فی هذا المختصر الوجیز ما تضمنه کتاب اﷲ العزیز من ذکر من لم یسمه فیه باسمه العلم من نبی او ولی او غیر هما من آدمی او ملک او جنی او بلد او شجر او کوکب او حیوان له اسم علم قد عرف عند نقلة الأخبار و العلماء ... سورة الفاتحة قوله تع انعمت علیهم و هم الذین ذکر هم اﷲ عز و جل فی سورة النساء حین قال اولئک الذین انعم اﷲ علیهم من النبیین ... قوله تعالی اسکن انت و زوجک الجنة زوجه حوا و اول من سماها بذلک آدم (علیه السلام) ... قوله تع یابنی اسرائیل هو یعقوب بن اسحق (علیه السلام) و سمی اسرائیل أی سری اﷲ او نحو هذا فیکون بعض الاسم عبرانیا و بعضه موافقا للعربی او یقاربه فی اللغة الاتری ان ابراهیم تفسیره أب راحم لرحمته للاطفال و لذلک جعل هو و زوجته سارة کافلین لاطفال المؤمنین ... و من سورة السجدة قوله تعالی أفمن کان مؤمنا کما کان فاسقا الایة نزلت فی علی بن ابی طالب (علیه السلام) و قیل ان الفاسق الوعید بن عقبة بن ابی معط».
آغاز: الحمد ﷲ الذی علم آدم الاسماء و شرف بعلم دینه العلماء و جعل العلوم لعلم کتابه ارضاً و جعله السماء و ضمن معانی الاشیاء کلها ...
انجام: و من اﷲ عز و جل اسأل الأجر و ایاه استوهب جزیل الدخر و محطه الوزر انه خیر المنعمین و ارحم الراحمین و الحمدﷲ رب العالمین چاپ: طبع فی القاهرة سنة 1938.
[دنا 45/3 (8 نسخه)؛ کشف الظنون 421/1؛ زرکلی الاعلام 86/4؛ بروکلمان 413/1؛ سرکیس 1062/1؛ فهرس الخزانة التیموریه 169/1؛ فهرست نسخه های عربی واتیکان 118/1؛ الاوقاف العامة بغداد 61/1]
شرح و حواشی:
1 - التکملة و الاتمام لکتاب التعریف و الاعلام؛ ابن عسکر، محمد بن علی (-636)
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1019 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه جمادی الثانی691ق؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ 145ص (1-145) [عکسی ف: 4 - 296]
آغاز: برابر؛ انجام: لکنی احلت فی اکثره علی المواضع التی منها
اردت و علی الدواوین طالعت و کذلک ما اوردت فیه من الانساب هو موجود ایضاً فی کتب السیر و الانساب العرب المشهورة عند اهل الادب.
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن محمد بن ابی الفرج، تا: جمادی الاول 695ق؛ تملک لطف اﷲ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 50گ، 20سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 35 - 28]
آغاز: قال الشیخ الامام ابو القاسم عبد الرحمن بن عبد اﷲ ... و بعد، فانی قصدت ان اذکر فی هذا المختصر الوجیز ما تضمنه کتاب اﷲ العزیز من ذکر لم یسمه فیه باسمه العلم؛ انجام: برابر
نسخه اصل: ظاهریه - دمشق به شماره عمومی 519/ تفسیر 124 (فهرس مخطوطات الظاهریه، علوم القرآن / 346-349 )؛ خط: نسخ مشکول، کا: محمد بن عمر بزاز، تا: 13 رمضان 737ق؛ افتادگی: آغاز؛ 17گ (1-17 )، 17 سطر [عکسی ف: 1- 18 و 212]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6287-عکس
خط: همان نسخه اصل بالا [فیلمها ف: 3 - 249]
آغاز: ... بعض الملک لسبب ... بالدال و سمیت النصاری؛ انجام: برابر
از اوایل سوره بقره تا پایان قرآن است. ؛ خط: نسخ، کا: حسین بن احمد بن یوسف بن سعید بن حسین، تا: چهارشنبه 23 شعبان 995ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف تیماج ماشی، 110گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 96 و] [ف: 22-86]
آغاز و انجام: برابر
کامل و از ابتدا تا انتهای قرآن؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ناصر بن حمدان بن سالم، تا: 10 ربیع الاول 1107ق، واقف: احمد فاضل، اسفند 1365؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 32گ، 22 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 22 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور مشکی، 85گ (1ر-85ر )، 17 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 289]
ta‘rīf-e vojūd
غیر همانند :
نسخه اصل: بادلیان اکسفورد ش 94 والکر walkar (ش 1298 )؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: 1 - 568]
بندی در تعریف وجود ؛ خط: نستعلیق خوش، کا: نور محمد بن
آقا بابای فقیه، بی تا؛ به طور چلیپا؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 12×17سم [ف: 131]
» تعریف و حقیقت روح ← روح
ta‘rīf-ul waxam wa fasād-ul mi‘da
خجندی، محمد بن عبداللطیف، - 552 قمری
xojandī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-latīf ( - 1158)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 360/15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1005ق، جا: اصفهان [سنا: ف: 1 - 187]
ta‘rīfī az xāje ‘abd-ol-lāh
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3693/7
از کاتب با تاریخ 1277 ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1277ق [ف: 7 - 27]
ta‘zīyat
علی بن حسین بن عبدالسلام
‘alī ebn-e hoseyn ebn-e ‘abd-os-salām
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 310/1
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رضی بما حکم به و قضا و نفذه فی خلقه و امضاه و تسلیماً لما جری فی اللوح العلم؛ انجام: علی الدوام بدوام الفضل و سبوغ الانعام الفقیر الی ربه العلا علی بن الحسین بن عبدالسلام و عفی اﷲ عن ذنوبهم العظام الجسام بحق محمد علیه و علی آله افضل الصلوة و السلام
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1252ق؛ کاغذ: شیری، جلد: مقوا، 27گ (1پ-27پ )، 12 سطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: 2 - 406]
ta‘zīye
نوری، محمد تقی بن علی محمد، 1201 - 1263 قمری
nūrī, mohammad taqī ebn-e ‘alī mohammad (1787 - 1847)
حاوی اشعار مذهبی در مراثی ائمه و اخبار دینی و وقایع اسلام.
با دیباچه ای به نثر و با تخلص مجنون و وحید.
آغاز: بسمله، الحمد لمن خص خواصه بعامة المصائب ... چنین گوید ... ابن علی محمد محمد تقی نوری مازندرانی ... السلام ای خامس آل عبا شاه انام ×× مقتدای جن و انس و رهنمای خاص و عام
[دنا 366/5 با عنوان «دیوان محمد تقی نوری» (2نسخه )؛ فهرستواره منزوی 3/302]
آغاز: برابر؛ انجام: ابوبکر از حضرت امیر علیه السلام دست بردارد و حضرت به خانه تشریف را برند، تم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ مجدول؛ واقف: آخوند معصوم چلج نوری، 1261 ؛ کاغذ: محشی فرنگی، جلد: رویه کاغذ سیاه فرنگی، 438گ، 15 سطر، اندازه: 21/8×33/5سم [ف: 2 - 156]
آغاز: برابر؛ انجام: از مهر تو بر عروس زارت ×× بر گو سخنی فدات قاسم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 125گ، 14 سطر (9×17 )، اندازه: 15×23سم [ف: 12 - 2828]
ta‘zīye
بیدل ماتم نگار
bīdel-e mātam negār
مقالاتی است به نظم و نثر در ذکر واقعه کربلا تألیف بیدل ماتم نگار که برای روضه خوانی نوشته شده است.
[فهرستواره منزوی 302/1]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7268
آغاز: چون برحسین نماند دگر یار و یاوری ×× از بی کسی شده آه شرر بارش آذری؛ انجام: از پی یاریشان سید سجاد آمد ×× یاور پر غم باخاطر نا شاد آمد
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید فرنگی آهارمهره، جلد: پارچه ای، 81گ، 17 سطر (9×14/5 )، اندازه: 15/3×21سم [ف: 7 - 665]
at-ta‘zīya
[دنا 45/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1612/1-ف
آغاز: یکتب فی التعزیة. لنا فی طول عمرک ما یعزی ×× عن الهلاک لازالت المعمر / و لازال المتقدم للمنایا ×× سواک و انت فی العمر الموخر
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559
[این رساله در فهرست مجلس به صورت تفکیک شده معرفی نشده و با چند رساله دیگر تحت عنوان جنگ آمده] ؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 616 - 1]
ta‘zīye
غیر همانند:
اشعار برای مجالس تعزیه خوانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 96گ، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 3 - 21]
دارای مجالس زیر: 1. جوان فروختن و از بهای آن روضه خواندن. تعزیه خوانها: سید، ابراهیم، امام حسین، زن سعید، روضه خوان، یهودی، زن یهودی، فاطمه زهرا، 2. مجلس عیدی و روزه گرفتن امام حسین و مکالمات امام حسین با برادرش، تعزیه خوانها: امام حسین، امام حسن، فاطمه زهرا، جبرئیل، فضه، پیغمبر، امیرالمومنین. امام روزه خود را افطار نمی کند. جبرئیل آید و گوید: برای خاطر این روزه دار تشنه جگر ×× که هست نام وی از عرش و فرش بالاتر/ چهل هزار ملک جمله ای رسول مجید ×× روان شدند به سرعت به جانب خورشید / که آفتاب جهانتاب را زچرخ کهن ×× کشند جانب مغرب به نیم چشم زدن / به این اراده که گردد زمانه چون شب تار ×× که تا حسین علی کند افطار، 3. شبیه طالح یهودی تعزیه خوانها: پیغمبر، جبرئیل، حضرت امیر، فاطمه زهرا، امام حسن، امام حسین، مورخ 18 ذیحجه 1247 در حسینیه دستگرد قم. 220 بیت، 4. مجلس درویش کابلی. نسخه خوانها: امام حسین، درویش، ابن سعد، مورخ 22 ذیحجه 1247، مسجد قم، 5. شبیه قربانی حضرت اسماعیل. نسخه خوانها: اسمعیل، ابراهیم، جبرئیل، هاجر. و گزینه به کربلا - جبرئیل گوید: کنون که خواهشت این مدعاست ای مولا ×× نظاره کن و ببین این زمین کرب و بلا. بقیه نسخه خوانها: امام، شمر، عبداﷲ، زینب، سکینه، فاطمه نوعروس، محل کتابت: مسجد امام حسن قم، 22 ذیحجه 1247، 6- مجلس شبیه عاق والدین. نسخه خوانها: اباذر، پیغمبر، صاحب قبر، سلمان، جبرئیل، مردم مدینه، مادر صاحب قبر، حضرت امیر، فاطمه زهرا، امام حسن، امام حسین. محل کتابت: مسجد جامع قم، 30 ذیحجه 1247، 7. وفات فاطمه زهرا. نسخه خوانها: حضرت امیر، فاطمه زهرا، امام حسن، امام حسین، زینب اسما، سلمان، فضه، مردم مدینه، بلال، دنبال آن روق یا اوراقی افتاده است، 8. مجلس شهادت امام حسین، شهربانو با موافقت قبلی امام و بعد از شهادت آن بزرگوار سوار ذوالجناح شده، خارج می شود. نسخه خوانها:
امام، زینب، سکینه، امام زین العابدین، شهربانو، ابن سعد. و چون شهربانو وداع گوید و به سمت (ری) حرکت کند: دنباله: شهادت امام حسین، نصرانی، عبداﷲ، شمر، 9. مجلس اسیر کردن اهل بیت و آمدن جبرئیل در صحرای کربلا و فضه و شیر. نسخه خوانها:
عمر سعد، امام زین العابدین، زینب، سکینه، ام کلثوم، مادر قاسم، عروس قاسم، شمر، جبرئیل، ملائکه، نعش امام، فاطمه زهرا، فضه؛ بی کا، تا: ذیحجه 1247ق، جا: قم [میراث اسلامی: 10 - 745]
شامل: 1- اسیری اهل بیت، ورود به شام. نسخه خوانها: سکینه، زینب، زن شامی، شمر، فضه، ابن سعد، 2- مجلس شبه علی اکبر. نسخه خوانها: امام حسین، شمر، فاطمه نوعروس، علی اکبر، زینب، مادر علی اکبر، امام سجاد، سکینه، ابن سعد، 202 بیت، 3 - عنوان مجلس و ابیاتی از آن نیست، آنچه باقی مانده: «ضریر عبا برای زینب می آورد، شمر عبا را از ضریر می گیرد. گفتگوی اهل بیت درباره اسیری و تشنگی »؛ بی کا، تا: صفر 1252ق [میراث اسلامی: 10 - 747]
به نظم و نثر ؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، 9گ، اندازه: 6×15سم [ف: 17 - 500]
ta‘zīye-ye ayyūb-e peyqambar
رجاء زفره ای، محمد علی، 1243 - 1320 شمسی
(1864 - 1941) rajā’-e zefre’ī, mohammad ‘alī
جزوه ای است مشتمل بر اشعاری فارسی که در مراسم تعزیه داری حضرت ابا عبداﷲ الحسین (ع )، توسط اجراکنندگان تعزیه خوانده می شود.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 978عکسی
آغاز: ایوب پیغمبر: ای خداوندی که کردی خلقت ایوب را ×× آفریدی مختلف رخسار زشت و خوب را؛ انجام: ضروریات مجلس: صورت شیطان ... باد بزن، چادر (خیمه )، فرش، چکمه و لباس سنان.
نسخه اصل: کاتب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسن رجائی زفره ای، بی تا؛ از روی نسخه خط محمد علی رجاء زفرهای؛ 25گ، 12سطر [عکسی ف: 2 - 459]
ta‘zīye-xānī
تعزیه خوانی امام حسین از روز عاشورا تا ورود اهل بیت به شام و خروج مختار ثقفی و تعزیه موسی بن جعفر، شش طومار است و یک دفتر کوچک بیاضی به خط میرزا محمد حسین در 1361
درباره خروج مختار. نسخه های تعزیه خوانی امام حسین از روز عاشوراء تا ورود اهل بیت به شام و خروج مختار ثقفی و تعزیه موسی بن جعفر.
[دنا 46/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9855
بی کا، بی تا [ف: 17 - 496]
ta‘zīye-dārī
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17684
دارای عناوین مجلس، به نظم ونثر ؛ بی کا، بیتا [د.ث. مجلس]
ta‘zīye dar masā’eb-ol hoseyn
قاری، عبدالرحمن، ق13 قمری
qārī, ‘abd-or-rahmān ( - 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29551
آغاز: قصه حکایت حضرت امام حسین و شهید شدن و تعزیه داشتن اهل بیت و ماتم داشتن فاطمه؛ انجام: هر که خواند دعا طمع دارم زآنکه من بنده گنه کارم بعد ختم این مرثیه صلواه خواند بروج ...
بی کا، تا: 1277ق، این رساله به نسخه 16276 ضمیمه شده است.
[رایانه]
ta‘zīye-ye šahādat-e teflān-e zeynab
رجایی زفره ای، محمد حسن، 1310 شمسی
rajāyī zefre-ī, mohammad hasan (1391 -)
جزوه ای است مشتمل بر اشعاری فارسی که در مراسم تعزیه داری حضرت ابا عبد اﷲ الحسین علیه السلام، توسط اجراکنندگان تعزیه خوانده می شود.
[دنا 46/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 129عکسی
آغاز: آمد برون ز جیب فلک دوش آفتاب ×× افکنده شد ز فرق عروسش شفق نقاب؛ انجام: به پیش خود دو طفلم کشته گشتند ×× بخاک و خون خود آغشته گشتند
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 22 ربیع الاول1409ق؛ 22گ، 9 سطر [عکسی ف: 1 - 125]
ta‘zīyat-nāme
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2591/91
احتمال دارد قسمتی از قصیده شیخ بهائی در رثای پدرش یا جزئی از اشعار ایشان در مراثی باشد (کتابشناسی شیخ بهائی )؛ بی کا، بی تا؛ 4گ (310-313) [ف: 9 - 1401]
ta‘zīyat-nāme
عباس میرزا قاجار، 1203 - 1249 قمری
‘abbās mīrzā qājār (1789 - 1834)
تعزیه نامه ای که عباس میرزا نایب فتحعلی شاه قاجار (1211-1250) در فوت امپراطور هند جلال الدین محمد اکبر شاه ثانی (1173-1221) به امپراطور عثمانی سلطانی سلیم ثالث (1203- 1222) نگاشته است.
[دنا 45/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 635/2
آغاز: لوامع اشارات و سواطع بشارات از خطاب مستطاب بابن آدم خلقت العالم لاجلک و خلقتک لاجلی برپیشگاه خاطر آگاه دلان دانش پژوه و دانشمندان آگاهی شکوه می پاید؛ انجام: و چندانکه آن پادشاه رضوان بارگاه خلد آرامگاه را از روضه جنان و نعیم جاودان مقام است آن مطرح انظار عنایت ازلی و مورد الطاف لم یزلی.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1222ق؛ واقف: حسن صدرزاده خویی، 1347ش؛ مجدول نیلی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 343]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 874/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 64]
ta‘zīyat-nāme-ye šāh darbāre-ye marg-e sarān
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4318/26
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 7 - 341]
ta‘zīyat-nāme-ye šeyx ahmad-e ahsā‘ī be mohammad hoseyn mīrzā
تاریخ تألیف: 14 جمادی 1237ق
تعزیت نامه ای است که مؤلف به مناسبت درگذشت پدر (بدون تصریح به این موضوع) به محمد حسین میرزا فرزند محمد علی میرزا (دولتشاه) بن فتحعلی شاه نوشته است، زیرا در تاریخ مذکور محمد علی میرزا - پدر محمد حسین میرزا مخاطب نامه -- در راه فتح بغداد و شکست دادن حکومت عثمانی بود که به بیماری وبا در گذشت.
[دنا 45/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13569/4
آغاز: اما بعد حمد ﷲ الذی ابدع الکائنات لم تتلو تبلها نثلا و خلق الموت بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قهوه ای، عطف تیماج، 1ص (69 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 37 - 72]
ta‘zīyat-nāme-ye nezām-ol-molk az soltān malek-šāh be mo’ayyed-ol-molk
نظام الملک، حسن بن علی، 408 - 485 قمری
nezām-ol-molk, hasan ebn-e ‘alī (1018 - 1093)
[دنا 46/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 586/5-ف
خط: نسخ، کا: علی بن محمد، تا: 574ق؛ در پایان آمده «وقع الفراغ من هذه العجالة فی سلخ ربیع الاول سنة اربع سبعین خمسماة» [فیلمها ف: 1 - 506]
at-ta‘zīya wa-t taslīya
تسلیت نامه ای است از امام ابو عبداﷲ جعفر بن محمد علیه السلام برای عبداﷲ بن حسن به نقل از کتاب التتمات و المهمات سید بن طاووس.
[دنا 45/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2105/4
آغاز: بسمله، الی الخلف الصالح و الذریة الطیبة من ولد اخیه و ابن عمة اما بعد بان کنت تفردت انت و اهل بیتک ممن حمل معک بما اصابکم؛ انجام: و انقذنا و ایاکم من کل هلکه بحوله و قوته انه سمیع قریب و صلی اﷲ علی صفوته من خلفه محمد النبی و اهل بیته الطیبین الطاهرین ... و علی اهل العصمة و العدالة.
خط: نستعلیق، کا: محمد قریش آل شیخ عبدعلی، تا: 1230ق؛ واقف: مهدی دهقان، 1393؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن زرشکی، 20 و 24 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 5 - 493]
ta‘zīz li-baytī-yil ḥarīrī
حریری، قاسم بن علی، 446-516 قمری
(5211-8501) harīrī, qāsem ebn-e ‘alī
اهداء به: ابی جعفر منصور المستنصر باﷲ شرح بیتی از اشعار ابی محمد قاسم بن علی حریری است.
[دنا 46/3]
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 322/2
آغاز: بسمله، و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه الحمدﷲ رب العالمین حمداً یتضال عنه حمد الحامدین ... هذا تعزیز بیتی ابی محمد القسم بن علی الحریری رحمه اﷲ؛ انجام: و هذا مما یوصف بالمصدر یقال رجل رضی و عدل
خط: نسخ، کا: احمد بن ابی بکر بن علی حسنی شافعی سیوطی، تا: رمضان 814ق؛ افتادگی: انجام؛ نقل از نسخه به خط حافظ دمیاطی در محمودیه قاهره، با نشان بلاغ و مقابله با اصل مورخ 24 شعبان، و بلاغ و تملک احمد العربی الشافعی مورخ 10 ربیع الثانی سنة؟ در ص 36 «وجدت بحاشیه الاصل بالحاشیه ما صورته الاول قول ابن درید» و «... قول ابن کلبی»، کاتب نسخه را از روی نسخه ای نوشته که دارای اجازه مبسوط مورخ دوشنبه 7 جمادی الثانی سال 704 در مدرسه ظاهریه بوده، دارای چند گواهی قرائت و سماع به این صورت: گواهی قرائتی است که شرف الدین عبدالمومن به خلف بن ابی الحسن لتونی الدمیاطی نسخه را نزد مؤلف خوانده و سعد بن احمد بن احمد بن عبداﷲ الجذامی الاندلسی مورخ جمعه 13 رجب سال 650 آن را املا کرده است، سماع جمعی دیگری است که علی بن جابر بن علی هاشمی به سال 696 از طریق استادش شرف الدین محمد عبدالمومن بن خلف بن ابی الحسن الدمیاطی که وی به اتفاق جمعی (صورت اسامی است) کتاب را نزد مؤلف در مدرسه ظاهریه سماع نموده اند، همچنین سماع جمعی دیگری آمده که: علی بن عثمان بن ابراهیم حنفی ماردینی از طریق استادش شرف الدین ابی محمد عبدالمومن بن خلف بن ابی الحسن دمیاطی به اتفاق جمعی در نزد مؤلف به تاریخ 29 رجب سال 704 سماع نموده اند، آخرین آن سماعی است که شرف الدین ابی محمد عبدالمومن بن خلف دمیاطی نسخه را بر مؤلف خوانده و جمعی مستمع بودند. آخر این سماع ناقص است ؛ کاغذ: لیموئی، جلد: مقوایی با رویه کاغذ خط دار، 19گ (57ر-75ر )، اندازه: 12×17سم [ف: 2 - 427]
ta‘zīye-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 12075/2
تعزیه نامه ای که به یکی از بزرگان در مرگ فرزندش نوشته شدهاست ؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 2ص (102-103 )، 21سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 35 - 84]
ta‘aššoq-e bolbol
صغیری دیلمی، ابراهیم بن مالک، ق10 قمری
saqīrī deylamī, ebrāhīm ebn-e mālek ( - 16c)
اثری است ادیبانه منظوم و منثور .
[دنا 46/3؛ فهرستواره منزوی 302/1]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4594
آغاز: ای نام تو برتر از گمان همه کس ×× در قبضه قدرت تو جان همه کس. سزاوار کلام ذوی الافهام و لایق بیان ارباب کلام حمد و ثنای حکیمی است؛ انجام: ما را و یاران و دوستان را از عیب جستن یاران و قدح در کار هم کاران نگه دارد.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 63گ، 12 سطر، اندازه: 9/4×16/2سم [ف: 2 - 240]
ta‘ḍīlāt
نظام الدین گیلانی، احمد بن علی، ق11 قمری
nezām-od dīn-e gīlānī, ahmad-e bn-e ‘alī ( - 17c)
رساله ای درباره چند شبهه کلامی - عرفانی شیعی است و آن را برای برخی از دانشمندان حیدرآباد فرستاده است.
[دنا 46/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 2919/18
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی افضاله ... و بعد فیقول ... نظام الدین احمد الملقب به فلک نظام الدین الجیلانی: ان هذه شبهات مسماة بالتعضیلات ... کتبتها الی بعض افاضل حیدرآباد؛ انجام: کما لا یخفی علی التعفن بعد الغور.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 1گ (142ر-142پ )، 29 سطر، اندازه: 34×35سم [ف: 3-450]
ta‘ẓīm-ul futyā
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، 508؟ - 597 قمری
(1115 - 1201) ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī
در اهمیت علم فقه و فتوی و بیان شرایط مقدماتی آن و موعظه اشخاصی که می خواهند در مسند فتوی قرار گیرند، با ذکر احادیث و بیان سیره گذشتگان در رابطه با این امر مهم. در کتاب «مؤلفات ابن الجوزی» صفحه 212 و 213، این کتاب را در عداد مؤلفات ضایع شده یا محتمل الضیاء بر شمرده است.
[مؤلفات ابن الجوزی /84؛ دنا 46/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 131عکسی
آغاز: الحمد ﷲ الذی فضلنا علی الامم ... اما بعد ... و قد کان علماء السلف لاینصبون انفسهم للفتوی الابعد استکمال شروطها، فکانوا یحفظون القرآن و یعرفون ناسخة من منسوخه؛ انجام: و رجل وسع اﷲ علیه ... قال کذبت و لکنک فعلت لیقال: هو جواد، فقد قیل ثم امر به فتسحب علی وجهه حتی القی فی النار، اخرجه مسلم فی الصحیح
نسخه اصل: چستربیتی - دبلین ش 3829 (اربری، فهرست خطی عربی همانجا 23/4) ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عبد الرحمن بن علی بن یحیی بن محمد شهرزوزی، تا: چهارشنبه 9 ربیع الاول 665ق؛ مصحح، مقابله شده با نسخه منقول منه؛ تملک: محمد صادق بن محمد بن حسین مشهور به ابن خراط حنفی به تاریخ اواخر ذیحجه 1135ق؛ 10گ، 19 سطر [عکسی ف: 1 - 126]
at-ta‘ẓīm wa-l minna fī anna abaway-in nabī fi-l janna = ad-durar-ul munīfa fi-l ābā’-iš šarīfa
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
رساله ای است درباره ایمان پدر و مادر حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله) و این که آنها اهل نجات اند یا نه. مؤلف می گوید که این سومین رساله ای است که دراین موضوع نگاشته و کوتاهترین آنها است.
مؤلف این رساله را در سه درجه تنظیم نموده است.
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی هذا ثالث مؤلف الفته فی مسئلة والدی رسول اﷲ ... فاقول ذهب جمع کثیر من الائمة الاعلام الی انهما ناجیان و محکوم لهما بالنجاة فی الاخرة و هو اعلم الناس باقوال من خالفهم ...
انجام: و تعلم لنا ان تسکت عن التلفظ بمثل ذلک تاریا و لهذا سکت فی هذا الکتاب و فی سائر المؤلفات التی الفتها فی هذه المسئلة عن التصریح بحکایة قول الفرقة الوابعة و افتقرت علی حکایه الفرق الثالث چاپ: حیدآباد، 49ص، 1317ق.
[دنا 46/3 (3 نسخه )؛ کشف الظنون 423/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 510/21 کر
آغاز: برابر؛ انجام: لهذا سکت فی هذا الکتاب و فی سائر المؤلفات التی ألفتها فی هذه المسئلة عن التصریح بحکایة أقوال
الفرق الثلثة و هذا أخر الدرج المنیفة [فی] الآباء الشریفة و الحمدﷲ وحده و الصلاة و السلام1. علی خیر خلقه محمد صلی اﷲ علیه وسلم و علی آله و أصحابه إلی یوم الحشر و البعث و النشو خط: نستعلیق تحریری، کا: حاج صالح قرطبی، تا: 1121ق؛ مصحح، مجدول ؛ کاغذ: فرنگی نخودی نازک آهار مهره، 7گ (64پ-70ر )، 27 سطر، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 40/2 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحمن توتشی، تا: 1243ق، جهت استادش مولانا احمد رودباری ؛ مصحح، مقابله؛ 3برگ، 28 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 458]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمه نقلت من مجموع بخط الشیخ کمال الدین ... قال الإن ابا النبی صلی اﷲ علیه و سلم فی النار فاجاب بانه ملعون لان اﷲ تعالی قال ان الذین یؤذون اﷲ و رسوله لعنهم اﷲ فی الدنیا و.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی مجدول گرهی عطف تیماج قهوه ای، 6گ، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 571]
آغاز: برابر؛ انجام: علی حکایة اقوال الفرق الثلاثة. واﷲ المستعان و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ رساله را موریانه خورده است نام مؤلف به قرینه آغازنسخه تعیین شد ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 12گ (39پ-50ر)، اندازه: 11/7×17/6سم [ف: 9 - 338]
ta‘aqqub-ul mawḍi‘-il jadalī
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله ای است درباره قیاس اصولیان و فقها یا تمثیل منطقی و نقدی است از ابن سینا براین اصل که اصولیان آن را پذیرفته اند.
آغاز : رب سهل عونک اللهم یا قیوم. مقالة للشیخ، ورح الله رمسه، فی تعقب الموضع الجدلی، الذی یحاول فیه الحکم علی فرع بمثل ما یحکم به علی اصل ... اما حقیقة الاستدلال و تألیف الکلام الذی اذا الف لزم عنه قول آخر انجام : فقد بان و صح ان هذا الماخذ غیربرهانی، لکنه صالح فی الاقناع نافع فی الاجتهادات دون العقلیات. تم الرسالة، و الحمد الله و المنة، من نسخة سقیمة و الله اعلم بالصواب
چاپ: به اهتمام محمد تقی دانش پژوه در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی: ۱۳۵۳)
[دنا ۴۶/۳ ( ۳ نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: حیث یتبع فی الاول الصغری و قد یمکن ان یبین هذا بالخلف
خط: نسخ، کا: عیسی بن ابی نصر بن سعد بن جریر متطبب مسیحی، تا: 15 رمضان 627ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا زمینه سرنجی با ترنج عطف چرم تریاکی، 19 سطر، اندازه: 15/5×33/5سم [ف: 11 - 297]
آغاز: برابر
نسخه اصل: ایاصوفیا 4849 ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 697ق؛ مقابله شده؛ 2گ (109ر-110ر) [فیلمها ف: 1 - 577]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 437/23-عکسی
اصل نسخه: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 69]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4829 ؛ بی کا، تا: قرن 10؛ 3گ (26پ -28پ )، 35 سطر، اندازه: 25×36سم [فیلمها ف: 1 - 662]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2264/23-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 663]
at-ta‘aqqub wa-l iftiqād
سموقی، علی بن احمد، ق5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad ( - 11c)
تهدیدنامه ای است خطاب به ارخن مخائیل که نائب قسطنطین بن ارمانوس شده و دعوت وی و پیراونش به دین درزیان.
[دنا 47/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 718/15
آغاز: توکلت علی المولی ... من العبد المقتنی الناصح المملوک لمسیح الازمان ... اما بعد فالحمد للمولی الاله الحاکم الماسح للمسیح ؛.
نسخه اصل : کتابخانه واتیکان -رم ۹۱۱؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن ۱۲؛ ۳۰گ ( ۲۳۴-۲۰۵ )[ عکسی ف: ۲ - ۳۸۲]
ta‘qībāt
مجتهد ،میرزا محمد - ۱۰۶۹ قمری
mojtahed, mīrzā mohammad ( - 1659)
مجموعه ادعیه و اذکار وارده که در تعقیب و ادامه نمازهای واجبه پنجگانه خوانده میشوند که در هشت «فصل » تنظیم شده و در اولش ملحقاتی نیزدر کیفیت قرائت دعا آمده است.
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه: ۱۶۹/۱
آغاز: فصل اول در تعقیب مطلق فرایض یومیه اول آن سه تکبیراست بعد از تسلیم ... روایتست از ابن مسعود که فرموده نمیدانستم خروج حضرت رسول صلی اﷲ علیه و آله را از نماز الا بسه تکبیر و نیز؛ انجام: ایام نحس شهور عرب که قدوة المحققین زین الملة و الدین خواجه نصیر طوسی رحمةاﷲ از حضرت ائمه معصومین صلوات اﷲ علیهم نقل نموده و بصحت پیوست و مقابله با کثری از نسخ ... تمت بعون اﷲ الخالق الرازق
خط: نسخ، بی کا، تا: 11 محرم 1069ق؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه وقف اولاد ذکور ملاغلامرضا آرانی است ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 52گ 9 ، سطر، اندازه: 13×18سم [ف مخ: - 30]
’ta‘qībāt = do‘ā
استرآبادی، میرزا محمد
estarābādī, mīrzā mohammad
رساله کوتاهی است در بیان تعقیبات نمازها در هشت «فصل»: 1. تعقیب مطلق فرائض یومیه؛ 2. در آنچه مشترک باشد میان صبح و مغرب؛ 3. در آنچه مختص است به صبح؛ 4. در خصوص ظهر 5. در خصوص عصر؛ 6. در تعقیب خصوص مغرب؛ 7. در تعقیب خصوص عشاء؛ 8. در سجده شکر. منقول از مصباح و از مهج الدعوات و مصباح کبیر و دعاهای دیگر.
آغاز: بسمله، بدان أیدک اﷲ تعالی که تعقیب فریضه به اذکار و ادعیه مستحب است به ... مختصری چند که به مزید فضل معروف بودند اقتصار رفت مرتب بر چند فصل، فصل اول در تعقیب مطلق فرائض یومیه ...
انجام: و غیر آن آنچه مروی است و غیر ان بنا بر استحباب و دعا در این حال و اقربیت استجابت. و اﷲ أعلم بالصواب.
[دنا 47/3 (3 نسخه)؛ فهرست کتابخانه دانشکده معارف 45/1 با عنوان «رساله در آداب دعا»]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 36گ، 14سطر [ف: 41]
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 114گ، 13 سطر (6×11 )، اندازه: 9×16سم [ف: 16 - 678]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 99گ (1پ-99پ )، 12 سطر (6/5×12/5 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 265]
ta‘qībāt
حسینی، محمد باقر، ق13 قمری
hoseynī, mohammad bāqer ( - 19c)
مشتمل بر بعضی از تعقیبات فرائض یومیه است .
[دنا 47/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10238
آغاز: تعقیب نماز الظهر بسمله، لا اله الا اﷲ العظیم الحلیم؛ انجام: صلی اﷲ علیه و اله و السلام علیهم.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1249ق؛ دارای کمند، مجدول، دارای سرلوح مزدوج؛ واقف: محمد روشن نفس، تیر 1349 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: پارچه ترمه عطف تیماج، 8گ 5 ، سطر، اندازه: 12/8×20/4سم [ف: 15 - 166]
ta‘qībāt
حسینی، محمد علی، ق13 قمری
hoseynī, mohammad ‘alī ( - 19c)
از خوشنویس مشهور قرن 13ق، محمد علی حسینی، شامل تعقیبات معروف و متداول فرائض یومیه است
[دنا 47/3 با لغزشی در ثبت سال وفات مؤلف]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20520
آغاز: بسمله، بسم اﷲ و باﷲ و من اﷲ؛ انجام: و نجنا من الهم الذی نحن فیه یا ارحم الراحمین
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، تا: 1249ق؛ بعضی از عناوین تعقیبات بخط ثلث حسن حسینی خوانساری در 1330ق، دارای سرلوح، مجدول، حاشیه تذهیب عمل حسین رزاقی مذهب کتابخانه آستان قدس ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: آهار مهره نباتی، جلد: مخمل بنفش، 12گ، 9 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 15 - 168]
ta‘qībāt
خوانساری، محمد علی، ق13 قمری
xānsārī, mohammad ‘alī ( - 19c)
از خوشنویس قرن 13ق، شامل بعضی تعقیبات فرائض یومیه است.
[دنا 47/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 20893
آغاز: بسمله، لا اله الا اﷲ الهاً واحداً؛ انجام: ان تصلی علی محمد و ال محمد و ان تفعل کذا و کذا
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول 1272ق؛ با کمندطلایی، مجدول، دارای سرلوح مزدوج؛ اهدایی: رهبری، خرداد1373؛ کاغذ: متن و حاشیه آهار مهره حنایی و نخودی، جلد:میشن عنابی، 18گ 9 ، سطر، اندازه: 12/2×21/5سم [ف: 15-167]
at-ta‘qībāt-os sahīhat-ol asānīd
حسینی، احمد
hoseynī, ahmad
رساله ای مختصر در بیان تعقیبات نمازها که سلسله آنها صحیح بوده است که به خواهش «میرزا محمد باقر» جمع آوری و در شش «فصل» و یک «خاتمه» تنظیم شده است: 1. تعقیب مشترک در میان صلاة خمس؛ 2. تعقیب نماز ظهر؛ 3. تعقیب نماز عصر؛ 4. تعقیب نماز مغرب؛ 5. تعقیب نماز عشا؛ 6. تعقیب نماز صبح؛ خاتمه آنچه در آخر تعقیبات باید خواند و در سجده شکر.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2463
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... وبعد چون همت علمای اعلام رضوان اﷲ علیهم بر حصر ادعیه ماثوره بقدر مقدور مقصوره بوده و موافق حدیث مستفیض مشهور من بلغه منا ثواب عمل؛ انجام: و عذبهما عذاباً فی التقدیر و فوق التقدیر و شارک معهما انبتیهما و اشیاعهما و محبیهما و من شایعهما انک انت سمیع الدعاء تمت خط: نسخ عالی، بی کا، تا: قرن 12؛ با لوح مزدوج، مجدول ؛ جلد: تیماج سبز، 41گ 9 ، سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 459]
ta‘qībāt-uṣ ṣalāt
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر،1100-1160؟قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
[دنا 47/3]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 267/21
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج مشکی، اندازه: 9×20سم [ف: 1 - 248]
ta‘qībāt-uṣ ṣalawāt
محقق کرکی، علی بن حسین، 890 - 940 قمری
mohaqqeq-e karakī, ‘alī ebn-e hoseyn (1486 - 1534)
[الذریعة 218/4؛ دنا 47/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 8150/1
خط: نسخ، کا: ظهیرالدین محمد بن محمد اصفهانی، تا: ربیع الاول 1014ق؛ مجدول، با یک سرلوح، پشت صفحه عنوان نوشته شده ظاهراً ظهیرالدین استاد آقا ابراهیم قمی می باشد؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 236گ (2پ-237ر )، 12 سطر (6/5×14 )، اندازه: 14×22/5سم [ف: 3 - 451]
ta‘qībāt-e salavāt
خوشنویس تبریزی، محمد شفیع بن محمد علی، ق13 قمری
xošnevīs-e tabrīzī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad ‘alī ( - 19c)
تعقیبات مأثور نمازهای پنج گانه است که به خط زیبای نسخ محمد شفیع تبریزی کتابت گردیده است. باید دانست که بنا به نوشته مرحوم بیانی «میرزا محمد شفیع تبریزی از نسخنویسان طراز اول تبریز در قرن سیزدهم بوده و قدرت قلم وی را کمتر کسی از معاصران داشته است. از آثار وی بسیار در دست و سی و دومین قرآنی که نوشته، دیده شده است. سال وفات او را 1252ق ذکر کرده اند که سهو است، زیرا از آثار تاریخ دار وی تا سال 1262ق نیز موجود است و پس از آن معلوم نیست که تا چه زمان زیسته باشد». مرحوم بیانی برخی از دستنوشته های نفیس وی را، گزارش نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 491 کر
آغاز: تعقیب نماز ظهر، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، لا إله إلا اﷲ العظیم الحلیم، لا إله إلا اﷲ رب العرض الکریم؛ انجام: (6پ) تعقیب نماز صبح بسم اﷲ الرحمن الرحیم أصبحت بذمة اﷲ و ذمم أنبیائه ... (8ر) و أشهد أنهم فی علم اﷲ و طاعته کمحمد صلی اﷲ علیه و آله و السلام علیهم
خط: نسخ ممتاز، کا: محمد شفیع بن محمد علی تبریزی، تا: 1262ق ؛ نسخه ای است بسیار نفیس که به توجه به کارهای مشابه، این نسخه از نوشته ها و کارهای نفیس پایان عمر اوست که از این نظر، خط دستنوشته حاضر از پختگی خاص و ممتازی برخوردار است، مجدول مذهب، دارای کمند کشی طلایی؛کاغذ: شرقی نخودی ضخیم، جلد: مقوایی با روکش پارچه ترمه زمینه قرمز، 8گ 5 ، سطر (6×11 )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 40/2 - 294]
ta‘qībāt-o farā’ez-el yawmīyya
موسوی استرآبادی، ابوطالب بن محمد صادق، ق13 قمری
mūsavī estarābādī, abū-tāleb ebn-e mohammad sādeq ( - 19c)
ادعیه و سوره هایی که مستحب است انسان قبل از هر نماز بخواند.
[دنا 47/3]
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: 283خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1241ق؛ مجدول، چندین یادداشت و تاریخ تولد و وفات به سال های 1287 و 1290 و 1288 و 1302 و غیره مشهود است ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، 13 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 2 - 10]
ta‘qībāt-e farāyez-e xamse
اشتهاردی، حمزة بن محمد تقی، ق14 قمری
eštehārdī, hamzat ebn-e mohammad taqī ( - 20c)
به درخواست: محمد حسن خان معتمد الدوله
تعقیبات فرایض پنج گانه را در یک «مقدمه» و «فاتحه » و «خاتمه» و دو «باب» نگاشته و مقدمه را با استفاده از کتاب العقل کافی و حدیقة الشیعة مقدس اردبیلی به مباحث خداشناسی و نبوت و امامت و برخی از امور اخلاقی اختصاص داده است.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 2128
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الجنة للمطیعین و النار للعاصین ... اما بعد چنین گوید اقل الطلبه بل الخلیفة ابن محمد تقی حمزه که چون بعضی از مخلصین دین و مؤمنین؛ انجام: موجود: از متابعت کردن باطل و مرتکب شدن بقبائح اعمال.
موجودی تنها مقدمه آن می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 77گ، 11 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 5 - 509]
» تعقیبات نماز ← دعای تعقیبات
» تعقیبات نماز ← جواهر التعقیب
» تعقیبات نماز ← آداب و تعقیبات نماز
ta‘qībāt-e namāz
غیر همانند :
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز 9 ، سطر، اندازه: 8/8×14سم [ف: 5 - 2]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و صلی اﷲ علی محمد و علی اهل بیته؛ انجام:کتابا موقوتا.
شامل پنج دعا از تعقیبات نمازهای روزانه است؛ خط: نسخ، کا: احمد نیریزی، تا: 1119ق؛ مجدول مذهب؛ دستخط و مهر شاهزاده فرهاد میرزا؛ واقف: نائینی؛ 18گ، 11 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 6 - 224]
کا: احمد نیریزی، تا: 1120ق، کاغذ: خانبالغ حاشیه ترمه، 10 سطر، اندازه: 12×19/3سم [ف: 5 - 1]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. لا اله الا اﷲ العظیم الحکیم لا اله الا اﷲ رب العرش الکریم
تعقیبات نمازهای پنجگانه می باشد ؛ خط: نسخ خوش، کا: محمد حسن حسینی تبریزی، تا: 1235ق؛ مجدول، کمندکشی، مذهب؛ مهر:مشیر السلطنه؛کاغذ: فرنگی حاشیه سرمه ای متن نخودی، جلد: تیماج مشکی،18ص5، سطر، اندازه: 14/9×19/9سم [ف: 1 - 153]
پنج دعایی است که هریک را پس از یکی از نمازهای پنجگانه روز و شب باید خواند و منسوب به حضرت سید الساجدین امام زین العابدین (علی بن حسین بن علی بن ابیطالب) علیه السلام می باشد ؛ خط: نسخ خوب، کا: میرزا محمد علی نقیب اصفهانی، تا: 1237ق ؛ مجدول مذهب؛ اعتضاد السلطنه پشت اولین صفحه نوشته اند که این نسخه متعلق به مرحوم میرزا داوود خان پسر میرزا آقا خان صدراعظم نوری بوده، دارای یک سرلوح؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: تیماج وسط ترمه، 32ص 7 ، سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 1 - 19]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. بسم اﷲ و صلی اﷲ علی محمد و آل محمد افوض امری الی اﷲ ان اﷲ بصیر بالعباد؛ انجام:کتبه العبد المذنب محمد محسن بن ملک احمد القاضی العسکر السلطانی فیسنه 1240 من الهجرة المبارکه
تعقیبات نمازهای پنجگانه است؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد محسن بن ملک احمد قاضی عسکر سلطانی، تا: 1240ق؛ با تذهیب ممتاز، مجدول و کمندکشی، یک سرلوح و یک کتیبه مذهب مرصع ممتاز ؛ کاغذ: ترمه ضخیم، جلد: مقوا روکش چرم مشکی با تذهیب، 26ص 7 ، سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 148]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. الحمدﷲ الذی عرفنی نفسه ولم ینزکنی عمیان القلب؛ انجام: نمقت بنت شه ام سلمه. فیشهر رمضان المبارک سنه 1245 من الهجرة النبویه المقدسه المحرمه المصطفویه
مشتمل است بر تعقیبات نماز یومیه، دعای شفای امراض، سوره توحید، دعای رویت هلال، مناجات از علی علیه السلام - که به خط نسخ و کتابت ممتاز ام سلمه خانم دختر خاقان مغفور فتحعلیشاه قاجار تحریر شده و بغیر از این کتاب دعا این خانم موفق به نوشتن کتاب دعای دیگر و یک جلد کلام اﷲ مجید
گردیده که خط هر سه مجلد در نهایت استادی و هنرمندی کتابت شده ؛ خط: نسخ ممتاز، کا: ام سلمه، تا: رمضان 1245ق؛ مجدول، با کمندکشی زرین، یک سرلوح مذهب مرصع عالی؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار، مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی؛کاغذ:خانبالغ آهار مهره نخودی،جلد:مقوای روغنی بوم مشکی، 18ص، 11 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1-150]
آغاز: تعقیب نماز ظهر بسم الرحمن الرحیم لا اله الا اﷲ العظیم الحلیم؛ انجام: و السلام علیهم.
شامل پنج دعاء از تعقیبات نمازهای پنجگانه روزانه ؛ خط: نسخ خوب،کا: میرزا محمد شفیع (بن محمد علی) تبریزی، تا: 1258ق؛ مجدول مذهب، دارای یک لوح مذهب و مرصع و چهار سرلوح کوچک؛ واقف: خانم فیض، مرداد 1313؛ 5 سطر [ف: 6 - 224]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. لا اله الا اﷲ العظیم الحلیم؛ انجام: هو بحضور جناب والا نصاب و حشمت جلالتماب فخامت ...
المحمود الاصیل آقای آمیرزا محمدرضا دام اقباله و اجلاله سمت تحریر پذیرفت حرره محمد علی 1288
تعقیبات نمازهای پنج گانه است که کاتب به جهت آقای میرزا محمد رضا کتابت و هدیه نموده است؛ کا: محمد علی، تا: 1288ق ؛ مجدول، با کمندکشی زرین، یک سرلوح و یک کتیبه مذهب مرصع ممتاز؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: چرم لاکی رنگ، 10ص 6 ، سطر، اندازه: 13×20/2سم [ف: 1 - 154]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مهردخت همایی [رایانه]
این تعقیبات از امیر اسمعیل حسین بیگ بن سلیمان حائری انصاری و او از شیخ حاجی مکی در رجب 1093 روایت شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه: ضمن 2 برگ ادعیه حفظ و تسخیر اعداء؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 15 - 437]
آغاز: بسمله، در بیان تعقیب مختصه نماز صبح؛ انجام: عنداﷲ اشفع لنا عنداﷲ.
خط: نسخ، شکسته، بی کا، بی تا [رایانه]
تعقیبات نماز ظهر، عصر، مغرب و عشا؛ خط: نسخ، کا: احمد نیریزی، تا: ربیع الاول 1113ق؛ کاغذ: دولت آبادی 9 ، سطر، اندازه: 14/6×20/7سم [ف: 5 - 4]
ta‘qībāt-e namāz
غیر همانند :
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. لا اله الا اﷲ الها واحدا و نحن له مسلمون؛ انجام: چون بندگی و ارادت صمیم را قانون قدیم این و شکرگزاری نعمت حضرت ولی نعمت را قاعده قویم چنین ات که هر یک از بندگان ... خود را در نظر اقدس شهریار جلوه ظهور دهد لهذا این مختصر دعوات را وسیله ساخته، امید که قبول طبع مبارک گردد. حرره الراجی الی اﷲ الغفار مرتضی قلی قاجار سنه 1252 هجری قمری.
تعقیبات نماز و چند دعا از جمله دعا برای طول عمر، جهت دفع اعدا می باشد که کاتب جهت خوشنودی پادشاه وقت (ناصرالدین شاه قاجار) به خطی خوش با تذهیب زیبا و ترجمه فارسی به خط نستعلیق کتابت کرده است ؛ خط: نسخ ممتاز و جلی، کا: مرتضی قلی قاجار، تا: 1252ق؛ مجدول، کمندکشی زرین، با تزیین و تذهیب، یک سرلوح و یک کتیبه مذهب اعلا؛ مهر ناصرالدین شاه قاجار، مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای روغنی بوم مشکی، 30ص، اندازه: 12/2×19/4سم [ف: 1 - 160]
خط:نسخ و نستعلیق،کا: زین العابدین، تا: 1257ق [نشریه: 7 - 695]
از مقباس المصابیح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 2 شوال 1268ق؛ کاغذ: سپاهانی آهار مهره [نشریه: 11 - 933]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد این دعوات مرویست از حضرات ائمه هداة علیهم من اﷲ افضل الصلوات؛ انجام:و لم یجعلنی من الغافلین برحمتک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین.
تألیف: علی ؟ فیه التعقیبات المشترکة التی تقرا بعد الصلوات، جمعها سمی الامام امیر المومنین علیه السلام (علی) ؛ کا: محمد شریف بن جمال الدین علی بن محمد بن مقدم، تا: 4 شعبان 994ق [دلیل المخطوطات: 1 - 260]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین الرحمان الرحیم ... بعد از آن سوره قل اعوذ برب الناس و؛ انجام: حسبی اﷲ ربی اﷲ لااله الاهو علیه توکلت وهورب العرش العظیم
خط: نسخ زیبا معرب، کا: احمد نیریزی، تا: 1113ق؛ مجدول محرر مذهب ؛ جلد: تیماج با روکش پارچه ترمه، 9گ 9 ، سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 956]
آغاز: که نزد من برای شکر آنچه من بر او انعام کرده ام ای ملائکه من او را چه باید دادگویند ... درسجده شکر بدرستی که اصحاب ما اختلاف کرده اند ... نهم درجعفریات؛ انجام: هر که این دعا را در سجده شکر بخواند چنان است که در جنگ بدر در
خدمت حضرت ... اللهم العن الذین بدلا ... والعن رؤسائهم واکسر رایتهم والق البأس بینهم و لاتبق منهم دیارا اللهم العن رساله نسبتاً مفصلی است در بیان تعقیبات نمازهای یومیه که برای هر نماز چندین تعقیب ذکر نموده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 54گ، 14 سطر، اندازه: 8×15سم
[ف: 2 - 957]
برای هر نمازهای دعائی به صورت تزییینی نوشته شده است ؛ خط:نسخ معرب زیبا، کا: محمد شفیع تبریزی، تا: 1238ق ؛ مجدول؛ جلد: ترمه عطف تیماج سبز، 6گ 8 ، سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 24 - 65]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ واهب العطیات و الصلوة علی محمد و آله الهداة الی انواع الخیراتخط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1244ق؛ اهدایی: عسکر شاهی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی عطف تیماج زرد، 66گ(19-84)،11سطر(6×13)،اندازه:10×17سم [ف: 4 - 1304]
آغاز: الحمدﷲ واهب العطیات ... بدان ایدک اﷲ تعالی که تعقیب نماز فریضه به اذکار و ادعیه مستحب است؛ انجام: فضیلت این نماز بسیار است. و اﷲ اعلم بالصواب.
تعقیبات و ذکرهای نماز در آن آمده است و در ذریعة 218/4 به صدرالدین محمد تبریزی نسبت داده شده است. که ملحق به آخر ترجمه «مفتاح الفلاح» اوست ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 15گ (138پ-152پ)، 12 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 3 - 451]
آغاز: الحمدﷲ واهب العطیات ... بدان ایدک اﷲ تعالی که تعقیب نماز فریضه باذکار و ادعیه مستحب است؛ انجام: کسی که اراده نماید از روز شنبه ابتداء نماید و تا روز ...
تعقیبات نمازهای هر روز را در هشت فصل مختصر گرد آورده و در پایان چند دعای متفرقه نیز آورده است. فهرست فصول چنین است: 1. در تعقیب مطلق فرائض یومیه ،2 . در آنچه مشترک بود میان صبح و مغرب ،3 . در آنچه مخصوص است بنماز صبح، 4. در آنچه مخصوص بظهر است، 5. در آنچه مخصوص بود بعصر، 6. در آنچه مخصوص بمغرب است، 7. در آنچه مخصوص است به عشاء ،8 . در سجده شکر و ادعیه متفرقه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی پشت قرمز، 34گ (255ر-288پ)، اندازه: 16×23سم [ف: 10 - 300]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد در بیان تعقیبات نماز صبح که عبادت طلوع صبح را بعد از فریضه فضیلت بسیار وارد شده است که ما بین طلوع صبح تا طلوع آفتاب روزی فرزندان آدم را
قسمت می کنند؛ انجام: و در حدیث دیگر فرمود که بخیل و بدترآن بخیلان کسی است که من نزد او مذکور شوم و صلوات بر من نفرستد.
تعقیبات نماز صبح و جز آن ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: جیبی [رشت و همدان: ف: 1456]
آغاز: چنان که در حدیث نبوی وارد شده است که نماز ستون دین است اگر مقبول شد همه عبادات مقبول است و اگر مردود گشت همه مردود است و چون مقصد اصلی از نماز؛ انجام: بگیرد گوسفندی را فدایی به نیت فدای بیمار و سه نوبت این دعا را بخواند و بر دهن گوسفند و در وقت ذبح این دعا را بخواند.
مجموعه ای است در آداب نماز و تعقیبات پس از آن و چند دعای دیگر. احتمالاً ترجمه یکی از کتاب های ادعیه باشد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جنگ ادعیه و زیارات در ادامه نسخه و نیز ترجمة الصلاة (از فیض ره وخوانساری نیست.) چند برگ در مثنوی؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 60گ (1ر-60ر)، اندازه: 8×17سم [ف مخ: 1 - 459]
ta‘qībāt-e namāz va monājāt-e xāje ‘abd-ol-lāh-e ansārī
[دنا 49/3]
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 630
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. لا اله الا اﷲ الها واحدا و نحن له مسلمون؛ انجام: کتبه العبد المذنب الاقل وصال الشاعر فی سنه 1248 الهجریه
شامل تعقیقات نماز صبح، دعای اجتحاب منسوب به حضرت امیرالمومنین علی علیه السلا و دعاء الصباح، دعای رویت هلال؛ خط: نسخ و نستعلیق و رقاع، کا: محمد شفیع المشهور به میرزا کوچک متخلص به وصال، تا: 1245ق؛ مجدول، با کمندکشی زرین،با یک سرلوح به طرح گنبد؛کاغذ:فرنگی الوان،جلد: تیماج روکش ترمه، 56ص، 10 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1-156]
ta‘qībāt-e namāz-hā
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037-1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
رساله مختصری است در ادعیه شیعی، مؤلف در آغاز می گوید:
رساله ای به نظر رسید مشتمل بر هفتاد دعای معتبره که جامع جمیع مطالب بود به طرق متعدده از کتب معتبره احادیث به ترتیب حضرات ائمه برای هر نماز یک دعا منسوب به هر یک از
معصومین به ترتیب انتخاب و جمع شده بود ... به خاطر رسید که هفتاد دعای مختصرتر از آنها از کتب معتبره به همان ترتیب از برای هر نماز دعای منسوب به یکی از چهارده معصوم که متضمن تعقیب و دعای صبح و شام و دفع شدت و دشمن و طلب روزی و عافیت و ادای دین و سایر مطالب دنیا و آخرت و فی الحقیقة اعترافی باشد به حقیقت ایشان و مداوت آنها در هر شبانه روزی در اعقاب صلوات بر همگی شیعیان آسان باشد و اضافه ادعیه سجده شکر در آخر هر فصلی که به اسانید معتبره مأثور است انتخاب و جمع نماید ... و مرتب گردانید بر پنج «فصل»: 1. بیان آنچه خوانده می شود در عقب نماز ظهر و آن چهارده دعاست به ترتیب مذکور دعای اول منسوب به حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) ؛ 2. بیان تعقیب نماز عصر شامل 14 دعا؛ 3. بیان تعقیب نماز مغرب؛ 4. بیان تعقیب نماز عشاء؛ 5. تعقیب نماز صبح.
آغاز: الحمد ﷲ المدعو للمهمات و الصلوة علی أشرف المخلوقات محمد و آله اما بعد چنین گوید بنده خاطی محمد باقر بن محمد تقی عفی اﷲ عنهما که رساله بنظر رسید مشتمله بر هفتاد دعای معتبره.
انجام: و بکل سیئة عملتها یا رب اغفر و ارحم و تجاوز عما تعلم انک أنت الأعز الأکرام.
[دنا 48/3، الذریعه: 226/25 ؛ فهرستواره منزوی 224/7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول محرر مذهب، با سر لوح مزدوج مذهب، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سرخ، 82گ، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 136]
آغاز: برابر؛ انجام: وتأهبوا للمصیر فان العمر قصیر قصیر و الناقل بصیر بصیر حسبنا اﷲ و نعم الوکیل و نعم المولی و نعم النصیر و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین و الحمد ﷲ رب العالمین برحمتک یا ارحم الراحمین
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 147گ، 10 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 2 - 958]
ta‘qībāt-e namāz-hā = ādāb-e namāz
حسینی خاتون آبادی م، حمد باقر بن اسماعیل، ۱۰۷۰ - ۱۱۲۷ قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad bāqer ebn-e esmā‘īl (1660 - 1715)
اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی.
تاریخ تألیف: جمعه 10 رمضان 1115ق
تعقیبات مختصری که پس از نمازهای واجب می توان به جا آورد.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد چون امر اشرف اعلی و فرمان عالم مطیع جهان پیما شرف صدور یافت.
انجام: این بود مجملی از تعقیبات مختصره مشترکه و مخصوصه که مطابق فرمان همایون اشرف اعلی سمت تحریر یافت.
[دنا 49/3 ؛ فهرستواره منزوی 224/7]
آغاز: برابر؛ انجام: هیچ شب خواندن این آیه کریمه را درین سر وقت ترک نکرده ام این بود مجملی از تعقیبات مختصره مشترکه خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1125ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی نرم، 32گ، 14سطر، اندازه: 10×20سم [ف: 2 - 726]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مجدول، محشی با نشان «منه دام ظله» ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 32گ (2پ-33ر )، 17 سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 3 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: الحمدﷲ و الصلوة علی رسول و آله و حجج اﷲ ...
خط: نسخ، کا: محمد باقر خاتون آبادی، تا: 1115ق، جا: محتملاً اصفهان ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، زرد، 32ص (12-43)، 16 سطر (7×12/5 )، اندازه: 13×18سم [ف: 6 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1118ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ (20پ-58ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1339ق، جهت حاج آقا منیر؛ محشی به نقل از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ (1پ-32پ )، 15 سطر، اندازه: 9/5×16سم [محدث ارموی مخ: 1 - 394]
آغاز: ذهن خود تعیین نماید و بعد از تمام کردن سوره تکبیر رکوع گوید
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 45گ (28ر-72پ )، 11 سطر، اندازه: 8/5×15سم[ف: 322 - 14]
ta‘qībāt-e namāz-e yowmīye
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 28744
آغاز: می گوید ابی عبداﷲ علیه السلام فرمود بلی روائیت از ابی جعفر علیه السلام که فرمود؛ انجام: و مقابله با کثری از نسخ شده است محرم صفر ... تمت بعون اﷲ الخالق الرازق فی یوم السبت خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ وقف حضرت علی بن موسی الرضا (ع )؛ افتادگی اوراق [رایانه]
ta‘qībāt-e namāz-hā-ye yowmīye
مجموعه ای از تعقیبات نمازهای روزانه است که غالباً از کتب معتبره استنساخ گردیده و شامل ادعیه عالیة المضامین و معتبر است، که البته درجایی بیان نشده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12037/2
آغاز: لا اله الا اﷲ الهاً واحداً و نحن له مسلمون لا اله اﷲ [و] لا نعبد الا ایاه مخلصین له الدین و لو کره المشرکون؛ انجام: و ارحمنا معهم برحمتک یا أرحم الراحمین و اقض حاجتنا بحق الائمة المعصومین و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با عبارت «بلغ»؛ کاغذ: شرقی، 22گ (30-51 )، 13 سطر، اندازه: 7×12سم
[ف: 30 - 399]
ta‘qībāt va ad‘īya-tol osbū رساله
ای است در تعقیبات نماز و دعاها و اذکار هفته در چهار «فصل» همراه با چند مقدمه در آداب و شرایط دعا. مقدمه 1.
فضیلة الدعا؛ مقدمه 2. الاستعداد للدعا؛ مقدمه 3. آداب الدعا؛ مقدمه 4. اوقات الاجابة؛ مقدمه 5. ممن یستجاب الدعا و من لایستجاب؛ مقدمه 6. شرائط الدعا؛ فصل 1. الصلوة؛ فصل 2. تعقیبات الصلوات؛ فصل 3. اوراد الاسبوع؛ فصل 4. فیما ورد فی اعمال الجمعة و الاوراد فیها لیلا و نهاراً. در مقدمه رساله آمده «التقطها من کتاب منهاج الصلاح فی مختصر المصباح و غیره تسهیلاً للعمل بها».
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14086/1
آغاز: حمداً لولیه و صلوة علی نبیه و سلاماً علی وصیه و تحیة علی ذویه و بعد فهذه ادعیظ و تسبیحات التقطها من کتاب منهاج الصلاح فی مختصر المصباح و غیره تسهیلا للعمل بها؛ انجام: و لا تفرق بینی و بین العافیة ابدا ما ابقیتنی و عند و فاتی اذا توفیتنی یا ارحم الراحمین.خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «12»، مصحح، مقابله شده با عبارت «قوبل بالخط الذی کان قد نقل و قوبل من خط الشیخ الشهید المغفور المبرور الماضی الدراج الی رحمة اﷲ و غفرانه و الساکن فی اعلی جنابته الشیخ علی بن العاملی و الحمدﷲرب العالمین »؛ تملک: قربانعلی بن محمد زمان طبیب قزوینی؛ کاغذ: شرقی، 52گ (2پ-53پ)، 15 سطر، اندازه: 8/5×12/5سم [ف: 35 - 592]
ta‘qībāt va a‘māl-e hafte
ادعیه و تعقیبات ساعات لیالی و ایام را با حذف اسناد در شانزده «فصل» جمع آوری و در حاشیه اسناد ادعیه ذکر شده است: 1. فیما یقال عقیب کل صلاة؛ 2 ؛. ... 3. فیما یقال عند طلوع الفجر؛ 4. تعقیب صلاة الفجر؛ 5. الصباح؛ 6. فیما یقال فی الصبالح و المساء؛ 7. فیما یقال کل یوم؛ 8. تعقیب الظهر؛ 9. تعقیب العصر؛ 10. فیما یقال عند غروب الشمس؛ 11. تعقیب مغرب؛ 12. تعقیب عشاء؛ 13. فیما یعمل کل لیلة؛ 14. فیما تتعلق بحالتی النوم و الانتباه؛ 15. فیما یتعلق بصلاة اللیل، تذنیب فی رکعتی الفجر؛ 16. فیما یتعلق بلیلة الجمعة، تذنیب ادعیة الایام عن ابی الحسن موسی بن جعفر (علیهما السلام) دعاء جمعة الی خمیس، ادعیة الایام عن علی بن حسین (علیهما السلام) دعاء احد الی سبت. به ضمیمه دو باب از کتابی به فارسی با این عناوین: 1. آداب جامه نو بریدن و جامه پوشیدن و کندن؛ 2. آداب حمام رفتن و دارو کشیدن و غسل جنابت و غسل جمعه.
[دنا 49/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 357
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی، چند حاشیه از محمد تقی خویی در ختومات و اذکار، اول نسخه پشت جلد نام شیخ بهائی؛ واقف: محمد تقی شریف حسینی خویی به اولاد ذکور فتح اﷲ بن ابراهیم با تولیت خدیجه الرفانی بیگم جان خانم زوجه مرحوم فتح اﷲ با مهر «عبده محمد تقی شریف حسینی» (مربع )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 178]
at-ta‘qībāt wa-d da‘awāt
ابن فهد حلی، احمد بن محمد، 757؟ - 841 قمری
ebn-e fahad-e hellī, ahmad ebn-e mohammad (1357 - 1438)
چند «فصل» کوتاهی است در ادعیه ای که بعد از نمازهای واجب پنج گانه خوانده می شود با مقدمه ای در فضل دعا و آثار آن، که به درخواست برادری نوشته است.
آغاز: بسمله. اللهم ملهم الدعاء و مفرج الغماء و سامع اللأواء و کاشف البلاء نحمده علی سوابغ النعماء و ترادف الآلاء ... و بعد، فانا مجیب الی سوالک ایها الخ فی اﷲ و فقک اﷲ ... من املاء دعوات تدعو بها عقیب الصلوات. و لنقدم لذلک مقدمة ...
انجام: او غائبا عنه. و هذا ما املیناه فی هذه الفصول و الحمدﷲ ولی المامول انه الغفور لمن تاب و الشکور لمن اناب و صلی اﷲ علی محمد اشرف المخلوقات و آله السادات و الحمدﷲ وحده حمداً تاماً کاملاً حق حمده کما هو اهله. تم.
چاپ: با تحقیق محمد جواد نورمحمدی، در میراث حدیث شیعه، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، دفتر اول، 1377ش؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1314ق ،. وزیری، 11ص (در هامش مکارم الاخلاق: صص244-254)
[کشف الحجب /401، الذریعه 242/16؛ ریحانة الادب 145/8-147؛ دنا 49/3 (7 نسخه)؛ مشار عربی ص 670]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه دانشگاه لس آنجلس: M 1313 ؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمود بن محمد بن علی حسینی، تا: پنج شنبه 26 شوال 811ق؛ 10ص (46-55 )، 17سطر [عکسی ف: 3 - 248]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما املیناه فی هذه الفصول ... تسلیما کثیرا
خط: نستعلیق، کا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: با تاریخ 982ق، جا: مشهد، کنار حرم رضوی؛ 15ص (274 - 288 )، 19 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 32 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 1068ق، جلد: تیماج قرمز، 14گ (89پ-102پ )، 14 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 15 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1078ق [عکسی ف: 1 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سبز، 7گ (79پ -85پ )، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 21 - 85]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (148پ-152ر )، 24 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 393 ]
آغاز: برابر؛ انجام: و یستحب للانسان ان یقرء هذا علی ما احب کلاتیه و حفظه و یدیر یده علیه تعویذاً له حاضراً کان عنده و غائباً عنه و هذا آخر ما املیناه فی هذه الفصول ...
خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی و شکری، جلد: تیماج حنایی، 7گ (18پ-24پ )، 15 سطر (7/5×14 و 7/5×13)، اندازه: 14×21سم [ف: 14 - 6]
آغاز: برابر؛ انجام: و یوکل و یحرم الکلب و السنور اهلیا کان او خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، قطع: وزیری [رایانه]
ta‘qīb-u awzān-il adwīya
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ - ۶۲۹ قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
[دنا 49/3]
اصفهان؛ مکتبة الزهراء؛ شماره نسخه: 24/5
کا:حیدر حسینی ملاوجانی،تا:1072ق،اندازه:12×19/5سم[ف: 29]
ta‘qīb-ut tahḏīb
بختیاری حویزی، یعقوب بن ابراهیم، - 1150 قمری
baxtīyārī hovayzī, ya‘qūb ebn-e ebrāhīm ( - 1738)
در این کتاب مؤلف روایتهای را بدون ذکر سند تحت عنوان «باب» آورده و در بعضی از باب ها نیز تحت عنوان «مسئله» متعرض به روایت مرسله شده است.
[دنا 49/3]
شیراز؛ امام عصر؛ شماره نسخه: 354
آغاز: مسئلة: عن ابی عبداﷲ علیه السلام الکتان کان لبنی اسرائیل یکفنون؛ انجام: تم التهذیب عصریة خامس و عشرین من شعبان من السنة 1156.
از ابواب تکفین شروع و به ابواب وضوء منتهی می شود؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 25 شعبان 1156ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با رمز «منه»؛ واقف: ملا کاظم بن قاسم بخشی؛ 48گ، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 23]
» تعقیب الموضع الجدلی ← تعقب الموضع الجدلی
ta‘qīb-e namāz-e sobh
دعایی که در تعقیب نماز صبح خوانده می شود به نقل از مقاتل.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1168/9
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی در دبلین ایرلند جنوبی، ش 3486؛ خط:نسخ،بی کا،تا:با تاریخ884ق؛1ص(116) [عکسی ف: 3 - 368]
ta‘alluq-ul arwāḥ bi-l-abdān
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad ( - 1893)
رساله فلسفی در چگونگی تعلق ارواح را به بدن و سبب تنزل آنها را از عالم علوی به عالم سفلی است و ضمناً احتیاج به وجود انبیاء و امامان را در هر زمان تشریح می کند.
[دنا 49/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4898/5
آغاز: الحمدﷲ علی نواله ... مسألة ما حکمة تعلیق الارواح علی الابدان العنصریة و تنزیلها من عالمها الاعلی الی العالم الادنی خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (114پ-120ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 13 - 74]
ta‘alloq-e rūz-hā be kavākeb
[دنا 49/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3382/3
آغاز: بسمله و به نستعین و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم این رساله در دانستن آنکه هر روز بکدام کوکب تعلق است و در هر ساعت نطر بکدام کوکب است و رنگ و الوان هر کوکب چگونه است و در هر کوکب بحساب سال و ماه و روز و ساعت چه مقدار است و تفاوت هر کوکبی با کوکبی دیگر چه مقدار است و اﷲ اعلم بالصواب فصل بدان اسعدک اﷲ هر چه زحل است او بآسمان هفتم می تابد؛ انجام: از حادثه و بلیة ذلک ایمن گردد انشاء اﷲ تعالی.
در هشت «فصل »؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (42-44)، 20 سطر (7×15/5 )، اندازه: 9×18/5سم [ف: 11 - 2381]
» تعلق علم اﷲ بالمعلوم ← کیفیة تعلق علم الباری بالمعلومات
ta‘alluq-un nafs bi-l-badan = jawāb-u abī-sa‘īd ab-ilxayr
ابن سینا، حسین بن عبدالله، ۳۷۰؟ - ۴۲۸ قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
رساله در پاسخ به پرسش شیخ ابو سعید ابوالخیر (- 440) درباره چگونگی پیوند نفس به بدن نوشته شده است. ابوسعید سؤال کرده تعلق نفس به بدن به جمیع قوای نفسانی است یا به برخی از آنها؟ شیخ الرئیس نیز به تفصیل به پاسخ این پرسش پرداخته است.
آغاز: تعلق النفس بالبدن بجمیع قواها ام ببعضها فأجاب الشیخ ...
هذا السؤال یجتاج الی المزید تحریر فنقول و نورد ما یجاب فیه و ان کان الامر یطول فنقول ان تعلق النفس بالبدن بجمیع قواها او ببعضها ...
انجام: فقد اندفعت شبهة المسألة مع وضوح اشیاء آخر من مسائل و نکت فافهم و وفقت للسداد.
[مقدمه اسرار التوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، ج1، ص چهل و شش- چهل و نه؛ فهرست مصنفات ابن سینا ص 8-3]
خط: نستعلیق، کا: عبد الرشید، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 6ص (129-134)، 25 سطر (8/5×18 )، اندازه: 15×24/5سم [ف: 9 - 1120]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح ؛ کاغذ: شرقی، 2گ (40ر-41ر )، 34 سطر، اندازه: 14×28/5سم [ف: 31 - 684]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق،کاغذ:شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (127پ- 130ر )، 28 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته تعلیق، کا: نصیرالدین حسین حر حسینی، تا: 1076ق؛ 3گ (68ر-70ر) [ف: 3 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،کا:محمد بن نعمت طبسی، تا: 1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 7ص (33-39 )، 25 سطر [سنا: ف: 2 - 188]
خط: نستعلیق، کا: سلطان محمود بن علی طبسی، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (196-201)، 21 سطر (8/5×15 )، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 1811]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادی، بی تا، جا: شیراز؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 3گ (102پ-105پ )، 23 سطر، اندازه: 12×22/3سم [ف: 8 - 43]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا ؛ کاغذ: فرنگی، زرد، 5گ (51پ-55ر )، 17سطر[ف: 584 - 11 ]
ta‘alluq-un nafs bi-l-badan
[دنا 50/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 536/4
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد حنایی، 2ص (1/،5 ) 25 سطر (9×12 )، اندازه: 15×21سم [سنا: ف: 1-343]
ta‘allum-uṣ ṣibyān wa-l mubtadi’īn
مختصری است در فوائد کلیه علم نحو جهت بهتر آموختن کودکان و مبتدئین که در چند «فصل» تنظیم شده است.
[دنا 50/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 954/3
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی یجیب المضطرین اذا دعاه و الصلاة و السلام علی من خلقه فسواه محمد الذی علی جمیع العالمین اصطفاه و علی آله؛ انجام: و له صیغة و احدة هی صیغة الآخر لا غیر نحو لیس لیسا ... لست لسنا.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 8گ (42پ-49پ )، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 222]
» تعلم و تعلیم ← آداب المتعلمین (ترجمه)
» التعلیقات ← شرح الکافی
» التعلیقات ← شفاء القلوب
» تعلیقات ← حاشیة الاسفار
» تعلیقات ← سبعه سماویه
» تعلیقات ← حاشیة مختلف الشیعة
at-ta‘līqāt
فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری
fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)
این رساله که از جمله تعلیقات او است جملاتی است مجزا و مستقل در مباحث حکمت [حدود 101 فراز]. گویا همان کتابی باشد
که ابن ابی اصیبعه با عنوان «تعالیق فی الحکمة» یاد کرده است. فارابی بیشتر سخنان خویش را در برگ ها می نوشت و کمتر آنها را در دفتر می نگاشت از این روی بیشتر نگارشهای او به ساخت مقاله و فصول و تعلیقات می باشد در نام چندین کتاب فارابی که فهرست داده اند کلمه تعلیق دیده می شود و پیداست که وی آنها را یادداشت مانند می نگاشت و بسیاری از نگارشهای فارابی به ساخت یک کتاب کاملی نیست و شاگردانش آنها را یکجا گرد کرده نامی بدانها دادند این تعلیقات نیز چنین است و مانند فصوص مسئلههای گوناگونی را دارا است. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. هذه الموجودات کلها صادرة عن ذاته، و هی مقتضی ذاته، و هی غیر متنافیة له. و کلما کان غیر مناف و کان انجام: و کذلک فی الهندسة کالنقطة اذا أخذناها و نقول انه شیء لا جزء له.
چاپ: در الأعمال الفلسفیة، الجزء الاول، تحقیق الدکتور جعفر آل یاسین (بیروت، دارالمناهل: 1413ه ) ؛ حیدرآباد، مطبعة دائرة المعارف النظامیة، 26ص، 1346ق.
[الذریعة 224/4؛ سیر اعلام النبلاء 418/15؛ ریحانة الادب: 261/4-266؛ دنا 50/3 (40 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - حاشیة التعلیقات
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 2390 ؛ خط: نسخ، کا: مظفر بن ابی الخیر بن علی ابوالفرج فارسی، تا: پایان ربیع الاول 521ق؛ 124گ، 20 سطر [فیلمها ف: 1 - 301]
آغاز: برابر؛ انجام: ففرض امکان وجود الحرکات المختلفة یکون مع وجود الزمان فیکون قبل الزمان زمان
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ مصحح ؛ کاغذ: شرقی، 5گ (198 -192 )، 30 سطر، اندازه: 8×15/5سم [ف: 31 - 314]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 21 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 2 - 958]
بی کا، تا: 1003ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 10گ (55ر-64پ )، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 453]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها العلم الاول لیس هو مثل علمنا ...
خط: نسخ، کا: محمد ربیع نیشابوری، تا: 1016ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا رویه تیماج مشکی عطف تیماج، 2ص (29 -30)، 20 سطر (8×14 )، اندازه: 14×23/5سم [ف: 10 - 360]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1023ق، جا: هرات، بقعه حسینیه مرقد شیخ عبداﷲ انصاری؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: ساغری تریاکی عطف تریاکی روشن، 12ص (27-38 )، 19 سطر (10×17/5)، اندازه: 14×60 سم [ف: 14 - 80]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31سم[ف: 396 - 2]
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن یزدی، تا: 1051ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 13گ (178پ-190ر )، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 488] و [فیلمها ف: 1 - 683]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم البحث یکون عن احوال هذا الجسم حیث یتکلم فی الاجسام البسیطه لانها.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رضی الدین، تا: 1051ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج عنابی، 16ص (101-116)، اندازه: 9×20سم[ف: 63 - 3/24]
آغاز و انجام: برابر
با عنوانهای «منها» و ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق [نشریه: 2 - 98]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1073ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (100ر-102پ )، سطور چلیپا، اندازه: 14/5×28/5سم[ف: 708 - 31]
خط: نستعلیق، کا: حیدر بن علی کرکی، تا: 1075ق؛ محشی؛ 10گ (45پ-54ر) [ف: 3 - 204]
خط: شکسته، کا: نصیرالدین حسین حر حسینی، تا: 1076ق؛ پایان آن برابر است با س 6 ص 21 چاپ 1346 دکن و کم دارد و سه برگ آن سفید گذارده شده؛ 8گ (126پ-133ر) [ف: 3 - 205]
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1078ق [الفبائی: - 629]
خط: نستعلیق، کا: میر محمد مؤمن حسینی، تا: 1081ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 25ص (176-200)، 21 سطر (5×13/5 )، اندازه: 9/5×19سم [ف: 9 - 1437]
نسخه اصل: بادلیان Ind. inst. Arahb M. S. 20 ؛ خط: نستعلیق، کا: میرعلی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثانی 1085ق؛ 23 سطر چلیپا [فیلمها ف: 1 - 561]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1097ق؛ 17 سطر، اندازه: 14/5×26سم [ف:[365 - 2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 13ص (453 - 465 )، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 74]
خط:نسخ،کا:اسداﷲ بن ظهیرالدین علی دوانی،تا:قرن 11 [ف: 359]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج عطف مشکی، 10گ (63ر-72پ )، 18 سطر (8/5×13 )، اندازه: 10×15سم [ف: 32 - 726]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (135ر-138ر )، 24- 33 سطر (12×22 )، اندازه: 17/5×27سم [ف: 146]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 6گ (76پ-81ر) [ف: 16-188]
آغاز: برابر؛ انجام: و منها الذی یحدث فی الفلک عند ما یعقل من الأول هو کالوجد الذی یلحقنا عند تخیلنا شیئاً.
خط: نستعلیق، کا: رفیع الدین محمد بن غیاث الدین محمد، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (45ر-47ر )، اندازه: 15×25/5سم [ف: 5 - 282]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی فستقی، جلد: میشن سیاه، اندازه: 12/5×17/6سم [ف: 7 - 445]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان « رساله فلسفیة» و ناشناس آمده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سر لوح های زرین ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، 7گ (190-196پ)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27سم [رشت و همدان: ف: 1472]
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن 11؛ کاغذ:
سپاهانی، جلد: تیماج عنابی 8 ،ص (405-412)، 28 سطر (13/5×19/5 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: 9 - 1023]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 10گ (13پ-22ر )، اندازه: 12/5×19سم [نسخه پژوهی: 3 - 123]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 6گ (75ر-80پ )، 24 سطر (12/5×18/5 )، اندازه: 18/5×24سم
[ف: 200]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا:1084-1107ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (24ر-26پ)، اندازه:12/5×23سم [ف: 11 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی 6 ،گ (241پ-246پ )، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم
[ف: 7 - 464]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1330ق، جا: مدرسه سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 26گ (102پ-127ر )، 14 سطر (7×13/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ و نستعلیق،بی کا،بی تا؛ کاغذ سپاهانی ؛ جلد: تیماج عطف تیماج قهوه ای، 8ص (5-12)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: 208]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم تکون البحث عن احواله حیث یکون البحث عن احوال الجسم المخصوص
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 7گ، 24 سطر[ف: 2 - 958]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ تقریباً بدون نقطه است و نویسنده نقطه گذاری ننموده ؛ واقف: نائینی؛ 4گ، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 4 - 50]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 6473/1-عکس
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 257]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 287]
at-ta‘līqāt
ابن سینا، حسین بن عبدالله، ۳۷۰؟ - ۴۲۸ قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
مجموعه یادداشت های کوتاه و بلند عمدتاً فلسفی است و دارای نکته های بسیار دقیق. عدم رعایت ترتیب و نظم موضوعی در این تعلیقات، نشان می دهد که حواشی یا توضیحاتی برای کتاب معینی نیست. احتمال دارد این کتاب درس های شفاهی شیخ الرئیس بوده و یکی از شاگردان وی آنها را به صورت کتاب تحریر نموده است و یا بنا بر عقیده مورد قبول دیگر، این تعلیقات استدراکات شیخ است بر کتاب شفاء که آن نیز از تألیفات عمده شیخ الرئیس است. آقای دکتر مهدوی و قنواتی درباره تعلیقات شیخ به تفصیل سخن گفته اند و بخصوص دکتر مهدوی نسخ مختلف آن را به سه دسته (هیئت) تقسیم و با تعلیقات فارابی تطبیق کرده و گفته اند: «تمام این تعلیقهها (ی فارابی) به طور متفرق و گاهی بسیار مفصل تر در نسخه های تعلیقات منسوب به شیخ الرئیس دیده می شود. مثلا تعلیق اول تعلیقات فارابی، تعلیق دوم از تعلیقات ابن سینا است و ...». به احتمال بسیار قوی (و به گفته آقای دکتر مهدوی مستبعد نیست) این تعلیقات یادداشت هایی است که بهمنیار یا یکی دیگر از شاگردان، در مجلس درس از گفته های استاد برداشته است.نسخه های تعلیقات به سه هیئت دیده می شود: هیئت 1. مصدر است به فهرست به ترتیب حروف ابجد و در عنوان نوشته شده است: «فهرست کتاب التعلیقات عن الشیخ الحکیم أبی نصر الفارابی و الشیخ الرئیس أبی علی ابن سینا روایة بهمنیار» و در خاتمه فهرست آمده است: «تولی عمل هذا الفهرست الشیخ الامام الرئیس الحکیم الأدیب وحید الزمان برهان الحق ابوالعباس الفضل بن محمد اللوکری - رحمة اﷲ علیه و رضی عنه - فی شهور سنة ثلاث و خمسمئة»، آغاز فهرست: «فی علم الباری و مقدمة الکلام فی معنی اضافة العالم الی المعلوم و ان اضافته انما تکون بهیئة تحصل فی نفسه و هی علمه»، انجام فهرست: «طفط فی أنه لیس فی وسع أنفسنا و نحن بدنیون ان ندرک الأشیاء معأ، ظص فی بیان التصور البسط العقلی»، آغاز تعلیقات: «ان العالم انما یصیر مضافاً الی الشیء المعلوم بهیئة تحصل فی ذاته و لیس الحال فی العالمیة کالحال فی التیامن و التیاسر»، انجام: «هذا هو الملکة المستفادة من واهب الصور و یخرج به عقولنا من القوة الی الفعل». دکتر عبدالرحمن بدوی با استفاده از آن، کتاب را به عنوان تعلیقات ابن سینا به چاپ رسانده است و در مقدمه آورده است: «هذا کتاب التعلیقات لابن سینا، أملاه و علقه عنه تلمیذه بهمنیار. و کما یدل علیه اسمه ان هو الا جمل و أقوال شتی تشمل معظم موضوعات الفلسفة، و علی الأخص المنطق و ما بعد الطبیعة و الطبیعة و علم النفس. و مذهب ابن سینا فیها هو بعینه ذلک الذی نجده فی سائر کتبه. و لعل أقرب کتبه نسباً الی هذا الکتاب
من ناحیة طریق التألیف هو کتاب «المباحثات» ... و لابد أن هذه التعلیقات التی علقها بهمنیار عن أستاذه ابن سینا کانت فی أثناء مجلس العلم هذا الذی کان یعقده ابن سینا فی داره لطبلة العلم أثنا اللیل ... أما واضع فهرس التعلیقات الوارد فی أوائل بعض النسخ، فهو أبوالعباس الفضل بن محمد اللوکری، الذی ذکره ظهیرالدین البیهقی فی تتمة صوان الحکمة فقال عنه انه کان تلمیذ بهمنیار ... و من الأدیب أبی العباس انتشرت علوم الحکمة بخراسان و کان عالماً بأجزاء علوم الحکمة دقیقها و جلیلها ... و له تصانیف کثیرة، منها بیان الحق بضمان الصدق و قصیدة مع شرحها بالفارسیة و رسائل أخری و تعلیقات و مختصرات و دیوان شعر »؛ هیئت 2. تقریباً همان تعالیق است با اختلاف در ترتیب و به همان وجه شروع می شود، جز اینکه فاقد فهرست است و تعلیقه ها بدون شماره حروف ابجدی است، لیکن عناوین مختلفی دیده می شود مانند: بیان ارداته، بیان قدرته، اما الجود، الارادة، الانسان، الادراک و ...
آغاز تعلیق: «ان العالم انما یصیر مضافاً الی الشیء المعلوم»، انجام: «فما هیته هی العشریة و ترکیبه من الآحاد التی فیها»؛ هیئت 3. اولاً فاقد فهرست لوکری است، ثانیاً تعلیقه ها تا اندازه ای به ترتیب مباحث کتب فلسفی مرتب شده است و لذا تعلیقه های مربوط به منطق در ابتدا و سپس تعلیقه های مربوط به طبیعیات و الهیات قرار گرفته است، اما این ترتیب کامل نیست، ثالثاً در آغاز با هیئتهای دیگر متفاوت است. آغاز تعلیق: «موضوع المنطق هو المعقولات الثانیة المستندة الی المعقولات الاولی من حیث یتوصل بها من معلوم الی مجهول»، انجام: «تعلیق، لیس علو الأول و مده هو تعلقه الأشیاء ... فان علوه و مجده بحیث یخلق لا بأن الاشیاء خلقه، فعلوه و مجده اذن بذاته». (حافظیان)
آغاز: ثقتی باﷲ وحده: الحمد ﷲ رب العالمین و صلواته علی سیدنا محمد و آله اجمعین و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل. ان العالم انما یصیر مضافا الی الشیء المعلوم بهیأة تحصل فی ذاته، و لیس الحال فی العالمیة کالحال فی التیامن و التیاسر
انجام: و هذا هو الملکة المستفادة من واهب الصور، و تخرج به عقولنا من القوة الی الفعل
چاپ: قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، محقق: عبد الرحمن بدوی، چاپ اول، 199ص، 1392ق. ؛ قم، دفتر تبلیغات اسلامی: 1404ق
[الذریعة 224/4 و225 رقم 1124؛ أعیان الشیعة 69/6؛ مؤلفات الفارابی 290؛ فهرست قنواتی ص 219-21 64؛ بیهقی؛ تتمه صوان الحکمه ص 187 ابن ابی اصیبعه 19/2-20 ؛ بدوی؛ ارسطو عندالعرب 35/1 ؛ فهرست مصنفات ابن سینا 60-64؛ دنا 51/3 (44 نسخه)؛ مکتبة امیر المومنین 232/1]
شرح و حواشی:
1 - التعلیقات (ترجمه)
آغاز: بسمله ... علی العلیم الحکیم الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی رسوله؛ انجام:و هذا آخر الموجود من التعلیقات تمت.خط: شکسته نستعلیق، کا: علوی، احمد بن رین العابدین، تا: 500ق [رایانه]
نسخه اصل: ایا صوفیا ش 4853؛ بی کا، تا: شاید اوایل قرن 7؛ 8گ (198-205) [فیلمها ف: 1 - 473]
آغاز: از المعقولات بالفعل بلا نهایة فهو تعقل الاشیاء بغیر الماهیة؛ انجام: طب. العلم الغایی وقفت فیه شبهة فی کیفیته ... فان الغایة یظن انها لا تتعلق الا بالحرکة فتکون من ...
از شماره «کو» تا شماره «طب »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 86گ، 21سطر (11×18 )، اندازه: 17×25سم [سنا: ف: 2 - 177]
بی کا، تا: قرن 11؛ ترتیب این تعلیقات مطابق است با هیئت سوم (از سه هیئتی که دکتر مهدوی برای تعلیقات ضبط کرده اند) بدین گونه که «تا اندازه ای بترتیب مباحث کتب فلسفی مرتب شده، نخست
تعلیقه های منطق و سپس تعلیقه های مربوط به طبیعیات و الهیات ... اما این ترتیب کامل نیست». در آغاز تعلیقه ها شماره وجود ندارد و پیش از نخستین تعلیق بجز خطبه، نوشته ای نیست.
تعلیق اول: موضوع المنطق هو المعقولات الثانیه المستندة الی المعقولات الاولی ... تعلیق آخر: لیس علو الاول و مجده هو تعقله الاشیاء بل علوه و مجده بان یفیض عنه الاشیاء ... فان علوه و مجده بحیث یخلق، لا بان الاشیاء خلقه. فعلوه و مجده اذن بذاته؛ مصحح؛کاغذ:آهار مهره شکری رنگ و ضخیم،جلد: تیماج قرمز، 253ص (144-396 )، 21 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 5 - 67]
آغاز: یصیر مضافاً ... و لیس الحال فی العالمیة کالحال.. الذی اذا تغیر الأمر الذی کان میتاً؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح ؛ تملک: ابوالفضل فرزند ابوالقاسم به سال 1305ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشکی، 153گ، 19 سطر (6×13 )، اندازه: 13×21سم [ف: 30 - 495]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... تعلیق موضوع المنطق هو المعقولات الثانیة المستندة الی المعقولات الأولی.
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر، تا: قرن 11؛ تملک: عبد الجلیل به تاریخ 1165، محمد رفیع بن محمد شفیع تبریزی با مهر «یا ارفع من کل رفیع» و مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد رفیع» ( بیضوی و) «صراط علی حق نمسکه» ؛ جلد: تیماج سبز، 148گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 353ص، 18 سطر، اندازه: 11/5×19سم [نشریه: 3 - 367]
التعلیقات فی الوجود و الواجب الوجود؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (47ر - 49پ )، 24 - 33 سطر (12×22 )، اندازه: 17/5×27سم [ف: 144]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 14گ (121پ-134ر )، 24 - 33 سطر (12×22 )، اندازه: 17/5×27سم [ف: 146]
بندی از آن است ؛ خط: نستعلیق، کا: میر محمد باقر داماد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف میشن زرد 4 ،گ (3پ- 6پ )، 15 سطر (4×10 )، اندازه: 10×18سم [ف: 8 - 357]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ 145گ، قطع: رقعی [ف: 89]
کا: زین الدین علی بن حسین جیلانی، تا: 1 شعبان 1006ق، جا: حیدرآباد هند؛ 90گ، 23سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 83]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... تعلیق، موضوع المنطق هو المعقولات الثانیة المستندة الی المعقولات الأولی المعقولات الاولی من حیث یتوصل بها من معلوم؛ انجام: و کذلک الامر فی الخلق فان علوه و مجده بیحث یخلق لا بان الاشیاء خلقه فعلوه و مجده اذن بذاته.
خط: نستعلیق، کا: ابواسحاق بدیع الزمان قهپائی، تا: ذیقعده 1016ق؛ محشی با نشان «5 »، «12» و غیر آنها، مصحح، با دستخط میر داماد (- 1041ق) در پایان نسخه بدین گونه: «صورة خط سیدنا و استادنا و من الیه فی جمعی العلوم استنادنا لازل کاسمه باقر العلوم العقلیة و النقلیة ادام اﷲ ظلاله، لقد تطوف کل من محرم نظره القوة النظریة، و ساعی مروه القوة العملیة و النقلیة ادام اﷲ ظلاله، لقد تطوف کل من محرم نظره القوة النظریة، و ساعی مروه القوة العملیة بهذا الکتاب المستطاب، الذی فیه بنی البیت العتیق للحکمة المعتکف فی زوایاها الحق و الصواب، متدرجاً من اوله الی آخرة ثم راجعا رجع القهقری من آخره الی اوله مراراً متکثراً، و قد اتفق خلال تلک التطوفات لانظارنا صححته و قابلته بنسخ متعدده، منها النسخة التی قد کان نظر فیها السید الاستاذ غوث الحکماء رضوان اﷲ تعالی علیه و صححها بحسب الجهد و الطاقة، مضیفة الیه فی مواضع ما راءته رویتنا صحیحة خاصة او اولی مما کان فی تلک النسخة، و انا احوج خلق اﷲ الی الرب الرؤف الغنی محمد بن محمد الشهیر بباقر داماد الحسینی، افاض علیه واهب الوجود و کمالاته کمالاته کمال قوتیه النظریة و العلمیة بحق من هو و آله المعصومون خیر البریة و مستمداً من اﷲ سائلا منه و سائل التفویق عسی ان یتیسر خلق عواشی الحلاهب الهیولائیة، و رفض ملاذ القوی الحسانیة فی الجلیل من النظر و هی لاشد الآلام عند دقیق النظر »؛ کاغذ: شرقی، 110گ (1-110 )، 23 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 32 - 402]
بخش الهیات است؛ خط: نستعلیق، کا: امامقلی، تا: 24 ذیحجه 1018ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ تملک: احمد بن محمد حسنی به تاریخ غره رجب 1162؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 67گ (59پ-125پ)، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 17 - 284]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق بی نقطه، کا: عبدالقادر اردوبادی، تا: ذیحجه 1021ق، جا: شیراز ؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 93گ (1ر-93پ )، 23 سطر، اندازه: 12×22/3سم [ف: 8 - 41]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... تعلیق، موضوع المنطق هو المعقولات الثانیة المستندة الی المعقولات الأولی؛ انجام: و کذلک الأمر فی الخلق فان علوه و مجده بحیث یخلق لا بأن الأشیاء خلقه فعلوه و مجده اذن بذاته؛ قد تم.
خط: شکسته نستعلیق، کا: ابوالعلاء فرزند علی، تا: جمعه شوال 1024ق؛ مصحح، محشی با رموز «م ح ق مدظله »؛ تملک: « صدرالدین حسینی » ؛ کاغذ: شرقی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 157گ، 17 سطر (5×12 )، اندازه: 11×20سم [ف: 30 - 465]
انجام: التصور البسیط العقلی هو ان لایکون هناک تفصیل ... و یخرج عقولنا من القوة الی الفعل. هذا آخر الموجود من هذه التعلیقات خط: نسخ، کا: محمد بن محمد طاهر فاضل کاشانی، تا: جمعه 2 محرم 1025ق، جا: قم، مدرسه معصومه؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 162گ، 18 سطر (4×10 )، اندازه: 9×27سم [ف: 17 - 172]
آغاز: بسمله وبه نستعین الحمدﷲ رب العالمین و الصلوه علی رسوله محمد و اله اجمعین، موضوع المنطق؛ انجام: و کذلک الامر فی الخلق فان علوه و مجده بحیث یخلق لا بان الاشیاء خلقه فعلوه و مجده اذن بذاته.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1027ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 244ص (240-483)، 18 سطر (6×13)، اندازه: 12×20سم [ف: 7 - 124]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2848/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 737]
آغاز: برابر؛ انجام: تعلیق لیس علوالاول و مجده هو تعقله الاشیاء ... فعلوه و مجده اذن بذاته قدیم.
خط: نستعلیق، کا: صالح بن شاه محمد اردستانی، تا: شوال 1035ق؛ محشی از طوسی در اسئوله قونویه و از «ترجمه خیام»؛ تملک: محمد افضل بن محمد علی ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 149گ، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 12×19سم [ف: 11-2088]
آغاز: برابر؛ انجام: غفر له ذنوبه بمحمد و علی و الها الطیبین الطاهرین
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1052ق؛ اهدایی: رهبری، 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 154گ، 18 سطر [رایانه]
خط: نسخ، کا: ابومسلم بن محمد علی جشوقانی قهپایی، تا: دوشنبه 26 جمادی الثانی 1057ق؛ تملک: جلال الدین؛ مهر: صدرالدین محمد فیضی، وثوق السلطان، ابو تراب فیضی ؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: میشن سیاه، 137گ، 21 سطر، اندازه: 14/8×24/7سم [ف: 1 - 106]
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن میرزا حسین موسوی قمی، تا: یک شنبه 11 شوال 1062ق، برای فرزندش حبیب اﷲ؛ مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 19 سطر (5×12) [ف: 754]
آغاز: آغاز (1) (150ر): قال الشیخ الرئیس: و العلم ما یکون بأسباب و المعرفة
آغاز (2) (150ر): بیان إرادته: هذه الموجودات کلها صادرة عن ذاته و هی مقتضی ذاته فهی غیر منافیة له و لأنه آغاز (3) (151ر): قال الشیخ الرئیس: الموجودا ما خلا واجب الوجود آغاز (4) (329ر): فإن قلت لایجوز أن یکون للمعدوم وجوداً فی الذهن
آغاز (5) (330پ): قال الشیخ الرئیس: کل حادث فقد حدث بعد ما لم یکن فیجب
آغاز (6) (336ر): العلم فی الأول غیر مستفاد من الموجودات بل من ذاته
آغاز (7) (407ر): قال الشیخ الرئیس: السبب الواصل مثلاً موت الإنسان و ... ؛ انجام: و لذلک الحرکة حرکة إلی أن ینتهی إلی حرکة الأولی فإذن کل أفعالنا و إرادتنا و تدبیراتنا مقدر و نحن مجبرون علیه ؛ تعلیقاتخط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق، کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (150ر - 151ر، 329ر، 330پ، 336ر، 407ر)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [میراث شهاب: 42 - 134]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما وجد من تعلیقات الشیخ الرئیس ابو الحسن علی بن عبداﷲ بن سینا ... تمت الکتاب ... شهر محرم الحرام سنه 1081
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1081ق؛ کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 128گ، 20 سطر (6×13/5 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 246]
آغاز: و اعلم ان الفلاسفة وصفوا الموجودات انواعاً و اجناساً و بحثوا عن احوالها ما وصل الیه عقولهم؛ انجام: فیکون النفس فائزة بالنعیمین جامعة بین السعادة جعلنا اﷲ تعالی من السعداء الابرار وحشرنا مع الانبیاء و الصدیقین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملکی بدون نام به سال 1345، تملکی با مهر «افوض امری الی اﷲ اسماعیل بن ابط نجف الحسینی» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 106گ، 21 سطر، اندازه: 15×20/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 395]
نسخه اصل: نسخه آقای دکتر یحیی مهدوی اهداء به دانشگاه؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد حنفی تبریزی، تا: سه شنبه 11 رجب 1200ق، جا: مدرسه جده [فیلمها ف: 2 - 270]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق؛ مصحح؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسینی است» (مربع)؛ کاغذ: آهار مهره زرد، جلد: تیماج قرمز، 165گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 59]
آغاز: برابر؛ انجام: بها البیت طرا اجمعینا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1300ق [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: تعلیق، العدم یحمل علیه السلب و لا ینعکس و (الایصیر) یحمل علی ...
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ صفوی ماسالی مصطفوی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 15گ (18-32 )، 21-22 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 296]
آغاز: بسمله للشیخ الرئیس فی الالهی - الحمدﷲ رب العالمین ...
وجود کل موجود فهو الاول (گویا للاول) لانه فیاض عنه و.
وجوده هو له. فوجوده مباین لسایر الموجودات؛ انجام: الاول لایدرک کنهه و حقیقته العقول البشریة و له حقیقة لا اسم لنا عندنا. و الوحدة مساویة للحقیقة المطلقة. و من اﷲ التوفیق و لواهب العقل بلا نهایة.
خط: شکسته تعلیق، بی کا، تا: شب شنبه ربیع الاول 1306ق؛
19گ (52پ-70ر) [ف: 3 - 206]
گزیده ای است از آن ؛ خط: نسخ، کا: محمد در جزینی، تا: صفر 1309ق؛ تملک: عماد الدوله بدیع الملک میرزا در 1309 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 20گ (172-191)، 22 سطر (10×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 232]
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسین هشترودی تبریزی، تا: 20 ذیحجه 1337ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای عطف تیماج مشکی، 77گ (1پ-77ر )، 26 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف:20 -262]
خط: نستعلیق، کا: مرتضی طالقانی، تا: 1348ق، برای دری؛ تملک: ضیاء الدین دری با تاریخ 1348؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف میشن، 172گ، 12- 15 سطر (10- 12×13/5 )، اندازه: 16×20سم [ف: 488]
بی کا، بی تا؛ آغاز مانند ذریعه 224/4. ناقص ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 12گ (72پ-83ر)، 30 سطر، اندازه:21×35سم [ف: 3 - 452]
آغاز: موضوع المنطق هو المعقولات الثانیة المستندة الی المعقولات الاولی من حیث یتوصل بها من معلوم الی مجهول؛ انجام: تعلیق لیس علو الاول و مجده هو تعقل الاشیاء ... فعلوه و مجده اذ بذاته. تمت التعلیقات للشیخ المعلم الثالث (کذا).
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 115گ (10پ-124پ )، 19 سطر، اندازه: 12×15/8سم [ف: 3 - 452]
آغاز: پس از تسمیه و تحمید: تعلیق موضوع المنطق هو المعقولات الثانیه المستنده الی المعقولات الاول من حیث یتوصل بها من معلوم الی مجهول؛ انجام: و لیس مؤثر الداعی بالحقیقه من الاول بل هو بالحقیقه المؤثر لا لا الداعی
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا ؛ واقف: نائینی؛ 101گ، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 51]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 532]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 82گ (1-82 )، 11 و 14 سطر [فیلمها ف: 463 - 1]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح، مجدول؛ فهرست لوکری را ندارد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 187گ، 16 سطر (5×13 )، اندازه: 11/5×20/5سم [ف: 3 - 205]
آغاز: برابر؛ انجام: تعلیق بیان ان واجب الوجود بذاته لا کثرة فیه.
واجب الوجود لا یصح ان یکون فیه کثرة حتی یکون ذاته مجتمعة من اجزاء مثل بدن الانسان او من اجزاء کل واحد منها غیر قائم بذاته کالمادة و الصورة ... و لا یصح ایضا ان یکون فیها صفات مختلفه فانه لو کانت تلک الصفات اجزاء لذاته خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از ملا علی نوری ؛ تملک: عبدالعلی میرزا معتمد الدوله قاجار بوده که «عبدی» تخلص داشته، تعلیقه ها در این نسخه تقریباً بدین ترتیب اند: نخست (پس از برگ 1 و 2) مسائل علم طبیعی و قسمت بیشتر مسائل علم نفس، سپس مسائل مربوط به علم ماوراء الطبیعه (الهیات بمعنی اعم) و در آخر، مسائل الهی بمعنی اخص (وجود باری تعالی) نوشته شده. نکته جالب در این نسخه آن است که در کنار ص 46 که پایان تعلیقات مربوط به علم النفس است به عربی چنین نوشته شده: «در اینجا تعلیقات شیخ بر طبیعیات شفا بپایان رسید. پس از این تعلیقات بر الهیات شفا آغاز می گردد»، این حاشیه به همان خطی است که حاشیه ملا علی نوری (ص 161) بدان خط نوشته شده و داوری در درستی و نادرستی این سخن، منوط به تطبیق دقیق تعلیقات است با طبیعیات و الهیات شفا. در کنار صفحه 121 فقره ای از اسفار ملا صدرا درباره اتحاد عاقل و معقول به خط و امضاء محمد بن علی موسوی تهرانی به تاریخ 1327 نوشته شده. این نسخه شامل 750 تعلیقه و پایان آن افتاده است ؛ کاغذ: آهار مهره ضخیم، 225ص، 16 سطر، اندازه:12/5×19سم [ف: 5 - 64]
آغاز: تعلیق: اعلم ان الموضوع فی صناعة البرهان من حیث هی خارجة عما یوضع منها فی صناعة المنطق یجب ان یکون عدمه متحصلاً؛ انجام: و لیس کل معقول بالقوة فهو عقل و عاقل بالقوة من حیثیتة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 32گ (100ر-131پ )، ابعاد متن: 5/5×16، اندازه: 9×19سم [ف:2-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن حسین، بی تا، قطع: بیاض رقعی
[رشت و همدان: ف: 1596]
آغاز: قال الشیخ الرئیس فی تعلیقانه الانسان فی الحیوة البدنیة ممنو بالبدن و دو اعیه فلایتحقق الامار آه عینا او ادر که؛ انجام: ان یقترن به صورة اخری حتی یظهر و جوده علی ما عرفت. تم المقال و اﷲ اعلم بحقیقة الحال.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید و زرد، جلد: تیماج مشکی، 83ص، اندازه: 8×18سم [ف: 10 - 197]
نسخه اصل: کتابخانه سلطان احمد ثالث در استانبول، نسخه شماره 3204 ؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ نام کتاب در ابتدای نسخه به چند صورت درج شده: «1-تعلیقات ابونصر و ابوعلی 2 -کتاب التعلیقات فی الحکمیات 3-کتاب التعلیقات عن الشیخ الحکیم أبی نصر الفارابی و الشیخ الرئیس أبی علی سینا روایة بهمنیار »، در ابتدای نسخه در 37 صفحه فهرست مطالب کتاب به ترتیب حروف ابجد آمده است، مؤلف این فهرست ابوالعباس فضل بن محمد لوکری تلمیذ بهمنیار است که در 503ق آن را ساخته است؛ مهر: کتابخانه سلطان احمد ثالث؛ 359ص، 19سطر [عکسی ف: 4 - 102]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ صورت چلیپا؛ 59گ، 26سطر، اندازه: 13/5×14سم [ف: 54]
نسخه اصل: آستان رضوی؛ خط: شکسته نستعلیق چلیپا، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 256]
12 تعیلق از تعلیقات او ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، 5ص (175- 179 ) اندازه: 10×16سم [سنا: ف: 1 - 44]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا ؛ بی کا، بی تا؛ 89ص (176-264) [عکسی ف: 4 - 310]
خط: نستعلیق، کا: ترجمان الملک مرتضی فرهنگ، بی تا؛ کاتب می گوید که این یکی را آشفته و بی رعایت ترتیب از روی نسخه کهنی نوشتهام ؛ کاغذ: مقوا، جلد: مقوا، 86ص (1-86)، 19 سطر (9/5×16/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 14 - 4027]
ta‘līqāt
بونی، احمد بن علی، - 622 قمری
būnī, ahmad ebn-e ‘alī ( - 1226)
[دنا 52/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1178/41
بی کا، تا: قرن 12، محشی با فهرست ؛ کاغذ: سفید و برخی رنگین، جلد: تیماج مشکی، 17ص (470-486) [سنا: ف: 2 - 159]
ta‘līqāt
طیبی، حسین بن محمد، - 743 ؟ قمری
tībī, hoseyn ebn-e mohammad ( - 1343)
[دنا 52/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1654
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی خلق الاشیاء من العدم؛ انجام: فی کتاب البرجامع تم الکتاب بعون الملک الوهاب
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 131]
at-ta‘līqāt = r.-un fī anwā‘-id dilāla
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān ( - 1534)
با عنوانهای: تمهید و تقسیم، تقسیم، تقسیم، تمهید و تقسیم، تفصیل، تکمیل، تعلیق، تحصیل، تفصیل، تعلیق، تعلیق ... تعلیق.
[دنا 52/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9183/17
آغاز: لما کان مدار البلاغة من جهة البیان علی التمکن من ایراد المعنی الواحد فی طرق مختلفة بالزیادة فی وضوح الدلالة علیه و النقصان کان لصاحب علم البلاغة فضل احتیاج الی معرفة انواع الدلالات .؛
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 15گ (167پ-181پ )، 23 سطر (6×15 )، اندازه: 12×20سم
[ف: 17 - 314]
at-ta‘līqāt
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
پاره از صفحات آن دارای تعلیقاتی است بامضاء «م ح ق» گویا میرداماد باشد.[دنا 52/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 384
آغاز: پس از تسمیه و تحمید: آ ان العالم انما یسیر مضافا الی الشی المعلوم بهیئة یحصل فی ذاته؛ انجام: و هذا هو الملکة المستفاده من واهب الصور و تخرج به عقولنا من القوه الی الفعل خط: نستعلیق و شکسته، کا: احمد بن زین العابدین علوی عاملی (خاله زاده و هم شاگرد میرداماد )، تا: 5 رجب 1005ق؛ واقف: فهرستی؛ 178گ، مختلف السطر، اندازه: 12×19سم [ف: 4 - 51]
ta‘līqāt
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006 - 1091 قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
این تعلیقات را ملا محسن بر ظهر کتاب خود موسوم به معتصم الشیعه در مسائل گوناگون دینی و لغوی و رجالی و تفسیری نگاشته است.
[دنا 52/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1889/2
آغاز: بسمله، قد نقل مما کتبه العالم الفقیه مولانا محمد محسن الکاشانی؛ انجام: انتهی ما کتبه الفاضل المبرور مولانا محمد محسن الکاشانی فی ظهر کتابه المسمی لمعتصم الشیعه.
خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد شفیع، تا: 1121ق، جا: اصفهان، خاتون آباد ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (40 - 43)، 15 سطر (7×13 )، اندازه: 12×17/5سم [ف: 10 - 532]
ta‘līqāt
؟ تهرانی رازی، قوام الدین محمد، - 1093 ؟ قمری
tehrānī rāzī, qavām-od-dīn mohammad ( - 1682)
شرح و تفسیر سخن معروف ابن سیناست که «الممکن فی حد ذاته لیس و عن علته ایس» با عناوین «تعلیق- تعلیق». این کتاب به دو نفر منسوب شده است: قوام الدین محمد تهرانی رازی و ملا رجبعلی تبریزی.
آغاز: بسمله، در تفسیر قوله حکیم که «الممکن فی حد ذاته لیس و له عن علته ایس» یعنی ممکن از آن حیثیت که ممکن است چیز نیست و وجود ندارد
انجام: عقل نور است بالذات و روشنی موجودات به اوست و از توجه عقل به ظاهر به بیرون آمدن شعاع تعبیر فرموده است.
دانسته شد کیفیت علم عقل به موجودات و احساس عقل موجودات را. بعون اﷲ تعالی، و السلام علی من اتبع الهدی.
چاپ: در دو رساله فلسفی (تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی: 1378 )، تصحیح علی اوجبی
[دنا 52/3 (13 نسخه) ؛ نسخه های منزوی 762/2 و 763 ؛ فهرستواره منزوی 109/6]
آغاز و انجام: برابر
در انجامه این نسخه تعلیقات از منشآت رجب علی دانسته شده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 12ص (369-380)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 72]
آغاز: برابر؛ انجام: حال را با محل و محل را با حال من شی که لازم ندارد مشارکت
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (چند برگ آخر )؛ کاغذ: نخودی آهار مهره کشمیری، 124گ، 22 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 271]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، 38گ (1پ-38پ)، 12 سطر، اندازه: 10×14/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 394]
آغاز: برابر؛ انجام: از جهت آنکه واجب است در محمولاتی که محمول می شوند بر موضوعات مجمل عرضی، اینکه مبدأ اشتقاق خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سپاهانی، 8گ (111پ-118پ )، قطع: بیاضی [ف: 16 - 102]
خط: تعلیق، کا: درویش بن علی بن حاجی میرزا، تا: 1092ق، برای حاج شریف؛ در آستان شاهزادگان گرامی «باوره» مقابله این نسخه آغاز و در روستای «فردو» با ملا محمد علی در بالاخانه محمد ظهیر در 20 شعبان 1093 به پایان رسید و سزاوار دانسته شد که ابن گفتار (قوام الحکمه) نامیده شود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ضربی، 25گ (39پ-63پ )، 18 سطر (4×8 )، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 3 - 207]
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف تیماج مشکی، 15 سطر (7×16 )، اندازه: 14×25سم [ف: 16 - 368]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 26گ (213-238)، 18 سطر (6×12 )، اندازه: 11×17سم
[ف: 16 - 134] و [فیلمها ف: 1 - 733]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا محمد جعفر کشمیری، تا: 20 شوال 1129ق، جا: دارالسلطنه قزوین؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، عطف قهوه ای، 14گ (84پ-97ر )، ابعاد متن: 9×20، اندازه: 12×24/5سم [ف: 20 - 392]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 44ص (63-106 )، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 292]
خط:نسخ،بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 38گ (1-38 ) 20 سطر (7×15 )، اندازه: 12/5×20سم [ف: 11 - 2127]
آغاز و انجام: برابر
در پایان دارد: «هذه تعلیقات لاستادنا و مولانا و مقتدانا قوام الملة و الدین طاب اﷲ ثراه و جعل الجنة مثواه» و پیداست که نسخه به خط شاگرد اوست؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 29گ (64پ-92ر )، 16 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 3 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 22گ، 20 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 4 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف مشکی، 20ص (77-96 )، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم[ف: 32 - 257]
ta‘līqāt
خاتون آبادی، اسماعیل بن محمد باقر، ۱۰۳۱ - ۱۱۱۶ قمری
xātūn ābādī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (1622 - 1705)
ظاهراً بخشی است از تعلیقات سید اسماعیل خاتون آبادی در مسائل مختلف فلسفی و ریاضی.
[دنا 53/3؛ الذریعه 96/10 و 95/13 مصفی المقال 72-73؛ اعیان الشیعه 43/261]
آغاز: بسمله، و به ثقتی افضل علی یا اﷲ تعلیقه متعلقه بالخبر الوارد ... السبق الی الایمان من کتاب الکفر و الایمان من الکافی من ان اﷲ ... درجات و منازل یتفاضل المؤمنون فیها عنداﷲ کما یسبق الخیل عند الرهان یوم الرهان اعلم ان تفاضل الایمان یکون بتقدم الزمان و بتقدم ایمان السابق علی المسبوق زماناً و یکون؛ انجام: و عدمه لافی شئ آخر هو النسبة و لایرد علیه المعقولات الثانیه لانها کلها موجودات فی الخارج عنده لان الحیوان فیه موجود و فیه مشترک بین الانواع الموجوده فالاشتراک موجود فیه فالجنس موجود فیه و کذا الکلی و غیره - تعلیقة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکری اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 24ص (1-24 )، اندازه: 13×20سم [ف: 10 - 1325]
بی کا، تا: قرن 11، کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگ ور قهوه ای عطف تیماج، 10ص (27-36)، اندازه: 18×29سم [ف: 19 - 327]
at-ta‘līqāt
گیلانی، عبدالجبار بن سعد الدین
gīlānī, ‘abd-ol-jabbār ebn-e sa‘d-od-dīn
در مقدمه این رساله گوید: این تعلیقات متعلق است به برخی از مسائل (کلامی، فلسفی، منطقی و آیات و احادیث و اینها را با عنوان «تعلیق تعلیق» ترتیب داده است. مؤلف از میان متأخران از دوانی و زین المله و الدین (گویا شهید ثانی) یاد می کند و از هیچ یک از اعلام فلسفه مانند دشتکی ها، ملاصدرا، میرداماد، لاهیجی و جز اینان یاد نمی کند.
[دنا 53/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 742/2-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی احاط علمه بکلیات ... و بعد فیقول ...
ابن سعد الدین الجیلانی عبدالجبار هذه تعلیقات تتعلق ببعض المسائل ... تعلیق اعلم ان الصدق عبارة عن مطابقة الخبر؛ انجام: قال الشیخ قضائه هو علمه المحیط بالمعلومات مبتدعاته و مکوناته و قدره ایجاب الاسباب للمسببات و هنا نختم الکلام الحمدﷲ ...
قد اتفق الفراغ من تسوید ... فی یوم الخمیس الرابع عشر شهر رمضان ... سنة ستة و عشرون و ماتان ... علی ید ... محمد شریف ... انه رؤف رحیم.
خط: نسخ خوب، کا: محمد شریف بن رجبعلی، تا: پ نجشنبه 14 رمضان 1226ق، جا: اصفهان ؛ جلد: تیماج قرمز با ترنج و نیم ترنج، 13ص (257-269 )، 23سطر، اندازه: 11×19/5سم [ف: 23 - 36]
at-ta‘līqāt
این تعلیقات مانند تعلیقات و فصوص ابن سینا و فارابی می باشد و شاید از قرچغای خان یا حزین باشد که د ر الذریعه 225/4 یاد شده است.
[دنا 53/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: 170/1 صدر
آغاز: بسمله. حمدله ... وجود کل موجود هو للاول لافایض عنه و وجوده هو له. فوجوده مباین لوجود سایر الموجودات؛ انجام:الاول لایدرک کنهه و حقیقته، العقول البشریة. و له حقیقة لا اسم لما عندنا ... فلهذا صار اخص الصفات به الوحدة و الحقیة، و الوحدة مساویة للحقیة المطلقة. و من اﷲ التوفیق و لواهب العقل الحمد بلا نهایة. و صلی اﷲ ... و آله الطاهرین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد:
تیماج مشکی، 11گ (2پ-12ر )، 21 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 3 - 453]
at-ta‘līqāt
کتابی در فلسفه در امور عامه و طبیعیات، دارای عناوین «تعلیق».
[الذریعه 224/4]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 331
آغاز: تعلیق و اعلم ان الحرارة الشدیدة للنار لأنها فی غایة الرقة؛ انجام: ان النفوس الحیوانیة مجردة عن أبدانها و لاتکون حالة فیها
در برگ 33 می گوید: «تعلیق: قال الاستاذ قدس سره رأیت الحکیم نور اﷲ مضجعه فی النوم ؛ ...» خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: عادی، 110گ، 12 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [مؤید: 1 - 284]
ta‘līqāt-u uṯulujīyā = ḥāšīyat-u uṯulujīyā
قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید، 1049 - 1103 ؟ قمری
qāzī sa‘īd-e qomī, mohammad sa‘īd ebn-e mohammad mofīd (1640 - 1692)
وابسته به: اثولوجیا = ثئولوجیا = میامر فلوطین (204-270)
تعلیقاتی است بر کتاب اثولوجیا (ثئولوجیا = میامر) منسوب به ارسطو. این تعلیقات تا پایان میمر چهارم است و قاضی سعید در دیباچه اش نوشته، که اثولوجیا تألیف ارسطو است و حدیثی از پیغمبر (صلی الله علیه و اله) آورده که ارسطو از پیامبران بوده و سپس به مدح و تقریظ کتاب پرداخته است. قاضی سعید اثولوجیا را در این کتاب به روش فلسفه آمیخته به عرفان و مشتمل بر اشارات و رموز شرح کرده و در آغاز فقرات آن کتاب «قوله» آورده است.
آغاز: هو ملتقطات - نحمدک یا مغیث النفوس و نشکرک یا مبدع العقول و خالق المحسوس ... فیقول محمد المدعو بسعید هذه تعلیقات علی رسالة معلم الحکمة ارسطاطالیس ... الحمد ﷲ رب العالمین ... المیمر الاول من کتاب ارسطوطالیس الفیلسوف، المسمی بالیونانیة «اثولوجیا» و هو قول علی الربوبیة انجام:و یحتمل ان یکون تعلیلا لکون السماوات التی فوق تلک الجسمانیة شأنها ذلک و هو ظاهر. الی هنا تم بیان المیمر الرابع و الحمد ﷲ اولا و آخرا و الصلاة و السلام علی محمد و آله و اولاده اجمعین
چاپ: به تحقیق سید جلال الدین آشتیانی، در منتخباتی از آثار حکمای الهی، ج 3 (قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1378 (چاپ دوم))
[دنا 53/3 (8 نسخه)]
خط: نستعلیق، کا: عبدالجلیل حسینی زنجانی، تا: قرن 12 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 61گ (62پ-122پ)، 21 سطر، اندازه:15×21سم [ف: 2 - 265]
آغاز: برابر؛ انجام: المراد ان الکل فی الکل و النفس المحیط بالمعقولات مرکز محیط لیس فیها اختلاف فعل و مراتب ذوقوی الی هنا تم المیمر الرابع ... (خوانده نشد) (الی هنا ... المصنف ره) پیداست که قمی بیش از این ننوشته است.
خط: شکسته ریز، بی کا، تا: شوال 1177ق، جا: کربلا؛ بی نقطه و مورب؛ 116گ (159پ-274پ هامش) [ف: 3 - 208]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن مشکی، 87گ، 16 سطر، اندازه: 10/8×15/3سم [ف: 1 - 157]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «حاشیه بر رساله نفس» آمده ؛ بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 71گ، 13 سطر، قطع: وزیری
[اهدائی ف: 347]
خط: نستعلیق، کا: سید شریف لاهجانی، تا: جمادی الاول 1228ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 43گ (2پ-44ر )، 22 سطر (9×16) [ف: 12 - 2673]
آغاز: فاذا کان الامر علی هذا الشان فماظنک بمن لا بضاعة له فی سواق العرفان و ان رمس مثار الاسلام مع سعة باعه و رواح متاعه متهوس للخوض فی هذه اللجة و غاص فی هذا البحر الخضیم ... باب مدینة العلم و المعرفة و متوکلا علی اﷲ مولی النعم و موتی الحکمة و اﷲ المستعان و علیه التکلان قول المترجم جدیر لکل مساعی ای ینبغی لکل طالب علم تنبیه امور من الروس الثمانیه اولها معرفة الغایة ای الفایدة التی؛ انجام: برابر.
خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1294]
آغاز: برابر؛ انجام: اذان الکل فی الکل و النفس المحیط بالمقولات مرکز محیط لیس فیها اختلاف فعل و مراتب ذو قوی.
الی هنا تم المیمر الرابع
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد رضی، بی تا؛ تملک: آقا علی مدرس؛ محشی؛ اهدایی: مشکوة؛ کاغذ: آهار مهره ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 167ص، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 69]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو ظاهر الی نهایة المیمر الرابع و الحمدﷲ أولا و آخراً و الصلاة و السلام علی محمد و آله أجمعین در فهرست با عنوان «شرح رسالة العلم» آمده ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن میرزا سعید عرب شیروانی، تا: شب عید غدیر، جا: منزل بیده بادی؛ مهر: «عبده الراجی محمد سعید بن محمد طاهر» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 37گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 10 - 75]
ta‘līqāt-ul as’ila wa-l ajwiba
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
تعلیقاتی است بر پرسش و پاسخهای علامه حلی در مباحث فقهی و اعتقادی که اغلب آنها درباره طهارت و صلاة و صوم و حج می باشد، مطالب تحت عنوان «قال الحلی طاب ثراه»، «قال آیة اﷲ العلامة»، «قال العلامه» و ... و «اقوال» آمده است. کلاً شامل دویست و دو مسأله است. اولین مسأله: قال آیة اﷲ العلامه فی جواب من سأله عن المؤمن هل یجوز ان یکفر ام لا ...؛ آخرین عنوان موجود: قال فی جواب من سأله عن استعداد المکلفین هل یجوز علی مذهبنا ان نقول ... . (فاضل) آغاز: بسمله بعد حمد اﷲ مفیض الوجود و الصلوة علی صاحب المقام المحمود و آله معادن الاحسان و الکرم و الجود یقول العبد الضعیف النحیف الجانی محمد بن الحسین المدعو باسماعیل المازندرانی سترت عیوبه و غفرت ذنوبه هذه تعلیقات علقتها علی هذه الاسؤله و الاجوبة و تنبیهات نبهت علیها ارباب العقول و الافئدة ...
[دنا 53/3]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم ادع ان یدخله سواﷲ و من هنا نقبض عنان القلم حامداﷲ علی النعم و مصلیا علی رسوله و آله خیر الامم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با امضای «منه دام ظله »؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج زرد، 22 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2052]
آغاز: برابر؛ انجام: فان الماء یعم الطاهر و النجس و الخبث نکرة فی سیاق النفی و معنی لم یحل خبثاً لم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 14گ (95پ-108پ )، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 5 - 359]
ta‘līqāt-ul išārāt
وابسته به: الاشارات و التنبیهات؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
در آن آمده: «قال الفاضل الشارح، قال الشارح المحقق» پس از محاکمات ساخته شده و با شارح محقق هم مناقشات دارد، در دیباچه شعر فارسل آمده: بر جای جام و رطل می گوران نهاد ست ... بر جای چنگ و جای نی آواز زاغ است و زغن. از حد جسم تعلیمی آغاز و می رسد به بحث از محدد جهات.
[دنا 53/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8742/6
آغاز: لا اله اﷲ و لاحول و لاقوة الا باﷲ الواحد البسیط بلاخالق الواحد و البسیط و هو مع ذلک بکل شی، محیط ... اما بعد فهذه تعلیقات اتفقت منی بعون اﷲ تعالی علی الکتاب المعروف بالاشارات متنا و شرحا و الغرض محض اظهارا الحق و اعلان کلمته؛ انجام: لاعلی ما هو الظاهر من بیاناتهم فلا تغفل.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف تیماج حنایی، 22گ (145پ-166ر )، 21 سطر (8×16) [ف: 17 - 209]
ta‘līqāt-e aš‘ār-e motanabbī va dīgarān
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646 ؟ قمری
ebn-e hājeb, ‘osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249)
در آن اشعار متنبی و دیگر شاعران عرب که از طریق ابن حاجب مورد تفسیر قرار گرفته است جمع آوری شده و در آن مسائل صرفی و نحوی فراوانی ذکر گردیده است.
[دنا 53/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1418/3
آغاز: بسمله، رب تمم و سهل، الحمدﷲ رب العالمین و صلوته علی خیر خلقه؛ انجام: باسماء الاجناس کقولک مررت بهذا الرجل.
خط:نسخ،بی کا،تا:محتملاً قرن12؛کاغذ:ترمه، جلد: تیماج مشکی، 22ص (786-807)، 21سطر (7×13/5 )، اندازه: 13×19/5سم[ف: 438 - 9]
ta‘līqāt-e aš‘ār va āyāt-e qor’ān
ابن حاجب، عثمان بن عمر، 570؟ - 646 ؟ قمری
ebn-e hājeb, ‘osmān ebn-e ‘omar (1175 - 1249)
در این تعلیقات چند شعر عربی و آیات قرآنی شرح شده است و شرح آنها بدین شکل است: ابتداء ابن حاجب حکم لغات را در پارهای از موارد و بعد حکم و خواص صرفی و اعرابی را در بعضی از موارد و معانی آنها را روشن می کند.
[دنا 53/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1418/2
آغاز: بسمله، رب تمم، الحمدﷲ رب العالمین و صلوته علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین؛ انجام: لقوله انت ام ام سالم و ذلک کثیر فی شعرهم تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، مقوایی، 142ص (643-784)، 21سطر (7×13/5 )، اندازه: 13×19/5سم [ف: 9 - 437]
ta‘līqāt-e osūl-e kāfī
وابسته به: الکافی کلینی، محمد بن یعقوب (-329)
با بخش هایی از شرح ملا صالح مازندرانی در حاشیه نسخه، حواشی از مجلسی با نشان «م. ق. مدظله »، با گواهی مقابله نسخه از محمد کاظم بن صفی اﷲ جیلی تنکابنی؛ بی کا، بی تا [د.ث.
مجلس]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
ta‘līqāt-e okar-e mānālāws
وابسته به: تحریر اکر مانالاوس = تحریر متوسطات = تحریر مانالاوس فی الاشکال الکرویة = تحریر الکرة مانالاوس؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597 -672ق) این تعلیقات بر شکل 14 تحریر اکرمانالاووس و به خط کاتب مجموعه است. نویسنده در چند جا از «استاد جمال الدین محمد» یاد می کند و در یک جا می گوید: «یمکن ان یکون من زیادات الشارحین و اما الاستاد جمال الدین محمد ماعرف بالعجز عن ادراک مراد منالاووس فطبع المهندس یابی عن ان یکون المراد ما ذکره ...» (نقدی است بر تفسیر خواجه).
[دنا 54/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 767/3-طباطبائی
آغاز: اقول بعد اتمام برهان شکل ید اذا کانت اربع قسی متصاعدة علی الولاء خط: شکسته، کا: محمد مؤمن بن محمد شفیع، تا: 1047ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، 5ص (103-107 )، 19-20 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 23 - 55]
ta‘līqāt-e bāqerīye
کشمیری، محمد باقر بن احمد علی، ق14 قمری
kešmīrī, mohammad bāqer ebn-e ahmad ‘alī ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1321ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18714
آغاز: فی الاسفار فی فضل ربکم ان المنفصل هو العدد لاغیر؛ انجام: علی عصمه الانبیا مع انه خلاف.. الکاتبه محمد باقر عفی عنه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1321ق؛ کاغذ: حنایی [رایانه]
ta‘līqāt-e bar r.-ye botlān-e tanāhī-ye ab‘ād
مجدالاشراف، محمد بن ابوالقاسم، 1246؟-1331؟ قمری
majd-ol-ašrāf, mohammad ebn-e ab-ol-qāsem (1831 - 1913)
گویا از مجد الاشراف. تعلیقاتی است بر بعضی مطالب رساله بطلان تناهی ابعاد. رساله ای با این آغاز به نام «وجه تطبیق علوم نصاری با ...» و ناشناس در فهرست مرعشی 718/38 آمده است که ظاهراً با این رساله یکی است.
[دنا 54/3 که از ابوالقاسم بن عبدالنبی میرزا بابا شیرازی دانسته شده]
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 127/6
آغاز: بسمله، نعم ما قال سیدی المطاع ذو المتاع اما الملکی ... اما علماء النصاری لیسوا صاحب الکشف و القدرة؛ انجام:این بود آنچه منظور فقیر در ابلاغش بود ... تمت تعلیقات رساله بطلان التناهی و فرغت من شهور فی یوم السبت العشرین من شهر شوال المکرم 1340
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1340ق؛ کاغذ: کرم، جلد: کرم، 34گ (97پ-130ر)، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 140]
ta‘līqāt bar r.-ye maxdūm-ol-molk dar pāsox be so’ālāt-e tāškandī
بخاری، محمد حسین بن دوست محمد
boxārī, mohammad hoseyn ebn-e dūst mohammad
محاکمه ای است بین حافظ تاشکندی و شیخ الاسلام شمس الدین عبداﷲ با دفاع از تاشکندی تألیف محمد حسین دوست محمد بخاری. مؤلف این رساله که شاگرد تاشکندی بوده، یکایک سؤالات (یا اعتراضات) تاشکندی را بر انوار التنزیل نقل می کند و پس از نقل هر سؤال به نقل ملخص جواب شیخ
الاسلام و آنگاه به محاکمه و دفاع از استاد خود - تاشکندی - می پردازد و در ضمن دفاعات و تعلیفات خود به مباحثی دقیق اشارت دارد و منشاء وجود پارهای از شبهات را یاد می کند. همچنین از تفسیر البحر المواج تألیف قاضی شهاب الدین، حاشیه سعدی چلبی بر انوار شرح تعرف از صدرالدین قونوی، عقائد ابوعبداﷲ بن حسن توره پشتی (کذا) مولانا عبدالسلام لاهوری، تفسیر زاهدی، لطائف التفسیر، حاشیه مولانا تاج الدین بر آداب مسعودی و حاشیه مولانا محمود بخاری بر آداب مسعودی و نیز از قطب لاولیاء العزلتیه و قطب الاولیاء العشریه یاد می کند. محمد حسین بخاری خود حاشیه های مفصل و ممتع بر این رساله دارد که در کنار صفحات نسخه مجلس (شماره 3802/12) نوشته شده است. (عبدالحسین حائری)
[دنا 54/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3802/12
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی عظمة جلاله و نعوت کماله ... و بعد فهذه عدة نکات علقها افقر عباداﷲ الصمد محمد حسین بن دوست محمد البخاری باجوبه بعض المخادیم العظام ... عن اسؤلة متعلقه ببعض مواضع تفسیر القاضی ... للاستاد المحقق و العلامة المدقق وحید عصره و فرید دهره استادی و سیدی حافظ سلطان محمد بن الشیخ بایزید الشاشی المعروف بحافظ تاشکندی حفظه اﷲ عن موجبات التلهف ... قال القاضی ناصر الملة و الدین ... فی انوار التنزیل: و قیل لعل لتعلیل ای خلقکم لکی تقوا و هو ضعیف اذلم یثبت مثله فی اللغه تم کلاه اعترض علیه الاستاد النحریر و العلامه الخبیر.. بان المناسب علی هذا ان لایفسر القاضی کلمه لعل بمعنی کی فی مواضع اخر و ق فسره الی هنا عبارته. اجاب عنه شیخ الاسلام و المسلمین مولانا عبداﷲ بن شمس الدین المشهر بمخدوم عصمه اﷲ ... بکلام طویل ملخصه ان جعل لعل بمعنی کی حقیقة کما ذهب الیه قطرب و ابن الانباری ... ضعیف لا ان جعل لعن بمعنی کی و تفسیرها بها مطلقا ضعیف؛ انجام: و ذکر فی عقائد ابی عبداﷲ بن الحسین التوره بشتی (کذا) ان کثیرا من علماثنا توقفوا فی التفصیل و لایرد علی هذا الجواب ما سیرد علی جواب الحلبی و جواب المخدوم ... دون هذا الجواب تامل فی هذا المقام حتی یهر لک المرام بعنایة الملک العلام. کتبه الفقیر میرزا علی.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری رنگ، جلد: تیماج مشکی، 21ص، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1802]
ta‘līqāt bar š.-e ešārāt
قمی، علیقلی بن قره چغای، 1020؟ق11 قمری
qomī, ‘alī-qolī ebn-e qara čaqāy (1612 - 17c)
وابسته به: حل مشکلات الاشارات و التنبیهات = شرح الاشارات؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597 -672ق) متن از ابن سینا، شرح از خواجه نصیرالدین طوسی و تعلیقات از علیقلی قمی.
[دنا 54/3؛ فهرستواره منزوی 109/6]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6353/1
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة و السلام علی معدن الحکمة ... این تعلیقاتی است بر شرح اشارات محقق طوسی (ره) از تألیف کمترین علیقلی بن قرچقای خان از برای فرزند عزیز خود محمد مهدی بی کا، بی تا ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز تیره، 2گ (1پ-2ر )، 17 سطر، اندازه: 12/6×19/3سم [ف: 9 - 352]
ta‘līqāt bar š.-e tajrīd = muḥākimāt-ut tajrīd
عجم، محمد بن احمد، - 957 قمری
‘ajam, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
این شرح حاوی رد و اعتراضات بر شراح تجرید است و در آن نویسنده بر شرح های تجرید اعتراض های بسیار کرده است.
حاجی خیفه این حاشیه را چنین معرفی کرده: «اورد فیها الردود و الاعتراضات علی الشرح و لم یغادر صغیرة و لا کبیرة مما یتعلق به»
[دنا 54/3؛ کشف الظنون 350/1]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1279
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی سید المرسلین محمد و عترته الطاهرین و بعد فیقول الفقیر؛ انجام: و شرح ذلک ان الحی هو ان یکون الشیء بحیث یصدر عنه الفعل.
کامل نیست؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: عطف میشن، ر ویه گالینگور مشکی، 47گ، 15سطر (4/5×9/5 )، اندازه: 9×16/5سم [ف: 9 - 270]
ta‘līqāt bar š.-e hadīs-e «man ‘arafa nafs-ah faqad ‘arafa rabb-ah»
کربلائی، علی بن حسین، - ۱۱۳۵ قمری
karbalā’ī, ‘alī ebn-e hoseyn ( - 1723)
وابسته به: عینیة الوجود = شرح حدیث «من عرف نفسه فقد
عرف ربه» = دائرة الوجود؛ بلیانی، عبداﷲ بن مسعود (-683) تعلیقات نقضی است بر «شرح حدیث من عرف نفسه» تألیف شیخ عبداﷲ بلبانی صوفی.
[دنا 54/3]
کرمانشاه ؛ جلیلی؛ شماره نسخه: 277/1آغاز: بسمله. حمدله و بعد فیقوله اقل العباد عملاً و اکثرهم تقصیراً و زللاً علی بن حسین الکربلایی انی لما رأیت الاکثر من اهل هذا العصر قد غلب علیهم سلطان الجهل؛ انجام: بمساواة معرفة النفس لمعرفة الواجب تع و تقدس هذا آخر ما اردنا بیانه من کشف الاباطیل و اﷲ یقول الحق و هو یهدی السبیل
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شیخ محمد خادم حایری، تا: رمضان 1123ق؛ از نسخه مخطوط به قلم شاگرد مؤلف حسن بن علی بن داود حلی محرر 665، نسخه مستنخ منه بر مؤلف قرائت شده و در ظهر آن اجازه مؤلف کتابت شده، در این نسخه اجازات و قراءات نسخه اصل استکتاب شده؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، 46ص (210-255 )، 15 سطر [ف: 46]
ta‘līqāt bar š.-e kabīr = ḥāšīyat-u rīyāḍ-il masā’il wa ḥiyāḍ-ud dalā’il
وابسته به: ریاض المسائل فی بیان (تحقیق) الاحکام بالدلائل = شرح کبیر = شرح مختصر النافع = ریاض المسائل و حیاض الدلائل؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231)
[دنا 54/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 5782/3
آغاز: رب سهل و یسر. قوله بما هذا اولی مما فی عبارة الشرایع حلق و عبر بالفرایض؛ انجام: الحلالتین یحکم بهما الفیا بالنسبة الی غیر المستقل
بخش مواریث آن؛ بی کا، بی تا؛ جلد: میشن تریاکی، 15گ (70ر-84پ )، اندازه: 10/8×16/6سم [ف: 9 - 37]
ta‘līqāt bar š.-e lom‘e
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25315
بی کا، تا: 1118ق، خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
ta‘līqāt bar farā’ed-ol osūl
درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی، ق14 قمری
dorče’ī esfahānī, mohammad bāqer ebn-e mortezā ( -20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
از افادات سید محمد باقر اصفهانی که ظاهراً همان سید محمد باقر بن مرتضی درچه ای اصفهانی مذکور در الذریعة (6.154) باشد.
[دنا 54/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 15107/2
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه تعلیقات رشیقه و تحقیقات نقیة شریفة قد استفدتها من الحضرة فی محضر الاستاد الاجل البحر الذخر و المجد الفاخر السید محمد باقر الاصفهانی اطال اﷲ تع ایام افاضته بمحمد و آله اجمعین قوله قد قسمنا فی صدر هذا الکتاب اه حاصل ما افاده المصنف ره ان الاحوالات العارضة للمکلف عند التفاته بحکم شرعی کلی ثلثة؛ انجام: من هذا القبیل لتعدده عندهم من غیر حفی و اما عدم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، عطف تیماج خرمایی، 144گ، 17 سطر، اندازه: 17/6×22سم [ف: 16 - 37]
ta‘līqāt bar qavānīn-ol osūl
خوانساری، محمد باقر بن زین العابدین، ۱۲۲۶ - ۱۳۱۳ قمری
xānsārī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1811 - 1896)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 26998
آغاز: بسمله الفن الثانی فیما یتعلق ببیان بعض المطالب الاصولیه الفرعیه؛ انجام: بعد غسله او غسل بعضه بعد اتمام الحمل مضی عمله ... ائمه الاکابر صلواة ا ... علیهم اجمعین
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن زین العابدین موسوی، تا: 1245ق
[رایانه]
ta‘līqāt bar mabhas-e xala’-e š.-e jadīd-e tajrīd
وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقاید = شرح جدید تجرید = شرح تجرید الکلام = شرح التجرید؛ قوشچی، علی بن محمد (-879)
[دنا 54/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12145/19
آغاز: قال الشارح و بعد تمهید تلک المقدمات الخ قال امحشی اعلم؛ انجام: موجود: ای لا یتحقق فی الخارج بدونه کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: 1216ق، جا: سجاس؛ 6 برگ حل شبهه مشهور به جذر اصم ناقص ضمیمه می باشد؛ جلد: تیماج [ف: 10 - 224]
ta‘līqāt-u bahjat-il marḍīyya
وابسته به: البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = شرح الفیة ابن مالک = شرح الخلاصة فی النحو؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (911-849)
تعلیقهای است ناقص ولی مفید بر چند ورق از اوایل شرح موسوم به بهجة المرضیه بر الفیه ابن مالک.
[دنا 54/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 10811
آغاز: بسمله قوله بسم اﷲ الرحمن الرحیم البا اما للمصاحبة و هی التی یصلح فی موضعها؛ انجام: علی مقدر قبلها و التقدیر ان لم یضف و ان اضیف.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ به دنبال آن مباحث و مطالب مشروحه زیر است و هیچ کدام از آنها کامل و تمام نیست: 1. بحثی در باب اضافه اسم به اﷲ مطابق رأی معتزله و اشاعره در یک صفحه ،2 . بابی منقول از شرح تصریح خالد ازهری در خصوص ماهیت کلام و شرح ماهیت موجبات تألیف کلام ،3 . قصیده یزید بن معاویه به خط نستعلیق خوش با ترجمه کلمات بفارسی در یک ورق به مطلع: اراک طروبا ذاشجا و ترنم ،4 . شرح و حواشی بر تلخیص در دوازده ورق؛ محشی، مجدول مذهب، کمند کشی شده؛ واقف: حاج آقا محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350 ؛ کاغذ: فستقی و حنایی، جلد: مقوا، 35گ، مختلف السطر (9/2×16/5 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 12 - 54]
at-ta‘līqāt (t.)
وابسته به: التعلیقات؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370 -428) ترجمه ای است قدیمی و نیکو بر مطالب و فصولی در حکمت طبیعی منسوب به ابن سینا.
[دنا 53/3؛ فهرستواره منزوی 100/6]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1133
آغاز: مردم حقیقت چیز را نمی داند زیرا کی مبدا معرفت او بر چیزها را
نسخه اصل: کتابخانه توبینگن - برلین 3364 ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ خط خوردگی دارد؛ 304ص [عکسی ف: 3 - 415]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 36بخش2 همان نسخه بالا [ف: 69]
ta‘līqāt-u tahḏīb-il wuṣūl
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
وابسته به: تهذیب الوصول الی علم الاصول = تهذیب طریق الوصول = تهذیب الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (۶۴۸ -۷۲۶)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18449
ta‘līqāt-ut taysīr
وابسته به: التیسیر فی القراآت السبع = التیسیر لحفظ مذاهب القراء السبعة فی القراآت؛ دانی، عثمان بن سعید (371-444)
توضیحات و اضافاتی است بر مطالب رساله التیسیر ابو عمرو دانی و نویسنده تعلیقات در چند جا از استاد خویش یاد می کند.
در این تعلیقات دو دائره ترسیم شده، یکی دائره تشخیص استعاذه و دیگری دائره تشخیص 54 وجه قانون در همزه.
[دنا 55/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 920/2- طباطبائی
آغاز: ذکر الاستعاذه ... اللفظ المختار فیها لکل القراء ... فهذه سبعه اوجه تقرأ فی المجموع ... و فی الافراد یکتفی لنافع ... و ابی بکر باللفظ المشهور انجام: (در ص 335): هکذا اختار الاستاد قدس اﷲ سره و للبزی اربعه عشر وجها ... و فی ثلثه اوجه ابن عامر من قالون قسمتی از این تعلیقات بر 3 صفحه 333 و 334 و 335 اواخر دفتر نوشته شده و شاید در صحافی جابه جا شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 ؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوایی چرکین عطف چرمی قرمز، 6ص (59-64 )، 11سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف:
227 - 23]
ta‘līqāt-u ḥāšīyat-il xafrī ‘alā š.-it tajrīd
مسیحا فدشکوئی، محمد مسیح بن اسماعیل، ۱۰۳۷؟ - ۱۱۲۷ قمری
masīhā fedeškū’īī, mohammad masīh ebn-e esmā‘īl (1628 - 1715)
وابسته به: حاشیة شرح التجرید الجدید = حاشیه بر شرح الهیات تجرید = تعلیقه بر الهیات شرح تجرید؛ خفری، محمد بن احمد (-957)
حاشیه متوسطی است با عناوین «قوله - قوله» بر حاشیه خفری بر شرح تجرید العقاید قوشچی و نزدیک به روش تعلیقات آقا جمال خوانساری تألیف شده و همانند او در بیشتر مسائل، عبارات میرزا ابراهیم فرزند صدرالمتالهین را نقل و رد کرده با این فرق که بر خلاف آقا جمال که با تجلیل از او یاد می کند و پس از ذکر او با عنوان «الفاضل المعاصر »، جمله «دام ظله العالی» یا «سمله اﷲ» می آورد، فسایی او را با عنوان «بعض الفضلاء « یاد می کند بدون هیچ گونه تجلیل یا احترام و گاه نیز او را به «نفهمیدن» منسوب می دارد. در مسئله حدوث و قدم، در رد حدوث دهری کوشیده و خود قایل به زمان موهوم شده است. مسئله مزبور را به تفصیل نگاشته و در پایان آن گفته است: «این قسمت را می توان رساله ای جداگانه قرار داد». از صدرالمتألهین و حواشی خفری (فخرالدین سماکی حسینی) و لاهیجی نقل کرده است.
آغاز: بسمله. نحمدک یا من هو لسلوک مقاصد التجرید نصیر ...
و بعد فیقول ... محمد مسیح بن اسمعیل الفسوی انی کنت برهة من الزمان مشغولا بمطالعة الحواشی التی علقها العلامة الخفری علی المقصد الثالث من الشرح الجدید للتجرید.
انجام: و یرد علی الدفع ایضا ما اوردناه علی ذلک الجواب من عدم کفایة ... فبعد التامل فی المقام و الاحاطة باطراف الکلام یظهر ان الدست للمعتزله فتامل
[دنا 55/3 (11 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 4 صفر 1098ق؛ محشی با نشانی «منه مد ظله العالی» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 112گ (114پ-225ر )، 19 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 2 - 216]
آغاز: برابر
فقط شامل مقصد سوم در اثبات صانع است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن12؛محشی با نشان«منه رحمه اﷲ»، مصحح، مقابله شده با نسخه خوانده شده بر مصنف؛اندازه:13×19/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 146]
آغاز: قال المصنف ان المقصد الثالث فی اثبات الصانع اقول انما عنونه به دون اثبات الواجب؛ انجام: برابر
خط: نسعلیق، کا: سلطان محمد بن محمد صالح آستانه ای، تا:1120ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373ق؛ جلد: تیماج، 72گ، 20 سطر، قطع: رقعی [اهدائی ف: 103]
خط: نسخ زیبا، کا: محمد زمان موسوی حسینی گلپایگانی، تا: 1131ق؛ دارای دو سرلوح مذهب و مرصع، مجدول، کاتب خود اهل فضل بوده و بر حواشی برخی از صفحات تعلیقهای با امضای «زمان» نگاشته؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج قرمز، 221ص (124-344 )، 17 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 5 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم جعفر بن حسین حسینی موسوی سپاهانی گلپایگانی نیای [نویسنده نسخه] نگارنده روضات است، تا: پنج شنبه 19 شوال تا جمعه 4 ذیحجه 1145ق، جا: نجف؛ محشی با نشان «منه رحمه اﷲ» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 105گ، 17 سطر (6×11 )، اندازه: 11/5×16/5سم [ف: 8 - 578]
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد بن محمد محسن میرزائی ساروی، تا: جمعه رجب 1184ق ؛ جلد: مقوایی تیماج مشکی، 43گ، 24 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 13 - 266]
آغاز: المصنف ان المقصد الثالث فی اثبات الصانع انما عنونه به دون اثبات الواجب؛ انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: ملا عبد الکریم، تا: رجب 1214ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1510]
آغاز و انجام: برابر
این حواشی از آغاز مقصد ثالث (الهیات) است تا اواخر مبحث قدرة (= نخستین مسئله از فصل دوم) ؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، محشی از مؤلف با نشان «منه مد ظله السامی» و با امضاء «منه عفی عنه» که به خط کتاب نیست و به طوری که زیر آن نوشته اند خط مصنف است، مصحح، پایان ص اول: «التی علقها العلامة الخفری علی المقصد الثالث من الشرح الجدید للتجرید»، آغاز ص دوم: «هی سلسلة المصنوعات ... قوله و صفاته عطف علی الصانع ای و فی اثبات صفاته ...»، روی یک برگ اضافی آغاز نسخه یک قطعه از اشعار عربی مسیحا ثبت و بالای آن نوشته شده: «للعالم الکامل و الفاضل الباذل و العلامة المحقق آخند مسیحا ادام اﷲ ظله». بر پشت نخستین برگ نسخه یادداشتی
است به عربی از «شفیع بن اسماعیل محمد فسوی» که نسخه را نویسانیده و از مؤلف پس از تجلیل چنین یاد کرده «مولانا مسیحا محمداء فسوی مد ظله السامی»، زیر همین یادداشت این نوشته دیده می شود «من الفقیر الی عفو ربه الباری ابن جمال الدین محمد طاب ثراه محمد انیس الخوانساری» روی همین برگ رباعی از محمد قلی سلیم؛ جلد: تیماج قرمز، 344ص، 14 سطر، اندازه: 9/5×17سم [ف: 5 - 99]
آغاز: برابر
کا: رق، بی تا [ف: 314]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ فاقد جلد، 55گ (1پ-55ر )، 30 سطر، اندازه: 10×25سم [ف: 2 - 276]
آغاز: بسمله، قال المص ان المقصد الثالث فی اثبات الصانع اقول انما عنونه به دون اثبات الواجب کما هو الشایع لان البرهان انما یقام علی وجوده تعالی؛ انجام:برابر
این حواشی از آغاز مقصد سوم (الهیات) تا اواخر مبحث قدرت (نخستین مساله از فصل دوم) را در بر دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه، منه مد ظله»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 74گ، 21 سطر (6×13 )، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 19 - 254]
ta‘līqāt (... ḥawādiṯ-us suflīya wa irtibāṭ-i-hā bi-lkawākib-is sayyāra)
[دنا 55/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض4484
خط: نسخ، بی کا، بیتا [الفبائی: - 131]
ta‘līqāt-ul ḥawāšī
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
گویا از ابن سینا با عنوان «بخطه و قوله، و مسئلة بخط عبدالملک، و الجواب، و الشکوک التی لنا خارجة عن ذلک».
[دنا 55/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 380/7-ف
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (192-193) [فیلمها ف: 1 - 463]
ta‘līqāt-e dīvan-e ‘onsorī
امیرخیزی، اسماعیل بن محمد تقی، ۱۲۵۵ - ۱۳۴۴ شمسی
amīr-xīzī, esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (1876 - 1965)
وابسته به : دیوان عنصری؛ عنصری، حسن بن احمد (۳۵۰-۴۳۱ق)
دفتری است که در آن از امیرخیزی تعلیقاتش بر دیوان عنصری و مطالبی درباره عنصری را به صورت پراکنده نوشته است.
آغاز: تعلیقات قصیده 1 ص 1 بیت 1: در کلیه نسخ (مشک بوی سلب) بوده، در مجمع الفصحا؛ انجام: اغلب فرهنگها کلمه مرغزن هم آمده است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ متن خط خوردگی دارد ؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 73گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22سم [ف: 31 - 107]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 29گ، مختلف السطر، اندازه: 18×23سم [ف: 31 - 107]
آغاز: جلد دوم 1: از آن سپس که نبودم زخویشتن آگاه ×× بجاه تو زمن آگاه شد جهان بنشاناین نسخه از مجموعه اسماعیل امیرخیزی است و او کار مفصلی درباره دیوان عنصری انجام داده است ولی در صفحه عنوان دو بار نام دهخدا درج شده، بدین جهت برخی تعلیقات مندرج در این دفتر را از دهخدا قلمداد کرده اند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج فرنگی مشکی، 12گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 31 - 123]
ta‘līqāt-u rawz-il axyār al-mn. min rabī‘-il abrār
حسینی اردستانی، محمد ربیع بن شرفجهان ق، ۱۱ قمری
hoseynī ardestānī, mohammad rabī‘ ebn-e šaraf-jahān ( - 17c)
وابسته به: روض الاخیار (الاخبار) المنتخب من ربیع الابرار؛ اماسی، محمد بن قاسم (864-940ق)
مؤلف نسخه ای از کتاب «روض الاخیار المنتخب من ربیع الابرار» تألیف محمد بن قاسم آماسی در اختیار داشت که به خط مؤلف بود. مؤلف در این نسخه شرح حال اعلام ذکر شده در کتاب را در هامش صفحات به خط خود افزوده بود. از آن
جا که این تعلیقات حجم زیادی داشت و در هیچ یک از نسخه های کتاب وارد نشده بود وی تصمیم می گیرد تا با استخراج و تنظیم این نکته ها آنها را به صورت تعلیقه ای بر کتاب اصلی آماده کند: «انی لما وفقت علی کتاب روض الاخیار المنتخب من ربیع الابرار بخط مؤلفه ابی احمد محمد بن قاسم بن یعقوب وجدت مؤلفه قد علیق بخطه فی الحاشیة علی کل اسم ذکر فی کتابه صریحاً او کنایة ترجمة ذکر فیها طرفاً من احوال صاحب الاسم؛ فاحببت ان اجمع مات عهلقه علی تلک الاسامی من الترجمات فی مجموع ... فنقلت تلک الترجمات فی مجموع ... فنقلت تلک الترجمات فی هذا المجمنوع علی ما وجدته بخطه من غیر تغییر لان الغرض فمجرد النقل دون التعرض للقبول و الرد الا انی راعیت الترتیب و المناسبة فی ذکر الترجمات بحسب الجهد و الطاقة». اولین شرح حال، زندگی خودنوشت مؤلف کتاب است که متن کامل آن در این جا می آید: «ولد الفقیر ابواحمد محمد بن قاسم لیلة الثلثا وقت السحر فی السابعة و العشرین من شعبان المبارک اربع و ستین و ثمانمائة فی بلدة اماسیة و فرغ من قراءة الفروع و الاصول بتوفیق واهب النفوس و العقول سنة ثمان و ثمانین و ثمانمائة یروی عن شیخه و والده و هو عن شیخه سید احمد بن عطاء اﷲ القریمی و هو عن شیخه مولانا شرف بن کمال بن حسن بن علی و هو عن مفتی الانام حافظ الدین الکردری و هو عن ابیه ناصر الدین البزازی و هو جلال الدین الکرلانی و هو عن حسام الدین السفناقی(؟)» (حکیم)
[دنا 55/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8991
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل ولاء اهل بیت نبیه صلی اﷲ علیه و آله روض الاخبار و ربیع الابرار و سبباً للمزید من فضله و وسیلة الی التمتع بالنعیم الدایم ... ابو البشر آدم علیه السلام خلقه اﷲ تعالی من تراب و کرمه واسجدله ملائکته قال ابن ابی خثیمة منذ خلق اﷲ؛ انجام: ابو جهل ... بغزوة بدر فی السنة الثانیة من الهجرة کان عند المسلمین ثلثمائة و ثلثة عشر رجلاً و المشرکین مقدار الف قتل
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: علامه مجلسی به خط مجدالدین الحسینی که تاریحش خوانده نمی شود اما از دو عدد اول آن بر می آید که مربوط به قرن 12ق است ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی عطف عنابی، 89گ، 19 سطر (7×13/5)، اندازه: 12/6×20/5سم[ف:29/1-573]
» تعلیقات شرح مختصر الاصول ← حاشیة حاشیة الباغنوی علی
» التعلیقات الصالحیة علی شرح الالفیة ← حاشیة البهجة المرضیة فی شرح الالفیة
» تعلیقات الصحیفة السجادیة ← حاشیة الصحیفة السجادیة
ta‘līqāt-un ‘alā ajwibat-il masā’il-il muhannā’īya
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - ۱۱۷۳ قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn ( - 1760)
وابسته به: اجوبة المسائل المهنائیة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (۷۲۶-۶۴۸ق)
محل تألیف: اصفهان
تعلیقاتی است بر رساله «اجوبة المسائل المهنائیة» که مؤلف هنگام فتنه افغان در اصفهان به تألیف آن پرداخته است.
چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل اعتقادیه مؤلف چاپ شده
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8587/6
آغاز: الحمد لمن الهمه و الشکر لمن علمه و الصلاة و السلام علی اشرف من اکرمه بالرسالة و الهدی لیدل الخلائق الی الطریقة المثلی و الغنیمة العظمی؛ انجام: فهم مع کونهم واقعین بین القوی المتضادة ... معصومون مطیعون مجاهدون ... الا هذا المعنی کما اوماً الیه المجیب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح ؛ جلد: تیماج سبز، 62گ (حاشیه28پ-89پ )، 21سطر، اندازه: 9×19/5سم [ف: 28 - 139]
» تعلیقات علی الالفیة ← حاشیة الالفیة
at-ta‘līqāt ‘ala-l alfīya
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
(1506 - 1558) šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī
وابسته به: الالفیة فی فقه الصلاة الیومیة = الفیه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)
[دنا 55/3؛ ذریعه 111/13]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: 249/1
خط: نستعلیق، کا: هاشم بن سلیمان بن علی بن ناصر بن احمد بن رضی بن مرتضی حسینی بحرانی، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 231]
ta‘līqāt-un ‘alā basīṭ-ul ḥaqīqta kull-ul ašyā’
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن، 1151 - 1231 قمری
mīrzā-ye qomī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad hasan (1739 - 1816)
وابسته به: بسیط الحقیقة؛ نوری، علی بن جمشید (-۱۲۴۶)
تعلیقاتی است برگفتههای ملاعلی نوری در این مسأله که پس از آوردن مقداری از کلمات وی به رد آنها پرداخته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3636/1
آغاز: تعلیقات علی ماأناد مولانا ... من وجوه الایرادات علی ماشرحنا و بینا مسألة بسیط الحقیقة کل الاشیاء؛ انجام: و ما یتعلق به من متممات المرام من أن تلک ... التی هی راجحة بتحقیق الحقیقة فی هو یات الموجودات.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با عنوان «منه دام ظله»؛ 48گ (3پ-50پ )، 15 سطر، اندازه: 12/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 251]
ta‘līqāt-un ‘alā ta‘līqāt-i r.-i basīṭ-ul ḥaqīqa
نوری، علی بن جمشید، - ۱۲۴۶ قمری
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd ( - 1831)
وابسته به: بسیط الحقیقة؛ نوری، علی بن جمشید (-1246)
مؤلف رساله ای به نام بسیط الحقیقة تألیف نمود، یکی از معاصران مؤلف [محتملاً میرزای قمی] بر رساله بسیط الحقیقة او تعلیقاتی نوشته و بر او خردهگیری هایی وارد ساخته، مؤلف در پاسخ وی بر تعلیقاتش، این کتاب را نوشته و خردهگیری های او را رد نموده است. وی در مقدمه کتابش آورده: «مولانا ادام اﷲ تعالی ... در رساله بسیط الحقیقة دقت کافی ننموده و بدرستی سخن مرا درنیافته و از مقصود من آگاه نشده بلکه بر اساس آنچه از قدیم الایام در تصور داشته و آن را مقصود و مرام من پنداشته از سخنان من خرده گرفته و در حقیقت خرده بر گمان خود گرفته نه بر مقاصد من ...». این کتاب با عناوین «قوله مدظله» نگارش شده است. در یکجا از آقا حسین خوانساری بدین گونه یاد کرده: «فلا نحتاج الی استدلال اصلا ... کما تجشمه جمک غفیر و خلق کثیر من جمهور المنتسبین الی العلم و الحکمه المتکلفین لانفسهم تسمیة البلاغه و اکثر هم من المتاخرین فی الدورة الاسلامیه اظهر اﷲ صاحب الدورة (علیه السلام) کالفاضل العامل الخونساری آقا حسین رحمه اﷲ و امثاله فی الدورة الاخیره حیث لم یبلغوا الحلم فارتکبوا ما ارتکبو بتوهم البلاغة - ظهرت الفساد فی البر و البحر فاظهر اللهم لنا و لیک». از صدر المتالهین برای تحقیق در «اصاله الوجود» به مشاعر ملاصدرا ارجاع می کند و می گوید «هی من بینها [ بین مؤلفات صدرا] اوثقها و احکمها و اوضحها و اظهرها دلالة» و از شرح ملا صدرا بر اصول کافی نیز یاد کرده است.
آغاز: هذه تعلیقات یسعلی ما افاد مولا الانام مولانا ادام اﷲ تعالی برکات فضله الحالی مادامت الایام من وجوه الایرادات علی ما شرحنا و بینا من مسئلة بسیط الحقیقة کل الاشیاء التی یعبر عنها بعبارة اخری بالکثرة فی الوحدة التی یترتب علیها الواحد فی الکثیر ... فاقول قوله ولی اشکالات: قلت ولی حسبما قدمت من التحقیقیات عن الشکالاته هذه و غیرها سواء کانت منه دام مجده العالیانجام:معذرة نوریة هذات الذی اظهر نافی الکشف عن المقام الثانی و المسلک الذی سلکنا فی بیان التوحید الوجودی و ان لم یکن بظواهر عبارات ... لکن لما بنیت الامر علی الایضاح و التسهیل امتثالا لامر المولی الجلیل دام علوه ... و عمدة ما استند الیه صدر العارفین فخر المحققین فی مقالاته فی الکشف عن هذا المطلب الشامخ العالی ما ذکره قدس سده فی شرحه لاصول کافی.
[دنا 56/3 (3 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: سبحان ربک رب العزة عما یصفون و له الحمد والمنة فی الاولی و الاخرة و صلی اﷲ علی محمد و آله الحجج علی الخلیفة
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 30گ (85 - 114 )، 18 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 28 - 306]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نازک اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 30ص (404-433 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9-270]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 909/19
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 117]
ta‘līqāt-un ‘alā tafsīr-i ba‘ḍ-il āyāt
کشمیری، محمد صادق
kešmīrī, mohammad sādeq
نکاتی در تفسیر آیات 114-115 و 116 از سورة البرائة است از محمد صادق در دو «مقام»: 1. بیان سبب نزول این آیات؛ 2. تفسیر آیات (با بحث مفصل درباره ایمان ابوطالب و دیگر خویشاوندان پدری حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) ). حواشی مفصل از او در کنار صفحات نسخه آمده است. در فهرست ظاهریه حاشیه ای بر انوار التنزیل بیضاوی تألیف محمد صادق یاد شده که از سوره یس تا آخر قرآن و کتابت آن 1032ق است (فهرست ظاهریه (علوم القرآن) از دکتر عزة حسن: 220)
[دنا 56/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3802/13
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذ انزل علی عبده الکتاب ... بعد فهذه عدة نکات جمعتها تذکرة لاولی الالباب و تبصرة لارباب الفطنه من الطلاب معلقا ایاها علی بعض الایات من کلام رب الارباب قال اﷲ تبارک و تعالی ما کان للنبی و الذین آمنوا ان یستغف و
اللمشرکین و لو کانوا اولی قربی؛ انجام: و لا یعزب عن علمه مثقال ذرة فی الارض و لا فی السماء و هذا آخر ما اردت تقریره و تحریره و انا العبد المحتاج الی رحمة رب الخلائق تراب الاقدام محمد صادق تجاوز اﷲ عنه و عن اسلافه و بارک فیه و فی اخلافه.
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی عطف تیماج یشمی، 17ص (132 -148 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1803]
ta‘līqāt-un ‘ala-t talwīḥ wa š.-il mawāqif
اهداء به: سلطان بایزید بن محمد خان (886-918ق)
این نسخه شامل این موضوعات است: گفته تاج الشریعه در التنقیح درباره نقل به معنی حدیث، گفته تاج الشریعه در تنقیح درباره نقل به معنی حدیث، گفته سعدالدین در تلویح درباره نسخ آیات، سخن تنقیح درباره شرایط راوی خبر واحد، گفته صاحب هدایه درباره استحباب تأخیر فجر و ظهر و مغرب در یوم غیم، گفته میرسید شریف در شرح مواقف درباره عصمت انبیا و علم خداوند و جبر و اختیار بندگان. در مقدمه گوید: و« بعد فان عبداً حقیراً من عباده اراد ان یکتب بعض ما لاح فی باله و اعتقاده فی موضع التحقیق و التدقیق عند استاده و لو نظر الیه من طرف عینه بحسن القبول یکون وجیهاً و ان عنایته التامة الکاملة و حمایته العامة الشاملة ان ینظر الی اقواله و احواله ثم الی اﷲ فوضت امری». با عناوین«قال، اقول» گزارش شده است.
[دنا 55/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8807/3
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الارض و السموات و جعلها و من فیهن لاولی الباب (کذا) عبرة و آیات ... قال تاج الشریعة فی کتابه التنقیح لا یجوز عند بعض اهل الحدیث النقل بالمعنی لقوله (علیه السلام) نظر اﷲ امراً سمع منا مقالة قوعاها واداها کما سمعها فاجاب مولانا سعد الدین رح فی تلویحه بان النقل بالمعنی من غیر تغیر اداء کما اذا سمع؛ انجام: ان یعلم هذه التفاصل و لا شک انه یصدق للمحرک منها لا صبعه من شأنه ان یعلم حرکة اجزائه عند حرکة اصبعه
خط: نسخ و نستعلیق و رقاع، کا: محمد ارض رومی، تا: 1076ق؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تبماج عنابی با ترنج، 6گ (22پ-27ر) 9 ،-13 سطر (7×13 )، اندازه: 10/2×17/5سم[ف: 20-1/29]
» تعلیقات علی حاشیة الخیالی ← زبدة الافکار
ta‘līqāt-un ‘alā ḥāšīyat-i š.-il muxtaṣar
علوی عاملی، احمد بن زین العابدین، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn ( - 1645)
وابسته به: حاشیة شرح مختصر الاصول = حاشیة شرح المختصر = حاشیة شرح مختصر المنتهی = شرح الشرح؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
[دنا 56/3]
کاتب = مؤلف، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 180]
ta‘līqāt-un ‘ala-l ḥāšīyat-il mašhūra bi-l-muḥāḏīyāt ‘alāš.-i ḥikmat-il ‘ayn
وابسته به: حاشیة شرح حکمة العین؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
حاشیه بر بخشی از حاشیه میر سید شریف به نام المحاذیات بر شرح حکمة العین.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10406/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (1ر) [مختصر ف: 181]
ta‘līqāt-un ‘alā xulāṣat-il ḥisāb
کاشانی، محمد مؤمن بن محمد ق، ۱۱ قمری
kāšānī, mohammad mo’men ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (-۹۵۳- ۱۰۳۰)
تعلیقه ای است بر باب هشتم از کتاب «خلاصه الحساب» شیخ بهایی که در جبر و مقابله است با عناوین «قوله، قوله».
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول ... ان لنا بتوفیق اﷲ و تاییده و اعانة اﷲ و تسدیده تعلیقات شریفة و تحقیقات لطیفة علی الباب الثامن فی الجبر [دنا 56/3 (4 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (30پ-37پ )، اندازه: 14×20سم [ف: 20 - 28]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمدوآله اجمعین اما بعد ... اعلم ان علم الحساب کما عملتعلم بکیفیة استخراج المجهولات العددیه؛ انجام: ضربت احاد مراتب المضروب فی کل واحد من مراتب المضروب فیه اولا فارسم الحاصل فی سطر و ثانیا عشراته فیه و هکذا و تمم العمل کما عرفت من تفاوت اصلاً هکذا
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن میرزا علی، تا: 1238ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 25گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 2 - 688]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 7 صفر 1244ق؛ تملک: فتح اﷲ بن محمد رضا شریف حسینی خویی با مهر «عبده الراجی فتح اﷲ» (بیضی)؛ مهر: «محمد تقی بن محمد باقر» (مربع )؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 21ص (213-233)، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 218]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 947/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 168]
آغاز: برابر؛ انجام: اعنی واحدا و خمسا مع الثلثة و مثلها و هو المطلوب و قس علی ذلک امثاله کما اذا قیل سمکة نصفها فی الطین و خمسها.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 4گ (142-145 )، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 12 - 509]
ta‘līqāt-un ‘ala-r rawḍat-il bahīyya fī š.-il lum‘at-id dimašqīya
گلپایگانی، زین العابدین، ۱۲۱۸ - ۱۲۸۹ قمری
golpāygānī, zayn-ol-‘ābedīn (1804 - 1872)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
تعلیقات متفرقهای است بر بحث خیارات شرح لمعه که مؤلف با استفاده از دروس استادش شیخ موسی بن جعفر کاشف الغطاء آنها را نگاشته است.
[دنا 55/3]
گلپایگان؛کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی؛ شماره نسخه: 106/16
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه حواش معاجزه علقناها علی بعض عبارات اللمعة و شرحها و نرجو أن نتفع بها؛ انجام: سیما و ان یجعل من المباحث الکلامیة فنسأل اﷲ الهدایة و العصمة عن الغوایة و الحمدﷲ بخش هایی از کتاب الغصب (307ر-345پ) و خیارات (348پ-366ر) را داراست ؛ کا: زین العابدین گلپایگانی، بی تا؛ جلد: تیماج کرمی، 60گ (307ر-366ر)، اندازه: 15×22سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 79]
ta‘līqāt-un ‘ala-r rawḍat-il bahīyya fī š.-il lum‘at-id dimašqīya
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
تعلیقه علما بر کتاب «الروضة البهیة» شهید ثانی را در کتاب حاضر گردآورده و برای هر یک رمزی قرار داده است. نسخه حاضر از آغاز تا پایان ماء البئر را داراست.
[دنا 56/3]
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه: 59/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه تعلیقات من الفضلاء معلقة علی الروضة البهیة ... قد جمعتها و جعلت فی آخر کل منها رمز قائله؛
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد علی بفروئی یزدی عراقی، بی تا، جلد: تیماج مشکی، 88گ (1پ -88ر )، 18 سطر، اندازه: 16/5×20/5سم [ف: 1 - 51]
ta‘līqāt-tun ‘alā-z zubdat
نصیری طوسی، محمد تقی بن عبد الحسین، ق11 قمری
nasīrī tūsī, mohammad taqī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn ( - 17c)
وابسته به: زبدة الاصول؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953- 1030ق)
متن «زبدة الاصول» از شیخ بهایی، در پنج «منهج» (الذریعه، 19/12)؛ «تعلیقات» در دو «منهج» 1. المقدمات و المبادی؛ 2. المسائل و المطالب الاصولیه و الاحکام الاصولیة فی الدلیل و المستدل.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 477/20-عکسی
آغاز: حمدله. صلاة عاقبة. و بعد، فهذه فواید و کاتعلیقات علی «الزبدة» سنحت لی و انا العبد محمد تقی النصیری عند النظر فیها و هی مرتبة علی منهجین. المنهج الاول فی المقدمات و المبادی؛ انجام: (نامشخص): ان یقول لیس الیک مجمع اصل نسخه: بایستی در کتابخانه شخصی آقای فخرالدین نصیری باشد ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1072-1073ق؛ افتادگی: انجام؛ به دنبال «زبدة الاصول» شیخ بهایی؛ 20گ (285-
» التعلیقات علی زبدة البیان ← حاشیة زبدة البیان فی تفسیر احکام القرآن
ta‘līqāt-un ‘ala-š š.-il jadīd li-t-tajrīd = an-nafs wa-l hayūlā
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - ۹۴۸ قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad ( - 1542)
وابسته به: حاشیة القدیمة علی شرح التجرید الجدید؛ دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد (828-903) رساله ای است از غیاث الدین منصور دشتکی در تصحیح کلام والد ماجدش امیر صدرالدین محمد دشتکی در باب دو مسأله «نفس» و «هیولی» که در رد جلال الدین دوانی و دفاع از پدرش می باشد.
آغاز: یا غیاث الوری، صیرنا منصورا علی العدی، فأیدنا لتقریر ما علمه سیدنا محمد، سید من أتی برسالة و کتاب ... و بعد فإن الفقیر الحقیر ... یقول: إن ابی و سیدی أبو الآباء ... قد علق علی الشرح الجدید تعلیقات، فیها له تحقیقات و تدقیقات
انجام: و ظاهر أن الحکم بأنه مزاج أو امتزاج خلاف الظاهر، و لهذا لم یلتفت إلیه، و لعل المراد المنقول عنه فی المنقول الاول.
چاپ: به کوشش عبداﷲ نورانی در مصنفات غیاث الدین منصور حسینی دشتکی شیرازی، جلد 2 (تهران، دانشگاه تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 1386)
در فهرست با عنوان «الهیولی» معرفی شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: صدر بن منصور بن صدر دشتکی شیرازی، تا: دوشنبه 18 رمضان 960ق، جا: مدرسه منصوریه؛ کاتب فرزند مؤلف است؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ با ترنج، 96ص (249-344)، 21 سطر (15×17 )، اندازه: 14×23سم [سنا: ف: 1 - 16]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوانا، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 55گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا ما وجدنا بعد هذالصاحب الغواشی کلام و لعله انقطع و تم بالتمام فلیعرض عنه
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛22گ،19سطر،اندازه:13×19سم[ف:4- 117]
ta‘līqāt-un ‘alā š.-il fuṣūṣ
جلوه، ابوالحسن بن محمد، 1238 - 1314 قمری
jelve, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (1823 - 1897)
وابسته به: شرح فصوص الحکم؛ قیصری، داود بن محمود (- 751)
تاریخ تألیف: 1302ق
افاداتی است بر قسمتی از شرح فصوص قیصری از حکیم معروف میرزای جلوه، با عناوین «قوله - قوله». در این تعلیقات محققانه از شرح فصوص صائن الدین و از مؤلفات صدرالمتالهین و ابن العربی و مفتاح الغیب قونیوی، شرح جامی بر فصرص، شرح مؤید الدین بر فصوص و عین الیقین فیض یاد می کند. وی بسیار از فقرات متن فصوص را نیز به مناسبت آورده است.
آغاز: قوله «فی الوجود و أنه الحق» مراده من هذا الوجود، الوجود الذی هو مقابل المفهوم
انجام: قوله «یتعلق بذلک» أی بالتقدیر، و هذا أیضا نحو من سنة اﷲ.
چاپ: در شرح فصوص الحکم قیصری، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، 1375ش؛ در مجموعه آثار حکیم جلوه، به کوشش میرزا ابوالحسن طباطبایی، ج1 (تهران، انتشارت حکمت: 1385)
[دنا 56/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ محشی به نقل از صدر المتألهین؛ جلد: تیماج زیتونی، 29گ (28پ-56پ )، 16 سطر (8/5×16/5 )، اندازه: 17×22سم [ف: 20 - 170]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا عبداﷲ مازندرانی ریاضی، تا: 1302ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 67ص (109-175 دفتر )، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 10 - 1766]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن ابوالفتح زنجانی، تا: محرم 1302ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 25گ (9پ-33پ)، اندازه: 13×21سم[ف: 344 - 20]
آغاز: برابر؛ انجام: و بما یمکن معرفته من المجوع و ما یعتذر علی ما ساشیر الیه فیما بعد انشااﷲ
خط: نستعلیق، کا: حاج سید عباس شاهرودی، بی تا؛ ظاهراً تقریر او و تحریر تلمیذش حاج سید عباس بن علی اورسجی شاهرودی«متوفای شوال 1341 در سن 70 و اندی در مشهد» باشد؛ واقف: فهرستی؛ 45گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد دیلمی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ، 16 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 18 - 188]
ta‘līqāt-un ‘alā š.-il lum‘at-id dimašqīya
شیرازی، آیة اﷲ سید صادق
šīrāzī, āyat-ol-lāh seyyed sādeq
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1126/2
آغاز: لایجوز لهم فتق القمیص - لأنه اتلاف له - الا باذن ولی المیت
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف. در این نسخه بخش هایی از کتاب الطهارة و کتاب الصلاة درج شده؛ خط: نسخ خفی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 78ص (95-172 )، 20 سطر [عکسی ف: 3 - 262]
ta‘līqāt-ub ‘alā š.-il mulaxxas
وابسته به: شرح الملخص فی الهیئة = شرح الملخص چغمینی؛ قاضی زاده رومی، موسی بن محمود (-815)
[دنا 57/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1459/27-ف
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Add. 23570؛ بی کا، تا: با تاریخ 1014ق؛ 5گ (111-115) [فیلمها ف: 1 - 604]
» تعلیقات علی عدة الاصول ← حاشیة عدة الاصول
ta‘līqāt-un ‘alā furūq-il luġāt
آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی، ۱۲۸۹ - ۱۳۵۰ قمری
āl-e ‘osfūr, mohammad ‘alī ebn-e mohammad naqī (1872 - 1932)
وابسته به: فروق اللغات فی التمییز بین مقاد الکلمات = الفروق بین المتقارب؛ جزائری، نورالدین محمد بن نعمة اﷲ (1088-1158ق)
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ ... و بعد فیقول الراجی؛ انجام: لانه زیادته فی المجازاه غیر محصوره و لا ممدوده
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله؛ انجام: تم هذا البیانات و التحقیقات ... فیسنه 1320 خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1320ق [رایانه]
ta‘līqāt-un ‘ala-l qawānīn-il muḥkama
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25409
بی کا، بی تا؛ اهدایی از مبادلات [رایانه]
ta‘līqāt-un ‘alā k.-in fi-l fiqh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8430/1
آغاز: الأصل فی الماء الطهارة من الحدث و الخبث ... الماء الجاری لاینجسه شی ما لم یتغیر أحد اوصافه ... الکر بالأشبار الظاهر انه ان یکون الماء ثلاثة أشبار و نصف شبر فی الابعاد الثلاثة لروایة أبی بصیر؛ انجام: نعم لو عاملوا علی النهج الشرعی بالزائد و الأنقص فلا ضیر فیه و الحمدﷲ رب العالمین علی توفیقه للنظر فیما هو محتمل الابتلاء لی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه، در برگ پایانی چند بیت شعر فارسی با تخلص هادی آمده؛ جلد: گالینگور آبی عطف تیماج قهوه ای، 16گ (1پ-16ر)، اندازه: 18×24/5سم [ف: 28 - 37]
ta‘līqāt-un ‘alā kalimat-it tawḥīd
در این اثر کلمه توحید (لا اله الا اﷲ) در پنج مبحث از نظر نحوی مورد بررسی قرار گرفته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 8252
آغاز: بسمله، له الحمد لا اله الا هو له الاسماء الحسنی ... اما بعد فهذه تعالیقه متعلقه بکلمه التوحید و شی مما یتعلق به مرتبه علی خمسه مباحث؛ انجام: و اما الاول فلان کونها للاستثناء حقیقه و
کونها بمعنی الغیر مجاز و الاصل فی الکلام..
تا اواخر مبحث سوم آن را در بر دارد؛ خط: نستعلیق متوسط،بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای دارای ترنج، 266گ، 60 سطر چلیپا (13×23 )، اندازه: 17×26/5سم [رایانه]
ta‘līqāt-un ‘ala-l lum‘a wa s.-u-hā min k.-in nikāḥ
اسفرجانی، محمد رضا بن محمد علی ق، ۱۳ قمری
esfarjānī, mohammad rezā ebn-e mohammad ‘alī ( - 19c)
وابسته به: اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786ق)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14715/9
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 45گ (134ر-178ر )، 26 سطر، اندازه: 15/3×26/5سم [ف: 41 - 175]
ta‘līqāt-un fi-l usūl wa-l fiqh
طالقانی، مطیع بن محمد هادی ق، ۱۳ قمری
tāleqānī, motī‘ ebn-e mohammad hādī ( - 19c)
تعلیقات و حواشی مفصلی است بر یک کتاب اصول فقه با عنوان «قوله». مطالب عمده کتاب از ابتدای نسخه تا 89پ در بحث لفظی عام و خاص و از 91 تا 102پ در مبحث ظن می باشد. چند برگ پایانی کتاب از 103 تا 119 تعلیقات در فقه است که در این بخش اخیر کتاب، پس از بررسی مختصر آیاتی از قرآن در عقود و تجارت، بیع فضولی و احکام فقهی آن به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.
[دنا 57/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2539
آغاز: قوله لنا انه کان حقیقة فی الباقی، حاصل الدلیل انه قد ثبت فی بحث ان للمعلوم صیغة مختصة؛ انجام: نقص منه شیئا لا کلام فی صحة الرجوع باصل العین و بما نقص منها.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با صورت اجازه «سید محمد موسوی آذر بایجانی» به خط خود ایشان در ارتباط با مؤلف کتاب همراه با مهر «اللاجی الی اﷲ محمد الموسوی» و صورت اجازه «محمد تقی» به خط ایشان همراه با مهر «عبده الراجی محمد تقی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: ترمه، 121گ، مختلف السطر (7×11/5 و 8×13)، اندازه: 10/5×17سم [ف: 12 - 432]
at-ta‘līqāt fi-t ta‘ādul wa-t tarājīḥ
کجوری مازندرانی، مهدی، 1216 - 1293 قمری
(1802 - 1876) kajūrī māzandarānī, mahdī
تعلیقاتی است بر کتابی در تعادل و تراجیح.
[دنا 57/3]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 2071/2
آغاز: بسمله - قوله و هو لغة من العرض بمعنی الاظهار؛ انجام: ببقائه من الاخبار و کلمات علمائنا الابرار فی باب التراجیح و کان ذالک الفراغ من ... سنة سبع و سبعین بعد الالف و المأتین خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق؛ کاغذ: آبی، جلد: مقوا با تیماج مشکی،252ص،20سطر(9×13/5)، اندازه: 16×20سم [ف: 2-163]
ta‘līqāt-e qāderīye = ḥāšīyat-u ḥāšīyat-il muṭawwal
مولوی قادر بخش
mowlavī qāder-baxš
وابسته به: حاشیة المطول؛ سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدین (-1067)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18156 بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
ta‘līqāt-u miṣbāḥ-id dirāya fī š.-il hidāya
لاهیجی، عبدالرزاق بن علی، - 1071 ؟ قمری
(1661 - ) lāhījī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ‘alī
وابسته به: مصباح الدرایة فی شرح الهدایة؛ لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (-1071)
تعلیقاتی است بر دیباچه مصباح الدرایة فی شرح الهدایة ملاعبدالرزاق لاهیجی که متن هدایه از اثیرالدین ابهری است.
[دنا 57/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14504/2
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه تعلیقات ألفتهن علی دیباچة مصباح الدرایة الذی کنت املیته فی شرح الهدایة؛ انجام:و یقال حری ان یفعل کذا و بالحری ان یفعل أی خلیق جدیر.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: پنج شنبه 20 ذیقعده 1273ق؛ محشی از علی اصغر اردبیلی و جز او، بر فراز صفحه عنوان این
یادداشت درج شده: «این بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین خط مبارک جناب اوستادی فخر الحاج حاجی محمد جعفر مجتهد همدانی قراکوزلو دام فضله و فیضه العالی است و بسمله و استعانه را آن جناب سلمه اﷲ تعالی رقم فرموده و سائر حمد ثناء نعت منقبت دیباچه را کمترین بی خط ربط علی اصغر بن محمد اردبیلی نوشته ام در سیم رجب المرجب مطابق سنه 1273» ؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (9 پ- 13پ)، 17-21 سطر، اندازه: 15/4×21سم [ف: 41 - 20]
ta‘līqāt-u ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25318
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
ta‘līqāt-un mufīda ‘ala-r rawḍat-il bahīyya
حسینی کاشانی، حسن بن احمد، - 1342 قمری
hoseynī kāšānī, hasan ebn-e ahmad ( - 1924)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10521
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ این جلد را در 11 ربیع الثانی 1330 هجری به پایان برده است؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش4- 53]
» تعلیقات نفحات الانس ← رشحة النفحات
at-ta‘līqāt-ul wāhīya ‘ala-r r.-ul istiṣḥābīya
کجوری مازندرانی، مهدی، 1216 - 1293 قمری
(1802 - 1876) kajūrī māzandarānī, mahdī
وابسته به: الاستصحاب؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214- 1281ق)
تعلیقاتی بر رساله استصحابیه شیخ مرتضی انصاری است.
شخصی که نامش ذکر نشده تعلیقاتی بر آن نوشته که همین رساله است و آن را تعلیقات الواهیه نامیده است.[احتمال داده می شود که شارح این رساله مرحوم حاج شیخ مهدی کجوری عالم و مجتهد معروف باشد.] [دنا 57/3]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: 384
آغاز: بسمله - قوله - نعم - قد یتحقق فی بعض الموارد قاعدة اخری الی قوله او ظهور الدلیل الدال علی الحکم فی اسمراره؛ انجام: قد وقع الفراغ من تحریر تلک التعلیقات الواهیه علی الرسالة الا ستصحابیه التی لم یسمح بمثلها تدقیقاً ... و فکر دقیق عند البحث فیها علی مقدار الفهم القاصر فی ... سنة ست و سبعین بعد الالف و المأتین ... مع ذلک احمداﷲ تعالی حمداً کثیراً علی التوفیق للتشبه بالمحصلین و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1276ق؛ محشی ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 178ص، 24 سطر (9×15 )، اندازه: 17×21/5سم [ف: 2- 14]
ta‘līqāt-un wa tanbīhāt-un ‘alā š.-il ‘aqā’id-il ‘aḍudīyya
حسین آبادی، احمد بن حیدر، ق12 قمری
hoseyn ābādī, ahmad ebn-e heydar ( - 18c)
وابسته به: شرح العقائد العضدیة = شرح عقائد العضدی؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908)
[دنا 57/3 ؛ الاوقاف العامة موصل 125/2]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 10187/1
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 198ص (1-198 )، اندازه: 15×21سم [رشت و همدان: ف: 1594]
ta‘līqāt-e vassāf
فرهاد میرزا قاجار، 1233 - 1305 قمری
farhād mīrzā qājār (1818 - 1888)
وابسته به: تجزیة الامصار و تزجیة الاعصار = تاریخ وصاف = تجزیة الامصار و ترجمة الاعصار؛ وصاف الحضره ، عبداﷲ بن فضل اﷲ (663-730ق)
بر نسخه ای از تاریخ وصاف چاپ سنگی (5 مجلد در یک مجلد با فرهنگ لغات). او به طور دقیق از اول تا آخر کتاب را مقابله کرده و تعلیقات سودمند ادبی و لغوی و تاریخی بر آن نوشته و برخی لطائف و نوادر نیز دارد و از آن جمله است تعلیق او در حاشیه ص 961 (ج اول) این تصحیحات و تعلیقات گاه حواشی دو صفحه بزرگ را فرا می گیرد و فرهاد میرزا در آخر هر مجلد گواهی بر مقابله و تصحیح با تاریخ نوشته و از آن جمله در پایان مجلد پنجم ( قبل از فرهنگ) چنین نوشته است: «مقابله و مناظره و مطالعه جلد پنجم با خاطر مستمند و حالتی نژند روز پنج شنبه یازدهم شهر ربیع الثانی ... سنة 1275 هجری مطابق سیم آذرماه جلالی موافق 18 نوامبر ماه انگلیسی سنة 1858 مسیحی در دارالخلافه طهران ... به انجام رسید در تصحیح این نسخه کمال
سعی و جهد را مبذول داشت ولی باز چندین لغت ترکی و عبارت کتاب معلوم نشد». تاریخ پایان تصحیح کتاب اواسط شوال همین سال است. به نظر می رسد که که فرهاد میرزا بار دیگر به تاریخ 1292 به تصحیح این نسخه پرداخته اما گویا تصحیح دوم تا مجلد سوم ادامه یافته زیرا قرینه ای بر تصحیح ثانوی ج 4-5 در این نسخه نیست (در پایان مجلد 1 -2 گواهی تصحیح دوم به خط فرهاد میرزا و در پایان ج 3 به خط دیگر دیده می شود). نیز چنین به نظر می رسد که فرهاد میرزا در تصحیح و مقابله این کتاب همکارانی داشته که در تصحیح کتاب با آنان مشاوره می کرده و در پایان مجلد دوم از همکاران خود این گونه یاد می کند: «مناظره و مقابله جلد ثانی وصاف شب سه شنبه پنجم رمضان المبارک من شهور سنه 1274 هجری ... به اتمام رسید و با وجود این که مهما امکن در تصحیح او سعی شده و از اهل فضل و کمال اعنی محمد قاسم خان و محمود خان ملک الشعراء و احمد خان ...تحقیق شد باز چند موضع از نظم و نثر بواسطه غلط بودن نسخه ها درست معلوم نشد ...». در پایان مجلد 1-3 گواهی تصحیح دیگری است با تاریخ 1292 و بدون امضاء به این عبارت: « در کمال خانه نواب ... معتمد الدوله ... لغت نویسی و تصحیح و مقابله جلد ...وصاف به اتمام رسید.» در کنار آخرین صفحه ج 5 (پیش از فرهنگ نامه) یادداشتی است به قلم شکسته نستعلیق زیبا و مورخ 1275 که دراثر وصالی نام نویسنده - اگر نیز بوده - خوانده ن می شود و این یادداشت درباره اهمیت و سودمندی تصحیحات و تعلیقات فرهاد میرزا است.
[دنا 57/3 ]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 271- فیروز
بی کا، بی تا؛ این نسخه در فهرست شماره ندارد از فهرست رایانه ای ذکر شد [ف: 21 - 52]
ta‘līqāt-un handasīyya = al-masā’il-ul handasīyya
سجزی، احمد بن محمد، ۳۳۰ - ۴۱۵ قمری
sejzī, ahmad ebn-e mohammad (942 - 1025)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1260/15
آغاز: بسمله. من کتاب أحمد بن محمد بن عبدالجلیل السجزی رحمة اﷲ علیه فی المسائل الهندسیة سؤال أبی سهل الکوهی جواب أحمد بن محمد بن عبدالجلیل یفرض دایرة ا ح ب و القطر آب؛ انجام: ثم ما اجتمع منهما فی نفسه و ذلک ما أردنا أن نبین تم ما نقل من کتاب احمد بن محمد بن عبدالجلیل السجزی رحمه اﷲ الموسوم بتعلیقات هندسیة.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 3045 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا:699ق؛ 16ص (71-86 )، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 586]
ta‘līqātī bar gofte-ye ab-ol-faraj dar bāb-e mavaddat-on fe-l qorbā
اراسنجی قزوینی، محمد طاهر ق، ۱۲ قمری
arāsanjī qazvīnī, mohammad tāher ( - 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/97
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ربیع الثانی 1106ق؛ 1ص (193 - همان) [مختصر ف: 181]
ta‘līq-un (aw ziyādat-un) ‘alā k.-il manāẓir
وابسته به: اصلاح کتاب المناظر لاقلیدس؛ کندی، یعقوب بن اسحاق (185-252ق)
این تعلیق در اصلاح کندی است. در آغاز نسخه پس از بسمله آمده: «قال یعقوب بن الکندی فی اصلاحه لهذا الکتاب فی شکل ... الاقدار المساویه الحرکه ...». این مطلب متعلق به شکل 60 است که درباره اقدار متساویه است. این تعلیق از یعقوب بن اسحاق کندی در غالب نسخ نیست و نام کندی به عنوان اصلاح کننده مناظر دیده نشده است. در اواخر تعلیق آمده: و« قال فی مسالک (ساکل) العلامات التی علی خط مستقیم».
[دنا 58/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 658/3-طباطبائی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 یا اواخر قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 2گ (63پ-64ر )، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 349]
ta‘līq bar qānūn
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
وابسته به: القانون فی الطب؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (۳۷۰ -۴۲۸)
[دنا 58/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3455/45
آغاز: تعلیق شیخ جلال الدین سیوطی علی قانون الشیخ ابی علی فی ذکر الابنه و کانت کثیر من اهل الجاهلیه بی کا، تا: بین 1063 تا1141ق، جلد: تیماج قرمز، 1ص (48)،
اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1340]
at-ta‘līqa
علوی عاملی، احمد بن زین العابدین، - 1054 قمری
‘alavī ‘āmelī, ahmad ebn-e zayn-ol-‘ābedīn ( - 1645)
وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ
[دنا 59/3]
آغاز: الحمد ﷲ علی آلائه ... اما بعد فان امامة سید الوری اظهر من الشمس؛ انجام: کل عقل منها یتخصص بلوازمه التی ... کل عقل قد تمت هذه التعلیقه بیمنا اقل الخلیقه احمد بن زین العابدین العلوی ... و اﷲ ولی الفضل و الافضال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج عنابی با ترنج در داخل ترنج «سلطان ابوالحسن علی بن موسی الرضا» نوشته شده، 27ص (11-37)، اندازه: 10/5×18سم [ف: 24/3 - 55]
گویا حاشیة الشفاء ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 28ص (11-38) [فیلمها ف: 2 - 146]
ta‘līqa = istidrāk-u k.-i muxtalaf-iš šī‘a
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر۱۱۶۰-۱۱۰۰،؟قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
وابسته به: مختلف الشیعة فی احکام الشریعة؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10039
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س8ش2 - 15]
ta‘līqe
قاجار، حسینعلی بن ناصرالدین شاه، ق14 قمری
qājār, hoseyn-‘alī ebn-e nāser-od-dīn šāh ( - 20c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15388/4
آغاز: عرض می شود که مراسله شریفه رسید و بر مضموتش کماهی آگاهی حاصل شد. آقای من، من تمام ... خدا گواه است که در حفظ قلوب از اختلاف است و نگاه داری مردم خاصه سلسله از شقاق؛ انجام: و در وصایای دیگر باری سایر احباب پاره چیزها نوشته ام و همه عام است و از خداوند می طلبم که ما و شما را متعظ و متذکر فرماید.
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: یک شنبه 23 ذیقعده 1293ق، جا: کرمان؛ جلد: چرم قهوه ای، 4گ (19پ - 22پ ) 22 و 30 سطر، اندازه: 14/5×21/8سم [ف: 43-65]
ta‘līqe
قطب، میرزا علینقی، ق14 قمری
qotb, mīrzā ‘alī-naqī ( - 20c)
چند نامه از او با مضامین بهائی
[دنا 59/3]
آغاز: بسمه تیمنا و تبرکا رد اﷲ قدسک حبذ اعبدی که دیده از این نقش بی ثبات پوشده قدم از حیطه حدود و هیات فراز نهاد؛ انجام: اذن اربعین خواسته بودید ان شاء اﷲ مبارک است اما بهتر که در خلوت باشید ... و السلام علیکم
نامه ایست که حاجی میرزا علی نقی قطب برای حاجی میرزا اکبر اقا فرستاده است به نظم نثر عرفان بهائی؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 15گ (33ر-47ر) [ف: 15 - 234]
آغاز: بسم اﷲ و الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی ... در فاتحه فکرت باید که اوراق عبودیت بزیور سپاس مزین و شکر بی قیاس نثار حضرت واجب؛ انجام: فرش باستان کی عرش راستان ... مینماند در جهان یکتار مو، کل شیی هالک الاوجهه والسلام علیکم و رحمة اﷲ و برکاته
نامه ای است از حاجی میرزا علی نقی برای حاجی میرزا کبیر آقا از بهائیان ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (34ر-35پ) [ف: 15 - 234]
آغاز: بسم اﷲ و الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی ...
دست خط شریف که در دوازدهم شوال المکرم مرقوم فرموده بودید در اواخر ماه رسید؛ انجام: آقا کوچک سهو کرده و از قلم انداخته دوستان را سلام باد باقی سلامتی وجود مسعود است و السلام علیکم ...
نامه ایست که حاجی میرزا علی نقی در جواب حاجی کبیر آقا نوشته است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (35پ-36ر) [ف:235 - 15 ]
آغاز: بسمه تیمنا و تبرکا نور اﷲ قلبک بلطیف سیره و احسانه ...
هر فصلی است فضلی، هر سطری رایت اصلی بوده؛ انجام: اوراد مقرره را نیز بعد از فرایض یومیه مواظب باشید. دستور العمل
شمارا در صفحه جداگانه نوشته در جوف همین نوشته است و السلام علیکم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 3گ (36ر-38ر) [ف: 15 - 235]
آغاز: بسم اﷲ المقر بالکرم و الحمد ﷲ علی النعم ... نامه نامی مختصر همچو کاغذ زر و مشک اذفر رسید ... شکی نیست که انسانیت انسان بگوهر دل است نه پیکر آب و گل؛ انجام: تفصیل آنها را جناب مستطاب حاجی کبیر آقا به جناب عالی معلوم می نماید ... مشغول بودن بان اسم مبارک بایقاع الاسم علی المسمی باشد چنانکه امام علیه السلام تصریح فرموده و السلام نامه از حاجی میرزا علی نقی به عبد القاسم آقا ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (38ر-39ر) [ف: 15 - 235]
آغاز: بسمه تیمنا و تبرکا بعداز حضرت یکتا باشیاء چیزی تا چنانچه اقرب از آن پی همت؛ انجام: و طاب فی مجلس الانس سر هم و امن فی موطن المخافة سر بهم ... جعلنا اﷲ و ایاکم من هذه الفرقة انشاء اﷲ تعالی و السلام علیکم
نامه از حاجی میرزا علی نقی به آقا محمد شفیع تبریزی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 21 صفر 1307ق؛ 4گ (39پ42پ) [ف: 15 - 236]
آغاز: بسم اﷲ ... اطال اﷲ بقاک ... نامه آن گوهر مطهر همچو مشک اذفر در آخر شهر صفر المظفر رسید مشام جان را عطر و ریحان بخشید روح روانرا روح فراوان فزود، نسیم فیض که از عمیم فضل بجنبش شعاع وجود بر بقاع شهود تابش گرفت؛ انجام: برای بیداری دوستان همین فرمایش حضرت صلوات اﷲ و سلام اﷲ علیه کافی است، جواب سایر مراتب را که نوشته بودید از رضا حفظه اﷲ جویا شوید و السلام علیکم
از حاجی میرزا علی نقی به آقا محمد شفیع نوشته شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 5گ (42پ-46ر) [ف: 15 - 236]
آغاز: اطال اﷲ تبارک و زاد محمد ک و هداک ... محکم ترین عهد عهد از لیست میان کینونت ارواح قبل از کون اشباح؛ انجام:انگاه اطاعت خواهد نمود او را اگر غالب شوید بر او بعلم با معرفت ذکر ... تا اینکه شخص را متوطن درد یا خود کند و آنگاه از پشت سر او در آید بالجمله در این باب تفصیل بسیار است که مختصر را مجال ان تفصیل نی
به یکی از هم سلکان با همان مطالب عرفانی بهائی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ (46پ-49پ ر) [ف: 15 - 237]
ta‘līqat-u amal-ul āmil افندی،
عبداﷲ بن عیسی بیگ، 1066 - 1130 ؟ قمری
afandī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘īsā beyg (1656 - 1718)
وابسته به: امل الآمل فی (تراجم) علماء جبل عامل = تذکرة المتبحرین فی (ترجمه )العلماء المتأخرین؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)تعلیقاتی است بر امل الآمل شیخ حر عاملی که در هامش این نسخه به خط افندی درج شده است. این تعلیقات با استفاده از همین نسخه به وسیله انتشارات کتابخانه آیت اﷲ مرعشی نجفی به چاپ رسیده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1970/2
خط: نستعلیق، کا: میرزا عبداﷲ افندی، تا: قرن 12؛ مصحح، رکابه دار؛ 15 سطر [عکسی ف: 5 - 390]
» تعلیقه بر اسفار ← حاشیة الاسفار
ta‘līqe bar asfār-e arba‘e
رجائی، خلیل
rajā’ī, xalīl
وابسته به: الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة = اسفار اربعه؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050) تعلیقاتی است مفصل بر سفر اول از کتاب «الاسفار الاربعة» ملاصدرا شیرازی، که مؤلف هنگام خواندن و مطالعه آن کتاب نوشته و پس از آن برای درج در مجله دانشکده ادبیات دانشگاه شیراز مرتب ساخته است. این تعلیقه با عناوین «قوله، قوله» نگاشته شده و بیشتر جنبه توضیح و تبیین گفته ملاصدرا را دارد و از این جهت دارای ارزش علمی می باشد.
[دنا 59/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6758
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخ یک رو تایپ شده و حاشیه تا صفحه 188 از چاپ سنگی کتاب اصل را دارد ؛ جلد: گالینگور نیلی، 184گ، 22 سطر، اندازه: 21×27/5سم [ف: 17 - 308]
» تعلیقه بر الهیات شرح تجرید ← حاشیة شرح التجرید الجدید
ta‘līqe bar ta‘līqe-ye hekmat-e sādeqīye
خلخالی خوجینی، محمد صالح، ق12 قمری
xalxālī xūjīnī, mohammad sāleh ( - 18c)
وابسته به: حاشیة حکمة الصادقیة؛ زنگنه، نظر علی رساله حکمة صادقیه را ملاحمزه جیلانی از تقریرات استاد خود محمد صادق ارجستانی در مسأله نفس فراهم آورد و بر آن
رساله نظر علی خان زنگنه تعلیقه نوشت و در آن تعلیقه مشکلات را باز گشود و اعتراضات چندی نیز نمود. در این رساله خلخالی به جواب زنگنه می ایستد و تعلیقه ای بر حواشی و تعلیقات و اعتراضات او در تحت «قوله» می آورد.[دنا 60/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3004/7
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوی علی محمد و آله الطاهرین؛ انجام: کذا سمعت من الاستاد و اﷲ یعلم حقایق الامور کا: ابوالقاسم بن تقی، تا: 1166ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی میشن تریاکی، 5ص (85-89)، 19 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 14/5×22سم [ف: 6 - 767]
» تعلیقه بر تقدیسات ← حاشیة التقدیسات
ta‘līqe bar r.-ye loqazīye-ye šeyx-e bahāyī
سرکانی، محمد صادق بن محمد علی ق، ۱۱ قمری
serkānī, mohammad sādeq ebn-e mohammad ‘alī ( - 17c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17090/5
آغاز: بسمله. ابهی اصل یبتنی علیه الخطاب؛ انجام: زاده اﷲ و ابانا و علمانا فعلاً و عملاً مقبولا
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوای، 14ص (188-201 )، اندازه: 16×21سم [ف: 47/1 - 218]
ta‘līqa bar šof‘e-ye š.-e lom‘e wa ta‘līqī dar en‘ezāl-e wakīl
حسینی قزوینی، محمد ابراهیم بن محمد معصوم، - ۱۱۴۹ ؟ قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad ma‘sūm ( - 1737)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
[دنا 60/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: 188/29
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد ابراهیم، تا: محرم 1114ق؛ قطع:ربعی [رشت و همدان: ف: 1396]
ta‘līqat-u bulūġ-il arab min taḥqīq-i isti‘ārāt-il ‘arab
لیثی سمرقندی، ابوالقاسم بن ابی بکر، - ۸۸۸ ؟ قمری
laysī samarqandī, ab-ol-qāsem ebn-e abī-bakr ( - 1484)
وابسته به: الاستعارة = فرائد العوائد فی معانی الاستعارة و اقسامها = الرسالة السمرقندیة = الفریدة =رسالة الاستعارة و العقود = فرائد الفوائد = بلوغ الارب = فوائد العوائد؛ لیثی سمرقندی، ابو القاسم بن ابی بکر (-888)
تعلیقه ای است بر رساله خود مؤلف در استعارات موسوم به «بلوغ الارب من تحقیق استعارات العرب» که در ایضاح المکنون از ابی القاسم سمرقندی معرفی شده است در المخطوطات اللغویة فی المتحف العراقی ص115 «بلوغ الارب فی تحقیق استعارات العربی» از عبدالملک بن جمال الدین بن صدرالدین بن عصام الدین اسفراینی معرفی شده که مختصر رساله استعارات سمرقندی است.
[دنا 60/3؛ ایضاح المکنون 194/1]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7795- 39/175
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعدفهذا تعلیق لطیف قصدتن به حل مختصری الموسوم ببلوغ الارب من تحقیق استعارات العرب ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم ای اولف والبا للمصاحبة؛ انجام: العقد الثانی من العقود الثلاثة فی تحقیق الاستعارة بالکنایة وهو هذا اتفق القوم ای ارباب هذا الفن علی انه اذا شبه فی النفس
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ در آخر نسخه بحث اصولی با عنوان «بعد نسخ الوجوب هل یبقی الجواز» به خط ربیع بن نصر اﷲ تنکابنی ؛ جلد: مقوا با عطف گالینگور قهوه ای، 30گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 2 - 960]
» تعلیقة بهبهانیة ← مفاتیح المطاعم
» تعلیقه تشریح الافلاک ← حاشیة تشریح الافلاک
ta‘līqat-ut taqrīb li-fahm-il mujawwid-il labīb
ابن جزری، محمد بن محمد، ۷۵۱ - ۸۳۳ ؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
تعلیقه ای بر رساله التقریب لفهم المجود اللبیب است که به نام ابوبکر امین الساده الاراف نگاشته شده است.
آغاز: بعد بسمله، الحمدﷲ تعلیقة مبارکه مشتملة علی سبعة فصول مختصرة مفیدة ان شاءاﷲ تعالی محتاج الیها فی التجوید ینبغی لقاری القران ...
انجام: و لم یقع فی الکتاب العزیز یاء ساکنه قبلها فتحه و بعدها نحو اخشی. با هند انتهی ذلک و اﷲ تعالی اعلم بالصواب ...
[دنا 60/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عثمان بن محمد بن محمد جزری، تا: قرن 10؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 65ص (2-66)، اندازه: 13×18سم [سنا: ف: 2 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سیاه، 13ص (130-142 )، 23 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 33/2 - 115]
» تعلیقة تهذیب الاحکام ← حاشیة تهذیب الاحکام
ta‘līqe-ye towbīxīye
از عقلاء سالف
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17012ض
بی کا، بی تا؛ جلد: چرم سرخ، 1ص (256 )، اندازه: 12×25سم[ف: 140 - 1/47 ]
ta‘līqat-u ḥāšīyat-il kaššāf
حسنی نسابه، جمال الدین احمد
hasanī-ye nassāba, jamāl-od-dīn ahmad
وابسته به: حاشیة الکشاف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816)
وی در این حاشیه قسمت اندکی از حاشیه سید شریف را مورد گفتگو و نقد قرار داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2746/2
آغاز: قوله فضلان یقع، فضلا کلمة یتوسط بین کلامین مثبتین اومنفیین یشتر کان فی امر احدهما اعلی من الاخر و یراد بثبوت ...
علی سبیل الاولیوة؛ انجام: اعترفنا و علی مواید عواید هما عکفنا و حول کعبة نصانیفهما سعینا و طفنا انتهی کلام السید الفاضل الکامل المتفنن جمال العرب قودة ائمة الادب جمال الملة و الدین احمد الحسنی النسابة روح اﷲ تعالی روحه
خط: نسخ، کا: عبد الکریم بن محمد بن مولا عبد الکریم، تا: 831ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج با ترنج و نیم ترنج، 3ص (180-182 )، 29 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9 - 110]
ta‘līqe dar bayān-e maf‘ūl-e motlaq-e kašhā
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، 1125-1197 ؟ قمری
qazvīnī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad taqī (1713 - 1783)
از عبدالنبی (گویا قزوینی قرن 12)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/102
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالنبی، تا: قرن 12؛ 1ص (195)
[مختصر ف: 182]
ta‘līqe dar feqh
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21793
آغاز: بدوام بقائه عبداﷲ بن احمد بن محمود النسفی و هو منسوب الی نسف و هو بلدة من ترکستان غفرله؛ انجام:الخصومة و القضاء بالحق من اقوی الفرایض بعد الایمان موجودی شامل کتاب طهارت تا کتاب حواله می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ واقف: خرداد 1372، کاغذ: حنایی کم آهار، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه ای، 208گ، 18 سطر، اندازه: 19×23سم [اهدائی رهبر: 3 - 151]
ta‘līqe-ye r.-ye čarxīye
خلخالی خوجینی، محمد صالح، ق12 قمری
xalxālī xūjīnī, mohammad sāleh ( - 18c)
وابسته به: چرخیه؛ زنگنه، نظر علی تاریخ تألیف: 1176ق
رساله چرخیه که در شرح چرخ محمد آقای فرانسی پاریزی (پاریسی) و به وسیله نظر علیخان زنگنه تدوین شده است. این رساله چون واجد مسائل علم طبیعی قدیم است و با توجه به آنها نظر علیخان به مشکل و تبیین چرخ پرداخت لذا ایجاب می کرد که باز مسائل فلسفی مطروح در آن مورد گفتگو واقع و روی آن تصمیم هایی گرفته شود. خلخالی در این تعلیقه نظریاتی نسبت به نظر نظر علیخان ابراز و در مسائل مردد تصمیماتی جز آنچه نظر گرفته می گیرد. (عبداﷲ انوار)
[دنا 60/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3004/6
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرین اما؛ انجام: کیفیت آن برداعی معلوم نیست متعرض جواب نشده ام، حرره العبد الاحقر ابن محمد سعید محمد
صالح الخلخالی الخوجینی و السلام علی من اتبع الهدی1176ه ق.
کا: ابوالقاسم بن محمد تقی اردبیلی، تا: 1166ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی میشن تریاکی، 3ص (83-85)، 19 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 14/5×22سم [ف: 6 - 766]
ta‘līqe-ye r.-ye ‘amalīye
نراقی، ابوالقاسم بن محمد مهدی، - 1265 قمری
(1849 -) narāqī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad mahdī
تعلیقات مختصری است بر رساله عملیه ملااحمد بن محمد مهدی نراقی که به درخواست جمعی از مخادیم و احباب نگاشته است.
[دنا 60/3]
کاشان ؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: 114
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... چنین گوید بنده احقر ... که بعد از رحلت سرکار بندگان علیین مکان خلد آشیان مرحوم مغفور خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد ابراهیم کوزکنانی، تا: 13 شعبان 1252ق؛ مصحح؛ تملکی به سال 1280 با مهر «یا محمد» (بیضی)، با تاریخ تولد محمد اسماعیل به نظم و به سال 1215 و تاریخ منظوم محمد مهدی به سال 1221 و وفات وی به سال 1296 و تاریخ تولد کاتب ظاهراً به نام محمد به سال 1229 و چندین معما، و روایتی به نقل از سید هاشم واعظ و دوازده امام و دعای صنمی قریش و دعای احتجاب و اشعاری از فتحعلی شاه و چهل حدیث نبوی؛ فاقد جلد، 26گ، 15سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 99]
at-ta‘līqat-us sajjādīya = š.-u k.-i man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
تفرشی، مراد بن علی، ۹۶۵ - ۱۰۵۱ قمری
tafrešī, morād ebn-e ‘alī (1558 - 1642)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381)
تاریخ تألیف: 17 ربیع الاول 1044ق
کتاب، شرح و حاشیه است بر کتاب «من لایحضره الفقیه» در دو جلد و مذیل داشته آن را به شرح احوال روات و اسانید احادیث مشیخه مؤلف آن کتاب و در این باب غالباً نقل از تلخیص الأقوال میرزا محمد استرابادی و نقدالرجال میر مصطفی تفریشی نموده است. مؤلف کتاب را به نام نامی حضرت مولانا سید الساجدین (علیه السلام) معنون و مشرف داشته است. مقصود مؤلف در این کتاب شرح احادیث منقول در من لایحضره الفقیه نبوده بلکه مقصود او تنقیح و تهذیب و بیش از هر چیز مرتب و الفبایی ساختن مشیخه و روایان احادیث کتاب فقیه بوده است. تفریشی (به نوشته حاجی نوری) نخستین کسی است که به کار ترتیب دادن مشیخه فقیه پرداخت. نخست مشیخه را شرح کرده و یکایک رجال اسناد را مورد بررسی قرار داده و ضعیف و موثق امامی و غیر امامی را جدا ساخت و برای هر یک از طرق رقمی خاص از یک به بالا گذارده که و سپس در فهرست الفبائی، با تکرار این رقم، کار مراجعه به رجال کتاب فقیه را آسان کرده است. او می گوید «من به میر مصطفی (که ظاهرا شاگرد ملا مراد بوده) توصیه کردم در تألیف کتاب نقد الرجال عبارات علماء سلف را عینا و بدون تغییر نقل کند و او نیز تا آنجا که توانسته چنین کرده است».آغاز: بسمله الحمدﷲ رب الارباب و مسبب الاسباب و مفتح الابواب و مسهل الصفات الذی خلق فسوی ... أما بعد فهذه تعلیقات علی کتاب من لایحضره الفقیه ...
[الذریعة 223/4-224 و 224/3؛ مصفی المقال ص 454 و 460؛ دنا 60/3 (67 نسخه)]
جلد دوم؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، الجزء الثالث من الحاشیه الموسومه بالتعلیقه السجادیه التی علقها؛ انجام: قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبع و روی عن الباقر و الصادق علیهما السلام از باب قضاء شروع تا آخر «وصیت» ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1044ق؛ آخر کتاب حدود چهار پنج صفحه یکی درباره یافتن مشیخه من لا یحضره الفقیه و دیگر خطبه نحله آمده است ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد با ترنج و نیم ترنج، 152گ، 23 سطر (7/5×16/5 )، اندازه: 12/5×25سم [ف: 7 - 341]
خط: نستعلیق، کا: جعفر رازی، تا: 1050ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ:ترمه، جلد: میشن سرخ، 161گ، 24 سطر، اندازه: 13/5×25/6سم [ف: 1 - 107]
آغاز: من النازل فیکون حدوث معظمه فی السماء تا آخر جزء ثانی و آغاز ابواب القضایا و
الاحکام است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 1059ق؛ افتادگی: آغاز؛ 297گ، 19 سطر، اندازه: 14×25سم [ف مخ: - 22]
آغاز: بسمله، هذه هی الحاشیه المسماه بالتعلیقه السجادیه التی علقها احقر العباد مراد التفرشی علی کتاب من لایحضره الفقیه تصنیف الشیخ الاعظم و المقتدی المعظم ... ابواب القضایا والاحکام باب من یجوز التحاکم الیه و من لایجوز قوله علیه السلامالی رجل منکم الی من الشیعه تعلم شیا من قضائنا ای حکمنا و فی بعض النسخ من قضایانا؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و الصادق علیها السلام قد تمت بعون اﷲ. و احسن فی اعلی عسین اکرامه. در عصر یوم الاثنین سنه شما و ستین بعد الف.. به دست فقیر حقیر نحیف مذنب عاصی ابن حسن محمد مهدی الحسنی التفرشی ... و لجمیع المومنین و المؤمنات برحمتک یا ارحم الراحمین.
جزء سوم «باب القضایا» تا آخر؛ خط: نسخ تحریری، کا: ابن حسن محمد مهدی حسینی تفرشی، تا: 1068ق، به فرموده حاج مولانا محمد تبریزی؛ در پایان فهرستی از اسماء الرجال در چهارده صفحه نوشته شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی چیتی عطف تیماج قرمز، 572ص، 17 سطر، اندازه: 12×19/5سم[ف: 793 - 10]
خط: نستعلیق، کا: حسین تفریشی، تا: 25 ذیقعده 1075ق؛ مصحح؛ تملک: محمد مکی بن محمد بن شمس الدین بن حسن بن زین الدین نوه شهید اول به تاریخ 1156 و مهر «محمد بن مکی العاملی من ولد الشریف ابی عبد اﷲ الشهید العاملی» (مربع)، محمد علی بن کاظم و مهر «الواثق باﷲ الغنی عبده محمد علی» (مربع)، عبد الرزاق بن حاجی جعفر بن علی رضا بن علی اسعد بن علی رضا گیلانی به تاریخ 1222، محمد مکی؛ جلد: تیماج قرمز، 304گ، 19 سطر، اندازه: 13×19/5سم [ف: 12 - 287]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله علیه السلام اقرأ وارق امر من رقی یرقی کرضی یرضی ... وهذه هی التعلیقة السجادیة المعلقة علی الفقیه وقد خرجت من السواد الی البیاض بتوفیق اﷲ سبحانه وتعالی خط: نستعلیق، کا: محمد زمان فادجردی قمی، تا: 9 محرم 1076ق؛ دارای یادداشت های متفرقه که حسین بن عبدالباقی الامامی به تاریخ 1305ق و حسینی نوشته اند؛ وقف نامه ای به تاریخ 1230 ؛ مهر: «افقر المفتاقین الی اﷲ الغنی محمد باقر بن علی رضا الحسین» (بیضی)، «محمد صادق بن علی رضا الحسینی الموسوی» ؛ جلد: تیماج زرد، 311گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 959]
خط: نستعلیق، کا: عبدعلی بن ناصر کاظمی، تا: رمضان 1077ق، جا: مشهد رضوی ؛ محشی؛ در پایان مشیخه من لایحضر به ترتیب حروف الفبا و چندین فائده از فوائد کتاب وسائل الشیعه به خط کاتب در 23 رمضان 1077 و اجازه شیخ حر عاملی به کاتب در 6 شوال 1097؛ تملک: درویش علی بن حسین بغدادی، میرزا حسن محمودی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 159گ، 29سطر، اندازه:20/5×29/5سم [ف: 1 - 171]
یزد؛ محمود آبادی، میرزا حسن؛ شماره نسخه: 6
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 451]
خط:نستعلیق،کا:محمدرضا قمی، تا: 1082ق [اوراق عتیق: 1 - 243]
آغاز: برابر؛ انجام: من قضا یا امیرالمومنین (علیه السلام) ما فیه من وصیة امیرالمومنین (علیه السلام) لابنه محمد الحنفیة علیه الصلاة و السلام و الحمدﷲ رب العالمین
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد صادق بن محمد علی کتعلی هزار جریبی، تا: 6 محرم 1088ق؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377؛ جلد: تیماج قهوه ای، 150گ، 23 سطر، اندازه: 12/3×24/5سم [ف: 26 - 162]
آغاز: برابر؛ انجام: ان السهم یصیب المراة ای الحیوان الذی یرمی ثم یخرجه من الجانب
جلد 1 ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: بین سال های 1060تا1090ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با روکش گالینگور قهوه ای، 182گ،23سطر، اندازه: 13/5×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1-201]
آغاز: برابر؛ انجام: أو من ظهر القلب رزقنا اﷲ عزوجل و جمیع شیعة علی أمیرالمؤمنین علیه السلام بحق علی علیه السلام و صلی علی محمد و آله المعصومین فهذه هی التعلیقة السجادیة المعلقة علی الفقیه.
جلد اول و دوم که از باب المیاه تا پایان باب الفروض علی الجوارح را شامل است؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد ربیع فرزند برخوردار، اصفهانی، تا: چهارشنبه 20 ربیع الاول 1092ق؛ مصحح، محشی با رموز «منه »، «12 »، «صراح» و غیره؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 278گ، 17 سطر (7×13 )، اندازه: 13×19سم [ف: 30 - 463]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله ...
فهذا هو الجزء الثانی من حاشیة العالم ... مولانا مراد التفرشی ... علی الجزء الثانی من کتاب من لایحضره الفقیه تصنیف ... ابی جعفر محمد بن ... بابویه القمی ... باب علة وجوب الزکوة؛ انجام: و جمیع شیعة علی امیرالمؤمنین ... المعصومین. و هذه هی التعلیقة السجادیة المعلقة علی الفقیه و قد خرجت من السواد الی البیاض بتوفیق اﷲ سبحانه و تعالی الی هنا فی اللیلة الثالثة و العشرین من شهر رمضان المبارک و ارجوا من اﷲ عزوجل ان یوفقنی لاخراج باقیها الی البیاض المنقول عن خط المحشی رفع اﷲ تعالی درجاته و نجزت کتابته علی یدی اقل الخلق ابن المحشی رحمه اﷲ ظهیرالدین علی یوم الثلثا الثامن و العشرین من شعبان من شهور سنه ثلث و تسعین بعد الف.
از زکوة است باب 86 تا باب 358 (الفروض علی الجوارح) و جزو دوم ؛ خط: نسخ، کا: ظهیرالدین علی بن ملا مراد تفرشی، تا:
سه شنبه 28 شعبان 1093ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 117گ، 23 سطر (8×18 )، اندازه: 12×25سم [ف: 12 - 2952]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فهذا هو الجزء الرابع من التعلیقة السجادیة ... ذکر جمل من مناهی النبی صلی اﷲ علیه وآله؛ انجام:وقال النجاشی انه یعرف وینکر روی عن الاصبغ وروی عن الباقر والصادق علیهما السلام.
شرح مشیخة ؛ خط: نسخ، کا: ظهیرالدین علی بن ملا مراد تفرشی فرزند مؤلف، تا: 26 ذیحجه 1093ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ مصحح، در آخر فهرست اسامی مشیخه به ترتیب حروف الفبا آمده ؛ مهر: کتابخانه مجد الدین (مستطیل) ؛ جلد: تیماج تریاکی، 128گ،23سطر،اندازه:12/5×23/5سم [محدث ارموی مخ: 1-396]
آغاز: قوله علیه السلام فلم یخلصه ای فلم یخلص رداءه من اردیة القوم و لم یمیز بینها فظهر انه سکران؛ انجام:و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و الصادق علیهما السلام
از باب 500 (دیه جوارح انسان) تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: ظهیرالدین علی بن ملا مراد تفرشی، تا: 1093ق؛ افتادگی: آغاز؛ از سوی محمد امین بن محمد علی استرآبادی مقابله شده با این عبارات: «قد قابلت هذه النسخة الشریفة بنسخة الاصل التی بخط مؤلفها افاض اﷲ علیتربته المراحم الربانیة بامر استادی و من الیه فی طرف من العلوم استنادی ابن المؤلف ادام اﷲ عزه و اقباله و کثر فی العلماء النحاریر امثاله حرره الع ابن محمد علی محمد امین الاسترآبادی فی اوائل شعبان المعظم سنة 1096»، محشی با نشان «منه، ظ ه ، ر ف ی سلمه اﷲ تعالی» و غیر آن، مصحح ؛ کاغذ: فرنگی،126گ(1-126)،14سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 34 - 816]
آغاز: هذه هی الحاشیة المسماة بالتعلیقة السجادیة ... ابواب القضایا و الاحکام، باب 309، من یجوز التحاکم الیه و من لایجوز، قوله علیه السلام الی رجل منکم ای من الشیعة؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و الصادق علیهما السلام
جلد دوم، از ابواب القضایا و الاحکام تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی حسینی، تا: محرم 1096ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ واقف: یوسف آقا، کاغذ: شرقی، 194گ (1-194 )، 18سطر، اندازه: 7/5×15سم [ف: 34 - 822]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذا هو الجزء الثانی من ... باب علة وجوب الزکوة؛ انجام: و انه یقرء ما کان فی الدنیا اما مطلقاً او من ظهر القلب، رزقنا اﷲ عزوجل و جمیع شیعه علی امیرالمومنین (علیه السلام) بحق علی (علیه السلام) و صلی اﷲ علی محمد و آله معصومین.
جلد 2 ؛ خط: نستعلیق، کا: ظهیرالدین علی بن ملا مراد تفرشی، تا: 1096ق؛ آن را از روی نسخه اصل که به خط پدرش (مؤلف) بوده نوشته؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: ظهیرالدین علی بر طلاب مشهد؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 147گ، 14 سطر (8×14 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 348]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمود یوسف بن حسین علی تبریزی، تا: دوشنبه 6 شوال 1097ق؛ تملک: سید حسن شبر؛ جلد: قرمز، 247گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 12 - 256]
خط: نسخ، کا: حسین بن حافظ علی کمال الدین ( جزء اول) تا: 1098، قنبر علی بن شمس الدین علی طبسی (جزء دوم)، تا 25 ربیع الاول 1098ق؛ جلد: تیماج قرمز، 118گ (196پ-313)، اندازه: 13×25سم [ف: 23 - 61]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... باب 86 علة وجوب الزکوة ؛. انجام: رزقنا اﷲ عزوجل و جمیع شیعة علی امیرالمؤمنین (علیه السلام) ... برحمتک یا ارحم الراحمین.
جلد2، از زکات تا پایان حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1 رجب 1099ق؛ واقف: سیدکاظم عصار، دی 1354 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه، 148گ، 15 سطر، اندازه:12/3×19سم [ف: 14 - 153]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 14×24/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 130]
جلد یکم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (باب 308 ناتمام مانده است) ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 484ص،
17 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10 - 1763]
از باب میاه تا معرفت موضع قبر علی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه قدس سره»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای،140گ،25سطر(14×21/5)،اندازه:20/5×30سم[ف: 488]
آغاز: بالصدوق رضی اﷲ عنه و اوضاه و هو کتاب کامل فی مضاه لم یعمل مثله فی مغزاه علقها علیه فی اثناء المذاکرة؛ انجام: فلاینا فی تفضیل الیومیة علیها علی ما یستفاد من ظاهر بعض الاحادیث از ابتدای طهارت تا اوائل «باب فضائل الحج» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (برگ اول) و انجام ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج و سرترنج، 161گ، 18 و 20 سطر، اندازه: 18×23/5سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 202]
تا «باب ثواب زیارة النبی» می باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 169گ، مختلف السطر، اندازه: 17×24سم [ف: 26 - 197]
آغاز: الاستقاء بظرف یسع الکر او علی وجه لا یصل الماء الی الشعر؛ انجام:و ارجو من اﷲ عزوجل ان یوفقنی لا خراج ما فیها الی البیاض.
ج1-2، از طهارت تا پایان حج را داراست ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (5 ورق)؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 263گ، مختلف السطر، اندازه: 11/2×18سم [ف: 14 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: وهذه هی التعلیقة السجادیة المعلقه علی الفقیه قد وصلت من الاول الی الاخر الجزء الثانی من الکتاب ویتلوه ابواب القضایا والاحکام والحمدﷲ رب العالمین جلد اول ودوم تا اول قضایا واحکام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 269گ، 17 و18 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 460]
آغاز: الغسل و فی ق الدهن بالضم قدر ما یبل وجه الارض من المطر الجمع دهان؛ انجام: و الواجم الذی اشتدحزنه حتی امسک عن الکلام و فیه التبذل ترک التصاون قوله علیه السلام ...
کتاب الطهارة تااواخر باب النوادر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 266گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر الجزء الثانی من الکتاب و یتلوه ابواب القضاء و الاحکام و الحمدﷲ رب العالمین جلد 2-1؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 260گ،17سطر،اندازه:14/5×19/5سم[اهدائی رهبر:2 اخبار1- 201]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم هذه هی الحاشیه السماه باالتعلیقه السجادیه؛ انجام: انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ عن الباقر و الصادق علیهما السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری؛ جلد: تیماج، 233گ، 15 سطر [رایانه]
آغاز: بسمله، باب المعایش و المکاسب و الفوائد و الصناعات؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و عن الصادق علیهما السلام ... من لیلة الاثنین السابع عشر من شهر ربیع الاول ... مراد بن علیخان ... و تجاوز عن سیئاتهما ... سلمة بن الخطاب سلیمان بن جعفر الجعفری سلیمان بن حفص سلمان بن خالد
از «باب المعایش و المکاسب» تا پایان کتاب و از فهرست رجال یک برگ ساقط می باشد؛ خط: نسخ، کا: محمد رفیع موسویشاندیزی، تا: رجب 1102ق، مصحح، مقابله شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، 99گ، 26 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 202]
آغاز: برابر
از آغاز تا پایان جزء دوم و ابتدای ابواب قضایا و احکام ؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد طالب بن عبداﷲ بن شیخ علی جیلی لاهجی، تا: چهارشنبه سلخ جمادی الاول 1102ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ تملک: «سید ابی القاسم الموسوی»، «سید حسن موسوی» و تملکی با مهر «عبده احمد بن حسن الموسوی» (بیضی)؛ وقف نامه کتاب به سال 1295 با مهر «عبده محمد جعفر بن محمد باقر الموسوی» (بیضی)؛ مهر: کاتب با عبارت «طالب العلوم» ؛ جلد: تیماج مشکی، 156گ، 25 سطر، اندازه: 13×24سم [محدث ارموی مخ: 1 - 396]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه جمادی الثانی1104ق؛ افتادگی: انجام ؛ محشی با نشانه «منه»، مجدول، با دو سرلوح زرین؛ تملک: جواد بن مرحوم سید عیسی در شوال 1206، محمد هاشم بن الحاج مهدی العطار ؛ کاغذ: سپاهانی، 24 سطر (9/5×18/5)[ف: 215 - 16]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد سالم بن زکی جزایری، تا: 13 محرم 1104ق؛ از روی نسخه ظهیرالدین علی پسر محشی مورخ روز سه شنبه 28 شعبان 1093؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 239گ، 18 سطر، اندازه: 12/2×19سم [ف:1-107]
من کتاب الحج الی الدیات؛ کا: ابراهیم، تا: 14 ذیحجه 1107ق؛ افتادگی: آغاز [دلیل المخطوطات: 1 - 98]
آغاز: برابر؛ انجام: وسعد الخفاف وسعد بن طریف واحد و کان ناووسیا وقف علی ابی عبداﷲ (علیه السلام) و قال النجاشی انه یعرف روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و الرضا (علیه السلام) قد تمت بعون اﷲ تبارک و تعالی و تقدس و تعظم التعلیقة السجادیة المعلقه علی کتاب من لایحضره الفقیه
خط: نستعلیق، کا: جلال الدین محمد بن عماد الدین محمود لاهیجی، تا: 15 رمضان 1109ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ محشی از مؤلف با امضای «منه رحمه اﷲ »، مصحح، در پایان اسانید من لایحضره با تعداد روایاتشان آمده؛ تملک با مهر «محمدحسین الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 187گ، 25 سطر، اندازه:
18×24سم [ف مخ: 1 - 430]
بی کا، تا: 1109ق، خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
آغاز: احقر العباد مراد التفرشی عفی اﷲ عزوجل عنه وعن والدیه للنبی والوصی کاشفة عن خفیاته موضحة شیئاً من خباته حالت ان اشرفها باسم رابع الائمة المعصومین؛ انجام: و ظاهره انه یرقی بعدد ما یقرأ من الایات و انه یقرأ ماکان فی الدنیا اما مطلقا او من ظهر القلب رزقنا اﷲ عزوجل و جمیع شیعة علی امیر المؤمنین بحق علی (علیه السلام)
طهارت تا آخر حج و مزار؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد حسن خاتون آبادی، تا: رمضان 1110ق، جا: اصفهان، مدرسه جده؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 291گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ ف مخ: 1 - 131]
آغاز: و الکسر قوله علیه السلام فرجعت الی الحق لعله أراد بالحق البیت الذی تستحقه المرأة ان تدخل فیه؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ عن الباقر و الصادق علیهما السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن محمد اشرف اصفهانی، تا: 23 ذیحجه 1111ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی، 340گ، مختلف السطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 85]
آغاز: هذه هی الحاشیة المسماة ... باب من یجوز التحاکم الیه و من لایجوز ... الی رجل منکم أی من الشیعة یعلم شیئاً؛ انجام:و قال النجاشی انه یعرف وینکر روی عن الاصبغ عن الباقر و الصادق علیهما السلام.
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر شریف نجفی، تا: پنج شنبه 16 صفر 1119ق؛ تملک با مهر «الواثق باﷲ الغنی عبده غلامعلی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 269گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 395]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذه هی التعلیقة السجادیة المعلقة علی الفقیه و قد خرجت من السواد الی البیاض بتوفیق اﷲ سبحانه وتعالی الی هنا فی اللیلة الثالثة العشرین من شهر رمضان المبارک
از اول تا باب الفروض علی الجوارح ؛ خط: نستعلیق، کا: حسن علی بن ملا محمد حسین ملقب به طاهر مازندرانی، تا: آخر ذیقعده 1121ق، جا: اصفهان، مسجد نواب تقربخان حکیم داود؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 959]
خط: نستعلیق، کا: رکن الدین محمد حسینی، تا: یک شنبه 26 محرم 1121ق (پایان جزء اول)؛ مصحح، محشی؛ تملک ابا: « محسن» به سال 1198 آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 176گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 396]
آغاز: اللهم فاجعلنا من الحامدین لک ... فهذه تعلیقات علی کتابمن لا یحضره الفقیه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 9 رجب 1123ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج نرم تریاکی، 186گ (37-222 )، اندازه: 13×17سم [ف: 3 - 889]
کا: غیاث الدین محمد بن محمد جعفر تبریزی، تا: 1123ق[نشریه: 713 - 7]
آغاز: بل المراد بالاقسام هنا اعم من ان یکون اقساما و اجزاء حقیقة؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر و روی عن الباقر و عن الصادق علیهما السلم ... ما فیه من وصیة امیرالمؤمنین علیه السلام لابنه محمد بن الحنفیه علیه السلام.جلد1-4 ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن رفیع الدین (جلد 2) و ولی محمد بن علیرضا خبوشانی (سایر جلدها)، تا: 1130ق؛ افتادگی: آغاز (8 ورق)؛ محشی با رموز «ر ف ی، ابن المحشی، منه ره و ...»؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، 1405ق ؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: تیماج قهوه ای، 285گ، مختلف السطر، اندازه: 11/5×18/8سم [ف: 14 - 151]
از باب 484 تا آخر کتاب. همراه با شرح مشیخه و ترتیب آن؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی بن ابوالفتوح، تا: چهارشنبه 25 جمادی الثانی 1133ق ؛ اندازه: 14×20سم [نسخه پژوهی: 2 - 130]
آغاز: برابر؛ انجام: من العلم القطعی دون الظن و الاجتهاد و فی ص الحرف مثل عس وعسراتجر فیه السیول.
جلد اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1136ق؛ مصحح؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «المذنب محمد محسن» (بیضی)، «الملک ﷲ داخل کتابخانه خصوصی داعی شد» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد حسن» (مربع) ؛ فاقد جلد، 152گ، 22 سطر، اندازه: 14×21/3سم [محدث ارموی مخ: 1 - 396]
آغاز: برابر؛ انجام: انمحی رسم خطه فی نسخة الاصل خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1145؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: نادرشاه، 1145 ؛ کاغذ: آهار مهره نباتی، جلد: تیماج عنابی، 275گ، 23سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 5 - 85]
آغاز: برابر؛ انجام: غیر وقت الفضیله
تا آخر باب صلوة؛ خط: نستعلیق، کا: فرزند مؤلف، بی تا؛ کاتب نسخه فرزند مؤلف است و پس از فوت مؤلف نوشته؛ واقف: شیخ محمد باقر، سال 1176؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی .،
197گ، 14سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 5 - 86]
آغاز: و لما فرغنا بتوفیق اﷲ ... عما یتعلق بمتن الکتاب؛ انجام: والصادق علیهما السلام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 23گ (98پ-120پ )، 25 سطر (7/5×13 )، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 171]
آغاز: برابر؛ انجام: ما فیه من وصیة امیرالمؤمنین (علیه السلام) لابنه محمد بن الحنفیه (علیه السلام) و الحمدﷲ رب العالمین.انجام ج1: قوله علیه السلم لیسا منا ای یخرجا منا و لا یرجعان الینا و الحمدﷲ رب العالمین و هذا اخر ما علق من التعلیقه السجادیه علی الجزء الثالث من کتاب من لایحضره الفقیه تصنیف ثقة الاسلام. و هو الموفق و المعین و الحمدﷲ رب العالمین.
شامل سه جزء (اول و دوم و سوم )؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 578ص، 22 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 791]
آغاز: برابر؛ انجام: (باب النوادر و هو آخر ابواب الکتاب - پس از میراث) قوله فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهیرا. هذا یدل علی عصمتهم ع ... و هم ع مطهرون عنه صلوات اﷲ و سلامه علیهم اجمعین الطیبین الطاهرین و الحمدﷲ رب العالمین. تمت بالخیر.
خط: نستعلیق ریز و خوش، بی کا، بی تا؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی موسوی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 205گ، 27 سطر (11×18 )، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 1224]
نسخه اصل: نسخه آقای حاجی میرزا حسن محمودآبادی یزدی مدرس ؛ بی کا، بی تا؛ 106گ [فیلمها ف: 1 - 301]
آغاز: برابر؛ انجام: فان من قد یجیء للتعلیل او بعض.
کا: محمد بن حسن قهپائی، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ قهوه ای عطف تیماج عنابی، 27گ (86-112 )، اندازه: 11/5×17سم [ف: 4 - 1449]
آغاز: ای الی یده الیمنی، قوله و هنانی من باب التفعیل یاء المتکلم مفعوله الاول و طعامی مفعوله الثانی؛ انجام: و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ و روی عن الباقر و الصادق علیهما السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف، با نشانی بلاغ نوشته شده در اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 234گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 1 - 221]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ پس از کتاب فهرستی است به ترتیب حروف جهت راویان حدیث در اسانید صدوق و ظاهراً اینفهرست را خود تفریشی تنظیم کرده؛ جلد: تیماج قرمز، 468گ، 18 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 4 - 378]
آغاز: الجزء الثالث من الحاشیه الموسومه؛ انجام: باب جوارح الانسان و مفاصله و دیة النطفه و العلقة و المضغه.
جلد سوم از ابواب قضا تا باب نوادر حدود؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 17 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 187]
آغاز: من خبیانه حاولت ان اشرفها باسم الرابع الائمة المعصومین و ثانیهم ولادة عن امیرالمؤمنین علیه السلام و اول التسعة من ولد ثالثهم صلوات اﷲ وسلامه علیهم اجمعین؛ انجام: و قال الکشی عن حمدویه ان سعد الاسکاف و سعد الخفاف و سعد ابن طریف واحد و کان ناووسیاً وقف علی ابی عبداﷲ علیه السلام و قال النجاشی انه یعرف و ینکر روی عن الاصبغ وروی عن الباقر و الصادق علیهما السلام قدتمت
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «اﷲ محمد علی عبده المتوکل هاشم» (مربع) ؛ جلد: تیماج زرشکی با ترنج و سر، 299گ، مختلف السطر، اندازه: 20×29سم [ف مخ: 1 - 460]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 361]
آغاز: برابر؛ انجام: ما فیه من خبر بلال و ثاب المؤذنین ما فیه مما کتبه الرضا ... سنان فیه متفرقا من قضایا أمیرالمؤمنین علیه السلام ما فیه من وصیة أمیرالمؤمنین علیه السلام لابنه محمد بن الحنفیة و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 301گ، 21سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 41]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه یقرء ما کان فی الدنیا أما مطلقاً أو من ظهر القلب رزقنا اﷲ تعالی و جمیع شیعة علی امیرالمؤمنین و صلی اﷲ علی محمد و آله المعصومین ...
تا کتاب القضایا و الاحکام؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: أسداﷲ بن اسماعیل، محمد باقر بن اسلام، مرتضی المحسنی ؛ جلد: چرم زرد، 236گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [مؤید:1-149]
آغاز: برابر؛ انجام: و ایدکم بروحه لعل المراد جبرئیل علیه السلام ... و لایرون الشخص کماورد فی بعض الاخبار و الاخر ان ذلک اخبار عما بلغه
خط: نسخ، بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 129گ، 21 سطر،
اندازه: 18×24/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 764]
بی کا، بی تا [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 211]
تا پایان جزو دوم ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی اصل؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 592]
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 532]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 211]
» تعلیقة شرایع الاسلام ← دلائل الاحکام
ta‘līqat-u šarāyi‘-il islām = ḥāšīyat-u šarāyi‘-il islām
رضوی، محمد بن محمد حسن، ق13 قمری
razavī, mohammad ebn-e mohammad hasan ( - 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تاریخ تألیف: 1291ق؛ محل تألیف: نجف اشرف کتاب، شرح و تعلیقی است ناتمام بر مباحثی از «شرائع» محقق حلی. موجودی از آن شرح بر کتاب های اجاره و وقوف و صدقات و صلوة است و آن را نیز ناقص گذاشته است.
[دنا 62/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 7259
آغاز: کتاب الاجاره و التکلم فیها تارة من حیث لفظها و مرة من حیث معناها؛ انجام: الوضوء بقصد الواجب.
مباحث: 1. بخشی از کتاب اجاره، 2. بخشی از کتاب وقوف و صدقات، 3. بخشی از کتاب صلاة ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 112گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم[ف: 20 - 151] و [ف: 421 - 5 ]
ta‘līqe-ye š.-e ‘azodī bar moxtasar-ol osūl
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
وابسته به: مختصر المنتهی = مختصر الاصول = مختصر ابن حاجب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646)
شرح مختصر الاصول = شرح مختصر المنتهی؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756) در مبحث دلالات لفظیه و عقلیه.
چاپ: به اهتمام عبداﷲ نورانی در منطق و مباحث الفاظ (تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران: 1353)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2144/16/5
آغاز: فی الشرح العضدی لمختصر الاصول فی مبحث الدلالات.
«الدلالة الوضعیة منها لفظیة، بأن ینتقل الذهن من اللفظ الی المعنی إبتدا ...» انتهت عبارته. اقول: لاامتناع فی أن یکون شیء واحد باحد الاعتبارین علة لنفسه بالاعتبار الآخر؛ انجام: فلافائدة لاتحاد الدلالتین ذاتاً، و اختلافهما اعتباراً، إذ مع ذلک لم یلزم اندراج دلالة التضمن فی اللفظیة. فتأمل.
کاتب = مؤلف، تا: شوال 992ق؛ آن را برای تاج حسین (احتمالاً همان تاج الدین حسین صاعد بن شمس الدین طوسی صاحب کتاب) نوشته است، پس از این رساله شعرهایی از خودش به خط خود نگاشته است: چند بیتی که در ستایش از خودش سروده به پیروی از نظامی، قصیده ای از او، مناجات او از مشرق الانوار او که در آن از مخزن الاسرار نظامی پیروی کرده است (ص221-228) ؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری عطف میشن، 1ص (221) [ف: 9 - 808]
ta‘līqat-u š.-i lisān-il mīzān
حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر، ۱۰۸۰؟ - ۱۱۴۰ ؟قمری
hoseynī nā‘īnī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1670 - 1728)
وابسته به: شرح لسان المیزان لوزن افکار الاذهان؛ حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر (1080-1140)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 14721 خط: نسخ، بی کا، تا: حدود1140ق [مختصر ف: 182]
» تعلیقة طرائف الحکمة ← شرح طرائف الحکمة
ta‘līqat-un ‘alā iršād-il aḏhān
قطیفی بحرانی، ابراهیم بن سلیمان، - ۹۵۰ ؟ قمری
qatīfī-ye bahrānī, ebrāhīm ebn-e soleymān ( - 1544)
وابسته به: ارشاد الاذهان الی احکام الایمان؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
قطعه ای است از حاشیه بر «ارشاد» علامه حلی و هم اجازه ای
است از شیخ ابراهیم قطیفی به شیخ سراج الدین علی بن شهاب الدین احمد بن محمد بن هلال الحوشانی یا «البوشانی» تاریخ آن 17 جمادی الثانی 935 است. از این برمی آید که این قطعه از حاشیه بر «ارشاد »، تألیف شیخ مجیز است. شیخ ابراهیم قطیفی را بر «ارشاد »، دو تعلیق است: اول شرحی است به «قوله، اقول» موسوم به «الهادی الی الرشاد فی بیان مجملات الارشاد». دوم حاشیه است بر آن کتاب که در روضات الجنات، ص 8، به عنوان «تعلیقه» ضبط شده که ظاهراً این نسخه است. اسلوب این نیز به طور «قوله، اقول» است. نسخه، دیباچه محشی را ندارد. موجودی از دیباچه، تا اواسط مبحث «حیض» شرح این جمله: و« لو ذکرت العدد خاصة عملت فی کل وقت» است.
[دنا 63/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6518/1
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی و شکری آهار مهره فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه عطف تیماج عنابی، 17ص، 21 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 421]
ta‘līqat-un ‘ala-l arba‘īn li-š-šayx-il bahā’ī
مظفر علی
mozaffar ‘alī
وابسته به: الاربعون حدیثاً = اربعین شیخ بهائی = شرح الاربعین؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
[دنا 63/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1648
آغاز: هو بسمله. قال ایده اﷲ تعالی الظاهر ان علی؛ انجام: و هنا واضح بحمد اﷲ تعالی و تقدس ذکره
خط: نسخ، بی کا، بیتا [الفبائی: - 131]
ta‘līqat-un ‘ala-l alfīya
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
وابسته به: الالفیة فی فقه الصلاة الیومیة = الفیه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)
مختصری است در شرح مقصود از این عبارت: «الرابع مسح مقدم شعر الرأس حقیقتاً او حکماً».
[دنا 59/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 2758
آغاز: الحمد لمن مسح جباه الحقائق بایدی رحمة السابقة السایغة؛ انجام: فلیتمسک به المتمسکون و اﷲ یحق الحق بکلماته و لو کره المشرکون.
خط: نسخ، کا: علی بن احمد نباطی، تا: قرن 11؛ واقف: شیخ محمد باقر، 1176ق ؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 4گ، اندازه: 13×18سم [ف: 20 - 130] و [ف: 5 - 421]
ta‘līqat-un ‘alā baḥṯ-i awqāt-iṣ ṣalāt min š.-il lum‘a
ساروی، محمد علی بن محمد رضا، - ۱۱۹۳ قمری
sāravī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā ( - 1779)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
توضیحی است بر بحث اوقات الصلاة شهیدثانی در شرح لمعه که آورده: «و اول الوقت أفضل من غیره الافی مواضع الی خمسة و عشرین» و فقط به ذکر سه مورد اشاره نموده، مؤلف در این مختصر به تفصیل تمام موارد را متذکر شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 3613/10
آغاز: الحمدﷲ الذی یحب من الخیر مایعجل و من العباده ما یؤتی علی الوجه الاکمل؛ انجام: و هذا الخبر مطلق فی جمیع الصلوات فرضها و نقلها هذا آخرما اردنا ذکره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ مصحح؛ 13گ (99پ-111پ)، اندازه: 10/5×16سم [محدث ارموی مخ: 1 - 397]
ta‘līqat-un ‘alā buġyat-iṭ ṭālib
کاظمی، اسدالله بن اسماعیل، ۱۱۸۶ - ۱۲۳۷ ؟ قمری
kāzemī, asad-ol-lāh ebn-e esmā‘īl (1773 - 1822)
وابسته به: بغیة الطالب فی معرفة المفروض و الواجب؛ کاشف الغطاء، جعفر بن خضر (1154-1228) تعلیقات مختصری است با عناوین «قوله - قوله».
[دنا 63/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2246
آغاز: قوله الطواف الواجب و کذا صلاته کما مر قوله کوضوء الجنب و الحائض او ذات الدم بالفعل حال الوضوء و ان انقطع بعده بلا فصل
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف. کتاب الطهارة و الصلاة است ؛ خط: نستعلیق مایل به نسخ، بی کا، تا: 10 محرم 1325ق؛ از روی نسخه ای پر غلط؛ 22ص [عکسی ف: 6 - 295]
ta‘līqat-un ala-l bahjat-ul marḍīyya
یحیی ق، ۱۳ قمری
yahyā ( - 19c)
وابسته به: البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = شرح الفیة ابن مالک؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17261
آغاز: بسمله و به نستعین، هذا شرح سیوطی، الحمداﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام؛ انجام: جمعه و الحمداﷲ تمت الکتاب بعون الملک الوهاب فی یداقل طلبه سنه 1257 خط: نسخ و نستعلیق، کا: اشتهاردی، محمد صالح بن عبدالرحیم، تا: 1257ق [رایانه]
ta‘līqat-un ‘ala-l bahjat-il marḍīyya fī š.-il alfīya
وابسته به: البهجة المرضیة فی شرح الالفیة = شرح الفیة ابن مالک = شرح الخلاصة فی النحو؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (911-849)
تعلیقه ای است بر البهجة المرضیه سیوطی مشتمل بر خلاصه نکات آن با زیاداتی چند از خود مؤلف.
[دنا 63/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12792/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذا تعلیق لطیف و مجموع شریف؛ انجام: و لا یخفی ما فیه من التکلف و الخروج عن الظاهر. (ناقص)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنائی روشن، جلد: میشن، 23گ (50-72)، اندازه: 14/3×19/7سم [ف: 12 - 408]
» التعلیقة علی التبیان فی تفسیر القرآن ← التبیان فی تفسیر القرآن (منتخب)
ta‘līqat-un ‘alā taḥrīr-i uqlīdis = r.-un fi-z zāwīya
خفری، محمد بن احمد، - ۹۵۷ ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad ( - 1550)
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة و الحساب = تحریر اقلیدس؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
مؤلف، تعریف زاویه را آنچنان که خواجه نصیرالدین طوسی در دو کتاب «تحریر هندسیات» و «التذکرة النصیریة» بیان داشته، به اختصار، مورد بررسی قرار داده و تفصیل آن را به کتاب «التکلمة فی شرح التذکرة» خود ارجاع داده است. (حبیب اﷲ عظیمی)
آغاز: بسمله، قال العلامه الطوسی فی التحریر الزاویة المسطحه هی المنحدب من السطح الواقع بین خطین متصلین علی نقطة من غیران یتحدا و المراء بالمنحدب من السطح الذی له انحداب حاصل من الخطین و هذا موافق لماذکره ...
انجام: احدی مقداری السطح و تفصیله مع ما علیه قد ذکرت فی شرح التذکرة المسمی بالتکلمه تمت فایدة من فواید شمس فلک العقول محمد الخفری ...
خط: نسخ، کا: محمد طاهر بن شمس الدین محمد مشهدی مارشکی، تا: 1036ق، جا: قزوین؛ مصحح، در آغاز نسخه یادداشتی مبنی بر خروج از قزوین و رفتن به عتبات و بازگشت به قزوین در تاریخ های 10351. و 1037ق ؛ تملک: محمد رضی بن مولی محمد نصیری ؛ جلد: تیماج مشکی، 6ص (393-398 )، 21 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 24/3 - 103]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران ؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (112-113)، 21 سطر (7/5×14 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 13 - 157]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه خطبه ندارد ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (123ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 72]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 2ص (239-240 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 353]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2337/22
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 406]
نسخه اصل: موزه بریتانیا ش Add. 23570؛ بی کا، بی تا؛ 1گ (85) [فیلمها ف: 1 - 604]
ta‘līqat-un ‘alā taṣrīḥ-il maknūn fī tanqīḥ-il qānūn
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ -
629 قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
تاریخ تألیف: ذیحجه 616ق
تعلیقه ای است از ادیب و متکلم و لغوی و طبیب معروف قرن ششم ابن اللباد در تصحیح اغلاط و رد شکوک و ایرادات لغوی و طبی ابن جمیع (ابوالعشائر هبة اﷲ زین بن حسن بن افرائیم بن یعقوب بن اسمعیل بن جمیع الاسرائیلی) در حاشیه موسوم به تصریح المکنون او بر قانون ابن سینا و بعضی از مواضیع شرح قانون ابن التلمیذ (امین الدولة ابوالحسن هبة اﷲ بن ابی العلا صاعد بن ابراهیم بن التلمیذ) با برخی زیادات و فوائد از جانب خود او که آن مشتمل است بر توضیح و تبیین معانی برخی از الفاظ و عبارات و مباحث مبهم و غامض کتاب سوم تا آخر مقاله ششم از کتاب پنجم قانون.
[دنا 63/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5075
آغاز: بسمله کلام الشیخ الاجل الامام العلامة موفق الدین عبداللطیف بن یوسف علی کتاب التصریح المکنون فی تنقیح القانون انه لایعرف مقدار مشاق الاعمال الا من کان له مشارکة فیها و مزاولة لها کماقال المتاخر: لا یعرف الشوق الا من یکابده ×× و لا الصبابة الا من یعانیها؛ انجام: و قد سبق ذکرها فی المعاجین و اوزانها غیر اوزانها الا ان النسبة واحدة و الدوا واحد، آخر ما کتب علی القانون
خط: نسخ، کا: ابومنصور بن بوالفتوح اسرائیل ی متطیب، تا: دوشنبه 3 ذیحجه 616ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج زرد، 42گ، 21 سطر (17/7 )، اندازه: 16×26سم [ف:117 - 19]
ta‘līqat-un ‘alā tafsīr-i sūrat-il ixlāṣ
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ - ۶۲۹ قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
وابسته به: تفسیر سورة الاخلاص؛ فخر رازی، محمد بن عمر (606-544)
تاریخ تألیف: 613ق؛ محل تألیف: حلب
قولی از عبداللطیف بن یوسف بر حال ابن خطیب رازی در تفسیرش بر سوره اخلاص. او آن را پس از رد کتاب شرح کلیات قانون رازی ساخته و ردی است گویا بر التنبیه او.
[دنا 63/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 354/3-ف
نسخه اصل: حسین چلبی ش 823 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛
19گ (35-53 )، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 457]
ta‘līqat-un ‘ala-t taqdīsāt fī ḥikmat-il ilāhīyya
رشتی، عبدالغفار بن محمد ق، ۱۱ قمری
raštī, ‘abd-ol-qaffār ebn-e mohammad ( - 17c)
وابسته به: التقدیسات = عرش التقدیس؛ میرداماد، محمد باقر بن محمد ( -1041)
تقدیسات کتابی است از «میرداماد» که مباحث توحید را بر پایههای فلسفی مطرح کرده و آن را از دیگر کتابهای خود به اختصار آورده است. این رساله شرحی است بر آن با عناوین «قوله - قوله» و محشی باید از شاگردان میرداماد باشد که از او با عنوان «سید السند، دام ظله العالی» یاد می کند.
در الذریعة، تنها یک تعلیقه و حاشیه بر تقدیسات معرفی شده که آن هم از عبدالغفار گیلانی است و از صاحب ریاض نقل شده که نسخه ای از آن را نزد احفاد محشی دیده است از. فهرست نامه های نسخه های خطی، نسخه ای از حاشیه عبدالغفار گیلانی به دست نیامد و نسخه حاضر که اصل آن در کتابخانه مسجد اعظم است، در فهرست جناب آقای استادی، به عنوان تعلیقه تقدیسات از آقا حسین خوانساری معرفی شده است. البته فهر ستنگاران جدید کتابخانه مسجد اعظم، آن را از عبدالغفار گیلانی دانسته اند و در کنگره خوانساری ها نیز، این کتاب از آثار مرحوم خوانساری دانسته نشد و در کتابشناسی محقق خوانساری نیز اسمی از این کتاب به میان نیامده است. اما درباره عبدالغفار بن محمد بن یحیی گیلانی رشتی می دانیم که وی از شاگردان میرداماد بوده و صاحب ریاض تعدادیاز تألیفات وی را نزد احفادش دیده است، از جمله آداب المناظرة، حاشیة الصحیفة السجادیة، حاشیة شرح حکمة العین، حاشیة الایماضات، حاشیه التقدیسات، حاشیة علی افق المبین و حاشیة علی الهیات الشفاء. در نتیجه دلیلی بر انتساب کتاب به آقا حسین خوانساری به دست نیامد و احتمال انتساب آن به عبدالغفار رشتی قویتر به ذهن می آید. البته جناب آقای دکتر حامد ناجی اصفهانی که آشنا به آثار و نظرات فلسفی آقا حسین خوانساری است، این رساله را از تألیفات مرحوم خوانساری می داند و اظهار می دارد: «نظرات فلسفی مطرح شده در این رساله مختص به آقا حسین خوانساری است، پس باید تألیف او باشد».(حافظیان)
آغاز: بسمله. الحمد لمن جل فناء اقلیم وجوبه عن امکان نزول قوافل العدم و الفناء و الصلوة علی سیدنا خاتم المرسلین و الانبیاء و آله الواصلین الی المقصد الاقصی البیضاء و بعد فهذه معلقات متعلقة علی الکتاب المسمی بالتقدیسات و التشریحات من مصنفات سیدنا و سندنا ... کاسمه باقراً لعلوم الاولین و الآخرین
قال المصنف - ادام اﷲ سلطانه فی مسند الافادة و وسادة الاستفاضة یا هو کلمة هو ههنا لیس بضمیر بل هو اسم من اسماء اﷲ تعالی ...
انجام: و قد تعرفت ان علة الفاقة الی العلة ؛ اما الامکان او الحدوث و کلاهما منتفیان عن الواجب بالذات فلایتصور احتیاج الواجب الی العلة.
[الذریعة 364/4؛ دنا 63/3]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 1921/2 آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه» ؛ جلد: تیماج قهوه ای،85گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1-461]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1298عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 667]
ta‘līqat-un ‘ala-l jam‘ bayn-ar ra’yayn
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad ( - 1632)
وابسته به: الجمع بین رأیی الحکیمین = الجمع بین رأیی افلاطون و ارسطو؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339ق)
حواشی مختصری است از میرداماد بر رساله جمع بین الرأیین (تألیف ابونصر فارابی). این رساله دیباچه و خطبه ندارد و به طوریکه در ذیل نسخه تصریح گردیده این حواشی را میرداماد بر کنار یکی از نسخ رساله جمع بین الرایین نگاشته بوده و به یک واسطه از نسخه اصل (که به خط میرداماد بوده) در این نسخه که ضمن مجموعه شماره 1405 این فهرست است نقل گردیده است.
چاپ: به اهتمام عبداﷲ نورانی، در مصنفات میرداماد، جلد 1، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1381
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1405
آغاز: لاشک ان حدوث الکل من ابداع الباری جل جلاله ایاه دفعة بلازمان هو الحدوث الدهری للکل بتة؛ انجام: و الشیخ المصنف قد حاول بیان اتفاق الحکمین اطباقا علی القول الاخیر.
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، مختلف السطر، اندازه: 6×25سم [ف: 4 - 178]
at-ta‘līqa ‘alā jawāhir-il kalām
طبسی، محمد علی بن محمد ابراهیم، - ۱۳۴۹ قمری
tabasī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad ebrāhīm ( - 1931)
وابسته به: جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام؛ صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر (1200-1266)
تعلیقه ای است بر کتاب «جواهر الکلام» با عناوین «قوله - قلت» که در دو قسمت معرفی شده است.
[دنا 63/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 351عکسی
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمد ﷲ والصلوة علی رسوله و اله قوله ره: و عدم ذکر احد له الخ قلت یمکن ان یقال ان وجوبها فی زمان وجوب الصلوة؛ انجام: قوله ره: و لعل الاقوی الخ اقول: هذا کله بناء علی ما اختاره فی المقام و اما بناء علی ما غری الی المشهور من
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الثانی 1335ق؛ 174گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 312]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 352عکسی
آغاز: الصحة المتزلزله فله حکم آخر لا یخفی و هو الاقوی کما عرفت قوله ره فتامل قلت؛ انجام: قوله: کما ان لم نجد عاملا الخ اقول: عمل به الصدوق ره فی المقنع و قد تم تدوین التعلیق علی جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام علی ید مؤلفه المسمی محمد علی الشریف ابن العلامه الطبسی الاقا میرزا محمد ابراهیم اعلی اﷲ مقامه اخر الیوم السبت العاشر من ربیع الثانی من السنة الخامسه و الثلثنین بعد الالف و الثلاث مائة
نسخه اصل: کتابخانه شخصی ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الثانی 1335ق؛ 200گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 312]
» تعلیقه علی حاشیة شبهة الاستلزام ← شبهة الاستلزام (الثالثة)
ta‘līqat-un ‘alā xulāṣat-il ḥisāb
وابسته به: خلاصة الحساب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
قم ؛ مرعشی ؛ شماره نسخه: 10957
خط: نستعلیق، کا: شیخ عبداﷲ مامقانی نجفی (مؤلف کتاب رجال )، تا: 1307 ق؛ تألیف کتاب حاضر سال 1304ق است؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 7]
ta‘līqat-un ‘alā xulāṣat-il ḥisāb
وابسته به: خلاصة الحساب شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
تعلیقه ای است بر باب هشتم از کتاب «خلاصة الحساب» که در
جبر و مقابله می باشد، در دو «فصل».
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 433/3
آغاز: مطلب باب هشتم در استخراج مجهولات به طریق جبر و مقابله مشتمل بر دو فصل، بخاطر فاتر رسید اولا تعریف جبر و مقابله؛ انجام: و همچنین چون در حق عمر و سی دینار را با ربع حق زید که آن شش دینار است و نه جزء و از جمله پانزده جزء دینار است جمع کنند دینار نه جزء از جمله پانزده جزء دیناری می شود.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: باتاریخ 1244ق؛ تملک: فتح اﷲ بن محمد رضا شریف حسینی خویی با مهر «عبده الراجی فتح اﷲ » (بیضی)؛ مهر: «محمد تقی بن محمد باقر» (مربع )؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 29ص (168-196)، 14 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 217]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 947/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 167]
ta‘līqat-un ‘ala-l xiyārāt
افتخاری، علی بن حیدر ق، ۱۴ قمری
eftexārī, ‘alī ebn-e heydar ( - 20c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تعلیقات مختصری است بر بحث خیارات از کتاب مکاسب شیخ مرتضی انصاری.
[دنا 64/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2391
آغاز: قوله رحمه اﷲ و احتمل فی الدروس، ذکر السید قده فی حاشیته توجیها لکلام الدروس
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 179ص [عکسی ف: 6 - 482]
» تعلیقة علی الدرة الفاخرة ← حاشیة علی الدرة الفاخرة
ta‘līqat-un ‘alā dalāyil-il xayrāt
همدانی، رضا بن محمد هادی، ۱۲۴۱؟ - ۱۳۲۲ قمری
hamadānī, rezā ebn-e mohammad hādī (1826 - 1904)
وابسته به: دلائل الخیرات الاعتقادیة؛ هندسی نصیرآبادی، کلب باقر بن کلب حسین (-1329ق)
گفتاری است در بررسی عقاید و نظرات نصیرآبادی در کتاب «دلایل الخیرات» از حاج آقا رضا همدانی و دیگر علما که با عنوان های «قوله -قوله» بیان شده و جمعاً 255 عنوان «قوله» را دربردارد.
[دنا 64/3]
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: 129/4آغاز: بسمله، الحمدﷲ و کفی و سلام علی عباده الذین اصطفی محمد و آله الطاهرین و بعد فقد اشار الی سیدنا و مولانا شمس سماء ... حاج آقا رضا؛ انجام: و تقریر الجواب لفی مرادنا من العدم هو تفریق الاجزاء بحیث ...
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد یوسف خوانساری، تا: 1336ق؛ کاغذ: شیری، جلد: مقوا با رویه نایلون صورتی، 143گ (154پ-296پ )، اندازه: 11×18سم[ف:1-143]
» تعلیقة علی دیباچة فصوص الحکم ← لطائف سبع
ta‘līqat-un ‘alā dībāčat-i manāzil-is sā’irīn
وابسته به: شرح منازل السائرین؛ عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد (-736)
[دنا 64/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5898/2
از شرح آن ؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین بن حاجی ابی الحسن، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 7ص، 16 سطر (8×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 138]
ta‘līqat-un ‘alā r.-i ibn-i maymūn fī radd-i jālīnūs
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، ۵۹۷ - ۶۷۲ قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274))
به نظر می رسد رساله ابن میمون است فقط در نهایت آن دارد:
«قال الامام الطوسی بعد مطالعة هذه الرسالة: اما بیان المرض الذی لایکاد ان یسلم منه احد من الامراض الانسانیة فهو کما ذکره و هو الذی یسمی بالعجب و لا یسلم منه الا قلیل من الناس و الیه اشار نبینا ص لو لم تذنبوا لخشیت علیکم اشد من ذلک: العجب، العجب». به نظر می رسد همین مقدار آن از طوسی است. لذا در فهرست دانشگاه تهران نیز به این عنوان فهرست نشده است.
آغاز: قال موسی بن عبداﷲ القرطبی المعروف بموسی بن میمون فی اول رسالة کتبها ردا علی جالینوس فی انه لیس فلسفیا: من المعلوم قول الفلاسفة ان للنفس صحة و مرضا کما للجسم صحة و مرض و تلک امراض النفس و صحتها التی یشیرون الیها فی
الآراء و الاخلاق و هذه خصیصة بالانسان بلا شک و لذلک سمی الآراء الغیر الصحیحة و الاخلاق الردیة علی کثرة اختلاف انواعها « الامراض الانسانیة»
انجام: قال الامام الطوسی بعد مطالعة هذه الرسالة: اما بیان المرض الذی لایکاد ان یسلم منه احد من الامراض الانسانیة فهو کما ذکره و هو الذی یسمی بالعجب و لا یسلم منه الا قلیل من الناس و الیه اشار نبینا ص « لو لم تذنبوا لخشیت علیکم اشد من ذلک: العجب، العجب.چاپ: در آخر تلخیص المحصل همراه با چند رساله کوتاه دیگر از خواجه چاپ شده است. در توضیح این رساله در مقدمه کتاب نوشته «و کان اصل الرسالة الذی هو بعنوان «رد موسی بن میمون القرطبی علی جالینوس فی الفلسفة و العلم الالهی» قد طبع علی ید الدکتور یوسف شاخت»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1079/3
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (6-8 )، 23 سطر [ف: 3 - ]
ta‘līqat-un ‘alā r.-il istiṣḥāb
قزوینی ا، علی کبر بن محمد باقر ق، ۱۳ قمری
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad bāqer ( - 19c)
وابسته به: الاستصحاب؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (۱۲۱۴-۱۲۸۱ق)
تعلیقه بر رساله استصحابیه شیخ مرتضی انصاری.
[دنا 64/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1783/2
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، میشن مشکی، 11گ (9 -19 )، 17 سطر، اندازه: 19/5×23/5سم [ف: 10 - 367]
» تعلیقة علی رسالة البرائة ← حاشیة فرائد الاصول
ta‘līqat-un ‘alā r.-u jawāz-i taqlīd-il mayyit
شوشتری، عبدالواحد بن علی ق، ۱۰ قمری
šūštarī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e ‘alī ( - 16c)
وابسته به: الاجتهاد و التقلید = تقلید المیت؛ مقدس اردبیلی، احمد بن محمد (-993)
حاشیه ای است بر رساله «جواز تقلید المیت» از ملا احمد اردبیلی مقدس و رد بر او در مسئله یاد شده که آیا در زمان غیبت امام زمان، مردم مکلف هستند یا نه؟
آغاز: قوله: بان التکلیف فی زمان الغیبة لا یسقط بالاجماع. الخ.
فیه تأمل لان المراد من قوله التکلیف الخ. ان کان هو المعنی الظاهری ...
انجام: و الحق ان المذکورین فی المتن مما نقلناه من الدلیل و الجواب.
چاپ: ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375ش
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد شریف خاتون آبادی، تا: 21 رمضان 1016ق؛ تملک: کاتب با مهر «العبد محمد کاظم» (بیضی)، سید محمد بن محمد زمان حسینی؛ یادداشت وقفی از سید جعفر پیش نماز که این کتاب را بر اولاد خود وقف کرده اگر اهل علم باشند و گرنه بر کلیه طلاب علوم دینی و تولیت آن به ملا احمد هراتی و پس از او اعلم و اورع علمای ارض اقدس است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 19 سطر (8×13/5 )، اندازه: 13×19سم [ف: 47]
آغاز: فیه انه علی تقدیر القول بجواز العمل بقول المیت؛ انجام: و هو أیضاً بعید مکان العبارة غلط ولکن قیل أنه قوبل بالمنقول عنه من خطه ... اعلم.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 3742 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در هامش رساله ردیف شانزدهم کتابت شده؛ 4ص (144-147 )، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 110]
آغاز و انجام: برابر؛ من فوائد مولانا عبدالواحد الشوشتری علی رسالة مولانا احمد.
در فهرست با عنوان «اسقاط تکلیف در زمان غیبت امام» آمده؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 7ص (418 -424 )، 20 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 3 - 131]
» تعلیقة علی رسالة صلاة الجمعة ← صلاة الجمعة
ta‘līqat-un ‘ala-r rawḍat-il bahīyya = zawāl-uš šams
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، ۱۲۱۷ - ۱۲۹۹ قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
تاریخ تألیف: 14 ربیع الثانی 1292ق؛
محل تألیف: کربلا رساله ای است در شرح عبارت شهید ثانی در کتاب الصلوة از
شرح لمعه و آن عبارت چنین است: «فلا یظهر زوال الشمس المعلوم بزید الظل بعد نقصه». در این رساله کیفیت معرفت نصف النهار و انواع دوائر موضوعه برای عمل مذکور را تبیین می کند.
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرین و بعد فهذا بیان موجز لما ذکره الشهید الثانی فی شرح اللمعة فی الفصل الثانی من کتاب الصلوة عند شرح قول المصنف فلایظهر زوال الشمس ... اعلم ان ایضاح ما ذکره الشارح ره هنایتم برسم امور الاول بیان جملة من الدوایر ...
انجام: و هو مفقود فی الصلوة المذکورة اذا الفرض ان المیل جنوبی و العرض شمالی ولکن هذا آخرما اردنا بیانه و الحمد ﷲ اولاً و آخراً و الصلوة و السلام علی النبی (صلی الله علیه و اله) و آله ظاهراً و باطناً.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالرزاق بن عبدالجواد موسوی، تا: ذیقعده 1300ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم
[ف: 8 - 4429]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: افضل بن حسین قائنی خراسانی، تا: 26 ذیقعده 1319ق؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (30پ-35ر)، اندازه:11/5×18سم [کتابخانه های قائن: ف: 199]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق، کا: سید اسلام الدین طالقانی، تا: 22 شوال 1329ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 4گ (23پ-26ر )، 13 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 6 - 92]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 25 سطر، اندازه: 11×15/5سم [ف: 4 - 2252]
ta‘līqat-un ‘alā rawḍat-il bahīyya
وابسته به: الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة = شرح لمعه؛ شهید ثانی، زین الدین بن علی (911 -965)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 25328
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
ta‘līqat-un ‘alā rīyāḍ-il masā’il
مازندرانی، نصراﷲ بن ابو تراب، ق14 قمری
māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb ( - 20c)
وابسته به: ریاض المسائل فی بیان (تحقیق) الاحکام بالدلائل = شرح کبیر = شرح مختصر النافع = ریاض المسائل و حیاض الدلائل؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231) حاشیه ای است بسیار مختصر بر ریاض المسایل با عناوین «قوله قوله» به نحو خیلی مختصر. مؤلف آن را بعد از تألیف به استادش شیخ عبداﷲ گیلانی عرضه نموده و وی آن را اصلاح نموده است.
[دنا 64/3 بدون نام مؤلف]
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: 225/6
آغاز: اما بعد فهذه تعلیقة علی کتاب الریاض من الاحقر الفقیر الی ربه الغنی؛ انجام: ان الحمل المستثنی منه علی الکراهة وجب ان الثانی اولی من الوجه.
مقداری از کتاب الطهارة و الصلاة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: با تاریخ 1305ق؛ مصحح؛ واقف: حسن بن حبیب اﷲ، 1316 با مهر «الراجی محسن بن حبیب اﷲ» (بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی، 127ص (200-326)، 18 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 156]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1694/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 151]
ta‘līqat-un ‘alā rīyāḍ-il masā’il
وابسته به: ریاض المسائل فی بیان (تحقیق) الاحکام بالدلائل = شرح کبیر = شرح مختصر النافع = ریاض المسائل و حیاض الدلائل؛ طباطبائی کربلائی، علی بن محمد علی (1161-1231)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10899/4
بی کا،تا: اوایل قرن 14؛ قطع: جانمازی [میراث شهاب: س9ش2-38]
» تعلیقة علی شبهة الاستلزام للسبزواری ← شبهة الاستلزام
(الثانیة)
ta‘līqat-un ‘ala-š šarāyi‘
طواری یزدی، عباس بن محمد ق، ۱۵ قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
[دنا 65/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4217
کاتب = مؤلف، تا: 1403ق [نشریه: 13 - 377]
ta‘līqat-un ‘alā š.-iz zīyārat-il jāmi‘at
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 10340/6
آغاز: بسمله الحمدﷲ وحده ... و بعد فیقول الکاتب المتوکل علی اﷲ ... المسمی بمهر علی هذه عبارة الشیخ فی شرح الزیارة و لنا ابحاث علی تلک العبارة؛ انجام: لان فوق کل ذی علیم و السلام.
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 23سطر، اندازه: 11/5×24/5سم [ف: 32 - 332]
ta‘līqat-un ‘alā š.-iš šamsīyya = ḥāšīyat-u taḥrīr-il qawā‘id-il manṭiqīyya
وابسته به: تحریر القواعد المنطقیة فی شرح رسالة الشمسیة = شرح شمسیه قطبی؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694-766)
افاداتی است بر اول مبحث موجهات شرح شمسیه قطبی.
[دنا 65/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1156
آغاز: رب دل وجوهنا وجهک قال الشارج العلامة الرازی فی شرح رسالة الشمسیه شارحا للجهات؛ انجام: الحاحا بمسؤلهم و ابرار المامولهم و اﷲ المستعان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملا موسی؛ کاغذ: نخودی، جلد: پارچه ای مقطع، 5گ، 15 سطر (12×16 )، اندازه: 13×18سم [ف: 4 - 369]
ta‘līqat-un ‘alā š.-il qānūn
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ - ۶۲۹ قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
وابسته به: شرح القانون؛ فخر رازی، محمد بن عمر (544-606) کلام عبداللطیف بن یوسف بن محمد بن علی حکیم البغدادی در مورد برخی از گفته های فخر رازی در مورد قسمتی از جزء اول کتاب قانون ابن سینا.
[دنا 65/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 354/1-ف
نسخه اصل: حسین چلبی ش 823 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛ 25گ (1-25 )، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 457]
ta‘līqat-un ‘alā š.-il maṭāli‘
تعلیقه ای است بر عبارتی از مبحث لازم و ملزوم شرح مطالع می نماید که کاتب آن را ناتمام گذاشته است.
[دنا 65/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 1135
آغاز: حمد الملهم الدقایق و مفیض الحقایق؛ انجام: و لو کان عرضا مفارقا یکون منافیا
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ پس ازین ضمن 10 برگ عبارات متفرقه است که یکی از آنها قباله عقد نکاح میرزا باقر منجم بانشاء میرزا مهدی خان است، بطور چلیپا نوشته، مجدول مذهب؛ واقف: نائینی؛ 13گ، اندازه: 12×22سم [ف: 4 - 369]
ta‘līqat-un ‘alā š.-i xuṭbat-iš šiqšiqīyya li-ibn-i abi-lḥadīd
عاملی، زین العابدین، - قرن ۱۲ قمری
‘āmelī, zayn-ol-‘ābedīn (-18c)
وابسته به: شرح نهج البلاغة؛ ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبة الله (۶۵۵-۵۸۶)
تاریخ تألیف: 1101ق
تحریر و بازنویسی است از یک تعلیقه بر شرح ابن ابی الحدید.
محرر جدید خود را زین العابدین عاملی می خواند. او می گوید: چون حسین علی خان عذرخواهی و دفاع ابن ابی الحدید از سه خلیفه را در شرح بر خطبه شقشقیه بررسی نمود ردی به صورت تعلیقه بر آن نگاشت، من با کسب اجازت از او، این تعلیقه را تحریر و مدون کردم. محرر جدید نگارنده تعلیقات را «نور حدیقة آصف سلیمان الزمان حسین علی خانا» معرفی می نماید و خود را ریزه خوار سفره دولت او، و ربیب نعمت او می خواند.
این کتاب بخشی با عنوان «تکملة و استتمام» دارد که مؤلف آن را نخست به فارسی نگاشته و سپس آن را به عربی ترجمه نموده است، سپس همین ترجمه عربی به خامه میر باقر همدانی پاکنویس شده و دنباله نسخه 2044/6 کتابخانه ملی (در برگ 89پ تا 94پ) دیده می شود. گویا حسین علی خان همان امیر حسین علی خان والی باشد که آقا جمال خوانساری (-1125ق) رساله اخلاقی جبر و اختیار را به فارسی برای او نگاشت (الذریعه 5: 326، ش888) و شاید زین العابدین عاملی محرر آن، پسر
عبدالحسیب و برادر محمد اشرف (-1145ق) صاحب فضائل السادات (الذریعه 16: 259 ش1047) باشد.
ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه از درستی اسناد خطبه شقشقیه دفاع می کند و نسخه دویست سال پیش از سید رضی را نشان داده، می گوید: شقشقیه را در ضمن کتاب های ابوالقاسم بلخی (-319) پیشوای صوفی متکلمان بغداد و بخش هایی از آن را در کتاب ابن قبه رازی که شاگرد بلخی است دیدم. مجلسی (1037-1110ق) نیز در بحار الانوار (ج51 ص312) می گوید:
سند روایت خطبه شقشقیه را پیش از سید رضی، جعفر بن فرات نصیری وزیر اخشید و فاطمیان مصر (308-391) تأیید و تصحیح کرده است. همه اینان را ندیم و طوسی و خلکان معرفی کرده اند، لیکن دفاعی که ابن ابی الحدید در شقشقیه از عمر کرده دل هر ایرانی را جریحه دار می کند و موجب نگارش این تعلیقه شده است که نیم قرن بعد به دست یوسف درازی بحرینی (1107-1186ق) گسترش یافت و به صورت کتاب «سلاسل الحدید لتقیید ابن ابی الحدید» (الذریعه 12: 1395) و «الشهاب العتید علی ابن ابی الحدید» (الذریعه 14: ش2446) در آمد.
کتاب جای سخن ما در سال 1101ق تدوین شده است. (علینقی منزوی)
[دنا 65/3]
آغاز: اقول لیس بواجب علینا ان نصرف کلام عمر عن المعنی الذی دل علیه صریحا (گ95، گ99) ... (و این برابر است با (گ64پ) از نسخه 2044/6ع)
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ گویا نخستین چرکنویس مؤلف بوده است که خط زدگی بیشتر دارد؛ کاغذ: اصفهانی، ترمه نخودی رنگ، جلد: تیماج سرخ، 4ص (95-98)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 11 - 158]
آغاز: اقول لیس بواجب علینا ان نصرف کلام عمر عن المعنی الذی دل علیه صریحا؛ انجام: الا أن عمرکتم ذلک و هو الذی تولی بیعة ابی بکر یوم السقیفة. انتهی فتأمل. و قد آن أن نقول:
اطف المصباح فقد اضاء الصباح اللهم اهدو اقم قلوب عبادک المؤمنین علی جادة الحق و الصواب و الحق الیهم الذین لیس لهم بصیرة و تعصب و لاعناد، و صل علی محمد و آله الطیبین الامجاد آغازین این نسخه مانند نسخه 2044/7 ع و انجام آن برابر انجام نسخه 2044/6ع می باشد؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ گویا دومین نسخه به خامه مؤلف باشد که خط خوردگی آن کمتر از پیشین اس؛ کاغذ: اصفهانی، ترمه نخودی رنگ، جلد: تیماج سرخ،14ص (99-112 )، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 11 - 158]
آغاز: الحمدﷲ الذی فضل مداد العلماء علی دماء الشهداء ... اما بعد فلا یخفی علی ارباب ... ان کتاب شرح نهج البلاغه لابن الحدید ... مشتمل علی اکثر العلوم ... و کان المولی المعظم ... جامع العلم و السیف حامی ثقور الاسلام ... اسوة العلماء الراسخین ... نور حدیقة آصف سلیمان الزمان حسین علی خان خلد اﷲ ملکه ... لما وقع نظره ... علی اعتذار الشارح (ابن ابی الحدید) فی اثناء شرحه للخطبة الشقشقیة عن اقوال عمر و خرافاته ... أحب ان یبین فساد هذا الاعتذار ... فکتب دام عزه هذه التعلیقة ...ثم سأل ربیب نعمته ... زین العابدین العاملی یجیزله ان یجعلها رسالة منفردة و ان یلحق فی فاتحتها خطبة ...برحمتک یا ارحم الراحمین.قال دام عزه و علاه ؛ اقول: لیس بواجب علینا ان نصرف کلام عمر عن المعنی الذی دل علیه صریحا؛ انجام:تکمله در دو نسخه ش 2044/6و 2044/8: الا أن عمرکتم ذلک و هو الذی تولی بیعة ابی بکر یوم السقیفة. انتهی فتأمل. و قد آن أن نقول: اطف المصباح فقد اضاء الصباح اللهم اهدو اقم قلوب عبادک المؤمنین علی جادة الحق و الصواب و الحق الیهم الذین لیس لهم بصیرة و تعصب و لاعناد، و صل علی محمد و آله الطیبین الامجاد (گ94پ و 112پ) کا: میر باقر همدانی، تا: 1102ق؛ تاریخ داخل شدن به کتابخانه لطفعلی بن محمد کاظم [صدر الافاضل] 1332، در گ94پ چنین دیده می شود: «انتهی ما افاده دام عزه و کان ذلک فی منزل خان شیراز من منازل کوه کیلویه من بعض قشلاقاته من سنة ماءة و واحد بعد الالف. قد وفقنی اﷲ لکتابة هذه ... علی ید اقل خلق اﷲ» پس گویا زین العابدین در سال 1101 تعلیقه حسین علی را تدوین کرده و میر باقر همدانی در سال 1102 آن را استنساخ نموده؛ کاغذ: اصفهانی، ترمه نخودی، جلد: تیماج سرخ، 34گ (61 -94پ)، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 11 - 158]
ta‘līqat-un ‘alā š.-i fiqh-i ‘abd-ul-lāh ibn-i muḥammad taqī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26214
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی؛ خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
» تعلیقة علی صحیفة الکاملة السجادیة ← شرح الصحیفة السجادیة
ta‘līqat-un ‘ala-ṭ ṭarīqat-il muḥammadīyya = mq.-un niẓāfa ‘ala-l berkawī
مستقیم زاده، سلیمان بن عبد الرحمن، - ۱۲۰۲ قمری
mostaqīm-zāde, soleymān ebn-e ‘abd-or-rahmān ( - 1788)
وابسته به: الطریقة المحمدیة و السیرة الاحمدیة = الطریقة المحمدیة فی بیان السیرة النبویة؛ برکلی، محمد بن پیرعلی (929-981)
رساله مختصری در بررسی موضوع نظافت که همراه روایات مربوط به آن نگارش یافته است. این رساله در واقع حاشیه گونهای بر الطریقة اثر «مولی محمد بن پیر علی برکلی» می باشد.
[دنا 65/3؛ کشف الظنون 1111/2؛ هدیة العارفین 406/1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12103/4
آغاز: قال محمد البرکوی فی طریقته، ان الاهتمام فی النظافة بدعة و کان الأصحاب یقتصرون فی الاستنجاء علی الحجارة؛ انجام: هذا ما سنح للخاطر الفاتر، من غیر مناولة الکتب و الدفاتر المحدث لأثر نعم المنان.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1183ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (70-72 )، 21 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 30 - 532]
at-ta‘līqa ‘ala-l ‘urwat-il wuṯqā
طواری یزدی، عباس بن محمد ق، ۱۵ قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: العروة الوثقی؛ یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم (1338-1247)
[دنا 65/2]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1391ق؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری عطف تیماج قرمز،
249گ، مختلف السطر، اندازه: 14×17سم [ف: 5 - 1853]
جلد اول ؛ بی کا، تا: 1399ق [نشریه: 13 - 350]
جلد دوم ؛ بی کا، تا: 1399ق [نشریه: 13 - 350]
جلد سوم ؛ بی کا، تا: 1399ق [نشریه: 13 - 350]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
خوئی، علی، 1253 - 1309 قمری
xūīī, ‘alī (1838 - 1892)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه توضیحی نسبتاً مفصلی است بر فرائد الاصول شیخ مرتضی انصاری (1281). نسخه حاضر فقط دارای اوائل بحث قطع می باشد.
[دنا 65/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 330/1
آغاز: اعلم ان المکلف اذا التفت آه الشرط سیق لاحراز الموضوع لاناطة التکلیف به فلا مفهوم له؛ انجام: قوله الثانی اذا اختلف القرائة آه مساق الکلام مطمح نظره تحقیق الملازمات و انه علی تقدیر ثبوت التواتر فی جمیع القرآن.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1310ق؛ جلد: تیماج مشکی، 214گ (1-214)، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 164]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 482/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 83]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
حسینی قوچانی، رضا، - 1358 قمری
(1939 -) hoseynī qūčānī, rezā
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: 1329ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تعلیقات مفصلی بر فرائد الاصول (از مسئله قطع تا تعادل و تراجیح) شیخ انصاری است که به هنگام تدریس استادش در نجف اشرف نگاشته چنان که در پایان مبحث تعارض استصحابین آورده: «هذا آخر ما اردنا تعلیقة علی فرائد شیخنا العلامه قدس اﷲ سره الزکی و قد صنفنا فیها ما کان هو التحقیق فی المقال مضافا الی ما کان تنقیحا و توضیحا لما افاده قده و الحمدﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا و کان ذلک فی مشهد العلوی حسین قرائتی علی شیخنا الاستاد المحقق الطوسی البحر المتلاطم مولانا شیخ محمد کاظم الخراسانی الطوسی دام ظله».
[دنا 65/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22425
آغاز: بسمله فی القطع و ینبغی تقدیم مقدمة تنفعک فی غیر مقام؛ انجام: کما لا یخفی علی ما انار قلبه بمعرفتهم خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 379گ، 22و24 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 16 - 69]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
جلیلی کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، ۱۲۸۸ - ۱۳۷۷ قمری
jalīlī-ye-kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abd-orrahīm (1871 - 1958)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تقریر درس آخوند خراسانی در مباحث قطع و ظن و استصحاب و تعادل و ترجیح است که به طور تعلیق بر «فرائد الأصول» نگاشته است.
[دنا 65/3]
خط: نسخ، بی کا، بیتا [الفبائی: - 141]
آغاز: پس از خطبه: قوله لااشکال فی وجوب الخ الکلام فی القطع وقبل الخوض فی المسئله لابد من تقدیم مقدمة ؛. انجام:فلیر اجع مااسلفنا فی الاستصحاب.
خط: نستعلیق، کا: = مؤلف، بی تا؛ واقف: حاج آقا عبدالجلیل جلیلی، مرداد 1338؛ 138گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 16]
ta‘līqat-un ala-l farā’id-il osūl
ارسنجانی، علی اکبر، ق14 قمری
arsanjānī, ‘alī akbar ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17600
آغاز: مسئتة اولیة فی الاستصحاب لذا امر المولی بالمرکب؛ انجام: خبر الثقه فلا یشمله صدق الثقه مثلا خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: مشقی [رایانه]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
حسینی مشهدی، مصطفی بن داود، ق14 قمری
hoseynī mašhadī, mostafā ebn-e dāvūd ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) رساله تعلیقه مختصری است بر اوائل «فرائد الاصول». در صدر برگ اول آمده است: «هذه تعلیقات و تحقیقات کتب الواقف من اوائل رسائل الشیخ المرتضی طاب ثراه».
[دنا 66/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 24239
آغاز: بسمله، الحمد ... قوله فاعلم الخ کان الدیباچه المشتمله علی الحمد و الصلوة؛ انجام: و لعمری ان ذلک ایض مما یزید حسن العبارة الثانیة
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ ضمیمه نسخه شماره 9254؛ 6گ [ف: 16 - 69]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl = ḥāšīyat-u farā’id-il usūl
انصاری، محمد علی بن محمد علی، ق14 قمری
ansārī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad ‘alī ( - 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تاریخ تألیف: رجب 1333ق
تعلیقه ای است متوسط بر مبحث قطع کتاب «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاری با عناوین «قوله، قوله». مؤلف هنگام خواندن کتاب نزد عمش شیخ محمد انصاری آن را نگاشته و قطعه اول آن را حاشیه کرده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذی هدانا الی اصول شرایع الاسلام و ارشدنا الی تمهید قوانین الاحکام لتحصیل غایة المرام باتباع مسالک الافهام
[دنا 66/3]
آغاز: برابر
کاتب = مؤلف، تا: رجب 1333ق؛ مصحح؛ 225ص [مخطوطات دزفول: - 13]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 198
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 223]
کاتب = مؤلف، بی تا؛ مسوده کتاب است [مخطوطات دزفول: - 19]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
[دنا 65/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3968
بی کا، تا: 1399ق [نشریه: 13 - 350]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281) تعلیقه استدلالی است بر بخشی از مباحث شک کتاب فرائد الاصول شیخ انصاری.
[دنا 66/3]
قم ؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 197/3
آغاز: حمدله ... قوله قد قسمنا فی صدر هذا الکتاب و لیعلم ان المرجع الذی یرجع الیه المجتهد فی استنباط الاحکام خط: نسخ، کا: محمد بن علی موسوی خوئینی، تا: 1309ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور، 27گ (75ر-101پ )، 20سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 186]
ta‘līqat-un ‘alā farā’id-il usūl
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10731/2
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س9ش2 - 34]
» تعلیقة علی الفصوص ← وحدة الوجود
ta‘līqat-un ‘ala-l fawā’id-il ḥā’irīyya
وابسته به: الفوائد الحائریة القدیمة وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل (1118-1205)
یادداشت های کوتاهی است بر فوائد حائریه آقا وحید بهبهانی.
چهار فایده از اول کسر است موجودی نسخه 32 فایده و یک خاتمه. در ذیل هر فایده چند سطری بیش توضیح ندارد که تحت عنوان «اشارة» آمده است.
[دنا 66/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 1024/2
آغاز: الشرع و بیان ان الحجة هی عرف الشرع و اصطلاحه ... (پس از 10 سطر) الفایده (که فایده پنجم است) فی دفع التوهمین الاول ان اصطلاح الشرح مقدم بالقیاس الی عبارات من؛ انجام: حتی یصیر قابلا لنور العلم و اشارة الی العالم الردی خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد محسن بن محمد، تا: 28 شعبان 1220ق؛ افتادگی: آغاز (چهارفائده از اول کسر است)؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: فستقی، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابری، 7گ (60-66)، 19 سطر (6×14 )، اندازه: 10/5×18سم[ف: 1399 - 3]
ta‘līqat-un ‘ala-l fawā’id-ir raḍawīyya = š.-u fawā’id-ir raḍawīyya
موسوی خمینی، روح الله، ۱۳۲۰ - ۱۴۱۰ ق
mūsavī xomeynī, rūh-ol-lāh (1302 - 1491)
وابسته به: الفوائد الرضویة = شرح حدیث رأس الجالوت؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103ق)
تاریخ تألیف: 1348ق؛ محل تألیف: خمین
حاشیه توضیحی و احیاناً انتقادی عمیقی است بر شرح حدیث «رأس الجالوت» که آن حدیث در منابع موجود، ثبت نگردیده و گویا قدیم ترین اثر، همان فواند الرضویة باشد که تعلیقه حاضر بر آن نگاشته شده است.
چاپ: این کتاب بر اساس نسخه حاضر در مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی چاپ و منتشر شده است
[دنا 66/3؛ نقباء البشر789/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12390/3
آغاز: الحمدﷲ المتجلی بالبطون، فظهر و المتجلی بالظهور فبطن و استتر، بادی بدو سلسلة الوجود و خاتم ختم الغیب و الشهود و الصلوة و السلام علی السر المرموز المستتر؛ انجام: و قد وقع الفراغ عن تسوید هذه الاسطر فی قصبة خمین فی الایام التی هاجرت من قم الشریف، من شدة الحر و تعطیل الدروس و کان ذلک فی یوم الثانی و العشرین من شهر رسول اﷲ، ربیع الاول سنه ثمانیة و اربعین و ثلاثمأته بعد الالف من الهجرة النبویة علی هاجرها السلام و التحیة من السید روح اﷲ الخمینی ابن السید مصطفی غفر لهما خط: نسخ، کا: لواسانی، تا: 7 شعبان 1348ق؛ کاغذ: فرنگی، 27گ (19-45) [ف: 31 - 325]
ta‘līqat-un ‘ala-l fawā’id-iḍ ḍiyā’īya
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817- 898)
این رساله که از ابتدای شرح جامی (فوائد الضیائیه) یعنی از بسم اﷲ الرحمن الرحیم آغاز سخن می کند به حدود دو یا سه سطر از
مقدمه آن کتاب را به شرح می کشد. شارح به ظاهر بر سر آن است که همه کتاب را شرح کند ولی در این رساله فقط به چند سطر نسختین کتاب بسنده می نماید. اما در این چند سطری که او به شرح می کشد بسیار عالمانه مطالب را توضیح می دهد.
[دنا 66/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 1949/1
آغاز: بسمله و به نستعین. هذا متعلقات جامی اعلم الکلام فی السمیه؛ انجام: فلهذا قدمه علی الاحتمالین الآخرین.
خط: نستعلیق، کا: محمد خان هزار جریبی و میرزا علی بن محمد یوسف، تا: 1245ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 26ص (1 - 26 ) 13 سطر (6/5×15 )، اندازه: 11/5×17سم [ف: 10 - 633]
at-ta‘līqa ‘ala-l fihrist
طواری یزدی، عباس بن محمد ق، ۱۵ قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: رجال نجاشی = الرجال = فهرست نجاشی؛ نجاشی، احمد بن علی (372-450)
[دنا 66/3]
تعلیقه بر کتاب فهرست نجاشی
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3999
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 353]
» تعلیقة علی القوانین المحکمة ← حاشیة القوانین المحکمة
ta‘līqat-un ‘ala-l qawānīn-il muḥkama
طباطبائی تبریزی، محمود بن علی اصغر، - ۱۳۱۰ قمری
tabātabā’īī-ye tabrīzī, mahmūd ebn-e ‘alī asqar ( - 1893)
وابسته به: القوانین المحکمة فی الاصول = قوانین الاصول؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (1151-1231) تعلیقه است بر قوانین میرزای قمی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9164/1
آغاز: بسمله و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد وآله الطیبین الطاهرین. و بعد یقول العبد المذنب العاصی محمود الحسنی الحسینی التبریزی هذه شطر مما علقناه علی القوانین المحکمة ... قانون اولیها ان یکون استعمال اللفظ فیه شایعاً کثیراً بحیث یکون ذلک الشیوع باعثا علی رجحان ذلک المعنی؛ انجام : و کذا الکلام فی ابعاض اللفظ فلا یجوز فی نحو ضرب هلال ضربلال نعم قد یرتکب مثله مع امن اللبس لکنه لا یخرجه عن خروجه عن القاعدة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام، کاغذ: فرنگی فستقی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 20 سطر (10×18/5 )، اندازه:16/2×26سم [ف: 29/2 - 824]
at-ta‘līqa ‘alā k.-iṭ ṭahāra
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
[دنا 66/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4218
کاتب = مؤلف، تا: 1409ق [نشریه: 13 - 377]
at-ta‘līqa ‘alā k.-il fiqh ‘ala-l maḏāhib-il arba‘a
زنجانی، احمد بن عنایت الله، ۱۳۰۸ - ۱۳۹۳ قمری
zanjānī, ahmad ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (1891 - 1973)
تاریخ تألیف: 1371ق
کتاب «الفقه علی المذاهب الاربعه» که از آثار خوب و سودمند و خوش ترتیب دوره های اخیر برای آگاهی بر نظرات فقهای مذاهب اهل سنت است چنان که از نام آن پیداست منحصراً آراء و انظار چهار مذهب مشهور سنیان را مورد بحث و نقل قرار داده و از افکار و فتاوی فقهای شیعی سخنی به میان نیاورده است. مؤلف در این اثر سودمند خود که آن را به عنوان تعلیقه بر آن کتاب نگاشته ذیل هر مسأله، رای مشهور میان شیعه امامیه را در آن مساله ذکر و بیان نموده است تا با ضم آن به اصل، کتاب «الفقه علی المذاهب الاربعة» به کتابی در فقه مذاهب خمسه تبدیل شود. او این اثر را در چهار جزء به ترتیب اجزاء اصل کتاب نگاشت و از تألیف جزء نخست در 2 ربیع الاول 1371 فراغت یافت. این تعلیقه نیز مانند بسیاری از آثار دیگر مؤلف دو تحریر دارد که به دو شکل فراهم شده لیکن مواد اصلی هر دو یکی است. در این تحریر متن کتاب «الفقه علی المذاهب الاربعه» در بالای برگهاست و آراء امامیه در پایین به شکل پاورقی. بنابر این مستقلاً هم قابل استفاده است.
[دنا 66/3]
قم؛ زنجانی (آیة اﷲ )؛ شماره نسخه: 125
آغاز: بسمله. حمدله. انی لما رایت کتاب الفقه علی المذاهب الاربعة الذی برز من یراع جمع من علماء الاسلام رایته کتابا جامعا لجل المسائل الفقهیة علی المذاهب الاربعة فلله در مصنیفه العظام
قداتبعوا انفسهم فی جمعه و تهذیبه و ترصیفه بما یغنی بوحدته عن مکتبة عظیمة الا ان خلو مجمعهم الشریف عن العالم الامامی اوجب خلو هذا السفر المنیف عن آراء الامامیة و هذا مما یوسف علیه، و اول من بشرنی بتألیف هذا السفر الجلیل و طبعه سماحة سیدنا العلامة المعظم آیت اﷲ الصدر دام ظله الا انه بعد اطراء الکتاب و المبالغة فی شأنه وعده من حسنات العصر الحاضر اظهر الاسف من فوات آراء الامامیة و ا(لا) قتصار (من) المذاهب فیه علی الاربعة فشوقنی اطرائه الکتاب و تاسفه علی مافات ان اتدارک مافات ... بذکر ما یخالفه مشهور الامایة. فصار الکتاب بضمیمة هذه التعلیقة کتاب الفقه علی المذاهب الخمسة خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 104گ، قطع: خشتی [چند نسخه ف: 243]
» تعلیقة علی کتاب مفاتیح الشرایع ← عدم جواز تقلید المیت
at-ta‘līqa ‘alā kašf-il murād
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)
[دنا 66/3]
کاتب = مؤلف، تا: 1404ق [نشریه:13 - 377]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 400]
ta‘līqat-un ‘alā kifāyat-il usūl
کفائی خراسانی، احمد بن محمد کاظم، ق14 قمری
kafā’ī xorāsānī, ahmad ebn-e mohammad kāzem ( - 20c)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
حاشیه ای است با عناوین «قوله قوله» بر کفایة الاصول آخوند خراسانی (1329) از ابتدا تا بحث اجتماع الامر و النهی
[دنا 67/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 176
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله قده و هو الذی یبحث عن عوارضه الذاتیة الخ، و توصیف الموضوع بذلک معروف، و قد اورد علیه خط: شکسته نستعلیق، کا: معلق (؟ )، تا: قرن 14؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ 107ص [عکسی ف: 1 - 198]
at-ta‘līqa ‘alā kifāyat-il usūl
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن (1329-1255) حسین
[دنا 67/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3947
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1391ق؛ نسخه کامل؛ اهدایی: طواری یزدی، عباس بن محمد؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: کاغذ رنگین، 37گ، 19 سطر (13×17 )، اندازه: 17×22سم[ف:5-1857]
ta‘līqat-un ‘ala-l kifāya min-al awwal
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمری
(1862 - 1942) āqā zīyā’-e ‘erāqī
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329) تقریرات درس آقا ضیاء عراقی.
[دنا 66/3]
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 52/14
خط: نستعلیق نازیبا، کا: حجت کوه کمره یی، محمد، بی تا؛ مصحح [ف: 53]
at-ta‘līqa ‘alā mabāni-l aḥkām fī usūl-i šarāyi‘-il islām
حائری، مرتضی بن عبدالکریم، - 1406 قمری
hā’erī, mortezā ebn-e ‘abd-ol-karīm ( - 1986)
وابسته به: مبانی الاحکام فی اصول شرایع الاسلام؛ حائری، مرتضی بن عبدالکریم (-1406ق)
تعلیقه ای است که مؤلف بر کتاب خود «مبانی الاحکام» در اصول فقه نوشته است.
[دنا 67/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 161عکسی
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... و بعد: فهذه تعلیقة علی کتابنا فی الاصول المسمی به: «مبانی الاحکام فی اصول شرایع الاسلام» و
نسال اﷲ التوفیق؛ انجام: و الحمد ﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا علی التوفیق مع کثرة الاشتغال و هو ولی المومنین یخرجهم من الظلمات الی النور، و انا العبد مرتضی بن عبد الکریم بن محمد جعفر عفی عنهم
نسخه اصل: نسخه اصل: کتابخانه شخصی مؤلف ؛ خط: نستعلیق، کاتب=مؤلف، بی تا؛ در اول مبحث واجب کفائی تاریخ اول شوال
1395ق دیده می شود؛ 85گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 148]
ta‘līqat-un ‘ala-l matājir
یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، ۱۲۴۷؟۱۳۳۸-؟ قمری
yazdī, mohammad kāzem ebn-e ‘abd-ol-‘azīm (1832 - 1920)
وابسته به: المکاسب = المتاجر انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تعلیقه بر متاجر (بخش خیارات).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13022
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: و اقضاح البعض بالنسبته الی
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: عبداﷲ مجتهد پور، 1362؛ جلد: تیماج، 127گ، 21 سطر [رایانه]
» تعلیقة علی مختصر ابن هشام ← مناهج الطالبین
» تعلیقة علی مسئلة تجزی الاجتهاد ← التجزی
ta‘līqat-un ‘ala-l mašā‘ir
وابسته به: المشاعر؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (979-1050)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10923
خط: نسخ عالی، کا: صادق بن محمد رونیزی، تا: پنج شنبه 28 جمادی الثانی 1267ق؛ مجدول، دارای کمند؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س9ش2 - 8]
ta‘līqat-un ‘alā miṣbāḥ-il faqīh
وابسته به: مصباح الفقیه = شرح شرایع الاسلام همدانی، رضا بن محمد هادی (1241-1322)
[دنا 67/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 4439
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 401]
ta‘līqat-un ‘alā ma‘ālim-il usūl
عسکری سمنانی، محمد حسن بن محمد، ق13 قمری
‘askarī semnānī, mohammad hasan ebn-e mohammad ( - 19c)
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
حاشیه متوسطی است به «قول» که هنگام تدریس کتاب «معالم الاصول» برای شاگردان، تألیف شده است.
[دنا 67/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه: 988
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطاهرین اما بعد فهذه تعلیقة علقتها علی معالم الاصول مستعینا باﷲ؛ انجام: نعم لو قال المصوب بعد علمه تعالی بالجزئیات مطلقا کان کلامه وجیها الا انه فاسد لما قررناه فی الکلاب تم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 4 محرم 1230ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه ؛ » جلد: تیماج قهوه ای، 181گ، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 253]
ta‘līqat-un ‘alā ma‘ālim-il usūl
وابسته به: معالم الاصول = معالم الدین و ملاذ المجتهدین؛ عاملی، حسن بن زین الدین (959-1011)
تعلیقه متوسطی است بر معالم الاصول که در آن به نقل اقوال و رد و ایراد در آنها پرداخته است.
[دنا 67/3]
قم ؛ دارالحدیث؛ شماره نسخه: 197/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذا هو الجزء الثانی مما علقناه فی الاصول علی کتاب معالم الدین ... قوله الاوامر و النواهی و لایخفی بناء جمع الامر و النهی؛ انجام: باعتبار وصف الشرطیة یعتبر فیها المقارنة لمشروطها بحسب الوجود حیث لا یعقل فیها التأثیر مع عدم المقارنة الزمانیة.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی موسوی خوئینی، تا: 1309ق؛ جلد: گالینگور، 24گ (102ر-125پ )، 20 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 186]
» تعلیقة علی المکاسب ← حاشیة المکاسب
» تعلیقة علی المکاسب ← البیع و الخیارات (التقریرات)
» تعلیقه علی المکاسب للشیخ الانصاری ← حاشیة المکاسب
ta‘līqat-un ‘ala-l makāsib
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، 1255 - 1329 قمری
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281-1214)
تاریخ تألیف: سه شنبه 19 محرم 1319ق
تعلیقه و حاشیه مختصر و مهمی است با عناوین «قوله قوله» بر کتاب البیع و کتاب الخیارات از «مکاسب» شیخ مرتضی انصاری.
چاپ: تهران، 1325ق، در هامش مکاسب به سال 1325ق؛ تهران، 1319ق، به صورت مستقل، 153ص، وزیری؛ تصحیح سید مهدی شمس الدین، از روی نسخه اصل، وزارت ارشاد اسلامی، در تهران، 1406ق
[دنا 67/3؛ الذریعة 220/6 شماره «1233»؛ مشار عربی ص 195]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 351
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قوله قدس سره مبادلظ مال بمال الخ، التعبیر بالمبادلة لا یخلو من مسامحة
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با اضافات و خط خوردگی؛ 178ص [عکسی ف: 1 - 410]
at-ta‘līqa ‘ala-l makāsib
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1281-1214)
[دنا 67/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3950
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ اهدایی: طواری یزدی، عباس بن محمد؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: کاغذی سبز، 15گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21سم [ف: 5 - 1858]
ta‘līqat-un ‘ala-l makāsib
حسینی رازی، محمد
hoseynī-e-rāzī, mohammad
وابسته به: المکاسب = المتاجر؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
تعلیقاتی است که استاد مؤلف بر کتاب «المکاسب» استادش شیخ مرتضی انصاری نگاشته است که مؤلف آن را در مجموعه حاضر تدوین نموده است.
[دنا 67/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2560
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول الفقیر ... ان هذه عدة کلمات علقها الاستاد السناد و من علیه الاعتماد نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف ؛ خط: نسخ، کا: حاج محمد بن فرج اﷲ بن اسماعیل بن علی نقی تبریزی غروی، تا: 14 رجب 1317ق؛ مصحح؛ 54ص [عکسی ف: 7 - 155]
» التعلیقة علی من لا یحضره الفقیه ← حاشیة من لایحضره الفقیه
ta‘līqat-un ‘alā man lā-yaḥḍar-u-hu-l faqīh
حسینی اصفهانی، محمد حفیظ بن محمد اشرف، - 1160 قمری
hoseynī esfahānī, mohammad hafīz ebn-e mohammad ašraf ( - 1747)
وابسته به: کتاب من لایحضره الفقیه = من لایحضره الفقیه؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (311-381ق)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 15 ربیع الثانی 1162ق
تدوین و ترقیم نوه مؤلف محمد حفیظ بن محمد اشرف حسینی.
[دنا 67/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5757/3-ف
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 180]
» التعلیقة علی منهج المقال ← مفاتیح المطاعم
ta‘līqat-un ‘ala-l mawāqif = ḥāšīyat-ul mawāqif
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - 984 ؟ قمری
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn ( - 1577)
وابسته به: المواقف؛ عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد (700-756)
نویسنده می گوید صاحب مواقف در قسمت الهیات مطالبی
آورده است از آنجا که اقوال صاحب مواقف (قاضی عصدالدین ایجی) را زلاتی بوده بر آن شدم که مزال اقدام او را جستجو کنم و نکات ضعف قول او را نشان دهم باشد که همگان را مفید افتد. (عبداﷲ انوار)
آغاز: بسمله و به الاستعانة فی التعمیم یا واهب الوجود و یا مفیض الخیر و الجود نور قلوبنا بشوارق عرفانک.
[دنا 68/3]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 83گ (1پ -83پ )، اندازه: 12/5×19سم [نسخه پژوهی: 3 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: لکن یتوجه علیه منع لایخفی علی الفطن فتفطن.
خط: تحریری، کا: علی بن محمد بن حسن خوراسکانی، تا: 1035ق؛ 15ص (42 - 56 )، اندازه: 13×25سم [ف: 32 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: و لنختم الکلام مستعیناً بالحکیم العلام فی الابتداء و الاختتام مصلیاً علی النبی علیه السلام و اله الکرام و صحبه العظام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 8ص (372-379)، 13سطر (9/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 225]
at-ta‘līqa ‘ala-n nāfi‘ yawm-al ḥašr fī š.-il bāb-il ḥādī‘ašar
طواری یزدی، عباس بن محمد ق، ۱۵ قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad ( - 21c)
وابسته به: النافع یوم الحشر فی شرح الباب الحادی عشر = شرح باب حادی عشر؛ فاضل مقداد، مقداد بن عبداﷲ (-826)
[دنا 68/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3949
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1375ق؛ نسخه کامل؛ اهدایی: طواری یزدی عباس بن محمد؛ کاغذ: خطی جدید، جلد: مقوایی روکش کاغذ سفید، 26گ، 17 سطر (11×16)، اندازه:15×25/5سم [ف: 5 - 1857]
ta‘līqat-un falsafīya
حکیم ابی الفرج
hakīm ab-el-faraj
آغاز: قال الشیخ الحکیم ابوالفرج ان القوة الدراکة علی الاطلاق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (94پ)، اندازه: 12/5×19سم [نسخه پژوهی: 3 - 124]
آغاز: بسمله ... تعلیق عن الشیخ ابی الفرج. قال الشیخ الحکیم ابوالفرج ان القوة الدراکة علی الاطلاق خیر بین القوة الحس و قوة العقل؛ انجام: العقل الهیولائی عند الفلاسفة معضلة مشروحة.
تمت.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن سیاه، 1ص (98پ)، اندازه: 13/7×25/5سم [ف: 8 - 39]
ta‘līqat-ul fawā’id-iḍ ḍiyā’īya
وابسته به: الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة = شرح الکافیة لابن الحاجب = شرح ملاجامی؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817- 898)
[دنا 68/3]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 123/2
یک صفحه آغاز به فارسی و بقیه به عربی شرح شده است، از آغاز تا نعت توابع ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 127گ (79پ-205پ )، 17 و 19 و 21 سطر (9×17 )، اندازه: 16×22سم [ف: 157]
ta‘līqat-un fi-l fiqh
واعظی هیدجی، فرج اﷲ، ق14 قمری
vā‘ezī hīdajī, faraj-ol-lāh ( - 20c)
تقریرات درس فقه مرحوم سید محمد حجت است که فرزندشان مرحوم سید حسن حجت در بسیاری از صفحات بر آن تعلیقه زده اند و رد و ایراد می نماید و در بعض موارد عبارات مقرر را به طور وضوح بیان می کند و از بحث طهارت تا آخر بحث لباس مشکوک را داراست. در چند صفحه آخر رساله ای در لباس مشکوک آمده که بعید نیست مربوط به همان مبحث قبل باشد.
[دنا 68/3]
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه: 5
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 شوال 1358ق؛ بعضی از صفحات به خط محشی، بحث طهارت تا آخر لباس مشکوک با
حواشی سید حسن حجت و بعضی از صفحات به خط وی باتاریخ های 1378، 1380 و غیره می باشد. [ف: 19]
» تعلیقة فی المنطق ← التنقیح
ta‘līqat-un fi-l manṭiq
تعلیقه ای است در موضوع ضابطه شرائط اشکال اربعة.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12039/2
آغاز: بسمله، اما بعد فلما رأیت ضابط الاشکال فی غایة الاشکال ولم اجد فیما علقوا علیها من الشرح ماخلی عن الجروح؛ انجام: والمنافاة متعسف کماتقدم والسلام
خط:نستعلیق، بی کا، تا: 1058ق، جا: جزیرة المکلا؛ سرلوح منقش کم کار، دارای جداول ریاضی ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 11ص، 14 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 10-202]
ta‘līqat-u kašf-il liṯām
عاملی غروی، جواد بن محمد، 1152؟ - 1226 قمری
‘āmelī qaravī, javād ebn-e mohammad (1740 - 1811)
وابسته به: کشف اللثام و الابهام عن کتاب قواعد الاحکام؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137ق)
«مفتاح الکرامه» شرح مفصلی است در 10 جلد بزرگ بر«قواعد الاحکام» علامه حلی ( 726). شارح در اثنای باب قضا به جای شرح کتاب بنا می گذارد بر شرح دیگر کتاب یعنی «کشف اللثام و الابهام عن القواعد الاحکام» تعلیقه بنگارد و تا آخر باب قضا آن را ادامه می دهد و بعد از آن باز بنا می گذارد به شرح متن کتاب، لذا قسمتی از کتاب مفتاح الکرامه (از باب قضا مطلب الثانی فی الجنایة بین الممالیک تا آخر باب قضا) به جای شر ح، تعلیقه بر کشف اللثام می باشد، نسخه حاضر تمامی تعلیقه مذکور را شامل است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ کما هو اهله ... و رضی اﷲ تعالی عن علمائنا و عن مشایخنا اجمعین و عن رواتنا المحسنین و بعده فهذه تعلیقات علی باب القصاص من کشف اللثام ... و قد جرینا علی هذا فی جملة من هذا الباب ثم عمن لنا ای تکتب علی متن الکتاب ... قولهما قدس سرهما اما لو قتل العبد عبدأ اوحرأ ولم یذکره ...لان القتل لایوجب الاالدیة
آغاز: برابر؛ انجام: لایمنع وجود النقل الذی یعول علیه عنده الی هنا جف قلمه الشریف تغمده اﷲ تعالی بر ضوانه.
قصاص و دیات ؛ خط: نسخ، کا: محسن طریح منسوب به حبیب بن مظاهر، تا: 1254ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای با روکش پلاستیک، 260گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ]
آغاز: برابر
خط: ثلث، بی کا، بی تا؛ خط مشکی بالای عبارات متن، وقف شهید نمره کتابخانه وی 216؛ جلد: تیماج با ترنج، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 137]
ta‘līqe-ye lavāyeh
نقشبندی، محمد فضل اﷲ، ق12 قمری
naqšbandī, mohammad fazl-ol-lāh ( - 18c)
وابسته به: لوایح؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (817-898ق )
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 951 ط
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ در هامش نسخه [مختصر ف:182]
» تعلیقة معارج الاصول ← حاشیة معارج الاصول
» تعلیقة معالم الاصول ← حاشیة معالم الاصول
ta‘līqe-ye me‘rāj-nāme
وابسته به: معراج نامه = معراجیه = اثبات النبوة = مرشد الکفایة؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4694/20
تعلیقه ای در هامش با مهر «عبده سید هاشم الحسینی» در باره این رساله ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالقادر اردوباری، تا: ذیحجه 1021ق، جا: شیراز [ف: 8 - 45]
ta‘līqat-u muqaddamāt-il arba‘ min-at talwīḥ = ḥāšīyatu muqaddamāt-il arba‘ min-at talwīḥ
سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدین، - ۱۰۶۷ قمری
sīyālakūtī, ‘abd-ol-hakīm ebn-e šams-od-dīn ( - 1657)
وابسته به : التلویح الی کشف حقایق التنقیح؛ تفتازانی، مسعود بن عمر(۷۹۲-۷۲۲ق)
کتاب تنقیح الاصول تألیف صدر الشریعة، عبیداﷲ بن مسعود محبوبی بخاری (-747ق) از کتاب های مهم اصول فقه عامه است که شروح و حواشی بسیاری بر آن نگاشته شده که «التوضیح فی حل غوامض التنقیح» از جمله آن شروح می باشد و مورد توجه بسیار قرار گرفته، از این رو افراد گوناگونی آن را شرح
نموده اند، از جمله آنها «التلویح فی کشف حقائق التنقیح» تألیف سعدالدین تفتازانی (-792ق) است. تعلیقه حاضر نیز با عناوین «قوله - قوله» به شرح مقدمات اربعه و توضیح هر دو در مبحث حسن و قبح پرداخته است. نسخه ای از این حاشیه در کتابخانه پیر محمد احمد آباد هند نیز موجود است.
چاپ: استانه، 1325و1257ق.
[دنا 68/3؛ کشف الظنون 496/1؛ هدیة العارفین 504/1؛ خزانة مفتی 23/5]
آغاز: بسمله، حامدا لمن انزل کتابه الحکیم تبیانا لکل شیء و هدی ... و بعد، یقول: ... ان احق العلوم بالاختیار و ادقها بالنظر و الاعتبار و اعلاها شانا و اسناها برهانا علم اصول الدین الذی هو منار الاهتداء الی قواعد الاسلام؛ انجام: و اما انه لیس مستقلا فلتوقفه علی امور لیست فی وسعه فیکون الفعل واقعا بمجموع قدرة اﷲ و قدرة العبد هذا ما قصدت ایراده فی هذا المقام و الحمدﷲ ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ مصحح، مقابله شده با عبارت «بلغت المقابلة بحسب الطاقة فی المکة المشرفة زادها اﷲ شرفا و تعظیما، عام سنة 1201 »، محشی با نشان «منه »؛ کاغذ:فرنگی، جلد: کاغذی سبز، عطف تیماج قهوه ای، 52گ (87پ- 138پ )، 15 سطر (10/5×15 )، اندازه: 17×23سم [ف: 37 - 604]
بی کا، تا: 1272ق [د.ث. مجلس]
ta‘līqat-u minhaj-il maqāl = favā’ed-e rejālīye = favā’ed-e behbahānīye
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، ۱۱۱۸ - ۱۲۰۵ قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: منهج المقال فی تحقیق احوال الرجال = الرجال الکبیر؛ استرآبادی، محمد بن علی (-1028ق)
تاریخ تألیف: 1234ق
گزارش کوتاهی است بر کتاب منهج المقال استرآبادی که شامل پنج فایده رجالی است که عبارتند از: الحاجة الی علم الرجال، طائفة من المصطلحات المتداوله، جرح و تعدیل بعض العلماء، مصطلحات المؤلف فی کتابه، طریق ملاحظة الرجال. در این کتاب پاره ای از نکات مربوطه به علم رجال و حدیث که کمتر مورد توجه مؤلفین کتب رجال قرار گرفته و بسیار پرارزش است گردآوری گردیده و تعلیقات بر کتاب منهج المقال میرزا محمد استرابادی (مشهور به رجال میرزا) قرار داده شده است.
آغاز: حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین و بعد یقول الأقل الأذل محمد باقر بن محمد أکمل انی لما تنبهت بفکری الفاتر علی تحقیقات فی الرجال و عثرت تتبعی القاصر علی افادات من العلماء العظام
انجام: و مثل البزیعیة فرقة من الخطابیه یقولون بامامة بزیع بعد ابی الخطاب و ان کل مؤمن یوحی الیه و ان الانسان اذا بلغ الکمال لایقال له مات بل رفع الی الملکوت و ... معاینه امواتهم بکرة و عشیةچاپ: به همراه رجال الخاقانی، 72 ص، انتشارات دقتر تبلیغات اسلامی، قم، 1404 ق؛ تهران 1306، سنگی، رحلی (به ضمیمه منهج المقال).
[الذریعة 223/4 و 337/16 رقم 1565؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث 197/1-209 ؛ مشار عربی 196و929 ؛ دنا 69/3 – 73 (176 نسخه)]
شرح و حواشی:
1 - شرح تعلیقة منهج المقال = رجال الخاقانی؛ خاقانی، علی بن حسین (1334-1255)
آغاز: ابن اسماعیل القرشی عن ابی محمد قال المحقق البحرانی الذی اراده ان کلمة عن هنا زائدة انتهی؛ انجام: لانا نقول قد بینا ذلک فی کتاب الرجال و لعله فی غیرصه و روایاته دالة علی عدم غلوه کما لایخفی علی المتتبع المتأهل.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ ظاهراً به خط مؤلف یا به خط وی تصحیح شده، دارای یادداشتی درباره کتاب و مؤلف و اینکه شاید نسخه به خط مؤلف باشد از محمد موسوی جزائری در 1345ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 100گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 28 - 130]
انجام: القول قول المصنف أو کان حکایة عن غیره ثم اشرع فی ذکر ما یتعلق به مما أرید ذکره و ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه، محشی با امضای «منه عفی منه»؛ 15گ (1پ-15پ)، اندازه: 16/5×22سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
بی کا، تا: 1174ق؛ از روی نسخه اصل نوشته شده [نشریه: 7 - 532]
آغاز: محمد بن علی ... ابوالقاسم الحلبی مرفی هند بن الحجاج قوله ابوالقاسم الکوفی اه یقال لعبد الرحمن بن حماد ایضا علی ما مرفی ابراهیم بن ابی البلاد و یروی عنه محمد بن عبدالجبار؛ انجام: تم الکتاب الرجال تعون خالق النساء و الرجال فی یوم ...
اواخر شهر شعبان المعظم
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه اواخر شعبان 1181ق؛ افتادگی: آغاز؛
واقف: آقای ملک زاده، آبان 1346 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره،جلد: مقوا، 13گ، 19 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 27 - 107]
کا: ابو طالب رضوی همدانی، تا: رمضان 1184ق، قطع: خشتی
[رشت و همدان: ف: 1589]
خط: نسخ، کا: ملا محمد مجتهد خوئی، تا: پنج شنبه 16 محرم 1190ق؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: 1569]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد معصوم قزوینی، تا: 1190ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 17گ (93پ-109پ )، 23 سطر (10×16 )، اندازه: 16×21سم[ف: 16 - 36]
خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیحجه 1192ق؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 270]
آغاز: بسمله، حمد له، اما بعد فهذه تعلیقة الاستاد دام ظله علی منهج المقال ابواب الهمزه باب آدم قوله فی آدم و عنه؛ انجام: بعد ما تعرض بابی حمزة الثمالی
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1197ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: کاهی، جلد: مقوایی روکش کاغذ چهرهای عطف تیماج قرمز، 80گ (17-96)، 28 سطر (14×20 )، اندازه: 15×21سم[ف: 4 - 1170 ]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با یادداشت تاریخ 1237 ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 138گ، 27 سطر (12×17 )، اندازه: 19×21سم [ف: 16 - 379]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 451]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 7 - 698]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محب علی بن مراد علی لاهیجانی، تا: 14 شوال قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، 43گ، اندازه: 15×21سم [ف: 241]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: نیمه اول قرن 12؛کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه خاکستری، 17گ، 25سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 106]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه اکمل من اﷲ تعالی اﷲ عما یقول الظالمون علواً کبیراً.
کا: محمد علی بن عبدالرحیم، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج زرشکی، 37ص (358-394 )، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 45 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1203ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قرمز، 28گ (163پ-190ر )، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 6 - 107]
کا: مصطفی بن محمد علی حسینی، تا: 1208ق، جا: اصفهان
[نشریه: 2 - 102]
همان مقدمه است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1208ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 30گ (110پ-139پ )، 19 سطر (8×13 )، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 676]
خط: نستعلیق، کا: سید محمد بن میرعلی محمد کزازی، تا: 1210ق؛ 161گ، 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 45]
آغاز: برابر؛ انجام: لعلک تطلع علی معارض او معاضد ولا تنظر یا اخ الی مافیه وفیما سنذکر من الخطاء والذلل والتشویش والخلل لان الذهن قاصر والفکر فاتر والزمان کلب عسر علی ...
فقط مقدمه را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1211ق؛ جلد: تیماج زرشکی با ترنج،11گ،27سطر،اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1-462]
خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد بن یوسف بن احمد بن ابراهیم درازی بحرانی، تا: 1211ق، جا: شیراز، مدرسه مقیمیه؛ اندازه:15×21سم [نسخه پژوهی: 3 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد سمیع خراسانی، تا: پنجشنبه 7 جمادی الاول 1213ق؛ 22گ (222پ-243پ )، 21 سطر، اندازه: 14×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن علی مدد خراسانی، تا: 21 رجب 1214ق، جا: کربلای معلا؛ ضمیمه نسخه ش 9109؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 35گ، 14سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 - 107]
کا: مازندرانی، تا: دوشنبه 28 ربیع الاول 1215ق، جا: کربلا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 18گ (45پ-62پ )، 25
سطر (9/5×17 )، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 2239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن عبدالباقی حسینی سماکی استرآبادی،تا:ربیع الثانی1216ق؛واقف: صدر الدین بن علی محمد استرآبادی، کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور عطف تیماج قهوه ای، 29 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 349]
فقط پنج فائده از آغاز کتاب؛ خط: نسخ، کا: مهدی پسر عبدالمراد، تا: 1216ق ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 21گ (71-91)، 21 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 547]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا تنظر یا اخی الی ما فیه و فیما سنذکره من الخطا و الزلل و التشویش و الخلل ... علی ما سنشیر الیه و آخر الکتاب.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر خراسانی، تا: 1217ق؛ جلد: گالینگور سیاه، 42ص (509-550 )، 25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 332 - 156]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1218ق ؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 19گ (126-144پ )، اندازه: 12/5×21سم [ف: 11-691]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامرضا بن محمدعلی آرانی کاشانی، تا: دوشنبه 6 ذیحجه 1218ق؛ دربرگ اول فائده ای در تفسیر «ازلام» از ملا غلامرضا آرانی و تحشیه بسیار از همو درهامش صفحات؛ تملک: ملا غلامرضا با مهر «عبده غلامرضا بن محمدعلی» (بیضی )؛ نسخه وقف اولاد ذکور ملا غلامرضا است ؛ جلد: تیماج سیاه، 195گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ ف مخ: - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد شریف، تا: 1221ق؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه طوسی، 17گ، 24سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 - 106]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1212/11
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 37]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسین، تا: سه شنبه 9 رجب 1221ق؛ واقف: استاد محمود شهابی، آبان 1366 ؛ کاغذ: نخودی و فستقی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 166گ، 25سطر، اندازه: 15/8×20/8سم [ف: 27 - 108]
خط: نستعلیق شکسته، کا: شریف بن ابی طالب قمی، تا: 1222ق؛ 23گ (73-95 )، اندازه: 14/5×20سم [نسخه پژوهی: 3 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: امیر محمد قاسم بن محمد کاظم، تا: پنج شنبه محرم 1222ق؛ مهر: «الراجی حسین بن رضا موسوی» (بیضی)؛ واقف: سید فضل اﷲ بنافتی مازندرانی؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 151گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 1 - 462]
خط: نسخ، کا: شکراﷲ شاگرد مؤلف، تا: 1223ق ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 153گ (2پ-154ر )، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 3 - 454]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ما سنشیر الیه فی اواخر الکتاب ... فنسال اﷲ ... بظهور من یملاء الارض عدلا بعد ما ملئت جورا. تمت ...
یوم الجمعه ... سنه 1233.
خط: نسخ، کا: محمد بن صفر فخار، تا: مورخ 1233 و 1223ق؛ کاغذ: فرنگی سفید رنگ آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 17ص (1-17 )، اندازه: 15×21سم [ف: 23 - 30]
بی کا، تا: 1223ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 178گ، اندازه: 17/5×22سم [رایانه]
خط: نسخ، کا: میرعبداﷲ بن میرتراب حسینی، تا: 1225ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (98پ-122پ )، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 33]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بادی نطنزی کاشی، تا: پنج شنبه 14 جمادی الاول 1226ق، جا: کربلا ؛ مصحح؛ با اضافات در حاشیه؛ 165گ (57ر-221پ )، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 398]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد، تا: 1227ق؛ مصحح، محشی از محمد باقر موسوی و به خط وی ؛ مهر: «حجة الاسلام شفتی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قرمز، 210گ (1پ-210پ )، 22سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 55]
فوائد آغاز کتاب است ؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن علی عسکر، تا: جمعه 1228ق؛ جلد: تیماج مشکی، 31گ، 16سطر، اندازه:12/5×17سم [ف: 2 - 119]
خط: نسخ، کا: احمد نجل علی بن کتان نجفی، تا: سه شنبه 22
جمادی الاول 1229ق؛ 12گ (127-138 )، اندازه: 14×20سم
[ف: 3 - 99]
آغاز: برابر
خط: نسخ خفی، بی کا، تا: 1229ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 188گ، 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 - 107]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: اسماعیل بن ابراهیم، تا: 1229ق؛ محشی؛ کاغذ: شکری آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 212گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 55]
همان دیباچه است؛ بی کا، تا: جمادی الاول 1231ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر (10/5×15)، اندازه: 14×20/5سم [ف: 16 - 681]
کا: ناد علی بن مهر علی خونساری، تا: شنبه 3 جمادی الاول 1231ق [دلیل المخطوطات: 1 - 98]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1233ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 22 سطر [ف: 5 - 431]
خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد محسن، تا: 1234ق؛ جلد:تیماج قهوه ای، 50گ (52پ-101پ)، اندازه: 10/5×15سم[ف: 52 - 25]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد هادی حسینی اصفهانی، تا: 1234- 1239ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، 21گ (121-141 )، 22 سطر (8/5×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 15 - 15]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1235-1239ق؛ قطع: بیاض رقعی
[رشت و همدان: ف: 1490]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1236ق؛ جلد: تیماج مشکی، 228گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 27 - 160]
خط: نسخ، کا: محمد امیر خراسانی، تا: 1237ق، جا: نجف؛ 18گ (197پ-214 )، اندازه: 14/5×20/5سم [نسخه پژوهی:3-67]
خط: نسخ، کا: عبد المجید بن محمد مهدی علی آبادی یزدی، تا: 1239ق؛ 165گ، 24سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 45]
کامل مقدمه و خود حواشی هر دو است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1239ق، جا: سپاهان ؛ محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 183گ، 25 سطر (8/5×14 )، اندازه: 15×21سم [ف: 1-130]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن اسماعیل طباطبائی، تا: 1240ق؛ 29گ (66-94 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 1 - 124]
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 792 خط: نسخ، کا: محمد بن حسن، تا: 16 ربیع الاول 1240ق؛ مصحح؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ جلد: تیماج مشکی، 168گ، 21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 592]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 3249/1
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق، جا: اصفهان، مدرسه مریم بگم؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 34گ، 17 سطر (8/5×15) [ف: 15 - 54]
آغازو انجام: برابر
خط: تحریری، کا: علی بن محمدرضا ابرقوهی، تا: جمعه از اوایل ذیحجه 1243ق، جا: اصفهان؛ جلد: مقوای کرم عطف پارچه مشکی، 41گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 961]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد ابراهیم حسینی دهکردی، تا: شنبه 10 ربیع الثانی 1244ق؛ 18سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 49]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله میمونه بنت الحارث و رد فی الاخبار انها افضل ازواجه بعد ام سلمه. قد تم.
خط: نسخ، کا: محمد زمان بن حسن، تا: سلخ ذیحجه 1247ق؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی با مهر «عبده محمد باقر بن محمد تقی» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (9×14/5 )، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2064]
آغاز: برابر؛ انجام: و الفاضل الخراسانی ذخیرته جری مسلکة علی القبول من هذه العلة و نظیر صفوان.
موجودی تا «الفایدة الثالثة» است ؛ خط: نسخ، کا: محمد خراسانی قاینی، تا: پنج شنبه ربیع الاول 1248ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف:محمد بن محمد رضا قاینی خراسانی، در 1256ق ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی با ترنج، 16گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 27 - 104]
فقط پنج فائده آغاز کتاب را دارد ؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن فتاح موسوی حسینی زنجانی، تا: 1 صفر 1249ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 24گ (6ر-29ر)، 21 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 4 - 263]
آغاز: برابر؛ انجام: انجام فی کل بکرة و عشیاٌ بحق محمد و فاطمة و علیا تم.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر نظر آبادی، تا: 1240-1250ق، جا: اصفهان؛ تقدیمی آقای عباس روحانی سراجی محصل مدرسه عالی، 1317ش؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج عنابی عطف میشن قهوه ای، 29گ (1-29 )، 19 سطر (7×12/5) [ف: 338]
خط: نسخ، کا: ملا باقر گلپایگانی، تا: 11 ذیقعده 1252ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی سرخ با ترنج، 29گ (285پ-313ر )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 453]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ما سنشیر الیه فی آخر الکتاب ان شاءاﷲ تعالی نسئل اﷲ مع العسر یسراً بظهور من یملاء الارض عدلا بعد ما ملئت الدنیا جورا و الحمد ﷲ اولا و آخرا
خط: نسخ، کا: خوانساری، تا: 1253ق؛ مهر: «مصطفی الحسینی 1342» (بیضی )؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 22گ (194ر-215ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 8 - 80 و] [ف: 27-109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد تونی، تا: 1255ق؛ جلد: مقوا با روکش پارچه سرمه ای، 37گ (177ر-213پ )، 18 سطر، اندازه: 10×19سم [ف مخ ]
آغاز: برابر؛ انجام: و القاصر فاتر والزمان کلب عسر علی ما سنشیر الیه ... بعد ماملئت جوراً
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملا احمد بانکی مشهور به کرمانی، تا: 1256ق؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 57گ (76ر - 132پ)، 11سطر [ف: 37 - 387]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر حسینی، تا: 1257ق، جا: کربلا؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 18گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 27 - 108]
خط: نسخ، کا: جعفر حسینی سبزواری معرف به میرزا بابا، تا: جمعه 3 ذیقعده 1257ق، جا: کربلا ؛ کاغذ: فرنگی، 24 و 25سطر
[تراثنا: س6ش4 - 94]
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 1258ق؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله» [ولی صحیح نیست و با تاریخ کتابت و فوت مؤلف سازگار نیست ]؛ تملکی به سال 1263 و تملکی با مهر «محمد ابراهیم بن مرتضی قلی» (مربع) آمده که کتاب را به فرزندش «آقا حسین» بخشیده ؛ جلد: تیماج مشکی، 215گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوانا، کا: نصراﷲ بن مرحوم ملا فضل اﷲ، تا: یک شنبه ربیع الثانی 1260ق؛ جلد: تیماج، مشکی، 157گ، 23سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 393]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 7 ربیع الاول 1267ق ؛ کاغذ: صیقلی، جلد: مقوا با روکش کاغذ ابری، عطف میشن سبز، 28گ (1 - 28)، 17 سطر (9×15/5 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 4 - 2004]
خط: نسخ، کا: محمد جواد بن محمد حسن دهنوی سمیرمی، تا: رجب 1267ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 28گ (1پ-28ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 8 - 367]
آغاز: برابر
فائده نخست نیاز به علم رجال (گ158 )، 2) اصطلاحات (گ164)، 3) علامت موثق بودن روایت (گ174)، 4) مصطلاحات (گ180ب)، 5) شناخت رجال (گ181-182)، سپس فوائدی پراکنده است تا (گ188پ) که گویا همگی از بهبهانی باشد ؛ خط: نسخ، کا: آقا بابا شهمیرزادی فرزند مرحوم محمد مهدی، تا: 1270ق؛ 26ص (157-182) [ف: 11 - 335]
خط:نسخ، بی کا،تا:14رمضان1273ق؛مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج مشکی،137گ (1پ-137ر)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 14 - 247]
خط:نسخ، بی کا،تا:دوشنبه ربیع الثانی 1277ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه،164گ،20 سطر، اندازه: 15/2×20/9سم [ف: 1 - 182]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: علی محمد حسینی، تا: پنج شنبه 6 رمضان 1279ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی، 19گ (1پ-19ر)، اندازه: 17×23سم [ف: 163]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الذهن قاصر و الفکر فاتر و الزمان کلب (کذا) عسر علی ما سنشیر الیه فی آخر الکتاب انشاء اﷲ. نسئل اﷲ مع العسر یسرا بظهور من یملا الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلما و جورا.
خط: نسخ، کا: آقا بابا پسر ملا محمد مهدی شاهمیرزائی، تا: 1286ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، 32گ (78-109 )،
19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 22 - 44]
آغاز: برابر؛ انجام: و لتشویش و الخلان لان الذین قاصر و الفکر فاتر و الزمان کثیب عسر ... بعد ما ملات جوراخط: نستعلیق، کا: خسینی شیدوانی، عبدالغنی، تا: 1287ق[الفبائی: 435 - ]
آغاز: برابر؛ انجام: نسأل اﷲ مع العسر یسراً بظهور من یملأ الدنیا عدلاً بعد ما ملأت جوراً.
تا پایان «الفایدة الخامسة» است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالغنی بن محمد حسینی شیروانی، تا: دوشنبه 14 ذیحجه 1287ق؛ واقف: آقای تقدیسی، مرداد 1353؛ کاغذ: نخودی و آبی آسمانی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 28گ، 17سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 27 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: یظهور من یملأ الارض قسطا و عدلا بعد ما ملئت ظلماً و جوراً.
به فوائد پنجگانه ختم شده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد علی بن نصیر رشتی، تا: پنجشنبه 12 جمادی الثانی 1287ق، جا: نجف اشرف ؛ واقف: مرتضی مدرسی چهاردهی، دی 1347؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا میشن قهوه ای، 21گ، 22 - 26 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 105]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1287ق [الفبائی: - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایجوز له العمل باجتهاده لما عرفت الی هنا قراءة
خط: نسخ، کا: علی هزار جریبی، تا: 1293ق؛ مصحح؛ جلد: عادی، 60گ، 21 سطر، اندازه: 16×20سم [مؤید: 2 - 189]
فقط فوائد آغاز آن می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 10 ربیع الاول 1295ق؛ تملک: احمد بن محمد باقر به تاریخ هشتم رمضان 1348؛ مهر: «یا باقر العلوم» (بیضی)؛ پس از کتاب مقداری از اشعار «نان و حلوا» شیخ بهائی را ابو الحسن بتاریخ محرم 1285 نوشته؛ جلد: تیماج مشکی، 81گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 18 - 250]
خط: نستعلیق، کا: میر نجم الدین بن حاجی میر هاشم رشتی، تا: شب 1 شوال 1295ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 27گ، 16 سطر (8×16/5 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 10 - 1696]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حاج محمد باقر بن حاج ملا احمد بن حاج ملا
سلیم، تا: 1297ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 32گ (27-58)، 17و 18 سطر (8×16/5 )، اندازه: 13/5×20سم [ف: 3 - 1110]
آغاز: برابر؛ انجام: نسأل اﷲ مع العسر یسرا بظهور من یملأ الارض عدلاً بعد ما ملئت جورا عجل اﷲ فرجه و ظهوره و جعلنا من اصحابه و رزقنا فوز الوصول الی خدمته بحق محمد و آله صلی اﷲ علیه و آله.خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد یوسف چهار افرائی، تا: چهارشنبه 15 صفر 1297ق؛ واقف: میرزا ابوالحسن پیشنماز آملی، فروردین 1369؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 39گ، 19سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 27 - 110]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج بنفش، 38ص، 19 سطر (10×16 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 32]
خط: نستعلیق، کا: عبدالغنی بن عبدالصمد بن عبدالغنی، تا: رجب 1200ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (104پ - 120ر )، 18 سطر (7×13 )، اندازه: 13×17سم [ف: 291]
آغاز: برابر؛ انجام: فذکر ابان بن محمد فی باب الالف السندی بن محمد (ناقص)
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا رویه کاغذ زرد، 27گ (114-140 )، 24 سطر (11/5×17 )، اندازه: 15×21/3سم [ف: 17 - 24]
فقط فوائد آغاز کتاب را داراست ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، 18گ (23پ-40پ )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 208]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 21گ (94پ-114ر )، 19 و 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 184]
بخش فواید رجالی اول کتاب است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (76ر-94ر )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 41]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه محمد علی تربیت؛ جلد: مقوا عطف تیماج قرمز، 273گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [محدث ارموی مخ: 1 - 398]
مصط وفی الوجیزه و البلغة.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 52گ (67پ-118پ )، 24 سطر، اندازه: 17×22سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 14گ (1-14)، 21 سطر (12×16/5 )، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 842]
آغاز: ابواب الهمزة باب آدم قوله فی آدم و عنه و عن صه ود ابن الحصین أقول هذا هو الظاهر وفاقاً لجدی و خالی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ الوان ؛ جلد: تیماج قرمز، 200گ، 22 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: ملا نوروز علی بسطامی که آن را در 1284 خریده بوده؛ با خطی از علی بن حاجی میرزا خلیل ؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن آبی، 214گ، 19 سطر، اندازه:12/6×21سم [ف: 1 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی ؛ جلد: پارچه ای، 12گ، اندازه: 15×26/5سم [ف: 43]
خط: نسخ، کا: کاظم بن ابوالحسن بیابانکی، تا: قرن 13؛ کاغذ:فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 197گ، 25 سطر، اندازه:15×22سم [ف: 3 - 454]
خط:نستعلیق، بی کا،تا:قرن 13، جلد: تیماج مشکی، 20گ (58پ-77ر ) ،21 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 27 ذیحجه قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 265گ (19پ-283ر)، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 398]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله »؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 231گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 398]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 386ص، 22 سطر، اندازه: 13/5×21سم[ف: 1182 - 10]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه ای در عراق ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ یادداشتی از جعفر المحتصر در عاریه کتاب از محمد بصراوی نزد وی؛ تملک: محمد بن سید خلیفه؛ 450ص [عکسی ف: 6 - 294]
نسخه اصل:کتابخانه کاشف الغطاء-نجف اشرف؛خط:نسخ،بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از علی رازی و به خط وی که برخی از حاشیه ها را از مؤلف نقل کرده؛ 36ص [عکسی ف: 5 - 322]
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء-نجف اشرف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ تملک: «محمد بن السید خلیفه»، «جعفر المحتصر» که کتاب از شیخ محمد بصراوی نزد وی عاریه بوده؛ 449ص [عکسی ف: 5 - 340]
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد کاظم مدرسی-قم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی بعضاً با عناوین «منه دام ظله»؛ تملک: تملکی در رجب 1246، سید محمد بن احمد مدرسی در 1388، سید احمد درس؛ 445ص [عکسی ف: 5 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی به لفظ: «منه»،؛ تملک: کتابخانه آرامگاه آقا سید حسینا؛ جلد: تیماج مشکی، 180گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف:1-229]
خط:نسخ، بی کا،تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: 7]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن رمضانعلی لاریجانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 20گ (79-98 )، اندازه: 13×20سم [ف: 13 - 393]
آغاز و انجام: برابر
فقط پنج فایده آغاز را دارد ؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن عبداﷲ، تا:قرن 13؛ واقف: شیخ هاشم قزوینی، 1380 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره،جلد:تیماج مشکی،21سطر،اندازه: 15×20/5سم [ف: 5-371]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ برابر است با ص 15- 508ها ش منهج المقال چاپ 1304؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 192گ، 19 سطر (9×15 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 8 - 242]
بخش فواید مقدمه می باشد ؛ خط: نسخ، کا: محمد بروجردی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 16گ (26ر-41ر )، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 138]
دیباچه است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: کبود و سفید فرنگی، جلد: تیماج مشکی عطف آلبالویی، 16گ (82ر-97ر )، 20 سطر (7/5×16 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 16 - 5]
فقط مقدمات رجالی می باشد؛ بی کا، تا: قرن 13؛ 16گ (1پ -16پ)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 2 - 336]
آغاز: برابر؛ انجام: و افضلهن خدیجة بنت خویلد ثم ام سلمة ثم میمونه. تمت نسخه در فهرست 27/110 نیز آمده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به امضاهای «سید باقر موسوی سلمه اﷲ تعالی» و «منه ره»، سه برگ آغازین اسامی راویانی که کتاب دارند به ترتیب حروف تهجی نوشته شده است: «اسماء المصنفین الذی روی عنهم ابن ابی عمر من الرواة و العلماء مأخوذة من کتاب الرجال للامام المتقدم فی هذا الصفة البارع ... نجاشی »؛ تملک: سید احمد صفائی خوانساری در محرم 1328، فرزندش سید مصطفی در 1360ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد عطف تیماج قهوه ای، 152گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [اهدائی رهبر: 8 - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: بحیث یحصل قوة معتقدبها فالظ.
از ابتدای کتاب تا اواسط فایده دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ محشی به لفظ «علی سلمه اﷲ و دام ظله» ؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای؛ اهدایی: شکراﷲ فقیه نیا در 1375ش؛ 14گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 27 - 106]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شخصی مدرسی یزدی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به امضای «منه دام ظله» و «مدرس »، رکابه دار؛ تملک: سید احمد مدرس؛ 445ص، 20 سطر [عکسی ف: 5 - 358]
آغاز: برابر؛ انجام: بظهور من یملأ الدنیا عدلاً بعد ما ملئت جوراً.تمت ...
خط:نستعلیق شکسته، بی کا،تا:قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 16 سطر (10/5×15/5 )، اندازه: 21×5/15سم [ف: 188]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ وقف نامه ای به تاریخ 1234 ؛ مهر: «عبده موسی» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی رنگی، جلد: مشمع مشکی، عطف: تیماج مشکی، 16گ (35پ-50پ )، 22 سطر (9/5×15 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 35 - 700]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی درباره سال تولد بهبهانی و تألیفات او، در یادداشت تألیفات وحید را بیش از 50 کتاب نوشته و می گوید مسکن او هم اکنون در بلاد الحسینی است و خدا او را نگاهداراد ؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 29گ (102پ - 130ر )، 21 سطر، اندازه: 15×19/5سم [اهدائی رهبر: 8-81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: گالینگور قهوه ای، 19گ (1پ -19پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×20سم [اهدائی رهبر: 8 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ اهدایی: جعفر سلطان القرایی، آذر 1348ش؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 180گ، 25 سطر (9/5×16/5 )، اندازه: 15/3×20/9سم [ف: 29/2 - 858]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از محمد علی؛ 17گ (134-150 )، 29 سطر، اندازه: 18×28سم [صد و شصت نسخه: 58]
آغاز: برابر؛ انجام: رقم کاتب علی ید الاقل العاصی سید اسداﷲ بن مرحوم السید محمد باقر طالقانی الاصل و اصفهانی المسکن ...
و هی سنه الف و ثلاث مایه بعد الهجره و التمس الدعاء ممن بنظر فیها لی و لوالدی و لاخوانی المؤمنین و السلام.
خط: نستعلیق شکسته، کا: اسداﷲ بن محمد باقر طالقانی، تا: 1300ق؛ کاغذ: فرنگی زرد، جلد: مقوا با پارچه عطف تیماج، 50ص، 18 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 10 - 1273]
آغاز: برابر؛ انجام: علی ما سنشیر الیه فی آخر الکتاب ان شاءاﷲ تعالی نسئل اﷲ مع العسر یسراً بظهور من یملاء الارض عدلا بعد ما ملئت الدنیا جورا و الحمد ﷲ اولا و آخرا
خط: نسخ، کا: سید محمد رضا بن حسین حسینی حائری، تا: غره رجب 1305ق، جا: کربلا ؛ مصحح ؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج عنابی عطف گالینگور بنفش، 24گ (146پ-169ر)، 21 سطر، اندازه:
15×21سم [اهدائی رهبر: 8 - 82]
آغاز: برابر؛ انجام: لان الذهن قاصر و الفکر فاتر و الزمان ... علی ما سیشیر الیه فی آخر هذا الکتاب انشاءاﷲ تعالی مع العسر یسراً بظهور من یملا الدنیا عدلاً بعد ما ملئت جوراً.
تا پایان فائده پنجم آمده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 42گ (87پ-128 )، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 14 - 21]
آغاز: تدوینها و ضبطها و جعلها علاوة لما ذکروا و تتمة لما اعتبروا فقط مقدمات کتاب را داراست ؛ خط: نسخ، کا: افضل بن حسین قائنی خراسانی، تا: 28 جمادی الاول 1318ق، برای پسر برادرش سید حسین؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 29گ (1ر -29پ)، اندازه: 11/5×18سم [کتابخانه های قائن: ف: 199]
کا: محمد صادق بن محمد حسین، تا: 1209-1290 [ف: 89]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 289]
کا: ابوعلی حائری (شاگرد مؤلف)، بی تا [نشریه: 7 - 521]
همان مقدمه است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان [نشریه: 7 - 40]
تنها همان مقدمه است ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 457]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1578]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1484]
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (78پ-85ر و 271-278پ )، 25 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 38 - 614]
آغاز: برابر؛ انجام: یکتب سلم مسلم ولعله کثیر و بالعکس منه ما سیجیء فی بشربن سلم ثم اذا وجدته و وجدت حاله مذکورا خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 961]
این نسخه همان مقدمه است ؛ بی کا، بی تا؛ 20گ (143ر-162ر) [ف: 1 - 129]
برابر است با س 11 ص 2 چاپی و 11 سطری کم دارد تا پایان فائده 5 مقدمه تعلیقه (ص 13 چاپی) آنگاه سه بند است که حاشیه هایی است بر سه بند از فائده 4 (ص 401 منهج المقال) و فائده 8 (ص 407) و فائده 9 (ص 417) همین منهج المقال درباره مذاهب که در چاپی نیست و به گواهی خود او در آغاز تعلیقه (ص 8 چاپی گ 39پ) اینها باید از همین تعلیقه باشد؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 28گ (25ر-52پ) [ف: 348]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1321]
آغاز: برابر انجام: و هذا الشیخ یروی عن الشیخ بهاء الملة و الدین.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 301]
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن علی خراسانی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 26گ (244-269)، 22 سطر (9×15 )، اندازه: 15/5×23سم [ف: 19 - 330]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد صادق بن محمد حسین الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی، 158گ، 25 سطر، اندازه: 12×15سم [ف: 2 - 34]
آغاز: و ان ما ثبت حجتیه هو ظن المجتهد بعد بذل جهده و استفراغ وسعه فی کل ما له دخل فی الوثوق و عدمه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (حدود یک صفحه)؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج زنگاری، 28گ، 19 و 20 سطر (7/3×14/5 و 7/5×15/5 )، اندازه: 14/3×21/5سم[ف: 50 - 18]
فوائد آغاز تعلیقه در این نسخه نوشته شده و ناتمام است ؛ خط: نسخ، کا: اردبیلی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی از «علی الرازی »؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (56پ-79پ )، 24 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 86]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 16گ (104-119 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 4 - 1137]
فقط پنج فائده آغاز کتاب را دارد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه آبی، 10گ (132پ-141پ)، اندازه: 17×21سم [ف: 6 - 127]
خط: نسخ، کا: عبدالحسین شرارة، بی تا؛ مقدمات کتاب در این
نسخه نیامده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 301گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 23 - 12]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ (1پ-187ر )، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 313]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 230گ، 22سطر، اندازه: 13×21سم[ف: 45 - 1 ]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: بی تاریخ؛ افتادگی: انجام؛ [ف: 41]
فقط فوائد آغاز کتاب را داراست؛ کا: ملا زین العابدین گلپایگانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ (37پ-48پ)، اندازه: 15/5×21سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 97]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 18گ (145-162 )، 21سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 69]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 22گ، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 6 - 595]
آغاز: برابر؛ انجام: بعد ما ملئت جورا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پس از این ضمن 3 صفحه فائده رجالی است در بیان مقصود از جمله معروف: «اجمعت العصابة علی تصحیح ما یصح عنهم» ظاهراً از افادات یکی از فضلاء قرن 13 ق است. در آن مطالبی از استاد و سید استاد نقل کرده. پنداشته می شود که مقصود وحید و صاحب ریاض و معاصرین آنها باشد؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ 17گ، 23 سطر، اندازه: 15×20سم[ف: 6 - 595]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ، 20 سطر (11×16 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 2 - 324]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ نخودی و فستقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ، 15 سطر (5/5×11/5 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 2 - 356]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ فستقی؛ جلد: تیماج عنابی، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 691]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی،25گ(45-69)،22سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 3-793]
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ بعضی قسمت ها بازنویسی شده به خط محمد علی خوانساری امامی، 1322 در نجف؛ مصحح، محشی با عبارت «منه سلمه اﷲ تعالی »، کاغذ آهار مهره؛ جلد: تیماج قرمز، 215گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم[ف:1-102]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سوخت مشکی، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 270]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 13گ (42ر-54ر )، 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 454]
انجام: نوح بن ابی مریم ابوالعلاء خالد بن طهمان و محمد بن اسلم و محمد بن سمامه و محمد بن خالد بن زیاد خط: نسخ، بی کا، تا: درعصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی «کذا بخطه سلمه اﷲ» ؛ جلد: تیماج مشکی، 110گ (1پ - 110پ )، 22 سطر، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1-399]
آغاز: برابر؛ انجام: فلو سلم فلا یظهر بمجرد هذا غلط جش بل ظاهر انه اضبط علی انه یمکن ان یکون ایوب سهوا من الکتاب عن محبوب بالمفارقه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 96گ، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 461]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا نتظر یا اخی الی ما فیه و فیما سنذکره من الخطاء و الزلل و التشویش و الخلل لان الذهن قاصر و الفکر فاتر و الزمان کلب عسر علی سنشیر الیه فی اخر الکتاب خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 13گ، اندازه: 21×34سم [ف مخ: 1 - 462]
آغاز: برابر؛ انجام: ربما لا اتعرض الی الرجوع الی جمیع مع انه ربما کان لجمیعها مدخل فیه ولو لم یتامل فی الکل لم یظهر ولم یتحقق ما فیه و علی ذلک لاحظ مظان ذکره بعنوان آخر علی حسب ما به لعلک تطلع علی معارض او مقاصد ولا تنظر یا اخی الی ما فیه و فیما سنذکره من الخطاء و الزلل و التشویش و الخلل لان الذهن قاصر و الفکر فاتر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 12گ، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 1 - 462]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج سرخ فشاری، 200گ، 21 سطر (9/5×19)، اندازه:
21×30/5سم [ف: 2 - 546]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 34عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 36]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 19گ، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 961]
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 37گ، 14-17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 961]
آغاز: برابر؛ انجام: و فیما سنذکره من الخطاء و الزلل و التشویش و الخلل لان الذهن قاصر و الفکر فاتر و الزمان کلب علی ما سنشیر الیه فی آخر الکتاب. ان شاء اﷲ تعالی نسئل اﷲ مع العسر یسراً بطهور من ملاء الارض عدلاً بعد ما ملئت جوراً.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 13گ، 25 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 961]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 46گ، 14 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 961]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، 223گ، 20 سطر (9×15 )، اندازه: 15×22سم [میراث اسلامی: 8 - 436]
قطعه ای از آغاز کتاب آمده؛ خط: نسخ، کا: علی صوفی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32گ (23ر-54ر)، اندازه: 15/5×21سم[ف: 407 - 19]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: - 435]
آغاز: برابر؛ انجام: سنذکره من الخطا و الزلل و التشویش و الخلل لان الذهن قاصر و الفکر فاتر و الزمان کلب ... علی ما ... الیه فی آخر الکتاب انشااﷲ تعالی نسئل اﷲ مع العسر یسرا یظهور من یملا الدنیا عدلا بعد ماملات جورا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، آهار و مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (61پ-100)، 14 سطر (6/5×13 )، اندازه: 13/8×22سم [ف: 14 - 233]
ta‘līqe-ye nasīhat-nāme-ye ‘allāme-ye davvānī
قزوینی، عبدالنبی بن محمد تقی، ۱۱۹۷-۱۱۲۵ ؟ قمری
qazvīnī, ‘abd-on-nabī ebn-e mohammad taqī (1713 - 1783)
از عبدالنبی (گویا قزوینی) (قرن 12)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9469/24
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1192ق؛ 1ص (33) [مختصر ف: 182]
ta‘līqat-u naqd-ir rijāl
وحید بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، 1118 - 1205 قمری
vahīd-e behbahānī, mohammad bāqer ebn-e mohammad akmal (1707 - 1791)
وابسته به: نقد الرجال = رجال میر مصطفی؛ تفرشی، مصطفی بن حسین (-1015)
تعلیقات مختصری است بر «نقد الرجال» میر مصطفی تفرشی.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2581/1
آغاز: الحسین بن عثمان الاحمسی البجلی کوفی ثقة ذکره ابوالعباس فی رجال أبی عبداﷲ صه و زاد جش؛ انجام: من احوال المشایخ اکثرهم الروایة عن الکتاب و ورود النص بذلک عن الائمة علیهم السلام فتأمل انتهی.
خط:نستعلیق،بی کا، تا: قرن 13؛ محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (1ر-4پ)،19سطر، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 400]
ta‘līqe va zeyl-e r.ye vajīze-ye šāh ne‘mat-ol lāh
حزین، محمد علی بن ابی طالب، 1103 - 1180 قمری
hazīn, mohammad ‘alī ebn-e abī-tāleb (1692 - 1767)
به دستور: عمدة الملک امیر خان نعمة اللهی از راجه های هند تاریخ تألیف: 1157ق
تعلیق و ذیل شیخ علی حزین بر رساله وجیزه سید نعمة اﷲ که خاتمه ای است از او بر رساله وجیزه نعمة اﷲ.
[دنا 74/3 ؛ فهرستواره منزوی 225/7]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2831/42
آغاز: بسمله و الحمد ﷲ و سلامه علی عباده الذین اصطفی و بعد در این اوان یکی از اعاظم دوستان ایده اﷲ رساله وجیزه ... سید نعمة فارسی کرمانی را ... که بخط مبارک وی بود بنظر رسانیده التماس تصحیح و توضیح آن لفظا و معنی نموده ... و خاتمه رساله را مقاله ای که بر زبان جاری شده تذییل نمود؛ انجام:و این
تذییل را بهمین قدر اقتصار نمودیم نفع اﷲ به الطالبین و جعلنا ایاهم من الفائزین (نمقه بیمناه ... محمد المشتهر بعلی بن ابی طالب بن عبداﷲ الللاهجی الزاهدی ... بمحروسة دهلی عام 1157و الحمد ﷲ حق حمده و علی فضله)
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 14ص (477-490) [ف: 10 - 1673]
ta‘līq-ul ḥikam ‘alā-š šarṭ
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: 333/5
آغاز: اولین عنوان موجود: تعلیق الحکم علی الشرط یقتضی انتفائه بانقضاء الشرط؛ انجام: و الظاهر من القائلین بالمفهوم القول بالعموم.
خط: نسخ و نستعلیق مختلف، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف مشمع سرخ، 8گ (141-148 )، اندازه: 15×20سم [ف: 282]
» تعلیق الحواشی علی کتاب العبارة ← شرح العبارة
» تعلیق الحواشی علی کتاب القیاس ← شرح القیاس
ta‘līq dar enšā’
هشترودی، اسماعیل، ق14 قمری
haštrūdī, esmā‘īl ( - 20c)
[دنا 58/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2714/3
آغاز: (بسمله) و به نستعین، اما بعد حمد اﷲ و الصلوة علی نبیه و آله اعلم ان الکلام فی التعلیق و التنجیز فی الانشائیات و تحقیق الامر فیه علی بیان حقیقة الاخبار و الانشاء فنقول بعون الحق جل جلاله؛ انجام: بل التعلیق علیها کلا تعلیق فان احد التقدیرین فی صورة التعلیق علیها لایتحقق معه النسبة لا محالة و هو تقدیر عدم الموضوع اواللعلة اذ تحقق النسبة مع عدمها محال ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در پشت رساله با جوهر ابی نوشته شده که این رساله به خط پدرم شیخ اسماعیل هشترودی است و شاید مؤلف خود او باشد، ولی احتمال دارد تألیف شیخ هادی تهرانی باشد؛ جلد: مقوای مشکی با عطف پارچه، 57ص (59-115 )، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 20]
ta‘līq dar mabādī-ye qīyāsāt
تهرانی رازی، قوام الدین محمد، - 1093 ؟ قمری
tehrānī rāzī, qavām-od-dīn mohammad ( - 1682)
منطقیان در مبحث مواد قیاس، مبادی آن را بر حسب هنرهای پنج گانه منطق (برهان، جدول، مغالطه، خطابه و شعر) به چند گونه بخش نمودند و شماره آنها در کتاب ها با اختلاف دیده شده و این اختلاف از این رو است که در ارغنون ارسطو مبادی قیاس جسته گریخته و پراکنده دیده می شود و دانشمندان هم هر یک به رأی خود آنها را بخش نمودند. در این رساله مبادی را پانزده گونه دانست و نگارنده این تعلیق گویا قوام الدین رازی شاگرد مولی رجبعلی تبریزی سپاهانی می باشد. (دانش پژوه)
[دنا 58/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 374/5
آغاز: تعلیق مبادی قیاسات پانزده صنف است؛ انجام: و مشهورات مطلق و محدود و مسلمات مبادی قیاس جدلی بود خط: شکسته تعلیق، بی کا، تا: 1085ق؛ نویسنده این مجموعه از
شاگردان قوام الدین رازی است و در دنبال رساله ششم این دفتر می نویسد: «هذه تعلیقات لاستادنا ... قوام الملة و الدین طاب ثراه ...» و در دنبال این رساله می نویسد: «من استادنا ادام ظله و اله اعلم» و چنانکه در پایان رساله شماره یکم این دفتر نوشته شده در ذیحجه سال 1085 هنگامی که قاضی سعید قمی می زیسته است آن را نویسنده آن نوشت ولی این رساله در روزگار قوام الدین رازی و رساله ششم که باز تعلیق فلسفی است از همان رازی پس از مرگ او نوشته شده است ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 2گ (62 - 63پ )، 16 سطر (11×19 )، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 27]
ta‘līq-u š.-il usūl-il xamsa
وابسته به: شرح الاصول الخمسة؛ همدانی، عبدالجبار بن احمد (359-415ق)
کتابی است در عقاید عامه به صورت «ان قیل- قلنا» در آغاز نسخه بدین صورت معرفی شده است: «کتاب تعلیق شرح الاصول الخمسة لقاضی القضاة عبدالجبار بن احمد الهمذانی رحمه اﷲ تعالی علق عن السید الامام قوام الدین امیرالمؤمنین مانکدیم احمد بن الحسین بن ابی هاشم الحسنی ششدیو رحمه اﷲ و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و سلم»
[معجم المؤلفین 78/5؛ هدیة العارفین 498/1؛ دنا 58/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7649- 39/29
آغاز: بسمله بدأ قاضی القضاة ابوالحسن عبدالجبار بن احمد رحمة اﷲ تعالی فی الشرح بسؤال الاصول الخمس فقال ان سأل سائل فقال ما اول ما اوجب اﷲ علیک فقل النظر المؤدی الی معرفة اﷲ ...
فان قیل هلا اعتبرتم فی حد الواجب استحقاق المدح بفعله قلنا انما؛ انجام: ولایجب ان یبلغه ذلک اویعلمه فان ذلک ابتداء
وحشة وهو فی ازالتها ولتفصیل الکلام فی ذلک مکان اخرفی کتاب ابسط منه واطول تمت
خط: نسخ، بی کا، تا: 669ق؛ دارای شمسه وکتیبه زرین، مصحح، محشی به نقل از «المعراج فی شرح المنهاج»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 182گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 962]
» التعلیق العراقی ← المنقذ من التقلید و المرشد الی التوحید
ta‘līq-ul ‘ilm-i bi-l-ma‘lūmāt (r.-un fī)
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 22042
آغاز: بسمله قال العبد المسکین احمد بن زین الدین احسائی؛ انجام: فی 12 من شهر ربیع المولود سنه 1211
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا [رایانه]
» التعلیق علی الکافی ← شرح الکافی
ta‘līq-un ‘alā-š k.-il ‘ibāra
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
(1139 -) ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā
وابسته به: باری ارمنیاس = العبارة؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339)
آغاز: غرض ابی نصر فی کتاب باری أرمینیاس أن یعطی ما منه یأتلف القول الجازم الحملی من الایجاب و السلب المقابل من جهة الالفاظ الدالة علی المعانی
انجام: و ذلک عندنا نحن مجهول، تسمیة ممکنا، و لیس یمکن فی الوجود. انقضی هذا الکلام و هو من کتاب العبارة و هو مما أخذ معناه عنه، و ان لم یکن بلفظه.
چاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، المنطقیات للفارابی، ج3 (قم، کتابخانه آیة اﷲ مرعشی: 1408ق)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/24 عکسی
آغاز: قد یقع فی الظن أن المفهوم من «ضارب» لسابق المعرفة أنه یدل علی الموضوع؛ انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه بادلیان در آکسفورد، شماره 206. «من قوله علی کتاب العبارة». در فهرست شرح کتاب العبارة ارسطو دانسته شده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 547ق؛ 7گ (196پ-202پ )، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4 - 289]
ta‘līq-un ‘alā-š k.-il maqūlāt
ابن باجه، محمد بن یحیی، - 533 ؟ قمری
(1139 -) ebn-e bājja, mohammad ebn-e yahyā
وابسته به: شرح قاطیغوریاس = شرح کتاب المقولات؛ فارابی، محمد بن محمد (260-339)
آغاز: المقولة تقال بعموم و خصوص، فاذا قیلت بعموم دلت علی کل معنی کلی مستند الی محسوس معلوم لا باستدلال و با بفکر
انجام: اذ کان قصده أن یضع أو لا ما هو کالاجناس لها. «و معا» لایوجد معنی من معانیها جزء لصناعة المنطق فلذلک لم یذکرها أو لا. هذا ما وجه من هذا القولچاپ: به کوشش محمد تقی دانش پژوه، المنطقیات للفارابی، ج3 (قم، کتابخانه آیة اﷲ مرعشی: 1408ق)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1557/23 عکسی
آغاز: لواحق المقولات لیست فوقها، حتی تکون کالاجناس لها، و لاتحتها، حتی تکون کالانواع لها، بل هی معها و تابعة لها؛ انجام: برابر
نسخه اصل: بکتابخانه ادلیان در آکسفورد، شماره 206. «من کلامه فی لواحق المقولات». در فهرست شرح کتاب مقولات ارسطو دانسته شده است. بخش هایی از این تعلیقات است؛ خط: نسخ،
بی کا، تا: 547ق؛ 5گ (192ر-196پ )، 27 و 32 سطر [عکسی ف: 4 - 489]
ta‘līq-ul farā’id ‘alā tashīl-il fawā’id
ابن دمامینی، محمد بن ابی بکر، 763 - 827 ؟ قمری
ebn-e damāmīnī, mohammad ebn-e abī bakr (1362 - 1424)
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: 438
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صادق قودجانی، تا: ذیحجه 1156ق، جهت سید ابوالقاسم موسوی حسینی؛ مصحح، محشی بعضاً با عناوین «ق س م عفی عنه»؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی به سال 1324ش؛ مهر: حجة الاسلام شفتی «محمد باقر بن محمد نقی الموسوی» (بیضی)، «ابوالقاسم بن حسین الموسوی» (بیضی )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 361گ، 31 سطر، اندازه: 20/5×26سم [ف: 2 - 319]
ta‘līq-un fi-l quwwat-id darrāka
عراقی، عبداﷲ بن طیب، - 434 ؟ قمری
‘erāqī, ‘abd-ol-lāh ebn-e tayyeb ( - 1043)
ابوالفرج بن الطیب دانشمند ترسای بغدادی (- 435ق) این رساله را مانند کندی و فارابی و به پیروی از ارسطو و اسکندر افرودیسی نوشته و نیروهای روان و درجات خرد را در آن شرح داد و پیدا است که از روش مشائیان متأثر گشت. ابوالفرج در این رساله عقلی را که به ذات خود و به فعل درک می کند فعال می نامد و عقلی را که شایستگی دانش دارد هیولانی نام می دهد و برای آن چندین درجه از هیولانی صرف و بالفعل و ممیز و ظان و عامل و فکری و ذاکر یاد می کند. (دانش پژوه)
[دنا 58/3]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422 )؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1 - 558]
آغاز: تعلیق للشیخ ابی الفرج بن الطیب - قال الحکیم ابوالفرج: ان القوة علی الطلاق ضرین، قوة الحس و قوة العقل؛ انجام: فهذه اسماء العقل الهیولانی عند الفلاسفه مشروحة.خط: تعلیق، کا: حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کرکی عاملی، تا: ربیع الاول 1076ق [ف: 3 - 304]
ta‘līq-un fī nisbat-iṣ ṣūra ila-l mādda
در این گفتار روشن می گردد که میان ماده و صورت چه پیوندی هست.
[دنا 58/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 374/7
آغاز: تعلیق نسبة الصورة الی المادة؛ انجام: یتصف النفس بجاعلیتها مقصورة.
خط: شکسته تعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (92پ-93ر) [ف: 3 - 204]
ta‘līq-u madārij-il wujūd
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn ( - 1269)
وابسته به: مدارج کمال = مدارج الکمال الی معارج الوصال = فتوح هشت در = هشت گشایش = رساله جامعه؛ بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین (-667)
تعلیقاتی است که خود بابا افضل بر کتاب مدارج الکمال خود نگاشته است.
[دنا 58/3]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: 351/2بخش3
بی کا، بی تا [ف: 148]
ta‘līq-un min k.-il faxr-ir rāzī
فواید طبی و داروسازی است برگرفته از تألیف امام فخر رازی (606ق). در این گزیده کیفیت ترکیب و آماده سازی داروها و خواص و آثارشان ذکر شده است و در مواردی، توضیحات و اضافاتی از کاتب نسخه دارد.
[دنا 58/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1103/2
آغاز: بسمله. تعلیق من کتاب الفخر رازی قال اذا کان تاخذ ریح القولنج و اذا لم یکن الطبیعة ... و صفته یوخذ ورق السداب یابساً عشرة دراهم؛ انجام: فی الفم دهن ورد فانه عجیب فی ابری هذه العلة جید للعفن و للاکلة فی الفم ...
نسخه اصل: کتابخانه خراجچی اوغلی در بروسه ترکیه، ش 1126؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد، تا: 12 رجب 805ق؛ 33ص (52-84 )، 16سطر [عکسی ف: 3 - 209]
ta‘līq-un min k.-i mn.-i ṣiwān-il ḥikma
وابسته به: صوان الحکمة؛ ابویعقوب سجستانی، اسحاق بن احمد (386-)
[دنا 58/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 958/4- ف
نسخه اصل: لیدن ش 133 شرقی گولیوس 1429A . (فهرست 292/2/ ش 888)؛کا:ابن الغلام قونوی،تا:692ق[فیلمهاف:1 - 556]
at-ta‘līq-ul wārid ‘ala-l xawārij wa-l wahhābīyya
سدید السلطنه، محمد علی بن احمد، 1291 - 1362 قمری
sadīd-os-sāltane, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (1874 - 1943)
تعلیق درباره خوارج.
[دنا 59/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9423/1 و 4981/1-ف
خط: نسخ؛ بی کا، تا: قرن 14؛ 22ص، 29 سطر، اندازه: 22×34/5سم [ف: 17-367] و [فیلمها ف: 3 - 119]
at-ta‘līq-ul wajīz fī ism-il lāh-il ‘azīz
چغمان، عمر بن محمد
čaqmān, ‘omar ebn-e mohammad
وابسته به: الکشف و البیان فی تفسیر القرآن = تفسیر ثعلبی؛ ثعلبی، احمد بن محمد (-427ق)
در فضائل و تفسیر «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» برگرفته شده از تفسیر ابو اسحاق احمد بن محمد ثعلبی با اضافاتی در آخر کتاب از منابع دیگر تفسیری و روایتی.
[دنا 58/3]
قم؛ مؤسسه آیة اﷲ بروجردی؛ شماره نسخه: 399/14 آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذا تعلیق وجیز ... لخصته من تفسیر الاستاذ الامام؛ انجام: و قال سائر المفسرین هی لا اله الا اﷲ ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 10گ (133پ-142ر )، اندازه: 15/5×20سم [ف: 1 - 251]
ta‘līqīya
مدرس یزدی، محمد بن مرتضی، - ۱۳۲۳ قمری
modarres-e yazdī, mohammad ebn-e mortazā ( - 1905)
وابسته به: الطهارة؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (۱۲۱۴ - ۱۲۸۱)
تعلیقاتی است بر اوایل کتاب الطهارة شیخ مرتضی انصاری که مقداری از متن را با عنوان «عبارة» آورده و سپس با عناوین «اشارة» مطالب خود را افزوده است.
[دنا 74/3]
آغاز: بسمله. الحمداﷲ و صلی اﷲ علی محمد و اله اجمعین و سلم تسلیما و بعد فهذه اشارة علی کتاب الشیخ مرتضی الانصاری فی الطهارة عبارة و هو من أوضح المفاهیم العرفیة؛ انجام: کالمحکی عن النوادر و الدعائم و الرضوی معارضة باطلاق ادلة.
نسخه اصل: کتابخانه مدرسی یزدی؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 149ص (36 - 184) [عکسی ف: 5 - 367]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1758/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 213]
آغاز: بسم اﷲ، الحمدﷲ و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین ؛.
انجام: فی قوله بمقتضی اوله الکریة الظاهرة.
خط: نسخ تحریری، کا: سید احمد مدرس، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، 74گ (21-94)، 11 سطر (6×12)، اندازه: 11×18سم [میراث اسلامی: 8 - 455]
at-ta‘līl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8807/9
آغاز: اختلف العلماء فی ان الاصل فی انصوص التعلیل او عدمه، فقیل الاصل عدم التعلیل الا بدلیل و قیل الاصل التعلیل بکل وصف الا لمانع و قیل ... و المختار ان الاصل فی النصوص التعلیل؛ انجام:فان رافع الازم هناک اعنی وجوب الضمان انما هو البغی لا غیر فیجب الضمان ف الجمل الصایل مع حال اتلافه لانتفاء البغی الذی هو علة رفع الضمان
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ارض رومی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی با ترنج، 11گ (133پ-143ر)، 9 -13 سطر (7×13 )، اندازه: 10/2×17/5سم [ف: 29/1 - 22]
at-ta‘līm
حسینی گیلانی، محمد یوسف بن محمد صادق، ق14 قمری
hoseynī gīlānī, mohammad yūsof ebn-e mohammad sādeq ( - 20c)
رساله ای درباره علم و عمل و عقل و معرفت و آداب و تعلیم و تعلم، با استفاده از آیات کریمه و احادیث اهل بیت (علیهم السلام) و قواعد فلسفی. این نسخه ناتمام و عنوان دو باب از آن دیده می شود: الباب الاول: فی بیان مائیة العلوم؛ الباب الثانی: فی بیان مائیة العقول.
[دنا 74/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2637
آغاز: الحمدﷲ المتفرد بالازلیة و القدم و أشرق نور الوجود من ظلمة العدم و علم الانسان علم مالم یعلم؛ انجام: یا هشام ان اﷲ تبارک و تعالی اکمل للناس الحجج بالعقول و نصر النبیین بالبیان..
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج نیلی، 27گ، 22 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 7 - 210]
ta‘līm-ol abdān
رساله ای کوتاه که دربیان ومعرفت بیماریهای بدن نگاشته شده است
[دنا 74/3؛ فهرستواره منزوی 3592/5 با عنوان «علم الابدان»]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2784/2
آغاز: در بیان بیماریها که چه نوع ظهوری یابد و شخص را مریض گرداند چمن شهرتست که سه دروازده دارد و وجود ازچیزی چند مرکبست ... چند باقیست که تا افت بان قوا نرسد مرض ظهورنیابد؛ انجام: و سن کهن آن است که در این بالیدن بزرگی تمام شود و انتهای این سن تا چهل و پنج سالست و مزاج او گرم ولی خشک است و طبیعت آتش دارد
خط: نستعلیق، کا: حبیب اﷲ بن یوسف زنجانی، تا: جمادی الاول 1302ق؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، اندازه: 11×17سم
[ف مخ: 1 - 462]
ta‘līmāt-e harb-e ‘amalīyāt-e rowzane eī dar ordū-ye aqdasīyye
آزموده، اسکندر، ق14 شمسی
āzmūde, eskandar ( - 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16083
آغاز: مورخه 144/7/موضوع عملیات رسد در ثوب؛ انجام:آشپزخانه در جایگه خوبی می باشد خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1314ق [رایانه]
ta‘līmāt-e nezāmī
درس های تعلیمات نظامی است و دو بخش در نسخه ما است: 1. در 106 قاعده و دنبال آن فصل چهار است در هشت درس؛ 2. در هفت فصل است.
[دنا 74/3 ]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: 121 - ب
آغاز: بخش 1: باب دوم در بیان تعلیم و تربیت دسته و باطالیان است که در فرنگستان باطالیان و در ایران فوج می گویند بخش 2: بسمله. و به نستعین. فصل در بیان اطلاعات نظامیه است؛ انجام: و الا فرق دیگر ندارد. از عقب صف بجای خود نروند خط:نستعلیق،بی کا،تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 31گ، 19 سطر (13/5×24/5 )، اندازه: 21×32سم [ف: 59]
ta‘līmāt va dastūr-hā barāye peyrovān-e āqāmohammad xān-e mahallātī (t.)
اشکوری ، جعفر
eškavarī, ja‘far
سید جعفر اشکوری این رساله را که به زبان و خط سندی بود به خط و زبان فارسی برگردانده به این گونه که متن را با زبان سندی و خط فارسی و با زیرنویس ترجمه فارسی آن آورده است و در حواشی، توضیح برخی از مطالب و اسامی متن آمده که برخی از آنها شاید ترجمه از سندی است. متن سندی کتاب اثر علی شاه پسر آقا جان محلاتی است که در متن از او با عنوان پیر سلامت و از پدرش با نام «آغا شاه حسن علی» یاد شده است. پس از پایان متن و ترجمه رساله تعلیمات، خاتمهای است از سید جعفر اشکوری مترجم رساله، در نقد تاریخی نسب آقا خان و رد ادعاء انتساب به خاندان رسالت از طرف این سلسله ... در این خاتمه از بزرگان معروف این سلسله یاد و درباره آنان بررسی شده است. در حاشیه صفحه نخست صورت فتوای شیخ زین العابدین مازندرانی و آخوند ملا محمد ایروانی درباره کفر بودن عقائد مندرج در این رساله به قلم کاتب نسخه (سید محمد طباطبائی) نقل شده است.
[دنا 74/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 407/5-طباطبائی
آغاز: بسمله. این کتابیست که علی شاه پسر اقا خان محلاتی در زمان حیات پدر خود نوشته و به مریدهای خودش غلام حسین نام پسر حاجی و بابول نام پسر غلام حسین که از خواجه های ساکن بمبئی هستند داده و ایشان حسب الامرش در مطبع الادین پسر غلامحسین در معرض طبع در آورده و این تراب اقدام خدام الشرع الانور السید جعفر الاشکوری الرشتی المتوطن فی النجف الاشرف این کتاب را در بندر معموره بمبئی و با اعانت جماعتی از عالمین به لسان سندی و عارفین به اصطلاحات مذکوره در این کتاب ترجمه نمودم بعد از آن معنی هر سطر را در زیر آن سطر به لسان فارسی نوشتم تاکافه مسلمانان به طریقه اقاخان ... خوجه های بیچاره را به او دعوت مینمایند اطلاع یافته ... هذه صورة الکتاب سانجی سوسنی صبح جی دعا چهاپ پرکت ( دعای شام و خفتن وصبح را چاپکرده ... )؛ انجام: الحمد ﷲ که توفیقات شامل این حقیر شد تا کشف غواشی و حجب ظلمات را ...که سالها در نظر اهل حق ... به صورت حق جلوه کرده بود نمودم ... 21 جمادی الاولی سنه 1300 فی بمبئی.
کا: محمد بن صادق طباطبائی، تا: 1300ق، جا: بمبئی؛ این رساله و خاتمه آن در این دفتر به خط سید محمد طباطبائی پدر سید محمد صادق طباطبائی اهدا کننده مجموعه است ؛ کاغذ: فرنگی سفید و زرد، جلد: مقوا با روکش پارچه راه راه و عطف تیماج قرمز، 16گ (169پ-184ر )، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 161]
ta‘līm-e asmā’-e malā’eke be ādam va havvā
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 3466/16
باب نهم؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: گویا قرن 10 و 11؛ 35ص (503-537) [ف: 6 - 440]
ta‘līm-ol atfāl
مفتاح الملک، موسی بن محمود، - 1335 قمری
meftāh-ol-molk, mūsā ebn-e mahmūd ( - 1917)
کتاب درسی اطفال است شامل درس های متعدد که مفتاح الملک وزیر دارالشوری اکبری تألیف نموده، وی در ابتدای تشکیل مدارس ملیه مظفریه برای تسهیل امر تعلیم و تعلم اطفال مبتدی به وضع جدید و ترتیب خاص این کتاب را تألیف نموده است.
چاپ: به چاپ رسیده است
[فهرست کتب درسی چاپ سنگی کتابخانه ملی ص 41 و42 «اصول علم حساب از مفتاح الملک»؛ دنا 74/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 7864/1-39/244
آغاز: برای او همبازی معقول زیرکی آوردند که علی بواسطه نداشتن همبازی و نبودن اسباب بازی به کوچه و بازار نرود؛ انجام:بدوا مجلد اول را بطفل درسی بدهند و بعد از اتمام آن مجلد ثانی را تا باین وسیله کتاب کمتر ضایع و خراب شود و من اﷲ التوفیق انه خیر موفق و معین
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین خوانساری، تا: ذیحجه 1325ق؛ مسوده چاپ سنگی است دارای تصاویر متعدد از کلاس درس دختران ؛ جلد: مقوای سفید عطف گالینگور قهوه ای، 28گ، 10 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 962]
ta‘līm-ol atfāl = towzīh-ol masā’el
رساله مختصر فتوایی است مطابق با فتاوی سید العلماء سید حسین بن سید دلدار علی نقوی نصیرآبادی، سید محمد تقی ممتاز العلماء و مفتی میر محمد عباس شوشتری و شیخ زین العابدین مازندرانی که جهت فراگیری اطفال تازه تکلیف تدوین گردیده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 31535
آغاز: بسمله. حمدله. واضح هو که هر مؤمن له لازم هی که؛ انجام: شهدای احد کی قبور بر خصوصا حضرت حمزه کی قبر پرچانا اور خدام قبور کو کچه دینا تمت بالخیر روز جمعه جامع شناخته نشد ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 12 ربیع الثانی 1308ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1373؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن دارچینی فرنگی، 105گ، 17 سطر، اندازه: 20×31سم [اهدائی رهبر: 3 - 152]
ta‘līm-il amīr wa taḥrīm-il xamr (r. Fī)
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān ( - 1534)
[کوپریلی، ج 2، ص218و 576؛ توپقاپو سرای، ج 4، ص544 ؛ بروکلمان، ج13-14، ص439]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8931/38
آغاز: الحمد ﷲ الذی انزل الاحکام علی وجه الاحکام مشتملة علی الحکم و الفواید و بین لنا الحلال و الحرام ... و بعد فهذه رسالة معمولة فی تعلیم الامیر فی تحریر الخمر. فنقول روی انه نزل بمکة شرفها اﷲ تعالی قوله تعالی و من ثمرات النخل و الاعناب؛ انجام: و ههنا عن سؤال علم اﷲ تعالی و قوعه و اخبر عنه قبله و لذلک اجاب بالفاء الفصیحة فکان المعنی اذا یسألونک فقل.
کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 39.حدیث نبوی (62پ به) خط عبدالقادر طبیب و کحال و جراح؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای با ترنج، 6گ (57پ-62پ )، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 367]
’ta‘līm-e enšā
به درخواست: ملا محمد کارگر و محمد جعفر کارگر مرودی دستور نگارش منشئاتی است برای گروه های مختلف اجتماعی، و مؤلف در پایان کلیاتی مربوط به شناخت نام ماه ها و بروج و سال های ترکی و اعداد حساب سیاق آورده تا کمکی برای نامه نگاران باشد.
[دنا 74/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1008
آغاز: چو خواهد که طاقت بماندی ×× پسر را دبیری بیاموزدی؛ انجام: باقی امرکم مطاع بحق محمد و آله الامجاد.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: یک شنبه 8 ربیع الاول1232ق؛ جلد: تیماج مشکی، 90گ 7 ، سطر، اندازه: 11×18سم [ف:3-231]
ta‘līm-e tārīx-e rūsī (t.)
سالاویوف، ولادیمیر سرگی یویچ،1853-1900میلادی
(1853 - 1900) sālāvyūf, velādīmīr sergīyevīč
مترجم: محمود میرزا بن بهمن میرزا، ق14 قمری
این کتاب ترجمه تحت اللفظی تاریخ روس برای اطفال دبستان است که در بخش اول کتاب تاریخ روسیه شماره 21 همین فهرست (شماره 892 مخزن) به طور آزاد ترجمه شده است.
مؤلف این کتاب را انشاء سرقی (سرکی) سالاویودا ذکر کرده است.
[دنا 74/3]
اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان )؛ شماره نسخه: 906
آغاز: وضع اطراف که حالا معلوم است و اسم روس الی به نصف قرن هر یکصد سال را یک قرن مینامند بعد از تولد حضرت عیسی؛ انجام: و نقریا قرقی تسلیم شد بجنرال روس ردقر، با 30000 نفر قشون و 120 عراده توپ.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوایی با روکش تیماج قهوه ای دارای ترنج، 998ص، 12 سطر (13×19 )، اندازه: 21×26سم [ف: 43]
ta‘līm-e tasvīrī
کتابی است شامل اطلاعات کلی درباره اجسام و اشیاء و به اصطلاح، علم الاشیاء. در صدر کتاب مصوری شده که به زبان فرانسه بوده است و مندرجات آن بدین قرار است: احجار، معدنیات، فلزات، آب و هوا، مواد غذائیه، روشنایی و تسخین، رخوت، اشجار و نباتات، دشمنان و دوستان ما (موجودات مفید و مضر )، مواد صناعیه، انسان.نام مؤلف این کتاب به دست نیامد.
[دنا 74/3؛ فهرستواره منزوی 3807/5]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2165
آغاز: احجار و معدنیاتی را که شخص در هر قدم می بیند؛ انجام:عضو خلفی انسان مشتمل است بر ران و ساق پا و پا.
خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 14 ؛ کاغذ: روسی سفید، جلد: کاغذ ابری سرخ و زرد و کبود، 128ص، 17 سطر، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 6 - 133]
ta‘līm-e taqvīm
صفاری، محمد
saffārī, mohammad
در چهار «فصل» مبتدی را منتهی کرده اند.
[دنا 74/3؛ فهرستواره منزوی 2867/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7620/2
خط: نستعلیق، کا: میر رضای حسینی استرآبادی بورکیانی، تا: چهارشنبه 26 ربیع الثانی 1220ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 4گ (12پ-15)، 12 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 10/5×18سم [ف: 16 - 657]
» تعلیم خط ← آداب المشق
» تعلیم خط ← اصول خط
ta‘līm-e xat
مجنون مشهدی، - 940 ؟ قمری
(1534 -) majnūn-e mašhadī
از آغاز و انجام افتاده و عنوان های «باب پنجم در تشکل هر یک از حروف هجا» و باب ششم در حسن خط و اتصال حروف و مدات» را دارد. در فهرست دیوان هند (ش 2931) و فهرست ایوانف (1: 750 ش 1623/1) از خط و سواد مجنون بن محمود یا محمد رقیقی یا میرعلی کاتب درگذشته 945 ساخته پس از 940 یاد شده که در شش باب باید باشد و همان سواد الخط مجنون ین محمود رقیقی نسخه ش 3522/1 است و نسخه ما هم باید همین رساله باشد.
[دنا 75/3]
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 288/5
بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: ربعی [نشریه: 3- 409]
ta‘līm-e xat
خوشمردان، علی بن حسن
xūšmardān, ‘alī ebn-e hasan
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 15527/2
آغاز: در توحید باری تعالی عز اسمه، سپاس بی قیاس خالقی را که در بدو فطرت بید انواع قدرت و بحکم مشیت بی علت اول چیزی که سمت اختراع داد؛ انجام:اللهم ارزق المؤمنین علم الحق و العمل و الحمد ﷲ حق حمده و الصلاة علی خیر خلقه محمد و عترته الطیبین الطاهرینخط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: 942ق؛ تملک: تقی الدین محمد حسینی در سال 963 با مهر «الواثق باﷲ الغنی تقی الدین محمد الحسینی» (دایره)، لطفعلی بن محمد کاظم صدر الافاضل در سال 1313 ؛ جلد: تیماج زرشکی عطف با چرم قهوه ای، 19گ (40ر - 58پ )، 15 و 16 سطر، اندازه: 11/7×16/5سم [ف: 43 - 141]
ta‘līm-ol xat
فتح اﷲ بن احمد
fath-o-llāh ebn-e ahmad
[دنا 75/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 2403/4
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذی انشا من نقطة الواحدیه خطوط العقول؛ انجام: لام الفی بقلم رقاع بر این صفت.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: شیخ محمد طاهری؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 16گ (99 -114)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 4 - 1281]
ta‘līm-e xat
در این رساله جهت تعلیم انواع خط عربی (نسخ، تعلیق، ثلث، نستعلیق، دیوان و ...) نمونه هایی از هر کدام به صورت زیبا و فنی تحریر شده است. در ضمن آن دیباچه ظهوری و گلزار ابراهیم و صد پند لقمان و دستور خط منظوم و چند معما و لغز تحریر شده است.
[دنا 75/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 13839
بی کا، تا: 6رجب؟؛ هفت قلم، خطاطان مختلف، برگهای اول جداول مرصع؛ جلد: مقوای سبز عطف گالینگور قهوه ای، 106گ، مختلف السطر، اندازه: 20×31سم [ف: 37 - 400]
ta‘līm-e xat-e nasta‘līq
سلطان علی مشهدی، 841؟ - 926 ؟ قمری
(1438 - 1520) soltān ‘alī-ye mašhadī
در آغاز این رساله دستور نگاشتن حروف مفرده به خط نستعلیق پس از آن حروف مرکبه و اشکال مختلف آنها با اختصار گزارش شده است.
[دنا 75/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 410/6آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد این رساله در بیان چند کیفیت است از تعلیم خط نستعلیق؛ انجام: اما مرکب چهار شکل دارد مدور و طولانی و منحنی و دندار
خط: نستعلیق، کا: عبد العلی کرهرودی کزازی، تا: 9 ذیقعده 1289ق؛ جلد: تیماج سبز، 6گ (131پ-136پ)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 15]
ta‘līm-e xat-e nasta‘līq
به نظم فارسی بدین گونه: در تعلیم خط[نسق تعلیق] از واضع خط نسق تعلیق ×× بشنو سخنی ز روی تحقیق / [از بهر] الف سه نقطه باید ×× اما بهمان قلم که آید / از وی حرکات همزه پیدا ×× اما بطریق رمز و ایما / زانگونه که گر شود نگونساز ×× گردد بهمان صفت نمودار / یک نقطه بسست گردن با ×× شش نقطه درازیش هنر بنما / حرف تی و ثی به بامثالست / حکم همه را یک احتمالست / جیم ار خواهی پی نکویی ×× پیوند بنون کن از نکویی / باید بن جیم را چنان ساخت ×× کش هیئت بیضه ای توان یافت / یک نقطه اگر کنی برو وصل ×× نونست بنزد واضع اصل / باید تن دال را چنان ساخت ×× کز دال دو حرف با توان یافت / را نیز دو نقطه گفت بینا ×× یک نقطه سر است و دیگری پا / دندانه سین اول سرسین ×× یک نقطه نموده اند تعیین / دندانه دویمش بباید ×× ... / اما بن شین بشکل نونست ×× در قول کسی که ذو فنون است / شین را چون کشش دهی بقانون ×× تشبیه دیگر شنو ز مجنون / گر شین چپی برو فزاید ×× بر شکل گلاب زن نماید / باید سر صاد را چنان ساخت ×× کز وی صادی نگون توان یافت / نزدیک خرد وران استاد ×× طایک الف است و یک سرصاد / اما الفش دو نقطه باید ×× وز صاد گشاده تر نماید / دندان وی از قلم بینداز ×× یکنقطه اش از الف جدا ساز / ای تازه نهال باغ کونین ×× چون مردم دیده قرة العین / باید سر عین را چنان ساخت ×× کز وی سر طاء هم توان ساخت / در حلقه عین و حلقه جیم ×× یکنوع نموده اند تعلیم / هر جا که نموده اند فائی ×× یک نقطه مدور است و بائی / قافست بقول ذوفنونی ×× یک نقطه مستدیر و نونی / کافست بحرف نیکرایی ×× پیوند الف بحر بایی / سرکش بچه ما ندای یگانه ×× تیری زده بر سر نشانه / طولش ز چهار نقطه کم نیست ×× ور پنج کشند نیز غم نیست / لامست الف برو مرکب ×× گردیده بدین صفت مرتب / استاد هنر ور افسر میم ×× یک نقطه نموده است تعلیم / مقدار دو نقطه گردن او ×× رعنا الفست دامن او / نون شش نقط است بشنو از من ×× دو گردن و دو تن و دو دامن / در پاش اگر نهی سر جیم ×× اید بظهور پیکر جیم / هر واو گرفت نیک رایی ×× یکنقطه مدور است ورایی /ها نقطه بنه در او ز آغاز ×× از نوک قدم موربش ساز / زانگونه ببارها گشاید ×× کاندازه نقطه ای نماید / لارا الف بنه در آغاز ×× کنقطه سوی یسار کش باز / وانگه الفی بکش برابر ×× بر دامن او بنه سراسر / کانهم الفی دگر نماید ×× زانگونه بیاض نو نماید / گویند مورخان عالم ×× لارا سه الف برابر هم / باید سر یا سه نقطه کردن ×× یک نقطه دیگر بپای گردن / گردن بطریقه ای نماید ×× کانداز[ه] دو دال حاصل آید. دنا 75/3] ]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3010/42
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:
تیماج قهوه ای، 1ص (182)، سطور چلیپا (10/5×17/5 )، اندازه: 12×18/5سم [ف: 10 - 1945]
ta‘līm-e xat-nevīsī (r. dar)
حسینی شوشتری، عنایت اﷲ، ق11 قمری
hoseynī šūštarī, ‘enāyat-ol-lāh ( - 17c)
[دنا 75/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 3645
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی جعلنی من اهل الاسلام خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دارای سرلوح، مجدول مذهب؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 46گ 9 ، سطر (6×11 )، اندازه: 11×16/5سم [ف: 5 - 1734]
ta‘līm-e zabān
درس هایی است در تعلیم ترجمه زبان عربی و انگلیسی.
[دنا 75/3]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 1306/2
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 17گ (14پ-30ر)، اندازه: 10/5×11سم [مؤید: 3 - 255]
ta‘līm-e zabān-e farānse
مجموعه چند درس است که در هر درس داستانی را به فارسی آورده، سپس ترجمه فرانسوی آن را به خط فرانسوی در ذیل آن آورده است و بر این روش کلمات و جملاتی که در محاورت به کار آید را تعلیم می دهد.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 6769- 34/139
آغاز: پدر خوب، مادرخوب، برادرهای کوچک، زن بزرگ، دختر کوچک، پسر بزرگ؛ انجام: چقدر بجهت لباستان مزد داده اید او خیلی مزد می گیرد.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ مهر یا: « علی اصغر 1295» (بیضی )؛ جلد: تیماج سرخ، 27گ، 16-18 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 963]
ta‘līm-os sebyān
عبدالفتاح حکیم
‘abd-ol-fattāh-e hakīm
مختصری است در بیان ترکیب ادویه و قرصها.آغاز: الحمدﷲ و السلام علی عباده الذین اصطفی، اما بعد، این رساله [ایست] من مقدمة الطب مسمی به تعلیم الصبیان ...
الحرارت.
بدانکه حرارت را بفارسی گرمی گویند، علامت گرمی، تشنگی ...
انجام: شیر گرم نوشند، تردد اجابت زیاده تر شود ... شربت نبات بخورند جهت جمیع امراض بادی مفید. والسلام.
[فهرستواره منزوی 3380/5 ؛ الذریعه 227/4؛ دنا 75/3 (1 نسخه)]
آغاز: بسمله حمدله (بعد از دو سطر) بدان که علامات گرمی تشنگی است و گرمی بدن و نفع یافتن از چیزهای سرد؛ انجام: و ضماد تا شش روز نگشانید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: میرزا محمود عاملی، فروردین 1308 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با رویه پارچه، 20گ، مختلف السطر، اندازه: 13×21سم [ف: 19 - 123]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1959/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 382]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: در محمد بن تاج محمد خان افغان، تا: قرن 14؛ ترقیمه: «تمام شد نسخه مقدمة الطب، تمت، تمام شد، کار من نظام شد، روی شیطان سیاه شد»، ترجمه برخی از واژهها با قرمز در زیر آن نگاشته شده ؛ کاغذ: شرقی، 12گ (45 -56 )، 12 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 38 - 831]
ta‘līm-os sebyān
کرمانی، سرکار حاج زین العابدین خان
kermānī, sarkār hāj zayn-ol-‘ābedīn xān
در اعتقادات است.
[دنا 75/3؛ فهرستواره منزوی 223/9]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه: 802/6
آغاز: حمد بی غایت ثابت ذات ارحم الراحمین که فضل خود را نسبت به بندگان بارسال پیغمبران ... اظهار فرمود: ؛ انجام:چهارم زکوة، پنجم خمس، ششم جهاد، تمت.تمام شد رساله تعلیم الصبیان بعون اﷲ تعالی.
خط: نستعلیق، کا: سید اسد علی، تا: صفر1216ق؛ در حاشیه است؛ اهدایی: وزیری، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 6گ (84 - 89)، اندازه: 12/5×22/5سم [ف: 2 - 675]
ta‘līm-e ‘elm-e xat va estelāhāt-e ān
[دنا 75/3]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 116/7
آغاز: اصل اقلام که در زمان هر پیغمبری پدید گشت شش است اول آدم سریانی داشت؛ انجام: و مراد دنیوی و اخروی دانستن این علم حاصل استخط: نستعلیق، بی کا، تا: 1248ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (91ر-95پ)، 17 سطر (9/5×19/5)، اندازه: 16/5×26سم [ف: 133]
ta‘līm-ol fārsī
[دنا 75/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1998/4-ف
نسخه اصل: از اسکوپیه یوگسلاوی M. S. P. II. 30. در ده باب به ترکی چاپ16ب1267 ؛ بی کا، بی تا؛ 31ص [فیلمها ف: 1 - 634]
ta‘līm-ul qirā’a li-tadrīs-iṣ ṣibyān
رساله ای کوتاه در تعلیم و تعلم کودکان در مدارس و مکتب های درسی که جنبه مقدماتی داشته و جهت آشنایی و انس اذکان کودکان تألیف و در پنج جزء تنظیم شده است. 1. تعلمةللاحداث؛ 2. توصیة للصبیان؛ 3. امثال لقمان حکیم؛ 4. نبذة من اقوال الحکماء؛ 5. نبذة من امثال العرب.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2502
آغاز: مقدمة اما بعدفلما کان تعلیم القراءة والادب للصبیان من اهم واجبات تربیتهم واقوی ما یعینهم علی السلوک الامین فی سبل التهذیب فی الدنیا والتکمل فی الدین؛ انجام:التواضع زیادة فی الشرف وعد الکریم الزم من دین العزیم. وعد الکریم نقد و تعجیل و وعد اللئیم مطل وتقلیل. لاتؤخر عمل لیوم الی غ د خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا اسلیمی، 26گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 1 - 463]
ta‘līm-ol mobtadī = jāme‘-ot ta‘līl
از ناشناس که از خود در دیباچه به «بنده فاسد البیان» یاد می کند و می نویسد که کتاب در 5 «باب» و یک «خاتمه» است، ولی متن را در چند «قسم» آورده است: قسم یکم، در ثلاثی مجرد، در شش باب؛ قسم دوم، در ثلاثی مزید فیه، در سیزده باب؛ سپس رباعی مجرد و مزید فیه، چند باب ... . نسخه ای دیگر از این کتاب در کتابخانه گنجبخش موجود است که در آنجا نیز ناشناخته مانده است (فهرست مشترک نسخه های خطی پاکستان، اسلام آباد 2647/13).
[دنا 75/3]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 154/2
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، عبارتی است ... از بنده فاسد البیان، در بیان تعلیلات مصدر و ما یشتق منه، برای تعلیم مبتدیانه، مرتب بر پنج باب و خاتمه، مسمات به تعلیم المبتدی؛ انجام: یا جمع کند، فی الشافیة و شرح. تمت ... این نسخه جامع التعلیل ...
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ 57گ (5ر-61پ) [ف: 1 - 57]
ta‘līm-e mobtadī az qavā‘ed-e fārsī
صاحب کابلی، محمد علی، ق14 قمری
sāheb-e kābolī, mohammad ‘alī ( - 20c)
مؤلف در مقدمه آورده که مجاور قبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) بوده که چون در ولایت عربستان کتب مربوط به قواعد فارسی قلیل الوجود بوده به درخواست بعضی از محبین این کتاب را تألیف کرده است. این کتاب دارای چهار فصل است: 1. اسماء؛ 2. افعال و تراکیب؛ 3. بیان حروف مفردات و مرکبات؛ 4. بعضی مصطلحات شعراء فرس. مؤلف در اول این رساله نام خود را به خط خود همان طور که در بالا آمده تحریر کرده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 5951/5-30/21
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی نور قلوب المؤمنین بنور الایمان ... اما بعد بنده هیچمدان حقیر پرتقصیر محمد علی عبدالرحمن که مولدش افغانستان و مقیم در جوار سید الانس و الجان است می گوید که چون بعضی از محبین؛ انجام: مقبول نظر ارباب فضل گشته در وقت فائده و استفاده به دعای خیر یاد فرمایند و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه اجمعین آمین یا رب العالمین تمت
از اول تا آخر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 شوال 1319ق، جا: مدینه منوره ؛ جلد: گالینگور مشکی، عطف تیماج سرخ، 24گ، 19-23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 2 - 964]
ta‘līm-ul muti‘allim fī ṭarīq-it ta‘allum
زرنوجی، عثمان بن عمر، ق6 قمری
zarnūjī, o‘smān ebn-e ‘omar ( - 12c)
در آن آداب تعلیم و تعلم با استفاده از آیات قرآن و احادیث و اقوال علمای اسلام، در سیزده «فصل» تحریر شده: 1. ماهیة العلم
و الفقه و فضله؛ 2. النیة فی حال التعلم؛ 3. اختیار العلم و الاستاد؛ 4. تعظیم العلم و اهله؛ 5. الجد و المواظبة و الهمة؛ 6. بدایة السبق و قدره و ترتیبه؛ 7. التوکل فی طلب العلم؛ 8. وقت التحصیل؛ 9. الشفقة و النصیحة؛ 10. الاستفادة؛ 11. الورع فی حال التعلم؛ 12. ما یورث النسیان؛ 13. فی ما یجلب الرزق و ما یمنع الرزق و ما یزید فی العمر و ما ینقصه. «آداب المتعلمین» که در دوازده باب است و منسوب به خواجه نصیر طوسی تلخیصی از همین کتاب است گرچه برخی هر دو را یکی دانسته و انتساب آن به طوسی را نفی کرده اند.
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ الذی فضل بنی آدم بالعلم و العمل علی جمیع العالم ... و بعد فلما رایت کثیرا من طلاب العلم فی زماننا یجدون الی العلم و لا یصلون ...
انجام: و لابد ان یتعلم شیئا من الطب و یتبرک بالآثار الواردة الذی جمعه الشیخ ابو العباس المستغفری رحمه اﷲ یجده من یطلبه.
چاپ: این اثر بارها در خارج از ایران به چاپ رسیده است ازجمله در قاهره، مطبعة الوهبیة، 40ص، 1281ق ؛ تونس، مطبعة الدولة التونسیة الرسمیة، 1286ق.[کشف الظنون 425/1؛ معجم المطبوعات العربیة و المعربة، سرکیس: 969/1؛ فهرست کتابخانه آستانه حضرت معصومه 105/2-111؛ دایرة المعارف بزرگ اسلامی 165/1؛ دایرة المعارف تشیع 22/1؛ هدیة العارفین 13/1-14؛ دنا 75/3 (21 نسخه)؛ الاوقاف العامة موصل 296/2]
شرح و حواشی:
1 - شرح تعلیم المتعلم؛ زین العرب، ابراهیم بن اسماعیل (-10)
2- ترغیب المتعلمین؛ زیلی، محرم بن محمد (-1000ق)
3- شرح تعلیم المتعلم (ترجمه)؛ حسینی موسوی، ابایزید بن اسماعیل (12-)
4- شرح تعلیم المتعلم
5- تعلیم المتعلم (ترجمه)
6- عین المعانی؛ نوشی واعظ، مصطفی
خط: نسخ معرب، کا: امیر علی بن امیر محمود بن امیر محمد علوی حافظ سرابی، تا: رجب 727ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 58گ (2پ-59پ)، اندازه: 13/5×18/5سم [ف: 11 - 376]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نعمت اﷲ المجیب بن رفیع الدین تبریزی، تا: صفر 890ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 28گ، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 219]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 36گ، 13 سطر (6/5×12/5 )، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 36 - 639]
آغاز: الدین بعد ما استخرت اﷲ فیه و سمیته کتاب تعلیم المتعلم فی طریق التعلم و جعلته فصولا
خط: نسخ، کا: غیاث الدین محمود الشریف، تا: شوال 1015ق؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی عطف تیماج مشکی، 36گ (1-36)، 11 سطر (5×11 )، اندازه: 8/5×16سم [ف: 4 - 1316]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،کا:محمد بن عبدالحی حسینی،تا:8رجب1034ق؛ 43گ (136پ-178ر )، 15 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [مؤید: 2 - 81]
خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 24گ (397پ-420ر )، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 22 - 136]
خط: نسخ، کا: حسین بروجردی، تا: 2 شوال 1198ق، برای خودش؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 20گ (186-205 )، ابعاد متن: 6×12، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 569]
آغاز: حمدله فکثیر من طلاب العلم لا یتسیر لهم التحصیل و ان اجتهدوا ... فی ماهیة العلم و فضله اعلم انه قال رسول اﷲ طلب العلم فریضه علی کل مسلم و مسلمةنسخه از جهت تعداد عناوین فصول همانند تعلیم المتعلم است ولی از جهت آغاز و انجام مانند «آداب المتعلمین» خواجه نصیر الدین طوسی می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1234ق؛ جلد:مقوایی، 5گ (1پ - 5پ)، اندازه: 16×22سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 86]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1563/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 389]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (112پ-136پ)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 26 - 129]
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد التمش اوچ، تا: قرن 13 ؛ مجدول، مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 30گ (2پ - 31ر)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 1 - 155]
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل الثانی عشر فیما یورث الحفظ ... لیس شیء ازید للحفظ من قراءة ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالواحد بن نیاز محمد بلخی مزاری، تا: 1231ق، جا: بخارا، مدرسه خواجه محمد پارسا ؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 3گ، 24 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 2 - 963]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعلم انه لابد لطالب العلم ان یتعلم شیئا من الطب مما وردت فیه الآثار الواردة ...و اﷲ تعالی الهادی و الیه المرجع و المآب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و داخل سر ترنج «عمل ملا یولداش 1267 »، 64گ (1پ -64ر) 7 ،سطر[ف: 573 - 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ با یادداشتی به ترکی به سال 1281ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا با روکش کاغذی، عطف با تیماج عنابی، 52گ، 13 و 14سطر (7×10 )، اندازه: 11×16سم [ف: 16 - 391]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال رج ایضاً ألیس من الخذلان ان لیالا تمر بلا نفع و تحسب ...
خط: نسخ، کا: محمد بن ملا عبد العلی بن ملا احمد قاینی، تا: 16 ذیقعده 1083 (احتمالاً 1283)؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 91گ 6 ، سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 43]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1294ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 40گ، 13 سطر، اندازه: 13/7×20/2سم [ف: 1 - 107]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه امام هادی علیه السلام - مشهد 113 ؛ بی کا، تا: چهارشنبه 18 ربیع الاول 1306ق، جا: قریه خانه قائن؛ 109ص (84-192) [عکسی ف: 7 - 57]
آغاز: برابر؛ انجام: وفائدة المطارحة والمناظرة أقوی من فائدة مجرد التکرار لان فیه تکرار وزیادة وقیل مطارحة ساعة خیر
از اول تا «فصل السادس فی بدایة السبق» ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی به امضاء «شرح» و دیگر حواشی، مصحح؛ 14گ، 15 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 2 - 963]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول ؛ جلد: پارچه سبز، 35گ (42پ-76پ )، 15 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 8 - 55]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ (35پ-73ر )، 11 سطر (5×10 )، اندازه: 6×16سم [ف: 2 - 111]
آغاز: برابر؛ انجام: ولابد من ان یتعلم شیئا ... تمت الکتاب خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی ؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 36گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 1 - 137]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ملا حسن بن جمعه سلیمانی بیات زاده، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 27گ، 15 سطر (10×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 19 - 81]
ta‘līm-ul mu‘ālijāt
بقراط، 460؟ - 377 ؟ قبل میلاد
boqrāt (-460 - -377)
در این گفتار کوتاه دستورات کلی پزشکی آمده که برای جلوگیری از امراض و بیمار یها مفید می باشد، و گویا در ترجمه تصرف شده که در آن به بعضی از اخبار نیز استناد می شود.
[دنا 76/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7467/3
آغاز: قال رأیت الناس یغفلون عن الطب و الأطباء الا عند حال العلة و وجدنا مداواة الصحیح فی المطعم و المشرب أخف من معالجة السقیم؛ انجام: و لیکن المتخذ بالخل الثقیف و السذاب و ورق الاترج و الثوم و الزعفران.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1049ق؛ جلد: تیم اج قهوه ای، 2گ (54پ- 55پ)، اندازه: 18×26سم [ف: 19 - 267]
ta‘līm-nāme = ābele-kūbī (r.) = talqīhīye
حکیم قبلی، محمد بن عبدالصبور، ق13 قمری
hakīm-e qobbolī, mohammad ebn-e ‘abd-os-sabūr ( - 19c)
اهدا به: فتحعلی شاه و عباس میرزا تاریخ تألیف: غره شوال 1243ق
در آن چگونگی آبله کوبی و انواع آبله ها و داروهایی که به کار برده می شود تشریح شده است. ترجمه رساله ای است درباره آبله کوبی ساخته پزشکی انگلیسی به نام ادوارد ژنر (Edward Jener) (1749-1823)
که پس ازپلت هلیستنی در 1776 آن را
کشف نموده و در 1796 نشر داده است و پزشکی انگلیسی به نام جانی کارمک پسر ریچارد کارمک اکرلندی پزشک همین شاهزاده آن را در 1228ق در ایران به کار برده و به دستور او آن را به حاج بابا آموخته است. مترجم می گوید که پزشکی لودویق قاران نامرساله جنر را به زبان لاتین در آورده و من آن را به فارسی درآوردم و سخنانی از قاران در آغاز آن نهادم و این کار را در 1 شوال 1242 آغاز کردم.
آغاز: أسبح ﷲ الذی یسبح له جمیع الاشیاء و الاکوان ... أما بعد چنین گوید داعی دوام دولت أبد مدت سلطان أعظم و خاقان اکرم.
انجام:و چند مقدار علل ممتنعة العلاج از این ناخوشی بهم رسیده است که زبان قلم از تعداد آن قاصر است
چاپ: کتاب را ناظم باسمه خانه تبریز علی بن حاج محمد حسین تبریزی مشهور به امین الشرایع در 28 شعبان 1245 ق به چاپ رسانیده است
[مشار 566و 808؛ فهرست نجم آبادی ص 7 و 257؛ رجال ایران 241/3؛ دنا 76/3 (6 نسخه )؛ فهرستواره منزوی 3381/5 و 3388/5 با عنوان «تلقیحیه»]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1244ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 40گ، 15 سطر (6/5×13 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 16 - 569]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 5 شعبان 1243ق، جا: قریه ترکمان چای ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (65پ-67ر)، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 569]
بی کا، تا: 1248ق [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ از روی چاپ سنگی 28 شعبان 1245 ق در تبریز؛ تملک: میرزا حسین در 26 ربیع الثانی 1276؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 24گ، 15 سطر (9/5×14/5 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 15 - 4155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: علی الحسینی المرعشی سید الاطبا به تاریخ 1280 ؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ، 16 سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 4 - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ دو جدولی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مشکی، 30گ، 15 سطر، اندازه: 11/2×18/3سم [ف: 2 - 166]
ta‘līm-on nesā’ (dar ‘aqāyed va tahārat va salāt)
قدس نصیرآبادی، علی
qods-e nasīr-ābādī, ‘alī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 17655
آغاز: الحمداﷲ ربالعالمین والصلوه علی بعد حمد خدا و تعریف؛ انجام: تحریر نموده و قلمی ساخت فقط بسمله انا من المسلمین خط: نستعلیق، کا: جیپوری، مظفر حسین، بی تا [رایانه]
ta‘līm va tarbīyat
[دنا 76/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4030-ف
نسخه اصل: وزارت معارف، 1304-1317، تهران (ماهانه). ش 5 س 5 مردادماه 1314 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 4]
ta‘līm va tarbīyat-e atfāl
کتابی است در مواعظ، تعلیم و تربیت که با استفاده از آیات کلام اﷲ مجید، احادیث شریفه، و اشعار و حکم و امثال، نگارش یافته است. اگر چه در عنوان نام اطفال برده شده؛ ولی اختصاص به کودکان ندارد. این کتاب در دو «مقصد» تنظیم گردیده است.
[دنا 76/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 11580
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... این کلمات در بیان تعلیم و ارشاد اطفال و اولاد، امر بمعروف و نهی از منکر است؛ انجام: لما نظر إلی الشجرة و أمره بغسل الیدین إلی المرفقین لما تناول ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ بر روی برگ آغاز آمده که نسخه در مواعظ و اخلاق، از یکی از شاگردان شیخ بهائی می باشد؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 94گ، 11 سطر (8×12/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 29 - 293]
» تعلیم هیپنوتیزم ← مغناطیس الارواح
ta‘līmīye
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
با این عنوان نسخه ای دیگر نیست احتمال اینکه یکی از رساله ای منسوب به خواجه که درباره اسماعیلیه باشد هست.
[دنا 76/3؛ فهرستواره منزوی 110/6]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 21243
آغاز: بدانکه مرتبه علت اولی نشاید که مرتبه معلول اول بود؛ انجام: اما فی غیرالناس فیقال فلانو فلانه خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1340ق؛ اهدایی: رهبری، 1373 [رایانه]
سموقی، علی بن احمد، ق5 قمری
at-ta‘nīf wa-t tahjīn
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad ( - 11c)
تاریخ تألیف: جمادی الثانی 418ق (سال دهم ظهور) رساله ای است خطاب به اهالی سنهور (یکی از شهرهای مصر) و شیوخ آنجا، و دعوت ایشان به توحید.[دنا 76/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 718/11
آغاز: لجماعة من بسنهور من کتامه الکاتمین العجیسیین ... إلی جمیع من بسنهور من کتامة الکاتمین و الاولیاء المحقین نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 911 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 8گ (120-127) [عکسی ف: 2 - 380]
ta‘vīd-ol lesān be-tajvīd-el qor’ān
موسوی جزائری، احمد بن حسین، - ۱۳۸۴ قمری
mūsavī jazā’erī, ahmad ebn-e hoseyn ( - 1965)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 11 ذیقعده 1319ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
کتاب در یک «مقدمه» و دوازده «باب» و یک «خاتمه» می باشد، گویا پاکنویس همان نسخه شماره 7178 مرعشی است، که با دگرگونی هایی در این نسخه تنظیم شده است و اندکی در ابواب با آن متفاوت است و محتمل است دو تحریر باشد: مقدمه: در مجملی از فضایل قرآن؛ باب 1. معرفت دندان ها و حروف و مخارج آنها؛ 2. احوال قراء سبعه؛ 3. ادغام و اظهار و قلب و اخفاء؛ 4. احکام اماله؛ 5. تفخیم و ترقیق؛ 6. مد و قصر؛ 7. صله هاء ضمیر و میم جمع؛ 8. احکام همزه؛ 9. بیان وقف؛ 10. رسم خط مصحف شریف؛ 11. استعاذه و بسمله؛ 12. بیان فرش حروف ؛ خاتمه: در مجملی از آداب تلاوت قرآن.
آغاز: الحمدﷲ الذی نزل من القرآن ما هو شفاء ... و بعد چنین گوید عبد خاطی عاصی ... الموسوی النسب و الجزایری الاصل و التستری المسقط و النجفی المسکن بحمداﷲ و المنن انشاء اﷲ ... که پوشیده و مخفی نیست که از جمله افضل عبادات و اکمل طاعات تلاوت قرآن مجید.
[دنا 76/3؛ الذریعة 227/4]
آغاز: برابر؛ انجام: و ثمودا عاصم و حمزه بدون تنوین، سورة القمر
از اول قرآن تا اول سوره القمر است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛افتادگی:انجام؛کاغذ:فرنگی سفید آهاردار، جلد: تیماج عنابی، 77ص (2-78 )، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/8سم [ف: 17 - 266]
آغاز: برابر؛ انجام: راجیاً لمغفرته مؤملاً لظهور حجته عجل اﷲ فرجه و سهل مخرجه ...
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن احمد بن جعفر موسوی جزائری، تا: 15 ربیع الثانی 1360ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح؛ در پایان تقریظ محمد باقر بن علی شوشتری ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 66گ، 18 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 26 - 331]
ta‘vīd-ol lesān be-tajvīd-el qor’ān
موسوی جزائری، احمد بن حسین، - 1384 قمری
mūsavī jazā’erī, ahmad ebn-e hoseyn ( - 1965)
قواعد تجوید و چگونگی خواندن قرآن کریم را با روشی نسبتاً مفصل در یک «مقدمه» و چهارده «باب» و یک «خاتمه» بیان داشته است: مقدمه: در فضیلت قرآن و عدد دندان ها؛ باب 1. حروف تهجی و مخارج آنها؛ 2. قاریان سبعه و راویان و رموز آنها؛ 3. مد و ادغام؛ 4. اجتماع میم و نون ساکنه و تنوین؛ 5. مد و قصر؛ 6.احکام اماله؛ 7. هاء ضمیر و میم؛ 8. تفخیم همزه مفرده؛ 9. تخفیف همزه مفرده؛ 10. وقف و ابتدا؛ 11. رسم خط مصحف شریف؛ 12. افراد قرائتها و اجتماع آنها؛ 13. استعاذه و بسمله؛ 14. فرش حروف ؛ خاتمه: در بعضی از آداب قرائت.
[دنا 76/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7178
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... أما بعد این مختصری در علم تجوید؛ انجام: و باقی قراء بکسرهاء و حکم میم جمع گذشت خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 92گ، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 18 - 316]
ta‘wīḏ
غیر همانند:
منقول از علی بن موسی الرضا (علیه السلام) به نقل از عیون الاخبار ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (245 پ) [ مختصر ف: 183]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1216ق [ف: 5 - 35]
ta‘wīḏ
غیر همانند:
تعویذ جهت کشف دفینه حکایتی به نقل از کنز الکنوز و نیز حکایتی به نقل از جامع الحکایات ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (492 - 494) [مختصر ف: 183]
جهت زخم چشم و جمیع موذیات ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (218) [مختصر ف: 183]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2ص (343 - 344) [مختصر ف: 183 ]
جهت عقرب و مار گزیدگی ؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (205 - 206) [مختصر ف: 183]
آغاز: تعویذ حضرت کاظم علیه السلام که دربرکه سباع خواندند:
بسم اﷲ الرحمن الرحیم لا اله الا اﷲ وحده وحده انجز وعده و نصر عبده و اعز جنده و هزم الاحزاب وحده؛ انجام: وحده لاشریک له.
مجموعه برخی حرزها، حجابها و تعویذات که هر کدام به نام یکی از ائمه منسوب است و از آن بزرگواران روایت شده ودریک دفتر گردآوری شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ از جهت هنری ارزشمند است ؛ جلد: بی جلد، 37گ، 16 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 463]
ta‘wīḏ-ul ḥākim ṣāḥib-i miṣr fī ‘ilm-iṣ ṣan‘at-il ‘ālīya = tarīqe-ye tarkīb
؟ الحاکم بامر الله ، منصور بن عزیز، ۳۸۶ - ۴۱۱ قمری
al-hākem-o be-be-amr-il-lāh, mansūr ebn-e ‘azīz (997 - 1021)
این نوشته بی نام مؤلف احتمالاً در بازوبند محافظ از چشم زخم الحاکم بامر اﷲ جای داشت. در این نوشته ظاهراً توصیف دو آزمایش آمده که الحاکم (-411ق) بر اساس سخنان المعز (-365ق) اجرا می کرد و اصل آن را به اجداد خود تا امام جعفر صادق (علیه السلام) می رساند. بنا بر آنچه در خود رساله ذکر شده، این بازوبند از شخصی به نام دبیس بن مالک الانطاکی در انطاکیه خریداری شد و به نظر می رسد که همو آخرین محرر این اثر باشد. در حالی که اندیشه های اصلی را به امام جعفر صادق (علیه السلام) نسبت می دهند، عقاید ذوالنون نیز در آن نقل شده است. به طور کلی، به نظر می رسد این نوشته بر پایه رسالة الوصایا و الفصول اثر امام جعفر صادق (علیه السلام) نوشته شده باشد. در این اثر به روش های زیر پرداخته می شود: 1. تکلیس جسم (فلز) با حرارت دادن مکرر مخلوطی از یک فلز با جیوه و تقطیر زاج سبز، زاج و نشاد در یک اثال ... ؛ 2. معالجه روحی که از جسم آزاد شده است؛ 3. معالجه و سفید کردن نفس؛ 4. اتحاد ستونهای سه گانه با آب سرخ برای تشکیل اکسیر کوچک؛ 5. تثبیت اکسیر؛ 6. چگونگی تولید اکسیر؛ 7. توصیف آب سرخ اعظم که سه ستون را به هم می چسباند. (سزگین)
انتساب این کتاب به الحاکم بامر اﷲ مورد تأمل است و در بسیاری از فهرست ها هم به او نسبت داده نشده است. اما در ترجمه آن از محمد بن طاهر الحاکم که به نام «تحفة الشاهیه» معروف است، اصل از الحاکم بامر اﷲ فاطمی دانسته شده که آن را برای فرزندش ابوالحسن الطاهر باﷲ علی بن منصور نگاشته است.
همچنین رساله ای با عنوان «الکیمیاء» یا «الرسالة المعزیة» به او نسبت داده شده است که بعید نیست همین اثر باشد و در ذیل عنوان «الکیمیاء = المعذیة» معرفی خواهد شد.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الحق المبین والسلام علی عباده الذین اصطفی اعلم یا بنی ان هذه الصناعة لیست من ثابت لاطیار معه [دنا 77/3 (2 نسخه) بدون نام مؤلف]
شرح و حواشی:
1- اول تدبیر الباب الکبیر تعویذ الحاکم
2- تحفه ملک شاهیه
3- تعویذ الحاکم (ترجمه) = کیمیا
4- تحفة الملک شاهنشاهی
5 - تحفة الشاهیة؛ حاکم، محمد بن طاهر
آغاز: برابر؛ انجام: و بالتغییر یلین الطبایع تمت الارکان الثلاثته بمنه و عظمته و علیه التکلان و هو المستعان
مؤلف در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن فخرالدین رومی، تا: دوشنبه 6 ربیع الاول 838ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوا با روکش مشمع سبز عطف پارچه زرد و قرمز، 25گ (117-142 )، 19 سطر (8/5×13/5)، اندازه: 13×18/5سم [ف: 3-1307]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2144/6-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها-ف: 1-646]
مؤلف در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11[نشریه: 2-111]
آغاز: برابر؛ انجام: و یدخل فی اعمال الباب الاکسیر ایضا فی مواضعها انشاء اﷲ العزیز
مؤلف در فهرست ناشناس ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با روکش پارچه، 16برگ، ، 13 سطر، اندازه: 11/5×17سم [رایانه]
آغاز: اوصیک یا بنی بتقوی اﷲ و طاعته وافی نشرح لک علم الصنعة؛ انجام: و النشادر و الزیبق و الرصاص و القلعی و الاسرب یا بنی خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد ایرانی مجرد ، بهمن 1350؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 7گ، 18 سطر، اندازه: 15×20/5سم [رایانه]
آغاز: قد صعدا الی قدح الاعلی یضرب الی صفرة الذهبیه ؛ انجام: فهذا هو الماء الاحمر الکبیر الذی یستعمل فی ابواب الاصغر مباحث: ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ افتادگی: آغاز؛ 15 برگ عمل الشمس منسوب به جابر بن حیان را ضمیمه دارد ؛ واقف: محمد حسن سروقدی، خرداد 1367؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای نو، 7گ، 23 سطر، اندازه: 10/5×16سم [رایانه]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السام علی محمد و آله اجمعین اما بعد فهذا لفظ الحاکم المصری قدس اﷲ روحه العزیز و کان ملکا فی مصر من اولاد انبیاء علیهم السلام و کان فی آخر عمره وصی لابنه فقال اعلم یا بنی ان هذه الصنعة لیست من ثابت لاطیار معه و لا من طیار لا ثابت معه.
آغاز ملحقات: اول: و هذا الاول باب التدبیر الکبیر عن تعویذ الحاکم باﷲ. دوم: هذا فصل وجدته فی مختصر من تعویذ الحاکم آخره لباب الاصغر قال بعض الحکماء لولده. سوم: فصل فی صفة الشررق. چهارم: و وجد فی بعض نسخ التعویذ فی آخر فصل عقد الاکسیر فی الباب الصغیر فهذا یا بنی الاکسیر الصغیر فی الاسم؛ انجام: (مأخوذ از اضافات:) و هی صابون الحکماء التی یشرون الیها فی صحفهم انتهی المراد منه و لها تمام انظره فی الرسالة المذکوره ان ارویه فان مولانا السید اوردها تامه جزاه اﷲ تعالی خیرا.
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد خراسانی، تا: 1264ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: میشن عنابی و مشکی، 25گ، اندازه: 7×13سم [رایانه]
مؤلف در فهرست ناشناس. نسخة تعویذ الحاکم صاحب المصرفی علم الصنعة العالیة یرویها المعز عن اسلافه الی الصادق ع، با عنوان «و اعلم یا بنی »؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد جعفر استرابادی، تا: 1313ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای[ف: 4236-15]
ta‘wīḏ-ul ḥākim (t.) = kīmīyā
وابسته به: تعویذ الحاکم صاحب مصر فی علم الصنعة العالیة = التعویذ فی صناعة الاکسیر؛ الحاکم بامر اﷲ ، منصور بن عزیز (386-411)
رساله «تعویذ» منسوب است به حاکم باﷲ ششمین خلیفه فاطمی.
یک بار نقل به فارسی شده با نام «تحفه شاهیه» و این نسخه ترجمه دیگری است و مترجم شناخته نشد.
آغاز: (پس از تسمیه و تحمید:) اما بعد این رساله ای است که حاکم باﷲ تصنیف کرده جهت پسر خود. (آغاز ترجمه این رساله:) ای پسر من این صناعت از چیزی نیست که آن چیز ثابت باشد ...
انجام: این بود آن سه باب که در باب اکسیر به کار می آید
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1207ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد ، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، فستقی، جلد: تیماج عنابی، 69گ، ، 14 سطر، اندازه: 10/5×15/3سم [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1295ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: میشن عنابی، 40گ، 13 سطر ، اندازه: 11×18سم [رایانه]
آغاز : برابر؛ انجام: و تقطیر می کنند و فعلش قوی تر می شود خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8گ، اندازه: 10×17سم [رایانه]
» تعویذ المطالع و تبصیر المطالع ← تنویر المطالع و تبصیر المطالع
ta‘vīz barāye hefāzat-e az jen va šayātīn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/50
خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، کا: شاهرضا، تا: ربیع الثانی1085ق، جا: مکه ؛ کاغذ: نخودی نازک آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (17ر)، اندازه: 14/9×25/3سم [ف: 29/1 - 283]
ta‘wīl-uš šāhid ‘ala-l istiṣḥāb dūn-aš šāhid
بهبهانی، عبداﷲ بن اسماعیل، 1262 - 1328 قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e esmā‘īl (1846 - 1910)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8720/4
آغاز: فائدة مهمة و لیعلم انه قد اضطرب کلام الاصحاب فی سماع الشهادة بالملک السابق مجرداً عن اعتبار اضافة ما یفید الملک فی الحال فی فرض کون المشهود عنها فی ید غیر من اقیمت له الشهادة فهل تلک الشهادة تسمع و تؤثر فی اثبات الاستحقاق الفعلی علی وجه یحکم له بالانتزاع حین الدعوی ام لا؛ انجام: بل یتوقف فصله علی شهادة من یکون علمه بالواقعه بمثابة علمه بلا زیادة و نقیصة و اﷲ تعالی هو العالم بحقایق احکامه.
خط: نسخ، کا: اسداﷲ آصفی شوشتری، تا: 20 جمادی الاول 1309ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 27گ (92پ-118پ )، 17 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 28 - 224]
ta‘yīn-ul ism-il a‘ẓam (al-qawl fī)
؟ ابن طاوس، علی بن موسی، 589 - 664 قمری
ebn-e tāvūs, ‘alī ebn-e mūsā (1194 - 1266)
گویا از ابن طاوس
[دنا 77/3]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: 562/2
آغاز: القول فیما نذکره فی تعیین الاسم الاعظم کما هو المذکور فی المنهج فمن ذلک الروایات فیه باسنادنا الی محمد بن الحسن الصفار من کتاب فضل الدعاء باسناده الی معویة بن عمار عن الصادق ع؛ انجام:اسئلک رضوانک و الجنة و اعوذبک من سخطک و النار
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد علی سمنانی، تا: یک شنبه دهه اول جمادی الثانی 1085ق؛ در پایان طلسم و دعاء است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 13گ (60پ-72پ) 9 ، سطر (5×9/5 )، اندازه: 8/5×16سم [ف: 329]
ta‘yīn-e esm-e a‘zam va čand do‘ā-ye dīgar
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 480/5
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد بن مجاهد، تا: قرن 8؛ 10گ[ف: 35 - 5]
ta‘yīn-e enherāf-e belād az yekdīgar
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، ۱۲۳۴؟ - ۱۲۹۸ قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 - 1881)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/72
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13]ف: 9 - 197]
ta‘yīn-e owsāt-e kavākeb
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 5555/3
آغاز: بسمله، وقتی که می خواهیم که اوساط آفتاب و دیگر کواکب در ان وقت معلوم و استخراج کنیم؛ انجام: دوشنبه، جمعه، سه شنبه در صفحه 316 طالع سال عالم بعمل اوج و مرکز در 959 استخراج شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: حنایی سمرقندی، جلد: تیماج بنفش، 43ص (291-333)، اندازه: 17/7×28سم [ف: 8 - 329]
ta‘yīn-e tārīx-e zohūr-e sāheb-oz zzamān
حسینی بلیانی، محمد بن جلال ( جمال )، ق10 قمری
hoseynī balīyānī, mohammad ebn-e jalāl ( jamāl) ( - 16c)
یادداشتی درباره تعیین تاریخ ظهور صاحب الزمان (علیه السلام) در سال 1214ق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8869/6
آغاز: سال نهصد و پنجاه از هجرت حضرت نبوت پناهی در خدمت استاد البشر و عقل حادی عشر بودم و برادر ایمانیم اوحد عبداللهاء نیز حاضر بود و جمعی از حضار مثل حضرت سند الافاضل مولانا آقا شیخ و غیره نشسته بودند و عقل یازدهم به کمینه بنده خود محمد بن جلال الحسینی البلیانی المنجم فرمودند که می باید تو از روی رمل و جفر جامع معلوم کنی که حضرت امام محمد مهدی هادی صلوات اﷲ و سلامه علیه کی ظهور خواهند کرد ... چنین ظاهر شد که در سال 996 پادشاهی عظیم
الشان در ایران به تخت نشیند؛ انجام: و اکثر آثار ظهور حضرتصاحل الامر در 1076 به ظهور آید و در 1214 حضرت صاحل الامر صلوات اﷲ و سلامه علیه و آبائه ظهور خواهند نمود آن شاءاﷲ تعالی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ رقعه ای که یعقوب به یوسف نوشته در وقتی که عزیز مصر بوده؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای عطف چرم، 2ص (16-17)، اندازه:13/1×24/3سم [ف: 29/1 - 184]
» تعیین الثقل الاکبر ← حدیث الثقلین
ta‘yīn-u jahāt-il ajsām wa nihāyāt-i-hā wa tabyīn-u maqāṣid-il ḥarakāt wa ġāyāt-i-hā
نیریزی، محمود بن محمد ق، ۱۰ قمری
neyrīzī, mahmūd ebn-e mohammad ( - 16c)
اهداء به: ضیا ء الدین
تاریخ تألیف: چهارشنبه 24 ربیع الثانی 911ق در «مقدمه» و چند «فصل» ساخته است.
[دنا 77/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 2614/1
آغاز: بسمله، بعد حمد احمد حد و جهات الحقیقة بالحقیقة و الصلوة علی احمد اسس قواعد الشریعة ... یقول ... حاجی محمود احسن اﷲ ... انی ملخص ما ذکر فی تعیین جهات الاجسام؛ انجام: هذا آخر ما اردنا ایراده هناک و الحمدﷲ رب العالمین قد تم کتابتها بیمین جامعها العبد الراجی رحمة ربه الودود حاجی محمود بن محمد بن محمود احسن اﷲ عواقبه الملک المعبود یوم الابعا الرابع و العشرین من ربیع الاخر سنة 911 الهجریة و السلام خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1032ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 21گ (2پ-22ر )، 17 و 23 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 71]
» تعیین جهة حرکة الفلک ← القطب و المنطقة
ta‘yīn-e jahat-e qeble
حاجی سید محمد باقر، قمری
hājī seyyed mohammad bāqer
رساله ای است در کیفیت استخراج جهت قبله. در این رساله طریقه به دست آوردن طول و عرض هر شهر و طریقه تلفیق آن به نحوی که مؤدی به یافتن جهت قبله ی آن شهر شود آمده است.
فردوس؛ مدرسه حبیبیه؛ شماره نسخه: 82/2
آغاز: جهة قبله فضایی است که تحقق قبله درآن معلوم یا مظنون بوده باشد؛ انجام:اعتماد نمی توان نمود بلکه لازم است اجتهاد در تحصیل قبله تا منجز بعلم یا مظنه شود بلکه در صورت شک نیز چنین است.
خط: نستعلیق، کا: جعفر بن محمد تونی، تا: 22 ذیحجه 1257ق؛ جلد: مقوای با روکش سرمه ای، 5گ (55ر-59ر )، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ ]
ta‘yīn-e hodūd bā ‘osmānī
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4811/2
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 8 - 101]
ta‘yīn-e hodūd-e xorāsān sarhaddāt-e kalāt
[دنا 78/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 4326/31
آغاز: بنا بدستور العمل واحد المضمون مأمور اعلیحضرت؛ انجام:سلیمان خان صاحب اختیار امیرتومان
در دو فصل. مورخ 4 شعبان 1301 ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ارقام سیاق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن سبز، 1ص (117پ )، اندازه: 21/9×25سم [ف: 7 - 351]
ta‘yīn-e zāt va sefāt (maqālī dar)
بقال، شرف الدین حسن شاه، - 905 قمری
baqqāl, šaraf-od-dīn hasan šāh ( - 1500)
[دنا 78/3]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: 519/2
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد بن الیاس رومی لاذقی، تا: چهارشنبه 10 ربیع الاول 910ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مشمع سبز، 1گ، اندازه: 11×20سم [ف: 1 - 343]
ta‘yīn-e ra’y dar mavāred-e ehtīyāt
علامه حائری مازندرانی، محمد صالح بن فضل اﷲ،
1297 - 1391 قمری
‘allāme hā’erī māzandarānī, mohammad sāleh ebn-e fazl-ol-lāh (1880 - 1971)
[دنا 78/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11382/5
خط: مختلف، بی کا، تا: 1337ق؛ کاغذ: نخودی و مشقی، جلد: تیماج خرمایی، اندازه: 10×17سم [ف: 16 - 401]
ta‘yīn-e zavāl-e qazvīn (r.-ī dar)
مولی علی اصغر
mawlā ‘alī asqar
مؤلف چون بیان مرحوم کلینی را در کافی درباره وقت نماز از زوال شمس تا غروب مورد اشکال دیده در رساله حاضر اوقات صلاة ظهر و عصر و اوقات نوافل آنها را مطابق افق بلده قزوین بیان کرده است و چند حدیث که مناسب مقام بود از کتاب کافی نقل کرده است.
[دنا 78/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه: 673/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... اما بعد چون مقتضای بعض احادیث کتاب الصلاة از کتاب کافی کلینی رحمه اﷲ تعالی این بود که
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با سرو نقش «یا فتاح» در سرترنج، 4ص، 14 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 366]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 858/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 47]
» تعیین ساعات اللیل ← منازل القمر
ta‘yīn-e sāl-e zohūr
طباطبایی خراسانی، ابوالقاسم، ق14 قمری
tabātabāīī-ye xorāsānī, ab-ol-qāsem ( - 20c)
تاریخ تألیف: 1360ق
مؤلف گوید از روایات و کلمات بزرگان چنین برمی آید که زمان فرج و ظهور امام عصر (علیه السلام) نزدیک شده و طبق حساب و کتابی که او نموده یکی از سال های محتمل ظهور سال 1360ق است. آیات و روایات وکلمات را می آورد و حروف ابجد آنها را حساب نموده دلیل بر سخن خود به حساب می آورد. وی از «تباشیر المحرومین» و «بحارالانوار» و کتاب های شیخ عباس قمی نقل می کند.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: 359/2
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی هدانی لولایة محمد و آل محمد وجعلنی من المنتظرین لفرجهم بقائمهم حجة بن الحسن بن علی بن محمد ... و بعد انا الاحقر ابوالقاسم الطباطبایی الخراسانی وجدت بعض الاخبار من الائمة المعصومین و بعض کلمات الاساطین و حسبتها بحساب الابجدتدل علی قرب الفرج؛ انجام: و اگر سفیانی خروج ننمود ظهور هم نخواهد شد و این حسابها فایده نخواهد داشت یمحواﷲ ما یشاء و پثبت وعنده ام الکتاب خط: نسخ، بی کا، تا: 21 صفر 1360ق؛ مصحح؛ 5گ، 20 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف مخ: 1 - 228]
» تعیین السنة الالهیة و تعیین الایام التی منها یقوم القیامة ← السنة السرمدیة و الایام الربوبیة
ta‘yīn-us sina wa-l ayyām ‘inda-l-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16087/6
آغاز: بسمله. و بعد فان حقیقة الذات الالهیه من حیث امتدادا اعنی مدة بقائها غیرمضبوطه لأنها من حیث هی کل لا وصف لها؛ انجام: کان وقته واحدا فکان عن کل مرتبة صاعداً و اﷲ الباقی بعد فناء الخلق و ذلک یوم الحق.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1260ق؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (498-503 )، 14سطر، اندازه: 11×18سم[ف: 242 - 44 ]
ta‘yīn-e šāxes
[دنا 78/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3337/4
آغاز: مخفی نماند که احتیاج باینکه قد شاخص یکذراع یا یکقدم آدمی باشد در صورتی است که شاخص بر زمین باشد؛ انجام: بدانکه سزاوار نیست.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (85-86)، 27 سطر (9×14/5 )، اندازه: 12/5×18سم[ف: 11-2321 ]
ta‘yīn-e tolū‘ va qorūb-e qamar
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی، ۱۲۳۴؟ -1298
قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 - 1881)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/50
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 197]
ta‘yīn-u ẓill-iz zawāl bi-iṣfahān
[دنا 78/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2611/10
آغاز: بسمله. و لنذکرهنا مقدار ظل الزوال فی بلدة هذه اصبهان؛ انجام: فان هذه البروج متاخرة (من افادات العلامة المجلسی ... و کتب الداعی فی ساعتین من لیلة السبت من التسع من شهر صفر المظفر 1299 اللهم وفقنی بحق محمد و آله)
گویا از نویسنده نسخه یا از مجلسی ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 8ص (263-270)، 19 سطر (6/5×13/5 )، اندازه: 11×18سم [ف: 9 - 1471]
ta‘yīn-e qarre-ye māh (jadval)
دائره ایست برای تشخیص اول هر ماه بدون مراجعه به تقویم.
دستور عمل بالای دائره یاد شده است.
[دنا 78/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6399/21
بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی سفید آهار دار، جلد: تیماج مشکی، 1ص (72)، اندازه: 14/5×19سم [ف: 19 - 518]
ta‘yīn-e qeble
اعتضادالسلطنه، علیقلی بن فتحعلی،1234؟-1298قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 - 1881)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6151/80
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 9 - 198]
ta‘yīn-e qeble
یزدی، محمد باقر
yazdī, mohammad bāqer
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 19291
آغاز: قد اشتهر من الفاضل الماهر فی ریاض الرضوان انه؛ انجام: الاستاد محمد علی الحسینی القاینی فضله و لطفه
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ ضمیمه نسخه شماره 5248
[رایانه]
ta‘yīn-ol qeble va estexrāj-o xatt-e samt men dā’erat-el hendīya
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8280
آغاز: بسمله بعد الحمداﷲ الذی لا تنازع؛ انجام:فریاد رس فریاد رسان تمت
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ 47گ [رایانه]
» تعیین لیلة القدر ← اختلاف لیلة القدر
ta‘yīn-u muḥammad ibn-i ismā‘īl al-laḏī yurwā ‘an-h
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10380/4
بی کا، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 60]
» تعیین محمد بن اسماعیل (رسالة فی) ← ترجمة محمد بن اسماعیل
ta‘yīn-u muḥammad ibn-i sinān
بحرانی، سلیمان بن عبداﷲ، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
در بعضی از سند های حدیث کتاب استبصار «عبداﷲ بن سنان» و در بعضی «محمد بن سنان» آمده و رجالنگاران و محدثان این دو را یک شخص می دانند و در تعیین نام حقیقی وی اختلاف دارند، ماحوزی محمد را ترجیح داده و احتمالاً این رساله از شرح استبصار وی جدا شده است.
آغاز: الا بذکر اﷲ تطمئن القلوب، قوله یدل علی ذلک ما اخبرنی به الشیخ ایده اﷲ عن احمد بن محمد عن ابیه سعد بن عبداﷲ.
انجام: و کذا فی باب العلة التی من اجلها سمی الابطح ابطح و امثال ذلک کثیرة لا تکاد تحصی کثرة و اﷲ الهادی.
[دنا 78/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن عبدالسلام مفتی بحرانی، تا: 1108ق؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (21پ-24ر )، 18 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 1 - 274] و [عکسی ف: 2 - 366]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (163ر-166پ)، اندازه: 10×16/5سم [ف: 2 - 577]
» تعیین المخالفین لأمیرالمؤمنین ← اللعنیة
ta‘yīn-e masāhat-e kore-ye zamīn
این مساحت به جز آن است که ارشمیدس حکیم تعیین کرده است.
[دنا 78/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3457/161
آغاز: بدانکه زمین چنان بزرگ که بمساحت حساب و براهین هندسه درآمده که گویی نیم فرسنگ بلندی دارد نسبت بکره زمین همین مقدار است که پهلوی دانه جوی که بسی و پنج بخش کنند؛ انجام: مع هذا حقیقت آن خدای تعالی می داند و السلم.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 6ص (234-239 )، 20 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 10 - 1411]
ta‘yīn-u maqtal-i ‘umar ibn-il xaṭṭāb (r.-un fī)
حسینی تفرشی، حسین ق، ۱۱ قمری
hoseynī tafrešī, hoseyn ( - 17c)
اهدا به: میر حبیب اﷲ صدر (پسر سید حسین کرکی)
تاریخ تألیف: 1058 ق
پس از دیباجه، متن حدیث احمد بن اسحاق قمی را از امام ابوالحسن العسکری (علیه السلام) درباره روز نهم ربیع الاول آورده است.
در دیباجه می گوید: «صدر معظم و امیر مکرم رکن الدوله العلیه ... المخاطب بخطاب النواب المستطاب میرزا حبیب اﷲ اشارت کردند که از حدیث مزبور که به خط افضل بن محمد بن علی بن علی محمد بن طی دیده بود و پدرش رساله ای باب آن، دارد نسخه ای بنویسم». حدیثی که میرزا سید حبیب صدر نسخه ای از آن را از نویسنده خواسته روایت محمد بن ابی العلاء همدانی و یحیی بن محمد بن جریح است از احمد بن اسحاق قمی - یکی از یاران مورد وثوق امام ابی الحسن علی العسکری (علیه السلام) درباره روز نهم ربیع اول.
[دنا 78/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3988/3
آغاز: آغاز رساله: الحمدﷲ رافع الدرجات جامع الخیرات ... و بعد فقد اشار الی الصدر المعظم الامیر المکرم ... اعلم العلمائ الفخام ... ان اکتب هذا الحدیث الذی وجده بخط النحریر الفاضل افضل بن محمد بن علی بن طی لمار آه ... قریبا الی الحدیث الذی هو من بعض مصنفات ابیه السید الفاضل خاتم المجتهدین الجحفل العد ملی ابو عبداﷲ الحسین بن حسن العاملی ... الحدیث: الحمدﷲ وحده روی عن ابی العلاء ... قالاتناز عنا فی باب الخطاب و اشتبه علینا امره فقصدنا جمیعا بیت احمد بن اسحاق القمی صاحب ابی الحسن العسکری (صلی الله علیه و اله) بمدینة قم؛ انجام: فقام کل واحد منا یقبل راس احمد بن اسحاق و قلنا الحمدﷲ الذی قیض لناحتی شرفنا بفضل هذا الیوم المبارک و انصرفنا من عنده و عیدنا فیه فهو عید للشیعه تم الخبر و الحمدﷲ وحده ... بقلم العبد الفقیر الی رحمه ربه افضل بن محمد بن علی بن علی بن محمد بن طی عفی اﷲ عنه کتبه العبد المحتاج ... محمد حسین الحسینی التفرشی الشهیر بنجفی خدمة لمولاه ادام اﷲ عزه و بقاه سنة ثمان و خمسین و الف.
خط: نسخ، کا: محمد حسین حسینی تفریشی، تا: 1058ق؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 6ص (415-420 )، 31 سطر، اندازه: 16/5×27سم [ف: 10 - 2161]
ta‘yīn-e meqdār-e mod va derham va dānaq va qīrāt va owzān-e dīgar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8904/5
خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق؛ با نشانی «ق »؛ کاغذ: نخودی نازک آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (2ر)، اندازه: 14/9×25/3سم [ف: 29/1 - 281]
ta‘yīn-e manāzel-e beyn-e tehrān va najaf-e ašraf
مهندس، محمد میرزا، ق13 قمری
mohandes, mohammad mīrzā ( - 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9452/41
بی کا، تا: 1309ق؛ چاپ سنگی؛ 1ص (1734) [مختصر ف: 183]
taqzīye va behdāšt
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2353/2-13/33
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمیعن اما بعد رساله ای است در بیان و تعریف عمل تغذیه و این عملی است به غایت مستحسن؛ انجام: و این نوع مجاز را در عمل تنفس ذکر نمودیم لهذا در اینجا تکرار او را لازم ندانستیم. طریق عمل تغذیه به نحو مزبور است والعلم عنداﷲ.
بدون ابواب و فصولی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: ساغری قهوه ای، 17گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 4-2085]
taqazzol (manzūme dar)
ضریر، علی بن احمد
zarīr, ‘alī ebn-e ahmad
[دنا 78/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 879/12- طباطبائی
آغاز: یا لیل الصب متی عده ×× اقیام الساعه موعده / رقد السماء فارقه ×× اسف للبین یردده؛
کا: محمد بن میرزا محمد حسینی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی رنگارنگ، جلد: تیماج عنابی با ترنج، 31گ، اندازه: 12×20/2سم [ف: 23 - 168]
taqloq nāme
امیر خسرو، خسرو بن محمود، 651 - 725 قمری
amīr xosrow, xosrow ebn-e mahmūd (1254 - 1326)
منظومه ای در حدود 3000 بیت در سرگذشت غیاث الدین تغلق شاه و جنگ هایش.
آغاز: به نام آنکه نام از وی نشان یافت ×× زبان آموخت حرف و نطق جان یافت
چاپ: دو بار چاپ شده است
[مشار 434/1؛ دنا 79/3؛ فهرستواره منزوی 1231/2]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه: 6438
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ ترمه سمرقندی، جلد: میشن آلبالویی، 123گ، 15 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2- 156]
taġyīr-ul uslūb bayn-al āyat-i "law kāna fī-himā ..." wa"huwa-l lāh-ul laḏī lā ilāha ..." (mq.-un fī)
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر، ۱۱۰۰ - ۱۱۶۰ ؟قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
[الذریعه 399/21؛ دنا 79/3]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: 267/7
خط: مختلف، کا: محمد باقر حسنی، بی تا، جا: نجف اشرف؛ به نقل از خط مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی عطف تیماج مشکی، اندازه: 9×20سم [ف: 1 - 246]
taġyīr-ul miftāḥ
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān ( - 1534)
صورت دگرگون شده و مشروح مفتاح العلوم سکاکی است.
مشهد؛ مدرسه آیة اﷲ خوئی؛ شماره نسخه: 191
بی کا، تا: قرن 11 [اوراق عتیق: 1 - 243]
tafa’’ul
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
منسوب به شاه نعمت اﷲ ولی کرمانی، قصیده ای است در پیشگویی با قافیه «م» در پایان برخی از نسخه های آن آمده:نعمت اﷲ نشسته در کنجی ×× از همه برقرار می بینم. فراگیری تاریخی آن یکسان نیست، گویا در روزگارها برآن افزوده می شده است. حتی در هند نیز بر آن ولی با قافیه دیگر افزوده شده است. (احمد منزوی)
[دنا 79/3 ؛ مشترک پاکستان 490/7 ؛ فهرستواره منزوی 638/10]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1719/2-عکسی
آغاز: قدرت (صورت) کردگار می بینم ×× حالت روزگار می بینم / از نجوم این سخن نمی گویم ×× بلکه از کردگار می گویم؛ انجام: تا چهل سال اهل برادرجان ×× دور آن شهر یار می بینم / دور ایشان تمام خواهد شد ×× لشکریرا سوار می بینم / سیدی ز نسل آل حسن ×× سروری را سوار می بینم.
نسخه 91 بیت دارد ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ چلیپا در دنبال «شرح بیست باب» بیرجندی، مظفر گنابادی؛ 4ص (325 -328) [ عکسی ف: 1 - 75]
tafa’’ul
[دنا 79/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7238
آغاز: بکعرفه الملیح من القبیح ی وووهی؛ انجام: ت ط ر ن خط: نسخ، بی کا، بی تا [ الفبائی: - 133]
tafa’’ul
غیر همانند:
طریق تفأل به روشی بدیع از قرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1050ق؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س7ش1-2 - 36]
به نقل از امام علی (علیه السلام) (جدول )؛ کا: محمد علی جزی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (134ر )، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف:- 192]
» تفأل با قرآن ← فالنامه
tafa’’ul be qor’ān
غیر همانند:
آغاز: بسمله - هذه نسخه - استخرجها الامام جعفر بن محمد علیهما السلام من کتاب اﷲ العزیز؛ انجام: تمت القرعه 6شهر جمادی الاول 28 شهرنیسان سنه 993
رساله ای است برای تفال از قران و آن را از استخراج امام جعفر بن محمد باقر معرفی کردهاند - در اول آن صفحهای است که وسط آن دائرهای کشدیده اند و اسامی سوره های قران را به ترتیب خاصی در اطراف آن نوشته اند - آیه های قران و تعبیر آنها را به شعر درآورده اند ؛ بی کا، تا: 993ق، اوراق این رساله به طور متفرق در میان رسالات رمل صحافی شده و به نظر می رسد که ناقص است؛ 7گ، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 1 - 229]
آغاز: بسمله. اعلم اذا ارده ان تتفأل بالقرآن لی اجل امر من الامور ینبقی ان تکون علی طهاره مستقبل القبله متوجه الی اﷲ سبحانه و تعالی؛ انجام: انک من الصاغرین و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرم قهوه ای، 8گ (38پ - 45ر )، 21 سطر (11 × 16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 1/47 - 196]
tafa’’ul (r.-un fī) = fāl-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:420/2 کر
آغاز: هذا الأمر لایجتمع علی ظلاله فإذا شائت جماعة فافعل لما أمرت، ج؛ کان الحکم یکون بیناً علیک بالحلم و أبصر من اﷲ تعالی، یعنی این حکم ظاهر است، بر تو است صبر و حلم؛ إن کان قصداً لدنیا فالترک أولی و إن کان دیناً فالسرع خیر، به معنی سرعت، ج؛ انجام: لاتفعل إلا بمشاورة من تحبه و تحبک و لاتخالفه، ج؛ الصبر مفتاح الفرج و لاتعجل تحصل لک الفتوح من عنداﷲ، ج
رساله ای کوتاه در بیان «افعل- لاتفعل» در مقام تحیر و استخاره است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، 66گ (3پ-68پ) 1 ،-2 سطر [ف: 40/2 - 80]
tafa’’ul-e ‘atse
[دنا 79/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1409/11-عکس
نسخه اصل: کیمبریج، برون (11 )؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 222]
» تفأل نامه ← فالنامه طیور
tafa’’ul va estexāre bā qor’ān
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2842/86
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13 [ف: 6 - 136]
toffāhat-ol ‘ārefīn va tohfat-ot tālebīn = toffāhat-on nasīrīya
نصیرالاسلام، محمد علی بن حسین، ق14 قمری
nsīr-ol-eslām, mohammad ‘alī ebn-e hoseyn (- 20c)
در مواعظ و اخبار و آداب شعر و تفسیر و گفتارهای تاریخی که نویسنده آن که از وعاظ بوده، یادداشت های گوناگونی که مناسب وعظ و خطابه باشد، در این کتاب گردآورده است.
[دنا 79/3؛ فهرستواره منزوی 223/9]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1151
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی خلق الاشیاء مختلف الاشکال و متفاوة الاحوال و خلق کل شیئی زوجین ... و بعد این وجیزه ایست در مطالب متفرقه و مقاصد مختلفه ... و مسمی کردم او را به - تفاحة العارفین ؛- انجام: آنگاه پرسید چه می جوئی ؟ خواب نقل کرد گفت آن زن مواظبت بزیارت عاشورا و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین. تمام شد.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 21 ذیقعده 1354ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: مشقی خط دار، جلد: تیماج عنابی، 16 و 17 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 10×17سم [ف: 3 - 1595]
at-tuffāḥa fī ‘ilm-il masāḥa
اشعری، احمد بن محمد، - 550 ؟ قمری
aš‘arī, ahmad-e-bn-e mohammad (- 1156)
در چند «باب»
[دنا 79/3؛ بروکلمان ذیل 558/1 و 1241/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3418/3
آغاز: بسمله و به ثقتی و صلی اﷲ ... الحمدﷲ عدد الایه و صلواته علی جمیع رسله و انبیائه قال الشیخ الاجل احمد بن محمد بن ابراهیم الاشعری غفر اﷲ له ... سالنی بعض من تعنیت اجابته و تبینت ان اجمع له مختصراً فی الاشکال الممسوحات لیستغنی بها عن الکتب المشروحات؛ انجام: یقطع مربعات ثم تقسم کما تقسم المربعات و قد مضی ذکر ذلک و مواضعه من الابواب و هذا آخر الکتاب و الحمدﷲ الوهاب و صلی اﷲ علی مولانا و سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 15 جمادی الاول 996ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 28گ (33پ-60پ )، 32 سطر، اندازه: 15/6×21/1سم [ف: 6 - 402]
at-tuffāḥa fī muqaddamāt-il masāḥa
عامری، محمد بن یحیی، ق5 قمری
‘āmerī, mohammad-e-bn-e yahyā (- 11c)
مقدماتی است در علم حساب و طریقه جمع و تقسیم و ضرب.
[دنا 79/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1593/2
آغاز: الحمد ﷲ حق حمده ... ان الحساب علی اربعة اجناس و هو آحاد و عشرات و مأین و الوف
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1020 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3ص (222-224) [ عکسی ف: 4 - 464]
» تفاحة النصیریه ← تفاحة العارفین و تحفة الطالبین
» التفاحیة ← سیب نامه
» تفاحیه ← التفاحیة
» تفاحیه ← سیب نامه
at-tuffāḥīya
ارسطو، 384 - 322 ؟ قبل میلاد
(223- - 483-) arastū
ترجمه ای است از گفتگوی ارسطو، معلم اول با شاگردانش که بر بستر مرگ او گرد آمدهاند.
چاپ: این ترجمه یک بار بکوشش مارگلیوث با ترجمه انگلیسی آن در سال 1892 میلادی و سپس دو بار در تهران ضمن «مصنفات بابا افضل» به چاپ رسیده است.
[ نسخه های منزوی 804/2 ؛ ف؛ الذریعة 152/11؛ ریحانة الادب 212/1؛ دنا 79/3؛ فهرستواره منزوی 106/6 بدون نام مترجم]
شرح و حواشی:
1- سیب نامه = ترجمه رساله تفاحیه ارسطو = تفاحیه = التفاحیة؛ ارسطو (384-322)
آغاز: قال الحکیم ارسطاطالیس ... قال ما کانت النفس لم یطلقه؛ انجام: و عدوا له و اثنوا علیه و اخذ بید اقریطون فوضعها علی وجهه ثم قال اسلمت نفسی الی قابل انفس الفلاسفه و اومی بیدهی مسلماً علیهم و قضی و الحمدﷲ اهل الحمد و ولیه تمت التفاحه و السلم علی سیدنا محمد النبی و آله قوبل و الحمدﷲ وحده و الصلوة و السلم علی اشرف رسله محمد و آله و صحبه ... بلغت المقابله.
بی کا، تا: قرن 10، کاغذ: سمرقندی نباتی رنگ، جلد: مقوایی آبی با عطف گالینگور قهوه ای، 20ص (1-20 )، اندازه: 13×23سم [ف: 10 - 1385]
آغاز: هو بسمله، مقالة للحکیم ارسطا طالیس لتلامذته فی حال النفس فی المنقلب قالها عند ماحضر ته الوفاة. لما رب لارسطاطالیس اجله اجتمع الیه اصحابه و تلامذته؛ انجام:فاخذ بید قریطون فوضعها علی وجهه و قال اسلمت نفسی الی قاتل انفس الفلاسفة ثم قضی. نجزت. و اﷲ الحمد کثیر او الصلوة. السلام.
کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1097ق،جا:کرمان؛کاغذ:فرنگی،جلد: تیماج مشکی، 9ص (188- 196)، سطور چلیپا (11/4×20 )، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3 - 275]
» التفاسیر ← ملتقطات من التفاسیر
tafāsīr
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18291
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17×25/5سم [ رایانه ]
» تفاسیر عرفانی ← تفسیر آیه الکرسی
» تفاسیر قطران ← فرهنگ فارسی به فارسی
at-tafāsīr-ul murtaḍawīyya
روایاتی بیشتر به روش اهل سنت.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3670/1
آغاز: بدین سند در آغاز: «الشیخ الامام الاجل العالم الزاهد امین الدین ثقة الاسلام ابو علی الفضل بن الحسن الطبری؟ رحمة اﷲ علیه، قال اخبرنی القاضی الامام الموفق بن عبداﷲ العارف النوقانی فی شعبان سنة اربع و عشرین و خمسمائة، قال حدثنی الشیخ الامام الحافظ ابو محمد الحسن بن احمد السمرقندی، قال اخبرنی الحاکم الزکی ابو عبداﷲ عبدالرحمن بن جعفر النیسابوری رضی اﷲ عنه فی محرم سنة تسع و ثلاثین و اربعمائة، قال أخبرنا الشیخ ابوبکر محمد بن عبداﷲ بن عباس البلخی الواعظ المعروف بالصفار قدم علینا بنیسابور حاجاً، قال حدثنا ابو نصر محمد بن عبداﷲ، قال حدثنی ابی عبداﷲ، قال حدثنا عبداﷲ ابن احمد بن عامر، قال حدثنا ابی، قال حدثنا الرضا علی بن موسی خط: نسخ، بی کا، تا: شاید قرن 7؛ 26گ (2پ-27پ)[ف:10-60]
tafāzol-e bo‘d-e šams, zohal, moštarī, merrīx, zohre, ‘otāred az markaz-e moqavvem (jadāvel)
[دنا 79/3]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:555/22
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جا: هندوستان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 8گ، اندازه: 5×20/5سم [ف: 1 - 515]
at-tafāwut bayn-al ufuq-il ḥaqīqī wa-l majāzī
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3585/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ در پایان نسخه محمد مهدی حسینی موسوی نوشته است که نسخه را در قهستان خریدم؛ 1ص [ف: 7 - 3]
tafāwut bayn-as sunnatayn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10382/4
منقول از شرح خفری بر هیات چغمینی ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (130ر- همان) [ مختصر ف: - 684]
taftīš az mazerrat-e tarāšīdan-e rīš
شهرستانی، هبة الدین، 1884 - 1967 میلادی
šahrestānī, hebat-od-dīn (1884 - 1967)
سال تالیف: 1332ق
بحثی است درباره مضرات ریش تراشی با نقل کلمات دانشمندان غربی در این باره.
چاپ: ایران، سنگی، 1344، جیبی، 31ص
[الذریعة 229/4]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:673/5
آغاز: بسمله بدان که عادت ریش تراشی را امروزه بخوبی می توان معلوم کرد حتی بر کسانیکه مقلّد فرنگیان و از ضعف ایمان نفس مجذوب عادت اشرارند؛ انجام:در حدیث دیگر فرمود یا علی هر کس بگیرد شارب خود را بهر موئی از آن عطا شود باو ثواب صدقه ده من طلا که آن را در راه خدا انفاق کرده باشد هر مؤمنی هفتاد رطل و هر رطلی هفتاد مد مقداریکه داده باشد خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 1 - 131]
» التفرقة بین الایمان و الزندقة ← حقیقة الکفر و الایمان
at-tafriqa bayn-aš šarī‘a wa-l ḥaqīqa
عیدروسی، فخرالدین بن عبداﷲ
‘aydarūsī, faxr-od-dīn ebn-e ‘abd-ol-lāh
[دنا 80/3]
تهران ؛ بیانی، مهدی (دکتر )؛ شماره نسخه:237/24
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [ نشریه: 6 - 694]
» التفرقة بین الکفر و الزندقة ← الفرق المفترقة بین اهل الزیغ و الزندقة
tafrīj-ul kurba ‘an-il muntaqim la-hum fi-r raj‘a = iṯbātu wujūb-ir raj‘a wa tafrīj-il kurba
حسینی کاظمی م، حمود بن فتح الله ق، ۱۱ قمری
hoseynī kāzemī, mahmūd ebn-e fath-ol-lāh (- 17c)
اهداء به: اعتمادالدوله
شیخ علیخان تاریخ تألیف: 1079ق؛ محل تالیف: نجف اشرف در پاسخ گفته های برخی که می گفتند رجعت در کتاب و سنت یاد نشده است نوشته و در آن رجعت را اثبات کرده و این کتاب همان است که شیخ حرعاملی از آن خرده گرفت و در برابر آن «الایقاظ» را نوشته است. دارای یک «مقدمه» و پنج «باب» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی معنی الرجعة؛ باب 1. آیات الرجعة؛ 2. أحادیث الرجعة ؛ 3. اجماع الشیعة علی الرجعة؛ 4. دلیل العقل علی الرجعة؛ 5. فی من له الرجوع؛ الخاتمة: فی منکری الرجعة.
مؤلف در پایان مصادر کتاب را نیز می آورد.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ ملهم الصواب و من الیه المرجع و المآب ...
و بعد فیقول ... محمود بن فتح اﷲ الحسینی الکاظمی النجفی ...
انه قد جری لی کلام مع بعض الاخوان من العلماء و الطلاب بمشهد امیرالمؤمنین ... فی بحث الرجعة و الایاب و قد توهموا عدم ورودها فی السنة و الکتاب ... فاستخرت اﷲ تعالی مع کثرة العوائق و العلائق لتحریر رسالة اثبت بها حقیقتها و وجوب الاعتقاد بها من النص الناطق و الاجماع الصادق و دلیل العقل اللائق و انها من ضروریات مذهب الامامیة و المقتضی لآثارهم لاحق و لما لم یتصد احد من المؤلفین للجمع فی هذا الفن صرت بها علی من یؤلف سابق فمن ثم جعلتها تحفة لدستور الامامة و الوزارة ... اعتماد الدولة العالیة العلیة السلیمانیة ... حضرة الشیخ علیخان.. و سمیتها بتفریح الکربة عن المنتقم لهم فی الرجعة و رتبتها علی مقدمة و خمسة ابواب و خاتمة ...
انجام: هذا ما حضرنی من کتب القوم و انی اترقب و اتوقع الظفر بغیرها یوما بیوم لاتصفحها انشاء اﷲ و الحق برسالتی هذه ما یناسبها ... لانتفی بذلک غلیل صدری ممن تقدم علی علی امیرالمؤمنین ع و ممن تابعهم من الناکثین و القاسطین و المارقین و من الظالمین لاهل بیت محمد صلوات اﷲ علیهم اجمعین و الحمدﷲ رب العالمین.
[الذریعه 94/1 «اثبات الرجعة »، همانجا 4 ،/230 «تفریج الکربة عن المنتقم لهم فی الرجعة» که هر دو یکی هستند؛ دنا 80/3 (7 نسخه)]
شروح و حواشی:
1- الایقاظ من الهجعة بالبرهان علی الرجعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104ق)
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 29 شوال 1079ق، جا: نجف ؛ قطع: ربعی [ رشت و همدان: ف: - 1283]
آغاز و انجام: برابر؛ و قد فرغ من نسخها مولفها بیده الداثر محمود بن فتح اﷲ الحسینی الکاظمی النجفی نسباً و مولداً و مسکناً فی یوم الثانی عشر من شهر ذی القعدة سنة تسع و سبعین بعد الاف من الهجرة ... بمشهد امام المتقین و یعسوب الدین ... نسخه: بمشهد امام المتقین و یعسوب الدین و قائد الغر المحجلین صلوات اﷲ علیهم اجمعین و الحمدﷲ رب العالمین. آمین یا رب العالمین و.
فرغ کاتبها من کتابتها من نسخة یظن انها لمؤلفها فی اواخر شهر من مضی عن هجرته احدی و ثمانین و الف ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1081ق؛ گویا از روی دستنوشته نگارنده؛ 10ص (ص246-276) [ عکسی ف: 1 - 75]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن بدوی جزائری عسکری، تا: 29 ربیع الاول 1115ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، عطف تیماج مشکی، 28گ (117پ-144پ )، اندازه: 11/5×18سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 400]
آغاز: برابر؛ انجام: و حضورهم لامتنعوا من اقتفاء آثارهم و زیارة قبورهم و منان یقصدوهم من بعد شقتهم و بون دورهم فیحرموا الاقتباس من باع زیارتهم و ساطع نورهم تمت بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سیاه، اندازه: 13×22سم [ف: - 326]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب: محمد موسوی، بی تا؛ 26گ (141پ-166ر) [ف: 5 - 1228]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن حسین خراسانی، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی،35گ(44پ-78ر)،اندازه:15/5×21سم[ف: 2-320]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد بن عاشور کرمانشاهی و مهر «محمد» (هشت گوش) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ (1پ-37ر )، 14 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 7 - 111]
tafrīj-ul kurūb wa takfīr-uḏ ḏunūb
حسنی صنعانی، اسحاق بن یوسف، 1111-1173 قمری
hasanī san‘ānī, eshāq ebn-e yūsof (1700 - 1760)
روایاتی را که در فضایل و مناقب حضرت امیرالمؤمنین و اهل بیت طاهرین (علیهم السلام) وارد شده، به ترتیب حروف گرد آورده است.
پس از ذکر حدیث، نام مصدر و راوی را آورده و اختلاف روایت ها و گفتارهای مؤلف در حاشیه می آید.
[دنا 80/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2997/3
آغاز: الحمدﷲ الذی خص من شاء من خلقه بالتفضیل و نص من اختاره علی منصة التبجیل و التعظیم؛ انجام: یهلک فی رجلان محب مفرط و مبغض مفتر أخرجه احمد عن علی خط: نسخ، کا: یحیی بن حسین بن اسماعیل بن ابراهیم بن اسماعیل بن حسن بن اسماعیل بن حسن بن محمد بن سهیل، تا: جمعه13شعبان 1381ق؛ مجدول؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 61گ (149پ-219ر )، 37 سطر، اندازه: 24×38سم [ف: 8 - 170]
tafrīḥ-ul idrāk fī tawḍīḥ-i tašrīḥ-il aflāk
حسینی قزوینی، محمد بن محمد صادق ق، ۱۲ قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad ebn-e mohammad sādeq (- 18c)
وابسته به: تشریح الافلاک شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030)
اهداء به: زینل خان حاکم قزوین
تاریخ تألیف: 1083ق
حواشی مختصر توضیحی است با عناوین «قوله قوله» بر رساله «تشریح الافلاک» شیخ بهاءالدین عاملی این حواشی هنگام تدریس کتاب نگاشته شده است.
آغاز: الحمدﷲ منیرا الثواقب الدوارة حول الارض ... اما بعد فیقول الفقیر ... ابن الصادق الحسینی صدرالدین محمد ... هذه حواش اتفقت منی حین قرائة بعضالاعزه من المترددین الی ...
تشریح الافلاک علی ... فلوسمیت بتفریح الادراک فی توضیح تشریح الافلاک لکان الاسم موافقاً للمسمی انجام: عن الجنوب الی المغرب سبعا و عشرین درجه تحقق الفراغ من تالیفه لیلة العاشوراء سنة ثلاث و ثمانین بعد الالف ...
فالحمد ... علی الاتمام.
[عزاوی، تاریخ علم الفلک (مجله مجمع العلمی دمشق سال 29): 401؛ برلین ش 574 (ج 5:177)؛ اوقاف بغداد 1: 312؛ سرگذشت و آثار شیخ بهائی: 95 و 16؛ دنا 80/3 (6 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: الی قیام الساعة و ساعة القیام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: قاضی زین العابدین بن محمد علی بافقی، حسین حسنی، محمد رضا بن محمد نصیر حسنی خلیفه در1131،سید حسین بافقی در رمضان 1202 که از سید قاضی زین العابدین خریده؛کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 187گ، 19 سطر (6×13/5 )، اندازه: 10×20سم [ف: 16 -439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با عنوان «منه ایده اﷲ تعالی »، محمد علی بن مراد علی طالقانی با اصلش در تاریخ 11 ربیع الاول 1101ق مقابله کرده، پس از تغییراتی که مصنف - دام ظله داده بود (معلوم می شود مؤلف تا سال 1101ه زنده بوده) این کار را طالقانی برای سید نجیب زکی المعی محمد هادی حسینی رشتی انجام داده که مطالعه کرده و به مضمونش عمل کند، یادداشتی مهم بدین مضمون: «در سنه احدی و ثمانین و خمسمائه (581) بماه رجب هفت کوکب سیاره در سوم درجه میزان بر یک دقیقه مجتمع شدند و این اولین قران بود در مثلثه هوایی با قران جمیع کواکب، منجمان حکم کردند که در تمامت ربع مسکون از آسیب طوفان باد اثر آبادانی نماند بلکه کوهها خراب شوند و زیر زمینها حفر کردند تا ایشان را از طوفان باد پناه باشد و چون هنگام قران وقت پدر (؟ بذر) بود و اعتدال خریفی اتفاقاًچندان باد نبود که غله پاک کنند و در آن سال از بی بادی غلها تمام پاک نشد و در روز حکم چراغی بر سر مناره بردند باد آن را ننشاند و تا شب سوخت و در این صورت حدیث (من صدق منجماً فقد کذب بما نزل علی محمد). ظهوری هر چه تمام تر یافت. بزرگ در این معنی گفت: گفت انوری که از سبب بادهای سخت×× ویران شود عمارت خرگه نیر بریری (؟) / در روز حکم او نو زیدست هیچ باد ×× یا مرسل الریاح تو دانی و انوری »؛ جلد: مقوایی با روکش گالینگور آبی، 341ص (54-394 )، 12 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 45 - 30]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمدعطارمعدل، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی قلم آبی و شکری، جلد: تیماج قرمز، 409ص (204-612 )، 13 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 19 - 377]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن اسماعیل، تا: قرن 13؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، 1238 با مهر «عبده محمد ابراهیم بن محمد حسن» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 163گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 651]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 438]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: احمد زین الدین عاملی، محمد نصیر؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 147گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×19سم [ف: 13 - 150]
انجام: و اما الجوز فهو فلک براسه لکن لما لم یکن علیه کوکب و کان ظهور
خط: نستعلیق، کا: سید نعمت مشهور به میرآصف بن محمد باقر، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح، محشی با عناوین «منه سلمه اﷲ»؛ جلد: مقوایی ابر و باد عطف تیماج قهوه ای، 8گ (23پ-30پ )، اندازه: 10×20سم [ف: 20 - 378]
tafrīh-ol arvāh
نیر بروجردی، علی اصغر بن علی اکبر، 1231 - 1300 قمری
nayyer-e borūjerdī, ‘alī asqar ebn-e ‘alī akbar (1816 - 1883)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:935/1
کاتب = مؤلف، تا: 1253ق؛ قطع: رقعی [ف: - 329]
tafrīḥ-uṭ ṭālibīyīn fī irādat-i mawlā-nā šams-id-dīn
محمد افضل
mohammad afzal
[دنا 80/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2935-ف
نسخه اصل: بادلیان Pers. D. 69 ؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 2 - 15]
tafrīh-ol qolūb = t.-ye r.-ye advīye-ye qalbīye-ye ebn-e sīnā
مدراسی دهلوی، احمدالله خان، - ۱۲۱۸ ؟ قمری
medrāsī-ye dehlavī, ahmad-ol-lāh xān (- 1804)
وابسته به: الادویة القلبیة = احکام الادویة القلبیة؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
ترجمه رساله «الادویة القلبیة» ابن سیناست، با توضیح مختصر و حل مشکلات آن و بعضی از حواشی کوتاه.
آغاز: حمد بی منتها خالقی را که به حکمت بالغه و صنعت کامله قلب را صفائی و روح را ضیائی بخشیده.
انجام: گل سرخ دو ثلث جزو بدستور معمول حبوب سازند، قال الشیخ الرئیس فهذا ما حضرنا من کلام فی الأدویة القلبیة.
[دنا 80/3؛ فهرستواره منزوی 3272/5]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 29 جمادی الثانی 1256ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 23گ (1پ-23ر )، 17 سطر، اندازه: 14×22/5سم [ف: 22 - 154]
آغاز: برابر انجام: و شعور به انتقام برای قوت غضبیه و شعور به متوقع نافع که امل باشد.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (سه صفحه اول آن موجود است)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (36ر-38پ )، اندازه: 12×20سم [ف: 36 - 393]
tafrīh-ul kurba = iṯbāt-or raj‘a
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14192
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین ... قال الشیخ ابوجعفر محمد بن علی بن الحسین بابویه؛ انجام: فیما یتضمنه من الاحادیث ...علی الصحیح منها و الفاسد و اﷲ المؤفق للصواب خط: نسخ، کا: علی بن شیخ حسن، بی تا؛ وقف کتابخانه ... محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری محرم 1405ق [رایانه]
tafrīḥ-ul humūm fī ‘ilm-in nujūm
ابواحمد، زین بن محمد، ق13 قمری
abū-ahmad, zeyn ebn-e mohammad (- 19c)
تاریخ تألیف: 1212ق
مؤلف پس از آنکه از شعب علم نجوم سخن می گوید به مسائل تقویم می رسد و نیز پس از تقسیم سال به چهار فصل و بیان فصول به تعریف و تبیین سال های عربی و رومی و استخراج آنها از یکدیگر و طرز استخراج آنها می پردازد و در آخر چند جدول تطبیق بین ایام سال از تقاویم مختلف را دارد.
[دنا 80/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1658
آغاز: بسمله و به نستعین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله الاکرمین ورضی عن صحبه؛ انجام: شباط الذی هومن شهور
2218 بتاریخ جمادی الاول سنه 1212 ه .ق.
خط: نسخ بدخط، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی رویه کاغذی، 27گ، 48 سطر (16×24 )، اندازه: 21×30سم [ف: 10 - 237]
at-tafrīd
نجم الدین کبری، احمد بن عمر، 540 - 618 ؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146 - 1222)
[دنا 80/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:1864/11
آغاز: الحمد ﷲ الذی توحد بوحدانیته و تفرد بصمدیته؛ انجام: و ادخلنا فی عباده المخلصین الحمد ﷲ رب العالمین ... اجمعین با عنوان های باب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 725ق؛ کاغذ:دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 18 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 5 - 391]
tafrīd-ul i‘timād fī š.-i tajrīd-il i‘tiqād
بهشتی اسفراینی، محمد بن احمد، - 749 قمری
beheštī esfarāyenī, mohammad ebn-e ahmad (- 1349)
وابسته به: تجرید الاعتقاد = تجرید العقاید = تجرید الکلام فی تحریر عقاید الاسلام؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
اهدا به: امیر ابوالرضا شیخ محمد بن امیر منصور ناصدر الدین بتکچی اسفراینی
تاریخ تألیف: 741ق؛ محل تألیف: اسفراین
شرحی است تحقیقی در بیان مشکلات و معضلات کتاب «تجرید العقاید» خواجه نصیرالدین طوسی که متن و شرح با رموز «م-ش» تفکیک شده است. از سخن بهشتی در دیباجه برمی آید که از شرح علامه حلی بر تجرید و هیچ شرح دیگر آگاه نبوده بنا بر این شرح شمس الدین اصفهانی را نیز ندیده است و از طرفی پاره ای از عبارات این شرح (= در مبحث امامت) در شرح تجرید اصفهانی -- بدون تصریح به نام گوینده -- دیده می شود بنابراین احتمال می رود شرح اصفهانی پس از این شرح تألیف شده باشد. بهشتی در بیشتر مباحث سؤال و جوابهایی آورده است.
آغاز: بسمه الحمدﷲ الفیاض الجود وهاب الوجود ... اما بعد فیقول المفتقرالی اﷲ الغنی محمد البهشتی الاسفراینی لما کانت العوارف الحقیقه هی المعارف ... و کان کتاب تجرید الاعتقاد من تصانیف المولی ... نصیر الحق والدین محمد الطوسی ثم المشهدی قدس اﷲ سره فیها مع غایة صغر حجمه ... جامعا لا مهاتها و مهماتها ... لکن هذا الکتاب الذی هولب الالباب بسبب البیانات المعجزه و العبارات الموجزه الجاریه مجری الالغاز ... صار مماقیل فیه جل جنابه ان یکون شریعة لکل وارد ... و لم یوجدله شرح به ینحل الفاظه و ینکشف الغازه ... القی اﷲ سبحانه الی للعنایة الازلیه ... ان اشرحه وافیا بجملة هذه الخصائل ... و اسمیه تفرید الاعتماد فی شرح تجرید الاعتقاد.. قال اما بعد حمد واجب الوجود ... و علی اکرم احبائه لما کان تجرید مسائل الکلام با وجز الکلام و ترتیبه ایاها علی ابلغ النظام.
انجام: سؤال لو شرط الامر بالمعروف بتجویز التاثیر و انتفاء الضرر لما وجب علی النبی (صلی الله علیه و اله) امر الکفار بالایمان ... جواب الکلام فی المعروف الواقع فی الشرع بعد ثبوت الشرع بلغ بطریقته الخاص لا فی المعروف مطلق و الحمدﷲ الذی هدانا نالهذا و ماکنا لنهتدی لولا ان هدانا اﷲ. و کان فراغ مؤلفه من نقله من السواد الی البیاض یوم الاحد الثانی و العشرین من ربیع الآخر لسنة احدی و اربعین و سبعمأة ببلدة اسفراین شکراﷲ جمیل مساعیه و قدر حصول مباحثه و غفر لذنوبه و مساویه آمین.
[دنا 81/3]
آغاز: برابر؛ انجام: بالعروض او ماهیة من حیث هی هی تا مبحث جواهر و اعراض را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 98گ، 23 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: - 56]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: باقر بن حیدر بن قاسم جلس، تا: 1016ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی منقول از شرح علامه، محاکمات و بدون نشان؛ کاغذ: نازک شکری رنک، جلد: مقوا، 441ص، 19 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 10 - 1866]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «سید» و بدون نشان و از ناصر الدین احمد حسینی و نیز منقول از شرح تجرید، شرح مواقف، شرح چغمینی، شرح حکمة العین، شرح اصفهانی (بر تجرید) و طوالع و غیره، تملکی از «نور» با مهر «عبده نور اﷲ» (بیضی)، یادداشتی با قلم دیگر درباره مصنف با این عبارت «شرح تجرید: مسمی به تفرید الاعتماد ... مولانا محمد بهشتی که صاحب این شرح است مصنف شرح آداب البحث که به شرح بهشتی شهرت یافته و رساله بهشتی در حساب از مؤلفات
مومی الیه است»؛کاغذ:آهار دار شکری،جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قرمز، 292ص، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 10-2102]
آغاز: المقصد الثالث فی اثبات الصانع من الصنع و هو ایجاد شی، مسبوق بالعدم کما ان الابداع؛ انجام: تم کتاب تفرید الاعتماد فی شرح و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین اجمعین
خط: نسخ، کا: سید هاشم حسینی تهرانی، تا: 1382ق [الفبائی: 629]
آغاز: بحسب ازدیاد الاجزاء فیکون نسبه متناهی الی متناهی لکنها کنسبه الاجزاء الی الاجزاء متناهی الی غیر متناهی؛ انجام: ان عدم اسماعه لا یستلزم عدم ادراک المدفون و سایر السمیات من المیزان و الصراط و الحساب.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام (از ابتدا و انتها حداقل یک صفحه افتادگی دارد) ؛ مهر : «یا باقر العلوم» ؛ جلد: گالینگور مشکی، 306ص، 25 سطر (8 × 19 )، اندازه: 13×25سم [ف: 47/1 - 192]
tafrīz-un a‘rīḍ
مهدی بن محمد
mahdī-e bn-e mohammad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18716
آغاز: الحمداﷲ الذی حصرت عن ادراک افکار العارفین؛ انجام: و شفاء الصدور کتب الفقیر المد عرابی الحسن تجاوز اﷲ عن مولفاله
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1212ق [رایانه]
at-tafrī’
عیانی، قاسم بن علی، - 393
‘ayānī , qāsem ben ‘alī (- 393)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1528/6عسکی
آغاز: بسمله. و به ثقتی قال القاسم علیه السلام لا یفسد الماء الا ما غیره أو أحال صفته
نسخه اصل: موزه بریتانیا در لندن، ش Or. 3977؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیحجه 1018 و 15 محرم 1019ق ؛ مجدول؛ 74ص (183-256 )، 18 سطر [عکسی ف: 4 - 445]
at-tafrī‘ wa-l bayān wa iqāmat-ul ḥujja li-walī-yizzamān
سموقی، علی بن احمد، ق5 قمری
sammūqī, ‘alī ebn-e ahmad (- 11c)
رساله ای است توبیخی، خطاب به اهالی قاهره و فسطاط که پیمان شکنی کرده و به یهود و نصارا مایل شده اند.
[دنا 81/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:782/7
آغاز: توکلت علی المولی الاله ... من العبد الطائع الناصح الخاضع تذکرة لاهل الدعوة ... السلام علی من عرف مسیح الانام و توجه به الی المولی الاله
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 912 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 11گ (88-98) [عکسی ف: 2 - 466]
tafrīġ-ul fu’ād li-ma‘rifat-il mabda’ wa-l ma‘ād
نراقی، ابوالقاسم بن محمد، 1258 - 1319 قمری
narāqī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (1842 - 1902)
تاریخ تألیف: شنبه 25 رجب 1303ق
رساله ای متوسط در بیان حقایق و دقایق مبدأ و معاد که در دو جلد تألیف شده جلد اول در بحث معرفت مبدأ در سه «مقصد» و جلد دوم در بحث معرفت معاد و در سه «مقصد» تنظیم شده است: جزء 1. فی معرفة المبدأ، در سه «مقصد»: 1) فی التوحید (چهار مرحله) 2 )، الرسالة و النبوة (چهار مرحله) ،3 . الامامت (سه مرحله )؛ جزء 2. فی ما یتعلق بمعرفة المعاد، در سه «مقصد»: 1. کیفیته الموت و احوال البرزخ (سه مرحله) ،2 . البعث و النشور (شش مرحله) ،3 . ظهور نوراﷲ و قیام القائم (علیه السلام) (پنج مرحله).
آغاز: الحمدﷲ حمدا خالدا مع خلوده و الصلوة و السلام علی مرایا کرمه و جوده محمد و عترته و اعوانه و جنوده و بعد فانّی لما رأیت ایام العمر قد ولت و آثار الموت فی محل حیاتی حلّت قد ظهر ...
انجام: و عند ذلک تظهر الجنتان المدها متّان عند مسجد الکوفة و ما حوله بما شاء اﷲ تعالی. یقول مؤلف هذه ... و علی آله و عترته معادن الخیر جلیله و دقیقه. و قد وقع الفراغ من تسوید هذه ... علی هاجرها آلاف الثناء و التحیة.
[دنا 81/3؛ مراة القاسان 284؛ مکتبة امیر المومنین 235/1]
آران کاشان؛ محمد هلال؛ شماره نسخه:174
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نسخ، کا: عبدالباقی بن محمدتقی طباطبایی بیدگلی (از روی نسخه مؤلف )، تا: سه شنبه 9 ذیقعده 1303ق؛ مصحح،
محشی با امضای «منه وفقه اﷲ» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 87گ، 15سطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف مخ: - 31]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:289
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 339]
tafrīq-ul adyān wa tafarruq-ul ‘ibādāt wa-d dīyānāt wal i‘tiqādāt = kayfīyyat-uṣ ṣan‘a = r.-u rīsmūs al-ḥakīm
زسیموس حکیم ۴ق، میلادی
zosīmūs-e hakīm (- 4c)
رساله ای کوتاه از زسیموس حکیم که مترجم وی را از بنی اسرائیل و پیرو دین موسی می داند. زسیموس در این رساله از هبوط آدم و کیفیت آشنایی بنی آدم با صنایع و فنون و پذیرش عقاید و ادیان گفتگو می کند. به طور خاص در ابتدای آن در پیدایش کیمیا و چگونگی ساختن آن و راه پیدا نمودن این فن بحث می کند و در آن نشان داده می شود که کیفیت صنعت چیست و چه چیز دال بر آن است و چگونه مردان ممکن است در شناخت آن به ضلالت افتند. قسمت دوم نام کتاب به صورت
«تفرغ العبادات» و «تفریع العبادات» نیز ثبت شده است.
آغاز: هذا کتاب رسموس الحکیم کان من بنی اسرائیل و علی دین موسی بن عمران فوضع هذا الکتاب و اخبر فیه عن کیفیة الصنعة و ما اولها و کیف یضل الانس بسببها فاول ذلک قال ان اﷲ تبارک و تعال لما اهبط آدم من الجنة و معه اسفار فیها علم کل شیء ...
انجام:فاذا حفظت الوصیة لم یبق لک شیء و رشدت فی دینک و دنیاک انشاء اﷲ تعالی.
[سزگین (4: 76 )؛ دنا 81/3 (3 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علیمحمد اصفهانی، تا: قرن 13؛ دنبال نسخه مطلبی مبنی بر بیحاصلی حکمت از حکیم مؤید الدین ابو اسمعیل الحسین بن علی بن محمد الاصفهانی الطغرائی نقل شده و می گوید حکمت همان است که خدا ارزانی دارد و من یوتی الحکمة فقد اوتی شیئا کثیراً؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 7گ (125پ-131ر) [ف: 16 - 396]
بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (105پ -110)، 16 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 10 - 553]
آغاز: برابر؛ انجام: لذلک قال هرمس فی کتاب الصنعة فی علم کیفیة صنعتنا استفاد مع راحة الدنیا و یفهمها علم النجوم و علم الطب و فتحت له ابواب کیفیة جمیع الاشیاء فی
... الاعمال و لذلک سمیت کتب ... مفاتیح ... لانها منتخب ...
خط: مختلف، بی کا، تا: 1226ق، 1گ (132) [الفبائی: 476]
آغاز: بسمله. رساله ریسموس الحکیم فی الصنعة ... اما بعد هذا کتاب ریسموس الحکیم؛ انجام: برابر
در فهرست با نام «تفریق الادیان و تفریع العبادات الدیانات و الاعتقادات» آمده است. بعید نیست که همان رساله در کیمیا باشد که با شماره 10926ض در فهرست الفبایی (ص 476) معرفی شده است؛ خط: نسخ، کا: عطار تهرانی، علی اصغر، تا: 1276ق؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، 1350ش؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 7ص، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [رایانه]
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: 26 محرم 1276ق، جا: کرمانشاهان ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (93ر-97پ )، 20 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 523]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «تفریق الادیان و تفرغ العبادات و الدیانات و الاعتقادات» آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1277ق، جا: کربلا؛ 8گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف مخ: 1 - 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1284ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 7گ(37پ-43ر)،18سطر (7×15 )، اندازه: 14×23سم [ف: 5-47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: اسماعیل سمنانی، تا: 1290ق، جا: تهران، مدرسه صدر؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (64پ-70پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 15 - 299]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ الآثم، تا: آخر صفر 1306ق؛ جلد: تیماج سرخ، 5گ (30پ-34ر )، 20 سطر، اندازه: 14×22سم[ف:1-560]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح [ میراث شهاب: س8ش4 - 68]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 3231 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ 8ص (19-26 )، 15 سطر [عکسی ف: 4 - 321]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 467]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (47پ-52پ) [ف:36-33]
» التفریق بین الامراض ← الفرق بین الامراض المشکلة
tafrīqīye
استرآبادی، علی بن محمد جعفر، 1242 - 1315 قمری
estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827 - 1898)
شخصی خواست که جمع بین الاختیین نماید در عده انقطاعیه، استرآبادی قایل به منع شد، با حاج ملاعلی کنی مکاتبه نمودند ایشان جواب دادند. استرآبادی نیز نامه ای به مرحوم کنی نوشت و نظر خود را بیان داشت، مرحوم کنی به ایشان جوابی فرستاد که استرآبادی آن را نپسندید و دوباره به ملاعلی کنی نامه ای نگاشت به صورت شرح به گفته های کنی با عناوین «قوله - اقول» و در این نامه اقوال علما را به تفصیل آورد مجموع مراسلات در این رساله درج شده است.
[دنا 81/3 ؛ پاسخ ملاعلی کنی به همین مسأله در فهرست مجلس 586/23]
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:772
آغاز: بسمله حمد له و الصلوة ... اما بعد این رساله است مسماة به تقریقیه از عاصی متمادی سیف الدین علی بن محمدجعفر استرآبادی در منع از جمع بین الاختیین در عده انقطاعیه که شخصی خواست چنین کند حقیر تفریق نمودم کار بمکاتبه با جناب آقای حاج ملاعلی کنی ادام اﷲ بقائه کشید؛ انجام: بلکه اگر اعتراف بخبط میفرمودید بر شأن جنابعالی میافزود یقیناً احدی توقع عصمت از شما ندارد و السلام علیکم و رحمة اﷲ و برکاته فی 1304 تمام شد
خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن مصنف، تا: پنج شنبه 29 ربیع الثانی 1317ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی با نشان «منه»؛ 24گ، 21 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 1 - 132]
tafserat-or romūz
روپوش، شاه محمد امیر
rūpūš, šāh mohammad amīr
مراتب عرفانی و چگونگی سیر در آنها را با عناوین «رمز، رمز» با عباراتی شیوا شرح داده و در هر رمزی مثنویی نیز می آورد که گویا از نظم خود مؤلف باشد و گاهی فوائدی به مناسبت مقام بهعنوان «فائده» دنباله بعضی از رموز اضافه می کند.
[دنا 81/3 ؛ فهرستواره منزوی 226/7]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1304
آغاز: سبحان من تجلی ذاته لذاته بذاته فی ذاته من ذاته الی ذاته علی ذاته.. چون احد از ذات بیحد سر کشید؛ انجام: عالم کن جمله آمد در وجود ×× هر یکی شد رنک در رنک شهود / این شهادت جمله نور مصطفی است×× جلوه فرما شافع روز جزاست خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره شوال؛ جلد: مقوایی، 190گ، 15 سطر، اندازه: 16/5×26سم [ف: 4 - 95]
at-tafsira wa-l bawl
[دنا 81/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2836/2
آغاز: بسمله. حمد له ... قد کنت وعدت عند شرحی مایحتاج الی معرفته من الدلائل الموقوف علی حقیقة العلل و طریق علاجتها فی الکتاب المتقدم بهذا و هو کتاب ایضاح محجة العلاج عند تعذر شرح البول و النبض فی ذلک المواضع بقصدی کان فیه من استعمال الاختصار ان افرد بشر حهما مقالة فاستوفی الکلام فی انواعهما فیها؛ انجام: و اذ قد بینا ما اردنا تبیینه من امر البول فیکمل بانه باذن اﷲ و ارادته و تاخذ من شرح النبض ان شاء اﷲ العزیز الحمد ﷲ و سلامه علی نبیه محد المصطفی و آله اجمعین آمین خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سمرقندی و فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 25ص (12-36) [ف: 10 - 1676]
» تفسیر ← مجمع التفاسیر
» التفسیر ← ابواب فی التفسیر
» تفسیر ← ملتقطات من التفاسیر
» التفسیر ← ارشاد العقل السلیم الی مزایا الکتاب الکریم
» تفسیر ← تفاسیر
» التفسیر ← مجالس فی التفسیر
» تفسیر ← منتخب تفاسیر
at-tafsīr
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی سیدنا محمد ... اعلم ان کان من یخرج منه اولا ماء ابیض؛ انجام: یقوم مقام صبغة او جمیع الاراضی یقرم مقام ارضه، و یستر فی ذلک
مقاله چهل و یکم است ؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: وسط؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قرمز، 3گ (63پ-65ر )، اندازه: 15/6×23/2سم [ف: 6 - 449]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد خاتم النبییم و امام المرسلین و علی آله الطیبین و العاقبة للمتقین و السلم. اعلم ان مقطر یخرج منه ماء ابیض لابد من ذلک ضرورة علی رأی العقل؛ انجام: او واحدة بعد التقطیره الاولی لیتطهر من اوساخه کما قد کنا طهرنا ماء الحجر الکریم.
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر 1288ق؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 5گ (99پ-103پ )، 19 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 13/7×22/3سم [ف: 2/29 - 617]
at-tafsīr
واحدی، علی بن احمد، - 468 قمری
vāhedī, ‘alī ebn-e ahmad (- 1076)
در آن از عبدالواحد ملیحی و ابوطاهر محمد بن محمد بن علی زراد و ابوعلی حسین بن محمد قاضی و ابوالحسن سرخسی و ابوبکر احمد بن حسن حیری و احمد بن عبداﷲ صالحی روایت شده است. نمونه: «بسمله، سبحان الذی اسری بعبده سبحان اﷲ تنزیه اﷲ من کل سوء و وصفه بالبراعة من کل نقص علی طریق المبالغة و یکون سبحان بمعنی التعجب اسری بعبده ای سیره و لذلک سری به و العبد هو محمد (صلی الله علیه و اله) »
[دنا 81/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6377
از آیه 142 اعراف تا آیه 92 کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 266گ، 27 سطر (10×17 )، اندازه: 17×24سم [ف: 16 - 254]
at-tafsīr
دیلمی، محمد بن عبدالملک، - 589 قمری
deylamī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-malek (- 1194)
به روش عرفانی و تأویل قشیری و سلمی و تستری است و می گوید که من سخت از دشمنان صوفیان بوده ام و از آن برگشتم و این تفسیر را نوشتم. او در آن از این کتاب های خود یاد کرده است: الجمع بین التوحید و التعظیم، الجامع لدلائل النبوات، دلائل النبوة، مرآت الارواح، کتاب المسائل، کتاب البدایات، عیون المعارف،کتاب الازال و الاباد و کتاب المکان،کتاب فی مکان اﷲ، جواهر الاسرار، کتاب الخلة، اصلاح الاخلاق، اصول مذهب العرفاء. در آن کلمات فارسی «آتش است» و «با»، «بیافرید »، «آدم را » و «بصورت خود» دیده می شود.
[دنا 81/3 ؛ بروکلمان 2:207]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:771/1
خط: نستعلیق ترک، کا: سید مصطفی بن سید حاج احمد شهیر باشیخی زاده، تا: 15 محرم 1167ق، کاغذ: بغدادی نخودی با آرایش، جلد: میشن مشکی مقوایی با آرایش [نشریه: 2 - 128]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1546/1-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 608]
at-tafsīr = ‘ayn-ul ḥayāt
نجم الدین کبری، احمد بن عمر، ۵۴۰ - ۶۱۸ ؟ قمری
najm-od-dīn-e kobrā, ahmad ebn-e ‘omar (1146 - 1222)
[دنا 81/3؛ معجم المؤلفین 2: 34؛ بروکلمان 1: 440، ذیل 1: 7-786 به نام عین الحیات - قرطای 1859)]
تهران ؛ ملک ؛ شماره نسخه:4044/1
آغاز: بسمله. اسم الشئی ما یعرف به فاسماء اﷲ تعالی الی الصورة النوعیة؛ انجام: بالاستقامة حال البقا بعد الفنا فی عین الجمع.
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین بن یحیی مازندرانی، بی تا، جا: حلب؛ دنباله آن سحر الحقایق و منبع الدقایق فی تفسیر السبع المثانی دایه رازی است و تفسیر علاءالدوله سمنانی بیابانکی سپس حیدر آملی (نشریه 6: 408) ؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 23 سطر، اندازه: 15×21/4سم [ف: 7 - 162]
(at-tafsīr (mq.-un fī
سهروردی، عمر بن محمد، 542 - 622 ؟ قمری
sohravardī, ‘omar ebn-e mohammad (1148 - 1226)
[دنا 82/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1880/8
آغاز: و من مقالاته قدس سره فی قوله تعالی نحن نقص علیکم احسن القصص الایة، القاری اذا تلا القران حق تلاوته فکان جمیعه احسن القصص؛ انجام: و هذا من احسن ما یقال فی هذا المعنی و اعز مشروح فیه واﷲ تعالی اعلم
خط: نسخ، کا: محمد بن الحسن بن محمد، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 242ر-243ر، 22 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 13×22سم [ف: 8 - 486]
at-tafsīr
بناکتی ، داود بن محمد، - ۷۳۰ قمری
banāketī, dāvod ebn-e mohammad (- 1330)
[دنا 82/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:2571
جلد 1 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 4 جمادی الثانی 908ق؛ قطع: جیبی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
at-tafsīr = al-wajīz
؟ عتایقی، عبدالرحمن بن محمد، ۶۹۹ - ۷۹۰ ؟ قمری
‘atāyeqī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1300 - 1389)
این تفسیر در نسخه موجود از علامه حلی دانسته شده است مگر اینکه در تفسیر آیه «و ان کنتم علی سفر و لم تجدوا کاتبا فرهان مقبوضة» (گ147ر) آمده: «و اعلم ان الجمهور علی اعتبار القبض فی الرهن و انه شرط لقوله رهان مقبوضة و هو قول المفید و ابن الجنید و سلار و الشیخ الطوسی فی النهایة و الشیخ نجم الدین بن سعید و قال الشیخ فی الخلاف لیس شرطا و هو مذهب مالک و اختاره ابن ادریس و شیخنا جمال الدین ابن المطهر قدس اﷲ روحه قال و الآیة غیر دالة علی مطلوبهم لانها سیقت للارشاد». از اینجا برمی آید که این تفسیر از یکی از شاگردان حلی باید باشد. این تفسیر به روش متکلمان شیعی نوشته شده و در آن از طبری و شیخ طوسی و زمخشری و ابوعلی جبائی و ابوالقاسم کعبی بلخی بسیار یاد می گردد. در این نسخه حواشی فراوانی هست و در میان آنها گاهی دارد: «قال ع» و در یکجا دارد: «قال ع قد بینا فی کتابنا المنصف و هو تفسیر تصریف ابی عثمان». در برخی جاها دارد: «حاشیة بخطه یا» «بخطه». در بالای برگ یکم نسخه دارد: «تفسیر سورة الفاتحة و البقرة من تفسیر سر الوجیز للعلامة قدس سره وجدنا الاصل ...». این عبارت سائیده شده و درست خوانده نمی شود و این اندازه را هم به گمان خوانده ایم. علامه در خلاصه (ص24) از دو تفسیر خود بدین گونه یاد می کند: «القول الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز» و «نهج الایمان فی تفسیر القرآن ذکرنا فیه مخلص الکشاف و التبیان و غیرهما».
در الذریعه (293/4) از السر الوجیز یا القول الوجیز و نهج الایمان و تلخیص الکشاف حلی یاد شده است. در کشف الحجب (ص 308 و 595) از السر الوجیز و نهج الایمان او یاد گشته است. در اینکه این نسخه ما از علامه نیست گویا شکی نباشد مگر اینکه باید دید که از کدامیک از شاگردان او است و گویا از کمال الدین عبدالرحمن بن محمد بن ابراهیم بن محمد بن ابراهیم بن محمد بن ابراهیم بن العتائقی زنده در 755 و 774 و 778 و 786 و 788 باشد. (دانش پژوه)[دنا 82/3]
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:116 - ج
آغاز: عاصم و الکسائی و یعقوب و خلف و قرأ الباقون ملک و هو المختار لانه قرائة اهل الحرمین ... و الدین هو الجزاء و المراد یوم الجزاء الاعمال ... (صراط الذین انعمت علیهم) بدل من الاول بدل الکل و هو فی حکم تکرار العامل من حیث انه المقصود بالنسبة و فایدته التوکید و التخصیص علی ان طریق المسلمین هو المستقیم علی آکد وجه. تفسیر سوره بقره: سورة البقرة و هی مایتان و ست و ثمانون آیة کوفی و سبع بصری. بسمله. الم. و سایر الحروف المعجمة التی یفتتح بها السور اختلف فیها فقیل انها من المتشابهات التی استأثر اﷲ بعلمها و لا یعلم تاویلها الا هو و هذا هو المروی عن اهل البیت علیهم السلام و قیل هی اسماء السور و قیل المراد بها الدلالة علی اسماء اﷲ تعالی فقوله الم ای انا اﷲ اعلم؛ انجام: لها ما کسب من خیر و علیها ما اکتسب من شر لا ینتفع بها ... و قوله انما یقال فی الخیر و قوله
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در هامش بسیاری از جاها «بلغت قرائة ایده اﷲ» دارد و ساختگی نیست از حواشی که به خط متن است و در بسیاری از جاها نشانه «بخطه» دارد بر می آید که از روی نسخه اصل نوشته شده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا عطف میشن، 150گ، 20 سطر (15×15/5 )، اندازه: 15×21سم [ف: - 291]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:820- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 308]
at-tafsīr
مالکی، ابومحمد عبدالحق
mālekī, abū-mohammad ‘abd-ol-haqq
[دنا 82/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1436
الجزء الثامن، از سورة النجم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد بن وزیر بن یوسف سدیمی مالکی، تا: 14 شوال 794ق، تا ذیقعده 798 ق؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 220گ، 23 سطر (13×19 )، اندازه: 16×24سم [ سنا: ف: 2 - 254]
tafsīr
پارسا، محمد بن محمد، 739؟ - 822 قمری
pārsā, mohammad ebn-e mohammad (1339 - 1420)
[دنا 82/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:149-ف
نسخه اصل: مراد ملا ش 72. سوره های قدر و لم یکن و زلزال و عادیات و القارعه و تکاثر و العصر و الهمزه است ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن احمد جامی، تا: یک شنبه 4 ربیع الاول 848ق، جا: هرات؛ 196گ، 21 سطر [فیلمها ف: 1 - 54]
at-tafsīr
فراهی، معین الدین بن محمد، - 909 ؟ قمری
farāhī, mo‘īn-od-dīn ebn-e mohammad (- 1504)
گویا از معین الدین محمد بن حاج محمد فراهی. تفسیری است که قسمت عرفانی آن نیز زیر عنوان «بسط الکلام» می آید و خود آن هم به عنوانهای «وجه» و «لطیفه» و «اشاره» تقسیم می شود. شعرهای فارسی از خود مفسر و کمال خجندی و عراقی در آن دیده می شود. گاهی هم می گوید: «ارباب اشارت گویند». بندهای بسیاری از آن به فارسی است. شاید «بحرالدرر» فراهی باشد که در چند دفتر است به فارسی و عربی و نسخه از آن در بانکیپور هست.
[الذریعة 37/3؛ استوری 11/1 و 1295 ؛ بروکلمان ذیل 278/2؛ دنا 82/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:256
آغاز: بسمله. اﷲ الذی نزل الکتاب الرحمن الذی یزرق من یشاء بغیر حساب الرحیم الذی عنده حسن الثواب؛ انجام: پاره شده: و کان العرش ... باطناً و ظاهراً.
تفسیر سوره های آل عمران و اعراف و انفال است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی، در ص ع آمده که تفسیر کواشی است ولی مالک نسخه فرهاد میرزا می نویسد که از معین الدین فراهی است؛ با خط و مهر محمد جعفر شریف در 971ق ؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 221گ، 25 سطر، اندازه: 18/7×26/3سم [ف: 1 - 111]
tafsīr
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
در پشت جلد نسخه موجود این تفسیر فارسی از شیخ بهایی دانسته شده است و سبک آن شیعی صفوی است. ما آن را با «خلاصة المنهج» و «منهج الصادقین» و «جواهر التفسیر» و «مواهب علیه» و تفسیر گازر برابر کردیم و جزء آنها نبود.
[دنا 82/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:5229
آغاز: اعوذ باﷲ. پناه می گیرم به معبود مستحق جمیع صفات کمال.
من الشیطان الرجیم. ازشر وسوسه شیطان رانده شده از ریاض رضوان؛ انجام: در پایان سوره بنی اسرائیل: پس از آن حضرت گفت: که چون سه روز این آیات را خواندم از فقر و از سقم خلاص شدم. و الحمدﷲ رب العالمین.تاپایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه »؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 289گ، 25 سطر، اندازه: 24×34سم [ف: 3 - 455]
tafsīr
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:27013/1
آغاز: بسمله، و به نستعین الحمداﷲ الذی لا اول لاخر تیه و لا آخر؛ انجام: و از آفت نفسانی و نزعات شیطانی نگاه دار او بلطفه و رحمته و آخر دعوانا ان الحمداﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا ... تمت رساله فی شهر رجب سنه اربع و الف خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1250ق [رایانه]
at-tafsīr
؟ فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
تاریخ تألیف: اول محرم 1097ق
با عنوان های «قال الشریف المرتضی و اقول». یک حاشیه دارد و در آن از فقه الرضا یاد شده است.
[دنا 82/3]
یزد ؛ وزیری ؛ شماره نسخه:1183/1
آغاز: کنا امرنا مترفیها فسقوا فلذلک دمرناهم و الا لم تروا هلاکهم و تدمیرهم؛ انجام: لاعظم من هذه الصلوات ضرورة و اﷲ و رسوله اعلم و هذا او ان الختم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 1 محرم 1079ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج یشمی، 108گ (1-108)، 17 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم[ف: 3 - 886] و [نشریه: 401 - 4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2401/1-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 679]
at-tafsīr
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر،1100-1160؟قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer(1689 - 1747)
فوایدی در تفسیر چند آیه از قرآن است که از روی خط سید صدرالدین محمد قمی در نسخه حاضر نقل شده، ازجمله تفسیر آیه «هو اﷲ الذی لا اله الا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم» و آیه «لوکان فیهما الهة الا اﷲ لفسدتا» درکنار آیه «لو کان معه الهة کما یقولون ...» و تفسیر بسیار مختصر سوره حمد و در پایان پاسخ به سؤالی درباره تسبیحات اربعه.
[الذریعة 39/21؛ مقاله فی تغییر الاسلوب بین الإیة؛ دنا 82/3]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1832/3-10/142
آغاز: بسمله قال اﷲ سبحانه هو اﷲ الذی لا اله الا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم وصف سبحانه ذاته بانه یعلم الغیب و الشهادة؛ انجام: ربنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا وهب لنا من لدنک رحمة انک انت الوهاب تمت
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج و سرترنج، 2گ، 28 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 965]
at-tafsīr
بیدآبادی، محمد بن محمد رفیع، - 1197 قمری
(3871 -) ‘bīd-ābādī, mohammad ebn-e mohammad rafī
مؤلف آن کاملاً شناخته شده نیست و در ضمن احوال بیدآبادی سخن از چنین تفسیری نیامده است. تفسیری است شیعی - عرفانی. از سوره حمد آغاز می شود. از تفسیر نیشابوری که با شاگردان مباحثه می کرده است برگزیده و در این کتاب آورده و می خواسته آنچه در هنگام مباحثه از صافی برمی گزیند پس از این بنویسد. برای نشانی: «بسمله. آلم ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین. و للناس. فی آلم و ما یجری مجراه من فواتح السور قولان. احدهما أن هذا علم مستور و سر محجوب و استاثره اﷲ به فهو سر الحبیب مع الحبیب، بحیث لایطلع علیه الرقیب. و التخاطب بالحروف المفردة ستة.»
[دنا 82/3]
آغاز: بسمله. الی اﷲ ارغب فی ابداع غرایب القرآن و ایداع رغایب الفرقان الحمدﷲ الذی جعلنی ممن شرح صدره للسلام؛ انجام: من قراء بنی اسرائیل فی کل لیلة جمعة لم یمت یدرک القائم یکون مع اصحابه. خلاصه صافی که در حین مباحثه التقاط شده که انشاءاﷲ من بعد نوشته شود بتاریخ یوم الثلثا 14 شهر رجب المرجب سنه 1173 بکهف رسید. رب صل علی محمد و آل محمد و وفقنی لاتمامه کما یحسن و یرضی مع العمل بما فیه.
خط: شکسته نستعلیق چلیپا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در پایان نسخه تاریخ روز سه شنبه 14 رجب 1173 و در جاهای دیگر تاریخ 14 رجب 1183 و 15 رمضان 1182 دیده می شود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 198گ، ابعاد متن: 14×22/5، اندازه: 15×25سم [ف: 8 - 448] و [فیلمها ف: 3 - 87]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین. المدح للحی و لغیر الحی کاللولوء و الحمد للحی فقط. و المدح قد یکون قبل الاحسان و قد یکون بعده و الحمد یکون بعد الاحسان؛ انجام:در سوره اعراف نانویس ... مانده ... و منها تخرجون الی عالم الحقیقة و العلم عند اﷲ تعالی.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف (گویا )، تا: قرن 13؛ افتادگی:آغاز؛ با یادداشتی مبنی بر اینکه نسخه از آن کتابخانه «جدمان سید میرزا محمد هاشم موسوی اصفهانی د( 1318ق)، «کتاب اصول آل الرسول» و جز آن بوده و از وی به نیای ما آیت اﷲ میرزا جمال الدین رسیده است؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 278گ، 23 سطر (9/5 )، اندازه: 15×21/5سم[ف: 53 - 2]
at-tafsīr
بحرانی، عبداﷲ بن نوراﷲ، ق12 قمری
bahrānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-ol-lāh (- 18c)
[دنا 82/3]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 344ص، 26 سطر، اندازه: 22×25سم [ف:10-1587]
سوره یوسف و طه؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 376ص، 22 سطر، اندازه: 24×27سم [ف: 10 - 1588]
at-tafsīr
خادم، ابو البرکات بن محمد اسماعیل، ق12 قمری
xādem, abo-l-barakāt ebn-e mohammad esmā‘īl (- 18c)
[دنا 82/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:5121
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب لیهدیهم الیطریق الخطاء و الصواب ... اما بعد فیقول ... الساکن فی مشهد
الرضا... ابن محمد اسماعیل ابوالبرکات الخادم قد خطر ببالی ...
ان اجمع علی سبیل الاختصار و الانتخاب ... فی التفسیر؛ انجام: در پایان سوره کهف: الاتیقظ فی الساعة التی یرید.
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 صفر 1127ق، جا: روستای جاغرق؛ در پشت جلد آمده: «در روستای جاغرق، در پایان شعبان 1125ق.
آغاز شده بود» و روی آن نوشته شده است «یعنی من تألیفه» پس شاید نسخه اصل باشد، محشی با نشان «منه و فتح اﷲ وصافی و کشاف»؛ تملک: محمد تقی پسر سید کاظم رشتی؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: مقوا، 227گ، 32 سطر، اندازه: 16×24/5سم[ف: 455 - 3]
tafsīr
طغائی، محمد مهدی، ق12 قمری
toqā’ī, mohammad mahdī (- 18c)
از محمد مهدی طغایی که برای فرزند خود محمد بیک از عربی به فارسی برگردانده است.
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:175
نیمه یکم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه ذیقعده 1082ق؛ افتادگی: آغاز (در مقدمه)؛ با عبارت: «فسره و کتبه محمد مهدی طغائی» ؛ قطع: وزیری [نشریه: 7-122]
at-tafsīr
بهبهانی، علی بن قطب الدین، - 1206 قمری
behbahānī, ‘alī ebn-e qotb-od-dīn (- 1792)
این تفسیر بی نقطه است .
[الذریعة 293/4؛ دنا 82/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:196
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: کاغذ فستقی، جلد: میشن قهوه ای،324گ،20سطر،اندازه:12/5×17/5سم[ف:1- 109]
tafsīr
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
تفسیر چند آیه: اذا جاء نصر اﷲ، قل یا ایها الکافرون، انا اعطیناک الکوثر، انا انزلناه فی لیلة القدر، قل هو اﷲ احد. بشیوه عرفانی است.
[دنا 82/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4779/1آغاز: بسمله. اذا جاء نصر اﷲ، ابی المدد الملکوتی و التأیید القدسی بتجلیات الاسماء و الصفات؛ انجام: قل هو اﷲ احد، و هو معنی صمدیته، و السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 3گ (1پ-3ر )، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6سم [ف: 8 - 83]
at-tafsīr
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
گویا از احسائی
[دنا 83/3]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:400/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 60]
tafsīr
عنقا طالقانی، ابوالفضل بن علی، 1266 - 1333 قمری
‘anqā tāleqānī, ab-ol-fazl ebn-e ‘alī (1850 - 1915)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10- عنقا
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تفسیر در هامش؛ 544ص، 11 سطر، قطع: رحلی [نشریه: 5 - 750]
tafsīr
غروی، محمد
qaravī, mohammad
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18085
جزء سیم، نسخه نادر و تازه ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tafsīr
تفسیر مزجی مختصری است به زبان اردو که مفسر بعد از آوردن آیه یا قطعه ای از آیه آن را همراه با اشعار مناسب تفسیر می کند و گاهی رد و ایرادهای مختصری می نماید و مسائل کلی
فقهی و اعتقادی را با عنوان «باب - کلیات» آورده و هر یک را با آیات مناسب تفسیر موضوعی می کند.
[دنا 83/3]
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه:361
آغاز: امکان خواندن نبندی و ظهوره نبندی و این در خل آفرینش ببو که این مریم رابنکو؛ انجام: شرائط ص است که رو به قبله باشد و در اداء خطبه رو در قبله نیست
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ مصحح؛ جلد: پارچه ای، 243گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×18سم [ف: 2 - 56]
at-tafsīr
اهدا به: سلطان محمد غازی عثمانی
تفسیر مختصری مزجی است که بیشتر از التبیان و تفسیر بیضاوی استفاده کرده است.
[دنا 83/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1936
آغاز: یکی کره حضور همایونلرنده بحث اولنوب حین استماعلرنده تلذذ قرآن معنی؛ انجام:و یاخوذ اﷲ تعالی نک امرنی تعظیمده اتقاء و خلقنه شفقتله احسان ایدنلر ایچوندر، الحمدﷲ أولا وآخراً
نسخه حاضر از آغاز قرآن تا سوره نحل را دارد ؛ خط: نسخ، کا: محمد الموره وی از شاگردان ابراهیم الروسی، تا: 1182ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 337گ، 35 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 - 303]
at-tafsīr
غیر همانند :
آغاز: سورة مریم علیها السلام، بسم اﷲ الرحمن الرحیم؛ انجام: قال ابن عباس رضی اﷲ عنهما قوله: من الجنة و الناس ... و الحمد ﷲ رب العالمین و الصلاة علی رسوله محمد و اله اجمعین نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 3738 (اربری فهرست ج 100/3). مشتمل است بر تفسیر سوره مریم تا آخر قران کریم.
ظاهرا سنی است؛ خط: نسخ قدیم خوش، بی کا، تا: قرن 6؛ مصحح، محشی به عربی و فارسی؛ 448گ، 29 سطر[عکسی ف: 254 - 1]
تفسیر کهن ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 [ مختصر ف: - 191]
آغاز: طبع علیه طبایع و و ضع تحت العرش فإذا کان یوم القیامةنادی منادی أین الذین لهم عنداﷲ عهد فیدخلون الجنة (ولداً) قریبفتح الواو ... و قری بضم الوا و و سکون اللام و هما لغتان مثل عرب و عرب و عجم و عجم و فی المثل ولدک من؛ انجام: (إن شانئک هو الأبتر) أی لا عقب له و الآیة نزلت فی العاص بن وائل و قیل فی عقبة بن أبی معیط و قیل کعب بن ... قیل إنه لما قدم کعب مکة فقالت له
تفسیر شیعی است، بسیار نفیس و کهن است که احتمال می رود خط مؤلف باشد. این نسخه از مجموع 2 مجلد از تفسیر نیمه دوم قرآن تشکیل شده که متأسفانه بر اساس شمارهگذاری قدیم نسخه، از بخش نخستین نیمه دوم، فقط 32 برگ و از بخش دوم که دارای 446 برگ بوده است، فقط 188 برگ باقی مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی عطف چرم، 220گ، 19 سطر (11×18/5 )، اندازه: 15×23سم [ف: 31 - 548]
آغاز: و قالوا لجلودهم لم شهدتم علینا آیه 20 سوره فصلت؛ انجام: ضاحکة مستبشرة آیه 39 سوره عبس وتولی نسخه قسمتی از کتاب تفسیر است و از تفاسیر غیر معروفه است و نام وی و مؤلف آن را ندانستم، لذا آن را به نام «بی نام» ذکر و قسمتی از آن را برای بیان طرز کتاب ذیلاً نقل می کنم: مفسر محترم تا حدی کلیه اقوال در مطالب را نقل می کند چنان که راجع به کلمه «ن» ملاحظه می نمائید و تمام فواتح سور را همین قسم شرح داده اند و سوره هایی که کلمات مقطعه ندارند پس از بسمله مختصر خطبه ای نظیر آنچه در ابتداء سوره نون، نوشته شده مشتمل بر عباراتی که مبین اسم سوره باشد انشاء نمودهاند، یکی دو قسمت از آیات را برای نمونه ذکر می کنیم. به قرینه این مجلد که مشتمل بر پنج جزو است کلیه این تفسیر بایستی در شش مجلد و در حدود 2220 صفحه به صفحات این نسخه و پنجاه و پنج هزار بیت بوده باشد. نمونه از تفسیر این است: «سوره ن والقلم - بسم اﷲ الرحمن الرحیم، بسم اﷲ الذی اقسم بنون و القلم الرحمن الذی وعد المتقین بالجنات و النعم روی ابی عن النبی صلی اﷲ علیه انه قال من قرء سورة ن و القلم کان له ثواب الدارین احسن اﷲ اخلاقهم و هی مکیة و آیاتها اثنان و خمسون و کلماتها ثلثمائه و حروفها الف و مائتان و سبعون و انتظام ختم تلک السورة بافتتاح هذه السورة ان ختم تلک فی خطاب الرسول و افتتاح هذه فی ثناء الرسول و انتظامها ان تلک السورة فی ثناء اﷲ و ذم من جحده و مدح من وحده و هذه فی ثناء رسول اﷲ و مدح من اتبعه و ذم من عاداه وح ده و قوله ن و القلم قال ابن عباس نون اسم من اسماء اﷲ و قال عطا افتتاح اسم اﷲ نور و ناصر و نصیر و قال جعفر الصادق اسم نهر فی الجنه و قال الکلبی نون السمکة التی تحمل الارضعلی ظهرها و هی فی الماء و تحتها ثور و تحت الثور صخره و
تحت الصخرة الثری و لایعلم ما تحته الا اﷲ و قال الکلبی و مقاتل اسم السمکة «بهموت» و قال الواقدی و ابوالیقطان اسمه «لیوثا» و قال علی بن ابی طالب اسمه «بلهوت»و قال عکرمه اقسم اﷲ بالحوت لان نمرود لما رمی بالسهم نحو السماء عاد السهم ﹰمختضبا بدم سمکة فی بحر معلق فی السماء فاکرم اﷲ ذلک الحوت بان اقسم به واحل جنسه من غیر ذکوة وقیل هو آخر حرف من حروف الرحمن فانک اذا جمعت بین الر، و حم، و ن صار الرحمن و قیل هو اسم هذه السوره و قیل هو اسم القرآن و قیل هو الدواة و قیل هو المداد الذی یکتب به الملئکة و قیل هو اللوح المحفوظ. و القلم الخ. ونمونه تفسیر آیات آن این است:
«تلک آیات اﷲ» ای هذه الایات هی آیات نتلوها علیک بالحق ای نوحیها الیک و قیل ای یتلوها علیک جبرئیل بامرنا «فبای حدیث بعداﷲ و آیاته یؤمنون» قرء ابن عامر و حمزة و الکسائی وعاصم فی روایة ابی بکر تؤمنون بتاالمخاطبة و الباقون بیا المغایبه قال مقاتل ای ان لم تؤمنوا بهذا القرآن فبای کلام بعد توحید اﷲ و بعد القرآن یصدقون» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: آغاز و انجام، این نسخه به خط نسخ قدیمی نوشته شده، اوراقی از اول و آخر آن افتاده است لذا سال کتابت و نام کاتب آن را ندانستم. کاغذ محتمل است از خطوط قرن ششم یا هفتم هجری باشد بعضی از حروف کوفی درکتاب آورده شده؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: چرمی، 368ص، 21 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 1 - 96]
این تفسیر به طرز بسیار جالبی تألیف شده گویا به خط مؤلف است زیرا اولاً عدد سطور کتابت مختلف است، در بعضی از صفحات 11 سطر و برخی تا پنج سطر است دیگر آنکه در بعضی از تفاسیر قلم زدگی و تجدید نظر شده است دوم تفسیر به طور جالب است زیرا خط بسیار نازکی از کلمه به حاشیه کشیده شده است و آن را تفسیر نموده است در هیچ یک ازتفاسیر چنین دیده نشده است سوم در بعضی از جاها دیده شده است که معنی بعضی از کلمات را به فارسی هم نوشته است و از تفاسیر دیگر نقل می کند و بسیاری از روایات او از کتب اصل تسنن است ؛ خط: نسخ کوفی مانند، کاتب = مؤلف (گویا )، تا: قرن 6 و 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 26/5×27سم [نشریه: 7 - 791]
آغاز: و منهم من کفر و لو شاء اﷲ ما اقتتلوا و لکن اﷲ یفعل ما یرید؛ انجام: و لکن یناله التقوی ... و قد ذکرت اثنین من هذا.
تفسیر شیعی است. موجودی حاوی اوراقی از سوره مبارکه بقره، آل عمران، نساء و اندکی از سوره ممتحنه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تفسیر سوره ها کلا در حاشیه نگاشته شده ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای، 32گ، 14 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 22 - 171]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، قال تعالی: یسئلونک عن الأنفال،قل الانفال ﷲ و الرسول، قال الاستاذ: الأنفال بأسرها فی غزاة بدر واختلف الناس فی معنی الانفال فی هذا الموضع؛ انجام: قالالأخفش: ألا الی اﷲ تصیر الأمور لأن اﷲ یتولی الانشاء یوم القیامة دون خلقه، فأما فی الدنیا فقد جعل بعض الأمور الی العلما و السلطان، نظیره: و الی اﷲ ترجع الأمور. و السورة مکیة غیر ثلث آیات فی شأن أبی بکر و من سبه من المشرکین، فانها نزلت بالمدینة ه
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 3496. از مؤلفی ناشناس از اهل سنت، گویا سه جلد که نسخه جلد دوم است از سوره انفال تا سوره شوری. تفسیر کهنی است با عناوین «قوله قوله»، از مؤلفی ناشناس از اهل سنت و جماعت که احتمالاً در حوزه علمی و عرفانی خراسان قدیم پرورش یافته و استادی که از او بسیار با عنوان «قال الاستاد» نقل می کند و اساتید استادش حوزه درسی در خراسان (و نیشابور) داشته اند. برای کمک به شناسایی بهتر این اثر، قرائن به دست آمده از نسخه را در چند بند می آوریم: 1. مؤلف در جایی از این تفسیر، از تألیف دیگر خود به نام الانوار یاد می کند: «قال الاستاذ قضی اﷲ فی سابق علمه أن یکون السنة اثنی عشر شهراً فی کل زمان و بکل لسان فهی بالعربیة المحرم و صفر و ... و هی علی کل لسان اثنا عشر و لو لا مخافة السامة و الامل لذکرتها بلسان الفرس و الروم و النبط و الهند و القبط و ذکرت اصول لغات العرب و اشتقاقاتها و اختلاف أهل الأدب فیها فمن أراد علمها و الوقوف علیها فلیطلبها فی کتابنا المسمی کتاب الأنوار» [برگ 54]. 2. از کلمات فارسی نیز در این تفسیر استفاده شده است، چنانکه در اواخر سوره عنکبوت آورده است: «قال أبوبکر الواسطی: و الذین جاهدوا فینا أی فی طلبنا، ثم قال بالفارسیة: از ما بما ما را جویند راه نمایم شان تا ما را یابند» [برگ 245]. 3. گویا تفسیر حاضر در سه جلد تنظیم شده است: جلد اول: از سوره فاتحه تا سوره اعراف، جلد دوم: از سوره انفال تا سوره شوری (نسخه حاضر جلد دوم را در بر دارد)، جلد سوم از: سوره زخرف تا آخر قرآن. می دانیم که مؤلف از سوره فاتحه تا پایان سوره شوری را تفسیر نموده، چنانکه در برگ 311 از نسخه موجود آمده است: «و قد بینا شرحه فی أول البقرة» أما خبری از اینکه توفیق اتمام تفسیر را یافته یا نه در دست نیست. 4. کتابت نسخه موجود به وسیله محمود بن محمد سرخسی در 2 جمادی الاولی 610 به پایان رسیده و آربری در فهرست کتابخانه چستربیتی، آن را محضر به فرد دانسته و درباره نام مؤلف و کتاب هیچ اطلاعی به دست نداده است. بنابراین تألیف این اثر باید پیش از تاریخ 610ق بوده باشد. 5. برخی از نقل قولهای موجود در این تفسیر، احتمال تألیف آن را در حدود اواخر سده چهارم یا اوایل سده پنجم هجری تقویت می کند. برای توضیح بیشتر نمونه ای از نقل قولها ذکر می شود: برگ 244: «قال الاستاذ و: سمعت أبامحمد احمد بن محمد بن ابراهیم البلاذری یقول:
سمعت بکر بن عبدالرحمان یقول سمعت ذاالنون المصری ...»،برگ 314: «قال الاستاذ سألنی الاستاذ ابوسهل محمد بن سلیمان (صلی الله علیه و اله) فی أول مجی عقد لی بینسابور»، برگ 272: «قال الاستاذ و: سمعت أبابکر الطرازی یحکی عن الدریدی انه کان یقرأ هذه الآیة علی هذا التأویل و هو خلاف الخط ...»، برگ 231: «قال الاستاذ:
سمعت أبانصر منصور بن عبداﷲ الاصبهانی بهراة یقول: سمعت أباالحسن عمر بن واصل العنبری یقول: سمعت سهل بن عبداﷲ التستری یقول: المضطر الذی رفع یدیه الی اﷲ داعیاً لم یکن له وسیلة من طاعة قدمها»، سهل بن عبداﷲ تستری (- 283ق)، صوفی مشهور سده سوم هجری است که آرای تفسیری اش در دفترهای مختلف گردآوری شده است، برگ 27: «و سمعت اباسهل محمد بن محمد بن الأشعث یقول ...»، محمد بن محمدبن اشعث کوفی (- 320ق) نام وی در سیر اعلام النبلاء (ج14، ص 467) آمده است. نیز بنگرید: طبقات أعلام الشیعة، القرن الرابع، ص 302، برگ 27: «سمعت ابابکر بن عبدش [کذا] یقول: الذین عاهدت منهم من هاهنا ...»، برگ 28: «سمعت ابابکر محمد بن محمد بن نحیر القطان یقول: سأل رجل محمد بن سیرین فقال ان فلاناً اوصی ما له للحصون ... »، برگ 56 و 57: «سمعت أباجعفر محمد بن احمد بن سعید العیدی الأدیب»، برگ 77: «حدثنا أبوالعباس الأصم، حدثنا ابراهیم بن مرزوق البصری بمصر، حدثنا عبداﷲ بن بکر السهیم، حدثنا عباد بن منصور عن القاسم بن محمد، سمع أباهریرة یقول: قال رسول اﷲ ان اﷲ یقبل الصدقات و لایقبل منها الا الطیب ...»، برگ 283: «قال الاستاذ: سمعت ابازکریا یحیی بن محمد بن عبداﷲ العنبری یقول، سمعت أباالعباس احمد بن محمد بن الأزهر السجزی یقول، سمعت أباحاتم سهل بن محمد یقول: الخصم فی الحق و الخصیم فی الباطل»، برگ 314: «سمعت اباعبداﷲ محمد بن عاذ البغداذی یقول: سئل جنید عن اللطیف فقال اللطیف الذی لطف بعباده و اولیائه حتی عرفوه فعبدوه و لو لطف باعدائه کما لطف باولیائه لما جحدوه. 6. در مواردی از برخی کتاب ها نام برده و قصائد و اشعاری از شاعران مختلف نقل کرده است، از جمله: برگ 302: «قال الاستاذ و رأیت فی مصحف عبداﷲ حقت کلمات ربک علی الجمع ...»، برگ 314: «و بنحو ما قاله محمد بن کعب، قاله علی بن القاسم الخوافی، مؤلف کتاب مختصرالعین فی مسلیاته أی فی قصایده المسمی «المسلیات»: غداً عند مولی الخلق للخلق موقف ×× یسایلهم فیه الجلیل فیلطف»، برگ 288: «فلما کملت مائة وقعت القرعة علی الابل فنحرها و خلی عن عبداﷲ و هو یقول شعراً فی کل قرعة یطول ذکرها ه ذکرها محمد بن اسحاق بن یسار فی کتاب بدؤ الخلق، قال الاستاذ: و سمعت أبابکر محمد بن [] الضریر یقول: سمعت أبا محمد الزنجانی المؤدب یقول: سئل ابوسعید الضریر عن الذبیح فأنشد: ان الذبیح هدنت اسماعیل×× نطق الکتاب بذاک و التنزیل / شرف به خص الاله نبینا ×× و أبانه التفسیر و التأویل / ان کنت امته فلا تنکر له ×× شرفا به قد خصه التفضیل»، برگ 270: «قال الاستاذ قلته انا فی شبابی: لایتم المقال الا بفعل ××کل قولهبلافعال هباء»، برگ 286: «قال الاستاذ: و قرأت فی بعض الکتبمن أخبار الأنباء ...». 7. در این کتاب بسیار از مفسران، لغویون وقراء نقل قول می شود ، و نام های مقاتل بن حیان، مقاتل بن سلیمان، قتاده، عطا، مجاهد، ابن عباس، کلبی، سدی، قطرب، فراء، مبرد، اخفش، ابن کثیر، اعمش، حمزه و کسایی در جایهای مختلف آن آمده است. 8. در موارد اندکی از ائمه شیعی مطالب نقل شده است، همچون: برگ 287: «و قد روی عن علی بن أبی طالب انه قال: الصلوة التی فاتت کانت صلوة العصر ...»، برگ 289: «ان الحرث الاعور روی عن علی بن أبی طالب انه قال من قال فی قصة داود ...»، برگ 301: «روی الحرث الاعور و عبد خیر عن علی بن أبی طالب قال: اذا جاوزوا النار التی بهم الی باب الجنة ...»، برگ 312: «قال سعید بن جبیر: ح من رحمان م من مجید ع من عالم س من قدوس ق من قاهر، و کذلک قال جعفر بن محمد الصادق»، برگ 314: «قال جعفر بن محمد الصادق: اﷲ لطیف بعباده یعنی فی الرزق، قال الاستاد: و لطفه فی الرزق من وجهین ...»، برگ 314: «قال علی بن موسی الرضا: اﷲ لطیف بعباده یعنی بأمة محمد (صلی الله علیه و اله) فی الاضعاف». 9. مؤلف و استادش در تفسیر آیات متعدد، اختلاف دیدگاه خود با شیعه را صراحتاً بیان می کنند و نظر شیعه را با عنوان «زعم الشیعة» مطرح می کنند، همچون: در برگ 318، ایمان جناب ابوطالب را با صراحت انکار می کند، در برگ 56 و 57 نظر شیعه درباره آیه غار را رد می کند و آن را از فضایل خلیفه اول می داند، برگ 244، درباره آیه 48 سوره عنکبوت: و« ما کنت تلوا من قبله من کتاب و لاتخطه بیمینک ...» قال الاستاذ: اختلف الناس فی حکم هذه الآیة فزعمت الشیعة ان النبی کتب قبل الوحی و لم یکتب بعده ...»، برگ 290: «روی حیان عن الکلبی ان الشمس ردت علی سلیمان و تقول بعض الغلاة من الروافض: ردت الشمس علی علی بن أبی طالب و علی القولین بعید عن الصواب»، در برگ 250 ذیل آیه 02 سوره لقمان آمده است: «قال محمد بن علی الترمذی الظاهرة اکمال الدین و اتمام النعمة و الباطنة الرضا اعتباراً بقوله: الیوم أکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دیناً. قال الاستاذ قد سئلت عن هذه الآیة فخرجتها علی مائتی و اثنی عشر وجهاً فی ثمانیة عشر جزواً کل وجه منها یستشهد بآیة أو خبر. فمن أراد أن یعلم کیفیة المدخل فی علوم القرآن فلیتأمل الکتاب فان فیه غنیة عن غیره». 10. فراوانی نقل قولهای مؤلف از استادش با عنوان «قال الاستاذ (علیه السلام) » به حدی است که به نظر می رسد، این کتاب تقریرات مجالس تفسیری استاد مذکور باشد. به جز موارد ذکر شده، چند نمونه دیگر نیز در تأیید احتمال پیش گفته می آوریم:برگ 273: «قال الاستاذ: و قد ذکرنا أقوال من قال ان الظالم الکافر أو المنافق أو الهالک و نبهتا علی تفسیرها ...»، برگ 276: «قال الاستاد: و رأیت فی بعض الأقاصیص انه قال للرسولین ... قوله انکانت الا صیحة واحدة فاذا هم خامدون. قال الاستاد: هذه قصة
طویلة و ذکرت منها ما یقرب من الفهم و یکفی السامع طولها».
دوازدهم: نسخه حاضر از تفسیر سوره انفال (سوره هشتم) تا سوره شوری (سوره چهل و دوم) را در بردارد. و در خاتمه تفسیر هر سوره مکی و مدنی بودن آن را مشخص می کند. جملات آغازین تفسیر برخی از سوره ها نقل می شود: برگ 37: سورة التوبة، قال الاستاذ: لهذه السورة سبعة أسماء، سورة التوبة و ...، برگ 86: سورة یونس، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله عزوجل الم تلک آیات الکتاب الحکیم، قال الاستاذ من جعله قسماً کان حرف الجواب ﹰمحذوفا و تقدیر الکلام کما تقول و اﷲ ان هذه آیات الکتاب الحکیم، برگ 106: سورة هود (علیه السلام) ، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله تعالی الر کتاب، قد قدمنا القول بتأویل الر فیما مضی قال الفرا ارتفع الکتاب بالر، کانه یقول حروف التهجی کتاب، برگ 160: سورة بنی اسرائیل، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله سبحان الذی اسری بعبده روی عن طلحة بن عبیداﷲ انه قال سألت رسول اﷲ من تفسیر سبحان، برگ 168: سورة الکهف، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله جل ذکره الحمدﷲ الذی أنزلعلی عبده الکتاب یعنی علی محمد القرآن و فیه تقدیم و تأخیر، برگ 198: سورة الحج، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله عزوجل یا ایها الناس اتقوا ربکم قال الضحاک ما فی القرآن یا أیها الناس فهو مکی و ما فیه یا أیها الذین آمنوا فهو مدنی و لاتکاد تجد یا أیها الذین آمنوا مکیأ، برگ 241: سورة العنکبوت، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله الم أحسب الناس أن یترکوا، مضی تفسیر الم فیما تقدم أحسب الناس أظن الناس ان یترکوا ای یهملوا ان یقولوا آمنا، برگ 275: سورة یس، بسم اﷲ الرحمن الرحیم قوله تعالی و تقدس یس و القرآن الحکیم قوله یس بسکون النون ما لم یوصل. نکاتی در رسم الخط این نسخه قابل توجه است، از جمله مشکول بودن برخی کلمات، گذاردن سه نقطه در زیر «س» و گاهی در بالای آن، آوردن «ه » در پایان نقل قولها، گذاردن مد و تنوین، در آخر نسخه آمده است: «لما کان بتاریخ ثلث و تسعین و ثمانمائة نظر فی هذا الکتاب المبارک من أوله الی آخره، العبد الفقیر الی اﷲ تعالی محمد بن علی بن ابی بکر بن علی ... »، یادداشتی دیگر در آخر نسخه: «نظر فی هذا الکتاب العبد الفقیر الی اﷲ تعالی احمد بن الحاج سلطان علی ... فی سنة 983 »، یادداشت های ابتدای نسخه: «نظر فی هذا الکتاب المبارک العبد الفقیر الی اﷲ محمد بن ابوبکر بن الفرید القواس... »، «وقف علی الخلوتیة المترددین علی زاویة الشیخعیسی بن کفان (؟) الکاینة بجامع المعلق بظاهر دمشق و لایخرجمنها ... »؛ خط: نسخ کهن، کا: محمود بن محمد سرخسی، تاجمعه 2 جمادی الاول 610ق؛ چند نفر بر این وقف شهادت داده اند و نام شان در ذیل یادداشت وقف درج شده است، در برگ 17 بالای صفحه این عبارت دیده می شود: «وقف علی زاویة الشیخ عیسی الخلوتی الکاینة بجامع المعلق بظاهر دمشق»؛ 636ص، 31 سطر [عکسی ف: 4 - 68]
آغاز: و تری الشمس، الخطاب للنبی صلی اﷲ أو لکل من یأتی من الرؤیة ... سوره مؤمنون: و قوله عزوجل: قد أفلح المؤمنون، الفلاح قال قائلون: هو البقاء، أی: بقی المؤمنون و قال قائلون: الفلاح السعادة و قال: الفلاح الفوز و أمثاله
از آیه 16سوره کهف تا آخر سوره نور ؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد بن بختیار حسنی، تا: چهارشنبه 5 ربیع الثانی 651ق (تاریخ کتابت سوره حج )، بر در مدرسه آن مسجدی که کمال الدین سمرقندی آن را ساخته است؛ اندازه: 15×19سم [ نسخه پژوهی: 1 - 20] و [ نسخه پژوهی: 2 - 131]
تفسیری مختصر که در روز شنبه 22 ربیع الاول 649 به انجام رسیده است ؛ خط: نسخ، کا: عبدالمومن بن محمد بن عمر هروی، تا: پایان جمادی الاول683ق [نشریه: 6 - 341]
آغاز: سوره کهف: الاو اصبر نفسک الایه او من اولها الی حرزا و ان الذین آمنو الایتان فان ذلک مدنی و لم یجعل له عوجا لنصبک قیما مستقیما وی نفی العوج مع ثبوت الاستقامه واحد هما یغنی ...
ایذ ان انه فی غایة الاستقامه لان النسیان؛ انجام: الاستقامة و الحمدﷲ رب العالمین و المسئول من کل من وقف علی هذا ... و کان الفراغ من نسخه علی ید العبد ... عمر بن ابی بکر بن اسحاق الشیرازی اجاره اﷲ ... رابع عشر صفر ثمان و ثمانین و ستمائة بمدینه شیراز.. آمین یا رب العالمین.
از غزالی، این تفسیر اگر از غزالی است به جز یاقوت التأویل او است ؛ خط: نسخ کهن، کا: عمر بن ابی بکر بن اسحاق شیرازی، تا: 688ق ؛ کاغذ: سمرقندی ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 700ص، 23 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 17 - 306]
آغاز: علیهم من نعمة یتبدلون کل نعمة بالتسبیح ﷲ و یختمونها بالحمدﷲ کما کانوا فی الدنیا یتبدلون النعمة بالتسمیة و تختمونها بالحمد و قیل هی علی حقیقة الدعوی؛ انجام: القوا رویة النصرة من غیره و احسنوا العبادة کانهم یرونه و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
تفسیری است مفصلو سنی و به روش عرفانی، در هر آیه ابتدا آیه را به طور مختصر معنی می کند و بعد مطالب ادبی و اخلاقی و
عرفانی را از بزرگان نقل می نماید. در آن از: امام ابومنصور محمدبن علی الباقر و حسین بن علی و قشیری (465 ق) و ابو ذویب وکلبی (146 ق) و مقاتل و عصمة الانبیاء ابوالحسین بن محمد بنیحیی البشاغری (الامام البشاغری) زنده در 838 ق مطالبی نقل شده است. علاوه بر علائم ساختگی بودن و تصرف و تغییر به قرینه ذکر نام امام بشاغری زنده در 838 ق باید گفت تاریخ کتابت متأخر است. نسخه حاضر از آیه 10 سوره یونس «و تحیتهم فیها سلام» تا آخر سوره نحل را شامل است؛ خط: نسخ، کا: ابومحمد یحیی بن محمد بن علی معروف به شهاب المعنی، تا: شنبه 27 ربیع الثانی 698ق، جا: جوار مزار متبرک جوین؛ این نسخه صورت کهن دارد و در پایان آن نام کاتب و تاریخ در جوار مزار متبرک جوین دیده می شود؛ جلد: مقوا سفید، 236گ، 21 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 35 - 62]
تفسیری سنی است. از میانه سورة البقرة است تا آغاز سورة البلد.
مؤلف در آن از قاضی ابوبکر احمد بن حسن حیری[نیشابوری 325-421] در خانه اش در بغداد در روز آدینه سال 416 روایت می کند با روایتهای بسیاری از علی واحدی. نمونه ای از آن از آغاز سورة البلد که در آخرین صفحه نسخه ناقص است: بسمله لا اقسم بهذا البلد اجمع المفسرون علی ان هذا قسم بالبلد الحرام و هو مکی لا اقسم یعنی اقسم قد تقدم بیانه و الاشارة بهذا الی مکة و السورة نازلة بها. و انت حل بهذا البلد الحل و الحلال واحد و هو ضد الحرام ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 ؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 274گ، 26 سطر، اندازه: 19×31/6سم [ف: 107 - 1]
آغاز: قال ابراهیم صلی اﷲ علیه هو سلام ان شاء اﷲ فما لبث ان جاء بعجل حنیذ سیبویه یذهب الی ان ان فی موضع نصب قال نقول لا تلبث.
بسمله. الم تلک آیات الکتاب المبین التقدیر هذا تلک آیات الکتاب علی الابتداء و الخبر انزلناه قرانا عربیا ای مجموعاً و یجوزان یکون توطئة کما تقول مررت بزید رجلاً ... (آغاز سوره یوسف )؛ انجام: هذا قرائة المدنیین و ابن عبدالرحمن و ابن عباس و ابن عمرو قراءة الکوفیین انتظهر فی الارض الفساد و کذا فی مصاحف.بسمله. حم باسکان المیم الاخرة لانها حروف هجاء فحکمها السکون لانها توقف علیها و اما قرائة عیسی حامیم تنزیل فمفتوحة لالتقاء الساکنین ... (آغاز سوره مؤمن) تفسیر ادبی و سنی است. از اواخر سوره هود تا اوائل سوره مؤمن.
مانند کشاف ادبی است و گاهی هم در آن شعرهایی گواه آمده و از اسماعیل بن اسحق و ابو اسحق و محمد بن یزید و ابو حاتم یاد شده و در بیشتر جاها گفته شده «قال ابو جعفر»که گویا از آن «طبری» خواسته شده است و با کشاف و تبیان طوسی و تفسیر عکبری و انوار التنزیل و چند تفسیر دیگر مقابله شده و دیده شده که هیچیک از آنها نیست و کتاب شناخته نشده است ؛ خط: نسخ،بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندیکلفت، جلد: تیماج قهوه ای، 215گ، 21 سطر (13/5×19/5 )، اندازه: 7/5×23سم [ف:- 489]
آغاز: بسمله کهیعص قراء ابو عمر و بکسر الها و فتح الیاء ضّده ...
ذکر رحمة ربک. و فیه تقدیم و تأخیر معناه ذکر ربک؛ انجام: فقال: انما یخشی اﷲ من عباده العلماء. قال ابن عباس یرید انما یخافنی من خلقی من علم.
به شیوه قدمای اهل سنت که در آن باختصار پرداخته است، باید جز تفسیر کشاف باشد. نسخه حاضر از کهیعص تا مقداری از سوره فاطر را دارد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ، 23 سطر (12/5×19/5 )، اندازه: 16/5×23/5سم [ف: 1 - 311]
آغاز: هم به الخبر عن اﷲ تعالی ... و عن ابن عباس انه سئل عن اللیل کان قبل النهارا و النهار قبل اللیل، فقال اللیل، و قرا هذه الایة ثم قال: فهل تعلمون کان تعلمون کان بینهما الا ظلمة؛ انجام: قوله تعالی: و جاء من اقصی المدینة رجل یسعی ... اتبعوا المرسلین باح باسلامه لیشغل القوم عن الرسل
تفسیر سنی است. قسمتی از پیش از سوره فرقان تا سوره یاسین است. در آن از امام ابومنصور و قشیری نقل کرده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اوراق نسخه پس و پیش دارد چنانکه سوره نور در اواسط نسخه و بعد از فرقان آمده است؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: میشن تریاکی، 228گ، 17سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 16 - 373]
آغاز: بکذا ثم تکفرون نعمتی قوله عزوجل هو الذی خلقکم من طین یعین کادم خاطبهم به اذکان نومن ولده قال؛ انجام: صدعنه فعهدا الی الذین تولوا عنه فادخل فیهم
از آیه 2 از سوره انعام تا اواخر سوره کهف. مفسر شناخته نشده، چنین می نمایاند که مفسر از مردم قرن ششم هجری بوده، در این تفسیر از استادش عبدالواحد بن احمد بن ابی القاسم بن محمد ملیحی هروی متوفای 463ق که حافظ و از اهل ادب و حدیث بوده و از قاضی مرورودی حسین بن محمد بن احمد مرورودی معروف به قاضی (- 462) روایت نقل کرده نیز از ابوالحسن سرخسی که گویا همان بهرامی سرخسی (- 500) شاعر عهد ناصرالدین سبکتکین باشد نقل حدیث کرده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده؛کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، 294گ، 23 سطر (12×18/5 )، اندازه: 17×25/5سم [ف: 1 - 55]
از سوره انفال تا اواخر کهف در مجلد ضخیم. برای نمونه «سورة الحجرمکیة بسم اﷲ الرحمن الرحیم الر، معناه انا اﷲ اری. تلکآیات الکتاب ثم قال و قرآن ای آیات قرآن مبین ای یبین الحلالمن الحرام» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: گویا قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ می نماید که در قرن 8 ق نوشته شده، جمله ای از اوراق کسرنویسی شده؛ جلد: تیماج مشکی، 24 سطر، قطع: وزیری [نشریه: 5 - 17]
آغاز: بسمله، اللهم صل علی محمد و علی آل محمد و سلم رب مننت علینا بالبدایة فامنن علینا بالانتها و ... سورة مریم علیها السلام مکیة و الا سجدتها فمدنیة؛ انجام: و بفتحها ای بل تبعث الیه و انظر الی الهک الذی ظلت اصله.
تفسیری بسیار مختصر و توضیحی بدون تصریح به نام مفسران و صاحبان اقوال. از سوره مریم شروع می شود و تا اواسط سوره نمل ادامه می یابد ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: احتمالاً حوالی قرن 8؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج تریاکی، 146ص، 23 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 45 - 141]
با عنوانهای «قوله»گزیده و کوتاه و ساده، در آن از ابن عباس نقل می شود و از صاحب النظم. آغاز در تفسیر آیه 10 سوره 11 (هود) و انجام در آیه 33 سوره 14 (ابراهیم) افتاده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 164گ، 25 سطر (12×20 )، اندازه: 17/5×20سم [ف: 17 - 48]
تفسیر اواخر سوره یس را دارد و تا با آغاز سوره کوثر می رسد.
تفسیری است عرفانی و پاره های آیه ها پس از «قوله» در آن آمده و تفسیر شده است و از قشیری و سلمی و روزبهان و ابن عربی نیست و جز تفسیر گمنام ش 2171 دانشگاه در آن از جعفر صادق و دینوری و حسین بن فضل بسیار نقل شده است. در سورة الانسان در داستان یطعمون الطعام دارد: «اخبرنا اسمعیل بن والاق قال اخبرنا حمید بن یزید قال اخبرنا ابوالقسم بن بهرام عن لیث بن ابی سلیم عن مجاهد عن عباس»، نیز: اخبرنا ابوالحسن محمد بن القاسم الفارسی حدثنا عبداﷲ بن محامد اخبرنا ابوالقسم الحسین بن محمد البلخی قال حدثنا عبداﷲ بن حامد اخبرنا ابوالقسم الحسین بن محمد البلخی قال حدثنا احمد بن اللیث حدثنی احمد بن محمد بن احسین الکوفی مولی بنی ثعلب حدثنا ابوانس کثیر بن احد التمیمی قال حدثنا عمرو بن عمر الکوفی قال حدثنا روح بن عبداﷲ عن جعفر بن محمد عن ابیه عن جده. بسمله در این تفسیر در هر سوره یی بطرزی خاص تفسیر شده است مانند: سورة الرحمن:بسمله.بسم خلق الانام الذی ینزل المؤمنین فی الجنان و یعذب الکافرین بالنیران قال المفسرون هذه السورة کلها مکیه الا الواقدی فانه قال کلها مدنیة والاصح انها مکیة و عدد آیاتها ثمان و سبعون آیه و کلامها ثلثمائة وتاحد و خمسون کلمة و حروفها الفو ستمائة و ست و ثلثون حرفا و عدد قوله فبای آلاء ربکما بکذبانفی احدو ثلثین موضعا ... قوله الرحمن علم القرآن فیه ثلثة اقاویلاحدها الرحمن علم القرآن جبریل و جبریل محمداً و محمد آمنة »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ نسخه آشفته و مغشوش است؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 226گ، 23 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 130]
آغاز: عبداﷲ محمد بن یعقوب الحافظ المعروف بابن الاخرم، قال اخبرنا ابو احمد محمد بن عبدالوهاب قال اخبرنا جعفر بن عون عن هشام بن عروه عن ابنه عن عبداﷲ بن عمر و ان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم قال ان اﷲ لا یقبض العلم انتزاعا ینتزعه من الناس ولکن یقبض العلم بقبض العلما ... فانی کنت قد ابتدأت بابداع کتاب فی التفسیر لم اسبق الی مثله و طال علی الامر فی ذلک بشرایط تقلدتها و مواجب من حق النصیحةلکتاب اﷲ تحملتها ثم استعجلنی قبل اتمامه و التفصی عما لزمنی من عهدة احکامه () متقاصر و الرغبات منخفضو الدرجات و لوا البضایع المزجاة الی انحاز کتاب فی التفسیر یقرب علی من یناوله و یسهل علی من تأمله من اوجز ما عمل بی بابه و اعظمه عائدة علی منخفظه و اصحابه و هذا کتاب لنا () نازل الی درجة اهل زماننا ... لابن عباس او من هو فی درجته ... فاقول قوله من سوره فاتحة الکتاب چنین می نمایاند که از متون کهن تفسیری است از آغاز تا اواخر سوره مائده را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 یا 9؛ افتادگی: آغاز و انجام، جلد: تیماج مشکی، 76گ، 19 سطر (12×15 )، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 324]
انجام: و هذا آخر ما تیسر لی من املاء هذا الموضوع و حصر ما فی هذا المجموع متوسلا الیه کلامه مستشفعاً لدیه برسوله محمد صلی اﷲ علیه و سلم و فی ان یجعله خالصاً لوجهه الکریم موجباً للفوز لدیه فانه حسبی و نعم الوکیل و وافق الفراغ منه تصنیفا فی العشر الاوسط من شهر رجب الفرد من شهود سنه اربع و ثلثین و سبعمأته ...
در دهه دوم رجب 734 ساخته شده است و گویا حاشیه کشاف است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1 شوال 802ق؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی، 90گ، 25سطر (12×19 )، اندازه: 17×26سم [ سنا: ف: 2 - 209]
آغاز: یک برگ نونویس اول: «الحمدﷲ الکریم بآلائه العظیم بکبریائه القادر فلا مانع و القاهر فلا ینازع ... الخ» برگ اول اصل کتاب: و اعظمه عایدة علی متحفظیه و اصحابه و هذا کتاب انا نازل فیه؛ انجام: یستعیذ من شر الجن و من شر الناس و اﷲ اعلم، تم الکتاب ... برحمته انه هو الغفور الرحیم آمین
ظاهراً مؤلف شاگرد ابوطاهر محمد بن محمد بن مخمش الزیادی،زنده در 409 ق می باشد تفسیر کامل و معتبر قرآن کریم است ازآغاز تا انجام ؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ صالح بن احمد بن علی بناحمد بن عبداﷲ بن احمد بن علی بن احمد ... الوصالی، تا: صفر 873ق؛یادداشت تولدی به نام «صفی الدین صالح عبدالرحمن بن علی بن عبد ...» مورخ به تاریخ 900؟ ؛ جلد: چرمی، 215گ، 29 -30سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 1 - 281]
آغاز: اللهم کما دللتنا علی مسالک مقتضاک فدلنا علی مدارک ارتضاک و کما دللت السنتنا فی مساق تلاوة کتابک و عسلت لنا فی ما بین مذاق حلاوة خطابک ... و بعد فلئن کان فی بلاد الاسلام قبیلی و علی وهاد الاستسلام سبیلی و من تلاد القرآن و الاحادیث دلیلی لکن فی تضاعیف الدرس و القبس کواکب تعاسیف للاستقامة فی احوالی و لاستدامة لافعالی یتعاقب فی الانتباه و الاشتباه و یتقارب لدی الغیبة و الشهود و الخیبة و السعود فتارة فی الابتلاء بطوف و طیف من هنات الغفول فیما بین سنات الذهول مورث للتعامی فی موامی التجاهل ناکث لعهد التحامی عن وامی التکاسل و تارة فی اجتلاء مرآة التدبر و مرآة التذکر بصقال الحضور و صواب الخطور الی ان تأثر للقلب بما تکرر من وقع قوارع القرآن علیه و تیسر من جمع صوادع الفرقان لدیه فاستفاد من ملازمة استقراء نجاد الفکر و مداومة استبراء زناد الذکر انشراح الصدر للاحتظاء بوارد الانوار و انفساح الامر للقضاء و الاقتضاء بشاهد الاخبار حتی تراآی له اهلة الادلة بادیة هادیة الی تبصیر التعبیر و تیسیر التفسیر فی بعض الآیات قاصرا عن بلوغ الغایات فندیت الی تحریر ما نسخ من ظریف طریفها و تحبیر ما انقدح من طالع لامعها لیقع رواء لغلة الصادی و شفاء لعلة الشادی و آیة للاستبصار و رایة للاستبشار فاحببت مسعفا بالمطلوب متحفا بالمرغوب مع تجمع العوائق و تنوع العلائق بعبارات رشیقة و اشارات انیقة من اﷲ تعالی هو المدعو لابداء العصمة و اسداء النعمة اذ هو علی ما یشاء قدیر و بالاجابة جدیر؛ انجام: و لاستقرار فی الضلالة لاینجع فیهم دعوی الدعوی و لاقول فصل فبقوا فی اودیة الضجرة و اندبة الحیرة مسلوبین نظم الفهم منهوبین سهم افتراس لاوابد و رسم اقتباس الفواید و تم لهم نصاب الغباوة و عمهم نصیب الغوایة و اﷲ اعلم تم الکتاب.
تفسیر کوتاهی است بر قرآن کریم به ترتیب سور قرآنی. این تفسیر فقط بر بعضی از آیات نوشته شده و توضیحات آن بسیار کوتاه است. نسخه حاضر تفسیر آیات برگزیده از سوره حمد تا آخر کهف را شامل است ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: اواخر صفر 894ق؛ محشیاز «علی بن عبدالعال» و تملک وی در آخر نسخه ربیع الثانی 1163؛ جلد: تیماج مشکی، 118گ، 17سطر، اندازه: 12×22/5سم [ف: 35 - 193]
نسخه اصل: مغنیسا گنل کتابخانه عمومی. به روش زیدیان است ودر آن از کشاف یاد شده است. نیمه دوم قرآن. در این تفسیر ازکشاف و جاراﷲ یاد شده است پس تاریخ تالیف آن م یان قرن ششم و نهم خواهد بود، از الموید باﷲ و از ابوبکر رازی و تفسیر خواجه با نصر و رازی واحدی هم در آن نامی هست، نسخه در هر صفحه در سه یا چهار ستون است یک ستون آیات است با ترجمه طبری کلمات یا عبارات زیر سطور، یک ستون تفسیر است و هر بندی با خطی به کلمه مربوط به آن از قرآن می پیوندد.
ستون سوم و چهارم حواشی توضیحی این تفسیر است و آن هم با خط مربوط می شود. گاهی در میان عبارت عربی عبارت طبری دارد: سبب نزول آن «که پیومبر به بنی المصطلق کالجار شوکا.
عایشه واب. چونک بیکی جایگاه هووشتن. عایشه اهودج بدر اومه. ابکنار هاشو بقضاء حاجت کردن. کسی ایناندونست.
چونک لشکر واستان ارحل متاع و خویشی و شترنان. عائشه هودجا و کتن و وی و شترنان انداتن که عایشه درون دریا پس چونک لشکر بشین. عایشه اومه هیج کس بلشکر گاه نیتاب. ایکی مرد ب پیغمبری اصحاب صفوان نام، مردی ب نیک پرهیزیار.
پس لشکر اومه بخویشی وشتر ونیشته. چونک بانجار سست عائشادی تنها اینجا استاب. پس عائشا و خویشی وشتر نیشامنی واپس لشکر بس. چونک وقت چاشت نیمه روج بکا، پیغمبر درسی. پس منافقون عائشادین بصفوان وشترو نیشته، گتن که صفوان و عائشه واپس استان نشاهستی بر این سخن واپیغمبر گتن پیغمبر غم بخورد. اساخیا تعالی به برئت عایشه و صفوان این آیت بفرستا. اا قوما اچشماءی کرو ه وی ه . سبب نزول این آیت آن ب که یکی مرد که نام او عویمر خویشی قدف زناها بسته. پس پیغمبر ویراگت یا عویمر خیاترا بترس ازنی لاوپرد مدار. گفت یا رسول اﷲ ص من بخیا سوگند خونیم که شریک بن سمحاء دیم و وی شکم. پس خیا تعالی این آیت هوفرستا اوشان لعان بکردن.
پیومبر میان اوشون جوا ای بکرد. اوشون هر دو تا حد زنیا و تسمیته عذابا یدل علی انها عقوبة و یجوز ان یسمی بذلک لانه یمنع من المعاودة کماسمی نکالا یقال عذب ای امتنع و اعذبه ای منعه. ذکره فی الصحاح. کمترین جماعت شش کس بوین یکی امام و کی حدزن و چهار گواه ایره بگواهی زنن ایره یا باقریبی او زنن سه کسی بون یکی امام بویکی حذرن ایکی مومن ویر. سبب نزول این آیت آن بوک یکی مرد ب پیغمبر اصحاب او را مرثد نام بو، ایکی زنک ب او را عناق نام به رزه پیشه مرثدا وا خوبشتن خوند. اسا مرثد وی راگفت که خیاتعالی زنی بحروم کرد است. اساگت که مرا نکیح بزن کن. مرثد گت که بهل دامن پیو مبرابیه سم. چونک واپرسی. خیاتعالی این آیت بفرستا برو آیت دیر گتن که پیومبر اصحابون با مدینه اومین ا بعضی درویش بین ابه مدینه کنیجکون وبین که هرزه کردن امال اندوتن بهرزی. پس او شون خواستن که اون کنیجکانا ببرن و او شونی بر مال بیدوجن پس خیاتعالی بکرد ؛.» بی کا، تا: با تاریخ 889ق؛ با
یادداشت های مورخ 899 و 903 و 911 و 913 و 916 در آغازنسخه. [فیلمها ف: 1 - 301]
نسخه اصل: مغنیسا گنل کتابخانه عمومی. نیمه دوم قرآن ؛ بی کا، تا: با تاریخ 899ق؛ با یادداشت های مورخ 899 و 903 و 908 و 911 و 913 و 916 در آغاز نسخه. [فیلمها ف: 1 - 301]
از سوره آل عمران تا اوایل سوره النحل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛محشی؛کاغذ:سمرقندی، قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: 1674]
آغاز: یشرب عندها العسل فعاررت و ارسلت الی النساء اذا دخل علیکن رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) فقلن بانا نجد منک ریح المغافیر ... المعنی یا ایها النبی تشریف و تعظیم خصه به، لم تحرم ما احل اﷲ لک و متی قیل هل اوقع ذلک ذنبا قلنا اختلفوا منهم من قال وقع؛ انجام: قوله تعالی و هل اتیک نبأ الخصم اذ تسوروا المحراب ... و ان له عندنا لزلفی و حسن مآب، القراءة - قراءة العامة و لا تشطط بضم التاء و کسر الطا الاولی و عن ابی رجا العطاردی بفتح التاوضم الطا الاولی و الشطط و الاشطاط مجاوزة الحد ... فقد ظلمک و قیل بل لما سمع الدعوی استعجل ... قال لما دعی هذا قال داود للآخر.
نسخه حاضر از نیمه تفسیر سوره تحریم تا تفسیر سوره کوثر را شامل است. تفسیر قرآن کریم است از مفسری زیدی مذهب، او در این تفسیر، آیات را به ترتیب سور قرآنی تفسیر نموده و در هر مورد بعد از نقل بخشی از سوره مباحثی را با عنوان «القراءة، اللغة، النزول، النظم، الاعراب، المعنی، الاحکام» می آورد. او در این تفسیر در موارد متعدد از استادش ابوعلی نقل قول می کند. در «مؤلفات الزیدیة» تألیف استاد سید احمد حسینی اشکوری 307/2-314 تعدادی از تفاسیر زیدیه معرفی شده و گویا نسخه حاضر یکی از آن ها است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛اوراق نسخه جابه جا شده است؛مصحح؛جلد: مقوایی عطف تیماج، 90گ، 29 سطر، اندازه: 18×28سم [ف: 38 - 423]
بی کا، تا: قرن 9 [میراث شهاب: س5ش1 - 203]
آغاز: المص اما مسرود علی نمط التعدید باحد الوجهین المذکورین فی فاتحه سوره البقره فلا محل له من الاعراب و اما اسم للسوره فمحله الرفع؛ انجام: تلک الاثار العجیبة التی یشاهدونها فی الانفس و الافاق و مبادی از تفسیر سوره اعراف تا قدری از سوره حج را دارد و از اواسط تا آخر سوره نحل و هم اوائل تا اواخر سوره اسری افتاده است.
مؤلف شناخته نشد. مضامین کتاب می رساند که مفسر از افاضل اهل سنت است. در سوره کهف از امام فخر رازی نامبرده ازین رو باید از مردمان قرن 7 به بعد باشد، روش مفسر چنین است کهقرآن را به تمامه به طور مزج تفسیر کرده و جهات اعرابی و ادبیهر آیه را بر تفسیر آن مقدم داشته و در تفسیر برخی از آیات ذکراحادیث نبوی ص ع نموده و در پایان هر سوره حدیثی نبوی درفضیلت آن سوره آورده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگیآغاز و انجام؛ نسخه نسبة قدیمی است و می نماید که پیش از قرن 9 نوشته شده؛ واقف: قائم مقام، 287گ، 35 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 4 - 416]
آغاز: قال تعالی و لو علم فیهم خیراً لاسمعهم و بقوله ولین (کذ) مستهم نفحة الایه یشیر الی ان اهل الغفلة و الشقاوه لا ینتهون؛ انجام: فمعنی الایه ان العبد لو مقت نفسه.
حدود اواخر تفسیر آیه 46 سوره انبیاء تا اواسط تفسیر آیه 19 سوره مؤمن. روش این تفسیر عرفانی است و به تأویل بیشتر می نماید تا به تفسیر و از خصوصیات آن بیان ربط آیه قبلی به آیه بعدی در عنوان «بقوله» است مثلاً پس از توضیح آیه: «فجمع السحرة لمیقات» آمده: «ثم اخبر عن علمه و المغیبات بقوله تعالی و ان ربک لیعلم ما یکن». برای معرفی کتاب سطوری از آن نقل
میگردد: «الم غلبت الروم. بشر بالالف الی الفة طبع المؤمنین بعضهم لبعض و باللام یشیر الی لوم طبع الکافرین و بالمیم یشیر الی مغفرة رب العالمین. الم تلک آیات الکتاب الحکیم. بشر بالالف الی آلائه و باللام الی لطفه و عنایته و بالمیم الی مجده و سنائه فبالائه رفع الجحد عن قلوب اولیائه» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: حنائی، 118گ، 31 سطر، اندازه: 14×19سم [ف: 11- 565]
آغاز: بسمله، المص، ای انا اﷲ اعلم وافضل. گفت من خدای داناترم و حکم کننده تر و الکلام فی الحروف المقطعة واختلاف الاقاویل فیها؛ انجام: قل انما انا بشر مثلکم یوحی الی (الخ الآیة) ... هرگز اندک نبود و لایشرک بعبادة ربه احدا ... شرک نیارد کسی را یعنی روی و ریای خلق را نکند واﷲ اعلم بالصواب.
این نسخه از سورة الاعراف تا پایان سورة الکهف را دربردارد؛ خط: نسخ و ثلث، کا: ترکستانی، تا: قرن 9؛ اهدایی: دکتر عرب خردمند؛ کاغذ: بخارایی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 390گ، 19 سطر (12×22 )، اندازه: 20×30/5سم [ف: 2 - 466]
بی کا، تا: اوایل قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 16گ (35-50)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 3 - 1015]
آغاز: بفتح الهاء و کسر الیاء، حمزة و ابن عامر، و بکسر الهاء و بفتح الیا ... قیل ان هذا و مثلا فی اوایل السور افتتاح لم یطلع اﷲ سبحانه نبیه علیه، و لم یغرض من غیر الاقوال
از سوره مریم تا پایان قرآن. در متن و میان صفحه قرآن است، و در هامش تفسیر آیات به عربی، و ترجمه برخی از واژهها به فارسی طبرستانی است. متن نسخ و تفسیر نوعی نستعلیق. این
تفسیر در دفتر کتابخانه به نشانی جلد دوم ترجمه طبرستانی ثبتشده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 و 10 ؛ تملک: محمد مکی بن محمد بن شمس الدین من سلالة الشریف ابوعبداﷲ الشهید محمد بن مکی المطلبی الحارثی الهمدانی الخزرجی العاملی 1169؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 375گ، مختلف السطر، اندازه: 20×28سم [ف: 11 - 32]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2911-ف و 2912- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا (مشخصات نسخه اصل به صورت مجلس 5656 و 5657 ثبت شده). دو نیمه قرآن است و کامل در دو جلد. افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، شباهت هایی با نسخه ش 127 مغنیسا گنل (با فیلم ش 260 و 961 در دانشگاه تهران) دارد [فیلمها ف: 1-301]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع47 و ع 48 و ع49
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فهرستواره مینوی: 168]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه:ع47-49
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 994]
آغاز: فاتحة سورة الانسان لایخفی من انکشف بحقیقة الانسان و کیفیة تطوراته المتلونة؛ انجام: انک حمید مجید.
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین بن یحیی مازندرانی، تا: اواسط جمادی الاول 915ق، جا: آق شهر نزد مؤلف بابا نعمة اﷲ نخجوانی؛ تملک: حسین بن قاسم بن جعفر بن علی بن موسی صفوی حسینی ؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 23 سطر، اندازه: 15×21/4سم [ف: 7 - 164]
آغاز: تخرج من افواههم صفة لها تفید استعظام اجترائهم علی اخراجها من افواههم و الخارج بالذات هو الحامل لها و قیل صفة محذوف هو المخصوص بالزام لان کبرههنا بمعنی ... و قمرات کبرت بالسکون مع الاشمام؛ انجام: من الجنة والناس بیان الوسواس او الذی او متعلق بوسوس ای یوسوس فی صدورهم من حهة الجنة و الناس و قیل بیان للناس علی ان المراد به ما یعلم الثقلین و فیه تعسف الا ان یراد به الناس کقوله یوم الداعی فان نسیان حق اﷲ یعم الثقلین عن النبی صلی اﷲ علیه و سلم من قرا سورة المعوذتین فکانه قرا الکتب التی انزل اﷲ سبحانه و تعالی.تفسیر سنی. شامل جلد دوم از کتاب است ؛ خط: نسخ، کا: احمد قطب بن عبد اللطیف، تا: شنبه 19 رجب 981ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: گالینگور آبی، 420گ، 21 سطر [ف: 1 - 60]
از سورة البقرة است تا سورة الکهف. به روش دانشمندان زیدی با ترجمه به زبان طبری ؛ بی کا، تا: آغاز قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تفسیر در هامش و ترجمه به زبان طبری، زیر سطور به نسخ ریزتر ؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن سرخ نو، 365گ، 10 سطر،اندازه: 21/7×29سم [ف: 1 - 144]
آغاز: عن اول قتال قاتله رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم المشرکین... و اخرج الحاکم و صحه و تعقبه الذهبی و البیهقی فی الدلایل عن ابی هریره؛ انجام:و اخرج البیهقی فی البعث عن عطافی قوله بحور عین
تفسیر روایی قرآن کریم است از دانشمندی سنی که از منابع کهن حدیثی و تفسیری اهل سنت نقل می کند و در سبک و شیوه به الدر المنثور سیوطی شباهت دارد ولی از آن مختصرتر است از.
نیمه سوره احزاب تا نیمه سوره دخان را در بردارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام، مصحح؛ چند حاشیه در تعریف رجال مندرج در متن به قلم سلطان القرایی درج شده؛ جلد: تیماج قهوه ای،281گ،23سطر،اندازه:20×27سم[ف:30 - 11]
آغاز: ... الحمد هو الثناء، قال ابن القطاع الثناء یستعمل فی الخیر و الشر و رده الإمام البطلیوسی بأن المستعمل فیهما هو النثا بتقدیم النون علی الثاء و القصر
شرح مزجی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «منه ره» ؛ اندازه: 12/5×16سم [ف: 3 - 21]
نیمه دوم. نمونه ای از تفسیر سورة النور: «انا ارسلنا الی قوله ان انذر بان انذر ای بالانذار اوبان قلنا له انذر» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 5 - 350]
آغاز: در سوره پیش از سورة القیمة: حتی اتی الیقین الموت و مقدماته ... القیمة مکیة و هی اثنی و عشرون آیات. بسمله. لااقسم بیوم القیمة ادخال لا الثانیة علی افعل القسم للتاکید شایع فی کلامهم؛ انجام:و فیه تعسف الا ان برادبه التاسی کقوله یوم یدع الداع فان نسیان حق اﷲ یعم القبیلتین عن النبی ص و س من قراء المعوذتین فکانما قراء الکتب الذی انزلها الیه تعالی و اﷲ تعالی اعلم بالصواب و صلی اﷲ تعالی علی سیدنا و علی آله و صحبه الاخیار و سلم تسلیما کثیرا. تم بعون اﷲ و حسن توفیقه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11 [نشریه:5 - 347]
آغاز: و انما جاز تعلیق البلوی اعترض بانه ههنا التعلیق
بخش نخستین در پنج شنبه 5 صفر 942 و دومی در 1018 نوشته شده است. عنوان های آن «بسم اﷲ» و «قوله، قوله» است در دو بخش؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 535گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×28/8سم [ف: 1-109]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی جعلنی من سدنة خطابه الکریم، و خدمة کتابه العظیم ... اما بعد، فهذا تفسیر و بسط لاکثر آیات جواهر القرآن التی هی ابهی المعارف و احلی المطالب؛ انجام:قال الامام حجة الاسلام رضی علیک ان تدیم النظر فی هذین
النمطین یعنی الجواهر و الدرر... جعلنا اﷲ من السعداء... الرؤفالرحیم. تم بسط جواهر القرآن و درره یوم الاثنین من اوائل شهرمیلاد النبی ص. فی 889.
گویا شرح و بسط «جواهرالقرآن» غزالی باشد. در آن از شیخ روزبهان بغلی و غزالی یاد شده است. و به اربعین غزالی و «جواهر القرآن» وی نظر دارد. روش این تفسیر چنین است که نخست به شیوه کلامی و سپس عرفانی تفسیر می کند؛ خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد اشرف حسینی همدانی شیرازی، تا: 2 جمادی الثانی 1043ق تا 1043/11/27ق؛ برخی از صفحهها به چلیپا نوشته؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: روغنی، 201گ، 20 سطر، اندازه: 14×24سم [ف: 3 - 457]
آغاز: ... ثم بین حال المتقین فی الآخرة فقال ان للمتقین مفازاً ...
(پایان تفسیر سوره انباء )؛ انجام: سورة انفطرت تسع عشر آیة: بسم اﷲ الرحمن الرحیم اذا السماء انفطرت ای انشعت لخوف اﷲ ...
بربک الکریم ای المتجاوز
از میانه سوره نبأ تا میانه سوره انفطار ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1095ق؛ کاغذ: ترمه هندی، جلد: رویه ابری فرنگی، 6گ (82ر-87پ )، 13 سطر، اندازه: 15×21/6سم [ف: 6 - 146]
آغاز: قال یا قوم اتبعوا المرسلین اتبعوا من لا یسألکم اجرا یغنی لاغرض له و هم مهتدون فقیل له انت تصدق هولاء و تذم دیننا فقال و ما لی لا اعبدالذی فطرنی والیه ترجعون؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم قل اعوذ برب الناس ... الذی یوسوس فی صدور الناس حین ان غفلوا عن ذکر ربهم من الجنة و الناس من للتبعیض فی موضع الحال تفسیر متوسط و نسبتاً کوتاهی بر قرآن کریم که بر مشرب اهل سنت. توضیح آیات کوتاه برگزار شده و پس از اتمام هر سوره بدون هیچ گونه مطلبی سوره بعدی آغاز شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای با عطف پارچه، 387گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [ف مخ: 1 - 475]
آغاز: قوله: ما شکراﷲ، لان نفی ما علیه اعتماد الشیء لاسیما نفی الرأس یستلزم نفی الشیء قال الامام: انما قال الحمدﷲ ولم یقل المدح اﷲ، لیدل علی انه المختار
از اوائل سوره حمد تا آیة الکرسی. حاشیه یا شرحی با عنوان «قوله» بر یک تفسیر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 12×23/5سم [ نسخه پژوهی: 2 - 131]
آغاز: سوره کهف ... علم سبحانه کیف یحمدونه تفسیر شیعی است. از اول کهف تا اواخر ناس. بعد از آوردن چند آیه به قرائت و تفسیر آن ها می پردازد، در بعضی از احادیث می گوید: «و فی حدیث أبی ...» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛افتادگی: آغاز و انجام؛ اندازه: 17/5×28/5سم[نسخه پژوهی:2-131]
آغاز: لما ذکرته لک، کسر الها اتباعاً علی قاعدته و وصلها بیا؛ انجام: بل یجوز ان یکون عنی نصبه تمییزاً
بخشی از تفسیر سوره کهف است گویا از تفسیر بحرالعلوم علی بن یحیی سمرقندی شاگرد علاءالدین بغوی (متوفای 840ق).
مؤلف در این تفسیر از استاد خود علاءالدین بغوی یاد می کند و گوید: «سمعت شیخنا علاءالدین البغوی» ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سالم بن محمد بن سالم بن سعید بن عمر العذری العوسجی بلداً و الشافعی مذهباً، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 2ص (135-136 )، 31سطر، اندازه: 17/5×26سم [ف: 35 - 143]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:2477احادیث تفسیر قرآن را از کتاب های گوناگون حدیثی شیعه با ذکر نام مأخذ در اول هر حدیث آورده، قبل از نام مأخذ حدیثی از کلمه «فی» استفاده کرده، بدون فصل بندی و هیچگونه بیان، به ترتیب آیات قرآن بوده، در حاشیه در ابتدای هر جزء شماره جزء ذکر شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای بلاغ، مصحح؛ اندازه: 17/5×28/5سم [ف: 3 - 21]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:5166
آغاز: و ما توعدون، التاسعة؛ و من یتق اﷲ ... فصل؛ فی آیات الحرس، فیه روایتان الاولی رواها فی العدة عن النبی ص. من قرء ها لم یرفی نفسه و ماله شیئا ... و هی من اول البقرة الی المفلحون و آیة الکرسی الی علیم؛ انجام:در تفسیر سوره آل عمران آیت 107: لن یضروکم الا اذی - الی قوله - کانوا یعبدون، فی «د».
هذه الایات للظفر بالعدو و سده عن الحرب ... من آلات الحرب، یوم الاثنین
در آن از «بلد الامین» کفعمی و «جنة الواقیة» او یاد می کند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مقوایی، 215گ، 12 سطر، اندازه: 12/5×28/5سم [ف: 3 - 459]
نفسیر برخی از آیات سوره نمل و مطالبی دیگر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 5 - 443]
با عنوان «قال اﷲ تعالی» ؛ بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 5 - 286]
آغاز: بسملة، الذی اتم نعمه علی خلقه اجمعین [و] الذی خص بجنته عباده المؤمنین و قوله «طه»: شعبة و حمزة و الکسائی بامالة الطاء و الهاء و افقهم ورش و ابو عمرو علی امالة الهاء محضة و لم یمل و رش محضة الا هذه الهاء؛ انجام: و ابن المنذر و بن ابی حاتم (کذا) و الطبرانی رضی اﷲ عنهم اجمعین.
مؤلف که از علمای اهل سنت است شناخته نشد. مشتمل است برتفسیر همه سوره «طه» و آیه 73 سوره حج تا پایان آن، سوره مؤمنون تا آیه 11، تفسیر آیه 103 سوره «نساء» به نقل از فتوحات ابن عربی، تفسیر آیه 59 از سوره «نساء» منقول از نزهة الناظرین شیخ مرعی بن یوسف حنبلی مقدسی از هری (-1033ق) و نیز برخی از آیات جهت رفع خوف از جباران و ستمگران، همچنین نقل برخی از آیات از جمله «ما آتاکم الرسول فخذوا و ما نهاکم عنه فانتهوا» از ریاض الصالحین امام نووی و نیز آیاتی از سوره مبارکه مؤمنون. مفسر اقوال را در معانی «طه» مورد بحث قرار داده و در توضیح آیات به اقوال مفسران اشاره و گاهی استنباط خویش را بیان می نماید ؛ خط: نسخ کوفی نما، کا: عبداﷲ بن ابوبکر بن زاهر شافعی، تا: حدوداً اواخر قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 53گ، 28 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 170]
آغاز: لما ان ختم الشیء عبارة عن بلوغ آخره و ذلک انما یتحقق بعد انقطاع الملابة عن اجزائه الأول بل علی معنی ان الفتح المتعلق بالأول فتح له اولا و بالذات و هو بعینه فتح للمجموع بواسطته لکونه جزء منه و کذا الکلام فی الخاتمة؛ انجام: و اسمعیل و اسحق و یعقوب و الاسباط و هم اولاد یعقوب علیهم السلام و عیسی و ایوب و یونس و هرون و سلیمان خصوا بالذکر مع ظهور.
در این نسخه سوره های فاتحه، بقره، آل عمران و نساء تفسیر شده.
موجودی از اوایل سوره حمد تا آیه 163 از سوره نساء است. در هر سوره فضیلت تلاوت سوره و شمار آیات و شأن نزول ذکر گردیده و در موارد لزوم مثل واژه کتاب در فاتحة الکتاب و علت نامگذاری آن به فاتحه و همچنین جزء آیه بودن و نبودن «بسمله»مفصل بحث شده است. مفسر حروف مقطعه قرآنی را اسامی سور می داند. به مباحث اعرابی و لفظی نیز توجه دارد در تفسیر آیات، به نقل روایات کمتر پرداخته و اگر به ندرت حدیثی نقل کرده باشد به مأخذ و سلسله روایات اشاره نکرده است ؛ خط:نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: مرحوم جعفر زاهدی، سال 1377 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 288گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف:22-187]
آغاز: و یوضع علی راسه تاج الوقار یکسی والده حلیتین لایقوم لهما اهل الدنیا فیقولان؛ انجام: زدناهم سعیرا ای ... و قیل المراد من قوله کلما خبت ای نضجت جلودهم و احرقت اعیدوا الی ما کانوا
ازآغاز فاتحة الکتاب تاتفسیر آیه 97 سوره اسراء را دارا است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد:تیماج مشکی،365گ،27سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2-71]
آغاز: محمد صلی اﷲ علیه و سلم ستفتحون ستنصرون علی الذینکفروا علی مشرکی العرب و ذلک انهم کانوا یقولون؛ انجام: مصدق لما معهم یعنی التوراة و کانوا یعنی الیهود من قبل من قبل بعث محمد صلی اﷲ علیه و سلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 328گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×27سم
[کتابخانه های قائن: ف: - 179]
از سورة الانبیاء آغاز می شود. دارای «ان قلت - قلت»ولی از زمخشری و طبرسی و بیضاوی نیست، نمونه: «سورة الناس مکیة ست آیات بسمله. قل اعوذ قرأورش فی السورتین بحذف الهمزة و نقل حرکتها الی اللام ...» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی:آغاز و انجام [نشریه: 7 - 33]
ترتیب تفسیر آن از این قرار است: چندین آیات را مرتب پشت سرهم نوشته سپس تفسیر می کند مثلا از اول آیه شریفه از «قالت الملائکة یا مریم ان اﷲ یبشرک بکلمه منه اسمه المسیح عیسی بن مریم ...» تا آخر این آیه «... یقول له کن فکون»، سپس آیات را تفسیر می کند و چنین درباره این آیات می نویسد: «المسیح لقب من الالقاب المشرفة کالصدیق و الفاروق واصله مشیحا بالعبرانیة ... »؛ بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، 18 سطر (9×17 )، اندازه: 19×27سم [نشریه: 7 - 791]
انجام: لا یؤمنون و لا یعلمون الصالحات و قیل الذی یحسب أن لن یقدر علیه أحد
از تفسیر سوره حجرات تا اواخر سوره ناس ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی از «ملا احمد کلوچانی» آمده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 255گ، 17سطر، اندازه: 18×25سم
[کتابخانه های گلپایگان: ف: - 34]
آغاز: کهعیص الی قوله زکریا انا نبشرک بغلام اسمه یحیی اشارات الی البشارات؛ انجام:پایان تفسیر: و هی قوله تعالی و فی اموالهم
تألیف در قرن 7. تفسیر سور قرآنی از مریم تا و الذاریات به طور مختصر آمده است و چنان که کاتب نسخه می گوید این قسمت از قرآن به وسیله استاد نجم الدین دایه تفسیر شده است و بقیه قرآن یعنی از الذریات تا سوره ناس از طریق خود نجم الدین دایه تفسیر گردیده ؛ خط: نسخ، کا: محی الدین بن حسین نیکدی، تا: 1010ق ؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج حنایی، 267ص (1-267 )، 25 سطر (9/5×16/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 9 - 45]
آغاز: الا بالحق و قوله و الهکم اله واحد و قوله و لایظلم ربک احدا ... سورة فاتحة الکتاب مکیة عن ابن عباس و قتادة و مدنیة
عن مجاهد و قیل انزلت مرتین مرة بمکة حین فرضت الصلاة ومرة بالمدینة لما حولت القبلة و لذلک سمیت المثانی؛ انجام: و لاتجهر بصلاتک بقرائة صلاتک حتی تسمع المشرکین فان ذلکیحملهم علی السب و اللغو فیها و لاتخافت بها حتی لا تسمع (کذا) من خلفک من المؤمنین ... و کبره تکبیرا عظمه تعظیما لایساویه تعظیم روی انه علیه السلام کان اذا افصح الغلام من بنی عبدالمطلب علمه هذه الآیة و ان من ادمنها قضی اﷲ دینه و اذهب وسوسة صدره.
جلد1. از اواخر مقدمه تا پایان سوره اسراء (بنی اسرائیل) است.
آیات قرآنی را به طور فشرده تفسیر و ذیل هر آیه روایات منقوله را نیز ذکر می نماید؛ خط: نستعلیق، کا: محمد ظهیر بن محمد معصوم اصفهانی، تا: 20 رمضان 1111ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ )؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 261گ، 22 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 22 - 183]
آغاز: و علی سمعهم ای اسماعهم وهی الاذان، غشاوة ای غطاء؛ انجام: و فی الحدیث جاء الناس من الجن ای خلق منهم ثم قال من الجنة و الناس ای الخلق من الجنة و الناس و اﷲ اعلم بالصواب از اوائل سوره بقره تا آخر قرآن است، تفسیر سنی است، گویا از نجم الدین ابی حفص عمر بن محمد نسفی متوفی 537ق باشد، تفسیری است مختصر که مفسر برخی از آیاتی که واضح بوده توضیح نداده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (یک برگ)؛ مصحح با رمز «صح »، در سطر آخر صفحه چهارم از آیه «و علی سمعهم» اوائل سوره بقره شروع کرده، نام کتاب با خط مغایر چنین تعیین شده: «تفسیر مایحتاج الی التفسیر من البقرة الی سورة الناس»؛ ایضا جمله دیگری به این عبارت آمده «من مؤلفات صاحب التفسیر فی التفسیر کما علم منتصریحه فی بعض الموارد» اگر این گفتار صحیح باشد مولف آن نجم الدین ابی حفص عمر بن محمد نسفی حنفی متوفای 537ق است و یا امام ابی القاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری متوفای 465ق خواهد بود؛ مهر: «حب علی پیرو دین نبی» با تاریخ 1111 ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره ای ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 90گ، 15 سطر (6×11/5 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 56]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:90
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 18]
آغاز: رب العالمین، ای: مدبر جمیع ما سواه و خالقهم و رازقهم و حافظهم و مالکهم فان الرب فی الاصل بمعنی التربیة تاریخ فراغت از تالیف: 4 صفر 1127ق ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 صفر 1130ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اندازه: 17/5×25/5سم
[نسخه پژوهی: 2 - 131]
آغاز: عم أصله عن ما یتسائلون سأل بعضهم بعضاً فی هذا
الاستفهام تفخیم لشأن ما یتسائلون؛ انجام: و لسوف یرضی اذا أدخله اﷲ الجنة، سبق ثواب قراءتها فی سورة الشمس.
تفسیر مزجی مختصر توضیحی است بر آخرین جزء از قرآن مجید (جزء عم) و بیشتر نقل هایش از علی بن ابراهیم قمی و مجمع البیان طبرسی می باشد. در این نسخه تا سوره اللیل نوشته شده؛ خط:نستعلیق، کا: محمد جواد بن مرتضی طباطبائی اصفهانی (نوه صاحب رساله آخر )، تا: 3 جمادی الاول 1198ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 16گ (102ر-117پ)، اندازه: 13×25سم
[ف: 19 - 295]
آغاز: بسملة، الم مفسر فی اول البقرة تنزیل الکتاب أی هذه الآیات تنزیل الکتاب الذی و عدتم به لاریب فیه أی لاشک فیه انه وحی من رب العالمین و المعنی اذ لاریب فیه للمهتدین و ان کان قد ارتاب فیه خلق من المبطلین لا یعتدبهم لانه لیس بموضع الشک؛ انجام: . فان اﷲ کان بعباده بصیرا أی هو بصیر بمکانهم یؤاخذهم حیث کانوا و قیل بصیر باعمالهم فیجازیهم علیها.
مفسر شیعی است. از سوره سجده تا پایان فاطر. تفسیری است موجز که مؤلف ابتدا بندی از آیات را ذکر نموده سپس به توضیح و تفسیر آنها و همچنین فضیلت تلاوت سوره، شأن نزول، رخدادهای تاریخی و روایاتی که در ذیل آیات وارد شده پرداخته است. از این که مفسر گاهی مطالب را به سور گذشته یا آینده حواله می دهد معلوم می شود کل قرآن مجید را تفسیر نموده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12 ؛ به وسیله سیدرضا امیر شهیدی در شهریور 1348 به کتابخانه تحویل گردیده؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 76گ، 15 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 22 - 189]
آغاز: یشرون له الی؛ انجام: سمی العباده دی و جاء فی الحدیث از سوره یونس تا ابراهیم. تفسیر کوتاه است. برای نشانی: «سورة هود مکیة ... بسمله. الرا کتاب احکمت آیاته. قال ابن عباس لم ینسخ بکتاب کما نسخت الکتب و الشرایع به. ثم فصلت بینت بالاحکام و الحلال و الحرام. و قال الحسن احکمت بالامر و النهی، ثم فصلت» ؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام، محشی؛ مهر: «محمد امین بن عبدالقادر 1285» (بیضی )؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، فاقد جلد، 76گ، 22 سطر (14/5×22 )، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 53]
آغاز: سورة المریم (وصالی شده). امال ابوعمرو الهاء. لن اللغات اسماء التهجی بات له. و ابن عامر و حمزة الیاء. و ابوبکر کلیهما، و نافع بین و عاصم، و ابن کثیر یظهرون دال الهجاء عن؛ انجام: من الجنة و الناس، بیان للواسواس ... فان نسیان حق اﷲ یعم الثقلین. عن
النبی ص قرائة المعوذین فکانما قراة الکتب التی انزله اﷲ تعالی.
تم.
تفسیری است کوتاه و ادبی، با ذکر قراأت آن به روایت قراء سبعة، از نظر کمیت در حدود «مواهب علیه»ی کاشفی؛ خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: قرن 12 ؛ برگ های آغاز نقل از کشاف و شرح المفتاح دارد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی تیماج زیتونی، 245گ، 25 سطر (10/5×19 )، اندازه: 19/5×30/5سم [ف: 2 - 53]
آغاز: قوله تعالی ان اﷲ اصطفاک و طهرک و اصطفاک (سوره آل عمران، آیه 42). قلنا الاصطفاء الاول للعباده التی هی الخدمة بیت المقدس و تخصیصها بقولها فی النذر مع کونها انثی و الاصطفاء الثانی؛ انجام:سورة الفرقان. فان قیل الخلق هو التقدیر. و منه قوله تعالی: و اذا تخلق من الطیر ای تقدره، فما معنی قوله تعالی و خلق کل شیی فقدره تقدیراً، فکانه قال تعالی و قدر کلی شیی فقدره تقدیرا. قلنا الخلق من اﷲ تعالی بمعنی الایجاد و الاحداث، فمعناه وجد کل شیی مقدر و مستولی.
تفسیر همه آیه ها نیست. واژه و عبارت های خاصی را برگزیده، با سربندهای «فان قیل، قلنا» تفسیر کرده است. برای نشانی: «سورة النساء فان قیل قوله تعالی و خلق منها زوجها، اذا کانت حوا مخلوقة من آدم و نحن مخلوقون منه یکون نسبة حوا الی آدم، نسبت الوالد، لانها متفرعة منه، فیکون اختاً لنا، لا اماً. قلنا. قال بعض المفسرین من بیان الجنس، لا للتبعیض. فمعناه و خلق من جنسها زوجها. کما فی قوله تعالی: جائکم رسول من نفسکم »؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ؛ محشی با نشان «منه» و برخی با امضای «بهاءالدین الحسینی» ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: مقوا روکش ابری، 59گ، 19سطر (10×14 )، اندازه: 16/5×20سم [ف: 2 - 54]
آغاز: بسمله اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم یا ایها الذین آمنوا لاتبطلوا صدقاتکم ای اجورها بالمن و الاذی ابطالا کالذی ای کابطال نفقة الذی ینفق ماله رئاء الناس مرائیالهم نسخه ای است بدون خطبه و خاتمه لذا نام اصلی آن به دست نیامد، تفسیری است به شیوه اهل سنت که موجودی آن شامل آیاتی در زمینه های صدقات، احسان، احسان بوالدین و ذی القربی ... نویسنده در آغاز
آیه ای را ذکر می کند با ترجمه اش به نقل از تفسیر جلالین و سپس تفسیر آن آیه را به طور مختصر آورده است به نقل از کتاب های ذخر العابدین، احادیث اربعینیه، مصابیح، تفسیر در المنثور سیوطی، زهرة الریاض، معالم التنزیل، تفسیر قاضی بیضاوی، تنبیه الغافلین، مرشد المتأهلین، بهجة الانوار،ابن ملک، شرح الطریقة، مخلص الطریقة، زبدة الواعظین، فردوس الاحادیث (که شاید همان فردوس الاخبار ابی شجاع شیرویه متوفی 509 ه ق باشد ؟) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ فرنگی، جلد: مقوا، عطف مشمع مشکی، 110گ، مختلف السطر،اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 1005]
آغاز: قوله تعالی اصلوتک تأمرک ان نترک ما یعبد آباؤنا او ان نفعل فی اموالنا ما نشاء. فانه یتبادر الی الذهن عطف ان نفعل علی ان نترک و هو علی ما ذکر فی المغنی باطل؛ انجام:و جماعة ذو اربعة فکل جنس منفرد بعدد. تمت.
نکات متعلق به بعض آیات. تفسیر آیاتی است پراکنده، از سوره های هود، مریم، بقره، الصافات، انعام، اعلی، احقاف، نجم، یوسف، النساء، روم، کهف، انفال، قمر، زخرف. از مفسر آن، نامی به میان نیامده است. ولی به نظر می رسد که مطالب آن از مغنی اللبیب استنساخ شده است. در مغنی استفاده زیادی از قرآن برای مثال در بحث های نحوی شده است و رساله حاضر بعض آیاتی را که مغنی در باره آنها بحث کرده، جمع آوری نموده است. اخیراً کتابی با نان «اعراب القرآن الکریم من مغنی اللبیب» توسط عبدالرزاق الشوا تهیه شده که تمامی آیاتی که در مغنی اللبیب مورد بحث قرار گرفته به ترتیب سوره های قرآنی و شماره آیات آورده است. ولی این رساله حداقل تقدم زمانی دارد؛ چاپ: آفاق نور، شماره 6، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1386ش، با تصحیح عبدالکریم کیوانژاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ واقف: عضد الملک، قرن 13 ق؛ کاغذ: استانبولی نباتی و آبی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 7ص (33-39)، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 555]
آغاز: سورة الکهف مکیه ... بسمله - الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب ای القرآن رتب استحقاق الحمد علی انزاله تنبیهاً علی انه اعظم نعمائه؛ انجام: من قرء العوذتین فکانما قرأ الکتب التی انزلها اﷲ تعالی ... کتبه ... علی میرزا ابن علیخان الفتح آبادی و اتفق الفراغ من کتابته فی خامس شهر صفر المظفر سنة ثلث و اربعین و مائتان بعد الالف من الهجرة (1243 ه .ق) مهر اﷲ اکبر.
این کتاب جلد دوم تفسیر است زیرا که از سوره «الکهف» آغاز و به آخر قرآن خاتمه می یابد ؛ خط: نسخ، کا: علی میرزا ابن علیخان فتح آبادی، تا: صفر 1243ق؛ مهر: «اﷲ اکبر» (مربع )؛ کاغذ: نخودی کمرنگ براق، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 532ص (531ص )، 21 سطر (13×22 )، اندازه: 21×30/5سم [ف: 1 - 69]
آغاز: سورة فاتحة الکتاب سبع آیات مکیه بلا خلاف بسم اﷲ و انما اقحم الاسم للدلالة علی انه یستعان به کمسماه و اصل اسم سمو؛ انجام: و یجوز ان یکون من لابتداء الغایة و تعلق بیوسوس فی صدورهم من جهة الجن و من جهة الناس.
خط: نسخ، کا: آخوند ملا بشیر بن ملا لطفعلی، تا: 1257ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 266گ، 21 سطر، اندازه: 21/5×31سم [ف: 1 - 257]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی تجلی للممکنات بطراز النقطة المنفصلة من لجة الابداع لها بها الیها؛ انجام: و لقد اشرف فیها الیهاو الی ههنا قد اخذت القلم من الجریان باذن الرحمن. انجامه: و لقد فرغت من ابداعها فی تفسیر جزء تام من اول الکتاب فی شهر ذی الحجة الحرام متوالیاً فی سنه 1260 و صلی اﷲ علی محمد و آله و الحمدﷲ رب العالمین و السلام.
تفسیر جزء اول قرآن است؛ به سبکی پیچیده، مغلق و ابداعی و احتمالاً مربوط به یکی از فرقه های خاصه است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1260ق، کاغذ: کاهی، جلد: تیماج ترنج دار، 255ص، 15 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 45 - 126]
آغاز: بسمله، کهیعص فسر بوجوه فعن الحجه علیه السلام ما معناه انه اشاره الی قصه کربلا فالکاف کربلا و الهاء هلاک العتره و الیاء یزید و العین عطش اهل البیت و الصاد صبرهم؛ انجام: شعوبا و قبائل فسر الاول بالعجم و الثانی بالعرب لا یلتکم من اعمالکم ای لا ینقضکم من اجودکم من اللیت.
شرح و تفسیر مختصری است بر کلمات و عبارات مشکله در سوره های قرآنی با استفاده از روایات معصومین (علیهم السلام) در برخی از مواضع. نسخه حاضر از تفسیر سوره مریم تا سوره حجرات دارد؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد صالح مراغی، تا: 1263ق؛ مصحح؛کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج حنایی، 19گ (98پ - 116پ )، 25 سطر (10×19 )، اندازه: 19×30سم [ف: 16 -424]
آغاز: و هو المعین فی تفسیر الاستعاذة اعوذ امتنع؛ انجام: ای الخلق من الجنة و الناس.
بسیار مختصر و کوتاه ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 20 رجب 1264ق، جا: دیه غیاث آباد فراهان ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 116گ، 14 سطر، قطع: جیبی [آستانه قم: 90]
آغاز: جلد دویم. سورة الرعد. مکیة و هی ثلاث و اربعون آیة. و قیل هی مدنیة الا آیتین نزلنا بمکة و لو ان قرانا و ما بعد ها کوفی و اربع حجازی و خمس آیات بصری و سبع شامی ... بسمله، «المرا» علی قرائة ث قالون حفص و المر علی قرائة الحمرة «تلک آیات الکتاب و الذی» مهتدا؛ انجام: سورة الناس ... و هی مکیة و قیل مدنیة. بسمله. «قل اعوذ برب الناس» قیل الاجنة لانه یریهم «ملک الناس» قیل الاطفال لانه یملکهم ... و قد تم فی الثالث من الثانی من التاسع من الثالث من الثانی من الهجرة ...
از آغاز سوره رعد تا پایان قرآن ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1294ق؛ 812ص، 20 سطر (12/5×20)، اندازه: 21×30سم
[عکسی ف: 1 - 81]
آغاز: من جهة دعوتهم الی الایمان والدین ما فی تفسیر الامام منقولهم علیهم السلام الرحیم بعباده المؤمنین فی تخفیفه علیهم طاعته و بعبادة الکافرین فی الوفق فی دعائهم الی موافقته؛ انجام:فان من یرکب من القبایح و الفواحش مراکب فسقة فقهاء العامه فلا تقبلوا منهم عنا شیئا و لا کرامة لهم فویل شدة ...
از آغاز تا تفسیر آیه لایعلمون الا امانی. گویا بخشی از تفسیر صافی فیض کاشانی است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 14گ، اندازه: 17×28سم [ف: 2- 974]
آغاز: جهولا لم یعرف قدر الجنة لانه اخذها بغیر العمل ویقال لم یدر ما یکون من اولاده فی قبول الامانة؛ انجام: السورة التی یذکر فیها السبا و هی کلها مکیة بسمله الحمد ﷲ ای علی وجه التعظیم وهو ان صنع الی خلقه فحمدوه وشکروه یعنی احمده و یقال الالوهیة و الواحدانیة ﷲ.از سوره سبأ تا آخر. مانند انوار التنزیل بیضاوی، ولی غیر از آن و همچنین غیر از تفسیر جلالین. این تفسیر به صورت ادبی و لغوی برگزار شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج کرم رنگ، 173گ، 16 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 996]
آغاز: سوره بقره، الم اکثر المفسرین علی ان حرف الف اشارة الی انا و اللآم اشارة الی لفظ الجلالة و المیم الی اعلم فیصیر المراد انا اﷲ الا علم ... ذلک الکتاب ذلک اشارة الی کتاب و وعد اﷲ النبی بحیث یبقی الی الیوم؛ انجام: فکأنهم فاقد بها او حقیقة عند الحشر ثم یخلق فیهم الحواس لوزاب و الخطاب حیث سکن لهبها زد ناهم لهبها سعیراً اشتغالاً رفاتاً ترا با مثلهم ای ماة مثل مادة کانوا علیها او المثل ...
از اول سوره بقره تا آخر سوره اسراء را شامل است. تفسیر مختصر و موجزی است که فقط بعضی الفاظ مشکله آیات را به ترتیب سوره های قرآن گزارش می کند و اغلب شرح لفظی است و در پاره ای موارد شأن نزول را هم ذکر می کند ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: حسن بن محمد، بهبهانی در شعبان 1312 ؛ جلد: تیماج، 267ص، 15 سطر (6×10 )، اندازه: 10×15سم [ف: 2- 119]
آغاز: ان الذین آمنوا باسرار القران و لطائف الفرقان و عرفوا الذات الاحدی منزها عن مضاهات الشریک و الامثال مقدسا عن الاشباه و الانداد و عملوا الصالحات بخلوة الاخلاص و الانقطاع عن الاعراض و الاغراض
آغاز سوره مریم: تفسیر سورة کهیعص بسمله. بسم اﷲ الموصوف بالاحدیة الرحمن الذی بشر عبده زکریا بیحیی الرحیم الذی کلم عیسی فی المهد و جعله من الصالحین؛ انجام: فاحبط اﷲ اعمالهم ابطل اﷲ جهادهم لانه ما کان ﷲ مخلصا و کان ذلک ذلک الاحباط علی اﷲ یسیرا و لیس بعسیر یحسبون الاحزاب لم یذهبوا
تفسیر سنی و عرفانی است. با اندکی از نکات ادبی و اخبار و جز تفسیر گمنام کتابخانه دانشکده ادبیات (فهرست ص 130) و از قشیری نیشابوری و سلمی نیشابوری و محیی الدین اندلسی و روزبهان شیرازی و بیضاوی نیست. برای بسمله در آن در هر سوره ای تفسیر جداگانه شده درست مانند تفسیر قشیری، شامل تفسیر سوره های کهف، مریم، طه، انبیاء، حج، مؤمنون، نور، شعراء، نمل، قصص، عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احز اب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 149گ، 21 سطر (13/5×21 )، اندازه: 20×29سم[ف: 865 - 9]
آغاز: و نصل الی کل حرف بخلاف اکثر الحروف خصوصا للالف لان الالف مخصوصة بالقطع و تکون منقطعة عن الحروف کلها فلما کانت الباء واصلة الرحم بالحروف وصلها اﷲ؛ انجام: یا ایها الذین امنوا ای ایها الارواح و القلوب المنوره بنور الایمان.
تفسیر سنی و صوفیانه است. کتاب تفسیری است به مذاق صوفیان.
در برخی موارد استشهاد شده است به احادیث مرویه از طریق اهل سنت و جماعت. کاتب در دو مورد از مؤلف ب ا عنوان: «قال الشیخ الامام مصنف الکتاب» یاد کرده است. پنداشته شده که این کتاب تفسیر «بحرالحقائق و المعانی» ابن دایه شیخ نجم الدین رازی است. محتوای این نسخه: تفسیر سوره های حمد، بقره، آل عمران، نساء مائده، انعام. اعراف، انفال (تا اوائل آیه 27)، توبه، یونس، هود، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ملکزاده کوثر ؛ کاغذ: شکری و نخودی، جلد: میشنی خرمایی، 227گ، 27 سطر، اندازه: 21×33سم [ف: 11 - 566]
تفسیری ادبی و تفسیر سوره های روم است و حدید محمد و انعام و گویا گرفته از تفسیر دیگری است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی،46گ (132پ-177پ )، 10 سطر (4×9 )، اندازه: 10×18سم[ف: 2425 - 11]
آغاز: کالتوقیت من الوقت لیوم الفصل بیان لیوم التأجیل الذی یفصل فیه بین الخلایق و ما ادریک ما یوم الفصل تعجیب آخر و هو تعظیم لامره و یل مبتدا و ان کان نکرة لانه فی اصله مصدر منصوب ساد مسد فعله و لکنه عدل به الی الرفع للدلالة علی معنی ثبات الهلاک و دوامه للمدعو علیه و نحوه سلام علیکم؛ انجام: ان الانسان لفی خسر ان الناس فی خسران فی مساعیهم و مصرف أعمارهم فی مطالبهم و التعریف للجنس.
مختصر و از اهل سنت، به طور اجمال و اختصار آیات را تفسیر وهمچنین محل نزول، عدد آیات و بضا انواع قرائت و قواعد نحویرا بیان نموده است. موجودی از آیه سیزدهم سوره مرسلات تا اوایل سوره عصر است؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: قرن 13؛افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377؛ کاغذ: نخودی و شکری آهار مهره، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 30گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 22 - 185]
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق السموات و الأرض و جعل الظلمات و النور قوله تعالی و جعل الظلمات و النور أی انشأهما و الفرق بین خلق و جعل الذی له مفعول واحد ان خلق فیه معنی التقدیر و جعل فیه معنی التضمین و لذالک عبر عن احداث النور و الظلمة بالجعل تنبیها علی انهما لایقومان بانفسهما کما زعمت الثنویة؛ انجام: فان قیل لم قدم الجن علی الانس فی هذه الآیة فالجواب ان لفظ الانس اخف لمکان النون الخفیفة و السین المهموسة و کان الأثقل اولی بأول الکلام من الأخف لنشاط المتکلم و راحته.
احتمالاً از محمد بن محمد علی لاهیجانی. در این کتاب برخی از آیات قرآنی به طور نامنظم به روش فلسفی یا روایی تفسیر و به برخی از نکات دقیق نیز اشاره شده است ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: محمد علی لاهیجانی (مؤلف)، آبان 1375؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 152گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21/7سم [ف: 22 - 111]
آغاز: ذریتی عطف علی الکاف ای و بعض ذریتی کما تقول و زیداً فی جواب سأکرمک ... آغاز سوره آل عمران: بسمله الم اﷲ لا اله الا اﷲ هو انما فتح المیم فی المشهورة و کان حقها ان ... آغاز سوره نساء: بسمله یا ایها الناس خطاب یعم بنی آدم اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحده هی آدم و خلق منها زوجها عطف عل خلفکم ای خلقکم ...آغاز سوره بقره: بسمله الم و سایر الالفاظ التی یتهجی بها اسماء مسمیاتها الحروف التی رکبت؛ انجام: اذا لم یبعث بعده نبی ا لا کان من ذریته مأموراً باتباعه قال و من.
نسخه ای است بدون آغاز و انجام و اوراق آن هم آشفته صحافی شده است، لذا نام آن دست نداد، شروع آن از آیه 123 سوره بقره «... قال لاینال عهدی الظالمین» است تا آخر سوره بقره و سوره آل عمران و سوره نساء و پس از آن آغاز سوره بقره شروع می شود که جای آن در اول این تفسیر است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با امضاء «بهاء الدین محمد »؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور سرخ، عطف پارچه مشکی، 19 سطر (12×17 )، اندازه: 19×26سم [ف: 4 - 1928]
آغاز: واذکروا اﷲ فی ایام معدودات فمن تعجل فی یومین ... ای واذکروا فی ایام التشریق فی ذاالحجة بعد النحرا و الذبح و هی التکبیر بعد صلوة العید و یکون. ثم الواو للاستیناف. اذکروا صیغة جمع المذکر من امر حاضر معلوم سالم متعد من باب نصر ضمیره فاعله اﷲ مفعول به
تفسیر شیعی است. ممکن است که از جزائری یا نراقی باشد. ازحزب سوم از جزو دوم از سوره بقره تا آخر سوره نساء را دارد؛خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی ؛ جلد: تیماج مشکی،234گ، 27 سطر (11×19/5 )، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 1014]
آغاز: الحمدﷲ الذی تجلی للممکنات بطراز النقطة المنفصلة من لجة الابداع؛ انجام: و ان بعدها لم یبق من حرف الالف وحده ذلک منتهی حدها لاولی الالباب.
به روش گروه بابی و بهائی است. در دو بخش که نخستین آن در ذیحجه 1260 به انجام رسیده، یک سالی پیش از آشکار شدن سید علی محمد شیرازی باب رهبر بابیان که تاریخ آن 1261 است، تنها تفسیر سورة البقرة است و باید از همو باشد. (نشریه 464/4، مواد بررسی تاریخ آیین بابی از ادوارد براون به انگلیسی چاپ 1918 کمبریج ص 202، ترجمه انگلیسی تاریخ جدید میرزا حسین همدانی از همو چاپ کمبریج در 1893 ص 35 )؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 166گ، اندازه: 14/8×22/4سم [ف: 1 - 109]
آغاز تا سوره کهف ؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: پنج شنبه 17 شوال 1377ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 279گ، 17 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 2 - 370]
آغاز: بسمله سورة البقره الم الحروف المعجمة المفتح بها السور الکریمة المروی عن ائمتنا علیهم السلام انها من المتشابهات التی استأثر اﷲ عزوجل یعلمها بعلمه؛ انجام: ثم توفی کل نفس ما کسبت ... و فی الایة دلالة علی فساد قول المجبرة ان اﷲ لوعذب اولیائه لم یکن ذلک منه ظلما لانه بین انه لولم یوفها ما کسبت لکان ظلماً
از اول تا آخر. تعدادی از آیات شریفه قرآن کریم از سوره بقره و آل عمران انتخاب و توضیحاتی درباره آنها داده شده است. اکثر آیات شریفه از آیات الاحکام هستند. در تفسیر آیات به روایات استناد می کند و غالباً برای آیات اسم خاص نهاده مانند آیة الرفث، آیة الحج، آیة التهلکة، آیة المحیض، آیة النهی ... مؤلف از مجمع البیان نقل می کند ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوای آبی، عطف پارچه قرمز، 55گ (1ر-55پ )، 15 سطر، اندازه: 15/5×19/5سم [ ف مخ: 1 - 135]
آغاز: بسمله فمن کان یرجو لقاء ربه ای یطمع فی لقاء ثواب ربه وقیل من یخشی لقاء عقاب ربه وقیل ان الرجاء یشتمل کلا المعنیین؛ انجام: ثم نادی باعلی صوته یارب عیسی بن مریم لا تبارک فی قتلته والمعین علیه والخانه
شامل تفسیر آیات «فمن کان یرجو لقاء ربه ...» و «و یوم حنین اذا اعجبتکم کثرتکم و ...» «انا انزلناه فی لیلة القدر» تا آخر سوره قدر و «لایغتب بعضکم بعضاً .. و.» «قل اعوذ برب الفلق ...» و «یا ایهاالذین امنوا لم تقولون ما لاتفعلون» و «و لاتطع کل حلاف مهین» مؤلف در تفسیر آیات از روایات اهل بیت (علیهم السلام) بهره می برد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مرحوم سید محمد رضا طبسی حائری در اول نسخه اسم کتاب را «مجالس عدیدة فی تفسیر بعض الایات» مرقوم فرموده اند ؛ جلد: مقوای سرخ با عطف پارچه قرمز، 51گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف مخ: 1 - 135]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمد ﷲ رب العالمین ... الرب اما مصدر بمعنی التربیة وهی تبلیغ الشئ کماله تدریجا وصف به للمبالغة کالعدل واما صفة مشبهة من ربه یربه. مفتاح؛ انجام: ان الذین عندک ربک لایستکبرون عن عبادته ویسبحونه
در این نسخه ابتدا قرآن کریم به صورت هفت سطری تحریر و پس از آن آیات در لابه لای سطور و حواشی به صورت لغوی و توضیحی تفسیر شده است. این تفسیر صورت لغوی و بیشتر جنبه ادبی و توضیحی دارد. از اول تا آیه «ان الذین عند ربک لایستکبرون عن عبادته ویسبجونه ... »؛ خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: عبدالباقی؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 214گ 7 ، سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 996]
آغاز: وعلی سمعهم ای اسماعهم و هی الاذان غشاوة ای غطاء یخادعون اﷲ علی زعمهم ای یظنون انهم یخفون ذلک من اﷲ و ما یخدعون الا انفسهم ای؛ انجام: و فی الحدیث جاء ناس من الجن الی خلق منهم ثم قال من الجنة والناس الی الخلق من الجنة و الناس و اﷲ اعلم بالصواب.
مختصر و مزجی، کلمات مشکله در آیات را معنا می کند ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی، 15گ، 29 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 975]
آغاز: و قال قتلتنی فلان وثلاث لابن عم و مات مخرما المیراث و قتلا قال تعالی کذلک الاحیاء یحیی الموتی و یریکم آیاته؛ انجام: لقوله تعالی لاینال عهد الظالمین قال تعالی و ارزق من کفر فامتعه بالتشدید و التحقیق فی
تفسیر مختصر و مزجی است بر قرآن کریم که در نسخه حاضر از آیه شریفه «کذلک یحیی اﷲ المونی و یریکم آیاته لعلکم تتقون» تا آیه مبارکه «و ارزق اهله من الثمراث من آمن منهم باﷲ و الیوم الاخر ...» را شامل است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا با عطف گالینگور قهوه ای، 8گ، 15 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 975]
آغاز: قیل فی فی اختیار العباد فی نمایة المتانته و السداد؛ انجام: و مرکباته تمت تمت
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: و فی الجوامع فی الحدیث لاتمکر و لاتعن ماکرا و لا تبغ ولاتعن باغیاً و لاتنکث و لاتعن ناکثا؛ انجام:و یقول لک بشر علی بن ابی طالب انی وهبت له الجنة الجنة بحذافیرها بعقته الجاریة فی مرضات فاطمه و فاذا کان یوم القیامة علی یقف علی باب تفسیری است روایی به این صورت که پارهای از آیات را مؤلف برگزیده و با احادیث اهل بیت (علیهم السلام) تفسیر نموده است. مؤلف از بحار الانوار مجلسی هم نقل روایت نموده است. از آیه «اذ یمکر لک الذین» (سوره انفال آیه 30) تا «و لذکر اﷲ اکبر» (سوره عنکبوت آیه 45) ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوای عطف پارچه، 65گ، 14 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ]
آغاز: بسمله ... الحمدﷲ الذی علم القرآن خلق الانسان ... و بعد فهذه نسخة منتخبة من کلام الاولیاء؛ انجام: و آخر سیئا ... بعون اﷲ و تقدیره.
گویا از خود مفسر از قرن نهم. از روی تفسیرهای عرایس روزبهان بقلی و حقایق سلمی و بحرالحقایق نجم الدین رازی و التأویلات کاشانی و جز اینها ساخته شده است و رموز آنها بدین گونه: «یس = عرایس، بح = بحرالحقایق، حق = حقایق، تل = تأویلات، حی = الکامل الحقیقی، ع = عارف سمنانی، ق = قونوی» در این تفسیر دیده می شود؛خط:نسخ،بی کا، بی تا؛محشی؛کاغذ:ترمه، جلد: میشن سرمه ای، 409گ، 25 سطر، اندازه: 13/3×24/5سم [ف: 1-108]
آغاز: من شوائب الفساد فانطلقت الی امها بامرهم جائت بها و الصبی علی ید فرعون بعلله شفقه علیه و هو یبکی یطلب الرضاع ... و ذلک قوله و لتعلم ان وعداﷲ حق ... فان قلت کیف حل لها ان تاخذ الاجر علی ارضاع ولدها قلت ماکانت تاخذ علی انه جر علی الرضاع؛ انجام: تا آیه فتطاول العمر ... کقوله لئلایکون للناس علی اﷲ حجة بعدالرسل ان تقولوا ما جائنا من بشیر و لانذیر لو لاارسلت الینا رسولا فنتبع آیاتک فان قلت کیف استقام هذا المعنی ... و قلت القول هو المقصود بان یکون سببا مطالب تحت عنوان «فان قلت، قلت» ذکر شده از اواسط سوره بنی اسرائیل ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 9گ، اندازه: 15×19سم [ف: 1 - 407]
آغاز: سورة الشوری مکیة و هی خمس و ثلاثون آیة و مناسبتها لما قبلها قوله فیهم آیاتنا؛ انجام: یکوی القلوب اذا بها اتی الموقف و قال آخر.تفسیر مفصلی است که اقوال قدمای مفسرین را بسیار می آورد و در آنها اظهارنظر می نماید. قطعه ای از آیات را انتخاب نموده پساز آن تفسیر می کند و شرح می دهد. پس از ذکر آیه های موردنظر عنوان «یقول الحق جل جلاله» تکرار می شود. نسخه حاضر از سوره شوری شروع می شود و به اوایل سوره ق ختم می گردد؛خط: مغربی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189گ، 38 سطر، اندازه: 20×29/5سم [ف: 3 - 257]
آغاز: من الرسل مثله او أوحی الیک و الی کل واحد ممن قبلک لئن اشر کت کقولهم کسانا حلة؛ انجام: ان الی ربک الرجعی بالفناء الذاتی فلاذات.
تفسیر مفصلی که از نواحی مختلفه در آیات بحث می کند، بحثها پس از هر چند آیه تحت این عناوین می باشند «اللغة، الاعراب، المعانی و البیان، التفسیر، التأویل »، و در قسمت تأویلش مطالب عرفانی زیادی می آورد. نسخه حاضر از آیه «و سیق الذین کفروا الی جهنم زمراً» [الزمر: 71] شروع می شود و به سوره اقرأ ختم می گردد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 257گ، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 1 - 311]
آغاز: ما شهد من قبل لتأکید الکلام و روی عن سعید بن جبیر انه قال کان حول الکعبة ثلاثمائة و ستون صنماً تفسیر مختصری است از یکی از علمای اهل سنت با نقل بعضی از روایت ها و اقوال مفسرین صحابه و تابعین، با عناوین «قوله تعالی» در بعضی از آیه ها؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه قدیم و نفیس؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 148گ، 19 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 11 - 6]
آغاز: و قال القتیبی فی قوله تعالی و لیخش الذین لو ترکوا من خلفهم معناه و لیخش من تکفل الیتامی
تفسیر مختصری است با عناوین «قوله تعالی» و بیشتر درباره توضیح عبارات گفتگو کرده و عبارت های بزرگان مفسرین صدر اسلام را نقل می کند. از آیه «یوصیکم اﷲ فی أولادکم» [سورة النساء: 11] تا آیه «و من أحیاها فکأنما أحیا الناس» [سورة المائدة: 32 ]؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم، برگ ها در صحافی درهم شده است، مصحح ؛ جلد: پارچه الوان، 173گ، 17 سطر، اندازه: 13/5×18سم [ف: 11 - 126]
آغاز: لانه یرجع بعضه الی بعض کالماء و آل الرجل شخصه لانه لایفارقه فهو مرجعه و الاصل ءال فأبدلت من احداهما مدة؛ انجام: قال هابیل لان قصدت قتلی فأنا لا أقصد قتلک هذا استسلام منه و فی الخبر کن عبدﷲ المقتول.
تفسیر مختصری است با توجه به اسباب النزول و اختلاف اقوال مفسران بدون ذکر نام آنها و ذکر بعضی از موضوعات ادبی. این نسخه مشتمل بر تفسیر سوره بقره تا سوره مائده است. نسخه قدیم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج، 279گ، 22 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 9 - 279]
آغاز: و فی أخری انها من حروف اسم اﷲ الاعظم المقطع فیالقرآن؛ انجام: أن یبلغ محله مکانه المعهود الذی یحل فیه نحرهأی یجب ...
تفسیر مزجی مختصری است با تذکر آنچه را که تذکر آن لازم است از فوائد ادبی و بعضی از مطالب تاریخی و جز اینها، و نسخه حاضر از سوره بقره تا سوره فتح می باشد. آیة اﷲ نجفی مرعشی روی برگی قبل از کتاب نوشته اند که این تفسیر از یکی از بزرگان شیعه می باشد کهاز شاگردان صاحب بحار و وافی بوده و شاید کتاب «کنز الدقائق» جمال الدین قمی باشد. ولی پس از تطبیق معلوم شد که تفسیر دیگری است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 252گ، 22 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 10 - 368]
آغاز: الحمدﷲ وقفنا لافضل الطاعات و وقفنا علی کیفیة اکتساب اکمل السعادات و هدانا الی ان قلنا اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم از ابوالقاسم. تفسیر مختصر فلسفی است، انتخاب شده از تفسیر صغیر منتخب از تفسیر کبیر فخر الدین رازی «مفاتیح الغیب».
قطعه ای از آیه ها را آورده و تفسیر می کند با حذف رد و ایرادهای مفصل و مسائل بسیاری که رازی در تفسیر خود آورده است. این قطعه که از آغاز قرآن تا پایان سوره زمر می باشد در سال 994 انتخاب شده است؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: ابوالقاسم مؤلف، بی تا؛ تملک: عبداﷲ بن حسین تبریزی، مهدی لاجوردی کاشانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 369گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×24سم [ف: 23 - 86]
آغاز: بقرة قالوا اتتخذنا هزوا مهز و ابنا حیث تحسبنا بمثل ذلک قال اعوذ امتنع باﷲ من ان یکون من الجاهلین المستهزئین فلما علموا انه عزم؛ انجام: واغطش لیلها اظلمه و اخرج ضحاها ابرز نور شمسها و اضاف الیها اللیل لانه ظلها و الشمس لانه سراجها و الارض بعد ذلک دحاها بسطها و کانت مخلوقة قبل السماء من غیر دحو
تفسیر سنی است و تا اواسط سوره نازعات رادر بر دارد ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول، مصحح، م حشی؛ جلد: گالینگور آبی، 370گ، 21 سطر [ف: 1 - 60]
آغاز: طلقها ان کانت تحیض نقتد بالاقراء الذی قال اﷲ عزوجل، و اما قوله لیس البر بان تأتو البیوت من ظهورها؛ انجام: ثم یقول اﷲ تبارک و تعالی لی ولک قوما و القیا من ابغضکما خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوایی روکش کاغذ چهره ای، 142گ، 29 سطر (13/5×23 )، اندازه: 21×32سم [ف: 5 - 1781]
آغاز: فلسطین سجدوا - ملاحظین فکذا یتصف وجوههم خذوا ماآتیناکم؛ انجام: فکلوا مما غنمتم حلالا طیبا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری سبز و مشکی، 76گ، 19 سطر (6/5×9 )، اندازه: 10×14سم [ف: 4 - 1297]
آغاز: سورة مریم مکیه، الا آیة السجده و هی ثمان او تسع و تسعون آیة - بسمله، امال ابو عمرو، الهاء لان الفات اسماء التهجی یا آت؛ انجام: مثل اﷲ حالهم فی انهم یعاقبون.
این نسخه از سوره مریم تا سوره تحریم را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی:آغاز و انجام؛اهدایی:وزیری؛کاغذ:سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 294گ، 21 سطر (10×26) [ف: 4-1482]
آغاز: هذا هو قول المهجور و عن ابی عباس رضی اﷲ عنهما کلها مکیة الا قوله فلعلک تارک الایة و قال مقاتل مکیة الا قوله فلعلک تارک الایة و قوله اولئک یومنون به نزلت فی ابن سلام و اصحابه و قوله ان الحسنات یذهبن السیئات نرلت فی ... مبتدا و خبر المراد بالکتاب السورة او القرآن او بجعلها سورا فح یکون المراد بالایات ایات القرآن و التاویل بان المراد جعل معانی ایات هذه السورة مذکورة فی سور تکلف بعید و قرء ثم فصلت ابن کثیر فی روایة بفتحتین خفیفتین ای فرقت؛ انجام: و لعله الاختتام بالمعوذتین و اﷲ اعلم اشارة من اﷲ تعالی الی ان الانسان و ان بلغ الی ذروة الکمال و غاص فی لجة الوصال لا بدان یتعوذ الی رب الناس من شر الوسواس ... و نعوذ باﷲ العظیم من شر الوسواس الخناس الشیطان الرجیم قد تم هذا الکتاب بعون اﷲ الملک العزیز الوهاب فی الیوم الخامس من شهر ذی الحجه الحرام من شهور سنه ثلاث وثمانین بعد الالف من الهجرة النبویة علی صاحبها افضل الصلوة و التحیة و علی آله و صحبه اجمعین و سلم تسلیما کثیرا الی یوم الدین.
از سوره هود تا آخر قرآن ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری کوچک [ رشت و همدان: ف: - 1295]
آغاز: للمسمی الغیر المتالف من الاصحاب المتجه باختلاف الامم و الاعصار واردة المسمی منه بعید لعدم اشتهاره بهذا المعنی و قوله تعالی سبح اسم ربک الاعلی المراد منه تنزیه اللفظ و هو منهم فیه کقوله: الی الحول ثم اسم السلام علیکما و رای ابی الحسن الاشعری ان المراد ... الرحمن الرحیم صفتان للمبالغة من رحم ...
.کا الغضیان من غضب و العلیم من علم ... و فی کتاب الاهلیلجة قال الصادق (علیه السلام) ان الرحمة و ما یحدث لنا منها شفقة و منها جوروان رحمة اﷲ ثوابه لخلقه و الرحمة من العباد شیئان احدهما؛ انجام: ان تعذبهم فانهم عبادک تملکهم و تطلع علی جرائمهم فیه تنبیه علی انهم استحقوا ذلک لانهم عبادک و قد عبدوا غیرک و ان تغفرلهم فانک انت العزیز الحکیم فلا هجرو لا استقباح فانک
القادر القوی علی الثواب و العقاب الذی ... فیقول اﷲ یا محمد هلبلغک جبرئیل ما اوحیت الیک و ارسلته به الیک من کتابی وحکمتی و علمی و هل اوحی ذلک الیک فیقول رسول اﷲ ص نعم یا رب قد بلغنی جمیع ما اوحیته الیه و ارسلته به من کتابک و حکمتک
در فضیلت و تفسیر بسمله و سوره حمد تا آیه «ان تعذبهم فانهم عبادک و ان تغفر لهم فانک انت الغفور الرحیم» از سوره مائده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: - 1295]
آغاز: فلایقبل نفسک ان لم یومنوا ان نشاء ننزل علیهم من آیة، آیه یعنی علامة فظلت یعنی فصارت اعناقهم لها خاضعین یعنی ننزل علیهم انه تضطرهم الی ان یومنوا و لکنه لم یفعل و اذا آمنوا بعد معاینة العذاب لم ینفعهم الایمان ... قوله نعم طسم تلک آیات الکتاب المبین لعلک باخع نفسک الا تکونوا مومنین ان نشا ننزل علیهم من السماء آیة فظلت؛ انجام: و قالواربنا انا طعنا سادتنا و کبرائنا فاضلونا السبیلا ربنا آتهم ضعفین من العذاب و العنهم لعنا کبیرا الایة انه لا شفیع لهم یرفع عنهم العذاب ... و قوله تعالی ان اﷲ و ملائکته یصلون علی النبی ص یشیر لهذا الاختصاص الی کمال ... و منها المشاهدة و منها الجذبة و منها القربة و منها الشرب و منها الذین و منها الشکر و منها التجلی و منها الغناء فی اﷲ و منها ... و هذا هو حقیقة صداقة اﷲ علی عباده بحسب المراتب ان الذین یوذون اﷲ و رسوله بان لا یومنوا باﷲ.
از آخر سوره فرقان تا اواخر سوره احزاب ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: - 1296]
آغاز: قال اﷲ فالی و لقد زینا السماء الدنیا بمصابیح و جعلنا رجوماً للشیاطین ... الی ... و من الناس من طعن فیهذه الوجوه؛ انجام: و الا لکان مخالفا للکتاب ... هذا علی ان صدق التالی ممنوع اذ وجوب ذبح الولد باقی علی تقدیر الفداء.
تفسیر برخی از آیات قرآن از یکی از علماء اهل سنت رساله ای است در تفسیر و توضیح مشکلات پاره ای از آیات قرآن بدون ترتیب. مؤلف در نسخه نام برده نشده است لکن به طوری که از مطالعه مطالب آن به دست می آید معاصر افضل زاده بوده ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در کنار صفحات چند حاشیه از سعدالدین تفتازانی نقل شده تعلیقه هایی از ملا اسرافیل و نیز چندین تعلیقه با نشان «ح س» بنقل از «تحریر» [تفتازانی] یا «ملا اسرافیل» ؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج قهوه ای ضخیم تر، 25ص (507-531 )، 13، 15، 19 سطر، اندازه: 14×41/5سم [ف: 10 - 257]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1925/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 382]
آغاز: الحمدﷲ العلی العالی الولی الوالی الذی یعلم مآلی کحالی والصلوة و السلام؛انجام: من قرأ سورة انفال و برائت فأنا شفیع له
یوم القیمة و شاهد انه بری من النفاق و اعطی عشر حسنات بعددکل منافق و منافقة و کان العرش و حملته یستغفرون له ایام حیاته.
تفسیر متوسطی است بر قرآن مجید به ترتیب سوره قرآن. مفسر در آن احادیث و روایات شیعه را آورده و در بسیار موارد اقوال مفسرین شیعه نظیر تفسیر علی بن ابراهیم، طبرسی، امام حسن عسکری را نیز متذکر می شود و گاه از اهل سنت مانند بیضاوی نیز نقل و نقد می کند. در پشت جلد نوشته شده «تفسیر الائمة» نصیری طوسی [الذریعه 237/4؛ مرعشی 45/3 ش 853 ،] ولی با خصوصیات آن تفسیر تطبیق ندارد. از اول تفسیر تا آخر سوره انفال را شامل است ؛ خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 312گ، 20 و 25سطر، اندازه: 19×25/5سم[ف:35-134]
آغاز: سوی اﷲ تعالی و قیل الجن و الانس و قیل ... من له عقل و تمییز و قیل اصناف الخلق لان کل صنف عالم الرحمن اسم خاص ﷲ؛ انجام: هل ادلکم الآیة فدفعوه الی امه فرضع ففر حوا بذلک قیل بینما ذات.
تفسیر شیعی، از تفسیر سوره حمد تا قسمتی از سوره قصص. تفسیری است مختصر و مزجی که اغلب به توضیح لغوی آیات اکتفا کرده است. مؤلف فقط بعضی از آیات شریفه را شرح و توضیح داده و از آوردن سایر آیات خودداری نموده است. او همچنین از نقل آرای مفسرین اجتناب کرده و در اندک مواردی با لفظ «قیل» اقوالی را نقل می کند. در تفسیر آیه «یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک ...» از سوره مائده چنین آمده: «نزلت فی حجة الوداع بغدیر خم فی طریق مکة بالنص علی علی بن ابیطالب علیه السلام بامرة المؤمنین بعد الرسول ... فقال عند ذلک من کنت مولاه فعلی مولاه و من کنت نبیه فعلی امامه ... ثم امر أن ینصب لعلی خیمة و یسلم علیه بامرة المؤمنین فاول من دخل علیه عمر بن خطاب و ابوبکر فقال له بخ بخ لک یا امیرالمؤمنین اصبحت مولای و مولی کل مؤمن و مؤمنة ...». از این جا معلوم می شود که مفسر از شیعیان امامیه بوده است. این تفسیر غیر از تفسیر «الوجیز» می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انج ام؛ جلد: تیماج مشکی، 80گ، 19سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 35 - 219]
آغاز: اتستهزی بنا حین نسألک عن القتیل و تأمرنا بذبح البقره قال اعوذ باﷲ ای امتنع به ان اکون من المستهزئین بالمؤمنین ... آغاز سوره مریم: کهیعص معناه اﷲ کاف لخلقه هاد لعباده یده فوق ایدیهم عالم ببریته صادق فی وعده ذکر ای هذا ذکر رحمة ربک عبده زکریا ای هذا الذی انزلت علیک ذکر رحمة اﷲ عبده باجابة دعائه لما دعاه؛ انجام: و من شر الناس و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه اجمعین بفضله و کرمه و جوده.
از اواسط سوره بقره تا آخر تفسیر. تفسیر مختصر و مزجی است به ترتیب سور قرآنی، مؤلف از علمای عامه بوده و فقط به تفسیر
کوتاه لفظی و ادبی الفاظ اکتفاء نموده و بعد از هر لفظ برداشتخود را از معنی آن بیان می کند. این تفسیر غیر از «انوار التنزیل» قاضی بیضاوی و تفسیر جلالین می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: عطف تیماج قهوه ای، 321گ، 21سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 35 - 229]
آغاز: حتی نتابعک و قال آخرون سألوا نصیبهم من الجنة ... تعجیله لهم فی الدنیا ... ذلک عن سعید بن جبیر و قالوا ربنا عجل لنا ...
آغاز سور زمر: سورة الرمز و هی مکیة لها ثلث آیات نزلت بالمدینة فی وحشی قاتل حمزة و دخل المدینة و کان النبی صلی اﷲ علیه لایطیق ان ینظر الیه فتوهم ان اﷲ عز و جل لم تقبل ایمانه فانزل اﷲ تعالی فیه یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم الی آخر الثلث من ذلک قول اﷲ عز و جل بسم اﷲ الرحمن الرحیم تنزیل الکتاب من اﷲ العزیز الحکیم؛ انجام: یهزأ نساء مؤمنات من نساء مؤمنات عسی ان تکن المهزؤ بها خیراً من الهازیات.ادبی و سنی است. از سوره ص تا سوره حجرات. تفسیری است متوسط به ترتیب سور قرآنی. ابتدا لغات را تجزیه و ترکیب می کند و سپس متعرض اسباب نزول و معنی آیات شده و احادیث مربوط به هر آیه را ذکر و از مفسرین مانند مجاهد و عطیه نقل قول می کند. این تفسیر غیر از «لباب التأویل» خازن و «معالم التنزیل» بغوی و «کشاف» زمخشری و «تفسیر جلالین» است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور سرخ عطف تیماج، 152گ، 20 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 35 - 261]
سوره های بقره و فرقان و نساء است و شاید از صافی فیض باشد؛ خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 143ص (202-344)، 14 سطر (6×10 )، اندازه: 11×18سم [ف: 14 - 3652]
آغاز: الجزو الاول من التفسیر الصغیر بخط مو[لفه] ... (پاره شده) بسمله. و به ثقتی و هو المعین اللهم ارزقنا بفضلک التوفیق فصل فی التجوید الاول النون الساکنة و نون التنوین؛ انجام: و بالاخرة هم یوقنون هذه الجمل معطوفة و الاتفاق.
بیشتر این کتاب پس از بحث ادبی درباره هر یک از حروف تهجی از الف تاهاء مسائل نحوی است از جمل و عطف و ربط و اضافه و جز اینها درست نزدیک به مغنی اللبیب ابن هشام، عنوان ها «فائده» و «فصل» است. تفسیر سوره حمد را هم ندارد و گویا از قرن 12باشد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: مقوا، 72گ، 23 سطر (13×20 )، اندازه: 22×32سم [ف: 12 - 2633]
آغاز: مدخلا کریماً (آیه قرآن) ... فی الجنة و یقال الکبایر العمد والاصوار الغلبة و انزله؛ انجام: و من سورة العصر و هی کلها مکیه. از آیه 31 النساء شروع و به آخر سوره الهیکم التکاثر خاتمهمی یابد؛ خط: بین کوفی و نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز وانجام؛ این تفسیر قرآن خیلی قدیمی است؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 345گ، مختلف السطر (11×15/5 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1-70]
از سوره بقره تا نحل ؛ بی کا، بی تا [د.ث.مجلس]
آغاز: لکم کان له قلب و ثالثها ان یکون المعنی المبالغه فی الاخبار عن قریه من عباده و علمه بما یبطنون؛ انجام:بیان یفهم من سیاق هذین الخبرین ان اﷲ تعالی یخلق خلق اخر لکن الامام ع لم یصرح به تقیه و خوفا من التشنیع و ما یدل علیه تلک الاخبار ...
در تفسیر موضوعی قرآن کریم. در این تفسیر مؤلف ابتدا موضوع مورد بحث را تحت عنوان «باب» و بعد آیات قرآنی مرتبط با آن را تحت نام سوره هایش و به ترتیب سوره های قرآن کریم آورده و سپس با استفاده از تفاسیر معروف و احادیث و روایات به تفسیر آنها پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ مهر: «معمار باشی» (مربع)؛ وقف در مدرسه طهران؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: گالینگور زرشکی عطف تیماج زرشکی، 318گ، 27 سطر (12×22/5)، اندازه: 21×39/5سم [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی با امضای «شرح، یوسف، ایجاز البیان و ...»؛ یادداشتی مبنی بر وقف کتاب از طرف مؤلف و به تاریخ 1234 [به نظر می رسد این تاریخ دستکاری شده باشد] ؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبدالرحیم» (بیضی)؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای طوسی، 252گ، مختلف السطر (14/5×21 )، اندازه: 21/5×28سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امراﷲ صفری [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 197گ، اندازه: 15×20/4سم [رایانه]
آغاز: علیه السلام و اﷲ تعالی هو؛ انجام: هو الابتر المنقطع علی کل خیر لا انت.
از سوره صافات تا سوره کوثر و از اهل سنت می باشد. با این وجود نسبت به تفسیر آیات مورد علاقه شیعیان تعصب روا نمیدارد ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی عطف پارچهای، 200گ، 21 سطر (12×15 )، اندازه: 13×22سم [ میراث اسلامی: 8 - 436]
آغاز: بسمله. و به نستعین «یس» و «ن» باخفاء النون فیهما. ابن عامرو الکسائی و ابوبکر قالو ان یخفی النون من یس و یظهر من «نون »، الباقون یظهرون؛ انجام: یقول ما آذن لشیء حسن الصوت بالقرآن یجهر به. و الحمدﷲ رب العالمین حق حمده، کما هو اهله و مستحقه و مستوجبه. و الصلاة علی خیر خلقه محمد و آله و ازواجه و عترته و علی جمیع الانبیاء و المرسلین و سلم تسلیما کثیراً (وافق الفراغ من تعلیق هذا الکتاب المبارک یوم السبت تسع و عشرین من شهر صفر من سنة تسع (ثمان) و ثمانین و ثمان ماة علی ید ... محمد بن ناصرالدین بن یحیی الجبرتی الشهیر بالمدنی عفی عنه ... و الحمدﷲ رب العالمین).
تفسیری است ادبی، با روش اخباریان، زنجیره سند روایتها در آن یاد شده است و از سندها برمی آید که نگارنده از پیشینیان است. از سوره یاسین تا پایان قرآن را دربردارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 219گ، 29 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 3 - 457]
آغاز: در برگ 30: سورة طه بسمله طه قد فخما و فتحا علی الاصل فانهما من اسماء الحروف و قد فخم الطاء لاستعلائه و ...
قیل معناه یا رجل او یا انسان علی لغة مفسر آن از اهل سنت است و از تفسیر کشاف نقل می کند، از سوره طه تا سوره ص؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی منقول از معالم و کشاف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 443گ، 16 سطر (9/5×13/5 )، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 313]
آغاز: للواحد فحکم الجمیع فیه واحد قوله جل ذکره: قد نری تقلب وجهک فی السماء؛ انجام: ذلک بانهم استحبوا الحیوة الدنیا علی الآخرة، السالک اذا اثره علی الحقوق بقی عن اﷲ.
تفسیری است ناقص (از آغاز تا اوایل جزء ثانی کسر دارد و از یک ورق به پایان سوره نحل تا پایان قرآن سقط شده است). در چاپ نخست فهرست، به علت افتادگیهای زیاد و ناشناس بودن مفسرش، به «تفسیر غیر معروف» نامیده شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: عضدالملک ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 235گ، 22 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 1 - 426]
نسخه اصل: قم، شهاب الدین مرعشی نجفی. اندکی پیش از سورة المومن است تا اندکی از «قرأ» ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 60]
آغاز: من رزق فجعلتم منه حراما و حلالا؛ انجام: انظر کیف تصرف الآیات از ناشناس از سوره البقرة تا سوره انعام. برای نشانی: «سورة الانعام مکیة و هی مایة و خمس و ستون آیة کوفی و ست بصری. بسمله.
«الحمدﷲ» تعلیم اللفظ و المعنی مع تعریض الاستغناء ای الحمد له و ان لم یحمده «الذی خلق السموات و الارض» جمع السماوات لانها طباق بعضها فوق بعض»؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛افتادگی: آغاز و انجام؛ 397ص، 21 سطر (12/5×19 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 81]
تا اوائل سوره آل عمران ؛ خط: نسخ ترکی، بی کا، بی تا؛ 300گ [نشریه: 5 - 18]
آغاز: و قال سفین نصلی فیه ... و ارزقنا و انت خیر الرازقین قال اﷲ یعنی المائدة و قراء هل المدینة و ابن عامر و عاصم منزلها بالتشدید لانها نزلت مرات و التفعیل یدل علی التکریر مرة بعد اخری و قرء الاخرون بالتخفیف لقوله انزل علینا از سوره انعام 15 تا آخر کهف 12 ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا [نشریه: 6 - 590]
آغاز: بگوید رب العالمین الرحمن الرحیم؛ انجام:نمازگذار بهر رکعتی فاتحه بگوید
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبائی: 133]
آغاز: الحمدﷲ الواحد الاحد المتفرد الذی لا من شیئی کان و لامن شیئی خلق ما کون بل قدرة بان بها من الأشیأ و بانت الاشیاء منه ... تا صفحه 14 دون الرسوخ فی علمه جوامع التفسیر. آغاز اصل کتاب: بسم اﷲ الرحمن الرحیم حدثنا ابوالفضل العباس بن محمد بن القاسم بن ... فی قوله الحمدﷲ قال الشکرﷲ و فی قوله رب العالمین قال خلق المخلوقین الرحمن بجمیع خلقه الرحیم باالمومنین خاصه؛ انجام: بسم اله الرحمن الرحیم قل اعوذ برب الناس و انما هو اعوذ برب الناس ملک الناس اله الناس من شر الوسواس الخناس اسم الشیطان هو فی صدور الناس یوسوس فیها و یویسهم من الخیر ... قال ان القرآن تبیان کل سی حتی و اﷲ ما برک اﷲ له شیئاً یحتاج العباد الیه حتی لایستطیع عبد یقول لو کان هذا انزل من القرآن الا و قد انزل اﷲ فیه تمت الکتاب.
ممکن است جوامع التفسیر تألیف موسی بن اسمعیل باشد. مؤلف تمام قرآن را به اختصار تفسیر کرده و ضمناً روایاتی را مسنداً جهت استشهاد آورده است ؛ خط: نسخ، کا: میر احمد کفرانی ابن سلطان محمد، بی تا، به فرموده میرزا رفیع الدین ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: چرمی آلبالویی، 473ص، 25 سطر (11×18)، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 205]
فصل یشتمل علی تفسیر ما یقرب من سورتین من سور القرآن؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [تراثنا: س6ش4 - 102]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 23×37سم [رایانه]
از سوره النمل تا واقعه ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی[رایانه]
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه:بدون شماره تفسیر لفظی مختصری که مؤلف برای عامه نگاشته است. در تفسیر سوره الفاتحة می آورد: «بسم اﷲ، ای ابداوا و مافتتحوا بتسمیة اﷲ تیمنا و تبرکا، و اﷲ اسم تفرد به الباری» ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [دلیل المخطوطات: 1 - 223]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:10125
آغاز: المفسرون اخذ جبریل بعضا رتی باب المدینه، ثم صاح بهم صیحة و احده فاذاهم خامدون میتون، یا حسرة علی العباد؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، قل هو اﷲ احد. روی ابو العالیه عن ابی ابن کعب ان المشرکین ... قال اﷲ تعالی کذبنی ابن آدم و لم یکن له ذلک و شتمنی و لم یکن له ذلک فاما تکذیبه ایای.
خط:نسخ خوش،بی کا،بی تا؛قطع:وزیری[ رشت و همدان: ف: 1606]
آغاز: بسمله - عم اصله عن ماوقری بها ادغمت النون فی المیم فصارت عماوقری بهاثم حذفت الالف؛ انجام: ان اللازم و المتعدی یجری فی الطبیعی ایضاً - فالاولی ان المذکور قوله لازم و متعد بعد ذکر الطبیعی.
این کتاب شامل تفسیری است از جزء سی ام قرآن که از سوره عم شروع می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی سیر و سفید، جلد: مقوا با تیماج سرخ، 353ص، 17 سطر (7×14/5 )، اندازه: 12/5×21سم [ف: 1 - 75]
آغاز: عم اصله عما استفهام لفخیم المستفهم عنه ثم حذفت الالف فرق بینه و بین الجزء
جزء سی ام قرآن کریم را یکی از علمای عامه تفسیر کرده است و بیشتر به جنبه های لفظی و ادبی پرداخته است ؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10 سطر، اندازه: 16×21سم[ف: 297 - ]
آغاز: بسمله عم یتسألون اصله عن ما فحذف الالف لمامر و معنی هذا الاستفهام تفخیم شأن ما یتسألون عنه ... عن النبأ العظیم بیان نشان المفخم اوصلة یتساءلون
از اول سوره شریفه نبأ تا سوره شریفه فجر (و ثمود الذین جابوا الصخر بالواد )؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 36گ، 15 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 2 - 981]
روش مفسر در این تفسیر این است که شبهات و اعتراض را طبق ترتیب سور رد نموده است. مثلاً در تفسیر سوره فلق چنین آمدهبعد از بسمله
مینویسد: «الفلق و الفرق الصبح لان اللیل یفلق عنه ویفرق فعل بمعنی مفعول یقال فی المثل ...»، در تفسیر «ان قلت - قلت» زیاد دیده می شود «قلت و قلت- و اقول ...» ؛ بی کا، بی تا؛افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: ترمه، فاقد جلد، 809گ، 27 سطر(10/5×19 )، اندازه: 17/5×27سم [نشریه: 7 - 792]
آغاز: قسمت اول - غیض الارحام و ازدها دها لایخفی علیه شیئ من ذلک و من اوقاته و احواله ... قسمت دوم - بحلیته و نعمته الثابت فی الکتابین معرفة خالصة؛ انجام: قسمت اول -- فانه یقل و یکثر و ان کانت مصدریة فالمعنی انه علم حمل کل انثی و یعلم.
قسمت دوم - ان ولی اﷲ ان ناصری علیکم اﷲ الذی نزل الکتاب - ای الذی اوحی الی کتابه.
متن تفسیر از وسط آیه 10 سوره رعد (کلمه غیض) شروع می شود و آخر آن که مقدمه این قسمت است پایان می یابد. قسمت دوم هم که قسمتی از تفسیر قرآن است بدون اول و آخر است و بسه خط نوشته شده است ؛ خط: رقعی نزدیک به کوفی و نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کلفت نخودی، جلد: مقوا با پارچه سبز،504ص، 26 و 31 سطر (14×21 )، اندازه: 21×28/5سم [ف: 1-68]
جلد 1 ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان
[رایانه]
آغاز: و عمر از ایشان بود و جماعت دیگر کافر بودند؛ انجام: چون بما بویی رسانندی از این ×× سر مبند آن مشک را ای رب دین
از سوره جن تا پایان را دارد. مؤلف سنی است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 107گ، 17 سطر (7×13 )، اندازه: 11×16سم [ف: 4 - 1276]
از یس تا فلق. نمونه: «قل له یا عبداﷲ لست من المصلین. سورة الفلق خمس آیات و قد اختلف امکیة ام مدنیة بسمله. قل اعوذبرب الفلق جاء فی المثل ابین من الفلق و من الفرق و یعنی به بیاضی الفجر عند طلوعه لان اللیل قد انفلق عنه فهو فعل بمعنی فعول و المعنی الامر بالاستعاذة بفالق الاصباح و مخرج نور الصباح من جوف ظلمة اللیل»؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: ناصر شریف پسر حسین کربلایی، حسین بن هبةاﷲ رضوی؛ با یادداشت 3 رمضان 1313؛ 934ص، قطع: وزیری.
[نشریه: 7 - 33]
از سوره یوسف تا آخر قرآن ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
جند برگ از یک تفسیر ناشناخته، نسخه خوش خط، با حواشی منه دام ظله ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
کا: نصراﷲ الحسینی، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 18/4×28/4سم
[رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 377گ، اندازه: 20/7×32/5سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 18/7×26سم [رایانه]
با سر عنوانهای «المعنی» ؛ بی کا، بی تا؛ عربی ناشناس ماند [ میراث اسلامی: 5 - 610]
آغاز: بسمله - کلام فی قوله تعالی و اذا ابتلی ابراهیم ربه بکلمات فاتمهن؛ انجام: انظر الی ما قال و لاتنظر الی من قال و حسبنا و نعم الوکیل و صلی اﷲ عی محمد و آله - تمت بعون اﷲ شامل قسمتی از تفسیر بعضی آیات قران مجید است مولف و نویسنده آن ذکر نشده است ؛ بی کا، بی تا؛ 8گ، 16 سطر، اندازه: 7/5×13/5سم [ف: 1 - 341]
آغاز: سورة فاتحة الکتاب قیل مکیة و قیل مدنیة و قیل نزلت مرتین مرة بمکة و مرة بالمدینة و هی السورة التی تسمی فاتحة الکتاب؛ انجام: و افزعوا الیه کما یفزغ الصبی الی أبیه فی جمیع أموره و یشتغل بذکره فیقول یا ابه - انتهی کلام العلامة قدس اﷲ سره
تفسیر شیعی و از سوره فاتحه شروع شده و به آیه «فاذکروا اﷲ کذکر کم آبائکم او أشد ذکراً» [البقرة: 200] پایان می یابد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ تملک: اسداﷲ، محمدرضا، محمود؛ مهر: «عبدالقادر الحسینی» (بیضی )، «عبده الراجی محمود بن محمد کاظم» (بیضی)، «یا اﷲ المحمود فی کل فعاله» (بیضی )، «شب ... سعادت محمود »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 244گ، 25 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 8 - 158]
آغاز: یعنی انه قد اتاکم من البینات ما یوجب الاسلام و یقتضی حصوله لامحالة فهل اسلمتم ام انتم بعد علی کفرکم و هذا کقولک لمن لحضت له المسألة و لم تبق من طرق البیان؛ انجام: فان قلت فکیف یصنع قلت یحمل فعل القول علی معناه لان معنی ما قلت من ان یقولوا ذلک و یتدینوا
از عامه، تفسیری است با عناوین «ان قلت - قلت» فراوان. شاملتفسیر قسمتی از سوره بقره و تمام سوره نساء و قسمتی از سورهمائده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: محمد امین بن محمد قاسم سه قلعه، جمعه 22شهر شوال در مدرسه تون؛ جلد: تیماج مشکی، 230گ، 17 سطر،اندازه: 15×23سم [ف مخ ]
تفسیر قرآن اهل سنت ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 146ص، اندازه: 15/5×21/2سم [رایانه]
سورة الفیل ... الم ترکیف فعل ربک، کیف فی موضع نصب بفعل لابألم تر لما فی کیف من معنی الاستفهام ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، نسخه بیاضی است ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 237گ، 27 سطر، اندازه: 12×16سم [ف: 170]
آغاز: الحمدﷲ الذی کان فی ازل الآزال موجودا بوجوده و ذاته کمون صفاته و صفاته معادن جوده تقدس ذاته بذاته عن الاضداد. آغاز تفسیر فاتحه: «سمی الفاتحة فاتحة لانفتاح ابواب خزائن اسرار الکتاب بها لانها مفتاح کنوز لطائف الخطاب بانجلائها ینکشف جمیع القرآن لاهل البیان لان من عرف معانیها یفتح بها اقفال المتشابهات». آغاز تفسیر سوره توحید: «قل هو اﷲ احد کان اﷲ جل جلاله مستترا بنفسه فی ازل ازله قال کنت کنزا مخفیا ...
فاذا اوجل اعلام ظهور افعاله تعرف بقوته بفعله فلم یعرفه احد بالحقیقة؛ انجام: سبحان المنزه بذاته عن رؤیة کل رائی و معرفة کل عارف و توحید کل ... و وصف کل واصف کلهم فی نکرة النکرة معزولون من حقیقة المعرفة قال ابن عطا.
تفسیر عرفانی مهمی است. مؤلف در مقدمه گوید: بعد از آن که از سیر و سلوک و مجاهده و مراقبه فارغ شدم دوست داشتم که بخشی از این حقایق را به قلم بیاورم: «فتعرضت ان اعرف من هذه البحور الازلیة غرفات من حکم الازلیات و اشارات الابدیات ... ثم اردفت بعد قولی اقوال مشایخی مما عبارتها الطف و اشارتها اظرف تبرکا بهم و ترکت کثیرا منها لیکون کتابی اخف مجملا و احسن تفصیلا». مؤلف در این تفسیر از استاد خود با عنوان «قال الاستاد»، ابن عطا و واسطی مطالبی را نقل نموده است، در نسخه حاضر مقدمه آن و تفسیر سوره فاتحه و بخشی از تفسیر سوره فاتحه و بخشی از تفسیر سوره توحید، موجود است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول ؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (114پ-119پ )، 16 سطر، اندازه: 12×21/5سم [ف: 38 - 103]
تفسیر عرفانی است. از سوره بقره تا مائده؛ بی کا، بی تا [د.ث.مجلس]
آغاز: ان النفوس الانسانیه مختلفة یوم الاخره فی التجرد و التجسم ما اشیر الیه لقوله تعالی - الذین احسنوا الحسنی؛ انجام: پایان: اعوذ باﷲ السمیع العلیم من الشیطان الرجیم فانه یزجر الشیطان و یطرده انشاءاﷲ و الحمدﷲ رب العالمین.
جزوه ای است جنگ مانند که در آن آیات قرآنی را مورد تحقیق و تفسیر قرار داده اند. بدینسان که آیات قرآنی را بدون ترتیب نوشته و سپس در معانی آنها تحقیق شده و مضمون آنها را تفسیر کرده اند؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 160گ، مختلف السطر، اندازه: 14×26سم [ف: 1 - 78]
آغاز: و قدم بیکی علیک بین فعل الشمس؛ انجام: کما قال ان العلی حسد فی مثله الحسد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
tafsīr
غیر همانند:
آغاز: اما تفسیر التسمیة بسم اﷲ ... معناه ابتدا کریدم بنام خداوندی که موصوفست برحمن؛ انجام:انه لقول رسول کریم ... رب العالمین ای کریم عنداﷲ این جواب قسم است که این قرآن خواندن رسول است گرامی بنزد خداوند ... و این قول به معنی تلاوتست که قرآن کلام رب است نه گفته رسول.
از اول تفسیر بسم اﷲ الرحمن الرحیم تا اواخر سوره تبارک الذی بیده الملک. می توان گفت که مذهب مفسر ما تردیدی بوده و گمان می رود که در اواخر قرن پنجم می زیسته است. این تفسیر دارای متن کهن و استوار است و آمیخته به جملاتی عربی، در آغاز هر سوره عدد آیات و کلمات و حروف آن سوره آمد لکن جمله ای به پارسی و برخی را به عربی ذکر کرده مثلاً در سوره بقره آمد: «بدانکه سورة البقره مدنی است و دویست و هشتاد و هفت آیت است و شش هزار و بیست و یک کلمه است و بیست و پنج هزار و پانصد حرفست ...» و در سوره النساء گوید: «و هی مایة و سبعون آیه و ثلاثة آلاف و سبعمایة و خمس و اربعون کلمة و ست عشر الفاً و ثلثون حرفاً»، همچنین بقیه سوره ها. تفسیر طبری، سورآبادی، کشف الاسرار، هم نیست گمان هم نمی رود که تفسیر نسفی باشد. تفسیری است بر مذاق اهل سنت، بنابراین تفسیر جرجانی، گازر، ابوالتفوح، منهج الصادقین و خلاصة المنهج هم نیست و با تفاسیر مذکور نیز مقایسه شده و مغایر آنهاست.
مهمترین خصوصیات این تفسیر به این شرح است: 1. مفسر در تفسیر آیات هم به عقل و هم به نقل تمسک جسته و جهت اثبات عقیده خویش از هر دو طریق استفاده کرده و با اینکه خود گوید: «و در مذهب سنت و جماعت نصر هم اﷲ آنست که ...» معذلک در مواردی با برخی از اهل سنت از قبیل: معتزله، جبریه، خارجیان، حروریان، اباحتیان ... مخالفت کرده و نظریه آنها را ردکرده، 2. مسائل کلامی را با دقت خاصی از آیات استخراجمی کند، 3. پس از ذکر یک یا چند آیه به ترجمه آن پرداختهسپس آن را تفسیر و توجیه می کند، 4. در مقام تفسیر آیات بیشتربه احادیث نبوی (صلی الله علیه و اله) و گفتار بزرگان مذهبی استشهاد جستهاست، و از این معنا دانسته می شود که مفسر به کتاب و سنتاحاطه داشته، 5. در تمام تفسیر خود جز در چند مورد بیش به شعر استناد نجسته، یکی در ذیل آیه: «و ما ارسلنا قبلک من رسول و لا نبی الا اذا تمنی ...» که گوید: «قال حسان بن ثابت رضی اﷲ عنه فی حق عثمان رضی اﷲ عنه: تمنی کتاب اﷲ اول لیلة ×× و آخره لاقی حمام المقادر؛ و در تفسیر سوره یوسف ذیل آیه «و قال نسوة فی المدینة امرأة العزیز ... »، به این بیت استشهاد جسته: «گر راز ترا ز خلق پنهان دارم ×× این زردی روی را چه درمان دارم». و نیز گوید: «اجد الملامة فیهواک لذیذة ×× حبا لذکرک فلیلمنی اللئوم»، 6. در این تفسیر از فقال شاشی، حسن بصری، ابن الانباری، ابی عبید هروی، ابی سعد مالینی، القتبی، خواجه امام اسمعیل مستملی، امام الزاهد، الشیخ المفسر که مرادش شیخ ابومنصور ما تردیدی است یاد کرده، 7. در ذیل آیه «ان الذین سبقت لهم منا الحسنی ...» مذهب مرحبه، قدریه، معتزله را در خصوص مرتکب کبیره رد کرده و در ذیل آیه «... من قبلک الا رجالا نوحی الیهم ...» قول اشعری را باطل دانسته و همچنین در آیات بسیاری دیگر بر فرق اسلامی به ویژه معتزله و اشاعره اعتراض کرده و در مقام ذکر نام ابومنصور ما تردید به عبارت:
«قال الشیخ الامام الزاهد امام الهدی ابومنصور الماتردید»، و: «قال الشیخ الامام علم الهدی، رئیس اهل السنة و الجماعة ابومنصور الماتردیدی رحمة اﷲ علیه» و نظائر اینها یاد کرده، از این شواهد می توان گفت که مذهب مفسر ما تردیدی بوده و گمان می رود که در اواخر قرن پنجم می زیسته؛ خط: نسخ هندوستان، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ وقف مدرسه باقریه مشهد ش 23؛ از تاریخ 1286-1347 دوازده مرتبه عرض دیده شده ؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 470گ، 35 سطر، اندازه: 17×23سم[نشریه: 7 - 759]
به فارسی کهن؛ نسخه اصل: خسرو پاشا ش5 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6؛ 60گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 53]
سوره های: یونس، هود، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر، نحل، بنی اسرائیل، مریم، طه، نور، فرقان، شعراء، نمل، قصص، عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، ملائکه، مؤمن کامل یا ناقص در آن هست و پس و پیش هم هست، به فارسی کهن با ترجمه آیات زیر سطور و یا تفسیر در برخی از آنها و آوردن قصه ها و داستان ها و جای نزول سوره ها و شماره آیه ها و کلمه ها و حرف ها و خواص سوره ها پس از عنوان «ترجمه سوره ...» پیش از هر یک از آنها؛ آن را با تاج التراجم و بصائر یمینی و تفسیر سورابادی و گزیده آن نسخه مزار شیخ جام و لطائف العرفان درواجکی و ینابیع العلوم اندخودی سنجیده شد، هیچیک از اینها نیست و
تفسیر نسفی هم نباید باشد. از ابوالفتوح رازی هم نخواهد بود از.
رهگذر زبان فارسی بسیار ارزنده است و همین اندازه هم که مانده باید نشر شود تا دیگر بیشتر از این آسیب نبیند ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5 و 6؛ ترجمه ها زیر سطور ریزتر و تا اندازهای کج نوشته شده است، دو بخش است و از این دو روی هم 434 برگ مانده که برخی هم پاره شده است، همه آن روی هم رفته باید چهار مجلد باشد. در صفحه عنوان نسخه آمده است: «[وقف- ... ] المجلد الثالث ... الاجل العالم المحترم اثیرالدین نجم الاسلام سید الکفاة و ال- ... الاماثل و الافاضل شمس العرب تاج الوزراء ابو عیسی احمد بن ابی شج[اع] ... فرامرز (؟) نازویه حرس اﷲ علوه و ادام سموه هذا المجلد من المصحف ... مع ثلث مجلد مع الصندوق علی الروضة المقدسة و الو ... المنورة للسیدة الشریفة الرضیة الطاهرة فاطمة بنت الامام المط[هر] ... موسی بن جعفر الکاظم صلوات اﷲ و سلامه علیها علی ان یکون مو [قوفا] صحیحا شرعیا موبدا مخلد الایباع و لا یوهب و لا یورث [حتی یرث اﷲ] الارض و من علیها و هو خیر الوارثین و لا یخرج منها الابرهن وثیق «فمن [بدله بعد] ما سمعه فانما اثمه علی الدین یبدلونه ان اﷲ سمیع علیم»و کتب [فی] شهر اﷲ المبارک رمضان سنة اربع و سبعین و خمس مائة. 1- نظر فیه و استفاد منه العبد الفقیر الی اﷲ تعالی محمد بن [ابی] الفتوح بن یحیی الرضوی [فی شهر] اﷲ شعبان العادل [سنة س-]ت عشر و ثمانمائة. 2- نظر فیه شرف الدین بایزید صر صفه (؟ )؛ 3- شهادة العبد محمد ابن علی ابن محمد ابن فادشاه الرضوی. 4- نظر به العبد الضعیف علی ... مخلص فی سنة ست و ... 5- نظر فیه و استفاد منه بقدر الوسع و الطاقة العبد فضل اﷲ بن الحسین بن الحسن ... الصوفی. حرره [بیده] فی تا[ریخ] حجة ثمان و سبعین [و ثمان مائة]» ؛ کاغذ: سمرقندی، 20 سطر [آستانه قم: 90]
آغاز: بسمله، الحمد ... (چند کلمه ساقط است) ستایش مرخدایرا که آفریدکار جهانیان است و پروردگار ایشان و خداوند ایشان و کرداننده ایشان از حالی بحالی و بقولی حمد کفت خدای تعالی بر ذات خود برای تعلیم بندکان تا سپاس کویند و ستایش کنند اورا؛ انجام: من الجنة و الناس از بدی دیو وسوسه بیجیده انک و سوسه کند در سینهای (کذا) مردمان از دیو و آدمی و اﷲ اعلم.
از ابتدای حمد تا پایان قرآن. مؤلف پس از ذکر آیه به ترجمه کامل آن پرداخته و در موارد لزوم نیز به طور اختصار توضیح داده است. تفسیر سوره حمد نسبت به دیگر سوره ها مفصلتر می باشد ؛ خط: نسخ ترکستانی، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ دارای دو لوح، دارای دو کتیبه، مجدول؛ واقف: میرحامد حسین، تاریخ تحویل: آبان 1372؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور، 652گ، 21 سطر(11×17/5 )، اندازه: 16×25سم [ف: 22 - 178]
نسخه اصل: کیمبریج 415 (فهرست برون ص 13). چاپ بنیادفرهنگ در 1349؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ابی الفتح فقیه غریب،تا: 7 ربیع الثانی 628ق؛ تملک: ارپنیوس erpenius [فهرستواره مینوی: 168]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه:ع72
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 994]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [نشریه: 2 - 272]
آغاز: که او را گفت اندوه مدار من تحتها بکسر خوانده اند و من تحتها بفتح خوانده اند و هر قرات بر جبریل رانده اند و بر عیسی رانده اند؛ انجام: اکر بما امذی کتابی و بندی و رسولی از بیشینیان لکنا عباداﷲ المخلصین هر آینه بوذمانی.
تفسیر سنی است. محتوای این نسخه تفسیر سوره های: مریم از( اواسط آیه 24) طه، انبیاء (از اواسط آیه 7) حج، مؤمنون، نور، فرقان، شعراء، نمل، قصص، عنکبوت (تا آیه 37) روم، لقمان، سجده، احزاب، سبا، فاطر (از اول سوره تا اوائل آیه 13 و از آیه 25 تا آخر سوره) یس، صافات تا آیه 169. در پشت صفحه اول بخط مغایر نوشته شده: «تفسیر فارسی علامه شیرازی». از سبک و اسلوب عبارتی کتاب گمان رفته است که این تفسیر از نمونه های نثر دری اواخر قرن پنجم تا اوائل قرن ششم ه .ق. است و علی العجاله نمی توان گفت که این کتاب «تفسیر سورآبادی است». روش این تفسیر چنین است که در آغاز هر سوره محل نزول و عدد آیات و کلمات و حروف و ثواب قرائت آن ذکر شده است و سپس ترجمه تحت لفظی آیات و هم بیان مراد و نکات تفسیری در عنوان «سئوال-جواب» آورده شده است. احادیث مورد استشهاد از طریق محدثین اهل سنت و جماعت است. امتیاز این تفسیر: مشتمل است بر واژه های پارسی و لهجات مهجور [برای نمونه برخی از کلمات قرآنی (میان دو ابرو) و ترجمه آنها نقل می گردد: «یستعففن» خود نهفتگی کنند، «زکوة» باکی خواسته، باکی تن، «مسجد» مزکت، «امانات» زنهاریها، «سراب» کوراب، «والق عصاک» و بیوکن باهوت را موسی علیه السلام بیوکند در حال ماری کشت، «شیطان» دیو، «یشرکون» همباز می اریذ، و « مکروا مکراً» بسکالیذند سکالش بذ، «لاتسمع الموتی و لاتسمع الصم» نشنوانی یعنی در نیابانی مردکان را نشنوانی یعنی در نیاوانی کران را، «لیس علی الاعمی حرج» نیست بر نابینا ننگی و بزه ی، «نادیکم المنکر» و همی کنیذ در هنجمن شما ناشایست، «قد کنا فی غفلة من هذا» بدرستی که ما بوذیم در فرغول کاری ازین روز، «لا یحزنهم الفزع الاکبر» اندوهگین نکند ایشان را هراس مهین، «اعجمین» بدزبانان.] و روش ترکیب کلمات و انشاء جملات پارسی. برای معرفی کتاب سطوری از آن (همان طور که مرقوم است) نقل می گردد: «سورة الحج ... مکی است و گفته اند الا سه آیت که بمدینه انزله بوده است قوله تعالی هذا خصمان
اختصمورا فی ربهم تا آخر سه آیت و گفته اند مدنی است الاجهار آیت قوله تعالی و ما ارسلنا قبلک من نبی آخر چهار آیت که بمکه انزله بوده است و گفته اند جهل مدنی است و گفته اند جهل مکی است و این سورة هفتادهشت آیتست در کوفی و هفت آیت در عدد حمدنی قس الکی و شش آیت در عدمذینان و در عدد ابی بزو پنج آیت در عدد بصری و جهار آیت شامی و عدد کلمات این سورة دویست و نود یک کلمه است و عدد حرفش پنج هزار صد هفتاد پنج حرف است و خبر از مصطفی علیه السلام که او گفت هر مؤمنی که سورة الحج برخواند خدای تعالی او را چندان ثواب دهد که او را حججی کرده بود و عمره ی آورده بود بعدد هر که حج کند و عمر آورد در مامضی و در مابقی و نیز خبر است از مصطفی علیه السلام که او گفت هر که سورة الحج بر خواند بعدد هر حجاجی و معتمری که تا قیامت حج و عمره کنند از بهر وی ثوابی بنویسند بسم اﷲ الرحمن الرحیم یایها الناس اتقوا ربکم ان زلزلة الساعة شییء عظیم ای مردمان بترسید از خدای شما و بپرهیزید از آزار خدای شما بدرستی که زلزله قیامت یعنی دریدن نزدیک قیامت چیزی بزرگست و آن زلزله نزد نفحه سدیگر (سه دیگر صح) بود که اسرافیل در صور دمد و او را سه نفخه بود اول نفخه فزع بود دیگر نفخه ساعق بود سدیگر نفخه بعث بود که همه زمین زلزله گیرد و همی لرزد تا هر چه در زیر دارد ازفینها و کنجینها همه بر روی زمین و همه مردکان بروی افکند بعث قیامت ان بود سوال اگر معدوم شیی نبود پس چرا خدای تعالی گفت زلزلة الساعة شیی عظیم. جواب معنی آنست که چون بود شئی بود و عظیم بود واجب نیاید که تا معدوم شئی هم جنانک آنرا عظیم واجب نیاید که معدوم عظیم بود» (کذ)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام ؛ واقف: محمد ایرانی مجرد ؛ کاغذ: آهاری نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 220گ، 23 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 11 - 556]
نسخه اصل: پیر هدائی ش 64. گویا از عزالدین زنجانی، با سئوال و جواب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ 208گ، 31 سطر [فیلمها ف: 1 - 54]
آغاز: همان است که در سوره طه گفت من قبل ان یقضی الیک وحیه؛ انجام:لم الد ولم اولد ولم یکن لی کفواً احد
مشتمل بر تفسیر از ابتداء سوره انعام تا آخر سوره برائت است.
اوراق اولیه هم پس و پیش صحافی شده. در فهرست نسخه ای که طرز آن عیناً طرز همین کتاب است و در کتابخانه رضویه موجود است آن را نسبت به حضرت خواجه عبداﷲ انصاری داده اند اگر چه به تصریح سیوطی در کتاب طبقات المفسرین (ص 15 طبع اروپا) خواجه در فن تفسیر توانائی کامل داشته و مدتی مشغول به آن بوده ولی به دلایلی که ذیلاً نگاشته می شود مسلماً این تفسیر از خواجه انصاری نیست ولی احتمال قوی می رود که یکی ازشاگردان و یا پیروان ایشان در قرن ششم به تألیف آن مبادرتکرده باشد. مؤلف در ضمن تفسیر آیات در نوبت سوم عموماً اقوال و بیانات و مناجات هایی را از خواجه انصاری در تحت این عنوان: «شیخ الاسلام انصاری قدس اﷲ روحه» یا «پیر طریقت رضوان خدا بر او باد» در مناجات گفت ذکر کرده است و معلوم است که مؤلف اقوال و بیانات خود را در مؤلفه خود بدین گونه نقل نمی کند. بسیاری از اشعار حکیم سنائی شاعر معروف متوفی سنه 545 را به مناسبت مقام در تحت این عنوان: «چه نیکو گفت آن جوانمرد» (مثل این اشعار در آخر سوره توبه) آورده است: بمیر ای حکیم از چنین زندگانی ×× کازین زندگانی جو ماندی بمانی/ ازین کلبه جیفه مرگت رهاند ×× که مرگ است سرمایه زندگانی/ کند عقل را فارغ از لاابالی ×× کند روح را ایمن از لن ترانی. و چون می دانیم که خواجه انصاری در سنه 481 وفات نموده و تا وفات سنائی 65 سال می شود و لازم است که اقلا در اواخر عمر خواجه و موقع نوشتن این تفسیر سنائی سی ساله باشد و هیچکس عمری بدین درازی برای سنائی ننوشته و به علاوه اگر معاصر مؤلف هم باشد اطلاق «گفت» غلط است و بایستی «گوید» در این مورد استعمال نمود ازین رو حکم می کنیم که این تفسیر از خواجه نیست و از طرز انشاء بایستی در قرن ششم تألیف شده باشد. طرز این تفسیر آن است که بدواً عده ای از آیات را که شماره آنها کم و زیاد می شود در تحت عنوان «النوبة الاولی» ترجمه فارسی ساده نموده و پس از اتمام این قسمت مجدداً همین آیات را در تحت عنوان «النوبة الثانیه» مطابق اخبار تفسیر و بیان کرده و عین روایات را هم در بعضی موارد نقل کرده اند. پس از اختتام این نوبت باز همین آیات را تحت عنوان «النوبة الثالثه» تفسیر عرفانی و ادبی نموده و به اشعار فارسی و عربی بسیار لطیف و عباراتی از عرفا و بزرگان مزین ساخته بعد از خاتمه این قسمت عده دیگر از آیات را به همین طرز مذکور ترجمه و تفسیر و تأویل نموده تا سوره تمام شود و به سوره دیگر رود؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: ظاهراً قرن 7؛ افتادگی: آغاز؛ در سال 1283 به کتابخانه اعتضاد السلطنه درآمده؛ واقف سپهسالار، 1297ق ؛ کاغذ: خان بالغ، جلد: میشن مذهب، 476ص، 17 سطر، اندازه:20×31سم [ف: 1 - 152]
آغاز: نیارمید مگر بر این حزئیل درودگر تا دین موسی گرفته بود؛ انجام:جبرئیل علیه السلام دیگر باره خود را به پیغمبر صلی اﷲ علیه نمود.
مفسر ناشناس و از علمای اهل سنت (قرن 6 و 7ق). وی ابتدا، متن تمامی سوره را با ترجمه تحت اللفظی ذکر نموده سپس بخشی از آیات را آورده به ترجمه و تفسیر آنها پرداخته است. محل و شأن نزول و رخدادهای تاریخی آیات را به طور مشروح بیان کرده است؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 7؛ حروف «پ » ،«چ » ،«گ»
در نثر پارسی آن دیده نمی شود به عنوان مثال در این عبارت به جای کلمات «بزرگی پذیرفت و گفت» بزرگی پذیرفت و کفت آمده است ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 164گ، 22 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 22 - 177]
آغاز: و لما یدخل الایمان فی قلوبکم و خود نیامده است ایمان بر دلهای شما، سؤال: اگر محل ایمان نه در دل است؛ انجام: خدمتکاری که در خدمت مصطفی می بود التماس چند عدد موی که از محاسن مبارک آن حضرت..
از آیه 13 سوره حجرات تا پایان قرآن کریم. تفسیری است مختصر که پس از آوردن آیه یا مقداری از آن به ترجمه آن پرداخته و سپس با عناوین «سؤال-جواب» سؤالاتی را در تفسیر آیه مطرح و از آن پاسخ گفته است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ چند برگ آخر به خطی از قرن نهم یا دهم بازنویسی شده؛ تملک: «سید ریحان اﷲ بن جعفر موسوی» در شوال 1321 ؛ جلد: تیماج مشکی، 179گ، 23 سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 418]
آغاز: بسمله. سورة الاعراف مکیة و هی مایتان وست آیات و ثلثة آلاف و خمسة و عشرون ... بسمله. المص: ای انا اﷲ، فی الحروف المقطعة و اختلاف الاقاویل فیها قد ذکرناها فی اول سورة البقرة.
کتاب انزل الیک. این قرآن کتاب حق است که فرستاده شده است که مصطفائی؛ انجام: قل انما انا بشر مثلکم ... یشرک ... بگو ای محمد مر این مشرکان را جواب سئوال ایشان دادمی و بند دادی شان بگوی شان من آدمی ام مانند شما ندانم تا بیاموزانندم و آن دانم که بیاموزاندم ... و لایشرک بعبادة ربه احدا بروی بادا در پرسش شب شرک نیارد کسی را یعنی روی و ریای خلق را نکند و اﷲ اعلم. سورة بنی اسرائیل مکیة واحدی عشر آیة. سورة بنی اسرائیل مکیة الا اربع ایات منها قوله تعالی و ان کادوا یستفتونک عن الذی اوحینا الیک و لوان مدنیات و هی مایة واحدی عشر آیات و الف و خمسمایة و ثلثة و ثلثون مکیة و ستة آلاف و اربعمائة و ستون حرفا. ورق قلبه عند ذکر الوالدین اعطی قنطارین فی الجنة و القنطار الف اوقیة و ما یتا اوقیة منها خیر من الدنیا و ما فیها و نظم السورتین ذکر فی آخر سورة النحل الامر بالصبر فی حق النبی علیه السلام و الصبر من اشق الاشیاء علی الملة فذکر عقیبه منه المعراج فی هذا السورة لیستهل علیه مشقته و اﷲ اعلم. بسمله. سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی بارکنا حوله لنریه من آیاتنا انه هو السمیع العلیم. در مقدمه معراج سبحان الذی جرایاد کرد از بهر آن یاد کرد بعضی معراج ذکر سبحا[ن] مصطفی صلی اﷲ علیه و سلم و خداوند عزوجل و کمال است و مصطفی علیه السلام حق است بنداری و درست بدلیل و کتاب سنت و الاجماع مسلمانان و دلیل عقلی و درستی چیزها بدین بود اما النص قوله عزوجل اما الذی سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام پاک و بی عیبآن خداوندی که ببرد بنده خود را مصطفی را از مسجد الحرامبمسجد اقصی و این دلیل است که بیداری بوده است که اوبخواب بودی و نگفتی که ببرد دیگر آیت خدای گفت و ما جلعنا الرویا التی اریناک الافتنة للناس. معتزله بدین آیت جهد کنند بخواب بود که رویا گفت و رویا خواب بود جواب گویم و مراد از وی به بیداری است بچشم سر.
به فارسی کهن از آیه «المص. کتاب انزل الیک فلایکن فی صدرک حرج منه» تا آخر سوره کهف، شاید از سورابادی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8 ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 383گ، 19 سطر (13×22 )، اندازه: 20/5×31سم[نشریه: 378 - 4تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2432-ف ]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 54]
آغاز: عظایم اتانی الکتاب این جمله خبری دیکرست یا حال است بتقدیر قد از معنی تکریم که از اضافت بسوی خدا مفهوم می شود أی انی کرمنی اﷲ بکو انی عبداﷲ و قد اتانی الکتاب بعضی کویند اتانی بمعنی مستقبل است که در وقت طفولیت او را نبوت و کتاب نبود بس جاره نیستکه بمعنی مستقبل بود و از قبیل نفخ فی الصور فصعق من فی السموات باشد و بعضی کویند عیسی صلوات اﷲ علیه نبوت و کتاب در طفولیت یافت آنج دیکران در بزرگی یافتند او در کودکی دریافت بعضی کویند مریم در حمل بود که او را علم روی نمود و بعضی کویند به مجردن زادن و بعضی کویند یک روز و بعضی کویند چهل روز بود که این تکلم از وی روی نمود؛ انجام: بسمله، تبت یدا ابی لهب و تب ما اغنی عنه ماله و ماکسب روایت جون آیه و انذر عشیرتک الاقربین امر انذار ... پیغامبر صلی اﷲ علیه و سلم از مکه بیرون آمد بانک زد با آن قریش یا آل (کذا) کفت یا آل مره یا آل هاشم جماعتی حاضر آمده بود کوه صفا ...
مفسر که از علمای اهل سنت به شمار می رود، در آغاز، نام سوره، محل و شأ نزول، تعداد آیات، کلمات، حروف، رابطه سوره با سوره پیشین را بیان نموده آنگاه آیات را آورده پس از بررسی نکات اعرابی و نحوی به ترجمه و تفسیر آنها پرداخته است و همچنین به روایات و رخدادهای تاریخی عنایت دارد و گاهی هم به مناسبت از اشعار فارسی بهره جسته است. در این تفسیر کهن به
جای حروف «پ، گ، چ» «ب، ک و ج» که از ویژگی نثر فارسی قرون هفتم و هشتم بوده استفاده شده است. موجودی از سوره مریم تا سوره تبت را شامل می باشد؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: اواخر قرن 7 و اوایل قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف:
سید عبدالعلی صدر الاشرافی ؛ کاغذ: آهار نخودی، جلد: تیماج خرمایی با ترنج، 369گ، 39 سطر(19/3×30 )، اندازه: 25×38سم[ف: 22 - 179]
آغاز: را سجده کنند مرادم با بس سجده کردند مگر ابلیس - علیه اللعنة - سر باز زد؛ انجام: (و لا انتم عابدون ما اعبد) و نه شما پرستنده آید خدا یرا که من میپرستم (و لا انا عابد ما ... ) تفسیر مختصری است با نثر فارسی شیرین، همراه با ویژگیهایی که نیاز به تحقیق و پژوهش دارد، و به نظر می رسد که این تفسیر بر اساس معتقدات اهل سنت نگارش یافته است و شامل تفسیر سوره مبارکه طه تا آیات پایانی قرآن کریم می باشد ؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: قرن 8، جا: ماوراء النهر (احتمالاً)؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، خط این نسخه، نوعی ثلث است، که قبل از یاقوت مستعصمی، در ایران مرسوم بوده، بدون تاثیر پذیری از مکتب بغداد، تا عصر علاء الدین تبریزی ادامه داشته؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج قهوه ای، 228گ، 25 سطر (14×20 )، اندازه: 20/5×28/5سم [ف: 28 - 96]
آغاز: سوره ص مکی است و هشتاد و پنج آیتست، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، در تیسیر است، روی أبی بن کعب النبی صلی اﷲ علیه و سلم، انه قال: من قرأ سوره ص کان له بوزن کل جبل سخر اﷲ لداود عشر حسنات و عصم من الصغیرة و الکبیرة ... در معنی است ... و انتظام اول این سورت باخر سورت متقدمه آنست که ختم آن سورت باسم رب العالمین است؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، ألم نشرح لک صدرک، استفهام است از انتفاع شرح بر.جه از کار پس مفید اثبات شرح باشد ... أنقض ظهرک، ای أثقله، این بیان وزر است یعنی سبک گردانیدیم ...
تفسیر فارسی ناشناختهای است که از تفسیرهای گوناگون چون تیسیر و مغنی نقل قول می کند ؛ خط: نسخ مایل به ثلث، بی کا، تا: حدود نیمه دوم قرن 8؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ:شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 319گ، 23 سطر (15/5×21 )، اندازه: 22×30/5سم [ف: 36 - 517]
آغاز: غافل شدند پس پنداشتند کافران که گرفتن ایشان بندگان خواص مرا یعنی فرشتگان و عیسی و عزیز؛ انجام: فجعله عطف است بر فاجتباه من الصالحین این من المتصفین یصفات الصالحین.
تفسیر سنی، از آیه 104 سوره کهف تا آیه 50 سوره قلم. تفسیری است به فارسی که در ابتدا، مقداری از جهت ادبی آیه بحث نموده و سپس به ترجمه آیه پرداخته و در ضمن استشهاد به اشعاری نیز می کند، و در برخی آیات روایات تاریخی مناسب را متذکر شده است. در ابتدای سوره نیز به مباحثی کلی راجع به سوره نظیر تعداد آیات، حروف و غیره پرداخته است ؛ خط: نسخ نزدیک بن ریحان، بی کا، تا: قرن 8 یا 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، نسخه ظاهراً تیموری است، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 342گ، 29 سطر، اندازه: 25×34/5سم [کتابخانه های قائن: ف:139]
آغاز: جباری که جمشید گردن کش را بپای مورانداخته وبرگانسه عم یتسالون مکی است یعنی در مکه نازل شده استچهل آیت صد و هفتاد و دو کلمه هفصد و هفتاد حرف استربط او با سورت مرسلات از جهت آنست که هردو سورت مکی اند و در هر دو توحید خدای غزوجل و ذکر قیامت و وعده راست دادگان و وعید دروغ بندارند گان قیامت الست؛ انجام:سئوال الناس چرا تکرار کرد بضمیر چرا بسنده نکرد؟ جواب در مقام بیان اظهار مناسب تر است. سئوال ختم قرآن باستعاذه کرد چیست؟ جواب چون نعمت تمام شود و کمال گیرد جزخوف حسد و کید دشمن نماند محل استعاذه باشد تفسیری است خبری و ادبی از دانشمندی سنی. نسخه یک سطر پیش از تفسیر «عم یتسالون» است تا پایان قرآن، در آن از کافی، تاج المصادر، کشاف، شرح طیبی بر آن، مشارق الانوار، صحیح مسلم، صحیحین، تفسیر مغنی، تفسیر امام زاهدی یاد شده است.
شعر سعدی: «تواضع ز گردن فرازان نکوست ×× گدا گر تواضع کند خوی او است» در آن دیده می شود، در آن از امام مجاهد، ابن عباس، ابن کثیر، امام کلبی، امام قتاده، اخفش نحوی، ضحاک، امام ابویوسف، امام اعظم ابوحنیفه، امام عطاء خراسانی، امام شافعی، ابوالحسن اشعری، ابوهریره، انس بن مالک، امام حسن بصری، کعب الاحبار، خواجه سنائی، امیر المؤمنین علی، امیر المؤمنین عمر، امام محمد مفسر، معاویه، علی بن موسی الرضا، نظام معتزلی، معتزله، یسر (؟) شاعر، ابی بن کعب و مصحف او، و اهل سنت و جماعت یاد شده است. مؤلف در این تفسیر از سال 449 یاد می کند. چون در این تفسیر شعر سعدی (-691) آمده و از شرح کشاف طیبی (-746) یاد شده و نسخه ما هم در 877 نوشته شده است پس مؤلف باید میان سال های 746 و 877 زیسته باشد مشارق الانوار هم که از آن در این تفسیر یاد شده باید از صغاتی (-650) باشد و المغنی فی التفسیر از ابوالفرج عبدالرحمن بن الجوزی (-597) است (چلبی). اشعاری که در ین تفسیر آمده است: فرون که شده آبی آبش ره آتش شد ×× پس خاک بسر بادش زین سر کشی و طغیان- از هیبت آن دو راه خون شد دل من ×× تا خود بگذارم ره بود منزل من - ملک ابدست در میانه ×× هشداشته نرد عشق می باخت - خاکساران جهان را بحقارت منگر ×× توچه دانی که درین گرد سواری باشد - تواضع ز کردن فرازان نکوست ×× گدا گر تواضع کند خوی اوست (از سعدی) - گر تن منت زبان شود هر موی ×× یک شکر تو از هزار نتوان گفت - خواجه سنائی می گوید: هر که ترا زاد رفت و انکه تورا زاد مرد ×× زان نه بما جز خیال زبن نه بما جزخله - ای منور بتو نجوم جلال ×× وای مقرب بتو رسوم کمال - قالوا افترح شیأ نجدلک طبخه ×× قلت اطبخوا لی جبة و قمیصا- گفتند گو چه چیز پزیم از برای تو ×× گفتم برای بنده یکی پیرهن پزید- معبود لم یزل متعالی ز ابتداست ×× موجود لایزال منزه زانتها است - ذاتش بهیچ وجه تنائی پذیر نیست×× ذاتی بری ز
صورت و پاک از جهان و جاست - ذاتی که لایح است صفات کمال او ×× با اینجنین صفات سزاوار کبریا است -حاصل دنیا ز کهن تا بنو ×× چون گذرنده است نیر زد بجو- مصراع: «عجب حالی عجائب روزگاری»، قطعه: خانه آتشین قرین دشمن ×× دیو هم خانه مقری نه - خورش و آب از ضریع و حمیم ×× تا ابد غیر آن مقری نه - اولین شر در ره آدم ×× بود نای گلو و طبل و شکم - آب چندین مخور توریک نه ای ×× تا گلو پر مشو تو دیک نه ای - گر خوری بیش پیل باشی تو ×× کم خوری جبرئیل باشی تو - ای که دستت میرسد کاری بکن ×× بیش از آن کز تونیاید هیچکار - این دم که دمی داری بکن کاری ×× این فرصت یکدم را عمر ابدی گردان (از سعدی) - نه ایم آمده از پی خوشدلی ×× بلی از پی رنج و سختی کشی- صلاح راه فلاح است و جاه هر دو جهان است ×× فجور موجب خواری و سیلت خسران است -گر روز نیاییش ز غوغای جهان ×× شب محرم عاشقانست شبهاش طلب- صفی حضرت اگر در وجود سابق بود ×× حبیب در گه حق سبع اصطفا دارد - بلی غناست چو دریا ز موج از که رهد ×× که سود در سر سودای آن رجا دارد - نه هوشیار زند دست بر لب افعی ×× اگر چه دست بر افسون و بردو ادارد - باع را مخالط شود خردمندی ×× اگر چه در تن و بازو و بسی قوا دارد - ز فقر دیو مسلمان شود چو دیو نبی ×× غنی است گر چه ولی مال در بلاد دارد- یتیم ار بگرید که نازش خرد ×× و گر خشم گیرد که بازش خرد - و شاعر گفته: اذا اشتدت بک العسری ففکرفی الم نشرح ×× فعسر بین یسرین اذا املتها فافرح - چوزور آرد بتو عسری الم نشرح زجان بر خوان ×× دو یسر افتاده با یک عسردل بگامر شوشادان- کیست در ین دائره لاجورد ×× دست گهی یافت که پا گم نکرد- چه آدمی که مطیع است با دواعی نفس ×× به از ملک که بطبعش ره هدی آرد - بقدر رنج بود گنج و این بسی رنج است ×× که با دواعی طغیان کس اتقا آرد - آن گودک خاکبیز غزبیل بدست ×× می زد بدو دست روی خود را می خست - می گفت بهابهای کافسوس [و] دریغ ×× دانگی بتیا فتم غربیل شکست - کلید فتح از اقلیم در خزانه اوست ×× کسی بقوت بازوی خویش نگشاده است - نظر بفیض فضل توست فتح و ظفر تو می دهی ×× هست بهانه در وغایت خطا قدمح حط(؟) - عداوت میان دو کس آتش است ×× سخن چین بدبخت هیزم کش است (از سعدی). در این تفسیر در هر سوره ای ترجمه ای است شیوا از آیه ها و گاهی هم با شرح آنها و گاهی با آوردن شرح داستان های قرآن و در پاره ای جاها نقل سخنان مفسران است و در بسیاری از جاها به روش پرسش و پاسخ مطالب علمی آن هم به طرزی روشن دیده می شود چون نسخه ما بیش از 150برگ دارد و تفسیر یک جزو (30) قرآن است پس همه این تفسیر بایستی نزدیک 4500 برگ باشد. در آن کلمات و عبارت های فارسی شیوا بسیار آمده و درباره پیامبران «مهتر» گفته شده مانند: مهتر موسی، مهتر صالح و مهتر یعقوب ؛ خط: نسخ، کا: حسین بن قاضی محمد، تا: پنج شنبه 21 ربیع الثانی 877ق، جا: بندر حیوال ؛ تملک: بابا صالحبن بابا یعقوب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 127گ،16 سطر (9×15 )، اندازه: 14×21سم[ف: 10 - 1757] و [فیلمها ف: 54 - 1 ]
از سوره مریم تا آخر قرآن، با ترجمه به فارسی با لهجه طبری، با گواهی آیة اﷲ مرعشی درباره اهمیت نسخه و با ذکر احتمال این که این تفسیر تالیف علامه مجدالدین مازندرانی از علمای زیدیه متوفی حدود 700 باشد ؛ بی کا، تا: 890ق [د.ث. مجلس]
آغاز: دختر شعیب را که حلیله او بود در وضع حمل پدید آمده بآتش محتاج شد موسی چندان سعی فرمود؛ انجام: گفتم مه و روز و سال و تاریخ نویس فی الحال دوم زشهر شوال نوشت ترجمه و تفسیر مزجی بسیار مختصر است که در ماه شوال 889 موافق جمله «دوم ز شهر شوال» به پایان رسیده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 899ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 286گ، 23 سطر، اندازه: 22×28/5سم[ف: 286 - 23]
کا: حسین بن علی، تا: 899ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 419گ، اندازه: 15/8×27/3سم [رایانه]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمدﷲ رب العالمین، مقولی قولو اینجا مضمر است یعنی بگوئید پرستش و ستایش مر خدایرا که آفریدگان جهانیان است و پروردگار ایشان ... الرحمن الرحیم، مهربان بر همه بندگان و مطعیان و عاصیان یگانه روزیدهنده در این جهان و در آن جهان؛ انجام: و لقد مننا علیک مرة اخری، بدرستیکه ما منت نهادیم بر تو بار دیگر یعنی منتهای ما بر تو بسیار است خیرا (1) آن منت که آن همه خواستهای تو بدادیم اذ اوحینا الی امک ما یوحی یاد کن.
از سوره حمد تا قسمتی از سوره طه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضاهای «نوری» و «زاهدی» و غیره؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سیاه، 778ص، 21 سطر (10×22 )، اندازه: 17×28سم [ف: 1 - 76]
آغاز: بالغیب، می ترسد برورد کارشانرا بغیب یعنی خدای تعالی را نادیده می برستند؛ انجام: فی جیدها حبل ... رسنی من مسد از لیف خرما و قیل زنجیر محکم باشد در گردن ...
از آغاز آیه 21 سوره ملک تا پایان سوره تبت؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی، یک تاریخ تولد در برگ 54 به تاریخ 1024 در روستای «ارسنجان» دیده می شود؛ مجدول؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: مشمعی قهوه ای،
عطف: تیماج یشمی، 71گ، 23 سطر (11×17)، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 29 - 437]
آغاز: بردند دنبال شما گیرند و جریت نمایند و غالب آیند آمدن در محل های خطر؛ انجام: ومن در ظروف بمعنی فی است و آیت جار مجرور یا ظرف است مر تقطع را یا حال است از ایدیهم و ارجلهم ای حال کونهم.
از آیه 196 سوره بقره: «و اتموا الحج ...» تا آیه 33 سوره مائده: «انما جزاء الذین یحاربون اﷲ ...». تفسیری است ساده بیشتر جنبه ادبی دارد با نثری روان و اندکی مسجع، مفسر اشعاری از خود آورده. اول سوره مائده: «بسمله یا ایها الذین آمنوا اوفوا بالعقود.
جمله برای تبیین آمده بر طریق مقدمه، مقصود مذکور شده جمله اوفوا بالعقود مقصود پیمان است متضمن معنی این است ای مومنان عقود عهود را وفا کنید یعنی پیمانهایی که شما را با خدا است از عهود طاعت خدای عزو جل در اوامر و نواهی و عقود و پیمانها ...» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ به شیوه ترکستانی، مصحح، مقابله شده، مجدول؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، 442گ، 25 سطر (10×19)، اندازه: 17×28سم [ف: - 130]
آغاز: سورة البقرة، قوله تعالی: و الذین یومنون بما انزل الیک و ما انزل من قبلک و بالاخرة [بقره /4 ]؛ انجام:شافعی گوید: اگر بر کمتر از ربعی اقتصار کند جایز بود ... و گوید: دلیل برین قول خدای تعالی است، و امسحوا بروسکم
تفسیر مختصری است که قطعه ای از آیات را می آورد و به فارسی تفسیر می نماید، مؤلف، شیعی مذهب بوده و احتمالاً در قرن هشتم می زیسته است، تفسیر سوره بقره تا آیه 60 از سوره اسراء.
این نسخه که احتمالا مجلد اول از تفسیر است در سه قسمت و طی سه شماره معرفی می شود. قسمت اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً اواخر قرن 9؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ 121گ، 17 سطر
[عکسی ف: 1 - 59]
آغاز: پس گوید: این آیت دو دلیل است، اول انکه چون مسح بعضی از سر کرد او را مسح کنند خوانند؛ انجام: القرآن یفسر بعضه بعضا، قرآن بعضی مر بعضی را تفسیر می کند قسمت دوم از جلد اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً اواخر قرن 9؛ 131گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 59]
آغاز: انما انت نذیر، تو بیم کننده، بر تو جز ابلاغ نیست، و اﷲ علی کل شی و کیل؛ انجام: نیمی از صفحه آخر از بین رفته: خطاب آمدگی راست گفتی ای محمد ... ربنا و الیک المصیر قسمت سوم از جلد اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً اواخر قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ 135گ، 17 سطر [عکسی ف: 1 - 60]
آغاز: نبود بعد از هژده سال وی را مغیره به پسری قبول کرد وگفت من بمادر وی زنا کرده بودم؛ انجام: از حق سبحانه و تعالیصحبت صالحان و دوستان او طلب کند، اللهم ارزقنا آمین یا رب العالمین
ترجمه و تفسیر مزجی بسیار مختصری است بر پایه های صوفی با نقل بعضی از اخبار از طریق اهل سنت و باید مؤلف آن یکی از علمای ترک عثمانی باشد. نسخه حاضر از سوره ن و القلم تا پایان قرآن را دارد؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: 913ق؛ افتادگی: آغاز ؛ مجدول ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 135گ، 19 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 18 - 331]
آغاز: بسمله و لقد آتینا ک سبع من المثانی و خلقت؛ انجام: خلق اﷲ تعالی رأس آدم و جبهه من تربة الکعبة و صوره و ظهره من بیت المقدس ... پیر حسین رودباری فی سنه 954؟ کتاب از فرقه حروفیه است و تفسیری بر قرآن می باشد نام کتاب و مؤلف آن از خود کتاب به دست نیامد ولی لغت نامه دهخدا قسمت ح صفحات 485 و 486 به نسخه ای از جاودان نامه اشاره می کند که آغاز آن در مقایسه با نسخه حاضر صفحه 40پ و پایان آن 114ر می باشد که جاودان نامه نام نهاده شده، جاوداننامه گاهی به نام جاودان کبیر و گاهی جودان نامه و جودان نومه خوانده می شود و تفسیری است که فضل اﷲ استرآبادی مؤسس فرقه حروفیه بر قرآن نوشته و تأویلهای تازهای را که برای آیات آن یاد کرده گواه حقانیت دعوت های خویش پنداشته است ؛ کا: درویش خلیلی ولی درویش پیرحسین رودباری، تا: 954ق؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 113گ (2پ-114ر )، ابعاد متن: 7×11/5، اندازه: 10×14سم [ف:- 5]
آغاز: عن العلم و اهله و قال الحسن لم یبعث نبیاً من اهل البادیة و لامن اهل الجن و لامن النساء؛ انجام:ذلک لما اردنا اهلاکهم فحکم هؤلاء الکفار حکم اولئک فی انه لایبقی منهم عین و لا أثر.
از اواخر سوره یوسف تا پایان سوره مریم. تفسیری است مختصر که بیشتر به اختلافات قراءات و معنی لغوی کلمات پرداخته است؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن عبدالکریم، تا: جمعه از ربیع الثانی 962ق؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 106گ، 21 سطر، اندازه: 20×24سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 406]
به نظر می رسد که مفسر ماتریدی باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 470گ، 35 سطر (17/5×23 )، قطع: رحلی [تراثنا: س6ش1 - 86]
آغاز: مسطوره بوده بر وجه احسن و بر طریقت مستحسن ختمکرد؛ انجام: قال کذلک انتک ایاتنا فنسیتها قال جمله مستأنف
است در جواب ماذا قال اﷲ حین قالوا ذلک کذالک.
این نسخه از آیات آخر سوره هود تا نیمه آیه 126 از سوره طه را در بردارد. مفسر در پایان هر آیه، ابتدا رابطه آن را از جهت دستوری با آیات دیگر ذکر می کند و سپس به معنی و تفسیر آن می پردازد و گاه سخن خود را با استشهاد به اشعار (بعضاً از سعدی) نیز مؤکد می کند ؛ خط: نسخ هندوستان، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: کشمیری نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 543گ، 22 سطر، اندازه: 15×26سم [ف: 1 - 443]
از تفاسیر تألیف شده در هند ؛ خط: ثلث و تعلیق، بی کا، تا: قرن 10، دارای تذهیب و سر سوره؛ قطع: رحلی [د.ث. مجلس]
نسخه اصل: بادلیان 2827 وینفیلد 8. تفسیر عرفانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1012ق، جا: لاهور [فیلمها ف: 1 - 571]
آغاز: کهیعص ... عبد اﷲ عباس گفت کهیعص نامی است از نام های خدای تعالی کلبی گفت ثنائی است؛ انجام: و چون قل أعوذ برب الناس بخوانی بگوی أعوذ برب الناس.
تفسیر مختصر صوفی است با انشائی ادبی و نقل اختلاف مفسرین قدیم، با عناوین «قوله تعالی» آیاتی را آورده پس از آن ترجمه و تفسیر می کند. نسخه حاضر نیمه دوم کتاب و از سوره کهف است؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد تقی، تا: اواخر رجب 1035ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ تملک: علی بن میرزا محمد الطبیب؛ جلد: تیماج مشکی، 697گ، 20 سطر، اندازه: 16×30سم [ف: 20 - 280]
آغاز: سورة الملک مکیة و هی ثلاثون آیة: و سورة الملک آیه است. و سیصد و سی و پنج کلمه است و هزار و سیصد و بیست و سه حرف است. و در خبر است از رسول علیه السلام که هر که این سورت را برخواند او را چندان ثواب باشد که همه کتابها خوانده باشد و بهر حرف او را عبادت یکساله بنویسند و از عذاب گور ایمن باشد به عنایت اﷲ تعالی. بسمله. تبارک الذی بیده ... قدیر. به برکت اوست به عظمت آن خدای تعالی و برکت همه چیزها از آن خدا است، که همه اوست. پادشاهی بر دو معنی است یکی او را است و او را سزد پادشاهی بر همه خلق. و دیگر معنی ازوست پادشاهی آن را که هست. چنانکه فرمود: تؤتی الملک من تشاء. و حضرت سبحانه و تعالی بر هرچه خواهد که کند قادر و توانا است؛ انجام: من الجنة و الناس. از دیوان و مردمان. و ابن عباس رضی اﷲ عنه می گوید: که الشیطان اذا ذکر اﷲ خنس و اذا غفل وسوس.
ترجمه و تفسیری است آمیخته با متن، از قرآن به فارسی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم 1039ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 133گ، 15 سطر، اندازه: 15/5×19سم[ف:3-456]
آغاز: بسمله اقترب نزدیک آمد للناس مردمانرا حسابهم وقت محاسبه اعمال ایشان یعنی روز قیامت و گفته مراد از ناس ... یعنی نزدیک شد وقت مواخذه پاداش ایشان که از ابتدای سوره انبیاء تا آخر قرآن می باشد ؛ بی کا، تا: 1043ق؛ جلد: تیماج، اندازه: 18×24سم [ف:- 195]
آغاز: الحمدﷲ الذی أنعم علینا أنواع النعماء ... اما بعد بر ضمیر منیر ارباب الباب مخفی نماند که در این ایام خجسته؛ انجام: یعنی بنشین با فقرا تا زیادت کنی شکر را و الصلاة علی سید الانام و آله الکرام
تفسیر و ترجمه چند آیه است در نکوهش ظلم و فضائل حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) با استفاده از بعضی از روایت ها، و به ابوالغازی سلطان نظام شاه تقدیم شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: دوشنبه صفر 1045 - 9 رجب 1049؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (338پ-340پ )، 25 سطر، اندازه: 22×34سم[ف: 196 - 8
نسخه اصل: پاریس S. P. 125 (بلوشه 151) ؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 1052ق [فیلمها ف: 1 - 533]
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم بسم اﷲ الرحمن الرحیم پناه می گیرم و در می گریزم به بزرگی خدای تعالی و از وسواس و اغوای شیطانی که رانده شده است از رحمت خدای تعالی و این کلمه تعوذ اگر چه صریحا و بعینه در لفظ قرآن واقع نیست اما مضمونش در قرآن وارد است چنانکه خداوند تعالی فرموده است ... اذا قرأت القرآن فاستعذ باﷲ من الشیطان الرجیم؛ انجام: و قنا عذاب النار و احشرنا مع المتقین و الابرار بحق محمد المصطفی و آله الأطهار برحمتک یا ارحم الراحمین.
تفسیر سنی، ترجمه و تفسیر سوره نبأ تا پایان قرآن کریم است، در آن شأن نزول، تعداد آیات، اسامی و فضیلت سور و رخدادهای تاریخی را بیان می کند. مؤلف پس از ذکر آیه و استناد به روایت مربوط (اگر وارد شده باشد) به توضیح آیات می پردازد او می گوید: بسمله در سوره حمد آیه ای از آن و در سوره نمل جزئی از آیه و در سایر سوره ها به عنوان تیمن و فاصله ذکر شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: صالح بن عبدالجلیل، تا: 1062ق؛ واقف: علی امیر خیری، اسفند 1367؛ کاغذ: نخودی، 78گ، 19 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 22 - 173]
آغاز: ذکر رحمت ربک یاد کردن بخشش پروردگار است و بنا بر اقوال دیگر معنی آن است که اینکه خوانده می شود بر توبه ذکر بخشش آفریدگار تست عبده زکریا؛ انجام: و لتعلمن نبأهبعد حین پس از هنگامی که وقت مرگ یا روز قیامت و یا وقت ظهور اسلام که آن روز بدر است. تمت خط: نسخ، کا: علی بک خوانساری پسر وزیر علوی، تا: 1077ق؛ قطع: وزیری [ چهار کتابخانه مشهد-ف: - 3]
آغاز: خدا روزی دا به و شما را پس از عدم اسباب معیشت در بلاد غربت اندیشه مکنید؛ انجام: و گفته اند که درین سوره دلیل است بر آن که ضرر لاحق می شود از جن و انس به مردمان و ایشان قادرند به رسانیدن ضرر و الا نمیفرمود حق عز شأنه به استعاذه از شیطان و ایضا دال است بر آنکه استعاذه دفع می کند ضرر را والا نمی فرمود به آن و اعوذ باﷲ عروج است از خلق به حق و از ممکن به واجب فنعوذ بربنا و ملکنا و الهنا من شر الوسواس الخناس من الجنة و الناس. [مذیل است به وصایای ائمه معصومین علیهم السلام در 24 صفحه]
از جهت سبک نگارش با «تبیان سلیمانی» نوشته میرزا محمد مشهدی طوسی یکی از علمای قرن دوازدهم ه .ق. بسیار مشابهت و مماثلت دارد. شیوه مؤلف چنین است که: در آغاز به شأن نزول، فضیلت سوره و أسماء آن اشاره می نماید آنگاه بخشی از آیه را ذکر نموده سپس به ترجمه و شرح آن می پردازد. وی در ذیل آیات احکام، مباحث فقهی و در آیات دیگر رخدادهای تاریخی را نیز از نظر دور نداشته است، موجودی از آیه 60 سوره عنکبوت تا پایان سوره ناس است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر رجب 1080ق؛ افتادگی: آغاز ؛ واقف: عباسعلی انوشیروانی، مرداد 1342 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 525گ، 17 سطر، اندازه: 22×25/5سم [ف: 22 - 174]
از سوره مریم تا سوره ملائکه. نمونه: «سورة مریم ثمان و تسعون آیة مکیة. ابن بن کعب از حضرت سید عالم روایت کرده که هر که سوره مریم بخواند حق ... و یراده حسنه بدهد ... بسمله کهیعص اختلاف کرده اند حکماء در حرف معجم»؛خط: نستعلیق، کا: عبدالرحیم بن نصراﷲ، تا: 22 ذیقعده1083ق [نشریه: 7 - 122]
آغاز: سورة النساء. بسمله. یا ایها الناس، در آثار آمده که ندا در سایر کتب سالفه بیا ایها المساکین است، و اما در قرآن آنچه در مکة نزول یافته بیا ایها الناس است؛ انجام: سورة التوبة، همه این سوره در ماه رمضان المبارک ... (تاریخ هفتم رمضان 1093 هر که خواند دعای طمع دارم ... قوبل مع الاصل فی 15 شهر صفر فی بلدة لاهور سنة 1094)
تفسیر سوره های نساء، مائده، اعراف، انفال. در آغاز سوره اعراف (المص) می نویسد: «وجوه محتمله در حروف منقطعه در سوره بقره گذشت» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 7 رمضان 1093ق؛ مجدول؛کاغذ: هندی، جلد: تیماج قهوه ا، 346گ، 25 سطر (11/5×23 )، اندازه: 18×30سم [ف: 11 - 101]
آغاز: وسین سرخود را به سلوک طریق فنا مشغول گرداند ... بیت: نور جمال اگر شودت منظر نظر ×× ز آن بس شکی نماند که صاحب نظر شوی؛ انجام: صاحب عوارف قدس سره این حدیث آورده که الصوم نصف الایمان والصوم نصف الصبر، دوم باب.
تفسیر مفصلی است به فارسی، مؤلف ابتدا مقدمهای در علوم قرآن آورده و پس از آن به تفسیر فاتحه به صورت مفصل پرداخته و پس از آن تفسیر بقره را آورده است. تألیف قرن 9 و 10 و مؤلف سنی است، او در اثنا به کرات از دیگران مطالبی نقل می کند و اشعاری به فارسی مناسب هر موضوع می آورد. این تفسیر غیر از مواهب علیه کاشفی است و بسیار مفصل تر از آن است. در آن از این کتاب ها و دانشمندان نقل شده است: شیخ رکن الدین شیرازی در شرح فصوص الحکم، خواجه پارسا، ابوعبداﷲ یافعی در کتاب در النظیم، امام بدرالدین فراهی در کتاب فلسفه البدر، تفسیر خواجه نسفی در کشف الحقائق. مؤلف تفسیر فاتحه را در ضمن دو «صحیفه» با این عناوین آورده است: صحیفة اولی در بیان بعضی از فضائل فاتحه و تعیین اسامی و تبیین نزول و عدد آیاتش مشتمل بر چهار نکته، صحیفة ثانیه در آنچه تعلق به معانی فاتحه و حقائق آن دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 319گ، 31 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 2 - 995]
آغاز: لایقاتلونکم جمیعاً الا فی قری محصنة ... کارزار نمی کنند با شما همه ایشان یعنی جهودان و منافقان، مگر در دیههای استوار بخندق و برج و باره، و یا از پس دیوارها با سنگ و تیر. یعنی ایشان را قوت آن را که با شما محاربه کنند نیست
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ 49گ (67ر-115پ )، 15 سطر (7/5×13) [ف: 3 - 458]
آغاز: بسمله، یا ایها الناس اتقوا ... ای مردمان بترسید از گناه پروردگار خود و مخالفت او و یا بترسید از حق او یعنی بترسید از ضایع گردانیدن حق او؛ انجام: و نیز آغاز سوره بحمد و ثنای او سبحانه بود و انجام آن به ثنای الهی شد. و اﷲ اعلم بالصواب و علیه مرجع و المآب.
از سوره نساء تا آخر انعام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه حنایی، جلد: میشن قهوه ای، 286گ، 19 سطر، اندازه: 15/7×29/1سم [ف: 2 - 157]
آغاز: قوله تعالی فی الجزء السادس عشر فی سورة الکهف و أماالجدار... یعنی اما دیوار پس هست برای دو کودک؛ انجام: اول
و آخر قرآن بچه با آمد و سین یعنی اندر ره دین رهبر تو قرآن بس
تفسیر سنی است، در این نسخه نیمه دوم کتاب آمده، تفسیرمختصری است که با ترجمه آیات در هر مقطع شروع می شود پس از آن نقل گفته های بیضاوی از کتاب «انوار التنزیل» پس از آن مطالب مؤلف با جمله «بخاطر فقیر می آید» آورده شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تاریخ وقف: 3 جمادی الثانی 1234 ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 286گ، مختلف السطر، اندازه: 21×31سم [ف: 21 - 150]
آغاز: دیگر ظهور نماید و مغارب او نیز مختلف است ... دیگر مخفی شود و بحسب ... ولهذا اکتفا به آن فرمود ... انا زینا السماء الدنیا بزینة الکواکب و حفظا من کل شیطان مارد بدرستیکه ما بیاراستیم آسمان نزدیکتر را ... لا یسمعون الی الملاء الاعلی ... فاتبعه شهاب ثاقب. نمی شنوند یعنی طاقت شنودن و گوش فرا نهادن ندارند بسوی سخنان گروه بلند تر یعنی اشراف ملائکه که مطلع اند بر بعضی اسرار لوح؛ انجام: در حدیث آمده که قل یا ایها الکافرون و قل هو اﷲ احد را مقشقشتان می گویند بسبب آنکه قاری آنها را بری می گردانند از شرک و نفاق.سورة الفلق و هی مکیة خمس آیات بسم اﷲ الرحمن الرحیم آورده اند عامه در سبب نزول معوذتین که دختران لبید بن عاصم یهودی حضرت رسول ص.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: غلامعلی قدیری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوایی با کاغذ تریاکی عطف تیماج زرد، 207گ، 21 سطر (14×19)، اندازه:19/5×26سم [ف: 2 - 515]
آغاز: آتونی زبر الحدید. تفسیر: آنکه متابعت سببی و طریقی کرد یعنی باز رفتن آن کرد که به جانب مشرق رود برفت تا آنکه برسید بجایی که آفتاب بر می آمد آفتاب را یافت که بر می آید قومی که میان ایشان و آفتاب حجابی نبود؛ انجام: حق سبحانه منزه است و تعالی آن خدایی که این از جمله افعال اوست از آنچه شرک می آورند مشرکان ...
از تفسیر آیه 96 سوره کهف تا آیه 40 سوره روم. تفسیر مختصری است که پس از آوردن یک یا چند آیه با عنوان «تفسیر» به توضیح آن پرداخته است. ظاهراً یکی از تفاسیر مشهور:
مواهب علیه یا خلاصة منهج الصادقین یا غیره باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: تیماج مشکی، 164گ، 27 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 1 - 116]
آغاز: الذینهم لاماناتهم و عهدهم راعون؛ رستند مومنان که امانتها گزارنده باشند؛ انجام: وابصر فسوف یبصرون؛و چشم دار به ایشان که زود بود که به بیند آنج و عید کردیم شان و روا یود هگوی چشم راو ...
از سوره مومنون تا انتهای سوره صافات، تفسیری به زبان فارسی با گویش خراسان قدیم که به روش و سبک اهل سنت نوشته شده است و ضمن احترام و تجلیل از خلفا و همسران پیامبر (صلی الله علیه و اله) از نظرات مفسران اولیه و تابعین استفاده شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ جلد: تیماج زرشکی، 263گ، 23 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 2/33 - 96]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [مختصر ف: 190]
آغاز: و بقا باﷲ در مقام تحقق به جمیع صفات، و بر سالک متبصر اینجا سر «منه بداو الیه یعود» روشن می گردد ... و آنرا ابتدا هم بدو باید که باشد انتها؛ انجام: فی صدور الناس در سینهاء مردمان.
تفسیر سوره عنکبوت تا آخر قرآن کریم، تفسیری است عرفانی که در آن از فتوحات و کشف الاسرار و تأویلات کاشی نقل می کند ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 21 سطر، اندازه: 16×25سم [ف:- 94]
آغاز: بسمله. هو در تقسیم ق د وو، بشناس و بخوان ای خواننده ق کریم و 4 که ح له علی فرموده است که خلق اله تع علی صورته و علی صورت الرحمن ار تقسیمط و که یکی موی سر اوست و چهار مژه و دو ابرو در آن قدرت که قامة الرحیم فاخذت بحقوی الرحمن؛ انجام: پس منزل آخر همه از علماء و زاهدان و حکماء و شهداء به عالم عشق الاهی می کشند که اذا قتلته انادیته. ثم بعوق مستعان. بیل کتابک تاریخن سرای پسر غین و کاف و دالده قیلده مستقر (1024).
به روش حروفی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 126گ، 19 سطر (4×10 )، اندازه: 8×14سم [ف: 17 - 327]
انجام: و طاعت او را به درجه قبول رساند واﷲ اعلم بالصواب خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه:5 - 392]
آغاز: یاد کردن خداوند تست (کذ) برحمت بنده خود زکریای ابن ارز را که از اولاد رحیم بن سلیمان داود علیه السلام بوده و پیغمبر عالیشان و مهتر احبار بیت المقدس و صاحب فرمان پس قصه او بخوان؛ انجام: ابوذر رضوان اﷲ علیه مردی را گفت که هیچ پناه میبری بخدای تعالی از شیطان انس چه هر که کسی را اغوا می کند و بمعاصی.
از اوایل سوره مریم تا اواخر کتاب، آنچه که مسلم است مؤلف از فضلاء امامیه پس از نیمه اول قرن نهم ه .ق. است. روش اینتفسیر: نخست ترجمه و توضیح آیات و تفسیر به احادیث وارده از
خاندان عصمت (علیه السلام) و هم نقل لطائف و نکات عرفانی است و درپایان تفسیر هر سوره خواص آن سوره را آورده است. مؤلف در تألیف این تفسیر به کتاب های زیادی مراجعه نموده است. از کتبامامیه تفسیر علی بن ابراهیم قمی و تفسیر شیخ طبرسی و «کشف الغمه» اربلی و «عدة الداعی» ابن فهد و در بیان تاویل از آثار محققان اسلامی: «انوار التنزیل » و «بحرالحقائق » و «کشف الاسرار» و «معالم التنزیل » و «کشاف» نقل کرده است. یکی از مدارک این تفسیر کتاب «عین المعانی» است. هرگاه مقصود همان مؤلفه ابوالبرکه هندی باشد مؤلف این تفسیر از مردمان قرن 10 ه .ق. به بعد خواهد بود. برای نشان دادن طرز این تفسیر سطوری از آن نقل می گردد: «قد افلح المؤمنون الذین هم فی صلوتهم خاشعون بدرستی که رستگار شدند و بمقصود رسیدند مؤمنان که بهترین وجه زندگانی است و بقای جاودانی بانواع تنعم و کامرانی آنانی که در نماز خویش ترس کارانند. گویند خشوع بر سجده گاه است و دل بر درگاه در درگاه در حال قیام و در حال رکوع با حضور قلب نظر بمیان هر دو پای و در حال سجود بطرف بینی و در حال تشهد بکنار». تا آنجا: «گفته اند که خشوع آنست که مصلی نداند بر راست و چپ او کیست و واسطی گوید خشوع ادای نماز است ﷲ و فی اﷲ نه ملاحظه اغراض و اعواض. در حقائق مذکور است که خضوع در ظاهر آنست که سر به پیش افکنده و دیده از التفات بچپ و راست منع کند و بر سر مراقبت حضرت حق تعالی باشد» تا آنجا: «در تفاسیر اهل بیت (علیهم السلام) آورده اند که این دینار گفت من در خدمت حضرت امام زین العابدین (علیه السلام) یک نوبتی نشسته بودم مردی درآمد بی ادبانه گفت مر او را که نماز دانی چگونه می گزارند. من داعیه که وی را بزنم و جفا کنم امام (علیه السلام) مانع شده و فرمود مهلا یا اباحازم فان العلماء علما (کذ، صحیح حلماء) رحماء ساکن شو که عالمان حلیم و رحیم باشند انگه روی مبارک بسائل آورد و فرمود که بلی دانم چگونه باید گزارد نماز را» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: غلامحسین صراف زاده، 18 شهریور 1363؛ کاغذ: حنایی، 325گ، 13 سطر، اندازه: 21×28سم [ف: 11 - 563]
آغاز: بسمله. قوله عزوجل: سبحان الذی اسری ... السمیع البصیر. در مقدمه معراج ذکر سبحان الذی چرا یاد کرد؟ از بهر آن یاد کرد؛ انجام: مانع از خیرات از شر همه ایمن اند. خش بگو اعوذ برب الفلق و اعوذ برب الناس.
نیمه دوم قرآن است. در پشت جلد نوشته شده: «جواهر التفسیر از» ملا حسین کاشفی است. اما می دانیم که «جواهر التفسیر» کاشفی تنها تا پایان سوره آل عمران و یا تا میان سوره نساء را دارد، درصورتی که این نسخه از اول سوره اسرا می باشد. شاید مختصرالجواهر باشد که در الذریعة 65/5 آمده است؛ خط: نستعلیق،بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی،522گ، 25 سطر (10/5×19/5 )، اندازه: 19×29/5سم [ف:3-477]
آغاز: شکمهای خود مگر آتش، ذکر شکمها تأکیدست در خوردن ... و لا تکلمهم اﷲ یومالقیامة و سخن نگویید حق تعالی با ایشان روزه رستخیز سخنی که در ضمن آن نفعی و راحتی باشد، و لایزکیهم؛ انجام: فاستعمتعتم بخلاقکم پس شما نیز تمتع گرفتید بنصیب خویش از آرزوهای فانی ... ألم یأتهم آیا نیامد بدیشان یعینی بمنافقان که بلذت دنیا از تفاسیر مختصر اهل سنت که بیشتر به ترجمه آیات پرداخته و توضیحات اندک افزوده است، و گاهی از امام ثعلبی مطلب دارد.
به ندرت اشعاری را نیز به فارسی شاهد مثال آورده است. از نجم الدین دایه نقل می کند ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرم قهوه ای، 238گ، 18 سطر، اندازه: 15/2×18/4سم [ف: 43 - 243]
سورة النباء تا سورة المطففین. گویا از نورالدین محمد بن ضیاء الدین محمد مازندرانی بار فروش دهی ؛ خط: نستعلیق، کا: نورالدین محمد بن ضیاء الدین محمد مازندرانی بارفروش دهی، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «ب هر رحمه اﷲ ، عص، جوامع »؛ کاغذ: سپاهانی، 15گ (75پ-89پ) 5 ، سطر (5×12) [ف: 17 - 282]
بندی در تفسیر عرفانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ:سپاهانی نخودی، جلد: مقوا، 2گ (3ر-4ر )، اندازه: 13/5×18سم [ف: 16 - 355]
آغاز: آغاز: افزونی خواستم و افزونی نهادم شما را ... و اتقوا یوماً لا تجزی نفس عن نفس شیئاً: بترسید از روز و بپرهیزید از عذاب خدا ...
آغاز مائده: یا ایها الذین آمنوا، أوفوا بالعقود: ای آن کسهائی که گرویده اید و ای شما که گروید گانید. تمام بجای آرید پیمانها را این سوره را سورة المائدة خوانند؛ انجام: نبوء المؤمنین: می ساختی و فرو می آوردی گرویدگان را. مقاعد للقتال: بنشستگاهها و مر کارزار. قصه حرب احد و آن آن بود ... (و پس از دو صفحه) ... اگر حمزه را بکشی، من تو را بخرم و آزاد کنم، و هر زیور که بدین تن دارم.
تفسیر شیعی پیش از صفویه. از نیمه بقرة تا نیمه اعراف را دربردارد. در پایان سوره انعام گوید: «ربع اول تفسیر تمام شد »، جای دیگر در نسخه نوشته شده است «جواهر التفسیر» ولیکن ما آن را با نسخه ش 5226 سپهسالار برابر کردیم «جواهر التفسیر» نبود شاید «مختصر الجواهر» باشد که در الذریعة (265/5) آمدهاست؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شاه حسینی اولاد شیخیان خانقاه
سلماس،تا:رجب1105ق؛افتادگی:انجام؛کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 189گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 476]
آغاز: سیروا فی الارض راجع به حضرت رسالت است و اثبات توحید؛ انجام: و همه شما را بر وفق کردار پاداش خواهد داده که بوجه أحسن باشد
نسخه حاضر از اواسط سوره توبه تا اوایل سوره قصص است. به تفسیر «المواهب العلیة» ملا حسین کاشفی شباهت دارد ولی با آن فرق دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1119ق؛ افتادگی: آغاز؛ با علامت بلاغ؛ نوشته ای به خط غلامعلی بن محمد آملی در 1225؛ جلد: تیماج مشکی، 400گ، 22سطر، اندازه: 19/5×29سم[ مؤید: 337 - 3]
آغاز: سوره جن بسمله قبل از این مذکور شد که گروه جن در بطن نخله به ملازمت حضرت رسول رسیده و؛ انجام: چون قل اعوذ برب الناس را بخوانی بنفس خود بگو که اعوذ برب الناس و الحمدﷲ و الشکر علی تأییده و تشدیده اولا و آخرا متوالیا.
تفسیری است به فارسی روان و مختصر که اول آیات را می آورد بعد ترجمه و بعضاً شرح و توضیح می دهد؛ از سوره جن تا آخر قرآن کریم؛ خط: معتاد، بی کا، تا: سه شنبه صفر1124ق، جلد:بدون جلد، 18 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: - 414]
آغاز: بسمله سوره مریم مکی است ... عبدﷲ عباس گفت: کهیعص نامی است از نام های خدا، کلبی گفت ثنایی است که خود را گفته است؛ انجام: خدای تعالی به همه چیز بینا است، می داند که ... کیست؟ به تقدیر استحقاق جزا دهد و عذاب فرماید.
تفسیر و توضیح آیات قرآن مجید که به شیوه مفسران اهل سنت و با نقل زیاد از صحابیان و تابعین تحریر شده است. سبک تفسیر روایی بوده و بیشتر از روایات شان نزول استفاده شده است. جلد سوم تفسیر بوده و از سوره مریم تا پایان سوره فاطر؛ خط: نستعلیق، کا: فتح الدوله رازی، تا: 1125؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220گ، 20 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 2/33 - 107]
بی کا، تا: 1127ق، خریداری از رضا شیخان [رایانه]
آغاز: که صورت بندگان مطیع او را می کند عیب خدای کرده خواهید بود گفتند فکری کنیم و ساکت شدند ... الحمدﷲ الذی خلق السموات و الارض شکر خدای را آن چنان خدای که آفریده است آسمانها و زمین را ؛. انجام: یا ایها الذین آمنوا قاتلواالذین یلونکم من الکفار ... ای آنانکه ایمان آورده اند جنگ وپیکار کنید با آنانکه در پهلوی شما اند از کافران ... فرق میانایشان و سایر خلق از جهت غضب حاصل شد باینکه
سوره انعام تا سوره توبه. ترجمه و تفسیر مزجی مفصلی است برقرآن کریم از مؤلفی شیعی، که به جهت افتادگی طرفین نسخه شناخته نشد، منهج الصادقین، روض الجنان، و مواهب علیه نیست، گویا ترجمة الخواص هم نباشد ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 395گ، 14 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 2 - 997]
آغاز: از گناهان کبیره است به دلیل این آیه و حق تعالی به عیسی (علیه السلام) از جمله مواعظ خود گفت که ای عیسی بیدار شو و مأیوس و نومید مشو از روح من و تسبیح من کن با تسبیح کنندگان و به سخنان خوب تصدیق من کن؛ انجام: از عثمان پرسید وی نیز عاجز شده سلمان به علی (علیه السلام) .
تفسیر شیعی است، از اواسط سوره یوسف تا اواخر اسراء است، این تفسیر با استناد به روایات اهل بیت علیهم السلام به ترجمه و شأن نزول آیات و همچنین رخدادهای تاریخی آنها پرداخته است برای تقریب ذهن به چند مورد اشاره می شود: «ان اﷲ سریع الحساب آنچه کسب کرده است به تحقیق که خدای روز حساب است و مثل این آخر آیه در بقره گذشت این آیه در شأن محمد (صلی الله علیه و اله) نازل شده میفرماید که هذا این یعنی محمد (صلی الله علیه و اله) بلاغ رسانیدنی است ... سورة الحجر بسمله، از این پانزده آیه، آیه دوم در شأن ولایت و دوستی و امامت ائمه (علیهم السلام) و آیه ششم و هفتم و هشتم و دو آیه آخر در شأن قریش نازل شده ... سورة النحل بسمله ازین دو آیه، آیه اول در شأن امر أئمه (علیهم السلام) یعنی ظهور صاحب الأمر (علیه السلام) نازل شده و سبب نزول آن این است که قریش از پیغمبر نزول امر خدای را بریشان طلبیدند پس این آیه نازل گشته می فرماید که أتی امراﷲ آمد امر خدای درباره امر أئمه (علیهم السلام) یعنی ظهور صاحب الأمر (علیه السلام) » ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام ؛ واقف: حاج حسن سیستانی، تیر 1374 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 291گ، 25 سطر، اندازه: 18×29/5سم [ف: 22 - 184]
آغاز: و نهوا عن المنکر وﷲ عاقبة الامور ایشان آنانند که برحمت شامله اگر جای دهیم ایشان را در زمین و دستگاه و اختیار یابند بپای دارند نماز را بجهت تعظیم من و بدهند زکوة مال را بجهت مساعدت بندگان من ... قوله تعالی: وان یکذبوک فقد کذبت قبلهم قوم نوح و عاد و ثمود ... و اگر تکذیب کنند ترا مشرکان قریش غم مخور و اندوه مبر که تکذیب قوم مخصوص تو نیست؛ انجام:قوله تعالی یا ایتها النفس المطمئنة ارجعی الی ربک راضیة مرضیة ... ای نفس آرام گرفته بذکر من یا شاکر بودی در نعمت من و صبر نمودی در محنت من و علی بن ابراهیم رحمه اﷲ فرموده که ای نفس اطمینان پیدا کرده بولایت علی بن ابی طالب، بازگرد از دنیا بسوی پروردگار خود بی خوف ... (آغاز سوره بلد)
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی حنایی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری عطف تیماج آلبالویی، 384گ، 23 سطر (11/5×16/5 )، اندازه: 17×24سم[ف: 513 - 2]
آغاز: خود سازد بمراد دنیا و عقبی رسد و از زمره صلحاء و اتقیاء باشد؛ انجام: ماینفقون آنچه خرج کنند در سفر و آنها این تفسیر که ابتدای آن افتاده به بحث در خواص تفسیر آغاز می کند و این که تفسیر چه اثر دارد و مسلمان ناچار از آن است مطالبی در تفسیر بداند سپس از سوره فاتحه به تفسیر می پردازد تا اواخر سوره توبه ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 329گ، 20 سطر (13/5×21 )، اندازه: 19×29سم [ف: 6 - 806]
آغاز: تبارک الذی بیده الملک، بزرگ و بزرگتر است و ثابت و بر دوام آن بزرگ که به دست قدرت اوست پادشاهی دو جزء آخر قرآن و سوره حمد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ اندازه: 10×18سم [ نسخه پژوهی: 2 - 131]
از سوره آل عمران. خلاصه ای است از تفسیر کشف الاسرار با حذف «نوبت»ها و تلخیص بسیار، در حواشی چند جا عنوان «نوبت 3» قید شده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 284ص، 20 سطر، اندازه: 13×24/5سم[ف: 326 - 17]
نسخه اصل: کتابخانه ملی ش 2020-772. از سوره مجادله تا پایان قرآن. در روز سه شنبه 8 جمادی الاول 1113 ساخته شده و گویا البحر المواج فاضل هندی ؛ بی کا، تا: قرن 12 [فیلمها ف: 1 - 54]
آغاز: (عند ربهم) نزد پروردگار خود (ذلک) آن ثواب عظیم و نعمت جسیم (جزاء المحسنین) پاداش نیکوکارانست که اهل تصدیق اند و کننده افعال حسنه و استعمال مستحسنه شرح مزجی و تمام ثواب تلاوت ها از ابی بن کعب روایت شده است، تمام قرآن در یک جلد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 249گ، اندازه: 19×27سم [ف: 3 - 21]
بی کا، تا: قرن 12؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
آغاز: قالو یا لوط، گفتند ای لوط، نارسل ربک لن یصلوا الیک بدرستی ما فرستادگان پروردگار توئیم و بعذاب و هلاکت ایشاننازل شدیم ... (سوره یونس )؛ انجام: تا آخر تفسیر آیه للذینظلموان ذوقو عذاب النار التی کتم بها تکذبون ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نازک ایرانی، جلد: سوخته نقاشی، ابعاد متن: 9/5×18/5، اندازه: 16/5×27/8سم [نشریه: 7 - 786]
آغاز: (از سورة النباء): بسمله، چون حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) دعوت آشکار را کرد؛ انجام: من شرما خلق ... و می دمند فی العقد خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 203گ، 14 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 3 - 1007]
آغاز: سوره مریم: ثمان و تسعون آیة. بسمله. کهیعص. علی بن ابراهیم از حضرت صادق روایت کرده که «کهیعص»به معنی هو الکافی الهادی؛ انجام: الا انه بکل شییء محیط. بدانید که حق ...
هر چیزی به علم کامل خود احاطه کننده است. و هیچ چیز ازو مخفی و پوشیده نیست.
به روش و شیوه شیعی صفوی؛ خط: نسخ، کا: محمد شفیع کوشک دشتی، تا: 1246ق؛ در پشت جلد خلاصة المنهج معرفی شده لیکن چون ما برابر کردیم، آن نبود ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 228گ، 28 سطر، اندازه: 20×30/5سم[ف: 3 - 459]
تفسیر سوره یس. تألیف حسینی ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ مصحح؛ قطع: رقعی [ میراث شهاب: س8ش4 - 72]
آغاز: حم عسق، در معانی الأخبار بتوسط سفیان بن سعید ثوری از حضرت؛ انجام: الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهراً و باطناً و الصلاة علی رسوله المصطفی و آله البررة الأتقیاء الأزکیاء از اول سوره شوری تا آخر قرآن، ترجمه و توضیح مختصر و در نهایت گفته که از تفسیر به رأی اجتناب دارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در برگ اول نوشتهای به تاریخ 1264ق؛ مهر: «فخر الاطباء 1278» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 23سطر، اندازه: 18×28سم [ مؤید: 3 - 88]
آغاز: بخوانی بگوی اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم یعنی بگوی که پناه می جویم و امان می خواهم و فریاد می خواهم و یاری می خواهم بخدای تعالی؛ انجام:گوش ما گیر و بان مجلس رسان / کز حقیقت می خوردند آن سر خوشان. اجابت الحسن البلغاری به نیکی بفرما ز جاهل گریز جو فرمود و اعرض عن الجاهلین ...
تفسیر مختصری است بر قرآن کریم آمیخته با شواهدی از اشعار فارسی، همچنین مؤلف در حین تفسیر هر سوره به نتیجه گیری پرداخته و تحت عناوین «نصیب تو اینست، نصیب مؤمن اینست، نصیب درویش اینست و ...» به اظهار نظر می پردازد ؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 1293ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ:
اصفهانی نخودی، جلد: مقوایی با روکشی از کاغذ کادو گلداررنگی، 163گ، 22 سطر (10/5×21 )، اندازه: 15/7×26سم [رایانه]
آغاز: خواص سوره اخلاص حدیث اش مشهور است که به ثلث قرآن است حدیث دیگر هر کس هزار بار او را بخواند نمی میرد تا جای خود را در بهشت نبیند؛ انجام: و الذین فی اموالهم حق معلوم للسائل و المحروم آن کسانی که در مال های ایشان حقی واجب باشد ... لان ما لا یکون مفروضا لا یکون معلوما.تفسیر سوره توحید و از سوره نجم تا نیمه سوره معارج، تفسیری است بر قرآن کریم به ترتیب سورهها. در این تفسیر مؤلف بعد از ذکر آیه، ترجمه فارسی آن را ذکر می کند و توضیح کوتاه ادبی و روایی درباره آن می آورد؛ کاتب: یونس ازرعی، تا: 1295ق؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه، 182گ (201-382پ )، 15-27 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 38 - 340]
آغاز: سوره محمد صلی اﷲ علیه و آله و این سوره ار سورة القتال گویند؛ انجام: که بحرین علی و فاطمه اند بینهما برزخ محمد است صلی اﷲ علیه و آله
از سوره «محمد» شروع می شود (از سوره قتال) و تا اواسط سوره «الرحمان »؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج مشکی، 80گ، 25 سطر (14×20 )، اندازه: 20×30سم [ف: 6 - 688]
آغاز: استعانت هم مستعین پس لاجرم هدایت از برای کل است چنانچه طلب اقتدا کل به صالحین در صراط الذین انعمت علیهم و فرار از طالحین؛ انجام: و مظلومیت اهل بیت رسالت (صلی الله علیه و اله) دارد و تسبیحش خواندن سوره حمد است نمی بینید که در آخر خواندن خود می گوید و لا الضالین.
تفسیر شیعی در سوره حمد وبقره وآل عمران تا آیه «و اما الذین ابیضت وجوههم ففی رحمة اﷲ» ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 89گ، 15 سطر [ف: 2 - 994]
آغاز: استعانت هم مستعین پس لاجرم هدایت از برای کل است چنانچه طلب اقتدا کل به صالحین در صراط الذین انعمت علیهم و فرار از طالحین؛ انجام: و مظلومیت اهل بیت رسالت (صلی الله علیه و اله) دارد و تسبیحش خواندن سوره حمد است نمی بینید که در آخر خواندن خود می گوید ولا الضالین.
قطعه ای از تفسیر شیعی است دارای فصول و در سوره حمد دارای فواید، نسخه بخشی از سوره حمد و بخشی از سوره بقره و آل عمران تا آیه «و اما الذین ابیضت وجوههم ففی رحمة اﷲ را» شامل است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 89گ، 15 سطر [ف: 2 - 994]
آغاز: توریة یا نعت پیغمبر بهای اندک چنانچه احبار رشوه ...
کروه خاشع متدین مر ایشانراست مزد ایشان ذخیره نهاده نزد پردوگار ... سورة النساء مدنیة و هی مائة و ست و سبعون آیة؛ انجام: و خشوع نمی باشد الا از تجلی الهی پس زیادتی خشوع دلیل زیادی تجلی باشد و ساجد باید که به برکت این سجده ...
بخش اندکی از یک تفسیر شیعی است که بخشی از آیات را آورده و به تفسیر آنها پرداخته، در تفسیر آیات از روایات نبوی بهره جسته است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (14ر - 34پ )، 18 سطر، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 32 - 819]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین الرحمن الرحیم از حضرت ابی عبداﷲ (علیه السلام) از پدرش از جد بزرگوارش از رسول خدا (صلی الله علیه و اله) مروی است که چون خداوند عالمیان تعالی شأنه خواست که فاتحة الکتاب و آیة الکرسی و آیه شهد اﷲ و آیه قل اللهم مالک الملک را تا آنجا که ... مانع او نشود از دخول بهشت مگر مرگ؛ انجام: من الجنة و الناس وسواس و سوسه کننده را گویند و آن کار شیطان است ... و ایدهم بروح منه صدق اﷲ و صدق رسوله ... ثم اورثنا الکتاب ... ذلک هو الفضل الکبیر ... و منهم را به همه بندگان خدا تفسیر نموده اند.شیعی است. از ابتدای قرآن تا آخر آن و مذیل به تفسیر چند آیه دیگر است، برخی از آیات شریفه را به ترتیب سوره ها با روایاتی که از طریق ائمه اطهار (علیه السلام) وارد شده تفسیر می نماید. اقوال علما را ذکر و گاهی استنباط و نظر خویش را نیز بیان می کند. او معتقد است آیه یا سورهای که قبل از هجرت نبی اکرم (صلی الله علیه و اله) به مدینه نازل شده مکی و آنچه بعد از هجرت نزول یافته هر چند در مکه نازل شده باشد مدنی نام دارد مانند کریمه «الیوم اکملت لکم دینکم و یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک» که در حجة الوداع نازل شده و مع هذا آن را مدنی می شمارند. مؤلف شأن نزول آیات و وقایع تاریخی را نیز بیان می نماید و به نکات نحوی و اعرابی و لفظی هم توجه دارد به عنوان مثال در آیه شریفه «اذ قالت الملائکة یا مریم ان اﷲ یبشرک بکلمة منه اسمه المسیح عیسی بن مریم» می گوید: «مسیح معرب مشیحا و آن در لغت عبری به معنی مبارک است و نام عیسی شده و به قول بعضی از مفسرین، اسمه مبتدا و عیسی خبر ثانی و ابن مریم خبر ثالث اند و چون بنابراین به حسب ظاهر مناسب اسماؤه به صیغه جمع بود گفته اند که اسمه به علت اسم جنس مضاف و مفید تعدد است و به منزله اسماؤه خواهد بود و این احتمال را بیضاوی ترجیح داده و زمخشری گفته که خبر مجموع المسیح عیسی بن مریم است من حیث المجموع و این مجموع یک نامی است که باعث امتیاز مسمی از جمیع ما عدا است و بعضی عیسی بن مریم را خبر محذوف و خبر اسمه را المسیح تنها دانسته اند به تقدیر اسمه المسیح ذلک عیسیبن مریم بنابراین ابن مریم صفت عیسی است و مترجم گوید: دور
نیست که المسیح صفت اسمه و عیسی بن خبر باشد یعنی ناممبارکش عیسی بن مریم است و اﷲ العالم یعلم» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ به طرز چلیپا ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد:تیماج قهوه ای، 109گ، اندازه: 11/7×21/8سم [ف: 22 - 176]
رساله ای تفسیر مانند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 261]
آغاز: قوله تعالی و آتوا النساء صدقاتهن نحلة یعنی در حالتی که آن مهر یا هدیه و عطیه باشد از شما به ایشان از طیب نفس یقال نحلة کذا نحلة و نحلا اذا اعطاه ایاه من طیب نفس؛ انجام: فالوجود المشرق اولی بالنور الموجود علی الکثیف من الکثیف و الکثیف اولی بالظل کما عرفت فی مسئلة الامر بین الامرین و لقد سترت لک کنوزا مخفیة فاحمد اﷲ تعالی علی نعمة الادراک.
شیعی است. از آیه «ولاتوتوا السفهاء اموالکم تا آیه ما خلقنا السموات و الارض و ما بینهما الا بالحق »، تفسیری است ساده و جدید از قرآن کریم که برای عموم مردم نوشته شده بخش اول آن فارسی ولی بخش آخر آن عربی است. مؤلف به صورت مزجی آیات را می آورد و توضیحاتی کوتاه می دهد. در اثنا ذکری از مصائب اهل بیت (علیهم السلام) می آورد و اشعاری به فارسی در مصیبت در یکی دو مورد از شاعرانی با تخلص سیفی و شایق آورده است ؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 254گ، 18 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 2 - 975]
آغاز: بسمله، سوره بقره بمدینه فرود آمده است، بیست و پنج هزار و پانصد حرف است و شش هزار و صد و بیست و یک کلمه است بقول اهل مدنی (؟) دویست هشتاد شیش (کذا) آیت است و بقول اهل بصره دویست؛ انجام: بوذر جمهر دانش سلطان عصر خویش ... همین بود مختصر برحمتک یا ارحم الراحمین ...
نویسم خط به امید دعائی ×× که کاتب را نمی بینم بقائی از سوره بقره تا سوره قصص، قصص قرآن را گردآوری کرده و در آخر آن آمده: ایا خان کلذار (؟) با عز و جاه ×× تورا لطف اﷲ باشد پناه ... صد شکر گر مخارج کردی باین کتاب (؟) ×× در راه خیر خرج که گوید ظرار (؟)؛ خط: شکسته، نستعلیق، کا: شیر علی ظربی، تا: 1311ق، مجدول، کمندبندی شده، دارای دو سرلوح؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن سیاه، 398گ، 10 سطر، اندازه: 17/8×29سم [ف: 2 - 157]
آغاز: و أن لو استقاموا علی الطریقة لأسقیناهم ماء غدقا هر آینه این مردم استقامت نمایند بر طریق اسلام و بر کتاب آسمانی خود مستقیم باشند ما سقایت می کردیم آنها را به آب فراوان بسیار لفظ ماء به معنی آب است مخفی نماناد که جمیع نعمت تمام موکول است به وجود آب اگر آب نباشد هیچ چیز در عالم وجود ندارد همان طلایی که از مغز سنگ معدنی و خاک در می آید به واسطه وجود آب است خداوند سرمایه نعمت دنیا را تعبیر به آب فرموده است؛ انجام:پیغمبر (صلی الله علیه و اله) می فرماید بشارت باد تو را یا علی خدا شیعیان تو را و دوستان شیعیان به شرطی که دوستی آن نه دوستی مجلسی باشد خداوند او را می آمرزد و در تفسیر آیه ان اﷲ یغفر الذنوب جمیعا فرمود ان اﷲ یغفر لکم جمیعا (کذا) این آیه مخصوص است به شیعیان امیر (علیه السلام) این آیه این طور نازل شد ان اﷲ یغفر لکم جمیع الذنوب یعنی به غیر شما شیعیان کسی در این حق شرکت ندارد و السلام.
از آیه شانزدهم سوره جن تا پایان دهر. این تفسیر به ترجمه و توضیح آیات شریفه، شأن و محل نزول، فضیلت و خواص سوره ها، معانی لغات، و مباحث اعراب پرداخته است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز ؛ واقف: امیر عباس شیخ رضایی، فروردین 1375؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشگی، 117گ، 17 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 22 - 112]
چند تکه است گویا از چند نسخه. با ترجمه آیتها زیر سطرها با حواشی در یک قسمت مفصل نسخه، قسمت دیگر در آن سوره های روم و سجده و احزاب است با ترجمه و بندی به فارسی در میانه که تفسیر است مانند تفسیر طبری، قسمت سوم آن تفسیر فارسی است از سوره حمد ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 273]
آغاز: در نصرت شیعه خود در قتل قبطی تعجیل کرده و ترک؛ انجام: بمضرات صدور که اخفا از همه مغیباتست پس بغیر آن اعلم خواهد بود.
تفسیر سوره هایی از قرآن به شرح زیر می باشد: از آیه 15 سوره قصص شروع و سپس سوره عنکبوت، سوره روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، تا آیه 38 سوره فاطر می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، روکش تیماج قهوه ای، 161گ، 17 سطر (12/5×20 )، اندازه: 19×28سم [رایانه]
تفسیر شیعی، از سوره یس تا آخر تفسیر ؛ تفسیر کوتاهی است بر قرآن کریم شبه تفسیر خلاصة المنهج، مؤلف ابتدا توضیحی درباره هر سوره و مدنی و مکی بودن آن و ثواب قرائت آن می آورد و پس از آن چند آیه را ذکر و تفسیر می کند: این تفسیر غیر از تفسیرهای خلاصة منهج الصادقین و ترجمة الخواص و مواهب علیه است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اشعاری به فارسی از شاعری با تخلص اسد در مدح ائمه و روز غدیر، به خط خودش در سال 1305؛ 320گ، 21 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 994]
آغاز: که پسر دهقانی بمرده است و او را دفن نکرده اند ... و جاءمن اقصا المدینة رجل یسعی قال یا قوم ... و آمد مردی از
دورترین جای انطاکیه و او حبیب نجار بود مؤمن آل یس بیامد وبر طریقه امر بمعروف گفت؛ انجام: سورة القیمة مکیست و چهل آیس-ت ... بسمله لا اقسم بیوم القیامه ... و بعضی را به بهشت فریق فی الجنة و فریق فی السعیر فلاصدق و لاصلی از سوره یس تا سوره قیامت، تفسیری است فارسی بر قرآن کریم که ظاهراً از اول تا آخر قرآن را تفسیر نموده و آغاز هر سوره مکی و مدنی بون و تعداد آیات سوره را بیان می کند و سپس چند آیه را آورده و ترجمه و تفسیر می نماید و به همین ترتیب تا پایان سوره پیش می رود، «منهج الصادقین» و «مواهب علیه» نیست.
«ترجمة الخواص» زواره ای در دسترس نبود تا مقابله شود؛ خط:نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای، 266گ، 22 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 2 - 995]
آغاز: مکروه داشته نشد جمع شدن او با حرف تعریف چنانچه در غیر آن مکروه داشته شد مثل الرجل زیرا که در آن معنی تعریف ... بعد از یک برگ: و اذ قال ربک الملائکة انی جاعلی فی الارض خلیفه: یاد کن ای محمد این را که وقتی که گفت پروردگار تو فرشتگان را که بدرستی که من گرداننده ام در زمین خلیفه خود که تنفیذ احکام من کند
تفسیری است که بر مذاق سنیان نگاشته شده و در هامش نقل از تفسیر حسینی کرده و در متن ازحاشیه عصام الدین بر بیضاوی یاد شده و به نسخه مؤلف می ماند؛ خط: نسخ، کا: احتمالا مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ از برگ یازدهم شروع و از برگ 88-105 کسر است؛ 23 سطر (8/5×15) [ف: 1 - 54]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:86
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 17]
آغاز: سبب نزول سوره در آیه این سوره که ام حسبت ان اصحاب الکهف و الرقیم گفته شد میفرماید که: بسمله الحمدﷲ الذی انزل علی عبدالکتاب، شکر خدایرا آنچنان خدائیکه فرود آورد بر بنده خود کتاب، قاضی گوید یعنی قرآن و لم یجعل له عوجا و نگردانید از برای آن کجی قیما
از آغاز سوره کهف تا آخر سوره نور، تفسیری است شیعی که از تفسیرهای مجمع البیان طبرسی، تفسیر کبیر علی بن ابراهیم تفسیر صغیر تفسیر بیضاوی استفاده کرده و جز تفسیر گازر و تفسیر حسینی و ... می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک مورخ شعبان 9 128ق، مهر «هادی »؛ یادداشتی از عبدالرحیم موسوی مورخ ذیحجه 1264ق، آمده که بواسطه فوت سلطان ابن سلطان محمد شاه اغتشاشی روی داد ؛ جلد: تیماج عنابی، 383گ، 25 سطر (10/5×22/5 )، اندازه: 18×30سم [ف: 2 - 73]
این نسخه قطعه ای از سوره مائده تا پایان سوره اعراف می باشد،معاصر است، تفسیر متوسطی است معاصر، مؤلف آیاتی از قرآن کریم را عنوان نموده پس از آن ترجمه کرده و درباره آن بحث می کند ؛ خط: نستعلیق، کا: مؤلف، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 121گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: - 66]
آغاز: و حج را هر سالی به ده روز ماه تازی پیش آمدی ... سوال: چرا آن ماه را خاص کرد به نهی ظلم در آن بعد ما که ظلم در همه ماهها حرام است
بخشی از تفسیری است، این بخش، نیمه سوره نحل، سوره اسراء و سوره کهف را شامل است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 28گ (38-65 )، 17 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 2 - 995]
آغاز: ذکر رحمة ربک یاد کردن خداوند تست بمهربانی عبده زکریا بنده خود زکریا از اولاد رجعیم بن سلیمان؛ انجام: و الذی أخرج المرعی و آن خداوندی که بیرون آورد از زمین گیاه چراگاه را یعنی
از آیه «ذکر رحمة ربک عبده زکریا» (مریم: 2) شروع می شود و به آیه «و الذی أخرج المرعی» (الاعلی: 4) ختم می گردد. عبارات این تفسیر بسیار شبیه است به «خلاصة المنهج» شیخ ابوالفتوح رازی، و گویا مختصر آن کتاب باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 397گ، 22 سطر، اندازه: 16/5×23سم [ف: 3 - 157]
آغاز: این احکام که امر اخذ و عطا بدست شماست فلاجناح علیهما بس هیچ گناهی نیست بر ایشان؛ انجام: و کأساً دهاقاً و بر ایشان جامها پر از شراب ...تفسیر شیعی است. این نسخه از آیه «فلاجناح علیهما فیما افتدت به» [البقره: 229] شروع شده و به آیه «و کأساً دهاقاً» [النبأ: 34] پایان می یابد، تفسیر مزجی بسیار مختصری است که بیشتر جنبه ترجمه و توضیح آیات را دارد و بنا به گفته آیة اﷲ مرعشی روی برگ اول، از تفسیر زاهدی و طبرسی و کتاب عشرات حمیدی و عین الحیاة نقل می کند ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قرمز، 89گ، 25 سطر، اندازه: 20×27/5سم [ف: 7 - 253]
آغاز: حمد آن خدائی را که بفرستاد بر پیغامبر ما قرآن مژده دهنده مر مؤمنان را و بیم نماینده مر کافران را؛ انجام: ناتمام: و باقی به پیچند در گردن او ...
ترجمه ای است به فارسی با اشاراتی مختصر و کوتاه در تفسیر بعضی از آیات و بیان اسباب نزول و ناسخ و منسوخ و حذف و اضمار و جز اینها ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ تملک خواجه نظام الدین احمد و عبداﷲ چلبی به تاریخ 14 ربیع الثانی 36 ؟؛
مهر: «عنایت خان شاه جهانی» (دایره)، «بنده اکبر شاه آغا محمد »؛ جلد: تیماج سبز روغنی، 585گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 10 - 199]
آغاز: برایشان و بمنزلهای ایشان می گذرند چه در روز و چه درشب أفلا تعقلون ای عقل ندارید؛ انجام: ابن عباس گفت هیچ سوره در قرآن نیست که شیطان تر دازد و بخشم آید از این سوره..
در این تفسیر کوتاه اول آیات ترجمه نیکویی شده و پس از آن تفسیر می کند و در تفسیر بیشتر به گفته های صحابه و بزرگان از مفسرین قدیم نظر دارد و اقوال آنان را می آورد ؛ خط: نسخ، آیات معرب، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 304گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 20 - 55]
آغاز: و الصافات صفا ... فاتبعه شهاب ثاقب، سوگند به فرشتگان که در آسمان صف زده اند در نماز و عبادت، چنانکه مومنان در نماز جماعت؛ انجام: از هر لرزه او خدای تعالی صد هزار فرشته می آفریند، ایشان در پیش خدا. ایستاده باشند، سر برندارند و سخن نگویند چون ایشان را.
از اول سوره و الصافات تا اواخر سوره نبا، تفسیر کوتاهی است که نخست آیه یا آیات مورد نظر را می آورد، سپس تفسیر کرده، گفته های مفسران پیشین را بیان می کند. گاهی شان نزول را می گوید (ثواب قرائت و جهات ادبی را بیان نمی کند )؛ خط: نستعلیق. آیات نسخ معرب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 141گ، 28 سطر، اندازه: 20/5×32سم[ف:1-201]
آغاز: سبب نزول این سوره در آیه این سوره که ام حسبت ان اصحاب الکهف و الرقیم گفته خواهد شد
از سوره الکهف تا آخر سوره النور ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 386گ، 23 سطر، اندازه: 15×27سم [ف: 2 - 25]
آغاز: و لقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت، و لقد عرفتم خبر قوم الذین اعتدوا فی السبت فجاوزوا عن حدود اﷲ تعالی نسخه اصل: کتابخانه ای در هند 4797. تفسیری است کهن به زبان فارسی قدیم که ابتدا مقداری از آیه را آورده و سپس اگر معنای خاصی از آیه مرادبوده آن را به عربی بیان و سپس به تفسیر فارسی آن پرداخته است. از آیه 65 تا اواخر آیه 153 سوره بقره؛ خط:کوفی،بی کا،بی تا؛افتادگی: آغاز؛ 100ص [عکسی ف: 3-466]
نسخه اصل: گوتا ش 509. اندکی پیش از طه تا الزمر. به فارسی کهن ؛ خط: نسخ ریز و درشت، بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 53]
نسخه اصل: مغنیسا ش 166. از سوره یونس ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 113]
نسخه اصل: نافذ پاشا ش 64. مانند تفسیر تربت جام. از اعراف تا می انه های کهف ؛ بی کا، بی تا؛ 270گ [فیلمها ف: 2 - 113]
آغاز: در آغاز سوره مائده: بالبلد الحرام، تحجون دون المشرکین (40 سطر بعد )، قوله تعالی یسئلونک ماذا اجل الهم؛ انجام: قال لاتنکحوا اهل مکة فانهم اعراب و اکثر هذه السورة فی قصه بدر و کانت فی صبیحة السابع عشر من شهر رمضان علی راس ثمانیة عشر شهراً من الهجرة من شهد هذه الواقعة فله الفضل.
از مائده تا پایان انفال ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 451ص، 21 سطر (12/5×20/5 )، اندازه: 21×29/5سم
[عکسی ف: 1 - 81]
آغاز: بنام خداوند بخشاینده مهربان. این کتاب هیچ شکی در آن نیست راهنمای پرهیزکارانست کسانیکه گرویده ند به نادیده یعنی خدا و روز قیامت و بر پای می دارند نماز را ... آغاز سوره آل عمران: بنام خدای بخشاینده مهربان خدا نیست هیچ معبودی بحق جز او زنده پاینده فرو فرستاد بر تو قرآن را براستی؛ انجام: (سوره فلق) بگو پناه می برم به پروردگار سپیده دم از بد آنچه آفریده و از بد هر تاریکی چون درآید و از بد زنان دهندگان در گرهها و از بدهر حسودی چون حسد برده (سورناس) بگو پناه می گیرم به پروردگار آدمیان، پناه مردمان، خدای مردمان، از شر دیو فریبنده باز پس جهنده از نام خدا آنکه وسوسه می کند در سینه های مردمان از پریان و آدمیان.
کامل؛ خط: نستعلیق بسیار خوب، بی کا، بی تا؛ محشی با خط خوش نستعلیق و با امضاء «منه »؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 764ص، 15سطر (8×14 )، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 76]
از اول سوره مریم تا آخر سوره یاسین، مؤلف از اهل سنت و جماعت بوده و مشرب عرفانی و تصوف داشته است و اشعار عرفانی از ملای رومی و دیگران در ضمن تفسیر زیاد آورده و عبارت کتاب بسیار شبیه به عبارت کتاب خلاصة المنهج است با مختصر تلخیص و تغییر ؛ خط: نسخ و ترجمه نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز، [ف: - 6]
تفسیر سوره های یاسین، فتح، فاتحه و ملک و غیره ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
یکی از تفاسیر بزرگ شیعه، نسخه ای از آن شناخته نشد، قسمتی از آن است ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
مفسر از اهل سنت، از مؤلف آن اطلاعی به دست نیامد، نسخه نادر؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: وانی بدرستیکه من خفت الموالی می ترسم از نبی اعمام خود که ایشان؛ انجام: سوره ارأیت (سوره الماعون) منه سبع آیات بسمله - مفسران بر آنتد که نیمه اول این سوره در شأن کافران و نصف آخر درباره منافقان آورده.
از اول سوره مریم است تا آخر سوره قریش. در این تفسیر کلمات قرآن ترجمه شده و گاهی بر برخی کلمات تفسیر مختصری دارد به طوری که حتی از تفسیر خلاصة المنهج ملا فتح اﷲ کاشی مختصرتر است؛ خط: نستعلیق روشن، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید نازک، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 321گ، 23 سطر (11/5×21/5 )، اندازه: 20×29/5سم[ف: 1 - 72]
بی کا، بی تا؛ خریداری از امان اﷲ [رایانه]
بخشی از تفسیر قرآن ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17/5×24سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 129گ، اندازه: 21/3×30سم [رایانه]
نسخه ای به فارسی در تفسیر؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 29/4×40/9سم [رایانه]
تفسیری به فارسی؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی ؛ اندازه: 21/8×37/4سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 19/8×27سم [رایانه]
از سوره یونس ؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی، مجموعه نوازی [رایانه]
تفسیری از قرآن؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی ؛ اندازه: 11/2×17/8سم [رایانه]
تفسیر بعضی از سور قرآن؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از غلامرضا کریمی [رایانه]
تفسیر برخی آیات و سور و ... ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از زهرا ملکی [رایانه]
آغاز: و آن می شود در منازل جای بهشتیان می رود کما قال اﷲ تعالی فبها انهار من ماه غیر اسن و انهار من لبن لم یتغیر طعمه؛ انجام: چون خبر به پیغمبر رسید دل مبارکش اندوهناک شد حق سبحانه تعالی برای تفریح دل آن حضرت و تسلی مبارکش ... فرستاد انا اعطیناک بدرستی که ما عطا کردیم ترا الکوثر بسیار برای بقاء نوع ...
رجوع شود به شماره 5-8271 ملی. نسخه حاضر تا تفسیر سوره انفطار با اندکی اختلاف عبارت، با نسخه فوق همخوانی دارد و مابقی آن متفاوت است ؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با خودکار و مازیک نام یعقوب چرخی نوشته شده که ظاهراً مؤلف کتاب است؛ مصحح، محشی ؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی قرمز، 58گ، 15 سطر (11×16)
[رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 14/5×26/3سم
[رایانه]
آغاز: فاجبتهم الی ذلک و ان لم یکن مقامی هنالک و اﷲ تعالی هو المستعان؛ انجام: من همه جهلم مرا کن جمله علم - آمین رب العالمین توفنا مسلمین و الحقنا باصالحین
جزء 29 و 30 قرآن. ابتدا سوره حمد و سپس از آن سوره ملک تا آخر قرآن و مؤلف از عامه بوده است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 276گ، 13سطر، اندازه: 10×17سم [ مؤید: 3 - 250]
کا: احمد بن محمد، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 17/6×27سم [رایانه]
تفسیری بر قرآن؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی ؛ اندازه: 26×38/3سم [رایانه]
نسخه ای در تفسیر قرآن ؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی مجموعه نوازی ؛ اندازه: 16/3×22/1سم [رایانه]
آغاز: ان تخفض قلیلا و قیل معناه لاتجهر بصلوتک کلها؛ انجام: من قرأ المعوذتین فکانما قرأ الکتاب الهی انزلها اﷲ - تمت.
کمی از آخر سوره اسری است تا آخر قرآن ؛ خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: نخودی سیر، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 271گ، 25 سطر (11×19/5)، اندازه: 16×25/5سم [ف: 1 - 71]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم وبه نستعین. اللهم انزلته بالحق نزل اللهم عظم رغبتی ... از مجاهد مروی است که حق تعالی سبحانه و تعالی چهار آیه از اول سوره بقره را در مدح مؤمنان نازل فرموده و بعد از آن دو آیه در مذمت کافران؛ انجام: می گویند ما نصارائیم سبب دوستی ایشان به مؤمنین آن است که از ایشانند قسیس
تفسیر چند آیه قرآن با استفاده از روایات شیعه و اهل سنت از تفسیر «خلاصة المنهج» مطالبی آورده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 29گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 463]
آغاز: سورة الفاتحه به سند معتبر از حضرت صادق (علیه السلام) منقول است که هر که را علتی عارض شود؛ انجام: منقول است که جبرئیل دوانار به خدمت رسول آورد ... پس فرمود که ای برادر دانستی این دوانار چه بود ...
رساله ای تفسیر مانند و شیعی است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج تریاکی، 69ص (313-381 )، اندازه: 14×20سم [ سنا: ف: 2 - 42]
تفسیر عم جزء ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
از بقره تا اسرائیل ترجمه مانند و کوتاه ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 324گ، 19 سطر، قطع: وزیری [فهرستواره مینوی: 189]
از سوره مریم تا اخلاص. یاد ثعلبی در آن آمده؛ خط: نسخ هندوستان، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ 347گ، 32 سطر، قطع: وزیری [فهرستواره مینوی: 190]
نیمه دوم قرآن ؛ خط: نسخ درشت، بی کا، بی تا؛ ترجمه گزارشبه روش بخارا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: شمن ضربی، 31 سطر، اندازه: 17/5×22/5سم [ فهرستواره مینوی: - 190]
آغاز: روز عیدی بود مراهل مصر را که همه آراسته درموضعی حاضر شدندی وتماشا کردندی یا روز نوروز؛ انجام: معنی آن است که نزدیک شد که ظاهر گردانم آن را لتجزی کل نفس سوره طه آیه 59 تا آیه 21 سوره انبیاء، سوره کهف آیه 6 تا آیه 13 طه (در صحافی مقداری صفحات جا به جا شده). به سبک عرفانی نگارش یافته و مطالبی از فتوحات ابن عربی و مطلبی از شیخ الاسلام آمده است ؛ خط: آیات نسخ و شرح نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 122گ، 12 سطر، اندازه: 12×18سم [ف مخ: 1 - 472]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 13/4×22/4سم [رایانه]
آغاز: بعضی گفته اند که معجز یوسف بود؛ انجام: در مسجد الحرام بود.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری عطف پارچه آبی، 88گ، 18 سطر (14×18 )، اندازه: 21/5×26سم [ف: 5 - 1520]
آغاز: لاتاخذه سنة و لانوم ... تقدیم سنه به اعتبار این که مقدمه نوم است. قل اعوذ برب الناس ملک الناس ... مراد به ناس در اول اطفال است و در ملک الناس ملکانی جوانند و در ثالث عباد و زهادند و در رابع عوامند و در خامس اشرارند؛ انجام: و لا انتم عابدون ما اعبد ... چو لا داخل نمی شود بر مضارع مگر در معنی استقبال چنان که ما داخل نمی شود ... مگر در معنی حال. قال العلامه فی الارشاد اذا دخل الذکر علی الاثنی ... دون الذکر و الانثی.
بخشی است ار رساله یا کتابی در تفسیر آیات پراکنده از قرآن کریم ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 3ص (62-64 )، 19، 20و 27سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 23 - 62]
نسخه اصل: بادلیان 176 فرازر (1488-1812-1267-1290). از سوره های 78 و 79 ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 550]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 103]
از اوایل سوره براءة تا اواخر سوره طه، پیداست که مفسر از امامیه بوده ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید علی
بیانی، در 1372ق، وقف مدرسه عباس قلی خان شده؛ کاغذ: کاهی،جلد:مقوا،عطف مشع عنابی،400گ،23سطر[نشریه:7 - 766]
تفسیر کوتاهی از چند سوره (حمد، کهف، ملک و) ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
سوره غاشیه و فاتحه ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: سوره عم یتسائلون، مکیة اربعون آیة و مائه و ثلاثة و سبعون کلمة؛ انجام: بیان کرد ملک ما معبود ماست. سؤال الناس ... مقام بیان اظهار توست
جزء سی ام قرآن، در ضمن حکایات تاریخ اسلام را هم آورده است؛ خط: نسخ، کا: عبدالعظیم بن قادو خالدی؛ جلد: تیماج زرشکی، 105گ، 19سطر، اندازه: 16/5×22سم[ مؤید: 3 - 27]
تفسیر پاره ای از آیات ؛ بی کا، بی تا نشریه:[5 - 288]
آغاز: الرابعه اوحی اﷲ الیه با شعیب الی متی یکون هذا أبدا منک أن یکن هذا خوفا من النار فقد اجرتک و ان یکن هذا خوفا من النار فقد اجرتک و ان یکن شوقا الی الجنة فقد؛ انجام:که هیچ یک از علما خلاف نکرده اند در اینکه مجامعت با زن در حالت حیض حرام و موجب کفاره است
مجموعه ای از آیات القصص و ترجمه آن است. مؤلف نخست آیه را ذکر کرده سپس مطالبش را تحت این عناوین می آورد: لغت و ترکیب، ترجمه، مترجم گوید، تنبیه. مؤلف از شیعیان راسخ است و درهمه جا اسامی خلفا را با پسوند لعنه اﷲ و لعنهم اﷲ می آورد. از آیه «و لما توجه تلقاء مدین» (سوره قصص، آیه 22) تا آیه «ذلک عیسی بن مریم کلمة الحق الذی فیه یمترون»(سوره مریم، آیه 34) ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب، مصحح، محشی به امضای «منه» ؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ آبی،263گ،16 سطر، اندازه: 12×22سم [ف مخ]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب؛ انجام: اشارت است به آن طبرسی رحمة اﷲ آورده نقل (کذا) خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
تفسیر سوره ناس و ؛ ... بی کا، بی تا؛ خریداری از محمد مهدی ابراهیمی [رایانه]
نسخه اصل: نسخه ای که آقای فتح اﷲ مجتبائی از هند گرفته است با شماره 4797. به فارسی کهن ؛ بی کا، بی تا؛ [ف: - 86]
آغاز: بر ذبائح ایشان چون ذبائح اهل کتاب بود. ابن عباس گویذذبائح ایشان حلال نباشد و نکاح زنان ایشان نشاید. مجاهد گوید ایشان قبیله اند بشام باشند ... و اذ اخذنا میثاقکم و لاتعثوا فی الارض مفسدین آنکه کی فراز گرفتیم عهد شما با جهوذان و بر مه ایستید اندر زمین بفساد کردن. وهب گوید کی موسی علیه السلام؛ انجام: عبدالعزیز کتانی گویذ کی موسی علیه السلم سنک را اندر تیه دوازده ضربت بزذ ... خون جوی از وی ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (85-88)، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 44 - 129]
تفسیر قرآن اهل سنت ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 486گ، اندازه: 13/5×23سم [رایانه]
tafsīr-ul āyāt
در این کتاب آیات قرآنی به شکل خاصی تفسیر شده اند. ابتداء آیه می آید و سپس مفسر منظور از آیه را ذکر می کند و نشان می دهد که مقصود از این آیه چیست البته به نظر او. این نوع تفسیر آیات دو ظن در خواننده نسبت به عقیده مفسر ایجاد می کند نخست عارف بودن و دیگر اسماعیلی بودن او، زیرا عبارات و تعبیرات این دو قوم در این تفسیر بسیار است.
[دنا 98/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2700
آغاز: بسمله، در اول کلام قدیم و کتاب عظیم میفرماید که ابتداء خلقت از اینجاست نه از اوراق دیگر؛ انجام: چهار نهفت با عناصر آن ضد است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محتملاً قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 239گ، 16 سطر (5/5×10)، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 6 - 283]
tafsīr-ol āyāt = majāles-e jalāl-od-dīn-e ‘atīqī = manāber
تفسیر آیات قرآنی است که مؤلف شیوه ای خاص اتخاذ کرده است. در ابتدای هر مجلس خطبه ادبی مفصلی در توحید و عرض ارادت به ساخت نبوی و مدینة العلم علوی و آل معصومین علیهم السلام نموده، سپس آیه ای از آیات قرآنی را مطرح کرده، و درباره آن از جهت لغت، حدیث، تاریخ، اخلاق و غیره با تکیه بر کتاب های تفسیری بحث می کند و در ضمن استشهادات زیادی به منقولات تاریخی و اشعار دارد. مؤلف در
آغاز اختصاراتی را برای منابع برگزیده و بیشتر منابع وی تفسیری است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15339
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم، الحمدﷲ المطلع علی الغیب المکنون القادر بما تقدرون و ما لاتقدرون العالم بما کان و ما یکون
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 12؛ در (102پ) المائة کلمة جاحظ، در (103ر-104ر) نثر اللآلی من کلام امیر المؤمنین علیه السلام به خطی غیر از کاتب مجموعه ثبت شده که احتمال زیاد خط محمد مقیم است که سال 1199 مطلبی از ملا عصام الدین در (31پ) نقل کرده است، مصحح، دارای خط خوردگی و اصلاحات؛ جلد: تیماج زرشکی، 157گ، 29 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 43 - 32]
tafsīr-e āyāt-e e‘teqādī
آیات اعتقاد مربوط به مبدأ و نبوت و امامت و جز اینها تفسیر شده و گویا پیش نویس کتابی است که مؤلف خواسته تألیف نماید، آیه ای عنوان شده و توضیحاتی راجع به آن داده می شود.
[دنا 99/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1906
آغاز: سورة الأنعام، و ما من دابة فی الأرض ... نیست جانداری و جنبنده ای روی زمین و نه پرنده ی هوائی پرواز کننده خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 103گ، مختلف السطر، اندازه: 22×35سم [ف: 5 - 331]
tafsīr-u āyāt-il ḥajj
مؤلف در آغاز می نویسد: «و بعد فلما ورد امر ... سلطان بایزید بن محمد خان ... بالنظر الی شبه علقت علی تفسیر بعض آیات الحج فوجهت رکاب النظر شطر معانیها مقتصراً فی مواضع الشبه و مبانیها واجلت الفکر فی تلک الشبه و ما فیها لیتجلی ما لها و ما علیها مع ما یشغلنی عن بذل الوسع فی حل عقدتها من کثرة مطالعة الکتب و دراستها فاخذت فیها ما عند سائلها طراً و اخطب بما لدی قائلها خبراً وجدت بعضها کسراب ...»
[دنا 99/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8807/6
آغاز: الحمد لولیه حمداً یبلغ الرضی و الصلوة علی نبیه النبیه المصطفی و علی آله الکرام و اصحابه العظام. و بعد فلما ورد امر وجب اجابته عقلاً و فرض طاعته نقلاً؛ انجام: بل الظاهر انه ان استقاد الوجوب علی اﷲ تعالی لا الوجوب الشرعی اﷲ اعلمبالصواب و الیه المرجع و المآب
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ارض رومی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج عنابی با ترنج، 23گ (58 پ -80پ) 9 ،-13 سطر (7×13 )، اندازه: 10/2×17/5سم [ف:29/1-21]
/ فارسیtafsīr-e āyāt-e xamr
تفسیر آیه 14 سوره حجر و آیات دیگر در باب خمر به نقل از تفسیر حسینی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8841/73
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: یک شنبه شوال 1110ق، جا: فراه؛ کاغذ: شرقی نخودی آهار مهره، جلد: میشین مشکی عطف چرم قهوه ای، 1ص (421)، اندازه: 22/3×34/9سم [ف: 29/1 - 99]
tafsīr-e āyāt-e talāq
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8931/16
آغاز: الحمد ﷲ العلی العظیم الذی انعم لعباده العقل السلیم و الذهن المستقیم لیتفقهوا فی الدین القویم؛ انجام: و لهذا درج ابو حنیفة ذلک البعض فی العباره و کلمه بالرابعة کما مر و کذا الحال اذا حمل القرء
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (21پ-22پ )، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 364]
tafsīr-e āyāt-e talāq
اهداء به: سلطان بایزید خان عثمانی
تفسیر آیات طلاق از ( «و المطلقات یتربصن بانفسهن ثلثة قرؤ به» بعد) است. با رد و ایراد سخنان دیگران. مؤلف گوید: «و بعد لما وصل مطالعة درسی التلویح و الهدایة مع الاخوان فی اواخر شهر رمضان من تاریخ تسعمائة و ثمان الی مقامین یشترکان فی التعلق بآیة کریمة من القرآن امعنت النظر فیهما و فی التفسیر فلاح بعض شبه لم یوجد فی دفعها فلاح فاردت ان یتعلق بها انظار علماء الزمان من موالی المدارس الثمان فانهم هم الاقران و فیهم من یفرط فی التصلف عند الارکان و غایة مفخرته افراز ثلاثیات البخاری او الاحادیث المرویة عن ابی ایوب الانصاری و و الملاحظ من هذا المطلوب فایدتان سبر غور اعماق الافکار
فیمتاز القاعدون و المجاهدون و حل عقد عقل الشغل فی الامصار ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8807/8
آغاز: و الحمدﷲ العلی العظیم الذی انعم لعباده العقل السلیم و الذهن المستقیم لیتفقهوا فی الدین القویم؛ انجام: نقول لا ینبغی ان مرتکب امثال ذلک فی ابلغ الکلام مع مجال الخلاص عنه بکل واحد من الطرقین للفریقین
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد ارض رومی، بی تا؛ با سر لوح مذهب و مرصع، مجدول ؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج عنابی با ترنج، 12گ (119پ-130پ )، 9-13 سطر (7×13 )، اندازه: 10/2×17/5سم [ف: 29/1 - 21]
» تفسیر آیات القرآن ← تفسیر ابن عباس
tafsīr-e āyāt-e qor’ān = tafsīr-e asrār-ol qor’ān fī bayān-e marāteb-el īmān
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
چاپ: ضمن رضوان المعارف به چاپ رسیده است.
[دنا 99/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض530
آغاز: بسمله بعد حمداﷲ و الصلوة علی رسول اﷲ و آله قال سید المحققین و سند المدققین نعمة اﷲ الولی قدس اﷲ سره العزیز فی تفسیر بعض آیات القرآن المجید و الفرقان الحمید. سورة البقره قوله تبارک و تعالی ان اﷲ اصطفی آدم ...
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 36گ (19-54 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [الفبائی: 133]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:40/2 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1303]
tafsīr-e āyāt-ul qur‘ān
اصفهانی، محمد کاظم بن محمد صادق، 1205 - 1273 قمری
esfahānī, mohammad kāzem ebn-e mohammad sādeq (1791 - 1857)
تفسیر برخی از آیات سوره های بقره، نساء، مائده و ... است.
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:2066/2
آغاز: قوله تعالی یؤمنون بالغیب قال الفیض فی حاشیة الصافی و فسر تارة بالتوحید و اخری بالانبیاء الماضین و اخری بالقیامة؛ انجام: الرابع عشر المارقون و القاسطون و الناکثین و هم المکفرون لامیرالمؤمنین و المظلمون له و المفسقون له.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی و فستقی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 10/5×17سم [ف: 5 - 452]
tafsīr-o āyāt-en qorānīyya fe-s sabr va-l ehsān
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 659 - 736 ؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262 - 1336)
[دنا 99/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5525/3-ف
نسخه اصل: قاهره 11 مجامیع فارسی ؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف:3-165]
tafsīr-u āyāt-i qiṣṣat-il xalīl
بخاری، عبدالرحمن، ق13 قمری
boxārī, ‘abd-or-rahmān (- 19c)
اهداء به: امیر درویش از امرای عثمانی
در این رساله آیه های داستان حضرت ابراهیم (علیه السلام) و دستور ذبح فرزندش (سوره الصافات 101-107) تفسیر شده و از جلد اول «شرح الشفاء» بهره برده و مخصوصاً اعتقادات معتزله را در این موضوع رد می کند.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10173/4
آغاز: نحمدک یا من افضت سوابغ الانعام و مددت مائدة جودک لذوی الادراک و الانعام أوجدت المخلوقات بعد الانعدام؛ انجام:و لیکن هذا کالندیم الحاضر و جدوله للناظر ناضر فاﷲ هو الهادی للصواب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 40گ (72پ-111پ)، اندازه: 13/5×20/5سم [ف: 26 - 129]
» تفسیر الآیات المتشابه من القرآن ← اجوبة مسائل عن متشابه القرآن
tafsīr-ul āyāt-in nāzila fī ša’n-i ahl-il bayt ‘alay-him-us salām
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15358/1
آغاز: ایضاً لاخبرتک ای البلاد احب الیک ان تکون فیها فقال مکة؛ انجام: فقال الا ما شاءاﷲ لأنه لا یؤمن النسیان لان الذی لا ینسی هو اﷲ فقدم المشیة
از اواخر سوره بقره تا اول سوره اعلی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی با روکش کاغذی ابر و باد، 90گ (2ر-91ر )، 21 و 25 سطر، اندازه: 15/6×21/7سم [ف: 43 - 44]
tafsīr-e āyāt-e vārede dar bāb-e qazā va šahādāt
نوری، حسن بن عبد اﷲ، ق14 قمری
nūrī, hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
تاریخ تألیف: دوشنبه 23 محرم 1324ق؛ محل تألیف: تهران در منزل مظفرالملک
مؤلف در این رساله هیات قضا و شهادات را به ترتیب وارده در قرآن کریم ذکر و هر آیه را ابتدا با اشعاری و پس از آن با ترجمه و ذکر احکام مستنبطه از آن تفسیر می کند.
[دنا 99/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14278/1
آغاز: در بیان آیاتی که در باب حکام و شهادت شهود و متخاصمین وارد شده و آن آیات بسیاری است و به ترتیب قرآن ذکر می شود ... و لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل ... نی خورید از روی ظلم و جور و شر ×× مال هم را در میان یکدگر / نی به حکام از پی رشوت دهید ×× پاره ای زان تا خورید و هم نهید؛ انجام: و نعم ما قال: شکر نعمت نعمتت افزون کند ×× کفر نعمت از کفت بیرون کند. تمام شد تفسیر آیات وارده ... اللهم اغفرلی و لوالدی بمحمد و آله الطاهرین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 28 محرم 1324ق، جا: تهران ؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه، 107گ (1ر-107ر )، 18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 386]
tafsīr-u āyat-i «āman-ar rasūl ...»
[دنا 99/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4585/7
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذی ملاء حمده جمیع الامکنة الازمنة والاکمال مما اعطی اﷲ سبحانه تبارک و تعالی نبیه محمدا صلی اﷲعلیه و سلم خواتیم سورة البقرة من کنز تحت العرش؛ انجام: قد فعلت. کما ثبت فی الصحیح عن النبی صلی اﷲ علیه و سلم. فهذه کلمات قصیرة مقصرة فی معرفة مقدار هذه الآیات العظیمة ... و اﷲ المرغوب الیه ان لا یحرمنا الفهم من کتابه انه رحیم و دود.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 3گ (98ر-100پ)، اندازه: 14×22سم [ف: 12 - 284]
tafsīr-u āyat-i ibtilā’
رضوی همدانی، محمد حسن بن عبدالرحیم ق، ۱۳ قمری
razavī-ye hamedānī, mohammad hasan ebn-e ‘abd-orrahīm (- 19c)
تفسیر آیه 50 و 151 سوره بقره «و لنبلونکم بشییء من الخوف و الجوع» است به مشرب عرفانی و استشهاد به احادیث. دارای دو «مقدمه»: مقدمه اول شامل هفت «فصل» و یک «خاتمه» شامل: ظاهر و باطن قرآن، نحوه جذب بنده به خدا و شربیط و موانع آن، و خاتمه در آثار توحید در عالم؛ مقدمه دوم دارای دو «فصل» است که مقدمه پیوستن به خدا، دریافت پیام الهی و چگونگی رسیدن پیام خداوند به پیامبر، و برای پیام خدا سه مرتبه: ظاهر، باطن و باطن الباطن معتقد است. نوشته ای آمیخه به آیات و روایات و برداشت های خاص که بسیار متکلفانه و بعضاً نامعلوم است که شاید نتوان نام تفسیر بر آن نهاد.
آغاز: الحمد ﷲ الذی جعل حمده فاتحا للامور و خاتما لتمام الظهور حمدا کما وصف به نفسه لا یبید الدهور و لایبلی بمضی الایام و الشهور حمدا بکل لسان یحوی کل زمان و مکان لایحصیص عدده و لایقطع مدده
انجام: نعم استشفع به الی نفسه و صلی اﷲ علی محمد و آله الاطیاب الذین الیهم الایاب و علیهم الحساب.
چاپ: با تصحیح محمد تقی خادم، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
[دنا 99/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6999
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: مکزاده کوثر، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 48گ، 21 و 22 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 567]
tafsīr-u āyat-i «iḏa-l wuḥūš-u ḥuširat»
احسائی، احمد بن زین الدین، ۱۱۶۶ - ۱۲۴۱ ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
پاسخ احسایی است به پرسشی درباره آیه مبارکه «اذا الوحوش حشرت» و علت حشر حیوانات در آخرت با آنکه دارای شعور نیستند و تکلیفی در دنیا ندارند.
[دنا 99/3]
سمنان؛ مدرسه صادقیه ؛ شماره نسخه:6/4
آغاز: سؤال ما یقول شیخنا فی قوله تعالی «واذا الوحوش حشرت» لای جهة یحشر الوحوش مع انها لیست ذوات شعور ولا مکلفة فی الدنیا خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (172ر )، 20 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ ]
tafsīr-u āyat-i «iḏā qara’a-l qur‘ān fastami‘ū la-h wanṣitū»
حویزاوی، محمد ابراهیم بن غیاث الدین محمد، -۱۱۶۰ قمری
hovayzāvī, mohammad ebrāhīm ebn-e qīyās-od-dīn mohammad (- 1747)
تاریخ تألیف: 950ق
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5712
آغاز: بسمله الحمدﷲ لک العلمه و الصلوه علی خیریه محمد؛ انجام: و الاوهام مستعیدنی من وساوس ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه [الفبائی: 599]
» تفسیر آیة الاسراء ← المعراج (رسالة فی)
tafsīr-u āyat-i «aṭī‘u-l-lāh wa aṭī‘u-r rasūl wa ’uli-l amr-i min-kum»
بحرانی حسینی، احمد بن سلیمان ۸ق، قمری
bahrānī hoseynī, ahmad ebn-e soleymān (- 14c)
فخر رازی با استناد به این که امر به اطاعت از خداوند و پیامبر و اولی الامر جزمیت دارد و هر امری که دال بر جزمیت باشد، لازمه اش اطاعت از معصوم است، پس اولی الامر مطلقاً معصوم اند، سپس به تعریف اولی الامر می پردازد که ایشان چه کسانی هستند و بعد از آن، مسئله اجماع امت را مطرح می نماید و به دفع و پاسخ از تمام این ادعاها برخاسته و اقوال دیگران را نیز طرح و نقد نموده است.
[دنا 99/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21761
آغاز: بسملة، قال اﷲ تعالی یا ایها الذین آمنوا اطیعوا اﷲ ... قال الامام الرازی فی تفسیر الکبیر اعلم ان قوله و اولی الأمر منکم یدل عندنا علی ان اجماع الأمة حجة و الدلیل علی ذلک ان اﷲ تعالی امر بطاعة اولی الأمر علی سبیل الجزم فی هذه الآیة و من أمر اﷲ بطاعته علی الجزم و القطع لابد و ان یکون معصوما عن الخطاء اذلو لم یکن معصوما عن الخطاء ... و ثبت ان کل من امراﷲ بطاعته علی سبیل الجزم وجب ان یکون معصوما عن الخطاء ثبت قطعا ان اولی الامر المذکور فی هذه الآیة لابد و ان یکون معصوما ثم نقول ذلک المعصوم اما مجموع الأمة او بعض الأمة لأنا بینا ان اﷲ تعالی اوجب طاعة اولی الأمر فی هذه الآیة قطعا و ایجاب طاعتهم قطعا مشروط بکوننا عارفین بهم قادرین علی الوصول الیهم و الاستفادة منهم و نحن نعلم بالضرورة کما فی زماننا هذا عاجزون عن معرفة الامام المعصوم عاجزون عن الوصول الیهم عاجزون عن استفادة الدین و العلم منهم و اذا کان الأمر کذلک علمنا ان المعصوم الذی امر اﷲ مؤمنین بطاعته لیس بعضا من ابعاض الأمة و ذلک یوجب القطع بان اجماع الأمة حجة و اﷲ اعلم؛ انجام: من یصرفها عن الظاهر لامن یتمسک بظاهر هذا ... فی هذا المقام علی [ید] احقر الخلیقة احمد بن سلیمان کان اﷲ تعالی لهما ... و العالم بحقیقة الحال.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا ، عطف میشن قهوه ای، 4گ، 26 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ اهدائی رهبر: 22 - 86] و [ف: 22-86]
tafsīr-e āye-ye «alā ila-l lāh-i taṣīr-ul umūr»
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، ۹۴۷ - ۱۰۱۶ قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
گویا از دهدار
[دنا 99/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2986/16-ف
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی. تفسیر آیه 53 سوره شوری ؛ کا: زنجانی، تا: 1350ق؛ 18گ (135پ-152ر )، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1 - 751]
tafsīr-e āye-ye «alā ila-l lāh-i taṣīr-ul umūr»
ظاهراً از ابوالحسن یکی از مشایخ سلسله ذهبیه صاحب ترجمه منظوم «مشارق الأنوار » و «کشف الغمة» است به تصریح خود او در صفحه 31 «هر کس را ذوق استماع این دو حدیث معجزه آثار که متفرع بر معرفت حیدر کرار است باشد از کتاب مشارق الأنوار و کشف الغمة اصل آنها را و ترجمه منظوم فارسی شان از جمله منظومات این مسکین است و مسمی به ابوالحسن است طلب نموده به مطالعه آنها چشم را ضیائی و دل را صفائی دهد».
این که گفته شد ظاهراً از ابوالحسن است چون در صفحات 38 و 40 «لمصنفه دام ظله» نگاشته است. به هر حال رساله ای است به روش عرفانی و تصوف بر آیه شریفه «ألا الی اﷲ تصیر الأمور».
[دنا 99/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22839
آغاز: بسملة، الحمدﷲ التجلی لخلقه بخلقه و الطاهر لقلوبه سهم الحجة و الصلاة و السلام علی بن المصطفی بن بریته محمد المصطفی و عترته؛ انجام: و از برای عالم و عالمیان بعد از رحلت حضرت صاحب الزمان علیه السلام این مقام وصول و ایقان روی خواهد نمود و آن زمان ازروی شهود و یقین بعضی خواهند گفت: «هذا ما وعد الرحمن و صدق المرسلون ... اللهم اجعلنا من الذین اخر دعویهم ان الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: فتح اﷲ نیریزی، تا: رمضان 1311ق، واقف: مرحوم آیت اللهی شیرازی، اسفند 1374 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 41گ، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 22 - 87]
tafsīr-u āyat-i «al-laḏīn-a yunfiqūn-a amwāl-a-hum ...»
طباطبائی بروجردی، محمد بن عبدالکریم ق، ۱۲ قمری
tabātabā’ī borūjerdī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 18c)
تفسیر کوتاهی از آیه شریفه «الذین ینفقون أموالهم باللیل و النهار سراً و علانیة» (سوره بقره، آیه 274) است که در آن از تفسیر العیاشی و مجمع البیان بهره جسته است. با نقل بعضی روایات و نظرات مفسرین.
[دنا 99/3]
آغاز: قال سبحانه و تعالی فی سورة البقرة: (الذین ینفقون أموالهم ] باللیل و النهار سراً و علانیة) فی تفسیر العیاشی عن أبی اسحق قالکان لعلی بن ابی طالب أربعة درهام؛ انجام: و یمکن التوجیه فی السر و العلانیة بناء علی بعض الاصطلاحات اللیل و النهار کما أشرنا إلیه فی بعض الفوائد؛من افادات السید ... دام فضله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ عبارت «دام فضله» در انجام نسخهمربوط به نسخه ای است که این رساله از روی استنساخ گردیده؛کاغذ: فرنگی، 2گ (110ر-111ر )، 17 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 13×21/5سم [ف: 32 - 973]
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری-خوانسار232 [در فهرست معرفی نشده] ؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ در عصر سید محمد بروجردی مؤلف بیشتر رساله های مجموعه و احتمالا به خط وی؛ 2ص (12پ-13ر) [عکسی ف: 1 - 42]
tafsīr-e āye-ye «al-lāh-ul laḏī xalaq-a sab‘-a samāwāt ...»
[دنا 100/3]
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:312/5
آغاز: قال اﷲ تعالی: اﷲ الذی خلق سبع سموات ومن الارض مثلهن ... در معنی ایه آنچه متعلق به عربیت دارد؛ انجام: این کلما ت از اهل توحید نگاشته شد وانکار بر ناقل جایز نیست.خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 شوال 1273ق؛ جلد: تیماج، 4گ[ف: 1 - 312]
tafsīr-e āye-ye «allāh valī-yul lazīn-a āmanū
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22260
آغاز: بسمله، صلی ﷲ علی سیدنا محمد و آله و صبحه الحمداﷲ الذی تفضل بتولی احبابه؛ انجام: المحتاج الی ربه الغنی المدعو بوزیر علی عنی عنه
خط: نستعلیق، کا: وزیر علی، تا: 1267ق [رایانه]
tafsīr-u āyat: «alif-lām-mīm ḏālik-al k.»
تفسیری است عرفانی. در پایان به خامه نویسنده آمده: «فی تفسیر مولانا عبدالباقی المولوی التبریزی».
[دنا 100/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5283/72
آغاز: بسمله. و به نستعین. الم. التاویل: الم ای التعینات الاول التی تعلقت بنفس الرحمان باعتبار المراتب و هی ثمانیة عشر
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن 11؛ 2گ (191پ-192ر) [ف: 16-199]
تفسیر آیه امانت ← امانت الهی
tafsīr-e āye-ye amānat
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد۸۸۳-۸۱۴،؟قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/22
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 4ص (632 - 635) [ مختصر ف: - 184]
tafsīr-e āye-ye amānat
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، ۱۰۰۶ - ۱۰۹۱ قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598 - 1680)
گزارشی است بر آیه: «انا عرضنا الامانة علی السماوات ...» به روش عرفانی. این رساله در بسیاری از نسخ اصول المعارف، ضمیمه شده است.
آغاز: اما بعد از تفسیر آیه کریمه عرض امانت سؤال کرده بودند جواب آن موقوفست بر تمهید مقدمه جند باید دانست که چون غرض از آفرینش معرفتی است خاص که عارف را بحق برساند انجام: کما ورد در حضیض قعر جحیم و عذاب الیم ماند ... و الاشارات الربانیة و التنبیهات النبویة والعلم عند اﷲ
[الذریعة 324/4؛ دنا 100/3 (6 نسخه)؛ فهرست های خود نوشت فیض 159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قرمز، 7ص (248-254 )، 17 سطر، اندازه: 11×18/5سم [ف: 9 - 249]
نسخه اصل: بادلیان walker 14 (ش 1444 و 1528 )؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1091ق [فیلمها ف: 1 - 601]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوای گنجوی، 4ص (62-65 )، اندازه: 16×21سم [ف: 10 - 872]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا ماعندی فی تفسیر الایه علی نا یستفاد من الاخبار ... نقله من اصله بخطه ادام اللفیضه بمحمد و آله
خط: نسخ، کا: محمد علی بن عبدالخالق نائینی ملقب به عبرت، تا: 1338ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (126پ- 128ر )، 17 سطر (6×11 )، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 85]
کا: علی بن احمد رشتی، بی تا، جا: یزد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تیماکی، 19 سطر، قطع: جیبی [نشریه: 2 - 178]
خط: نسخ، کا: علم الهدی، بی تا؛ وسیله فرزند مؤلف علم الهدی ازروی مسوده پدرش استکتاب شده؛ جلد: گالینگور سرخ عطف میشن3،ص(128-130)،17 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3-1335]
tafsīr-u āyat-il amāna
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
[دنا 100/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:847/1
آغاز: اعلم ان هذه الایة من المتشابهات و قد اختلف فی تفسیره المفسرون و الروات؛ انجام: و الشرط فی صحة باقیها و صونها و حفظها، واﷲ یعلم
کا: محمد سعید بن میرزا محمد نایینی، تا: شب غدیر 1269ق، جا: قزوین؛ در آن شعرهایی از حریری و سید علی خان آمده ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (2پ-6پ و 7ر-8ر )، 13 سطر، اندازه: 11/3×18/1سم [ف: 5 - 208]
tafsīr-u āyat-il amāna
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، ۱۲۳۹ - ۱۲۹۸ قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
آیه امانت را با استفاده از گفته های مفسرین و روایات اهل بیت علیهم السلام تفسیر کرده و امانت را ولایت حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) می داند. او در تفسیر آیه امانت دو تفسیر دارد: اول همین تفسیر است که گزارش شد و دوم درباره ملائکه و جن و انس و شیاطین است که حقیقت هر یک از این چهار صنف و چگونگی تکلیف آنها را در چهار «مقام» بیان کرده است.
چاپ: با تصحیح عباسعلی علیزاده، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
[کشف الفهارس 3/140]
آغاز: قال تعالی ان عرضنا الامانة علی السماوات الایة، أقول هذه الایة من المتشابهات و قد اختلفوا فی تفسیرها؛ انجام: و قوله و الیه یرجع الامر کله فاعبده یا امیرالمؤمنین و غیر ذلک مما یشبهه
تحریر اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 7گ (26پ-32ر)، اندازه: 19×30/5سم [ف: 14 - 120]
آغاز: قال اﷲ تعالی انا عرضنا الامانة علی السماوات الایة، اعلم أن أصناف المکلفین أربعة الملائکة و الانس و الجن و الشیاطین؛ انجام: قال من کان وصی عیسی قال سمعون بن حمون ...
تحریر دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 7گ (46پ-52پ)، اندازه: 19×30/5سم [ف: 14 - 121]
tafsīr-u āyat-i «inna-a abrār-a yašribūn»
شیروانی، محمد بن حسن، ۱۰۳۳ - ۱۰۹۸ قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
رساله مختصری است در تفسیر آیه 5 سوره انسان (هل اتی) است «ان الابرار یشربون من کأس کان مزاجها کافورا ...». در اینکه این آیه در شأن حضرت امیر و حسنین و فاطمه زهراء علیهم السلام نازل شده و دلالت بر عصمت آن حضرات دارد. در ضمن به برخی از اقوال اهل سنت پاسخ می دهد. مؤلف در تفسیر این آیه رساله ای هم به فارسی دارد که مضمون هر دو تقریباً یکی است.
آغاز: الحمد ﷲ اعطی فاغنی و اقنی و هو رب الشعری و الصلاة علی محمد و آله اجمعین. قال اﷲ تبارک و تعالی فی الکتاب الکریم ان الابرار یشربون من کأس کان مزاجها کافورا الی قوله فوقاهم اﷲ شر ذلک الیوم و لقاهم نضرة و سرورا و جزاهم بما صبروا جنة و حریرا. و قد روت العامة محدثوهم و مفسروهم ان الایة نزلت فی علی و فاطمة و الحسن و الحسین و فی هذا دلیل علی انهم معصومون ...
چاپ: با تصحیح علی حبیب اللهی، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
[دنا 100/3 (6 نسخه)]
به عربی؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمد بن خواجه علی انصاری، تا: 1108ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 3گ (172پ- 174ر )، 15 سطر (8×14 )، اندازه: 12×29سم [ف: 16 - 427]
آغاز: برابر؛ انجام: عارفاً للهدی التی نحن علیه و الحمدﷲ وحده وصلاته علی نبیه و آله علیهم السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (80پ-81پ)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 4 - 228]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21 سطر، اندازه: 12×19سم [فهرست عراقی: 3 - 112]
tafsīr-e āye-ye «inna-a abrār-a yašribūn»
شیروانی، محمد بن حسن، ۱۰۳۳ - ۱۰۹۸ قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
تحریر فارسی همان رساله بالا .
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال المحقق. قال اﷲ تبارک و تعالی ان الابرار یشربون من کأس ... بر ارباب بصایر پوشیده نماند که علمای شیعه امامیه و محدثین این طایفه عظیم الشأن انجام: و خدا تعالی اجتهاد و سهو در آن نمی کند و این وجه بر هر دو فریق از معتزله و اشاعره تمام است.
شروح و حواشی:
1- تفسیر آیه «ان الابرار یشربون»؛ خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین (-1173ق)
(8×14 )، اندازه: 12×29سم [ف: 16 - 426]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 یا 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 14 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 16-480] و [فیلمها ف: 1 - 701]
آغاز و انجام: برابر
از ابتدای نسخه تا این رساله تعدادی از فوائد جمالات، قطعات کلام شیروانی و یا فتاوی فقهی کوتاه وی درج شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 8ص (18-25)، اندازه: 13×19سم [ف: 1/33 - 174]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (92پ-96ر)، اندازه: 14×19سم [ف: 11 - 148]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری مهر خورده، جلد: میشن سرخ، اندازه: 12×19سم [فهرست عراقی: 1 - 328]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج
قهوه ای، 8گ (57ر-64ر)، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 13 - 351]
tafsīr-u āyat-i «inna-a abrār-a yašribūn-a min ka’s»
حموی، احمد بن محمد، - 1098 قمری
hemavī, ahmad ebn-e mohammad (- 1687)
اهداء به: عبدالرحمن پاشا (وزیر مصری )
در این رساله مختصر سبب اینکه عطر آشامیدنی های بهشت به کافور تشبیه شده و به چیزهای دیگر که عطر آنها بهتر از کافور است، تشبیه نشده، بیان می شود و به تقدیم شده است.
[دنا 100/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5373/2
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل خمر أهل الجنة طیباً طهوراً و ختامها مسکاً و مزاجها کافوراً؛ انجام: و الحمدﷲ بلا غایة و الشکر له بلا نهایة و الصلاة و السلام علی أشرف الانبیاء الکرام ...
خط: نستعلیق، کا: عبدالمحسن بن علی حسینی قادری جیلی، تا: 1089ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (14پ-17پ)، اندازه: 12×19/5سم [ف: 14 - 160]
tafsīr-e āye-ye «inna-l abrār-a yašrabūn»
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - ۱۱۷۳ قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
وابسته به: تفسیر آیه «ان الابرار یشربون»؛ شیروانی، محمد بن حسن (1033-1098ق)
پاسخی است کوتاه بر تفسیر ملا میرزا شیروانی و چگونگی استفاده عصمت ائمه علیهم السلام از این آیه.
[دنا 100/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5357/3
آغاز: بعد از سفارش ستایش و گذارش سپاس بی قیاس واجب الوجود و نعت نامحدود و درود نامعدود؛ انجام: وجه دوم آنکه مطمئن ساختن کسی که از او معاصی و قبایح در وجود تواند آمد خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی : انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، ۳گ (۸۰ر۸۲-پ)، اندازه: ۱۲*۱۷/۵سم [ف: ۱۴ - ۱۳۹]
tafsīr-e āye-ye «inna arsalnā-ka šāhid-an wa mubašširan .. » (r. dar)
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، ۸۱۴ - ۸۸۳ ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/19
خط: نستعلیق، کا: محمد مریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 2ص (606 - 607) [ مختصر ف: - 184]
tafsīr-u āyat-i «inna-l laḏīn-a tuwaffī-him al-malā’ika ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/139
به نقل از کشاف زمخشری ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 3ص (321 - 323) [ مختصر ف: - 184]
tafsīr-e āye-ye "enn-a emra’-n halak va leys-a lah-ūvalad"
از سلیم
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8931/83
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای با ترنج، 1گ (150ر )، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 373]
» تفسیر آیة (ان اول بیت وضع للناس ... ) ← فذلکة البکیة
tafsīr-e āye-ye «inna awwal-a bayt-in wuḍi‘a li-n-nās-i la-l-laḏī bi-bakkat-in ...»
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
کتاب در تفسیر آیه «ان اول بیت وضع للناس مکة مبارکاً و هدی
للعالمین فیه آیات بینات مقام ابراهیم ... عن العالمین» (آل عمران
96 و 97) می باشد. در نه مجلس گویا سخنرانی منبری مجالس باشد
[دنا 101/3]
آغاز: خداوند عالم در کتاب محکم خود می فرماید:«ان اول بیت وضع للناس مکة مبارکاً و هدی للعالمین؛ انجام: پس امر کرد که آنها را برگردانیدند و ایشان را برگردانید ... تمت بعون الملک المنان 1324
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمود بن معصوم مرندی، تا: 1324ق؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: گالینگور سرمهای، 69گ (106ر-174پ )، اندازه: 13/8×22سم [ف: - 110]
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن محمد صادق یزدی، بی تا، جا: همدان؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 117گ (78ر-194پ )، 14 سطر، اندازه: 10/2×16/3سم [ف: 5 - 117]
tafsīr-e āye-ye «inna-ṣ ṣalāt-a kānat ‘ala-l mu’minīn-a kitāb-an mawqūt-ā»
تفسیر آیه 103 سوره نساء .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10319/8
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ ۲۶ص ( ۶۵۴-۶۲۹ ) [مختصر ف : ۱۸۴ - ]
tafsīr-u āyat-i «innā fataḥnā la-ka fatḥ-an mubīnā»
رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲ - ۱۲۵۹ قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:4614/2
آغاز: بعد از بسمله، الحمد ﷲ الذی اخلی افئدة العارفین لتجلیات ظهوره و انار قلوب السالکین ... و بعد فقد قال اﷲ ... انا فتحنا لک الخ و قد سئلنی بعض من الزم اﷲ ... اطاعته ... عن شرح قوله لیغفر لک اﷲ مع؛ انجام: فقد جف القلم و یبس الرقم و ستذکرون ما اقول لکم ... و السلام علیک یوم ولدت و یوم یموت و یوم یبعث حیا و السلام علی من اتبع الهدی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1509]
tafsīr-u āyat-i »inna-a ḥasanāt yuḏhibna-a sayyi’āt«
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/99
به نقل از کشاف زمخشری؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (194) [ مختصر ف: - 184]
tafsīr-e āyat-u «anbi’ūnī bi-asmā’-i hā’ulā’ in kuntum ṣādiqīn»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/59عکسی
آغاز: مسئلة عن معنی قوله تعالی للملائکة انبئونی باسماء هؤلاء ان کنتم صادقین و قوله یا آدم انبئهم باسمائهم
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 395]
tafsīr-u āyat-i «inna ... xalaq-as samāwāt wa-l arḍ fīsittat-i ayyām»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10103/20
آغاز: ان الیوم اسم لزمان ظهور الشمس و مدة ظهور الشمس تکون الاشیاء مرئیة و ذاک الزمان یکون یوما خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 1ص (78 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 32 - 128]
tafsīr-u āyat-i «inna fī xalq-is samāwāt wa-l arḍ»
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، ۱۲۳۹ - ۱۲۹۸ قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
این آیه کریمه را ضمن چهار «مقام »، با استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام تفسیر کرده و مخصوصاً درباره عقل که سبب تکلیف مکلفین است، از دید فلسفی و عرفانی بحث می کند.
عناوین آن چنین است: 1. القاب العقل؛ 2. ماهیة العقل؛ 3. تقسیم المخلوقات؛ 4. کیفیة خلقة العقل.
[دنا 101/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5333/4
آغاز: قال اﷲ تعالی فی کتابه الکریم فی سورة آل عمران ان فی خلق السماوات و الارض ... فی الخبر المذکور فی شرح الباب الحادی عشر؛ انجام: ناتمام: کأحد الخدام یکنس البیت و یخیط و یسقی البعیر و یحلب الغنم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (57پ-60ر)، اندازه: 19×30/5سم [ف: 14 - 121]
tafsīr-e āye-ye «inna-ka lā-tahdī man aḥbabta ...»
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، ۸۱۴ - ۸۸۳ ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412-1479)
تفسیر آیه 56 سوره قصص
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/17
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 21 سطر [ف: 30 - 74]
tafsīr-u āyat-i »innamā amr-u-hū iḏā arād-a šay’-an«
[دنا 101/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:6115/16
آغاز: بسمله، الحمدﷲ مبدع الابداع و منشأ الاختراع و خالق ما فی السموات و ما فی الارض الذی لا اله الا هو ... و بعد فاعلم فیما سئلت من معنی قوله عزوجل: انما امره اذا اراد شیئا؛ انجام:ربی لهو الحق لنا بالمرصاد، یقتضی بین الکل بالحق و ما هو بظلام للعباد و کفی باﷲ و لیا انه کان علی کل شیء قدیرا ... و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 5گ (93ر -97ر )، 19 سطر [ف: 9 - 173]
tafsīr-e āye-ye «innama-l xamr wa-l maysir wa-l anṣāb»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8841/88
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: پنج شنبه 16 جمادی الاول 1118ق، جا: مشهد؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ:شرقی نخودی آهار مهره، جلد: میشین مشکی، 1ص (506 )، اندازه: 22/3×34/9سم [ف: 29/1 - 101]
tafsīr-u āyat-i «innama-ṣ ṣadaqāt li-l-fuqarā’ wa-l masākīn»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8931/36
از معالم التنزیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای با ترنج، 2گ (56ر-57ر )، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 367]
» تفسیر آیة انما ولیکم اﷲ و رسوله ← دفع شبهة المخالفین فی دلالة آیة الولایة علی امامة امیرالمؤمنین (علیه السلام)
tafsīr-u āyat-i «innamā walī-yu-kum-ul-lāh-u wa rasūlu-h»
خراسانی ترشیزی، احمد بن اسماعیل ق، ۱۳ قمری
xorāsānī toršīzī, ahmad ebn-e esmā‘īl (- 19c)
رساله ای است در تفسیر آیه 55 سوره مائده که در آن بیشتر به بیان رکن رابع و فضائل شیخ احمد احسائی و سیدکاظم رشتی پرداخته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3611/7
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... ان هذا کلام سنح بخاطری لتبیین الحق من الظلال لیتهدی الناظر فیه؛ انجام: فلابد أن یسلم حتی یکون من الصالحین و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 25گ (33ر - 57ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 401]
tafsīr-u āyat-i «innī ‘abd-ul-lāh ātā-ni-l k.»
حسینی، محمد صادق بن علی ق، ۱۳ قمری
hoseynī, mohammad sādeq ebn-e ‘alī (- 19c)
اهداء به: محمد شاه قاجار
نویسنده می گوید خدمت محمد شاه قاجار رسیدم ایشان درباره آیه «انی عبداله اتانی الکتاب ...» از من سؤال فرمودند و گفتند با
خردسالی عیسی (علیه السلام) مسئله صلوه و شروط واجبات آن چگونهجمع می شود و بالنتیجه مسئله با قرآن چگونه جور درمی آید و جواب آن چیست. من اتیانا لجواب سلطان بر آن شدم که مسئله را پاسخ گویم لذا این رساله را در پاسخ پرداختم و آن حاوی این است که اولاً طفولیت عیسی با طفولیت سایر بچه ها فرق دارد و ثانیاً نماز مورد بحث با نماز مسلمانان اختلاف دارد و در ذیل این نظر مؤلف مطالب مفصل را می آورد.
[دنا 101/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:89
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ المحمود بنعمته المعبود بقدرته المطاع فی سلطانه النافذ امره فی جمیع خلقه و الصلوه و السلام ... ؛ انجام: و الجدیر بالتحقیق ما حققنا کما لا یخفی علی من له دربه باسالیب الکلام فتامل فان المقام من مزال الاقدام ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13، جا: شاید تهران؛ با سر لوح مذهب زر؛ جلد: چرمی بنفش، 140گ 9 ، سطر (6/5×11/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 7 - 84]
tafsīr-u āyat-i «innī la-ajid-u rīḥ-a yūsuf»
حدیثی است منقول از حضرت صادق (ع ) در تفسیر آیه مزبور از سوره یوسف. منقول از مجمع البحرین طریحی.
[دنا 101/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1851/8
آغاز: عن الصادق (علیه السلام) اقول یعقوب انی لاصدر شیخ یوسف خط: نستعلیق متوسط، کا: علی نوری، تا: 1302ق، کاغذ: فرنگی شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز، 1ص (250 )، 12 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 9 - 529]
tafsīr-u āyat-i «innā yakūn-u lī ġulām-un wa qad balaġanī-yal kibar ... »
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/37عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-il basmala
شهید ثانی، زین الدین بن علی، ۹۱۱ - ۹۶۵ قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
رساله ای است در شرح وتفسیر بسم اﷲ الرحمن الرحیم که در 5 «مبحث» و یک «خاتمه» تنظیم گشته است.
چاپ: با تحقیق رضا مختاری، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1379
[دنا 101/3]
کا: احمد بن عبدالعالی بن عبدالباقی بن ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی عاملی، تا: یک شنبه 27 ذیقعده 1079ق [نشریه: 4 - 327]
آغاز: باسمک اللهم نفح الکلام و نستدفع المکاره العظام و نصلی علی سید الانام محمد البادی عقاید الاسلام و علی آله الکرام و اصحابه العظام بسم اﷲ الرحمن الرحیم اقول قد استقر طریقة علماء الاسلام؛ انجام: لکن الاسم باعتبار العلمیة انما وضع لتعریف المسمی فان کان الواضع هو اﷲ تعالی و قصد تعریف نفسه فهو محال لانه لو احتاج فی علمه بنفسه الی معرف کان ممکنا و ان قصد تعریف غیره ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1336ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: دفتری خط دار، 6گ (47پ-52پ )، 20 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 32 - 518]
tafsīr-e āye-ye «baššir-il laḏīn-a āmanū wa ‘amilū»
نواب لاهیجانی، محمد بن محمد باقر، - ۱۲۶۳ قمری
navvāb-e lāhījānī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (- 1847)
اهداء به: حاجی میرزا آقاسی
تاریخ تألیف: محتملاً 1263ق
به قول نویسنده این رساله شامل اشارات غریبه عرشیه و بشارات عجیبه کرسویه من اسرار الایة الشریفه «و بشر الذین ...» (بقره، 25) می باشد. او با این گفتار خود به تفسیر آیه فوق پرداخته و در این تفسیر بر مشرب صوفیان رفته است.[دنا 101/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:682/4
آغاز: بسمله، یا مشهوراً فی السموات و الارضین و با مشهوراً فی الدنیا و الاخرة؛ انجام: رهنمائی لایق این کامل است کز خودی فانی بجانان واصل است
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1258ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج سبز، 12ص، 15 سطر (6×11 )، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 2 - 184]
tafsīr-u āyat-i tablīġ-il walāya
بایزید ثانی بسطامی، علی بن عنایت الله ق، ۱۱ قمری
bāyazīd-e sānī-ye bastāmī, ‘alī ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (- 17c)
اهدا به: حسین بن صاعد
تاریخ تألیف: 12 جمادی الثانی 989ق؛ محل تألیف: تبریز رساله موجزی درباره آیه ولایت و حدیث غدیر است. او رساله را به اشارت تاج الدین حسین بن صاعد نوشته و به تفسیر آیه 67 سوره مائده، با اعتماد به روایت ابن عباس و جابر بن عبداﷲ انصاری که هر دو سبب نزول این آیه را جریان غدیر خم دانسته اند، پرداخته است. وی برای تایید نظر خود از گفتار فخر رازی در تفسیر کبیر شاهد می آورد. او از نام خود به «ابن عنایة اﷲ محمد علی» یاد می کند که محتمل است علی بن عنایت اﷲ بسطامی باشد.
آغاز: بسمله. یا نور النور و یا مدبر الامور ... و بعد فقد کان فی سابق الزمان و سالف الاوان ورد علی خاطری الفاتر نبذة من النکات فی آیة تبلیغ الولایة ... و اردت عرضها علی صاحب الکتاب ... سمی ثانی السبطین تاجا لمفارق العزة ... حسین
انجام: فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر ... لولا ان هدانا اﷲ. و انا ... ابن عنایة اﷲ محمد علی ... و کان رسم هذه الوریقات فی 12 شهر جمادی الثانی سنة 989 ببلدة تبریز ... خیار البریات چاپ: به کوشش محمد رضا انصاری قمی، میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، ص 161 - 163
[دنا 101/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2144/1
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 12 جمادی الثانی 989ق، جا: تبریز؛ کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری، 6ص (1-6 )، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9 - 819]
tafsīr-u āyat-i taḥwīl-il qibla
[دنا 101/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/6
آغاز: بسمله قوله ای الجهة التی کنت علیها قدر موصوفا للموصول کما اختاره صاحب الکشاف تصیصا علی ان الموصول مفعول ثان
للجعل لاصفة للقبله ... لایقال الجعل تحویل الشیئ من حالة اخری؛ انجام: هذا تحقیق المقام علی وجه ینکشف به المرام و یتمیز به النور من الظلا اطف المصباح فقد طلع الصباح.
خطبه و دیباحه نیز ندارد و دور نیست بخشی از کتابی کامل در تفسیر باشد ؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی سجاف عطف تیماج یشمی،
2ص (62-63 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1793]
tafsīr-e āye-ye tathīr (javāb-e r.)
موسوی، حسینعلی ق، ۱۳
mūsavī, hoseyn-‘alī (- 13c)
مؤلف آن را در پاسخ به رساله مولوی محمد باقر در تفسیر آیه «انما یرید اﷲ لیذهب عنکم الرجس» نگاشته است.
[دنا 102/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24749
آغاز: هو المعین سواد خطی که بعض عبارات رساله ترجمه آیه وافی هدایه انما یرید اﷲ لیذهب عنکم الرجس ... که دوستی از نام آوران در شاهجهان آباد بی اظهار نام خود در چهاپه خانه اردو اخبار دهلی متعلقه شقیقی جناب مولوی محمد باقر صاحب سلمه اﷲ به قالب طبع در آورد شایع ساخته اضعف عباداﷲ القوی حسین علی الموسوی که الحال وارد دار السلطنه لکهنواست تعریضا به قلم نصایح رقم تفسیر نموده بسمله، مولوی صاحب والاقدر ...
رساله تفسیر آیه شریفه انما یرید اﷲ الآیه من اوله الی آخره به مطالعه نحیف درآمد حقا که نهایت بذل جهد در تحقیق و تدقیق حل معانی و غایت طلاقت لسانی در تشریح غوامض نکات رشیقه و انکشاف سرائر رموز انیقه اش فرموده اند جزاک اﷲ خیرا لیکن از بعض عباراتش کمال تعجب را نمود و نهایت حیرت افزود که از طریق و اصول مذهب حقه امامیه اثنا عشریه به مراحل دور است؛ انجام: حتی بعض علماء شیعه نیز که میل به صوفیه دارند نزد فرقه حقه مطعون و این همه مدارج بر جناب به احسن وجه ظاهر و مبرهن احتیاج به بیان نیست زیاده گذارش فضولیست و السلام علیکم و قلبی لدیکم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودی، 20گ، 13 سطر، اندازه: 13×20سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 99] و [ف: 22-88]
tafsīr-e āye-ye «tu‘iz-u man tašā’»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/5
به نقل از خلاصة المنهج کاشانی ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی قزوینی، تا: شعبان 1108ق؛ 1ص (5) [مختصر ف: 185]
tafsīr-u āyat-it tawḥīd = tafsīr-u āyat-i «law kān-a fīhimā ālihat-un ...»
حسینی، ابوالصفا بن یونس
hoseynī, ab-os-safā ebn-e yūnos
اهداء به: ابوالغازی عبیداﷲ بهادر خان
این رساله در تفسیر آیه «لو کان فیهما آلهة الا اﷲ لفسدتا» نخست از نظر ادبی و سپس از نظر معنوی و کلامی بحث کرده و ملازمه را به هفت «وجه» بیان می دارد. مؤلف در ذیل وجه 7 به تقریر برهان تمانع پرداخته و بر برهان مزبور هفت اعتراض (بحث) وارد می سازد. افندی در ریاض العلما از دانشمندی با نام ابوالصفاء با اختصار یاد می کند.
[دنا 102/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ المنزه من الشریک بلاخفا الدال علی وحدانیه. و بعد فیقول العبد المفتقر ... کثیر اما کان یخطر ببالی ان اجمع ما قیل فی قوله تعالی لو کان فیهما آلهة ... من الفوائد و اضیف الیها ما خالج قلبی من الزواید لکونه حاویا لاساس اصول الدین محتویا علی حقائق استنجها اماثل المحققین و لما وفقت جعلته وسیلة الی خدمة من ایده اﷲ علی السلطنة العظمی ... ابوالغازی عبیداﷲ بهادر خان؛ انجام: السابع (من الابحاث الوارده علی برهان التمانع) انه لایستلزم علی تقدیر تسلیم المقدمات الاعدم امکان الهین صانعین قادر بن علی الکمال لاحتمال ان یکون احد الواجبین صانعا قادر او الاخر بخلافه و یمکن دفعه بان یقال التعطیل و کذا الایجاب نقصان و لا یکون المعطل و الموجب واجبا هذا آخر ما قصد ناایراده فی تفسیر هذه الایه و نسال اﷲ التوفیق والهدایه.
خط: نستعلیق ترک، کا: فرج یا فرخ، تا: 1005ق؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی عطف تیماج یشمی، 5ص (27-31 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1791]
tafsīr-u āyat-it tawḥīd = tafsīr-u āyat-i «law kān-a fīhimā ālihat-un ...»
رساله ای است در تفسیر آیه «لو کانت فیهما الهة الا اﷲ لفسدتا» در دو مبحث: 1. فیما یتعلق بنظم الایه؛ 2. فیما یتعلق بتفسیرها المحتوی المحتوی علی الدرر المنثوره. در این رساله نیز مانند رساله ابوالصفاء حسینی نخست مباحث ادبی و سپس وجوهی که در بیان ملازمه گفته شده آمده و شیوه بیان وجوه ملازمه و خر دهگیری ها و بحث هایی که بر آن وجوه شده در هر دو رساله نزدیک به یکدیگر است جز اینکه در رساله حاضر ده وجه یاد شده و در رساله ابوالصفا هفت وجه و وجه 1 ،2 ، 3 ، 5 ، 6 ، و 7 رساله ابوالصفا به ترتیب با وجه 1 ،2 ، 6 ، 8 ، 9 ،، 10 رساله دوم عیناً مطابقت دارد مگر اینکه در رساله دوم تفصیل بیشتر در نقض و ابرامات دیده می شود و تنها در وجه دوم کار بر عکس شده و در رساله دوم در غایت اجمال است و پس از بیان وجه دهم (که همان وجه 7 رساله سابق است) مؤلف به نقل برهان تمانع و مباحث و اعتراضات وارد بر آن پرداخته است. مؤلف رساله حاضر می گوید: «ذکر برهان تمانع و ابحاث و اعتراضات و جواب های مفصل آن در حد کتاب های کلامی است و من نیز در رساله ای جداگانه درباره آن خواهم نوشت». مؤلف از تفتازانی، دوانی و غیاث الدین منصور یاد می کند.[دنا 102/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/5
آغاز: هذه نبذة من المباحث الشریفه ... المتعلقه بآیة التوحید ... و بتفسیرها من کتاب انوار التنزیل ... نقلتها من السواد الی البیاض ...
وها انا اوردها فی مبحثین ... المبحث الاول اعلم ان المشهور بین الجمهور من النحاة ان کلمه لو لامتناع الثانی لامتناع الاول؛ انجام: و ههنا برهانان آخران یسمی احدهها برهان التوارد و الاخر برهان التمانع و الکلام فی تقریرهما و تقریر ما یتعلق بهما من الابحاث و الاجوبه طوی الذیل و قد کفت مؤنة ذلک الکتب الکلامیه و ان ساعدنا التوفیق جمعنا هامع ما سنح للنظر الکلیل و الخاطر العلیل فی رسالة مفرده و الحمدﷲ علی ما انعم.
خط: نستعلیق ترک، کا: محمد بن نظر مدعو به ملازاده، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی، 29ص (33 -61)، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1792]
tafsīr-u āyat-i «ṯumma-stawā ila-s samā’»
ابن سینا، حسین بن عبدالله، ۳۷۰؟ - ۴۲۸ قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
این گفتار از شیخ رئیس دانسته شده و به روش تأویل فلسفی نگاشته شده و از خردهای آسمانی در آن یاد گردید.
آغاز: قوله تعالی ثم استوی الی السماء و هی دخان، اشارة بالدخان الی الی مادة السماء فان الدخان
انجام:و ما تخفی الصدور، یعلم السر و اخفی، فقد تبین ان علمه تعالی قد احاط بجمیع الاشیاء الکلیة و الجزئیة
چاپ: در هامش «شرح الهدایة»، ص 8-296 چاپ شده است.
[الذریعة 326/4؛ فهرست مصنفات مهدوی: 66؛ قنواتی شماره 207؛ دنا
120/3 (8 نسخه)]
بی کا، تا: قرن 8؛ 1ص (50ر) [ف: 1 - 131]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 2گ (277پ-278پ )، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 489]
آغاز: برابر؛ انجام: سبیل التشویق و اﷲ اعلم بالصواب.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز،2ص(81-82)،20سطر،اندازه:12×19سم [ف: 10-350]
آغاز: برابر؛ انجام: و اﷲ اعلم باسرار کلامه. و الحمدﷲ رب العالمین.
خط:شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن زرد، اندازه: 16/6×25/2سم [ف: 8 - 26]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سرلوح های زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 1گ (258-پ258)، 24 سطر (10×20)، اندازه:17×27سم [ رشت و همدان: ف: 1477]
خط: تعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (144ر-145پ) [ف: 3 - 422]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 4ص (11-14 )، 23 سطر[ف: 230 - 9]
tafsīr-u āyat-i «ṯumma awraṯna-l kitāb»
نقوی لکهنوی، حسین بن دلدار علی، ۱۲۱۱ - ۱۲۷۳قمری
naqavī lakhanū’ī, hoseyn ebn-e deldār ‘alī (1797 - 1857)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 3 ربیع الاول 1272ق
تفسیری است اعتقادی از آیه کریمه «ثم اورثنا الکتاب» (آیه 32 سوره فاطر) در نصرت خلافت و امامت بلافصل ائمه هدی علیهم السلام. مؤلف در ابتدا نظر قاضی بیضاوی در تفسیر آین آیه را که مدار اعتقادی عامه است نقل می نماید و سپس با استناد به احادیث مرویه از اهل البیت به رد قول وی می پردازد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:32035
آغاز: بسمله. الحمدﷲ المنعام المفضال و الصلوة و السلام علی سید رسله محمد و آله خیر آل؛ انجام: و زالت الاوهام و اﷲ ولی الفضل و الانعام و قد فرغت من تحریر هذا الکلام ضحوة یوم الاربعاء لثلاث مضین من اول الربیعین سنة 1272 و أنا العبد الجانی السید حسین صانه اﷲ من کل شین نمقته اجابة لملتمس بعض السادة ... و نصرة فی کل باب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: میشن ماشی، 4گ، اندازه: 16×25/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 100]
tafsīr-e āye-ye «ṯumma danā fa-taddallā»
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر ق، ۱۳ قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
تفسیر آیاتی از سوره مبارکه النجم است که درباره معراج حضرت ختمی مرتبت و تأویل اینکه مقصود از «دنو» قرب معنوی است و تأویلات دیگر نگارش یافته است. نام این کتاب را در مآخذ موجود، نیافتیم؛ لکن رساله ای به عنوان تفسیر قاب قوسین در آثار مؤلف آمده است که شاید همین رساله باشد.
[دنا 102/3؛ بزرگان تنکابن 256-259]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12083/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد چنین گوید حقیر و فقیر.. که این رساله ایست در بیان قول اﷲ تبارک و تعالی (ثم دنی فتدلی فکان قاب قوسین أو أدنی )؛ انجام: و الأخری فی وسط السماء علیها مکتوب ثلثة أسطر، الأول بسم اﷲ الرحمن الرحیم، الثانی الحمدﷲ رب العالمین، الثالث لا اله الا اﷲ محمد رسول اﷲ؛ و السلام.
خط: نستعلیق تحریری، کا: علی محمد، تا: 1261ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن مشکی، 5گ (124-128 )، 17 سطر (10×16 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 30 - 499]
tafsīr-u āyat-i «xuḏū zīnat-a-kum ... »
[دنا 102/3]
غیر همانند:
بی کا، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (56 - 57)، 18 سطر (8×14 )، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 148]
آغاز: بسمله، یا بنی آدم خذوا زینتکم ... روی سعد بن جبیر، عن ابن عباس، قال: کان العرب یطوفون بالبیت عراة، و یعللون ذلک، بانهم لا یطوفون فی ثیاب قد عصوا اﷲ فیها؛ انجام: و کذا جمع النبی (صلی الله علیه و اله) فی قوله: المعدة بیت الداء، و الحمیة راس الدواء، و قضیة علی بن واقد بین یدی الرشید، مع بختیشوع الطبیب، مشهورة.
تفسیر مختصری است از آیه شریفه 31 سوره اعراف، تفسیری بدین نام از جلال الدین دوانی نیز دانسته شده، لیکن آغاز و انجام آن با نسخه موجود همخوانی ندارد، البته کتاب شناسی هر دو همسان به نظر می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شرقی، 1گ (166ر )، 15 سطر، اندازه: 11/5×15سم [ف: 37 - 236]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی نور قلوبنا بمعرفته و تلالا صدورنا بتنزیل کتابه و تشرف قوارنا بتصدیق قرآنه و تمیز عقولنا بتأویل فرقانه ... مقدمه فقد طلب منی لایسعنی مخالفته و لایمکن مضایقته ان افسر الآیة الشریفة الواقعة فی سورة الاعراف ... و لذا سمیته بتشریح الآیة لیطابق اسمه معناه؛ انجام: فکیف یلیق من العاقل ان یکاسل فی تلک الخدمة وفقنا اﷲ لذلک بمنه وجوده انه جواد کریم
تفسیری است بر آیه «خذوا زینتکم عند کل مسجد و کلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لایحب المسرفین» (اعراف31)، این رساله را مؤلف به درخواست بعضی از دوستانش نوشته است مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «مقاله» و «خاتمه» و «تنبیهات». کشاف الفهارس آن را به احتمال از میرزا محمد تنکابنی دانسته که دلیلی بر آن ندارد. چاپ: آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش، با تصحیح علی حبیب اللهی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49گ، 15 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2-931]
» تفسیر آیة «خلق الارض فی یومین» ← الیومیة
tafsīr-u āyat-i «xalaq-al arḍ fī yawmayn»wa «xalaq-as samāwāt wa-l arḍ fī arba‘a ayyām»
رساله کوتاهی است در تفسیر چند آیه که درباره خلقت آسمان و زمین و تعیین مدت پیدایش آن نازل شده، که برخی از آیات دو روز و در برخی دیگر چهار روز ذکر شده است. مؤلف در این رساله به سؤالی که درباره وجه جمع بین آیات مذکور شده، پاسخ می دهد.
آغاز: بسمله قال أیده اﷲ تعالی بتوفیقه قوله تعالی قل إنکم لتکفرون بالذی خلق الارض فی یومین و تجعلون له انداداً ذلک رب العالمین و جعل فیها رواسی ... فالمأمول التوفیق بین هذا و ذاک ... اقول ان الکلام علی وفق المرام یتم ببیان امور
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1074/3-6/164
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک تقدیر العزیز العلیم تحقیق انیق اعلم ان ما ذکرناه من السیئة یجری فی کل شیء و کل ... الارض بملاحظه انهما عبارة عن ... و اما باللزوم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 16گ، 14 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 2 - 969]
tafsīr-u āyat-i «ar-raḥmān-u ‘ala-l ‘arš-i-stawā»
قریمی، حامد بن احمد، - ۱۱۸۵ قمری
qoraymī, hāmed ebn-e ahmad (- 1772)
تفسیر موجز آیه کریمه «الرحمن علی العرش استوی» است که در آن مؤلف، به روش متصوفه، به کیفیت «استوای الهی» و تبیین آن پرداخته است.
در نسخه ای که از این اثر در دارالکتب قاهره (29 تفسیر ترکی طلعت) موجود است و از «شیخ حامد »، فهرست نگار آن احتمال داده که مفسر بایستی «کوچک حامد افندی»(- 1172ه ) بوده باشد که صحیح نیست. باید دانست که از این تفسیر، دو نسخه در کتابخانه ملی آنکارا و یک نسخه نیز در کتابخانه عثمان ارکین (ضمن کتابخانه ی بلدیه) در استانبول نگهداری می گردد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:510/9 کر
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه أجمعین؛ امدی بنم روح پرفتوحم دوام تجلی به ایروب صفای کلی بوله سز، أعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم (الرحمن علی العرش استوی) آیه کریمه سنک تفسیر حقیقیسین سؤال بیورمش سز غالباً اقلیم وجود انسانیه ده اولان عرش معنویه اوزره خلیفة الرحمن اولان عرش معنویه اوزره خلیفة الرحمن اولان؛ انجام: لایعلمه إلا هو در ایمدی بنم عزیزم بو رساله نک جناب شریفه و سائر احباب اهل وفایه حقیر پر تقصیردن یادگار اولسون ... و المأمول الدعاء إذا وجدتم الرجاء من عطاء اﷲ تعالی إلی خادم نعال الفقراء شیخ حامد بی نوا رحمه اﷲ تم.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 4گ (35پ-38ر)، 27 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 40/2 - 340]
tafsīr-u āyat-i «as-sābiqūn-al awalūn min-al muhājirīn wa-l anṣār»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/27عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض21509 ؛ خط: نسخ، کا:سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، 2ص (122-123 )، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 390]
tafsīr-u āyat-i «subḥān-al laḏī asrā ...» = maṭla‘-ul ‘irfān = al-mi‘raj = me‘rāj-e jesmānī (r.)
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - ۹۴۸ قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542)
تفسیر آیه کریمه «سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام ...» در اثبات معراج جسمانی که بخشی از «مطلع العرفان» اوست، دارای یک «مقدمه» در دو «فصل»: 1. تفسیر الایة؛ 2. روایة حکایة المعراج و نقل احادیث رویت فی هذا الباب؛ و چهار «باب»: 1) بیان الامکان (بر اساس قواعد هندسی) ،2 ) رد شبه المنکرین و ازالة استبعاد المستبعدین ،3 ) تقریر الوقوع و ان النبی صلی اﷲ علیه و اله و سلم عرج و صعد الی فوق السماوات السبعه بجسمه الطاهر و بدنه الظاهر 4 )، فی انه علیه السلام رای ما رای بالرویا الظاهره او ادرک ما ادرک بالرویا الباطنه.
آغاز: بعد حمداﷲ الذی بعث عبده رسولا اعتلا بمعراجه السماء فدنی فتدلی فکان قاب قوسین أو أدنی و الصلاة و السلام علیه و آله العرفا و أولیائه الأولیا ... یقول الفقیر غیاث المشهور بمنصور ان هذه رسالة من رسائل مطلع العرفان الذی تضمنه ... تفسیر الالیات من القرآن الکریم ... و فی هذه الرساله تفسیر آیه کریمه من سورة بنی اسرائیل ... و هی قوله تعالی سبحات الذی اسری ...
.فیها ابانة لحقیة المعراج الجسمانی
[دنا 102/3 (5 نسخه)؛ الذریعه 262/21]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اختلج فی وهمک ان ابدان الانبیاء مدفونه فی الارض و ارواحهم فی الجنه ... فما الذی یکون فی السماء فلیعلم ان هولاء اکرم عند اﷲ من ان تبلی فی الارض و فی الاحادیث علی هذا امارات بل دلالات ... و مهله (کذا) الخامس ان یکون فیها ابواب کما فی السماوات.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 950ق ؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (9پ-18پ )، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 22 - 196]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاستفاضات من غیر عبارة و کنایة و اشارة و ایضا کثیرا ما یکون الحضور
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 16گ (65پ-80پ )، 15 سطر، اندازه: 8/5×16/5سم [ف: 22 - 42]
آغاز: برابربی کا، تا: 1060ق [ تراثنا: س13ش4 - 125]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (274پ-279پ )، 14 سطر (5/5×11/5 )، اندازه: 10×17/5سم [ف: - 387]
خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع بن علامی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 8گ (20پ-27پ )، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 220]
tafsīr-e āye-ye «sīmā-hum fī wujūh-i-him min asar-is sujūd»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8948/42
خط: نستعلیق، کا: خلیل ذوالقدر، بی تا؛ کاغذ: الوان آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (269ر-269پ)، اندازه: 14/4×26/4سم [ف: 29/1 - 442]
tafsīr-u āyat-i šarḥ-iṣ ṣadr
شوشتری، نوراﷲ بن شرف الدین، 956 - 1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550 - 1611)
در تفسیر آیه «فمن یرد اﷲ أن یهدیه یشرح صدره للاسلام» که در آن به گفته های نظام الدین اعرج نیشابوری مخصوصاً در دو جمله «یشرح صدره للاسلام » و «و هو ألد الخصام» پاسخ داده شده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی شرح صدرنا للاسلام و رشح بالنا بأنوار الالهام و أصلح حالنا بمزید اللطف و الاکرام فمن یرد اﷲ أن یهدیه یشرح صدره للاسلام ...
انجام: و ما لایتناهی من مقدوراته تعالی یستحیل عادة کمالایخفی
[دنا 103/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب، تا: 1069ق؛ جلد: تیماج قرمز، 16گ (184پ-199پ )، 19 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 21 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ روشن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با کاغذ ابری، 22ص، 21 سطر (10×31) 5 ،/16×29سم [ف: 2 - 214]
آغاز: لبعض المبتدئین من ذوی الافهام حاولت الاشارة علی فساد کلامه و التنبیه؛ انجام:برابرخط: نسخ، کا: احمد بن محمد علی تبریزی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 12گ (139پ-150ر )، 21 سطر (12×22 )، اندازه: 20×30/5سم [ف: - 125]
» تفسیر آیة الشهادة ← مرآة اﷲ
tafsīr-u āyat-iš šahāda ‘ala-l waṣīyya
حسینی استرآبادی، زین العابدین بن محمد هاشم، ق11 قمری
hoseynī estarābādī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad hāšem (- 17c)
تاریخ تألیف: سه شنبه 3 رجب 1110ق؛ محل تألیف: قبلة النصاری اصفهان
تفسیر ادبی و لغوی است بر آیه سوره مائده: «یا ایها الذین آمنوا شهادة بینکم اذا حضر احدکم الموت ...». مؤلف در اثنای رساله از اثر دیگر خود به نام «مسالک الافکار» یاد نموده و در مقدمه از جور و جفا و تاخت و تاز ترکمن ها شکوه نموده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی اخرجنا من الظلمات الی النور و جعلنا من الماء احیاء و اماتنا بعد احیانا ... اما بعد فیقول ... قد رایت مخول الاعلام و العلماء الکرام ذوی العز و الاحترام قد زلت انجام: و التفسیر الاول هو الاصوب نظراً الی اصل النزول و اﷲ یعلم باسرار اسالیب الکلام هذا اخرما قصدت نظمه فی سلک التعریب و افراغه فی قالب الترکیب و قد شرعت فیه یوم الخمیس
... بحق محمد و آله
چاپ: با تصحیح علی حبیب اللهی، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5283-26/163
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در عصر مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 75گ، 11 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 2 - 970]
tafsīr-u āyat-i «šahid-al lāh-u anna-hu lā ilāh-a illa hū»
سمنانی، محمد ابراهیم بن محمد علی ق، ۱۳ قمری
semnānī, mohammad ebrāhīm ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
شرح و تفسیر آیة «شهد اﷲ انه لا اله الا هو و الملائکة و اولو العلم قائما بالقسط ...» و آیه پس از آن: «ان الدین عند اﷲ الاسلام ... فان اﷲ سریع الحساب». مؤلف از فیض کاشانی و کتاب تفسیر صافی او یاد می کند و نیز یک بیت شعر معروف را که منسوب به فیض است می آورد: «دم چو فرو رفت هاست هوست چو آید برون ×× یعنی از او در همه هر نفسی های و هوست».
[دنا 103/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1070/2-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمد ﷲ الذی شهد ذاته بذاته بالوحدانیه فی کتابه الکریم ... و الصلوة علی النور المشرق من صبح الازل و الفیض الصادر من الفیاض الاول ... محمد سید الوری ... و علی آله اللاهو تیین ... لاسیما عین اﷲ الناظره و یده الباسطه ... العلی العالی الاعلی اما بعد فیقول الفقیر ... محمد ابراهیم السمنانی لما کثرت مراجعتی الی السور القرآنیه ... و وجدت هذه الانة العظمی ... شهد اﷲ هو مشتملة علی مطالب شریفه و قواعد لطیفه مع انها کانت متضمنة علی الوحدانیه ... فیعجبنی بعد غورها ... ان اشرح لها شرحا وافیا ...
و اتعرض فیها بما لم یتعرض لها احد من الصدر الی الساقه فنقول ... و بعد فقد قال اﷲ تعالی شهد اﷲ انه لا اله الا هو ... قرء الکسائی ان الدین بفتح الالف؛ انجام:ثم اعلم ان قول اﷲ تعالی شهد اﷲ الی قوله سریع الحساب آیتان و لکن شرحنا الایة التالیه تیمنا ...
اللهم اجعل مقابر هذه السرائر صدور اولیا لبصائر و احرسها ممن لیس به استیهال درکها و فهمها و استخرج تاریخ اختتام هذه العجاله من زبر لفظ الغرفه مع النضمام بینة الهاء الهاء الیها و کن حافظا علیها
خط: نسخ، کا: سید علی موسوی، تا: قرن 13؛ 8گ (192پ-199پ) [ف: 23 - 523]
tafsīr-u āyat-i «šahid-al lāh-u anna-hu lā ilāh-a illa hū»
شرح و تفسیر آیه «شهد اﷲ انه لا اله الا هو» به روش عرفا وحکما که به سیاق رساله های سابق و ادبیات مسجع و متکلفانه است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10487/6
آغاز: الحمدﷲ الذی من علی الانسان بمرسلات الاحسان و اعد له من صلات الامتنان لطائف الحکم فیهن خیرات حسان؛ انجام: و قری انه بالکسر و ان بالفتح علی وقع الفصل علی الثانی و اعتراض ما بینهما و اﷲ اعلم بحقائق الامور.
خط: نسخ جلی، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، با سرلوح؛ مهر: «العبد المذنب محمدباقر 1108» (مربع) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (505-510)، 17 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 33/1 - 53]
tafsīr-u āyat-i «šahid-al lāh anna-hu lā ilāh-a illa hū ...»
مؤلف از اعلام امامیه است. گمان می رود که این رساله همان رساله انس التوحید قاضی نوراﷲ شوشتری باشد. رساله ای است تحقیقی در تفسیر آیه مبارکه «شهد اﷲ انه لا اله الا هو» (آل عمران، 16) و در آن به رد و ایراد گفته امام فخر رازی در تفسیر کبیرش پرداخته است. با مقایسه این دو رساله می توان فهمید که اولاً «انس التوحید» شوشتری مفصل تر از این رساله است و ثانیاً فقط قسمت اول آن با این رساله از نظر موضوع و احتمالاً برخی عبارات همانندی دارد ولی کاملاً مثل هم نیست و به نظر می رسد فردی با تلخیص و برخی تصرفات از بخش اول همان رساله استفاده کرده است. ولی شکل و بعضاً محتوای آن تفاوت بسیار دارد.
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و الصلوة علی خیر من اوتی الحکمة و فصل الخطاب ثم علی آله و عترته المعصومین ما دامت السموات مع الارضین اما بعد فقد جری فیما بین المفسرین کلام فی الایة التی روی فی فضلها انه قال یجاء بصاحبها یوم القیمه
انجام: و تحقیق الکلام لا یسعه المقام و ساعود الی هذه المسئله ان امهلنی الزمان و اﷲ المستعان
چاپ: با تصحیح مهدی فاضل، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1466 آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1067؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق؛ 4گ، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 4 - 418]
tafsīr-e āye-ye 106 sūre-ye mā’ede = jawāb-u masā’il-i mufti-l ḥanafīyya fī baġdād
رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲ - ۱۲۵۹ قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
به درخواست: محمود بن عبداﷲ آلوسی (1217-1270ق)
رساله کوتاهی در تفسیر و تأویل آیه کریمه 106 سوره مائده یا« ایها الذین آمنوا شهادة بینکم اذا حضر احدکم الموت ...» است.
وی در این وجیزه وجوهی از توجیهات نحوی و برخی اختلافات در فروع فقهی بین عامه و خواص را با رد ایرادات بر برخی محققان ذکر می نماید. مؤلف تفسیر این آیه به همراه دو مسأله فقهی دیگر را در پاسخ به درخواست ابن آلوس زورائی (ابوالثناء محمود بن عبداﷲ آلوسی (1217-1270ق.) مفتی حنفیه در بغداد نگاشته، آن دو مسئله فقهی دیگر (که نسخه حاضر فاقد آن است) چنین است: 1. تحقیق مسأله رضاع ،2 . رفع اختلاف بین حنفیه و شافعیه در معنی قوله تعالی «و أمهاتکم اللاتی ارضعنکم». نسخه (ظاهراً) چاپ نشده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36858
آغاز: بسمله. هذه لآیة الشریفة کما امر جنابکم العالی فی غایة الصعوبة اعراباً و نظماً و حکماً؛ انجام: و قد کتبت هذه الکلمات فی جلسة واحدة مع کمال اختلال البال و اغتشاش الحال و تراکم الاشغال ... ابن ابوالحسن الحسینی الهمدانی رحمهما اﷲ.
خط: نستعلیق، کا: محمد الرضیع بن ابوالحسن حسینی همدانی، تا: 1256ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ، 28 سطر، اندازه: 15×21سم [ اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 98]
tafsīr-e āye-ye «‘amma yatasā’alūn»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/84
به نقل از خلاصة المنهج کاشانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص (129 - 130) [ مختصر ف: - 185]
tafsīr-u āyat-il ‘ahd
عاملی فتونی، عبدالمنعم بن عبدالعزیز ق، ۱۲ قمری
‘āmelī fotūnī, ‘abd-ol-mon‘em ebn-e ‘abd-ol-‘azīz (- 18c)
تفسیری اعتقادی است از آیه کریمه «لاینال عهدی الظالمین» [سورة البقرة: 125 ]؛ و در آغاز این رساله نه «مقدمه» و نه «فائده» آورده، پس از آن آیه را تفسیر می نماید و مباحث اعتقادی
بسیاری در موضوع امامت و عصمت ائمه علیهم السلام ذکرمی کند.
[دنا103/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:534
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول الراجی عفو ربه الغنی ... ان هذه کلمات سودتها حین مذاکرة آیة نیل العهد؛ انجام:قد أجیز کل واحد منهم علیهم السلام ... حجة علی ما بینا و ﷲ الحمد و المنة و علی حججه الصلاة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 26گ، 16 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 2 - 139]
tafsīr-u āyat-il ġār (r.-un fī)
جزائری، جعفر
jazā’erī, ja‘far
رساله ای در رد فخر رازی [دنا 103/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4333/6
آغاز: قال الفخر الرازی ما حاصله انه استدل اهل السنة بهذه الآیة ... علی افضلیة ابی بکر؛ انجام: و رزقنا ببرکاتهم (تمت الرسالة التی الفها الفاضل العلامة شیخ جعفر الجزائری طاب ثراه حرره محمد علی بن محمد کاظم عفی عنهما بالنبی و آله الامجاد) خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (22پ-27پ )، 22 سطر (7×18 )، اندازه: 9×21سم [ف: 13 - 3292]
tafsīr-u āyat-i «fa-iḏā jā’-a ajal-u-hum ... »
از: میر ابو الفتح؛ در این تفسیر بسیار کوتاه آیه کریمه «فاذا جاء أجلهم لایستأخرون ساعة و لایستقدمون» (سوره الاعراف: 34) پیرامون اجل و نسبت آن با انسان و معنی آیه از دید فلسفی بحث می شود.
[دنا 103/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6543/14
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و ایاک نعبد و ایاک نستعین ...
اقول اعلم ان الایه الکریمه تقتضی تفصیلا؛ انجام: و الفاضل فی شرح الطوالع و التجرید علی انه علی حقیقته لیس من فعل المسامحة
خط: نسخ و نستعلیق، کا: کرم اﷲ بن عطاء، تا: دوشنبه 18 شوال 1083ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1ص (84ر )، اندازه: 23×36/5سم[ف: 126 - 17]
tafsīr-u āyat-i «fa-iḏā sawwaytu-hū wa nafaxtu fī-hi min rūḥī»= at-taswiya wa-n nafx = al-maḍnūn-uṣ ṣaġīr
غزالی، محمد بن محمد، ۴۵۰ - ۵۰۵ قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
پاسخ های فلسفی مؤلف است بر مسائلی که در اطراف تفسیر برخی آیات و شرح احادیث و بیان حقیقت روح و قیامت و عوالم بعد از مرگ و رؤیت خداوند و ملائکه و غیر اینها وجود داشته است. به نظر می رسد غزالی این نام «المضنون ...» را برای تعدادی از آثار خویش برگزیده که در آنها به بیان پارهای از اسرار که با اذهان متکلمان و عامه مردم آشنا نیست و یا از قبیل علوم غریبه است می پردازد. این رساله ظاهراً المضنون صغیر او است که چند سؤال نخست آن از معنای «نفخ » و «تسویه » و «روح» است در آیه شریفه: «فاذا سویته و نفخت فیه من روحی» است. تعداد مسائل در نسخه ها مختلف است و برخی با عنوان «فصل» و یا «قیل» و یا هر دو آغاز شده و برخی با عنوان «سئل »، از این قرار است: سئل الشیخ الغزالی عن قوله تعالی فاذا سویته ... فقیل ما التسویه و ما النفخ و ما الروح؛ و سئل ما النفخ فقال عبارة عما اشعل نور الروح؛ فقیل ما السبب الذی به اشتعل نور الروح فی فتیلة النطفه؛ فقیل له فما الفیض؛ فصل فقیل قد ذکرت التسویه و النفخ فی الروح؛ فقیل له فما حقیقة هذه الحقیقه و ما صفة هذه الجوهر؛ فصل فقیل له لم منع الرسول علیه السلام من افشاء هذا السر؛ فقیل له فلم احالوا ان یکون هذه الصفة ﷲ و لغیر اﷲ؛ فصل قیل له ذکرت معنی التسویه و النفخ و الروح و لم تذکر معنی النسبة فی الروح ... من روحی؛ فصل قیل له فما معنی قل الروح من امر ربی و ما معنی عالم الامر ... ؛ فصل فقیل له ایتوهم ان الروح لیست بمخلوقه؛ فصل فقیل له ما معنی قوله علیه السلام ان اﷲ خلق آدم علی صورة الرحمان؛ فصل فقیل له ما معنی قوله علیه السلام من عرف نفسه عرف ربه؛ فصل قیل له ان کانت الارواح حادثه ... فما معنی ... خلق الارواح قبل الاجساد؛ سائل آخر قوله علیه السلام من مات فقد قامت قیامته؛ فصل انکار المنکر لاعاده النفس الی الجسد فی القبر ... انکار الباطل؛ فصل الایمان بالمیزان واجب (تا فصل 20 به همین سیاق است درباره ایمان به حساب، شفاعت و صراط )؛ فصل اللذات المحسوسه الموعوده فی الجنه من ماکول و منکوح و لیعتقد امکانها علی ثلثه اوجه حسی، عقلی و خیالی.
آغاز: سئل الامام ... عن قوله فاذا سویته و نفخت فیه من روحی وقیل ما التسویة و ما النفخ و ما الروح.
انجام: فان اﷲ تعالی علم بالقلم فاذا فهمت نوعی الوجود فقد کان نبیاً قبل آدم بمعنی الوجود الاول التقدیری دون الوجود الثانی الحسی العینی، و اﷲ اعلم بالصواب.
چاپ: معجم المطبوعات 2/1414 و 2/1410
[کشف الظنون 1713/2؛ معجم المطبوعات 1414/2 و 1410/2؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 712/2-724؛ غزالی نامه 271؛ الاوقاف العامة بغداد 124/1؛ دنا 103/3 (18 نسخه)]
نسخه اصل: کتابخانه بادلیان در آکسفورد F64 عربی (E.157 )؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسین بن ابی القاسم بن عودی اسدی حلی، تا: با تاریخ 740ق؛ 1گ (131 )، 17سطر [عکسی ف: 3-217]
آغاز: و المثال لایحتاج فیه الی المساواة فان للعقل معنی لا یماثله غیر مماثلة حقیقیة
خط:نسخ،بی کا،تا:1شعبان843ق؛افتادگی:آغاز ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 4گ، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 226]
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 ذیحجه 882ق، جا: ابیورد؛ با اصل مقابله شده ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 22گ (110پ-131ر )، اندازه: 13×18سم [ف: 6 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالاول بن محمود بن محمد الشریف کرمانی، تا: رمضان 908ق؛ جلد: چرم زرد، 6گ (229پ- 234ر)، اندازه: 12×18سم [ مؤید: 2 - 10]
آغاز: هذه فصول ... الفصل الاول: سئل عن معنی قوله تعالی «فاذا سویته و نفخت فیه من روحی» و عن معنی التسویة فقال رحمه اﷲ التسویة فعل فی المحل القابل للروح و هو الطین فی حق آدم والنطفة فی حق اولاده بالتصفیة و تعدیل المزاج؛ انجام: برابر
دارای هفت فصل است: 1. سئل عن معنی قوله تعالی فاذا سویته ...، 2. و سئل عن النفخ، 3. قیل له قد ذکرت التسویة و النفخ فما الروح ... ،4 . قیل له فما حقیقة هذه الحقیقة ...، 5. فقیل له ما معنی قوله ان اﷲ تعالی خلق آدم علی صورة الرحمن ...، 6. فقیل له ما معنی قوله من عرف نفسه عرف ربه، 7. قیل له ان کانت الارواح حادثة مع الاجساد فما معنی قوله (علیه السلام) خلق اﷲ تعالی الارواح قبل الاجساد بألفی عام ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: میرزا محمد تقی مهریزی؛ کاغذ: شرقی، 13گ (75-87 )، 15 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 38 - 732]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8ص (248-255)، اندازه: 11/5×23سم[ف:32-69]
آغاز: الحمد ﷲ واهب العقل الجاعل لنا سبیلا الی درک ما غاب و لطف عن الحواس و الخیال؛ انجام: بل یضرب اﷲ تعالی لصفاته الامثال فتنزهه عن المثل لا عن المثال.
کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا: 1084-1107ق، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (17پ-23ر)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 11 - 352]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محتملاً محمد عارف لمغانی، تا: 1117ق؛ محشی؛ در فهرست با عنوان رسالة فی التسویة والنفخ معرفی شده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 24گ 9 ، سطر (5/5×9/5 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 13 - 304]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایدرک ذلک الا فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر و السلام علی من اتبع الهدی، هذا آخر المسائل الاخروة مع اجوبة الغزلیة.
نسخه شماره 3500/1 این کتابخانه فقط شامل پاسخ پرسش از آیه: «فاذا سویته» می باشد لیکن نسخه موجود چند مسئله اضافه دارد چون: بحث در حدیث من مات فقد قامت قیامته، ایمان، رؤیت خداوند متعال در خواب و مسائل دیگر. در پایان این نسخه با عنوان المسائل الاخرویة الغزالیة و در کتاب مؤلفات الغزالی با عنوان مسائل، الاجوبة الغزالیة فی المسائل الاخرویة، المضنون الصغیر و النفخ و التسویة آمده است. برخی از مسائل این نسخه در کتاب المضنون به علی غیر اهله او وجود دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی ؛ کاغذ: فرنگی، 18گ (85-102 )، 15 سطر، اندازه: 8×13سم [ف: 38 - 163]
آغاز: برابر؛ انجام: فان قیل ما معنی قوله قل الروح من مر ربی و ما عالم الامر و ما عالم ...خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ:فرنگی3،گ(95-97)،15-16سطر،اندازه: 9×14سم [ف: 38- 410]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،کا:کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، 4گ(83پ-86پ)،22سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 - 456]
آغاز: برابر؛ انجام: فالسؤال عن أنه لم یقص المعاصی الی العقاب کالسؤال عن أنه لم یهلک السم الحیوان، و اﷲ المستعان ...
خط: نستعلیق، کا: علی (اکبر) بن محمد رضی تفریشی، تا: شنبه 5 رمضان 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 31گ (1ر-31ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 5 - 11]
آغاز: بسمله الحمد ﷲ واهب الفضل الجاعل لنا سبیلاً الی درک ما غاب و لطف عن الحواس و الخیال ... و بعد فقد سئلت عن مسائل غامضة مضنونة علی غیر اهلها خنیة؛ انجام: و ینزهه عن المثل لاعن المثال تمت الرساله الشریفة بعون اﷲ ذی الجلال.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19گ (121ر- 139ر )، 19 سطر (6×12 )، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: رویه میشن سیاه5،گ(44ر-48ر)،23سطر، اندازه: 14×23/8سم [ف: 7 - 313]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (15ر-19پ )، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/6سم [ف: 7 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 16 سطر، اندازه: 9/5×14/5سم [ف: 8 - 4369]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 16گ (158ر-173ر) [ف: 5 - 587]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود بن صاعد بن محمود بن صاعد، بی تا؛ 20گ (469ر-488پ) [ف: 5 - 588]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج سبز، 7گ (1پ-7ر )، 21 سطر، اندازه: 11/5×21سم [ف: 9 - 299]
آغاز: برابر؛ انجام: بل نقول ان الروح غیر مخلوق بمعنی انه غیر مقدر بکمیته فانه لا ینقسم و لا یتحیز لکنه مخلوق بمعنی انه حادث و لیس بقدیم ... .کما حدثت الصورة فی المرآة بحدوث الصقاله.
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛ اندازه: 16×25سم [رشت و همدان: ف: 1585]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (159پ-165ر )، 23 سطر (6×15 )، اندازه: 12×20سم[ف: 314 - 17]
tafsīr-e āye-ye «fa-ḏkurūnī aḏkur-kum wa-škurū ...»
تفسیر آیه 152 سوره بقره .
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2993/4
خط: شکسته، کا: ابوالقاسم بن محمد نوری دنائی مازندرانی، تا: 1273ق [ف: 6 - 182]
tafsīr-u āyat-i «fa-aradtu an a‘ība-hā ...»
از امام صادق.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2568/9
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 6 - 49]
tafsīr-e āye-ye «fa-stabširū bi-bay‘-i-kum-ul laḏībāya‘tum bi-h»
تفسیری است عرفانی از آیه 111 سوره توبه، در این نسخه درباره این آیه هیجده لطیفه بیان شده است.
[دنا 104/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12062/1
آغاز: فاستبشروا ببیعکم الذی بایعتم به فامر جوابه غایة الفرح فانه تعالی اوجب لکم عظایم المطالب؛ انجام: بان لهم الجنة اما الهی ما گستاخان از کرم تو در عوض زیادت از دستور معهود می طلبیم ما را از همه زیادت کرم فرما للذین احسنوا الحسنی و زیادة.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج مشکی، 10ص (1-10 )، 14سطر، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 35 - 73]
tafsīr-u āyat-i «fa-ġsilū wujūh-a-kum»
قزوینی، خلیل بن غازی، ۱۰۰۱ - ۱۰۸۹ قمری
qazvīnī, xalīl ebn-e qāzī (1593 - 1678)
در پاسخ دانشمندی از مردم ورارود.
[دنا 104/3]
تفسیر آیه 6 سوره مائدة.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4668/10
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص(459-462)،19سطر(4×11)،اندازه:9×17سم [ف: 14-3618]
tafsīr-u āyat-i «fa-ġsilū wujūh-a-kum wa aydī-kum ila-l marāfiq»wa «al-yāsīn»
به نقل از «قاضی بیضاوی »است.
[دنا 104/3]
همدان ؛ سیرلو، حمید؛ شماره نسخه:12/15
بی کا، بی تا؛ 3گ (107پ-109ر) [ رشت و همدان: ف: - 1711]
tafsīr-u āyat-i «fa-’aqim wajh-a-ka li-d-dīn-i ḥanīf-ā»
نوری، حسن بن عبد الله ق، ۱۴ قمری
nūrī, hasan ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
تاریخ تألیف: شنیه 28 محرم 1324ق
تفسیر کوتاهی است از آیات 31 و 32 سوره روم. مؤلف ابتدا آیه را ذکر و با قطعه شعری آن را ترجمه نموده پس از آن توضیحی درباره دین حنیف (اسلام) و احکام آن داده است.
[دنا 104/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14278/2
آغاز: در سوره مبارکه روم در آیه 2 و سی ام و سی و یکم فاقم وجهک للدین حنیفا ... یعنی ای حبیب من محمد (صلی الله علیه و اله) چون دانستی و بر تو معلوم شد؛ انجام: رساله دوم: خدایا تو خود حفظ کن ما را و اعقاب ما را از این دزدان راه دین و راه زنان ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم و مخالفیهم اجمعین الی یوم الدین.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: شنبه 28 محرم 1324ق، جا: تهران؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، عطف پارچه، 7گ (107پ-113پ )، 18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 38 - 387]
tafsīr-u āyat-i «fa-l-laḏīna kafarū quṭṭi‘at la-hum ṯīyābun min nār»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14843/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (66ر) [ مختصرف: - 786]
tafsīr-u āyat-i «fa-’amma-z zabad-u fa-yaḏhab-u jufā’-an wa ammā mā yanfa‘-un nās-a fa-yamkuṯu fi-l arḍ»
؟ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تفسیر آیه 17 سوره رعد.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:716/2
آغاز: بسمله و لاحول ... قال رحمه اﷲ و ذلک النور الشعشعانی هو نداء قبل الشرعی و نداء الست بربکم ... چنان پنداشتم از این که بیاناتیکه این چند وقت کردم؛ انجام: انوارش فی الفور ساطع می شود و فی الفور آن را مالک می شود و صلی اﷲ ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد رضا پسر محمد ابراهیم حسینی کاشانی، تا: سه شنبه 23 ربیع الثانی 1288ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 11گ (40ر-50ر )، 16 سطر، اندازه: 10/6×17/3سم [ف: 5 - 157]
tafsīr-u āyat-i «fa-in kunt-u fī šakk-in mimmā anzalnāilay-k»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/40عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، شماره ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-i «fa-talaqqā ādam-u min rabb-i-h»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/60عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 2ص (148-149 )، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 395]
tafsīr-e āye-ye »fa-talaqqā ādam-u min rabb-i-h«
تفسیر آیه 37 سوره بقره.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14538/4
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن13 و 14؛ 3ص (45 - 47) [مختصر ف: 185]
tafsīr-u āyat-i «fa-rawḥ-un wa rayḥān-un wa jannat-u na‘īm»
گفتاری عرفانی
[دنا 104/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1039/3
آغاز: قوله تعالی: فروح و ریحان ... بفتح اوله الراحة والاستراحة
خط: نسخ، کا: محمد شفیع بن محمد ابراهیم نجات، تا: 1128ق؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج عنابی، 1گ (14)، 17 سطر چلیپا (6/5×13/5 )، اندازه: 11/5×18سم[ف: 1423 - 3]
tafsīr-u āyat-i «fa-suḥq-an li-aṣḥāb-is sa‘īr»
شیخ بهائی، محمد بن حسین، ۹۵۳ - ۱۰۳۰ قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
رساله ای است در باره سخن قاضی بیضاوی در این آیه مبارکه و معنی «فسحقا» و اینکه تغلیب برای ایجاز و مبالغه و تعلیل است. مرحوم آغا بزرگ تهرانی در الذریعة از این رساله با عنوان «مقالة فی وجه التغلیب فی قوله تعالی: (ما کنا [فی] أصحاب السعیر)» نام برده است.
آغاز: قال اﷲ سبحانه فی سورة الملک ... و قال الفاضل البیضاوی بعد هذه الایة فاسحقهم اﷲ سحقاً أی أبعدهم من رحمته التغلیب للإیجاز و المبالغة و التعلیل انتهی کلامه و قد اختلف الإعلام فی حل هذا الکلام علی وجوهها ...
انجام:لو قال فسحقاً لهم و لأصحابالسعیر لم یکن فی الکلام إشعار لعلة استحقاقهم و هذا الوجه مما خطر بالخاطر الفاتر و اﷲ اعلم بالصواب و له الحمد والشکر.
[الذریعة: 407/21؛ دنا 104/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی ؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (72ر-73پ)، 18 سطر (8×14)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32 - 876]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسن هشترودی، تا: رجب تا جمادی الثانی 1337ق؛ جلد: گالینگور زرشکی، 2گ (34پ-35پ )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 31 - 92]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین علی بن محمد حسین، تا: دهه سوم شعبان 1359ق ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 3گ (50ر-52ر )، 15 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 5 - 86]
tafsīr-u āyat-i «fa-suḥq-an li-aṣḥāb-is sa‘īr»
از: شیخ علی ؛ حاشیه ای است بر گفتار قاضی بیضاوی در تفسیر آیه مذکور. این رساله کوتاه در نسخه حاضر به عنوان «من جملة فوائد شیخنا الشیخ علی ادام اﷲ فوایده» معرفی شده است. گفتنی است رساله ای در تفسیر آیه مذکور از شیخ بهایی در فهرست مرعشی (86/5 ش 1691/2) معرفی شده است که با رساله حاضر تفاوت دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16082/2
آغاز: من جملة فوائد شیخنا الشیخ علی ادام اﷲ فوائده. و من ذلک عبارة القاضی البیضاوی سئلت عنها فخطر لی فی حلها ماتری و هی انه قال و التغلیب فیه للایجاز و المبالغة و التقلیل بعد قوله تعالی حکایة ... اقول الذی خطر لی فی حل هذه العبارة ان قوله تعالی و قالوا لو کنا نسمع أو نعقل؛ انجام: لما یظهر من فصاحة القرآن و بلاغته و اعجازه و لم اسلک سبیل الایجاز لقصد التوضیح.
خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالعالی میسی عاملی، تا: 27 ذیقعده 1067ق؛ مصحح، مقابله شده، محشی با نشان «منه رحمه اﷲ » و «علی دام فضله »، رکابه دار؛ جلد: تیماج سرخ، 2گ (92پ- 93پ )، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 44 - 238]
tafsīr-u āyat-i »fa-kān-a qāb-a qawsayn aw adnā«
[دنا 104/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:1885/9
بی کا، تا: اوایل قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 5گ (48-52 )، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 1085]
tafsīr-u āyat-i «fa-lā uqsim-u bi-mawāqi‘-in nujūm»
فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، ۹۴۷ - ۱۰۱۶قمری
fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608)
اهداء به: صاحب اورنگ خان خانانیدر تفسیر و تأویل آیه شریفه «فلا اقسم بمواقع النجوم و انه لقسم عظیم»، در هفت «درجه»: 1. چون شامگاه لیلة القدر تجلی نجوم؛ 2. چون اجتماع قمر بسبب صفات باشمس ...؛ 3. چون تیر سعادت امکان از افق ارادت؛ 4. چون مشتری حقیقت هنگامه داد ستد ...؛ 5. چون کوکب اراده قدیم از برج ...؛ 6. چون اوتاد اربعه در زایچه طبایع ...؛ 7. چون نزول نقطه ابابی علوی در ارحام امهات ... .
آغاز: بسمله. این نقشی چند است که شکل بر دیوار محمد دهدار بر صفحه خاطرصافی صورت جامعه کمالات انسانی
انجام: که مواقع تعینات علمی ذاتی آلهی در تجلیات اطلاقی غیر متناهی اند. و اﷲ اعلم بحقایق الامور.
[دنا 105/3 (5 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 226/7]
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: تیماج عنابی، 5 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 11 - 324]
آغاز و انجام: برابر
شامل 6 درجه. کامل؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شوال 1241ق؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (90ر-91پ )، 15 سطر (7×14 )، اندازه: 13/2×19/7سم[ف: 490 - 1/29]
خط: نستعلیق خوش، کا: مهدی بن جعفر، تا: 28 شوال 1289ق
[میراث شهاب: س9ش2 - 28]
نسخه اصل: نسخه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی ؛ بی کا، تا: با تاریخ 1365ق؛ 3گ (37ر-39پ)، قطع: ربعی [فیلمها ف: 1 - 750]
آغاز و انجام: برابر
این رساله در فهرست با عنوان رساله ای عرفانی آمده است؛ خط: نسخ، کا: طهماسب قلی، بی تا، جا: سورت هندوستان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (165-166)، اندازه: 12/5×22سم [ف: 13 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ 3گ (7پ-9ر)[عکسی ف: 2 - 70]
tafsīr-u āyat-i «fa-lā uqsim-u bi-mawāqi‘-in nujūm»
از کتاب شرح چغمینی قاضی زاده.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3132/8
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (86پ) [ف: 6 - 240]
tafsīr-u āyat-i «fa-lammā tajallā rabb-u-hū li-l-jabal»
احسائی، احمد بن زین الدین، ۱۱۶۶ - ۱۲۴۱ ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تفسیر آیه 143 سوره اعراف. برای شاگرد خود ملا محمد حسین ساخته است.
[دنا 105/3]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه:203/10 بی کا، بی تا [ف: 3 - 33]
tafsīr-e āye-ye «fa-lammā ra’ā qamīṣ-a-hū qudd-a min dubur ... »
شرح مفصلی است بر آیه «فلما رای قمیصه قد من دبر قال انه من کید کن ان کید کن عظیم».
[دنا 105/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:586/11
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم فما رای قمیصه قدمن دبر قال انه من کید کن ان کید کن عظیم یا اهل الفارس اولم یکفکم هذا الفخر المنیع لانفسکم من عندالذکر؛ انجام: کلمة اله ربنا الذی لا اله الا هو و هو اﷲ کان علیما حکیماً
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، شکری الوان، جلد: تیماج قرمز، 7ص (183-189)، 19 سطر (8×16 )، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 93]
tafsīr-u āyat-i «fa-man yurid-il lāh ’an yahdi-y-ah»
شیروانی، محمد بن حسن، ۱۰۳۳ - ۱۰۹۸ قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
بحثی است درباره هدایت و ضلالت و تکلیف قاصرین و مانند آنها، پاسخی به گفته های نظام الدین اعرج نیشابوری در تفسیرش دنباله آیه «فمن یرد اﷲ ان یهدیه یشرح صدره للاسلام»[سورة الانعام: 125] است. [دنا 105/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4130/7
آغاز: الحمدﷲ الذی شرح صدورنا للاسلام و رشح بالنا بأنوار الالهام و أصلح حالنا بمزید اللطف و الاکرام؛ انجام: و ما لا یتناهی من مقدوراته تعالی یستحیل عادة کما لا یخفی.خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (109پ-120پ)، اندازه: 14×19سم [ف: 11 - 149]
tafsīr-e āye-ye «fī buyūt-in aḏina-l lāh-u an turfa‘a ... »
حائری سنقری، محمد علی بن حسن علی، - 1378 قمری
hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī (- 1959)
تاریخ تألیف: 1344-1345ق
رساله کوتاهی است در تفسیر آیه مبارکه «فی بیوت اذن اﷲ ان ترفع و یذکر فیها اسمه ...» با استفاده از احادیث. مؤلف در این رساله به فتنه وهابیت اشاره نموده و بعضی از عقاید آنان را طرح و رد می نماید. این رساله درسال های 1344 تا 1345 ایام هجوم وهابیت به عتبات عالیات تألیف شده است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:26/3
آغاز: بسمله. قال اﷲ تعالی فی بیوت إذن اﷲ ان ترفع ... ثعلبی در تفسیر خود و سید در تفسیر برهان از کشف الغمه و علامه مجلسی در بحار از روضه؛ انجام: خدا لعنت کند منکرین ضرورت دین و عمومات قرآن مبین را اینست خدای تعالی خود بر آنحضرت صلوات فرستاد و امر بصلوات و تسلیم و ترحم بر آنحضرت هم فرموده ان اﷲ و ملائکته یصلون
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1345ق؛ مصحح ؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 11گ، 32 سطر، اندازه: 21×34سم [ف مخ: 1 - 133]
tafsīr-u āyat-i «qāb-a qawsayn»
احسائی ، علی نقی بن احمد، 1246 ؟ قمری
ahsā‘ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad (- 1830)
در تفسیر آیه «فکان قاب قوسین او ادنی» که در دیباچه و انجامه نامی بدان داده نشده است.
آغاز: حمدله. صلاة. و بعد، فیقول علی نقی بن احمد بن زین الدین الاحسایی، انی لما ردی کثیراً من المفسرین انحرفوا عن الصواب بنالی لبعض فی تفسیر قوله تعالی فکان قاب قوسین اوادنی. اردت ان اکتب ناسخ لی ...
انجام: فهو لاعلة له فافهم. هذا ما جری به القلم مما سخ به الفکر الفاتر و النظر القاصر. حامداً مصلیاً مستغفراً.
آغاز و انجام: برابر؛ 1226ق
خط: نسخ ثلث، کا: کاظم بن علی نقی سمنانی، تا: دهه اول ربیع الاول 1227ق [عکسی ف: 1 - 81]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 17 سطر (6×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1262ق؛ 12ص (466-477)
[عکسی ف: 1 - 81]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ محشی ؛ جلد: تیماج سیاه [ف: - 301]
بی کا، بی تا [ف: - 275]
بی کا، بی تا [ف: 3 - 58]
tafsīr-u āyat-i «qāla āmantu ... min-al muslimīn»= īmān-e fer‘awn qabl az qarq
دوانی، محمد بن اسعد، ۸۳۰ - ۹۰۸ ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
تفسیر آیه 90 سوره یونس. دوانی به درخواست کسی این آیه را دومین بار تفسیر نموده و در آن از ایمان و کفر فرعون گفتگو کرده است. قاضی نوراﷲ شوشتری ردی بر آن نوشته است.
(الذریعه ج 10 ص 191)
[دنا 105/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1149/36
آغاز: الحمدﷲ قابل التوبة اذا تاب لاسیما یفرح بتوبته کما ورد عن سید الاحباب ... اما بعد فقد سألنی من اجابته علی فرض عین ...
سلالة السلف الطاهر الجناب الفاخر ذوالعزة و الدین روحه اﷲ روحه فی العالمین ان اکتب علی قوله «قال انه لا اله الا الذی آمنت به بنو اسرائیل و انا من المسلمین» فاجبته علی ذلک فی غابر الزمان حسب ما ظهر من غیر تقلید ثم عن لی اشیاء من فیض موال الحمید فاجبت الزیادة؛ انجام: و هذا القائل یقول بعدم سعة رحمة اﷲ و تقنط عباده و تحکم و تحشیه من روح اﷲ و لا ییاس من روح اﷲ الا القوم الکافرین (الحمدﷲ علی تمام الرساله المنسوبة الی جلال الملة و الدین الدوانی رحمه اﷲ)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (268ر-269پ) [ف: 6 - 2243]
tafsīr-u āyat-i «qad aflaḥ-a»
خادمی، مصطفی بن محمد ق، ۱۲ قمری
xādemī, mostafā ebn-e mohammad (- 18c)
گفتار کوتاهی است در این جمله از دید بلاغتی و وجوهی از برای مجاز آن ذکر می کند، و ظاهراً به گفته های صاحب «روح المعانی» نظر دارد.
[دنا 105/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2818/6
آغاز: باسمه سبحانه و نسأله احسانه ... أما بعد فلما عرض علی معنی قوله تعالی قد أفلح کثر فیه القیل و القال؛ انجام: و فسر ما عدا المجاز علی المیزان فتفطن و لا تکن من الغافلین فخذ ما آتیتک و کن من الشاکرین
خط: رقعی، کا: حافظ محمد بن خلیل مغنساوی، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 1گ (147ر-147پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 23]
tafsīr-e āye-ye »qad aflaḥ-al mu’minūn«
[دنا 105/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:483/4
آغاز: بسمله. حمدله اما بعد فقد قال اﷲ تبارک و تعالی فی کتابه العزیز ... قد افلح المؤمنون الذین هم فی صلوتهم خاشعون الدینهم عن اللغو معرضون. جناب حق سبحانه به پیغمبر خود می فرماید که ؛..
عرفانی؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1222ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: سفید و فستقی، جلد: تیماج سرخ، 6ص، 19-36 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 591]
tafsīr-u āyat-i «qul ayyu šay’-in akbar-u šahādat-an»
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تألیف: غره ربیع الاول 1278ق
فائده ای است در تفسیر آیه 19 سوره انعام.
[دنا 105/3]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:302/5
آغاز: اعلم ان اﷲ سبحانه یقول قل ای شیء اکبر شهادة قل اﷲ شهید بینی و بینکم و قل سنریهم آیاتنا فی الآفاق و الانفس »؛ انجام: و الحمدﷲ الهادی الی طریق الرشاد و صلی اﷲ عل محمد و آله الطیبین و لعنة اﷲ علی منکری فضائلهم اجمعین.
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1278ق؛ با یک واسطه از روی نسخه مؤلف ؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (37پ-41ر)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 1 - 223]
tafsīr-u āyat-i «qul ta‘ālaw atlu mā ḥarram-a rabb-ukum ‘alay-kum»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/34عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 2ص (127-128 )، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-i «qul law kān-al baḥr-u midād-an likalimāt-i rabb-ī ...»
مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - ۱۳۰۰ قمری
marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1883)
مختصری است در شرح آیه شریفه «قل لوکان البحر مدادا لکلمات ربی لنفد البحر قبل ان تنفد کلمات ربی». وی در آن ثابت کرده که ائمه اطهار علیه السلام مصداق کلمات تامات خداوند هستند.
آغاز: بسم اﷲ خیرالاسماء. قالاﷲ تعالی شأنه العزیز: «قل لو کان البحر مداداً لکلمات ربی ... یعنی لو کان البحار مداداً و الاشجار اقلاماً ... و اعلم اصل کل خیر فی الدنیا ...
انجام: فمجمل القول انهم اصل کل خیر فی الدنیا و الآخرة
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 1گ (28 )، 18 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 419]
این نسخه در فهرست معرفی نشده است و به استناد جلد 420/38ذکر شد ؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (87) [ف: 3 - 76]
این نسخه در فهرست معرفی نشده است و به استناد جلد 420/38 ذکر شد ؛ بی کا، بی تا؛ 1ص (45) [ف: 6 - 34]
» تفسیر آیة الکرسی ← مفتاح کنوز الاسماء و الذخائر
» تفسیر آیة الکرسی ← عروة الوثقی
tafsīr-u āyat-il kursī
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - ۷۳۶ ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336)
تفسیر بسیار مختصر فلسفی است از آیة الکرسی تا «العلی العظیم »، که در آن بیشتر بنای بیان ادله توحید و اثبات واجب را دارد. (سید احمد اشکوری)
آغاز: اﷲ لا اله الا هو هی اعظم آیة فی القرآن اعظم مدلولها و هو الذات الاحدیة مع جمیع الصفات ...
انجام:و لا کثرة صفاته احدیة ذاته شهود السلب انیة العبد و صفاته و یثبت عینیة لذاته و هو حقیقة الحقایق.
[دنا 105/3 (7 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (223پ-224ر )، اندازه: 13×22سم [ف: 22 - 76]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: نصیرالدین حسین حر حسینی، تا: با تاریخ 1076ق؛ بنا بر گفته الذریعه نسخه ای از این کتاب در کتابخانه (خوانساری) در نجف هست ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3ص، اندازه: 13×20سم [ف: 1 - 41]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد علی، تا: 1105ق، جا: اصفهان ؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ (32پ-33پ)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 23 - ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (83ر-84ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 277]
خط:نسخ،کا:سید ابو القاسم موسوی اصفهانی،تا: ذیحجه 1323ق؛جلد: تیماج زرد، 14 سطر، اندازه: 14×19/5سم [ف: 1 - 113]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار شده، جلد: تیماج مشکی، 3ص (59-61 )، 21 سطر، اندازه: 17×28سم [ف: 10 - 1951]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 225]
tafsīr-u āyat-il kursī
شیروانی، فتح الله بن ابی یزید، ۸۲۰؟ - ۸۹۱ قمری
šīrvānī, fath-ol-lāh ebn-e abī-yazīd (1418 - 1486)
اهداء به: سلطان علاء الدین بن ابراهیم
تاریخ تألیف: یکشنبه 9 صفر 859ق؛ محل تألیف: شهر بورسا رساله ای است در تفسیر آیة الکرسی (آیه 256-258 از سوره بقره) این رساله تا اواسط آن درباره «اﷲ لا اله الا الا هو» نخستین جمله آیة الکرسی است و پس از آن مباحث جالبی درباره فعل و تأویل آن ایراد کرده است. از تفسیر امام فخر رازی بسیار استفاده و نقل کرده است. (عبدالحسین حائری) آغاز: الحمدﷲ الذی منه الحیوة و به القیام لکل ما یحیی و ما یقوم لا اله الا هو الحی القیوم یوسن من یشاء و ینیم من یشاء فی اللیل و الیوم و لا تأخذه سنة و لانوم
انجام: قلمت اکثریة الثواب اللهم کما ختمت کتابی هذا باکثریة الثواب آتنی کتابی بیمینی مختوماً بها یوم الحساب فرغت من تنمیقه ید المؤلف بمصونة بورسایوم الاحد تاسع صفر نقلا من السواد المفروغ منه هناک یوم الاحد عاشر المحرم کلاهما فی عام سبط و خمسین و ثمانمائه.
[دنا 105/3؛ کشف الظنون 1:307]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2882/4
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج قهوه ای، 93ص (407-499 )، 15، 19 سطر، اندازه: 14×41/5سم [ف: 10 - 256]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1925/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 382]
tafsīr-u āyat-il kursī
حسینی استرآبادی، عبدالوهاب بن علی، ق9 قمری
hoseynī estarābādī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ‘alī (- 15c)
تفسیری است استدلالی و مبسوط و آمیخته با مسائل کلامی و فلسفی و ملل و نحل و در آن از امام رازی و غزالی یاد شده و
عقاید اسماعیلیان و مراتب دعوت و میثاق و تاویل باطن آنها آمده است و پس از یک مقدمه به تفسیر آیات پرداخته است.
[دنا 105/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2597/4
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الانسان فاحله علی کرسی البیان و هیأ ما ینتظم به امور داریه من بدایع الزمان ... اما بعد فقد تقرر بالدلائل العقلیة و الشواهد النقلیة ان کمال کل نوع باعتبار اظهار ما یخصه من الصفات؛ انجام: اذ اختلاف لازم اذا کان من عند غیراﷲ نفع اﷲ به الطالبین و جعله ذخراً لنا یوم الدین آمین رب العالمین (فرغ من تحریره و تنمیقه ... محمود بن خضر الحسینی البخاری فی الثانیة و العشرین من شهر رمضان سنة سبعین و الف و کانت انتساخه من نسخة کانت بخط المصنف سید عیدالوهاب بن علی الحسینی الاسترابادی)
خط: نستعلیق، کا: محمود بن خضر حسینی بخاری، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 71ص (179-249)، 25 سطر (6×15 )، اندازه: 9×18سم [ف: 9 - 1446]
tafsīr-u āyat-il kursī
حسینی، عطاء اﷲ بن محمود، - 919 قمری
hoseynī, ‘atā’-ol-lāh ebn-e mahmūd (- 1514)
در آن از فخر رازی و زمخشری یاد شده است .
آغاز: بسمله. و علیک الاعتماد یا کریم الحمد اﷲ الذی لا اله الا هو الحی القیوم ... اما بعد فیقول ... عطاء اﷲ بن محمود الحسینی ان من لا یسعنی الا امتثال امره ... قد امرنی بتفسیر آیة الکرسی انجام: و هذا آخر ما امرت به من تفسیر هذه الایة و الحمد اﷲ علی التوفیق انه ولی ذلک بالتحقیق.
[دنا 106/3]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمود شریف تهرانی، تا: 981ق، جا: طوس؛ با خط «ع اه (عبداﷲ) یزدی» مقابله شده؛ کاغذ: متن و حاشیه سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری عطف میشن، 9ص (149-157 )، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9 - 822]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ چلیپا و راسته؛ جلد: تیماج زرد، 4گ (2پ-5پ )، 17 سطر (7×12 )، اندازه: 12×17سم[ف: 2472 - 11]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 305]
بی کا، بی تا [نشریه: 11 - 937]
tafsīr-u āyat-il kursī = bayān-u laṭā’if-i āyat-il kursī
خفری، محمد بن احمد، - ۹۵۷ ؟ قمری
xafrī, mohammad ebn-e ahmad (- 1550)
شرح و تفسیری کلامی و فلسفی است بر آیة الکرسی در یک «مقدمه» و دو «مقصد» و هر مقصد در چند «مطلب»: مقدمه در اقسام موجودات و در این مقدمه عالم را به چهار قسم تقسیم می کند و در شرح عالم ملک که موسوم است به: عالم الخلق و الشهادة به تفصیل درباره افلاک سخن می گوید؛ مقصد 1. فی ذکر دلائل اصول المسائل، در سه «مطلب»: 1) دلایل اثبات الوجود بالذات ،2 ) دلائل التوحید 3 )، اثبات العلم و باقی صفاته من الدلائل الدالةعلی علمه تعالی؛ مقصد 2. تفسیر الآیة و مایتعلق بها من التأویل و اللطائف. خفری در این مقصد بندهای آیة الکرسی را با شیوه های عرفانی تفسیر می کند؛ الخاتمة: فی خواص هذه الآیة العظیمة.
آغاز: تبارک اﷲ سبحانه ما اعظم شأنه و أظهر برهانه هو ذوالعرش الاعلی و مبدع السموات العلی الذی کان و لازمان و لامکان. فاوجد الخلائق بقدرته الکاملة و اظهر الحقایق بحکمته البالغة ابدع العقول و نهجها فی مشاهدة آثار جلاله ... اما بعد فیقول ... محمد بن احمد الخفری لما کان اعلی المطالب و اسنی المآرب معرفة ذات اﷲ تعالی و صفاته و افعاله اردت تألیف رسالة مشتملة علی بیاان بعض سید الآیات یعنی آیة الکرسی ...
انجام: و انصر اولیاء شوکته و اخذل اعداء رفعته و امدد ظلال رأفته علی کافة الأنام مدی اللیالی و الایام بالنبی و آله الکرام
چاپ: تصحیح علی اوجبی، ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-1، مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380ش، صص 212-185
[الذریعة 331/4 شماره 1410؛ کشاف الفهارس، ج3، ص158-160 ؛ دنا، ج 3، ص106]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: لطف اﷲ، تا: ذیقعده 986ق؛ پشت برگ آخر وصیت پیامبر اکرم به فاطمه زهرا علیهما السلام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (150پ-157ر)، اندازه: 12/5×18/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 402]
آغاز: برابر؛ انجام: و لایوده حفظهما السموات و الارض و هو العلی المتعالی عن الانداد، العظیم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13ص(286-298)، اندازه: 12×20سم [ف: 33/1 - 185]
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 4 جمادی الثانی 1060ق، جا: حیدرآباد؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 30ص (89 – 118)، 17 سطر (5×13 )، اندازه: 10/8×18/7سم [ف: 29/1 - 322]
آغاز و انجام: برابر
بی کا،تا:جمادی الاول1093ق؛کاغذ:اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 17ص (125-141 )، اندازه: 13×22سم [ف: 10-1948]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن حاجی عرب بن امیر احمد خفری، تا: 1093ق؛ اندازه: 12×18/5سم [ نسخه پژوهی: 3 - 108]
آغاز: برابر؛ انجام: و لما کان لطائف هذه الآیة العظیمة و خواصها بلانهایة اقتصرت فی هذه الرسالة علی ما ذکر اذا الغرض الأصلی و المطلب الکلی ان یجعل التوجه علی هذه الآیة الکریمة التی هی محتویة علی اسم اﷲ الأعظم و وسیلة لاستجابة دعاء و دوام الدولة الباهرة و استدامة السلطنة خلد شموس سلطنته ... بالنبی و آله الکرام
خط:نسخ، بی کا، تا: 1102ق؛ محشی از محمد حسن؛ واقف: حاج محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 10گ، 25 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 22 - 92]
آغاز: برابر؛ انجام: مع عبادک الصالحین برحمتک یا ارحم الراحمین.
خط: نسخ، کا: محمد حسن، تا: 1102ق؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: تیماج عنابی، 5 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 11 - 322]
بی کا، تا: با تاریخ 1124ق [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 213]
آغاز: برابر؛ انجام: و لما کان لطائف هذه الآیة العظیمة و خواصها بلانهایه اقتصرت فی هذه الرسالة ... برحمتک یا ارحم الراحمین ».
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 15گ، 15 سطر، اندازه: 16×25/5سم [ اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 102]
آغاز: برابر؛ انجام: و لما کان لطائف هذه الآیة العظیمة و خواصها بلا نهایة اقتصرت فی هذه الرسالة
علی ما ذکر اذا الغرض الأصلی و المطلب الکلی ان یجعل التوجه علی هذه الآیة الکریمة التی هی محتویة علی اسم اﷲ الأعظم و وسیلة لاستجابة دعاء و دوام الدولة الباهرة و استدامة السلطنة خلد شموس سلطنته ... بالنبی و آله الکرام
خط: نستعلیق، کا: امین بن ملا زال اندواری، تا: 1219ق؛ واقف: حسین یساقی، اسفند 1369 ؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 10گ، 16 سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 22 - 90]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اشرفی، عبداﷲ بن محمد، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 115]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1260/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 86]
خط: نسخ تحریری، کا: محمد جعفر بن محمد باقر اشکوری، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی آبی، 2گ (128 - 129)، اندازه: 13/3×20/2سم [ مختصر ف: - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: فی الحال و فی الثانی فی النفی فی الاستقبال علی ما مر تفصیله و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی حسینی طباطبایی، تا: 1319ق؛ جلد: تیماج سرخ پشت جلد اسلیمی، 17گ (160ر - 176پ )، 23 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 25 - 149]
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداری از منصوره تالهی معین الدین [رایانه]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، 37گ (2پ-38ر )، اندازه: 14×20سم [ف: - 234]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 6گ (75پ-80ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 474]
آغاز: برابر؛ انجام: و امدد ظلال رأفته علی کافة الانام مدی اللیالی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: بدون نام بتاریخ 1199؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الحلیم الکریم» (مربع )؛ جلد: تیماج مشکی، 15گ (24پ-38پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 7 - 116]
tafsīr-u āyat-il kursī
فخرالدین حسینی، محمد بن حسین، - ۹۸۴ ؟ قمری
faxr-od-dīn-e hoseynī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1577)
اهدا به: ابوالمظفر شاه تهماسب بهادرخان
تاریخ تألیف: 952ق
تفسیری است بر آیة الکرسی، و در آن از صدر دشتکی با تعبیر «حضرت سیادت پناهی صدرا فاضل العلماء و الحکماء» مطلبی را نقل نموده است. در آغاز این تفسیر حدیث مروی از حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام «من قرأ آیة الکرسی فی دبر کل صلاة لم یمنعه من دخول الجنة الا الموت» شرح شده و مخصوصاً در جمله «الا الموت» گفتگو کرده، پس از آن آیه را از دید فلسفی و کلامی توضیح داده است.
آغاز: بسمله، حمد و ثنای بی حد معبودی را سزد که به مقتضای جود بساط خود را بر ممکنات نامعدود انبساط نمود و صلوات بی نهایت و تحیات فزون از حد و عنایت موجودی را زیبد که وجود نقائص
انجام: تألیف این زبور و ترتیب این مزبور به سعی بنده خاکسار و زره بی مقدار افقر عباد الغنی فخر الدین بن حسین الحسینی عفو ذنوبها در اثناء شهور سنة اثنی و خمسین و تسعمائة که ترجمه و باتمام رسید و باتمام انجامید و اﷲ الموفق للاتمام و به الاستعانة فی الابتداء و الاختتام
چاپ: با تصحیح محمد صادق رضائی، تهران، انتشارات کتابخانه مجلس شورا، میراث بهارستان، دفتر اول، ص 591 - 646
[الذریعة 330/4؛ دنا 106/3 (13 نسخه)]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 1ص (165) [ سنا: ف: 2 - 140]
آغاز: برابر؛ انجام: و این جمله بنابر تفسیر مذکور مناسب آن است که از کرسی ... تألیف این زیور و ترتیب این مزبور ... سنه اثنین و خمسین و تسمأة ... و الاختتام.
خط: نستعلیق، کا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛
64ص (302 - 365 )، 19 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 32-137]
کا: محمد بن عباد اﷲ حسینی اعرجی، تا: جمعه 15 ربیع الثانی 966ق؛ جا: مقبرة الشیخ خلیفة به شیراز [ دلیل المخطوطات: 1-275]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 5گ (122ر-126ر )، 42 سطر (13×23 )، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 341]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1356/41
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ یادداشتی از افادات امیر سید فضل اﷲ استرآبادی هم چنین در حاشیه صفحه چهارم نوشته شده که این دلیل از آثار طبع مستقیم علامه نصیر الدین محمد طوسی است با حاشیه هایی با نشانه «منه»؛ 1گ (200) [ف: 15 - 161]
آغاز: برابر؛ انجام: و الاخسام قد وقع الفراغ من تحریر هذا فی 22 شهر صفر فی سنه
خط: نسخ، کا: داوری، عطاءاﷲ بن ناصرالدین، تا: 1042ق [رایانه]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1083ق، جا: گوالیار [نشریه:7 - 261]
آغاز: برابر؛ انجام: ما عرفناک حق معرفتک و این جمله بنا بر تفسیر مذکور مناسب آنست که از کرسی در فقره سابق قدرت و سلطنت مراد باشد و العلم عنداﷲ العلی العظیم خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ افتادگی: وسط (بین صفحه 66-67)؛ جلد: تیماج کرم، 41ص (55 - 95)، 14-19 سطر، اندازه: 15/8×20/8سم [ف: 43 - 148]
کا: اسماعیل بن حاجی ملا خداداد، تا: 2 محرم 1226ق، کاغذ: فرنگی کبود، جلد: نو، 17 سطر (10×15 )، اندازه: 17×23سم[ف: 493 - 16]
آغاز: اقضی الناس بعد جده المصطفی و ائمة الهدی السلطان بن السلطان و الخاقان بن الخاقان معز السلطنة و الخلافة؛ انجام:و این جمله بنا بر تفسیر مذکور مناسب آنست که از کرسی در فقره سابق سلطنت و قدرت مراد باشد..
خط: نستعلیق، کا: عبد اﷲ بن ملا محمد مازندرانی، تا: 1294ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه کمال الدین محمود فرزند محمد صائم حسینی استرابادی نوشته شده که از روی نسخه مؤلف در بندر سورت از خط مؤلف نقل کرده بود ؛ جلد: تیماج قهوه ای،33گ (83ر-115ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 4 - 313]
آغاز: چنانکه روایت کرده اند از حضرت امیر مؤمنان و مقتدای متقیان مظهر غرائب و مظهر عجائب اسداﷲ الغالب؛ انجام:و این جمله بنابر تفسیر مذکور می باشد مناسب آنست که از کرسی در فقره سابق سلطنت و قدرت مراد باشد.
در فهرست ناشناس آمده ؛ خط: نستعلیق، کا: میر هاشم بن جعفر حسینی قزوینی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 37گ (25ر-61ر)، اندازه: 11×16/5سم [ف: 19 - 307]
آغاز: برابر؛ انجام: که از کرسی در جمله سابق و قدرت مرادباشد والعلم عنداﷲ العلی العظیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، دارای یک سرلوح؛ کاغذدولت آبادی؛ جلد: پارچه ای ترمه، 82گ، 12 سطر (5/3×10/3 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 1 - 48]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:82
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 17]
آغاز: ... واعتساف فرمانده خسروان اطراف ... مانه قاف تا قاف اشرف السلاطین؛ انجام: پس در انگشت اشیا اگر محتاج باشد به غیر خود که صفت علم است غنی نخواهد بود از ممکن زیرا که علم اگر صفت زاید باشد ممکن خواهد بود به واسطه آنکه تعدد واجب
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی عطف گالینگور مشکی، 56گ، 11 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 966]
tafsīr-u āyat-il kursī
استرآبادی، امیر محمد بن ابی طالب، ق10 قمری
estarābādī, amīr mohammad ebn-e abī tāleb (- 16c)
اهداء به: شاه طهماسب صفوی
تفسیر مختصری ادبی و کلامی است بر آیة الکرسی تا «و هو العلی العظیم» و نظر به اثبات واجب و توحید باری تعالی داشته است؛ مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «فصل» و یک «خاتمه»:
مقدمه:در شرف و فضیلت آیه کریمه؛ فصل 1. مباحث لغوی و نکات ادبی؛ فصل 2. توضیح و تفصیل معانی آیه شریفه ؛ خاتمه: در اثبات وحدانیت و توحید، در دو مبحث. شاید آن باشد که در الذریعة 330/4 یاد شده است.
آغاز: پس از طلب تزاید انعام عام الهی و اقفال خزاین فیض نامتناهی مفتاح نجاح لئن شکرتم بدست عنایت
انجام: و کلام امام متقین علیه الصلاة و السلام مؤید حال و مؤکد مقال ایشان است
[دنا 107/3 (2 نسخه)]
آغاز و انجام: برابربی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 18گ (44پ-61پ )، 16 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 3 - 460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: مقوایی عطفتیماج قرمز، 24گ (1پ-24پ )، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 26 - 108]
tafsīr-u āyat-il kursī = al-‘urwat-ul wuṯqā
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
اهدا به: شاه عباس دوم (1052-1077)
تاریخ تألیف: 1101ق؛ محل تألیف: دارابگرد تفسیری است فلسفی و عرفانی بسیار دقیق و عمیق که مؤلف به نکات نحوی و لغوی هم عنایت و رد و ایرادهایی نیز بر زمخشری دارد. مشتمل بر بیست «مقاله »، دارای «اطوار » و «مقاصد » و «لوامع» و جز این ها؛ عناوین: مقاله 1. فی ما یتعلق باسمه تعالی و فیه ابحاث و تحقیقات لفظیه و معنویة؛ 2. فی ما یتعلق بقوله لا اله الا هو و فیه مشارع؛ 3. فی ما یتعلق بقوله سبحانه الحی القیوم و فیه فصول؛ 4. فی ما یتعلق بقوله سبحانه لاتأخذه سنة و لا نوم و فیه مقاصد؛ 5. فی ما یتعلق بقوله سبحانه له ما فی السموات و ما فی الأرض و فیه مطالب؛ 6. معنی قوله سبحانه من ذا الذی یشفع عنده الا باذنه و فیه مشاعر؛ 7. فی قوله سبحانه یعلم ما بین ایدیهم و ما خلفهم و فیه مسائل؛ 8. فی قوله سبحانه و لایحیطون بشیء من علمه الا ما شاء و فیه اشارات؛ 9. فی قوله سبحانه وسع کرسیه السموات و الارض و فیه لوامع؛ 10. فی قوله سبحانه و لایؤده حفظهما و فیه فواید؛ 11. فی قوله سبحانه و هو العلی العظیم و فیه لطائف؛ 12. فی قوله سبحانه لا اکراه فی الدین و فیه اطوار؛ 13. فی قوله سبحانه قد تبین الرشد من الغی و فیه رشحات؛ 14. فی قوله سبحانه فمن یکفر بالطاغوت ... لانفصام لها و فیه تحقیقات؛ 15. فی قوله سبحانه و اﷲ سمیع علیم و فیه قولان؛ 16. فی قوله سبحانه اﷲ ولی الذین آمنوا و فیه لوایح؛ 17. معنی قوله سبحانه یخرجهم من الظلمات الی النور و فیه معارج؛ 18. فی قوله سبحانه و الذین کفروا ... الی الظلمات و فیه مطالع؛ 19. فی قوله سبحانه اولئک اصحاب النار و فیه بصائر؛ 20. فی قوله سبحانه هم فیها خالدون و فیه مناظر.
آغاز: الحمدﷲ الذی جعلنی ممن شرح صدره للاسلام فهو علی نور من ربه و جبلنی علی نفس أبیة ...
انجام: لو المأخوذ من الاساتذة و المعلمین فلیس لنا معهم کلام و بهم اعتداد بل هو فی واد و نحن فی واد واﷲ الهادی الی طریق الرشاد و السداد و ... سبیل المبدأ و المعاد و آله المعصومین عن الخطأ و الف فی العمل و الاعتقاد و کتب ... حامداً مسلماً مستغفراً.
چاپ: با دیگر تفاسیر مؤلف چاپ شده؛[تهران ،] سنگی، 1321، رحلی، 68ص(اسرارالآیات و انوار البینات:صص290-357 )؛ شیراز، سنگی، 1332، رحلی
[ الذریعة 331/4، 252/15، 329/4 شماره 1409؛ کشف الحجب 128؛ ایضاح المکنون 302/1؛ دنا 107/3 (39 نسخه)]
بی کا، تا: 2 ذیقعده1080ق؛ جلد: میشن قهوه ای نو، 35گ(155پ-189پ )، 18 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 5 - 398]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: سلطان محمود حسینی میر بزرگی، تا: دوشنبه 16 جمادی الاول 1083ق، جا: دارالخلافه جهان آباد (دهلی نو) اعظم بلاد هند؛ کاغذ سپاهانی ؛ جلد: تیماج سوخته،
18ص (98-115)، اندازه: 11/5×19/5سم [ف: - 210]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر بن رضا، تا: یک شنبه شوال 1087ق؛ 66گ، 22 سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 966]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11 [نسخه پژوهی: 3 - 93]
آغاز: برابر انجام: و ثالثها انه ولیهم یتولاهم بالمثوبة علی الطاعة و المجازات.
تنها 15 مقابله را دارد (کتابشناسی ملاصدرا )؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: ملا عبد الکریم بن آقا حیدر ابهری و دیگران در سال های 1207 و 1102؛ مهر: «محمد مهدی بن کاظم الحسینی »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: بیاض، تیماج مشکی، 79گ، 23 سطر (7×15 )، اندازه: 11×20سم [ف: 12 - 415]
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: ربیع الثانی1113ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 222گ (1-222)، اندازه: 15×22/5سم [ف: - 28]
آغاز: و بعد قوله لا اله الا هو اشارة الی توحید الذات و نفی المماثل فی الوجود و الشریک فی الایجاد و الشبیه فی الصفة و قوله الحی القیوم اشارة الی نعت الذات و جلالتها عظمتها لما فیه من معنی الحیاة المأخوذ فیه العلم و القدرة و سایر ما یتعلق به؛ انجام: و اما الایمان بالکتب فلابد من امور اربعة.
خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر بن محمد سعید متخلص به غیرت، تا: 1186ق؛ افتادگی: آغاز و انجام (مقدمه و همچنین مقالات پانزده تا بیستم را فاقد است)؛ مصحح، محشی از محمد جعفر متخلص به غیرت و بعضا به لفظ «منه رحمه اﷲ» ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 71گ، 24 سطر، اندازه: 11×16/5سم [ اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 101] و [ف: 22-97]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 5 شوال 1186ق؛ با یک واسطه از نسخه اصل؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 149گ، 17سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1 - 118]
اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:345
همان نسخه بالا [نشریه: 11 - 888]
خط: نسخ، کا: عبد الصمد بن علی اصغر، تا: 1 شعبان 1196ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1297]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی [ف: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ مصحح، محشی با نشان «منه ره»؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: مشمع قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 104گ، 23 سطر (9×16 )، اندازه: 15/5×23/5سم[ف: 557 - 37]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 7گ (42پ-48ر )، 21 سطر (8×14 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 12-30]
آغاز: برابر؛ انجام: و اظهار دینهم علی ادیان مخالفیهم کلها و ثالثها انه و لیهم یتولاهم بالمثوبة علی الطاعة و المجازات.
از اول کتاب تا مقاله پانزدهم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 68ص (1-68 )، 21و 37سطر، اندازه: 11/5×22سم [ف: 35 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: فلم یر به الرشد قال الهی کم ادعوه و لا أری به خیراً فقال تعالی لعلک ترید ...
نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی - تهران ؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 12ص (85-96) [عکسی ف: 3 - 482]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 211گ، 16 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 - 55]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن هزار جریبی فولاد محله ای، تا: قرن 13؛ مصحح؛ واقف: سید محمد حسینی خراسانی »؛ جلد:
تیماج مشکی، 26گ (168ر-193پ)، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 403]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: حسن بن ابوالحسن نصیری اصفهانی، 1324ش؛ مهر: «محمد و العترة الطاهرة شفیع یحیی فی الآخرة» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 154گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 267]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 89]
خط: شکسته، کا: آقا محمد مراغی بن حاجی محمد فصیح، تا: 10 محرم 1201ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 92گ، 19 سطر (8/4×14/2 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 40]
آغاز: و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر مراغی، تا: چهارشنبه 28 ربیع الثانی 1202ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 83گ، 22 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 16 - 335]
خط: نستعلیق، بی کا: تا: 16 رجب 1206ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد:عطف میشن، 24 سطر، اندازه: 12×14سم [ف: 6 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ یوسف بن شیخ احمد اشرفی، تا: دهه اول صفر 1224ق، جا: اصفهان، مدرسه نماورد؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 75گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 95]
آغاز: برابر؛ انجام: فهو یدرک المعقول قراءة بتفهیم استاد مرشد فأما الحکمة الالهیة فلیست من هذا القبیل فان القول.
از ابتدای مقدمه تا اواخر مقاله نوزدهم است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 89گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: نقول ان هذا التنین موجود فی الواقع الا انه لیس خارجاً.
تا مقاله نهم ؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدین، تا: 9 صفر 1231ق؛ افتادگی: انجام ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: میشن مشکی، 89گ، 16 سطر، اندازه: 14×21سم [ اهدائی رهبر: 1علوم قرآ› - 102]
خط: نسخ، کا: اسیر بیابانی، تا: 2 ذیحجه 1232ق؛ کاغذ: فرنگیکبود، 114گ، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 3 - 461]
خط:نستعلیق،کا:محمد علی بن عبدالکریم مروزی،تا:شنبه24رجب 1236ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 14 سطر [ف: 5 - 250]
انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر علی بن جعفر، تا: سلخ رمضان 1246ق؛ جلد: تیماج زرد، 25 سطر (8×14 )، اندازه: 15×22/5سم [ف: 8 - 391]
انجام: مشروحة فی آیة الکرسی والذی
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: 1256ق، جا: رشت؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ 18 سطر [ف: 4 - 415]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: اسمعیل بن میرزا معصوم تفریشی، تا: 1259ق؛ واقف: سپهسالار ؛ کاغذ: مهر زده، جلد: چرمی، 51ص، 28 سطر، اندازه: 21/5×34سم [ف: 1 - 88]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن کاظم موسوی آخی مراغی، تا: 1260ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچهای، 48گ (1پ- 48ر )، 29 سطر، اندازه: 20/5×32/5سم [محدث ارموی مخ: 1-403]
خط: نسخ، کا: زین العابدین، تا: 1261ق، برای آخوند ملا علی نقی [نشریه: 2 - 116]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 24 جمادی الاول 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 116گ (1پ-116پ )، 15 سطر (8/5×15 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9 - 928]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد همدانی، تا: 19 ربیع الاول 1292ق، برای رکن الدوله؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: فرنگی، 172گ، 23 سطر (9×16 )، اندازه: 14×22سم [ف: 16 - 265]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره قهوه ای، جلد: تیماج سیر، 65گ (1-65 )، 29 سطر، اندازه: 12/5×35سم [ف: 22 - 79]
خط: نسخ، کا: علی اکبر بن احمد اردستانی، تا: 1294ق ؛ کاغذ:فرنگی زرد آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 285ص، 19 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ف: 10 - 1863]
آغاز: برابر؛ انجام: فانها نزلت بالمدینة و هی افمن کان مؤمناً کمن کان فاسقاً لا یستوون الی تمام الایات
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: شعبان 1294ق؛ کاغذ: فرنگی کاهی رنگ آهار مهره، جلد: تیماج سبز، 115گ، 28سطر، اندازه: 21×35سم [ف: 24 - 166]
آغاز و انجام: برابر
در هیجده مقاله؛ خط: نسخ، کا: سلمان بن محسن حسینی، تا: چهارشنبه هفته سوم رجب 1297ق؛ مقابله شده با اخوی آخوند ملا ابوالقاسم، در رجب 1299 و با نسخه اصل: «حرره محمد اکبر بن محمد جعفر کاشانی» ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سبز ضربی، 107گ (1پ-107پ)، 21 سطر، اندازه: 14/3×21/6سم [ف: 8 - 354]
بی کا، بی تا؛ اندازه: 10×15سم [ف: 3 - 59]
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
tafsīr-u āyat-il kursī
حسینی، محمد بن ابی الصفا ق، ۱۱ قمری
hoseynī, mohammad ebn-e ab-es-safā (- 17c)
تاریخ تألیف: 1002ق
در مقدمه تألیف دیگرش (حاشیه تفسیر بیضاوی) نام خود را صدر الدین محمد بن ابی الصفاء بن یونس حسینی آورده و نیز از استاد خود محمد سنوجردی یاد می کند. مؤلف در رساله حاضر (و در حاشیه تفسیر بیضوی) از حاشیه عصام اسفرائنی بر انوار التنزیل بسیار یاد می کند و همچنین از بیضاوی و امام رازی به تکرار نقل و بر امام خرده گیری دارد. وی در تفسیر «الحی القیوم» و در ضمنتحقیق درباره « حیات» سخن امام رازی را (که حیات را به معنی کمال می داند و می گوید: «الذی عندی فی هذا الباب ان الحی فی اللغة لیس عبارة عن هذه الصفة بل کل شیء کان کاملا فی جنسه کان حیا ...»)، به تفصیل نقل و رد می کند و مؤلف خود حیات و دیگر صفات را مشترک لفظی می داند و برای آنها در مورد خالق حقیقتی خاص و غیره مشابه با دیگران قائل است. وی می گوید: «اشتراک لفظی صفات بین خالق و مخلوقین را یکی از استادان بزرگ = (کبراء استادینا) در یکی از تألیفات خود اثبات کرده». مقصود او ظاهراً مولی رجبعلی تبریزی و رساله اوست در اشتراک لفظی وجود دارد. در دیباچه حاشیه انوار التنزیل بیضاوی - تألیف دیگر مؤلف رساله حاضر که جزء مجموعه جای سخن است - مؤلف از استاد خود «مولانا ناصر الشریعه و التقوی و الدین محم لاسنوجردی» نام می برد و می گوید بیشتر کتاب انوار التنزیل بیضاوی را در نزد او خوانده و فوائد او را می نوشته است. هم از آن کتاب (حاشیه تفسیر بیضاوی) معلوم می شود که مؤلف از «ماتریدیه» است و نیز معلوم می شود که وی با عقاید صوفیه آشنا -- و شاید به آن مایل -- بوده است. (عبدالحسین حائری)
[دنا 108/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/1
آغاز: الحمدﷲ الذی لا اله الا هو الحی القیوم ... و بعد فهذه فوائد متعلقه بتفسیر سید الآی آیة الکرسی ... جمعها العبد ... صدرالدین محمد بن ابی الصفاء الحسینی من کلام عظماء المفسرین ... و اضاف الیها ما خطر بباله الفاتر و ظهر فی نظره القاصر ... اقول قال سبحانه و تعالی اﷲ لا اله الا هو ذکر فی تفسیر الکواشی فی سبب نزوله؛ انجام: هذا ما رزقنا فی تفسیر آیة الکرسی و الحمد ﷲ و المنه لواهب الایات من الافاقی و الانفسی (در حاشیه با همین خط: و کان الفراغ من تصنیفه یوم السبت السادس من ذی الحجه ... سنة اثنین الف من هجریه الاعوام) و کان الفراغمن تسوید بعض هذه الرساله یوم السبت السادس من شهر محرم ... سنه خمس و الف علی ید اضعف العباد ... محمد بن نظر المدعو بملازاده. در کنار رقم کاتب با قلم قرمز نوشته شده: مخفی نماند که بیشتر این رساله بخط این کمترین درگاه است فرج مهجور.
خط: نستعلیق ترک، کا: میرزا علی، تا: 1005ق؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی، 15ص (1-15 )، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1788]
tafsīr-e āyat-ol korsī = xavas-e āyat-ol korsī
دارابی، شاه محمد بن محمد، 1027؟ - 1147 ؟ قمری
dārābī, šāh mohammad ebn-e mohammad (1618 - 1735)
تفسیری است فارسی بر آیة الکرسی که به قول خود مفسر مختصر و منتخبی است از تفسیر مفصلش.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد چنین گوید سرگشته کوی خطا و ناصوابی شاه محمد دارابی الشیرازی که چون به خواهش بعضی أعزه آیه وافی الهدایه آیة الکرسی را به زبان فارسی تفسیر نمود و از آن جمله یک باب در خاصیت این آیه کثیر السعاده بود آن را جدا نمود که تا این باب علی حده مختصری مفید باشد و باﷲ التوفیق باب در خواص این آیه جلیل الغایه از جنابخاتم
المرسلین صلی اﷲ علیه و آله منقول است که هر کس یک بار آیة الکرسی را به اخلاص بخواند حق تعالی هزار مکروه از مکاره آخرت که آسان ترین آن عذاب قبر و هول منکر و نکیر بود.
انجام: آنچه داخل آن خط باشد از آفات محفوظ باشد باذن اﷲ تعالی.
[دنا 108/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: چرمی، 7گ، 17سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1167ق؛ واقف: استاد زین الدین جعفر زاهدی، 1377؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8ص، 22 سطر، اندازه: 11/5×20سم [ف: 22 - 94]
tafsīr-u āyat-il kursī
جرجی، سلیمان بن تنکریقلی، ق ۱۲ قمری
jorjī, soleymān ebn-e tankrīqolī (- 18c)
تفسیری است حکمی و عرفانی که در آن به «ذوق التأله» نیز اشاره کرده است. در این تفسیر از «قدوة المحققین جمال الملة والدین مد ظله العالی علی العالمین» یاد شده است که گویا همان آقا جمال خوانساری (- 1121ق) باشد و مکرر آمده است «قال الفیض ره» که ملامحسن فیض (- 1091ق) است و نیز آمده است «قال الفاضل المحقق الاصفهانی مولانا محمد باقر ابن مجلسی ره» و مکرر آمده «قال صاحب البحار» پس معلوم می شود که پس از مرحوم مجلسی دوم ملامحمد باقر بن محمد تقی (- 1111ق) این تفسیر نگاشته شده است و از آقا رضی قزوینی (- 1096ق) یاد کرده است. در کتابخانه آستان قدس رضوی تفسیری است تحت عنوان «تفسیر جرجی» از شیخ سلیمان جرجی که تنها بخش تفسیر آیه الکرسی این تفسیر در آن موجود است و در آن نیز از فیض کاشانی و علامه مجلسی یاد شده است، و باید دید که بین نسخه موجود ما و نسخه کتابخانه رضوی مشابهتی هست یا اینکه مفسر این نسخه شخص دیگری از قبیل نوه ملاصدرا شیرازی و ... می باشد.
آغاز: بسمله اﷲ مبتدء خبره قوله - لا اله الا هو المستحق للعبادة لا غیر یعنی ان الاله هو القادر علی ما اذا فعله کان مستحقا للعبادة لانه تعالی کان الهاً فی الازل و ما کان معبوداً و لانه اثبت معبودا سواه [دنا 107/3]
آغاز: برابر؛ انجام: هم فیها خالدون و الحمدﷲ رب العالمین قال کذا نزلت. نقل من تفسیر سلیمان الجرمی.
کاتب در پایان این نسخه چنین نگاشته است: «نقل من تفسیرسلیمان الجرمی [=یا جرجی]. و در چاپ نخست درباره مؤلف چنین آورده است: «سلیمان الجرجی از علمای شیعه بوده [است] و متأخر از مجلسی و فیض چه از آنها نقل می کند و بیش از این اطلاعی درباره اش نداریم» ؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: استانبولی آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 40گ، 10 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 426]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال و الذین کفروا اولیاوهم الطاغوت یخرجونهم من النور الی الظلمات انما عنی بهذا انهم کانوا علی نور الاسلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضاء «منه»، مصحح ؛ جلد: مقوا عطف میشن عنابی، 32گ، 10 سطر (6×11 )، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 3 - 858]
tafsīr-u āyat-il kursī
عراقی، محمد بن علاء الدین، ق12 قمری
‘erāqī, mohammad ebn-e ‘alā‘-od-dīn (- 18c)
تاریخ تألیف: پنج شنبه 25 شعبان 1099ق؛ محل تألیف: سند
مؤلف گوید چون در طلب علم به بلاد مختلف سفر کردم و به هند رسیدم در عصر ابوالمظفر محیی الدین غازی، وی مرا امر نمود به اقامت در بلاد سند. درآنجا به تحصیل مشغول شدم خصوصاً به تصحیح صحیح بخاری و تفسیر انوار التنزیل قاضی بیضاوی پرداختم و سپس تصمیم گرفتم تفسیری بر قرآن بنویسم اما به جهت عظمت کار بنا گذاشتم در ابتداء آیة الکرسی را تفسیر نمایم که بر امهات علوم کلامیه مشتمل است. مؤلف اول قطعه ای از آیة الکرسی را می آورد و سپس به بررسی جنبه های لغوی و شأن نزول و مباحث تفسیری و کلامی آن می پردازد. در منابع ک تابشناسی یافت نشد.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:251-2/71
آغاز: بسمله. سبحان من تقدس فی الالوهیة عن الانداد و الاضداد و تنزه ... و بعد فیقول الملتجیء الی اﷲ الغنی میر محمد بن علاء الدین العراقی لما عطفت رکائب رجلی فی اثناء سیری و سیاحتی فی اقتباس العلوم ... قال اﷲ تعالی اﷲ لا اله الا هو نقل فی سبب نزول هذه الإیة الکریمة ان قریشاً؛ انجام: و سید القرآن البقرة و سید البقرة آیة الکرسی. اللهم اجعلنا من المواظبین علی تلاوته و موقنین بمضامینه بفضلک و جودک و بحرمة نبیک الامین یا رب العالمین.
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن12؛ مجدول، با علامت بلاغ، مصحح ؛ جلد: تیماج زیتونی، 79گ، 15 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2-965]
tafsīr-u āyat-il kursī
رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲ - ۱۲۵۹ قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
تفسیری باطنی است که به تأویل خاصی از آیات می پردازد. این کتاب را در سفر حج هنگامیکه بیست سال از عمر مؤلف گذشته، تألیف کرده و در کلمه و جمله اول از طریق ظاهر و روش معمول مفسران بحث می کند و پس از آن با استفاده از تأویل و روش باطنی مفصلی را ذکر می کند.مؤلف در مقدمه می نویسد: برخی از نکات دقیق آیة الکرسی را که مفسران و شارحان درک نکرده اند به روش تأویل و باطن شرح کردم و آنجه ظاهر بود متعرض نشدم زیرا دانشمندان مطالب بسیار به طریق ظاهر در اطراف این آیه نوشته اند و نیاز به این گونه بحثها نیست و برای قشریها کفایت می کند. این تفسیر بسیار مفصل و بیش از آیه کریمه «له ما فی السموات و الارض» نگاشته نشده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی اخلی افئدة العارفین لتجلیات ظهوره و انار قلوب السالکین لاشراقات نوره ... اما بعد، فیقول العبد المسکین ... ابن محمد قاسم محمد کاظم الهاشمی النبوی العلوی ... ان هذه کلمات وجیزه کتبتها علی آیة الکرسی.
چاپ: تبریز، 1271ق
[الذریعة 331/4؛ مشار عربی /197؛ فهرست مشایخ شیخیه /331؛ دنا 108/3 (15 نسخه)]
خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ مصحح، مقابله شده با نسخه سلخ ماه شعبان 1254؛ جلد: تیماج مشکی، 170گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 17 - 243]
آغاز: برابر؛ انجام: و هو سر الامر بین الامرین. فافهم و این علیه امرک اذ لیس وراء کلام و لیس وراء عبادان قریه. و السلام علیکم و رحمة اﷲ و برکاته.
خط: نسخ خوش، کا: ابن محمد کاظم محمد تقی همدانی، تا: دوشنبه ذیحجه 1256ق؛ 333ص، 25 سطر (7/5×17 )، اندازه: 21×31سم [عکسی ف: 1 - 76]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالصمد فردوسی، تا: 1258ق؛ واقف: محمد صادق شیرازی، تولیت زین العابدین حسینی؛ 131گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 967]
آغاز: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: دوشنبه ذیقعده 1260ق؛ جلد: مقوایی تیماج مشکی، 220گ، 16 سطر، اندازه: 6/5×11سم [ف: 2 - 52]
آغاز: برابر؛ انجام: للانوار الاربعة و الطبایع المعتدله کانت مادتها الی هنا ثم وجد من الآیة. و قد فرغ من تسوید هذه النسخة الشریفة [... پاک کرده شده] فی دارالسلطنه اصفهان.
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1262ق، جا: اصفهان؛ 323ص (1-323) [عکسی ف: 1 - 76]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ اندازه: 13×21سم [ رشت و همدان: ف: - 1593]
آغاز: برابر؛ انجام: و أما الرابعة فمن جهة حاملیتها للانوار الاربعة و الطبایع المعتدلة کانت مادتها.
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن میرزا حسین، تا: 1263ق؛ مجدول، محشی؛ 65گ، 31 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 271]
آغاز: برابر؛ انجام: اما الرابعه فمن جهه حاملیتها للانوار الاربعه و الطبایع المعتدله کانت مادتها.خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد صالح مراغی، تا: 1263ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 15گ (117پ-131)، 25 سطر (10×19)، اندازه: 19×30سم [ف: 16 - 425]
آغاز: برابر؛ انجام: و لذا قالوا انه شیخ کبیر قاعد علی کرسی من الدم و اما الرابعة فمن جهة ملیتها للانوار الاربعة و الطبائع المعتدلة کانت مادتها.
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی اصفهانی، تا: 16 شعبان 1265ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 143گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 464]
آغاز: برابر؛ انجام: واما الرابعة فمن جهة حاملیتها للانوار الاربعة والطبائع المعتدلة کانت مادتها.
خط: نسخ، کا: علی بن محمد صالح خوانساری، تا: 1266ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 52گ، 36 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 967]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذلک اتفاق عمله لیلتین و هذا کله حکم مقتضی تلک الاسباب اذا لم یعرض لها موانع تبطل ذلک ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن عبدالکریم خوئی، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، افزودگی هایی به صورت نظم از سعدی بعد از انجام آمده ؛ کاغذ: فرنگی، 113گ (49پ-161پ )، 21 سطر، اندازه: 9×16سم [ف: 37 - 703]
آغاز: برابر؛ انجام: الانوار الاربعة و الطبائع المعتدلة کانت مادتها خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: چرم مشکی، 138گ، مختلف السطر (8/5×15و 9/5×16 )، اندازه: 11/5×14سم [ف: 1 - 57]
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا کان امر هولاء کذلک فما ظئک بالعقل الکل الاول.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد نصیر هزار جریبی دانکه از محال استرآباد، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی الوان، جلد: میشن مشکی، 198ص (2-199 )، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 100]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما الرابعة فمن جهة حاملیتها للانوار الاربعة و الطبائع المعتدلة کانت مادتها.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به لفظ «منه عفی عنه »؛ تملک: محمد حسین بن عبدالغفار در محرم 1309 که محمد خان افشار به وی هبه نموده؛ مهر: زین العابدین بن ... محمد حسین در محرم 1353؛ واقف: آیة اﷲ داد مهر، تیر 1371 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 186گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 22 - 92]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [ف: 3 - 45]
tafsīr-u āyat-il kursī
شهیدی قزوینی، ابوتراب، ۱۲۴۰؟ - ۱۳۳۵ شمسی
šahīdī qazvīnī, abū-torāb (1861 - 1956)
آنگونه که از مقدمه این رساله برمی آید: در تفسیر آیة الکرسی مطالب مهمی در خصوص توحید مطرح نموده بود، از این رو شایسته دیده، این بخش از تفسیر خود را در رساله ای مجزا ترتیب دهد که مورد استفاده جویندگان دانش در خصوص توحید و مغالطه هایی که در این امر صورت گرفته، قرار گیرد.
[دنا 109/3؛ مستدرک اعیان الشیعة: 6/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13084/1
آغاز: الحمد ﷲ الذی عرفنی نفسه و لم یترکنی عمیان القلب ...
نظر به آنکه فرمودند، اول عبادة اﷲ معرفته و أصل معرفته توحیده و نظر نمودیم که مواد علمی توحید؛ انجام: و این مردم از آن صراط مستقیم از روی بغی و کبر و هواپرستی اعراض نمودند و در صراط معوج که منتهی به شفا حفره نار است سلوک نمودند، پایان تفسیر آیة الکرسی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی؛ دستخط مورخ ارجمند مرحوم «حسین عمادزاده اصفهانی» در خصوص رساله و مؤلف آن آمده؛ کاغذ: خط دار دفتری، 48گ (1ر-48ر )، 19سطر، اندازه: 7/5×14/5سم [ف: 33 - 150]
tafsīr-u āyat-il kursī
غیر همانند:
آغاز: یا من أنزل کلاما عربیا غیر ذی عوج لعلهم یتقون خط: نستعلیق، بی کا، تا: 935ق؛ 18گ (1-18 )، اندازه: 9×17سم [نسخه پژوهی: 3 - 92]
آغاز: قال اﷲ المعبود المسجود لذاته و صفاته اﷲ الی الذات الواجب الوجود لذاته المتصف بالکمالات المستحق للمعبودیة لذاته الحقیق
نسخه اصل: کتابخانه ای در نجف اشرف - عراق. تفسیر فلسفی مزجی مختصری است بر آیة الکرسی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ 7ص (92-98) [عکسی ف: 6 - 289]
در آغاز رساله آمده: من فواید المولی الاعظم مولانا کمال الدین عبدالرزاق ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح ؛ جلد: تیماج جگری، 3ص (160-162)، اندازه: 12×17سم [ف: 32 - 42]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 446]
آغاز: فلا یمکن ضرورة ان العلم ما وضع لشئ بعینه و تصوره تعالی بشخصه للعرب بل لغیرها من الملاء الاعلی ایضا ممتنع و سیجئ تحقیق ذلک من کلامنا؛ انجام:و کن انیسی فی وحشتی و شفائی فی علتی و مغنی فقری و جابر کسری انک انت المنان و علیک التکلان.تفسیری است استدلالی و مبسوط و آمیخته به مسائل کلامی و فلسفی. نویسنده در مباحث خود به اقوال دانشمندان بزرگ چون شیخ طبرسی، فخر رازی، زمخشری، بیضاوی، علامه دوانی، تفتازانی، شریف جرجانی اشاره می نماید و رد و ایراد نیز دارد و گاهی برای تفهیم استناد به ضرب المثل می کند. این رساله تا و« هو العلی العظیم» تفسیر شده و عناوین آن «تنبیه - تنبیه» است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ مذیل به سه صفحه در کیفیت استخاره با قرآن کریم می باشد. آغاز ذیل: «صورة الاستخارة بالمصحف المجید منقول عن ابن طاوس ان یقرء آیة الکرسی الی العظیم »، انجام: «و عمدة در استخاره توسل به جناب احدیت است» ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 37گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 5 - 413]
آغاز: بجوهر و لا عرض و اما الاضافات و هی العالمیه؛ انجام: فانزل اﷲ تعالی و ما یشاؤن الا ان یشاء اﷲ تعالی
تفسیری است به شرح کلمات و مشرب حکمی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: نائینی، 4گ، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 418]
آغاز: اﷲ لا اله الا هو هو المستحق للعبادة لاغیر الحی العلیم القدیر القیوم الدائم القائم بتدبیر الخلق و حفظه من قام به اذا حفظه؛ انجام: و الاصنام اصحاب النار لان الارواح و ان لم تکن من جنسهم و لکن من تشبه بقوم فهو منهم
مختصری است در تفسیر این آیه مبارکه، در آغاز تفسیر و شرحی مختصر کرده پس از آن مطالبی فلسفی و عرفانی تحت عنوان «التفسیر » و «التأویل» می آورد. این تفسیر از مؤلفی شیعی است و از احادیث اهل بیت (علیهم السلام) استفاده می کند ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 8گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 421]
آغاز: بسمله. اﷲ مبتدأ خبره قوله لا اله الا هو؛ انجام: انما عنی بهذا انهم کانوا علی نور الاسلام
به روش عرفانی و در آن از فیض کاشانی، و بحار مجلسی نقل شده است؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 10 سطر، قطع: جیبی [نشریه: 5 - 592]
tafsīr-u āyat-il kursī
غیر همانند:
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب ... بعد از املای صحائف الهی و پس از ادای وظائف ... نموده می شود که این رساله ایست مشتمل بر مقدمه و دو مقاله در تفسیر اعظم آیات قرآنی ... محتوی بر غرائب نکات ... که هیچ کس به اظهار آن مبادرت ننموده تا کنون گوش زد احدی نگشته
این تفسیر را یکی از علماء اهل سنت که در قرن دهم هجری می زیسته تألیف کرده و نامی از خود نبرده، با تفحص زیاد و مطالعه خود کتاب نام مؤلف به دست نیامد ولی معلوم شد که مردی ادیب و عارف و متصوف و در اصول اشعری مذهب و در فروعظاهراً حنفی بوده [مؤلف این تفسیر بدون شک شافعی مذهب است و به هر جا پس از نقل قول بر دو گروه همواره قول شافعی را بر می گزیند]. وی از غزالی (-505) و زمخشری (-538) و بیضاوی (-671) و تفتازانی (-972) و میر سید شریف (-816) و ملا جلال دوانی (-908) یاد می کند. مشتمل بر «مقدمه» و دو «مقاله » و «خاتمه»: مقدمه: در بیان وجه تسمیه این آیه، مقاله 1. در تفسیر و تأویل آیه، مقاله 2. در شرح آیه به طرز باطن شریعت،خاتمه: در رموز و حقایقی است که این آیه مشتمل بر آنهاست؛ خط: نستعلیق، کا: منزوی، تا: 962ق، مقابله شده، مصحح، محشی از مؤلف با نشان «منه رحمة اﷲ علیه »، یادداشت هایی با امضاء عبدالرشید و به سال 1306؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوایی، 33گ، 19 سطر، اندازه: 13/5×19سم [ف: 3 - 18]
آغاز: بسمله. آیت الکرسی عبارت است از آیت «اﷲ لا اله الا هو الحی القیوم الی قوله و هو العلی العظیم»یا عبارت از آیت شریفه مذکوره الی قوله تعالی هم فیها خالدون. این مطلب محل خلاف است ما بین فقها از جماعت (جماعتی ) از اعاظم؛ انجام: آیت الکرسی و ذکر خواصه لکنه کذبک فی عدم العود وجه الدلالة علی المدعی و هو ان المراد من ختم الآیة تلاوتها الی العلی العظیم فیکون آخر آیة الکرسی ذلک و هو المطلوب. و السلام.
از ناشناسی از گروه شیخیان. بی دیباچه و انجامه ای و پایان می یابد: «بدانکه آنچه را مرحوم مجلسی مذکور (ق). ذکر فرموده و نسبت داده اند به روایات ائمه (علیهم السلام) منافی است با این که مرحوم سید مذکور در «شرح صحیفه» ذکر فرموده اند». آنگاه روایتی از کلینی به عربی (ص 223-230) ؛ خط: نسخ خوش، کا: محمود بن غلام علی اصفهانی، تا: 1311ق، [عکسی ف: 1 - 76]
آغاز: بسمله، قال روحنا له الفداء بعد البسملة و الحمد و الصلوة و اللعن و قراءة آیة الکرسی در ایام سال سخن در شرح آیه مبارکه یشفع بود؛ انجام: اما ماها اسم خود را بنده گذاشته ایم و در بندگی خود شرمنده و روسیاهیم و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
گویا از محمد باقر همدانی. تفسیر آیت الکرسی را طی پانزده مجلس به صورت «مجلس» بیان کرده، و شخصی آنها را به همان سبک گفتاری نگاشته است. سپس تصحیح و تعدیلاتی روی آن انجام شده است. مفسر سعی دارد با تطبیق آیات و روایات بر مقتصرات شیعی به اثبات امامت بپردازد ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح شاید از مؤلف یا به خط وی، با خط خوردگی و اضافات و اصلاحات ؛ جلد: چرم قهوه ای، 214ص، 24 سطر، اندازه: 12×18/7سم [ف: 45 - 38]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: کبود، جلد: تیماج تریاکی، قطع: خشتی [نشریه: 3 - 391]
آغاز: خداوندی را ستاییم و پروردگار را پرستش نماییم که بارقه اشعه مرحمتش بر ذات کاینات پرتو عنایت کشیده؛ انجام: تمت النسخة محمد قاسم الملقب به کبرا.
قرن 10، مؤلف شناخته نشد تنها در صفحه 14 نسخه نوشته شده است «در عهد السلطان الاعظم ... عباس الموسوی الصفوی در
فضیلت این آیه وافی هدایه بر مداک عقول زینت پردازان ارایک معارف مستور و محجوب نماند»، تفسیر این آیه را مؤلف مبتنی برروش عرفانی انجام داده است؛ خط: نستعلیق عالی، کا: محمدقاسم ملقب به کبرا، بی تا؛ جلد: چرمی سیاه، 72ص، 10 سطر (11×16) [نشریه: 6 - 616]
آغاز: اﷲ تعالی اخبر عن ذاته بذاته فاﷲ ذات منفرده بالالوهیة و الدیمومیة متوحد الموحدیة فمن عرف حق العرفان عرف ذاته تعالی بنعت الکمال موضوفا بجمیع صفات الجلال و الجمال؛ انجام: شیخ الاسلام فرموده که ولی را دو بشارت است در دنیا شناخت و در عقبی نواخت ... بی تاز نعمت این جهان ثنای تو بس است ×× وز دولت آن جهان لقای تو بس است تفسیر حسین واعظ ظاهراً بخشی از یکی از تفسیرهای واعظ کاشفی است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: شادروان یحیی معرفت، 1365؛ 4گ (53-56 )، 23 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 34 - 52]
tafsīr-u āyat-il kursī wa sūrat-it tawḥīd
صاحب دیوان، محمد، - ۶۸۳ قمری
sāheb dīvavn, mohammad (- 1285)
نفسیری کوتاهی کلامی و عرفانی در آیة الکرسی و سوره توحید.
[دنا 109/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23157
آغاز: بسملة اعلم أن آیة الکرسی آیة عظیمة سیقت لاقامة البرهان علی التوحید علی اکمل الوجوه بیانه ان التوحید عند العلماء اثبات ذات موصوف بکل کمال منزه عن کل نقص و فرق الضلال
متعددة کالدهریة النافیة للصانع سبحانه ثم عباد الأوثان کالعرب ثم عباد العجل کالیهود ثم عباد عیسی و غیره کالنصاری ثم عباد الکواکب کالفلاسفة ثم عباد الملائکة الزاعمین بانهم شفعائهم عنداﷲ تعالی ثم؛ انجام: و مع ذلک لایخفی فضل آیة الکرسی علی سورة الاخلاص و اذا ظهر فضلها علیها فعلی غیرها بطریق اولی و لأصالة التوحید فیها مع کمالها افضلها علی غیرها صارت سیدة آی القرآن اذا السید هو المقدم المتبوع المعظم و اﷲ سبحانه أعلم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه، 4ص، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 93]
tafsīr-u āyat-i «kull-u šay’-in hālik illa wajh-u-h»
احسائی، احمد بن زین الدین، ۱۱۶۶ - ۱۲۴۱ ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
شاید از شیخ احمد احسایی باشد. نگارنده در آن پس از تفسیر آیه «کل شیی هالک»، به تفسیر حدیث «انما خلقتم للبقاء» پرداخته است و آشتی میان آن دو را می کوشد. در میان ده پرسشی که ملا محمد مهدی بن ملامحمد شفیع استرآبادی از شیخ احمد احسایی کرده است، دهمین پرسش در همین زمینه است (فهرست مشایخ: 285) و بایستی این همان پاسخ دهمین و از احسائی باشد.
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:903/4
آغاز: قال وفقه اﷲ و سلمه اﷲ. قال اﷲ عزوجل: کل شیی هالک الا وجهه. و فی القدسی با ابن آدم خلقتم للبقاء لاللفناء. بم یجمع بین الکلامین المتنافثین. اقول. اقول. اما الایة فلل الهلاک ثلاث معانی؛ انجام: فلم یکن بین الایة و الروایة منافات. قد تم مع کثرة الاشتغال و اغتشاش الاحوال لکثرة الوزر و الویال فی اول شهر رمضان 1240 (این تاریخ بایستی تاریخ نوشته باشد، نه تاریخ نگارش).
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: رمضان 1240ق؛ 5گ (72ر-76ر) [ف: 2 - 52]
tafsīr-e āye-ye «kull-u šay’-in hālik-un illa wajh-u-h»
فنای زنوزی، عبدالرسول بن محمد حسن، - ۱۲۶۳؟ قمری
fanā-ye zonūzī, ‘abd-or-rasūl ebn-e mohammad hasan (- 1847)
در تفسیر آیه شریفه «کل شیء هالک الا وجهه» است که مؤلف می گوید: «چون لطائف اسرار این آیه بر همگان پوشیده بود، در صدد تفسیر و تامل آن بر آمدم».
[دنا 109/3؛ ریاض الجنة، ج 1، ص 24]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11003/14
آغاز: حمد و ستایش محمودی را سزاست که حامد را شیوه گفتار اموخت؛ انجام: حکایت باد و خاک است که در جزوه های پیش همین کتاب، به تفصیل قلمی شده است خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 8گ (229 - 236 )، 19 سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 28 - 12]
tafsīr-u āyat-i »kull-u šay’-in hālik illa wajh-u-h«
غیر همانند:
با تأویل عرفانی به نثر و نظم ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی بنمیرزا عزیز تفرشی، تا: 258 ؟؛ کاغذ: ترمه پسته ای، جلد: رویهسیاه میشن، 2گ (282ر-283پ )، 17 سطر، اندازه: 12×23سم[ف: 4 - 671]
آغاز: قال اﷲ ... کل شیء هالک الا وجهه و فی الحدیث القدسی یا بنی آدم؛ انجام:من اسباب الفناء لیحصل لکم البقاء بالتصفیة فافهم و تبصر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1235ق؛کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 3گ (193پ-195 )، اندازه: 10/3×15/4سم [ف: 5-197]
tafsīr-u āyat-i «kullamā ulqiya fī-hā fawj-un sa’al-ahum xazanat-u-hā»
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:944
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف پسر شیخ ابوتراب، تا: 1093 -1094ق؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 2گ، 17 سطر (8×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 696]
» تفسیر آیه کن فیکون ← آیة کن فیکون
tafsīr-u āyat-i «lā ikrāh-a fi-d dīn ...»
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - ۹۴۰ قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
رساله مختصری است در تفسیر آیه 256 سوره مبارکه بقره که در آن بیشتر به توضیحات لغوی و اختلافات قرائات اشاره شده است. مؤلف اقوال مفسرین، قراء و لغویین را می آورد و در مواردی با آوردن «اقول» نظر خود را بیان می کند. در این رساله از تفسیر بیضاوی، صحاح، قاموس و ... نقل قول شده است. احتمالاً مؤلف از علمای سنی ترکیه باشد. گفتنی است در این مجموعه، رساله هایی از احمد بن سلیمان ابن کمال پاشا وجود دارد و محتمل است رساله حاضر نیز از تألیفات وی باشد.
[دنا 109/3؛ تفسیرنامه 219/1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1135/1
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی نزل علی رسوله القرآن و شرح صدورنا بنورالایمان ... و بعد فانی قربت هذه الرسالة من الکتب المشاهیر من التفاسیر و غیرها بجمع الاختلافات فی القراءة و غیرها مع مالاح الی قریحتی علی وجه لاوکس و شطط فیه ... قال اﷲ تعالی لااکراه فی الدین اقول لااکراه الکره بالفتح؛ انجام: و الاولی ان یقرأ بلفظ الماضی تأمل، تمت بعون اﷲ الملک المعین.
بی کا، بی تا؛ 7ص (3-9) [عکسی ف: 3 - 276]
tafsīr-u āyat-i «lā-ya’tal-i ulu-l faḍl-i min-kum wa-s sa‘a ...»
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، - ۹۹۳ قمری
moqaddas-e ardabīlī, ahmad ebn-e mohammad (- 1585)
فایده ای است در تفسیر آیه فوق، احتمالاً برگرفته از «زبدة البیان» مقدس اردبیلی باشد. بحث در این آیه بیشتر متوجه به این است که آیه در شأن چه کسی نازل شده، با اشاره و گفتگو در گفته های بعضی از مفسران و بیان پاره ای از فضایل و برجستگی های حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) و بیشتر ناظر به رد کلام فخر رازی در تفسیر این آیه است.
آغاز: باسمه سبحانه و تعالی قوله تعالی و لایاتل اولوا الفضل منکم و السعة ان یؤتوا اولی القربی ... و لایأتل افتعال من الایلاء بمعنی الیمین و لایحلف کل صاحب فضل مال و رزق و سعة انجام: و ذکره غیره ایضاً بل یفهم الاتفاق و الاجماع علی ذلک.
چاپ: ضمن هفده رساله مقدس اردبیلی، قم، کنگره بزرگداشت مقدس اردبیلی، 1375ش
[دنا 109/3]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 6گ (87پ-92ر)، اندازه: 12×17/5سم [ف: 2 - 146]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرخ، 6گ، 19 سطر، اندازه: 13×19سم [ف مخ: 1 - 133]
tafsīr-u āyat-i »la‘amruk-a inna-hum la-fī sakrat-i-him ya‘mahūn«
تفسیر آیه 72 سوره حجر
[دنا 109/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:465/31آغاز: اعلموا ان اﷲ تبارک و تعالی اقسم بحیاة خبیبه محمد (صلی الله علیه و اله) فی کتابه المکتوب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ در آن آمده: «و مناظره کرده بودنددر عصمت حضرت صدیقه کبری علیهاالسلام آخر مرحوم جدمنفرین کرده است و پای آن در همان مجلس مباحثه شل شده بودو دهنش کج گشته بود دوباره مرحوم جدم دعا کرده بود خداوند شفا داده بود و ولایت علویه را قبول کرده شیعه شده بود و کتابخانه خود را به مرحوم جدم تفویض کرده ... الراقم الاثیم فتح اﷲ بن محمد رضا بن فتح اﷲ بن ابراهیم اعلی اﷲ مقامهم» در آخر نسخه «طالع فی هذا الکتاب ... احمد بن عبدالقادر بن عمر الماردینی الحنفی » و «طالع فی هذا الکتاب ... محمد بن عبدالقادر عمر بن محمد بن عبدالخالق الماردینی الحنفی» و «طالع فی هذا الکتاب عمربن محمد بن عبدالقادر سنه 878» و «طالع فی هذالکتاب احمد بن عبدالقادر بن عمر بن محمد عبدالخالق الماردینی الحنفی»؛ از موقوفات رمضانیه؛ واقف: مرحوم ابراهیم بن فتح اﷲ شریف حسینی، 1230 ؛ جلد: تیماج سوخت با شمسه، 1ص (192)، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 240]
tafsīr-e āye-ye leqā’-ol lāh
؟ نوربخش خراسانی، محمد بن محمد، ۷۹۵ - ۸۶۹ قمری
nūrbaxš-e xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad (1393 - 1465)
رساله ای در تفسیر آیه «فمن کان یرجو لقاء ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعباده ربه احداً».
آغاز: بسمله. فمن کان یرجو لقاء ربه فلیعمل عملا صالحاً و لایشرک بعبادة ربه احدا. مؤمنان همه لقاء ربه معتقدند، شیعه اثنی عشریه و شیعه زیدیه و معتزله لقاء را روز قیامت پنداشته اند انجام: دلا در صحبت اهل صفا باش ×× چو صحبت یافتی اهل وفاباش
[دنا 109/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 156/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن غیاث الدین نوربخشی، تا: 876ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن یشمی، 2گ (74ر-75پ )، 15 سطر، اندازه: 13/2×17/6سم [ف: 7 - 239]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی عسکر بن مؤمن تولمی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (30ر-30پ )، 29 سطر (12×23)[ف: 2662 - 12]
tafsīr-e āye-ye «laqad ḥaqq-al qawl-u ‘alā akṯar-i-him ...»
تفسیر آیه « و لقد حق القول علی اکثرهم ... ( » یس، ۷) و «تبت یدا ابی لهب » به ترکی .
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9478/17
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (114پ-116پ )، 23 سطر (14×18 )، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 382]
» تفسیر آیة «لو کان فیهما آلهة ... »← تفسیر آیة التوحید
tafsīr-u āyat-i «law kān-a fī-himā ālihat-un illa-l lāh-u la-fasadatā»
غیر همانند:
آغاز: قال اﷲ تعالی لو کان فیهما آلهة الا اﷲ لفسدتا قیل هذه الایة لاتدل علی الوحدانیة؛ انجام: و لا یخفی أن هذا و ان کان یحمل علیه لکن هذا بعید عن الفهم فتأمل، و صلی الهل علی محمد و آله الطاهرین.
چند وجه ذکر کرده از برای اینکه این آیه دلالت بر توحید دارد و پاسخ به گفته آنان که می گویند این آیه دلالت بر توحید ندارد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (26پ -28پ )، 15 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 7 - 303]
آغاز: قال اﷲ تعالی لو کان فیهما الهة الا اﷲ لفسدتا، ان قیل هذه الایة لاتدل علی الوحدانیة
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛جلد:تیماج سیاه3،ص،24 سطر [ف: 1 - 302]
آغاز: بسمله. و به نستعین. قال اﷲ تعالی. لو کان فیهما الهة الا اﷲ لفسدتا، ان قیل هذه الایة لا تدل علی الوحدانیة لوجوه؛ انجام: لزم منه نفی الملزوم اعنی الواحد ضرورة
بحثی است درباره این آیه «لو کان فیهما الهة الا اﷲ لفسدتا» و رفع اشکالات آن ؛ خط: نسخ، کا: شریف محمد شریف بن باباجان حسینی، بی تا، جا: رامجین ساوجبلاغ؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (68-85)، 23 سطر (4×12 )، اندازه: 10×18سم [ف: 11 - 2467]
عربی
tafsīr-u āyat-i «la-hū maqālīd-us samāwāt-i wa-l arḍ»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/61
به روایت از رسول اﷲ ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (68- همان) [ مختصر ف: - 185]
tafsīr-u āyat-i «lays-a ka-miṯl-i-hi šay’»
تفسیر ادبی و فلسفی نیکویی است بر آیه «لیس کمثله شیء» (الشوری، 11) دارای مطالب ادبی و فلسفی، در چند «فصل » و یک «خاتمه» و این عناوین در این نسخه دیده می شود: فصل 1. فی لیس؛ فصل 2. فی کمثله؛ فصل 3. فی شیء؛ فصل 4. فی أن هذا الکلام هل یشتمل علی أمر زائد ام لا.
[دنا 110/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9468/3
آغاز: قوله تعالی لیس کمثله شیء و یشتمل علی فصول و خاتمة، الفصل الأول فی کلمة لیس و هی النفی مطلقاً او حالاً من الآفعال الناقصة؛ انجام: و بعبارة اخری انتفاء مثل المثل مستلزم لا نتفاء المثل لأن الذات اذا لم یکن لها لجلالتها.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (143ر-145پ )، اندازه: 9/5×16سم [ف: 24 - 230]
tafsīr-u āyat-i «mā xalaqt-ul jin-a wa ...»
حسینی جامی، محمود بن ابی نصر ق، ۱۱ قمری
hoseynī jāmī, mahmūd ebn-e abī nasr (- 17c)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:593/20
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی خلق الانسان و الجان و علمها البیان ...
هذه اسوله و اجوبة الهمنی ایاها خالق ریب المنون متعلقة بکریمة و ما خلقت الجن؛ انجام: انما هو المعروفیة لاغیر و لیکن هذا آخر الکلام بحمداﷲ ذی الانعام و الصلوة و السلام علی محمد افضل الانام و علی آله الکرام و اصحابه العظام الی یوم القیام تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: حدود 1125ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 10ص (558-567)، اندازه: 13/5×21/8سم [ف: 5 - 97]
tafsīr-u āyat-i «mā xalaqt-ul jinn-a wa-l ins illa liya‘budūn»
جیلانی، محمد رفیع بن فرج، - ۱۱۶۰ ؟ قمری
jīlānī, mohammad rafī‘ ebn-e faraj (- 1747)
گویا از محمد رفیع گیلانی نه از میرزا محمد تقی مامقانی تبریزی.
[دنا 110/3 ؛ الذریعه 332/4]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7224/4
کا: اسماعیل بن حاجی ملا خداداد، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، 17 سطر (10×15 )، اندازه: 17×23سم [ف: 16 - 493]
tafsīr-e āye-ye «mā xalaqtu-l jin-a wa-l ins ...»
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
در تفسیر آیه «ما خلقت الجن و الانس الا یعبدون» می باشد در ده «مجلس».
[دنا 110/3]
تهران؛مدارک فرهنگی؛ شماره نسخه:117/1
آغاز: بسمله ... خداوند عالم جل شأنه در کتاب مبارک خود می فرمایند و ما خلقت الجن؛ انجام:و الا در خواندن این فقره کاذب هستم زیرا که در توده احدی نیست که معصیت ننماید
خط: شکسته نستعلیق خوب، کا: محمود بن معصوم مرندی، تا: صفر 1319ق؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: گالینگور سرمه ای، 105گ (1ر-105پ )، اندازه: 13/8×22سم [ف:- 110]
tafsīr-u āyat-i «mā kān-a ‘ala-n nabī min-al ḥaraj»
اهدا به: سلطان مرادخان فرزند سلطان سلیم عثمانی
در خلال تفسیر آیه 38 سوره احزاب بسیاری از مباحث ادبی و اعتقادی و گفته های بزرگان مفسرین اهل سنت آمده است.
[دنا 110/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4184آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق فسوی و الذی قدر فهدی و أرسل رسوله بالهدی و أنزل علیه کتاباً معجزاً لمن تحدی؛ انجام:و کیف ینبغی شأنه الاعتماد حاصلا له کما لا یخفی، الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 27گ، 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 11 - 193]
» تفسیر آیة المودة فی ذوی القربی ← المودة فی القربی
tafsīr-u āyat-in nafar
اعرجی، محسن بن حسن، ۱۱۳۰ - ۱۲۲۷ قمری
a‘rajī, mohsen ebn-e hasan (1718 - 1812)
آیه مبارکه را از دیدگاه اصولی در چهار «مسأله» مختصراً بررسی کرده است. در این رساله مؤلف به کتاب خودش به عنوان «المحصول فی علم الاصول» اشاره کرده است.
[دنا 110/3]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:825/13
آغاز: قوله تعالی فی اواخر سورة التوبه و ما کان المؤمنون لینفروا کافة فلو لانفر من کل فرقة طائفة لیتفقهوا فی الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون؛ انجام: وکل من تفقه و تعلم لهذا الفرض کان علی المنهج القویم و الصراط المستقیم و من عدل عنه و طلب الدنیا بالدین کان من الاخسرین اعما لاالذین ضل سعیهم فی الحیاة الدینا یحسبون انهم یحسنون صنعاً
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ فائده ای در اصل الصحة با عنوان «قاعدة» ؛ جلد: تیماج زرشکی، مجدول، 3گ، اندازه: 15×21سم
[ف مخ: 1 - 465]
» تفسیر آیة النور ← مجالس وعظ
» تفسیر آیة النور ← مشکاة الانوار و مصفاة الاسرار
» تفسیر آیه نور ← لوایح
» تفسیر آیه نور ← حدیقة الانوار
» تفسیر آیه نور ← نوریه
tafsīr-u āyat-in nūr
ابن سینا، حسین بن عبدالله، ۳۷۰؟ - ۴۲۸ قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
فایده ای است بسیار کوتاه، در تفسیر آیه نور که به ابن سینا نسبت داده شده است.
آغاز: الحمد ﷲ فائض الانوار و فاتح الابصار و کاشف الاسرار و رافع الاستار.. اما بعد فقد سالتنی ایها الاخ الکریم ... ان ابث الیک اسرار الانوار الالهیه مقرونه بتأویل ما یشیر اله ظواهر الایات المتلوة و الاخبار المرویة ...
[دنا 110/3 (4 نسخه)؛ ره آورد 109 با عنوان تاویل بعضی آیات قرآنی از نظر تصوف]
آغاز: برابر؛ انجام: و القرآن و الادویة ؟ القلوب خاتمه خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 8 و 9؛ 31ص (394-424)، 15 سطر (10×10/5 )، اندازه: 15×20سم [نشریه: 3 - 351]
آغاز: فصل فیما ذکره الشیخ الرئیس فی تفسیر هذه و هی قوله تعالی (اﷲ نور السموات و الأرض) الآیة، اعلم انه قد جعل المشکاة شاملاً للقوة الاستعدادیة التی للنفس نحو المعقولات المسماة عندهم بالعقل الهیولایی تشبیهاً ایاها بالهیولی الاولی الخیالیة؛ انجام: اذا المصابیح یشتعل منه و الحق ان هذا التفسیر فی غایة الحسن و اللطافة.
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (8201) M 140 ؛ بی کا، تا: با تاریخ قرن 11؛ 1ص (139) [عکسی ف: 3 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: و استشفاف انوارها من وراء حجب البشریة عسیر غیر یسیر و اﷲ اعلم
مؤلف با توجه به آغاز و کتاب شناسی معین شد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 28گ (95پ-122ر)، اندازه: 12/5×20/5سم [ مؤید: 2 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: و انما یکمل تجرده عن هذه (ننوشته مانده)
بی کا، بی تا؛ 3گ (68ر-70ر) [ف: 1 - 131]
tafsīr-u āyat-in nūr
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - ۷۳۶ ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336)
تفسیر عرفانی مزجی بسیار مختصری است بر آیه «اﷲ نور السماوات و الارض » (سوره نور، 35). کاشانی در این رساله کوچک آیه نور را با اختصار و به شیوه عرفانی تفسیر کرده است. مؤلف این رساله را به درخواست کسی نوشته که از او بدین گونه یاد کند: «من وجب علی من طریق المروة اجابته اذ حتمت عندی فی طلب التحقیق اصابته».
آغاز: بسمله، و به نستعلیق. الحمدﷲ الذی اودع اسراره مطاوی التنزیل و الم عباده فحاوی التأویل سدف علی الحقایق سجوف التمثیل فاوهم العوام ... فقد سالنی من وجب علی من طریق المروة اجابته ... تأویل قوله تعالی اﷲ نور السموات و الارض الایة فعلقت له بعضما سنح فی الخاطر ... فقال اﷲ تعالی اﷲ نور السموات و الارض فاﷲ اسم للذات مع جمیع الصفات و النور اسم لما له ظهور فی ذاته و به ظهور لغیره و ینقسم انجام: لکن لایکون علی التمام و الکمال الا فی صورة الانسان الکامل، و اﷲ الموفق للهدایة و بیده أزمة العنایة.
[دنا 110/3 (7 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق، کا: احمدبن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 4گ (210پ-213ر)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 12 - 231]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 7 - 223]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن جلال الدین محمد شهیریه مؤمن کاشانی، تا: 1028ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 5ص (18-22 )، 23 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 9 - 646]
آغاز: برابر
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [اهدائی ف: - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1226ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: ساغری خرمایی، 3گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1301ق، جا: مدرسه سپهسالار؛ پس از آن فوائدی عرفانی، از همین کاشی هست؛ 8گ (48پ-55پ) [ف: 3 - 461]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا، جا: اصفهان؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 3ص (149-151 )، اندازه: 9×15سم [ سنا:ف: 1 - 144]
آغاز: برابر؛ انجام: و اﷲ بکل شیء علیم.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، فاقد جلد، 5گ (66ر-70ر )، 13 سطر (5×9 )، اندازه: 11×13سم [ف: 14 - 3824]
tafsīr-u āyat-in nūr
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، ۸۱۴ - ۸۸۳ ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/21خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ 368ص (265 - 632) [مختصر ف: 186]
tafsīr-u āyat-in nūr
محمود بن صاعد ۹ق، قمری
mahmūd ebn-e sā‘ed (- 15c)
اهداء به: عبدالرحمان صدیقی ایجی مطرزی
رساله کوتاهی درباره آیه «اﷲ نور السماوات و الأرض» در دو بحث: 1. از جهت لفظی و اعراب آن؛ 2. در حقیقت و معنی فلسفی آن.
آغاز: الحمدﷲ علی ما جعل فی الارض من بنی آدم خلائف ... و بعد فهذه تلویحات فی تفسیر قوله تعالی: «اﷲ نور السماوات و الارض ... مشیرة الی تأویلات لارباب القلوب ...
انجام: فهو نور علی نور. اللهم اهدنا لنور معرفتک متصلاً بنور طاعتک و الحمدﷲ اولاً و آخراً.
[دنا 111/3]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست با عنوان «تلویحات فی تفسیر اﷲ نور السموات و الارض» آمده و از عضدالدین ایجی دانسته شده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1085ق؛ 2ص (235-236)، اندازه: 12/5×20سم [ف: 32 - 200]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده ؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (267پ-268ر )، اندازه: 20×31/5سم [ف: 20 - 272]
آغاز: برابر؛ انجام: و جعل فی بحبوحة الجنة مأواه، و قد فرغت من ... ابن أبی المعالی صاعد بن محمود ساعد اغاشهم ... عن تحریرها عصر یوم الاثنین 27 ربیع الثانی 782 بمخیم السطانیة بکدوان.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز، 4گ (535پ-538 ر )، 19 و 20 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 461]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 3گ (576پ-578 ر) [ف: 3 - 462]
tafsīr-u āyat-in nūr
میرزا جان باغنوی، حبیب الله، - ۹۹۴ ؟ قمری
mīrzā jān-e bāqnavī, habīb-ol-lāh (- 1586)
تفسیر مختصر فلسفی است بر آیه شریفه نور.
[دنا 111/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18368
آغاز: بسمله.. اﷲ نور السموات و الأرض مثل نوره کمشکاة فیها مصباح ... و هو بکل شیء علیم. ان یق یذهب اهل التحقیق الی ان وجوده تعالی عین ذاته بمعنی ان الواجب تعالی موجود بذاته لا بوجود زاید علی ذاته؛ انجام: لاشرقیة و لاغربیة اشار الی تجرده کما قالوا و لما کان هذا التشبیه تشبیها مرکبا مثل قوله تعالی مثل الحیوة الدنیا کماء أنزلناه من السماء الآیة لم یجعل المشبه مع الکاف.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 24 محرم 1222ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی، تیر 1310 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص، 20 سطر، اندازه: 9/5×16سم [ف: 22 - 102]
tafsīr-u āyat-in nūr
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1030ق
تفسیری است عرفانی و حکمی درباره آیه شریفه نور، «اﷲ نور السماوات و الارض مثل نوره کمشکوة فیها مصباح ...» (سوره نور: آیه 5) مشتمل بر عناوین: تذکرة تفضیلیة: ان لقوله تعالی اﷲ نور السموات و الأرض وجوها کثیرة من المعنی ؛ الأول: ما ذکر اکثر مفسری اهل الاسلام و علماء العربیة و الکلام؛ الثانی: ما یوافق طریقة قدماء الصوفیة و أئمة السلوک و التصفیة ؛ الثالث: ما ذکره متاخروا الصوفیة موافقا لأصحاب المکاشفات و أرباب الأذواق و الاشراقات؛ حکمة عرشیة، لمعة اشراقیة، تأیید استکشافی، کشف استاری، فصل تصدیقی، کشف اشراقی، نکتة عشریة، تمثیل عرشی، تنبیه و اشارة، کشف حال لتحقق محال، دقیقة الهامیة، انارة تذکیریة، کلمة نور جمعی و مظهر جامع الهی، حکمة الهیة، مرآت آدمیة فیها آیات ربانیة و انوار رحمانیة، حکمة محمدیة، بسط کلام لتوضیح مقام، اساس حکمی، ذکر تنبیهی، ختم و وصیة. ملاصدرا در «حکمة محمدیة» چنین می نویسد: «اعلم ایها السالک و تدبر و تفکر و انظر فیما سطر فی هذا المسطور و نور بصرک بسواد ارقام هذا الزبور و تیقن ان الصراط المستقیم و السبیل الی اﷲ الکریم لیس فی الارض و لا فی السماء و لا فی البر و لا فی البحر و لا فی الدنیا و لا فی الآخرة بل فی ذات السالک الذاهب منه فیه والی ربه قل هذه سبیلی ادعو الی اﷲ علی بصیرة انا و من اتبعنی. دوائک فیک و لاتشعر، و دائک منک و لاتبصر، و هو قلم الحق الأول المعلم للانسان مالم یعلم و علمک ما لم تعلم و هو لوح اﷲ المأخوذ بید الانبیاء لقوله تعالی و أخذ الالواح ...» (غلامی مقدم) آغاز: الحمد لواهب العقل و الخیر و الجود و الصلاة و السلام علی نقطة دائرة الوجود و نکتة سر اﷲ فی کل موجود انجام: و غشاوة الامتراء و الشک و الانحراف عن المحجة البیضاء، هذا آخر ما قصدنا ابرازه و حاولنا اظهارهچاپ: تهران، 1362ش؛ طهران، سنگی، 1322، رحلی، (اسرار الآیات و انوار البینات:صص358-375 )؛ ایران، 1313، سنگی، جیبی، 128ص
[الذریعة 334/4؛ ریحانة الأدب 419/3 و 417/3؛ دنا 111/3-112 (65 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1030ق؛ جلد: تیماج مشکی،36گ(1پ-36ر)،20سطر،اندازه:13×25سم [ف: 20 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای،41گ،20سطر،اندازه:12×18سم[ف:22 - 100]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ 60گ (72پ - 131ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 10-404]
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: ربیع الثانی 1030ق؛ مجدول؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 48ص (608-655)، 25 سطر (9×19 )، اندازه: 15×26سم [ سنا: ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر؛ ناقلنا عن خطه الشریف محمد باقر بن زین العابدین فی جمادی الاولی ببلدة قم 1034
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرزاق گیلانی، تا: پنجشنبه 9 جمادی الاول 1034ق، جا: مدرسه طبیه معصومیه؛ جلد: میشن تریاکی، 30گ (57پ-86ر )، 23 سطر، اندازه: 12/6×19/8سم [ف: 9 - 278]
آغاز: للخاطر الذی خطرت فیه خطرات البلایا و ظهر علی خده اثر من وقع علیه الردایا حمد الربی و ما للزمان و صبرا علی الهموم و الاحزان؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی عیسی خان، تا: 1060 و 1087، جا: رشت؛ افتادگی: آغاز (ظاهراً یک برگ)؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زنگاری، 47ص (2-48)، 18 و 19 سطر (6/5×13 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 18 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: رفیع الدین محمد معصوم، تا: 1091ق؛جلد: تیماج زرشکی، 69ص (107-175 )، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 27گ (1پ-27پ )، 21 سطر (9×15/5 )، اندازه: 16×23سم[ف: 1340 - 9]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ باحواشی [ف: 3 - 79]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح و حاشیه سازی و جدول زرین [نشریه: 2 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 49گ (1پ-49ر )، 16 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 1 - 515]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: زرد نازک، جلد:تیماج مشکی۶۴،ص(۲۲۵-۱۶۲)،اندازه : ۱۲/۵*۱۹سم [ف : ۵۹۲-۹]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا : محمد حسین، تا: قرن ۱۲؛ اوقف : ملک زاده کوثر، آبان ۱۳۲۶؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، ۴۲گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۲*۱۹سم [ف: ۲۲ - ۱۰۱]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: ۱۱۰۳ق، به دستور محمد علم الهدی إبن فیض کاشانی و نوه ملاصدرای شیرازی؛ مصحح؛ مهر : علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی ۱۰۷۱» (بیضی)، فرزندانش نصیرالدین سلیمان «انه من سلیمان» (بیضی) و محمد محسن «الراجی محمد محسن الفیضی» (بیضی )؛ تملک : رجب کاشانی به سال ۱۳۳۸ق؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج زرشک ،ی ۳۶گ ( ۱۳۹-۱۰۴ )، ۱۹ سطر ( ۹×۱۴ )، اندازه: ۱۵×۲۲/۵سم [ف: ۳۲۸ - ۳۴]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: محرم1110ق، با یک میانجی که با خط صدرا مقابله شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 34گ (4پ- 37پ )، اندازه: 12×18سم[ف: 5 - 386]
کا: عبد الصمد بن علی اصغر، تا: 1 شعبان 1196ق؛ قطع: خشتی[ رشت و همدان: ف: - 1297]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، جلد: تیماج مشکی، 19گ (103ر-121پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 160]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [الفبائی: 134]
آغاز: برابر؛انجام: المسمی بام الکتاب ثم فی عالم الالواح قد انکشف لک و دریت مما سرد علیک.
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 33گ، 18 سطر، اندازه: 9/5×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 103]
خط: شکسته، نستعلیق، کا: محمد بن حاج عبدالخالق، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 17/5×22/8سم [ف: 1 - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ مصحح، محشی؛ اوقف : سید محمد باقر سبزواری، محرم ۱۴۰۵؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی ، ۲۶گ، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [ف: ۲۲ - ۱۰۱]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳؛کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، ۲۳گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۵×۲۰سم [ف: ۲۲ - ۹۹]
آغاز: الذی أسری بعبده لیلاً.. و الزیتونة بمنزلة الأطعمة و الأغذیة التی یتناولها الانسان و یدخلها فی جوفه و المشکوة بمنزلة البدن الانسانی؛ انجام: و اعاذنا الله واخواننا این کانوا من الاغترار بالصور الباطلة و ظواهر الإثار و الرکون الی مراتب اهل الحجاب و منازل الاشرار.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی : آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، گ۶ ( ۶-۱ )، ۴۴ سطر، اندازه: ۱۰*۱۶سم [ف: ۳۰ - ۶۳۲]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۳؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، ۳۹گ، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۵*۲۱سم [ف: ۱۱ - ۵۶۷]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: خدا داد بن زین العابدین دنبلی، تا: 11 جمادیالثانی 1205ق، جهت سید احمد یزدی ؛ جلد: تیماج سبز، 26گ (168ر-193پ)، اندازه: 15/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کا: علی اکبر مراغه ای، تا: پنج شنبه 9 جمادی الثانی 1209ق؛ 27گ (33ر-59پ) [ف: 2 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1216ق، جا: اصفهان، مدرسه نم آورد؛ کاغذ: فرنگی، 30گ (91پ-120پ )، 20 سطر، اندازه: 6/5×12سم [ف: 35 - 640]
آغاز: برابر؛ انجام: و اعاذنا اﷲ واخواننا این کانوا من الاغترار بالصور الباطلة و ظواهر الإثار و الرکون الی مراتب اهل الحجاب و منازل الاشرار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه غره رمضان 1217ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 16گ (25پ-40پ )، 24 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 465]
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم بن محمد صالح رشتی، تا: رجب 1220ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ (192پ-214پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد الصمد مازندرانی، تا: 1223ق؛ در برگ پایانی غزلی در 8 بیت از میرزا عبدالوهاب معتمدالدوله متوفی 1244ق و یادداشتی به تاریخ 1252ق آمده؛ کاغذ: فرنگی رنگی، جلد: تیماج مشکی، 40گ (94پ -133پ )، 20 سطر (6/5×12 )، اندازه: 10/5×17سم [ف: 35 - 121]
خط: نستعلیق، کا: محمد مقیم پسر محمد صالح دشتی، تا: رجب 1226ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه: 11 - 945]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن میرزا ابوالقاسم خویی، تا: رجب 1234ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 25گ (70-94)، 28 سطر چلیپا (11/5×25 )، اندازه: 17×38سم [ف: 10 - 1793]
آغاز: برابر؛ انجام: و قس علیها حالة الغایة و الفاعل و القابل فتحقق بقول من قال ان من زعم ان محمدا رأی ربه.
خط: نستعلیق تحریری، کا: ظاهرا محمد زمان، تا: 1237ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 11گ، 22 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 22 - 100]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: شب دوشنبه 5 شعبان 1239ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 41گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 967]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابو القاسم بن میر علی نقی شیرازی، تا: 1246ق؛ افتادگی: وسط (بین برگ 1 و 2، دو برک افتادگی دارد )؛ یادداشتی مبنی بر اهدای کتاب از حاج محمد علی دهدشتی به حاج محمد رحیم بن حاج محمد علی موصوف به آقا و به تاریخ 1285ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج زرشکی، 97گ، 11 سطر (5/5×11 )، اندازه: 10/5×15/3سم [ف: 19 - 234]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج قرمز، 21ص (10-30 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ افتادگی: وسط؛ با سرلوح زرین؛ 58ص (2-59) [عکسی ف: 1 - 76]
آغاز: مظهرة لغیرها فعلی هذا یجب ان لا یکون لها جنس و لا فصل؛ انجام: والعلم عینا والخیر معاینه
تفسیر سوره حمد و سوره بقره است تا آیه «و لقد علمتم الذین اعتدو منکم فی السبت »؛ خط: نسخ، کا: حسین بن حاج ملا خواجه محمد جنابدی خراسانی و محمد حسین بن محمد موسوی خراسانی، تا: شعبان 1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه؛ افتادگی: آغاز (صفحه اول)؛ واقف: حسن فرید محسنی ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن محسن موسوی، تا: 8 ربیع الثانی 1255ق؛ واقف: سید محمدرضا سادات اخوی، فروردین 1375؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 50گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 22 - 100]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: صفر 1256ق؛ محشی؛ جلد: تیماجمشکی، 55گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 5 - 372]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماجمشکی، 23 سطر، اندازه: 11/5×24/5سم [ف: 32 - 332]
آغاز: الحمد لواهب العقل و الخیر و الجود؛ انجام: و اکمالهم اولا و اخری
خط:نسخ،بی کا،تا:1262ق؛20سطر،اندازه:15×22سم [ف: 4 - 415]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق ؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: روغنی مرغش، 26گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 22 - 98]
آغاز و انجام: برابر
خط:شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1262ق، جا: تهران؛ واقف: نائینی؛ 94گ، 11 سطر، اندازه: 7×12سم [ف: 4-418]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق؛ صفحه اول این تفسیر در آغاز کتاب و باقی در آخر واقع شده و ناتمام است؛ 22 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 2 - 64]
آغاز: بسمله، فی تفسیر قوله تعالی اﷲ نور السموات و الارض ای انه وجود السموات و الارض؛ انجام: مهما کان نظره علیها بعین الکثرة و ذلک ما کان الاطرفة عین و هذا رجع الی وحدة الحقیقه و تاب تم
خط:نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 3ص (237-239 )، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 300]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1281ق؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: کلبعلی بن عباس شوندی؛ جلد: مقوا، 20 سطر [ف: 1 - 309]
کا: شاهمیرزایی، تا: 1281ق؛ جلد: تیماج، قطع: ربعی[فیلمها ف: 3 - 203]
خط: نستعلیق، کا: یوسف بن عبداﷲ، تا: 14 ربیع الاول 1292ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 56گ (225-280)، اندازه: 15×22/5سم [ف: - 28]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 5 صفر 1294ق؛ جلد: مقوا عطف تیماج سرخ، قطع: ربعی [ف: 2 - 76]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره قهوه ای، جلد: تیماج سیر، 78گ (6پ-83 )، 29 سطر، اندازه: 12/5×35سم [ف: 22 - 79]
خط: ثلث، کا: محمد اسماعیل بن محمد رضا، تا: 14 جمادی الاول 1296ق، جا: کاشان؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی قهوه ای [نشریه: 7 - 749]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن محسن حسینی، تا: چهارشنبه هفته سوم رجب 1297ق؛ مقابله شده در رجب 1299 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سبز، 31گ (108ر-138ر )، 21 سطر، اندازه: 14/3×21/6سم [ف: 8 - 354]
کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1297ق؛ افتادگی: وسط ؛ کاغذ:فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، 64گ (1پ-64پ )، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 465]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1298ق؛ جلد: تیماج سبز، 18 سطر (8×15/5 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 1 - 458]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد هادی سبزواری، تا: رمضان 1298ق، جا: طهران ؛ جلد: تیماج سبز، 51گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 21 - 217]
آغاز: الحمد لواهب العقل و الخیر و الجود؛ انجام: و حاولنا اظهاره
خط: نسخ، کا: هدایت اﷲ بن عبداﷲ علوی، تا: 1305ق؛ واقف: نائینی؛ 36گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 418]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از روی نسخه منسوب به مؤلف نوشته شده؛ 47گ (57-103 )، اندازه: 10×14سم [ف: 2 - 968]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «محمد جواد»، «حسینعلی» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: روغنی بوم زرد، 79گ، 12 سطر (4/5×9 )، اندازه: 6/5×11/5سم [ف: 13 - 182]
بی کا، بی تا؛ 35گ (1-35 )، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 102]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر الجزی، بی تا [ چند نسخه ف: - 378]
بی کا، بی تا [ دلیل المخطوطات: 1 - 150]
خط: نسخ، کا: علی نقی بن حاج محمد جعفر مجذوب، بی تا؛ مقابله شده، محشی؛ قطع: ربعی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
آغاز: برابر؛ انجام: وفی الحدیث من رسول اﷲ ص اول ما خلق اﷲ نوری و عنه ایضا ان اﷲ خلق آدم علی صورته.
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 52گ، 10 سطر [ف: 1 - 58]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته، کا: جعفر بن بابای تبریزی، بی تا؛ کاغذ: نخودی رنگ آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 32ص (1-32 )، 26 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 9 - 510]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ناقص است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 28گ (118پ-145ر )، 15 سطر (8/5×15 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9 - 928]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: - 117]
آغاز: برابر؛ انجام: قد انکشف لک و دریت مما سرد علیک ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی ؛ جلد: عادی،29گ(3پ-31پ)،20سطر،اندازه:10×21سم[مؤید:1- 362]
tafsīr-u āyat-in nūr
شیروانی، محمد بن حسن، 1033 - 1098 قمری
šīrvānī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1687)
[دنا 113/3]
تهران ؛ بیانی، مهدی (دکتر )؛ شماره نسخه:237/8
بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 693]
tafsīr-e āye-ye nūr
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
در این رساله کوتاه تفسیر آیه «اﷲ نور السماوات و الارض را» آن گونه که از روایات استفاده می شود آورده است.
آغاز: منقولست بسند معتبر از حضرت جعفر صادق علیه السلام.
انجام: در روز قیامت او را امامی و پیشوائی نخواهد بود که شفیع او باشد و او را به بهشت راه نماید.
[دنا 113/3 ؛ الذریعه 333/4؛ مکتبة امیرالمؤمنین 155/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد باقر، تا: محرم 1126ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 6گ (46پ-51پ )، 11 سطر (7×11)، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 3409] 2. اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه:279/17 خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 27 رمضان 1275ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (157پ-160ر )، 17 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 2 - 28]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسین بن عبدالغنی یزدی اردکانی، تا: پنج شنبه 3 ربیع الثانی 1325ق؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (58پ-61ر )، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ دعاها و زیارت ها معرب ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (194ر-195ر )، 22 سطر، اندازه: 16×21/5سم[ف: 212 - 1]
tafsīr-u āyat-in nūr
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
رساله مختصری است در تأویل آیه نور که در پاسخ به پرسش سید مال اﷲ بن محمد خطی تألیف نموده است.
آغاز: قال سلمه اﷲ تعالی و آیة النور من أولها الی آخرها. اقول یرید تفسیر آیة النور و هو قوله تعالی «اﷲ نور السموات و الارض مثل نوره کمشکوة فیها مصباح المصباح فی زجاجة» الی قوله «لعلهم یتفکرون» بغیر ما ذکره المفسرون و لقد شافهنی بذلک مراراً و کان من اصعب الامور علی النفس ... فأقول قال سبحانه «اﷲ نور السموات و الأرض» ای هادی من فی السموات و الارض و منورهم ای موجدهم بالنور من النور ...
انجام: مع اتفاق معانیها فهم علیهم السلام و هذا الذی اشرنا الیه فیه کفایة لاولی الالباب فی بیان هذه الآیة الشریفة و الحمدﷲ رب العالمین.
چاپ: دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1273ق، رحلی (116-120 جوامع الکلم: ج1 ؛ قسم1)
[دنا 113/3؛ جوامع الکلم: 111-118]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابی تراب حسنی حسینی برای سید محمد علی، تا: 1243ق؛ قطع: جیبی [ف: 2 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یزدی، محمد صادق، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 5گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 419]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج فرنگی، 12ص (72-83 )، 16سطر، اندازه: 11/5×15/5سم [ف: 44 - 53]
tafsīr-e āye-ye nūr
کوثر همدانی، محمد رضا بن محمد امین، - ۱۲۴۷ قمری
kowsar-e hamadānī, mohammad rezā ebn-e mohammad amīn (- 1832)
نام این رساله در هیچ یک از مآخذ نیامده است.
[دنا 113/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7571/11
آغاز: بدان وفقک اﷲ که سالک در ابتدای سلوک در ظلمت جهالت است؛ انجام: خاک بر فرق من و تمثیل من.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1338ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (91 -94 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 26 - 64]
tafsīr-e āye-y mobārake nūr
باب، علی محمد بن محمد رضا، ۱۲۳۶؟ - ۱۲۶۶ قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23664
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم بسم الله التعالی الحمد الله الذی خلق؛ انجام: وسلام علی المرسلین و الحمدالله رب العالمین
خط: نسخ و نستعلیق، کا : ابراهیمی، محمد صادق، تا: ۱۳۳۹ق
[رایانه]
tafsīr-u āyat-in nūr
برغانی، محمد علی بن محمد، - ۱۲۷۲ ؟ قمری
boraqānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad (- 1856)
یادداشتی است ظاهرا از برغانی صاحب لوامع الانوار
[دنا 113/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1157/5-طباطبائی
آغاز: قوله اﷲ نور السماوات ... المراد بالمشکاة صدر العبد و بالزجاجه قبله
خط:نسخ،بی کا،تا:1236ق؛افتادگی: آغاز؛ 134گ [ف: 23 - 629]
tafsīr-e āye-ye nūr = majāles-e va‘z
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تألیف: رمضان 1282ق
مجالس متعددی است که در آن درباره تفسیر آیه «اﷲ نور السموات و الارض» بحث می شود. غیر از مجالس کرمانی است.
آغاز: بسمله. مواعظ ایام ماه مبارک رمضان سنه 1282 از مواعظ سرکار بندگان روحی فداه. موعظه اول ... بسمله، حمدله، صلاة. خداوند عالم جل شأنه در کتاب محکم خود می فرماید اﷲ نور السماوات و الارض ...
[الذریعة 355/19، فهرستواره منزوی 523/7 و 507/9]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1284ق، جلد: تیماج قهوه ای، 86گ (1پ-86پ )، 18 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 30- 222]
آغاز: برابر؛ آغاز آخرین مجلس: بسمله. اﷲ نور السماوات و الارض. در هفتههای گذشته در این آیه شریفه، سخن در این فقره
بود که میفرماید: مثل نوره کمشکوة فیها ... و عرض کردم که خداوند عالم جل شأنه از برای نور خود خواست مثلی بیان کند تا؛ انجام: و جمیع گناهانی را که کرده باشند . و صلی الله علی محمد و آله ...
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: ۱۲۸۸ ؛ق ۱۳۱گ (۱۶۵پ-۲۹۵پ ) [ف: ۱ - ۵۷]
آغاز: برابر؛ انجام: و یتیم شده اند و از بری ایشان صد مهر پیدا شده معلوم است کسی که یتیم شد خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی : انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۱۳۴گ، ۱۲ سطر (۶/۵×۱۲/۵ )، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۵۶۲ - ۲۰]
آغاز: برابر؛ انجام: ولایت امیرالمؤمنین را از شما ها نگیرد پس هم چنین کسانیکه داخل ولایت امیرالمؤمنین اند دربهشت اند خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ در آغاز نسخه آمده است: «موعظ از مواعظ آقا اعلی اﷲ مقامه مقابله کرده» ؛ جلد: تیماج مشکی، 133گ، 21 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 6 - 3530]
tafsīr-u āyat-in nūr
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، 1239 - 1298 قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
تفسیر مفصلی است درباره آیه کریمه در دو بخش: 1. تفسیر آیه اجمالا؛ 2. تفسیر آیه به طور تفصیل. بخش اول ناتمام و دوم افتاده دارد و ضمناً دارای مقدمهای است درباره مثل و اینکه قرآن دارای ظاهر و باطن می باشد.
[دنا 113/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2128/3
آغاز: اﷲ نور السماوات و الارض الایة، هذه الایة الشریفة من عجائب الایات و غرائب العبارات طویت فیها مطالب جلیلة؛ انجام: و ظهوره عین بطونه و بطونه عین ظهوره و هو المظهر لغیره.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ خط خوردگی و افزودگی دارد از مؤلف ؛ جلد: تیماج قرمز، 16گ (61ر-76پ)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 6 - 139]
tafsīr-u āyat-in nūr
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر، ق13 قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar (- 19c)
تاریخ تألیف: 10 شعبان 1254ق
تفسیری مختصر عرفانی است بر آیه مبارکه نور «اﷲ نور السماوات و الارض» که مؤلف پس از ترجمه فارسی با عناوین «بدان ای طالب حقیقت» به شرح و تفسیر عرفانی آیه پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:39675
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد چونکه اجابت مسئول طالبین و امتثال طلب سائلین بحکم ظاهر و باطن از لوازم و حسن مکارم است ...
در استفسار تفسیر آیه مبارکه نور؛ انجام: در تفسیر این آیه ...
تأویلات بسیار هر کس بسیاق و طرزی گفته اند که اعراض از ذکر آنها انسب و اولی است و اﷲ الهادی الی سبیل الرشاد و الحمد ﷲ اولاً و آخراً والصلوة علی محمد و آله ظاهراً و باطناً قد فرغ من تألیفه و تحریره مؤلفه و محررها الفقیر محمد بن علی اصغر عفی عنهما فی عشر شعبان المعظم من شهور سنه 1254.
خط: نستعلیق مورب، کاتب = مؤلف، تا: 10 شعبان 1254ق؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×23/8سم
[اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 105]
tafsīr-e āye-ye nūr (r. dar)
جیلانی، مهدی بن علی، ق13 قمری
jīlānī, mahdī ebn-e ‘alī (- 19c)
اهدا به: سلطان محمد شاه قاجار
در تفسیر آیه کریمه نور می باشد که بجهت سلطان محمد شاه قاجار تألیف و کتابت و تقدیم نموده است
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:2019
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. حمد و ثنا و شکر لایعد و لایحصی خالقی را سزاست؛ انجام: شروع به تحریر این نسخه یوم شنبه بیستم شهر ربیع الاول و فراغ از آن یوم سه شنبه بیست و سیم هجری سنه 1256 واقع شد
خط: نسخ خوب، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مجدول، یک سرلوح مذهب مرصع، مهر: مشیرالسطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: چرم مشکی، 76ص، 15 سطر، اندازه: 11/1×18/5سم [ف: 1 - 571]
tafsīr-u āyat-in nūr (allāh-u nūr-us samāwāt wa-l arḍ)
گیلانی، توفیق بن حسین ق، ۱۳ قمری
gīlānī, towfīq ebn-e hoseyn (- 19c)
در سه «فصل » و «خاتمه ».
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:671/2
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمد لواهب العقل و الخیر و الجود و الصلوة و السلام علی نقطة دائرة الوجود و نکتة سراﷲ فی کل موجود المقصود ... اما بعد فیقول الملتجی الی ربه الشفیق ابن الحسین توفیق الجیلانی سائلا من اﷲ حسن التوفیق و بیده ازمة الفوز بالتحقیق قائلا مفاد؛ انجام: او بمقایسة العقل او بالنور المحض کما سبق فهذا ما حضرنی فی الوقت فی الایة و الحدیث و الحمد لواهب العقل حمداً بلا نهایة و الصلوة علی رسوله و آله بلا غایة و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18گ (25پ-42پ)، 23 سطر (9×15/5)، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: - 358]
tafsīr-e āye-ye nūr
شریف نائینی، محمد بن محمد هادی، - ۱۳۰۵ قمری
šarīf-e nā’īnī, mohammad ebn-e mohammad hādī (- 1888)
نویسنده می گوید: در محضر جناب حاجی سخن از «اﷲ نور السموات و الارض» رفت، مطالبی گفتم که بیم تکفیر و الحاد رفت. لذا بدون مناقشه و مجادله از ادامه بحث درگذشتم و سپس در تنقیح مطلب خود این رساله را پرداختم و به خدمت فرستادم.
نویسنده در بیان مطلب، استدلال های مذهبی را همراه با استنباطات عقلی آورده است.
[دنا 113/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:789
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوات و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و بعد عرضه می دارد؛ انجام:چه در ثبت و رقم بی لوم و ندم مجال تفصیل و تطویل نیست و اﷲ یهدی السبیل.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قرمز، 9گ، 12 سطر (7×13)، اندازه: 12×19سم [ف: 2 - 314]
tafsīr-u āyat-in nūr
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
تفسیری است عرفانی و فلسفی بر آیه شریفه «اﷲ نورالسموات و الأرض» که با استناد به آیات و روایات و اقوال علما به تبیین آن پرداخته و رد و ایراد نیز دارد.
آغاز: بسملة، قوله عز من قائل اﷲ نورالسموات و الأرض النور ماهیته و اجمالا کائنة فی الظهور و ان کانت ذاته علی التفصیل مجهولا و من المعلوم انه کسائر الحقایق من اقسام الممکنات و هو جل ذکره منزه عنه فالمعنی انه جل ذکره یهتدی به و ینجلی بارشاده ظلمات الجهل و لو بوسائط کما ان النور کذلک انجام: فنبه عز و جل علی ان ما ینزله فی من جعله نورا فی زمان نزول الآیات اذا جعل لهمثلا
او انزل فیه آیة فلیس علی ما انزل فی الذین خلوا من قبل و فی الأحکام او المواعظ ... الحسن و الحسین و اولادهما من ولد الحسین ... آمین رب العالمین.
چاپ: ایران، سنگی، 1319، جانمازی، 152ص
[دنا 113/3 (7 نسخه )؛ الذریعة 334/4؛ ریحانة الادب 358/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف پارچه، 17گ، 28 سطر، اندازه: 20×27سم [ف: 22 - 103]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن علی رشتی همدانی، تا: 1314ق؛ دارای تقریظی که این جمله آغاز گشته: «الحمد ﷲ المتجلی بحججه لعقول العارفین »؛ کاغذ: حنایی فرنگی، جلد: میشن عنابی، 21 سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف: 11 - 370]
آغاز: برابر؛ انجام: فلیس علی ما انزل فی الدین خلوا من قبل و فی الاحکام او المواعظ
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی شریف، اصفهانی رهنائی، تا: پنج شنبه 1 ذیقعده 1315ق؛ در انجام نسخه جهت مقابله چنین آمده: «و بعد مخفی نماند که بحمدﷲ و المنة نسخه تام تمامی بدست آمده و این نسخه را تمام نموده و ثانیاﹾ هم مقابله شد امید است که ان شاء اﷲ تعالی اصح و اتم نسخ بوده باشد بتاریخ یک شنبه 4 ذیقعده سنه 1315»، محشی ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: چرم قرمز، 25گ (132- 156)، 20 سطر (9×15 )، اندازه: 16×21/5سم [ف: 28 - 215]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
کا: عبدالغنی اهری، بی تا [میراث شهاب: س6ش1 - 112]
آغاز: الحمد ﷲ المتجلی بحججه لعقول العارفین فتحلی أفئدتهم بأنوار الیقین المحتجب بظلام الجهالة من أوهام الغافلین؛ انجام: شجرة أصلها ... و أغصانها التنزیل و اوراقها التأویل خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قرمز، 23گ (265پ-287پ )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 24 - 71]
خط: نستعلیق، کا: خاکمردانی خوئی، بی تا؛ سر آغاز رساله در این نسخه جز نسخه های دیگر است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (113پ-129ر)، اندازه: 16×21سم [ف: 27 - 390]
tafsīr-e āye-ye nūr
شریعتمدار، محمد علی بن اسدالله ق، ۱۴ قمری
šarī‘atmadār, mohammad ‘alī ebn-e asad-ol-lāh (- 20c)
تاریخ تألیف: 3 صفر 1333ق
این تفسیر نسبتاً مفصل در چهارده «فصل» تنظیم شده است با دیباچه ای عربی برای بیشتر فصل ها که به صورت مجالسی برای واعظان و منبریان نگاشته می شود. در این کتاب روایات مناسب در هر فصل نقل شده و در پایان فصلها اشاره به واقعه کربلا و شهادت حضرت امام حسین (علیه السلام) می شود.
[دنا 113/3]
مشهد ؛ میبدی؛ شماره نسخه:32
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانا الی مسالک شرائع الاسلام و نور مدارکه بجواهر الکلام ... چنین گوید این مذنب جانی و اسیر فانی خط: نستعلیق، کا: مهدی بن احمد معلم خمامی مقیم انزلی، تا: جمعه 26 شعبان 1333ق؛ نسخه را مؤلف خوانده و مطالب بسیاری بر آن افزوده است ؛ جلد: پارچه مشکی، 24گ، مختلف السطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 56]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان )؛ شماره نسخه:32مشهد
همان نسخه بالا [ف: 167]
tafsīr-u āyat-in nūr (r.-un fī)
سید صدر، ابوالقاسم
seyyed sadr, ab-ol-qāsem
رساله مختصری در تفسیر و تبیین آیه نور «اﷲ نور السموات و الارض ...» که به مذاق فلسفی و عرفانی نگاشته شده و در آن از آراء و عقاید عرفانی و حکمی استفاده شایان شده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:289/1
آغاز: بسمله قال السید الصدر فی رسالة المسماة بالوجود فی معرفة المعبود فی تفسیر قوله تعالی اﷲ نور السموات و الارض الی آخر الآیة و انا لخصته؛ انجام: و الاقرار بالعجز من التاویل فیما یخالف ظاهر الشرع اولی من التاویل و هذا هو طریق الاحتیاط و سبیل النجاة اللهم اجعلنا مع ائمتنا فی الدنیا و الاخرة
خط: شکسته نستعلیق، کا: کلبعلی مرندی، بی تا؛ جلد: مقوا، 10گ، 21 سطر [ف: 1 - 352]
tafsīr-u āyat-in nūr
غیر همانند:
آغاز: فی قوله تعالی اﷲ نور السماوات والارض الی آخره بحثان ...
فاﷲ اسم للذات و النور اسم منه أسماء الصفات؛ انجام: فیعلم کیفیة الهدایة لمن یشاء بضرب المثل.آیه مبارکه «اﷲ نور السماوات و الارض» را در دو بحث تفسیر می کند: اول از حیث لفظ و اعراب، دوم از حیث حقیقت و معنی.
در قسمت دوم رساله، آیه از نظر عرفانی تفسیر شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمود متطبب تولمی گیلانی، تا: 866ق؛ جلد: مخمل قرمز، 3گ (226پ-228ر)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 12 - 233]
آغاز: سبحانک اللهم یا منور مشکوة القوة النظریة بانوار مصابیح الفکر و الرویة و نحمدک یا هادی السالکین من البریة ... و بعد فهذا نبذ من درر استترت تحت العبارات المعجزات و الاستعارات الشایقات و هی ما اوله قوله اﷲ نور السموات قد ابرزته بالتفکر فیها و فیها افادة المحققون و المدققون فی الآیات البینات؛ انجام:و تلالات الکواکب الدریة علی البریة و اشرقت النجوم السماویة لاهتداء الضالین البریة و الحمد ﷲ لولیه و الصلوة علی خیر نبیه و السلام علی من استمسک بجنابه من آله و اصحابه.
به درخواست اهل کاشان تصنیف شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: اوائل رمضان 1059ق، جا: حیدر آباد ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 18ص (53 - 70)، 17 سطر (5×13 )، اندازه: 10/8×18/7سم [ف: 29/1 - 321]
آغاز: بمسله، سبحانک اللهم یا منور مشکاة القوة النظریة بانوار مصابیح الفکر و الرویة؛ انجام: معقولاً کان او محسوساً ظاهراً او خفیاً جعلنا اﷲ من المهذبین بحق محمد و آله الطاهرین.
نسخه ای دیگر از رساله بالا؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 7/5×23سم [ سنا: ف: 1 - 135]
آغاز: هو اﷲ و لاسواه بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین. الحمد ﷲ رب العالمین؛ انجام: تم الحدود و صلی اﷲ علی محمد و آله کتبه الحقیر الخاطی ابن محمد المهدی الحسینی ابوالقاسم ... فی اواسط شهر محرم الحرام من شهور سنه 1123 برای دانشمندی محمد نام و در سه مقام: مفردات و مرکبات و توضیح معنی و مراد آیه، ساخته شده؛ خط: تحریری، کا: ابوالقاسم بن محمد مهدی حسینی، تا: نیمه ذیحجه 1122ق؛ 8ص (146-153)، 20-21 سطر (8×8/5 )، اندازه: 11/5×18سم[نشریه: 353 - 3]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به ثقتی سبحانک اللهم یا منور مشکوة القوة النظریه بانوار مصابیح؛ انجام: جعلنا اﷲ المهتدین بحق محمد و آله الطیبین الطاهرین (به خط دیگر نوشته شده: «کتبه بالاضطرار ابوالقاسم بن محمد مهدی الحسینی فی منصف شهر ذی حجه سنه اثنان عشرین و الف مائه سنه 1122 تم بالخیر و السعاده و الاقبال»)
خط: تحریری، بی کا، تا: ذیقعده 1122ق؛ 3ص (144-146)، 20-21 سطر (8×9 )، اندازه: 11/5×18سم [نشریه: 3 - 353]
آغاز: اﷲ نور السموات ... النور یطلق علی کیفیته خط: نستعلیق، کا: ملا محمد حسین نوری، تا: 1129ق [ف:5-267]
از اصل الاصول نعیمای طالقانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1258ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 18 سطر (6×12 )، اندازه: 10×16سم [ف: 16 - 144]
حدیث امام باقر (علیه السلام) در تفسیر آیه نور ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد سعید، تا: 1271ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (46پ-47پ )، 13-19سطر (7×14 )، اندازه: 11/3×18سم [ف: 29/1 - 191]
آغاز: تنوبر مشرقی اعلم ان المحققین ذکروا من الشواهد الداله علی هذا المطلب آیة النور فنذکر هامع ا قالوا؛ انجام: و قوله یهدی اﷲ لنوره ای لنوره العقلی و یکون المراد من النور الاول هذا تمت بالخیر. 1219
بخشی از کتابی (گویا شواهد الربوبیه یا اسرار الایات) است ؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد رحیم بن محمد بن محمد علی طالقانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، 1گ (13ر متن و حاشیه )، اندازه: 12/5×20سم [ف: 23 - 301]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی خلق کل شیء بامره و قدر مقادیر کلشیء بقوله
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 10گ (184ر-193پ )، 19 سطر [ف: 9 - 177]
آغاز: اعلم ان الکلام فی هذه الایة مرتب علی فصول ... اعلم ان لفظ نور موضوع فی اللغة لهذه الکیفیة الفائضة عن الشمس و القمر؛ انجام: و الجواب لان النساء لسن من اهل التجارات و الجمالات المسألة التاسعة
تفسیر فلسفی - عرفانی است از اهل سنت با رد و ایراد در بعضی از مسائل و پاسخ بعضی شبهات غیر اسلامی و نقل پارهای از گفته های غزالی، مشتمل بر چند «فصل» که این عناوین در نسخه آمده است: فصل 1. فی اطلاق اسم النور علی اﷲ تعالی، فصل 2. تفسیر «ان ﷲ سبعین حجابا من نور و ظلمة»، فصل 3. شرح کیفیة التمثیل، فصل 4. بقیة المباحث المتعلقة بالایة؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 10گ (113پ-122پ)، اندازه: 13×19/5سم [ف: 80]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1534/4
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 352]
آغاز: بسمله، قال الاستاد روح اﷲ روحه الذی یخطر بالخاطر الفاتر فی تفسیر الآیة الکریمة و هی؛ انجام: الآیة. لم یجعل المشبه به یلی الکاف.
تفسیری است کوتاه از آیه شریفه نور که ظاهرا تقریر درس استاد نویسنده همراه با نقطه نظرات خود مؤلف است؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (105پ-106پ )، 20 سطر (9/5×16 )، اندازه: 13×19سم
[رایانه]
tafsīr-e āye-ye nūr
غیر همانند:
از شیخ جعفر، جنبه عرفانی دارد و از کشاف زمخشری نقل قول دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله، قوله تعالی اﷲ نور السموات و الارض ... سخن و کلام این است که اول جوهری و اول مخلوقی که خداوند عز و علا آفرید وجود پاک محمد (صلی الله علیه و اله) بود و آن بزرگوار با سایر ائمه اطهار یک نور و یک طینت بودند؛ انجام:بعد نظر دیگر فرمودند خود را در همان صحرای قفر دیدیم.خط: نسخ، کا: نوروز علی بن ملا علی میقانی، تا: دوشنبه 12 جمادی الاول 1280ق؛ مصدر است به ابیاتی در مدح امیرمؤمنان علیه السلام از مشتاق و دیگران و مذیل است به اشعاری از دیوان وفائی، مناجات حضرت سجاد علیه السلام، دعای مقاتل سلیمان، دعاهای مختلف و شرح اسماء حسنی و سایر متفرقات؛ واقف: غیاثی، بهمن 1337؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 5 - 428]
آغاز: اﷲ نور السموات و الأرض مثل نوره کمشکوة ... و اﷲ بکل شیء علیم این آیه کریمه از آیات متشابهه است و در تأویل آن وجوه بسیار گفته اند اما ظاهر لفظ آیه آن است که حق تعالی نور دهنده آسمانها و زمین است به نور وجود و علم و هدایت و انوار ظاهره از کواکب و غیر آنها؛ انجام:کان نظره علیها بعین الکثره و ذلک ما کان الا طرفة عین و لهذا رجع الی الوحدة الحقیقة و تاب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: سید محمد رضا سادات اخوی، فروردین 1379؛ کاغذ: شکری آهاری، جلد: تیماج مشکی، 8گ، 20 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 22 - 101]
گرکانی؛ شماره نسخه:134/10
بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 5 - 644]
آغاز: استخراج میر تقی انجو هر اسمی سه مرتبه بر میاید اول از زبر دوم از بینات سیم از مجموع وزبر و بینات؛ انجام: و النقی و العسکری و المهدی الهدی 740
تأویل این آیه است به حساب جمل به نام پیامبر و امامان ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 4گ (70پ-73پ )، 13 سطر (5×9 )، اندازه: 11×13سم [ف: 14 - 3824]
آغاز: آﷲ نور السموات ... نور آسمانها و زمینهاست.نور نامیست از نام های حق سبحانه و تعالی.گویند: خدا را نور توان گفت ولی روشنی نتوان گفت؛ انجام: و حسان ثابت که مداح اثل بیت محمد بود اذن یافته بیتی چند در این باب گفت از آن جمله اینست:فقال له قم یا علی فاننی ×× رضیتک من بعدی اماما و هدایاً تفیر کوتاهی و روانی است بر آیه نور، این تفسیر از آخر ناتمام مانده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (133پ - 136ر )، 17 سطر، اندازه: 13×24/5سم [میراث اسلامی: دفتر دهم - 769]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بباید دانست که تفسیر آیه مبارکه نور از مشکلات امور و از صعوبات علوم است و در تفاسیر معتبره مشهوره ... در این رساله وجیزه اولاد و تفسیر از تفاسیر مشهوره؛ انجام: در بیان آنکه ائمه طاهرین صلوات اﷲ علیهم اجمعین انواراﷲ اند و چون تعرض ذکر آن اخبار ... همین جمله که ایراد شده کافی باشد و اﷲ اعلم ... هذا ما تیسر تفسیره علی آیة النور ... لبعض مطاویها علی رسم العجاله در تفسیر آیه نور که در ابتدا دو تفسیر از تفاسیر مشهوره را به اضافه آنچه میسور بود از تتمیم و ترمیم آورده و بعد از آن بعضی از مقالات مفسرین و علما را با ترجمه آن ایراد نموده و سپس تفسیر خاصی که از مفاد روایات اهل بیت برداشت می شود با ذکر چند حدیث از احادیث متعلقه به آیه آورده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج زعفرانی، 24گ، 17 سطر، اندازه: 14×20سم [ ف مخ: 1 - 134]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بنام غزالی ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 23ص (120-142 )، اندازه: 9×15سم [ سنا: ف: 1 - 144]
tafsīr-u āyat-i «wa-tlu ‘alay-him naba’-a ibrāhīm iḏqāl-a li-’abī-hi wa qawm-i-hī mā ta‘budūn»
تفسیر آیه 69 و 70 سوره شعراء
[3/114 دنا]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:465/33
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: مرحوم ابراهیم بن فتح اﷲ شریف حسینی، 1230 ؛ جلد: تیماج سوخت با شمسه، 3ص (198-200 )، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 240]
tafsīr-u āyat-i «wa-d‘ū šuhadā’-a-kum»
این رساله در واقع حاشیه ای بر تفسیر کشاف است که چون صاحب کشاف تفسیری بر آیه 22 از سوره بقره «..و ادعوکم شهدائکم من دون اﷲ ان کنتم صادقین»دارد که مؤلف این تفسیر را نپسندیده و برای رد آن ابتدا آیه را به نظر خود تفسیر می کند و سپس در چهار بخش به نقل و نقد کلام زمخشری در کشاف می پردازد که در واقع نقد فخر رازی و قاضی بیضاوی هم هست که نظر زمخشری را قبول کرده اند.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم استفتح و بحمده استنجح و بالصلوة علی رسوله استنمح و بعد فهذه رسالة فی تفسیر قوله تعالی وادعوا شهدائکم ...
انجام: و لا یخفی علیک ان هذا معنی لا قرینة تحوجنا الیه فلا یجوز حمل النظم علیه و الحمدﷲ اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین
چاپ: آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش، با تصحیح محمد رصافی [فهرست آستان قدس 419/4]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1470
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 4گ، 29 سطر، اندازه: 17×25سم[ف: 419 - 4]
» تفسیر آیه «و إذا ابتلی ... »← إثبات عصمة الأنبیاء و الائمة الطاهرین
» تفسیر آیة «و اذابتلی ابراهیم ربه بکلمات»← امامة الظالم
tafsīr-u āyat-i «wa iḏ ’axaḏ-a rabb-uk ... »
بحرانی، سلیمان بن عبدالله، ۱۰۷۵؟ - ۱۱۲۱ قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
در چگونگی شهادت بربویت حقتعالی در عالم ذر و بیان اختلاف مفسرین در آیه «و اذ أخذ ربک من بنی آدم من ظهورهم ذریتهم»[سورة الأعراف: 172] و گفتار علمای کلام در این موضوع.
[دنا 115/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7578/3
آغاز: و اذا أخذ ربک من بنی آدم.. اختلف اهل التفسیر فی معنی الایة و فی کیفیة هذا الأخذ و السؤال و الاشهاد؛ انجام: هذا ما جری به القلم و سنح للبال مع توفر العوائق و کثرة الأشغال و الحمدﷲ الذی هدانا لهذا..
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 3گ (86پ-88پ)، اندازه: 16×20سم [ف: 19 - 387]
tafsīr-u āyat-i «wa iḏ axaḏ-a rabb-uk-a min banī ādama min ẓuhūr-i-him
رساله ای است کوتاه در تفسیر آیه شریفه «و اذ اخذ ربک من بنی آدم من ظهور هم ذریتهم و اشهدهم علی انفسهم لست بربک قالوا بلی ...» (سوره اعراف، 172). 12 مسئله را با عناوین «قولک، الجواب»، مطرح ساخته است. مؤلف از اهل سنت است و از محمد بن علی ترمذی حکیم (- 255ق) نقل نموده است.
به قرینه برگ 18 و 135 ممکن است مؤلف این رساله همان معین الدین محمد بن عبد الرحیم ایجی (- 905ق) باشد.
[دنا 115/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12738/5
آغاز: قال اﷲ تعالی (و اذ اخذ ربک من بنی آدم ...) فیها اثنی عشرظ مسئلة عویصة منها ان یقال این اخذ هذا المیثاق قال بان عباس ببطن نعمان؛ انجام:فلا یستعبد ان الحجر الاسود ارسله اﷲ تعالی من الجنة الی الارض کما هبط آدم و هذا آخر ما ادرنا ایراده من الاسئلة و اجوبتها و الحمد ﷲ حق حمده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 9 ؛ کاغذ: شرقی، 2گ (63-64 )، 13 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 32 - 381]
tafsīr-u āyat-i «wa iḏ anjaynā-kum min āl-i fir‘awn ...»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/38عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 [در فهرست آستان قدست این رساله به تفکیک معرفی نشده است ]؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-i «wa iḏ bawwa’nā li-ibrāhīm-a makān-al bayt ... »
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/62عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی [صفایی خوانساری ]، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه نوسی دارد؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 396]
tafsīr-e āye-ye «wa-ḏkuru-l lāh-a fī ayyām-in ma‘dūdāt» va javāb-e do so’āl dar mowred-e kasrat-e vasvase
کرمانی، محمد بن محمد کریم، ۱۲۶۳ - ۱۳۲۴ قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تفسیر آیه 203 سوره بقره.
[دنا 115/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:1178/2
آغاز: بسمله ... اما بعد فیقول العبد الاثیم و الفانی الرمیم محمد بن کریم انه امرنی واحد؛ انجام: و قد حصل الی الفراغ من تسوید هذه الاوراق.
خط: نسخ، کا: محمود بن غلامعلی اصفهانی، تا: یک شنبه 16 جمادی الثانی 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با کاغذ قرمز، 35گ (53-87)، 15و17 سطر (8×13 )، اندازه: 11×18سم[ف: 3-883 ]
tafsīr-e āye-ye «wa asbaġa ‘alay-kum ni‘am-a-h ... »
تفسیر آیه 20 سوره لقمان، به نقل ازامالی شیخ طوسی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/26
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (35-36) [مختصر ف: 186]
tafsīr-u āyat-i «wa-stašhidū šahīdayn-i min rijāl-i-kum»
طباطبائی، مرتضی ق، ۱۳ قمری
tabātabā’īī, mortazā (- 19c)
تاریخ تألیف: 1240ق
تفسیر آیه شریفه «و استشهدوا شهیدین من رجالکم» (سوره بقره، آیه 282) در خصوص مسأله استشهاد است که با استفاده از دیدگاه های برخی مفسران نگارش یافته است. بنا بر نظر مرحوم آقا بزرگ تهرانی، این رساله به سال 1240ق تحریر گردیده است. آن مرحوم مؤلف را همان سید مرتضی طباطبایی ثبت نموده است، لیکن چون این رساله در ضمن آثار سید محمد بن عبدالکریم طباطبایی آمده است، ممکن است از آثار آن مرحوم باشد و رساله یاد شده در الذریعة غیر از این رساله بوده باشد.
چنانچه برخی فهرست نگاران نیز چنین احتمال داده اند. (سید محمود مرعشی)
آغاز: مسئلة مشهورة بین المفسرین فی تفسیر قوله تعالی و( استشهدوا شهیدین من رجالکم فإن لم یکونا رجلین ...) و هو علی قرائة الأکثرین و هی ...
انجام:لا یخفی أنه علی هذا الوجه أیضاً یمکن حمل الضیاع علی ما یشمل الضیاع بالاشتباه و الغلط کما ذکرنا ... لدفع الإشکال فتأمل.
[دنا 115/3 ؛ الذریعة: 4 /324]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1279ق؛ محشی با نشان «ح » ؛ کاغذ: فرنگی، 4گ (112پ-115پ)، 17 سطر (7/5×14/5)، اندازه: 13×21/5سم [ف: 32 - 975]
آغاز: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 4ص (14پ-17ر)؛ 19 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 1 - 192]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:31/5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 43]
tafsīr-e āye-ye «wa-l laḏīn-a fī amwāl-i-him ḥaqq-un ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/45
یه نقل از خلاصة المنهج کاشانی ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (57) [ مختصر ف: - 186]
tafsīr-e āye-ye « wa-l laḏīn-a lā-yašhadūn-az zzūr»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8904/3
خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، کا: کلب علی بن جواد کاظمی، تا: با تاریخ 1072ق، کاغذ: نخودی نازک آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (1پ )، اندازه: 14/9×25/3سم [ف: 29/1 - 281]
tafsīr-e āye-ye «wa-l laḏīn-a hum ‘an-il laġw-i mu‘riḍūn»
به نقل از خلاصة المنهج کاشانی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/32
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا: قرن 12؛ 1ص (42) [ مختصر ف: - 186]
tafsīr-u āyat-i «wa amma-l laḏīn-a kafarū fa-yaqūlūn-a māḏā arād-al lāh-u bi-hāḏā maṯal-an»
در تفسیر آیه مذکور که برای ارسال به نزد بزرگی نگاشته شده و در آن گفته های ابی السعود را در تفسیر آیه مذکور شرح می دهد.
قم ؛ گلپایگانی ؛ شماره نسخه:300/6- 2/120
آغاز: سبحان من تفرد بوجوب الوجود و توحد و تعالی بان لایستحی عما یقول المنافقون فی ضروب الامثال و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد المبعوث ... اما بعد لما کان علم التفسیر بین سایر العلوم العقلیه و النقلیة أجل قدراً؛ انجام: یقولون علی لایعلمون حسبما یقتضیه ظاهر قرینه الخ لکنه ان تأمل المتأمل کلامهما فهم ان مآل کلامهما واحد کما لایخفی فافهم و کن علی الحق المبین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با نشان «منه»؛ 4گ، 15 سطر [ف: 2 - 968]
tafsīr-u āyat-i «wa anna-l lāh-a lays-a bi-ẓallām-in li-l-‘abīd»
توجیه کوتاهی است بدون ذکر ماخذ برای استعمال صیغه مبالغه در این آیه شریفه.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:634/3-طباطبائی
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد ربیع (یا حاج ربیع) اشتهاردی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 1گ(149 )، اندازه: 1×10سم [ف: 22 - 340]
tafsīr-u āyat-i «wa in ta‘uddū ni‘mat-al lāh-i lātuḥṣūhā»
خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - ۱۱۷۳ قمری
xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:1606/26
خط: نسخ، کا: محمد کاظم پسر میرزا محمد، تا: 1274ق، جا: اصفهان، مدرسه جده؛ 1ص (274پ) [ف: 5 - 306]
tafsīr-u āyat-i «wa anzal-a min-as samā’-i mā’-an»
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض10739
خط: مختلف، بی کا، تا: 1226ق [الفبائی: 134]
tafsīr-u āyat-i «wa in kuntum fī rayb-in mimmānazzalnā»
شیرازی، مظفرالدین علی بن محمد، - ۹۲۲ قمری
šīrāzī, mozaffar-od-dīn ‘alī ebn-e mohammad (- 1517)
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:819/1
بی کا، بی تا؛ 4گ، قطع: رقعی [ف: - 311]
tafsīr-u āyat-i «wa in kuntum fī rayb-in mimmānazzalnā»
شیخ بهائی، محمد بن حسین، ۹۵۳ - ۱۰۳۰ قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تفسیر آیه 23 سوره بقره، گویا از شیخ بهائی به نام یک پادشاه (نامش در نسخه سفید مانده) در آن تفتازانی و طیبی یاد شده است در کشکول بهائی چنین چیزی هم هست، در پایان بندی است از تفسیر رازی در همین باره.
[دنا 116/3؛ ریحانة الادب 301/3]
آغاز: قال صاحب الکشاف عند تفسیر قول اﷲ عزوجل «و إن کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا فأتوا بسورة من مثله» من مثله متعلق بسورة صفة لها أی سورة کائنة من مثله و الضمیر؛ انجام: و التجنب عن العناد و الاعتساف فلعمری أن الغور فیه لعمیق و أن المسلک إلیه الدقیق واﷲ المستعان
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 3گ (24-26 )، 28 سطر، اندازه: 14×28/5سم [ف: 31 - 681]
آغاز: بسمله، الحمد اﷲ الذی اطلع انوار القرآن فانار اعیان الاکوان خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:تیماج حنایی، 1گ (71 ر و پ )، 42 سطر (13×23 )، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 339]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1356/23
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 174]
tafsīr-u āyat-i «wa in kuntum fī rayb-in mimmānazzalnā»
لاهیجانی، محمد مهدی بن احمد ق، ۱۳ قمری
lāhījānī, mohammad mahdī ebn-e ahmad (- 19c)
تاریخ تألیف: 1295ق؛ محل تألیف: مدرسه نیماورد رساله ای در تفسیر آیه 23 سوره بقره.
[دنا 116/3]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:168/14
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ [نشریه: 7 - 226]
tafsīr-u āyat-i «wa in kuntum fī rayb-in mimmānazzalnā»
تفسیر و شرح ادبی است درباره متعلق جمله «من مثله» در آیه و« ان کنتم فی ریب مما نزلنا علی عبدنا فأتوا بسورة من مثله» (سورة البقرة: 23) و حل اشکالاتی که در این متعلق گفته اند. در این
رساله بیشتر مسائلی نحوی مطرح شده و به گفته زمخشری در کشاف نظر دارد.
[دنا 116/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9440/2
آغاز: الحمد ﷲ أطلع أنوار الفرقان فأنوار الأکوان و أظهار ببدایع البیان قواطع البرهان فأضاء صحایف الزمان؛ انجام: فلعمری ان الغور فیه لعمیق و ان السلک الیه لرقیق و اﷲ السمتعان و علیه الکتکلان و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد مهدی هرندی قهپائی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (26پ-32ر )، اندازه: 9×20سم [ف: 24 - 203]
tafsīr-u āyat-i «wa inna min šī‘at-i-hī la-ibrāhīm»
به نقل ابوعلی طبرسی (شاید از مجمع البیان)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9466/49
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 3ص (98-100) [مختصر ف:186]
tafsīr-u āyat-i «wa awḥā rabb-uk-a ila-n naḥl»
گوهر قراجه داغی، حسن بن علی، - ۱۲۶۶ قمری
gohar qarāje dāqī, hasan ebn-e ‘alī (- 1850)
تفسیر مختصری است بر آیه 68 سوره نحل که مراد از نحل را در آیه شریفه به ائمه هدی علیهم السلام تأویل کرده است.
[دنا 116/3]
قم؛مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2029/6 و عکس 2180/6
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول ... ان هذه کلمات اقتبستها من مصابیح مشکاة الهدایة فی تأویل قوله تعالی؛ انجام: ان الجبال هم العرب والشجر هم العجم و مما یعرشون هم الموالی العبید.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 4گ (58ر-61ر )، 15 سطر، اندازه: 11×16/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 419] و [عکسی ف: 6 - 227]
tafsīr-u āyat-i «wa awḥaynā ilā mūsā an iḍrib bi-‘aṣāk-al baḥr»
تفسیر آیه 63 سوره الشعراء است. نویسنده در آغاز از تفسیر قاضی بیضاوی و سپس از «بعض فضلاء زمان خود» نقل و آنگاه نظر خود را می آورد. این گفتار حاشیه ای نیز دارد که با همان قلم و گویا از همین نویسنده است.[دنا 116/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3802/2
خط: نستعلیق ترک، کا: محمد بن نظر مدعو به ملازاده، تا: قرن 11؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی، 12ص (16 -27)، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1791]
tafsīr-u āyat-i «wa taraka-hum fī ẓulumāt-in lāyubṣirūn»
تفسیر آیه 17 سوره بقره، به روایت شیخ صدوق از امام رضا (علیه السلام) از عیون اخبار الرضا.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9466/260
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (532) [ مختصر ف: - 186]
tafsīr-u āyat-i «wa tara-l jībāl-a taḥsabu-hā jāmida»
؟ میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبی، ۱۲۱۲؟ -۱۲۸۶ قمری
mīrzā bābā šīrāzī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abd-on-nabī(1798 - 1870)
تاریخ تألیف: بین سنوات 1252 تا ذیحجه 1256ق
رساله ای کوتاه در تفسیر آیة «و تری الجبال تحسبها جامدة و هی تمر مر السحاب» که در دو منظر و بر دو مذاق حکمی و عرفانی نوشته شده است. در چند جا به اشعار عرفانی قطب الدین ذهبی نیریزی استشهاد شده است. دکتر اسداﷲ خاوری در شرح تألیفات او این رساله را از ذهبی دانسته و رساله در زمان حکومت برادر کوچک محمد شاه غازی (فریدون میرزا) بین سال های 1252 تا ذیحجه 1256 بوده است.
آغاز: بسمله الحمدﷲ المتجلی لخلقه بخلقه و الظاهر لقلوبهم بحجیته و الصلاة و السلام علی مدینة علمه و عیبة حکمته محمد المصطفی و آله اولی الولایة و الاصطفاء الذین هم خزان وحیه انجام: هرچه گویم عشق را شرح و بیان - چون بعشق ایم خجل باشم از آن. و هذا آخرما اردنا ایراده فی تفسیر الآیة المبارکة خذها وصنها من غیر اهل اﷲ و کن من الشاکرین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین.
چاپ: با تصحیح علی حبیب اللهی و عبدالکریم کیوانژاد، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و
تابستان 1386ش
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده و با عنوان «شرح اسرار الآیة الفرقانیة فی جواب بعض السلاطین ... فی المملکة السلیمانیة» ؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ 7گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 3 - 1148]
در فهرست به احتمال از ذهبی دانسته ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: بغلی [ رشت و همدان: ف: - 1451]
tafsīr-u āyat-i «wa tara-l jībāl-a taḥsabu-hā jāmida»
زواره ای اصفهانی، حسین بن مرتضی ق، ۱۳ قمری
zavvāre-ī esfahānī, hoseyn ebn-e morteza (- 19c)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1268ق
مؤلف سه وجه در تفسیر این آیه شریفه احتمال داده است با استفاده از بعضی ادله کلامی و فلسفی و توضیحاتی نیکو در حواشی.
[دنا 116/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10855/3
آغاز: الحمد ﷲ الذی خلق الانسان من طین ثم جعله فی قرار مکین ثم صیره الی ما قال فتبارک اﷲ احسن الخالقین؛ انجام:حتی لا اظن ان یکون فیها آیة مناسبة لتلک الایة الا ذکرتها. و الحمد ﷲ اولا و آخرا مصلیا مسلما
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی5،گ(13ر-17ر)،اندازه: 11/5×19سم [ف: 27-270]
tafsīr-u āyat-i «wa tara-l jībāl-a taḥsabu-hā jāmida»
تفسیر آیه 88 سوره نمل
[دنا 116/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6148/2-ف
بی کا، تا: 1281ق، جلد: تیماج، قطع: ربعی [فیلمها ف: 3 - 202]
tafsīr-u āyat-i «wa ḥaml-u-hū wa fiṣāl-u-hū ṯalāṯūn-a šahr-an»
تفسیر آیه 15 سوره احقاف. بخشی از تفسیر امام فخر رازی و ظاهراً از تفسیر کبیر اوست.
[دنا 116/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:172/5-طباطبائی
آغاز: قال المحقق ... دلالة الایه علی ان اقل مدة الحمل سته اشهر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترکی، جلد: تیماج مشکی، 1گ (34 )، اندازه: 14/5×24سم [ف: 22 - 59]
tafsīr-e āye-ye «wa-s sābiqūn-al awwalūn»
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، ۱۰۳۷ - ۱۱۱۰ قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
در این رساله از اینکه مراد سابقین در آیه کریمه «و السابقون الاولون من المهاجرین والانصار» کیست، بحث می شود و ردی است بر سنیان که از آیه استدلال کرده اند بر نیکی و بزرگی ابوبکر و عمر و عثمان و طلحه و زبیر و اشباه ایشان.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... حق تعالی می فرماید و السابقون الاولون ... یعنی سبقت گیرندگان پیشینیان از هجرت کنندگان انجام: بنحوی که برای منصف راه شبهه نماند و اگر خواهند با آنها رجوع کنند و اﷲ یهدی من یشاء الی صراط مستقیم.
[الذریعه 327/4 شماره 1383؛ دنا 116/3 (8 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 1/160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (124پ-129پ )، 11 سطر، اندازه: 9×12/5سم[محدث ارموی مخ: 404 - 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (50پ-53ر )، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 404]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (99ر - 101ر )، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [محدث ارموی مخ: 1 - 404]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن حاج عبداﷲ، تا: 1126ق؛ مصحح؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ آبی عطف تیماج قرمز، 3ص (121-123 )، 21سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5-1647]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1369/6
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 214]
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: 26 رمضان 1275ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (147پ-151ر )، 17 سطر، اندازه: 9/5×15/5سم [ف: 2 - 28]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (195ر-197ر )، 22 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 212]
انجام: که چون ابوبکر خلیفه شد شما او را قادر و جاجر دانستید و من که متولی امر شدم باز مرا.
خط: نستعلیق، کا: محمد سعید بن محمد شفیع لاهیجانی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: پارچه ای مشکی، 4گ (20پ-23پ )، اندازه: 12/5×18سم [ف: 20 - 55]
کا:زین العابدین گلپایگانی، بی تا؛جلد: تیماج قهوه ای،3گ (330ر- 332پ)، اندازه: 15×21/5سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 113]
tafsīr-u āyat-i «wa sāri‘ū ilā maġfirat-in min rabb-ikum»= al-janna wa-n nā
تفسیر آیه 133 آل عمران، از دانشمندی شیعی، بیشتر درباره اینکه جهنم و بهشت در کجایند. در پایان از «اللآلی المنثورة» نقل می کند.
[دنا 117/3 ؛ الذریعه 164/5 الجنة و النار]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1124/10
آغاز: الحمدﷲ و الصلاة علی من اصطفی. و بعد، لقد ظهر من الآیات و الاخبار المتواترة أن الجنة و النار مخلوقتان. و ذهب الیه جمهور المسلمین. الا طائفة قلیلة من المعتزلة، و من الفرقة الناجیة السید المرتضی؛ انجام: کتب من کتاب «اللئالی المنثورة فی شرح العضلات من الاخبار المأثورة».
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1284-1294ق؛ 2گ (42پ-43پ) [ف: 2 - 52]
tafsīr-u āyat-i «wa sayujannabu-ha-l atqā»
جیلانی، محمد رفیع بن فرج، - ۱۱۶۰ ؟ قمری
jīlānī, mohammad rafī‘ ebn-e faraj (- 1747)
بین مفسرین سنی و شیعه اختلاف است در اینکه این آیه 17 سوره لیل، درباره خلفاء ثلاثه یا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام وارد شده. مؤلف در این رساله استدلال می کند بر اینکه درباره حضرت امیر نازل شده و فخر رازی را رد می نماید. آن را به درخواست دوستی ساخته است. مؤلف آن معلوم نیست ولی در نسخه معرفی شده در مدرسه نواب آن را از محمد رفیع گیلانی دانسته و ما نیز به همین استناد چنین کردیم.
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی عباده الذین اصطفی محمد و آله اعلام التقی و مصابیح الدجی. و بعد هذا ما کتبته بالتماس بعض الاخوان مما یتعلق بالاستدلال المشهور للقوم بآیة سورة اللیل علی افضلیة اول الثلاثة، قال امام اهل السنة فخرالدین الرازی فی تفسیره الکبیر فی قوله تعالی: سیجنبها الاتقی الذی یؤتی ماله یتزکی ...انجام:و کأنه یظهر من قوله لانه انه اجتهاد منه و نسب فی الکشاف نزولها فی ابی بکر الی قول فتثبت [دنا 117/3]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب به استناد نسخه مرعشی تغییر یافت ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشن سرخ، 5گ (105ر-109ر) [ف: 5 - 341]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1 شوال 1133ق، جا: مشهد مقدس؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (60پ-63پ)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 24 - 264]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ بن سهراب چاپلاقی، تا: پنج شنبه 9 شوال 1299ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (111پ-115ر)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 8 - 274]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ مختلف، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج زرد، اندازه: 12/5×20سم [ف: - 526]
» تفسیر آیه «و شجرة تخرج من طور سیناء»← کیمیاء
» تفسیر آیة و قضینا الی بنی اسرائیل ← الوجیزة فی علامات الظهور
tafsīr-u āyat-i «wa ka-ḏālik-a nuwallī ba‘ḍ-aẓ ẓālimīna ba‘ḍā»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
تفسیر آیه 129 سوره انعام
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/35عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-i «wa kull-u šiyi-n anzalnāhu biqadar-in
ازغندی، میرزا احمد
azqandī ،mīrzā ahmad
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:152/2
آغاز: بسمله، و صلی اﷲ علی محمد و آله و لعنة اﷲ علی اعدائه سائت دام ... الجواب الا انی کتبت شیئا فاعلم ان اﷲ تبارک و تعالی یقول؛ انجام: بینی و بینکم و من عنده علم الکتاب و لا رطب و لا یابس الا فی کتاب ... لکل شی لاحول و لا قوة الا باﷲ و الحمداﷲ اولا و آخرا و باطنا ... سنه 1260ق
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1260ق [رایانه]
tafsīr-e āye-ye «wa kalimat-u-hū alqā-hā ilā maryam»= al-kalamat-ol qodsīya
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، ۷۳۰؟ - ۸۳۴ قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
رساله ای درباره حقیقت و بقاء روح است در تفسیر آیه «و کلمة القاها الی مریم ...» (سوره نساء، آیه 171) آغاز: بسمله و کلمة القاها الی مریم و روح منه و روح عیسوی و ارواح مهمه و عقل اول فایضه اند
انجام: هست ما را بس امید از لطف دوست.
[دنا 117/3]
آغاز: برابر
نسخه اصل: آستان قدس رضوی ش 530 عمومی [این رساله فهرست نشده]
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق ؛ جلد: گالینگور مشکی، 2گ (134-135 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [ف: 3 - 1309]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 2ص (261-262 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره کرده، جلد: تیماج مشکی، 3ص (155-157 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 597]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، بی تا؛ 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [ سنا: ف: 1 - 210]
tafsīr-u āyat-i «wa kalimat-u-hū alqā-hā ilā maryam»
تفسیر آیه 171 سوره نساء، به نثر و نظم عرفانی
[دنا 117/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4184/40
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن میرزا عزیز تفرشی، بی تا؛ کاغذ:ترمه پسته ای، جلد: رویه سیاه میشن، 17 سطر [ف: 4 - 671]
tafsīr-u āyat-i «wa kuntum azwāj-an ṯalāṯa»
فائده مختصری است در تفسیر آیه هفتم تا نهم سوره واقعه که آن را ازجانب فلسفی تفسیر نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2216/2
آغاز: ثم اعلم انه ذکر فی کثیر من التفاسیر فی تفسیر قوله تعالی و کنتم ازواجاً ثلاثة ان اصحاب المیمنة؛ انجام:مزلة الاقدام ومضلة الافهام لم یکو أن لایزل فیه قدم ولایضل فیه فهم کثیر کن الامم.
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ بن کاظم موسوی مراغی، تا: چهارشنبه 27 رجب 1260ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچه ای، 4گ (48ر-51ر )، 29 سطر، اندازه: 20/5×32/5سم [محدث ارموی مخ: 402 - 1]
tafsīr-u āyat-i «wa lā-ya’tal-i ulu-l faḍl-i min-kum ...»
تفسیر آیه 22 سوره نور
رامسر؛فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه:72
آغاز: بسمله، قوله تعالی، و لا یأتل اولو الفضل منکم ... و اﷲ غفور رحیم و لاتاتل افتعال فی باب ابتلاء؛ انجام: بل یفهم الانفاق و الاجماع علی ذلک تم و آلاؤه عم.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 10ص، 17 سطر (9×18 )، اندازه: 15×25/5سم [نشریه: 7 - 793]
tafsīr-e āye-ye «wa li-sulaymān-ar rīḥ-a ... »
تفسیر آیه 12 سوره سبأ، به نقل از تفسیر گازر.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9466/230
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (487) [ مختصر ف: 186]
tafsīr-u āyat-i «wa laqad xalaqnā-kum ṯumma ṣawwarnā-kum ṯumma qulnā li-l-malā’ikat-i-sjudū»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
تفسیر آیه 11 سوره اعراف
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/31عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی، رکابه دار؛ 2ص (124-125 )، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 391]
tafsīr-u āyat-i «wa laqad karramnā banī ādam-a ... »
اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع ق، ۱۴ قمری
esfahānī, yahyā ebn-e mohammad šafī‘ (- 20c)
ضمن تفسیر آیه 70 سوره اسراء، ارزش انسان و جهت برتری وی بر سایر مخلوقات چنانچه از احادیث و آثار اهل بیت علیهم السلام دانسته می شود، به تفصیل بیان شده و عقل و ادراک را که ویژه وی است سبب تکالیف شرعیه دانسته و احکام دینی را از اصول اعتقادی و اخلاقی و فقهی با گسترش می آورد. پس از مقدمه ای طولانی در تفسیر آیه، مطالب را طی چند باب دارای فصول نگارش داده که در نسخه حاضر فقط همان مقدمه و مقداری از باب اول در اصول دین آمده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6476/3
آغاز: قال اﷲ تبارک تعالی ... و لقد کرمنا بنی آدم ... مفاد این آیه شریفه که ما تشریف و تکریم دادیم بنی آدم را؛ انجام: و چون این حدیث شریف معروف و مشهور است بهتر انست که معنی آن عرض شود ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 32گ (79ر-110پ)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 17 - 70]
tafsīr-u āyat-i «wa lākin ḥaqq-al qawl»
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8960/8
آغاز: بسمله و الصلوة علی رسوله و آله قال اﷲ تعالی و لکن حق القول منی لاملأن جهنم من الجنة و الناس اجمعین. قال العلامة الدوانی هذا بظاهره یقتضی دخول جمیع الفریقین فی جهنم و المعلوم من الآثار و الاخبار و سایر الایات خلافه ... و اقول فیه بحث اما اولاً فلانا؛ انجام: ذوق العذاب نتیجة لفعلهم من نسیان العاقبة و قلة التفکر فیها و ترک الاستعداد لها فحمل اللام علی العهدیین قرینة علی ذلک
خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 2ص (46-47)، اندازه: 11/3×21/7سم [ف: 29/1 - 473]
tafsīr-u āyat-i «wa law anna-mā fi-l arḍ-i min šajarat-in aqlām-un»
قرافی، احمد بن ادریس، ۶۲۶ - ۶۸۴ قمری
qarāfī, ahmad ebn-e edrīs (1230 - 1286)
تفسیر آیه 27 سوره لقمان. قرافی در این بخش به شبهه ای ادبی پاسخ می گوید که بر اساس آن «اذا دخلت لو علی مثبتین کانا منفیین و علی منفیین کانا مثبتین». در دو نسخه حاضر پس از پاسخ قرافی به این شبهه، پاسخ های شیخ عزالدین عبدالسلام و شمس الدین خسروشاهی نیز آورده شده است.
[هدیة العارفین 99/1 و دنا 118/3]
آغاز: مسأله قوله تعالی و لو ان ما فی الارض من شجرة اقلام و البحر یمده من بعده سبعة ابحر ... قال الشیخ شهاب الدین احمد بن ادریس قاعده لو انها اذا دخلت علی مثبتین کانا منفیین ... اذا تقررت هذه القاعده فیلزم ان یکون کلمات اﷲ قد نفدت و لیس
کذلک؛ انجام: فقطع اﷲ تعالی هذا الربط و قال ما نفدت انتهی کلامه روح اﷲ روحه
در فهرست بدون نام مؤلف، اما در ص 731 همین مجلد از فهرست توسط همین فهرستنگار با نسخه زیر یکی دانسته شده؛ خط: نستعلیق، کا: محمد سعید فرزند میر نظام حسینی، تا: 1072ق؛ نو شتههایی است به خط کاتب به نقل از فصوص محیی الدین عربی، تفسیر نیشابوری، مفاتیح الغیب رازی و نیز یادداشت هایی تاریخی؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج عنابی، 1گ، 23سطر، اندازه: 16/5×28/5سم [ف: 23 - 181]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ این تفسیر در نسخه حاضر از کشکول منقول است؛ 1ص (57) [ف: 23 - 731]
tafsīr-u āyat-i «wa law kān-a min ‘ind-i ġayr-il lāh»= i‘jāz-ul qur‘ān
دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - ۹۴۸قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542)
بخشی است کوتاه از یکی از رسائل تفسیری دشتکی. مؤلف در این بخش نظر ابومسلم اصفهانی و دیگران را در وجه دلالة آیه «و لو کان من عند غیر اﷲ لوجدوا فیه اختلافا کثیرا ...» (نساء، 82) بر اعجاز قرآن نقل می کند و می گوید: «و ما رایت احدا من المفسرین زاد علی ما افاد شیئا و لا یبعدان یکون مراداﷲ تعالی ...
غیر ما ذکر فان المذکور لا یخلو عن مناقشه و قصور» آغاز: بسمله من مفادات الاستاد ... منصورا بالسنة العالمین بسمله العلماء قالوا دلالة القرآن علی صدق محمد علیه و آله السلام من ثلثة اوجه الاول الفصاحه الثانی اشتماله علی الاخبار بالغیوب الثالث سلامته عن الاختلاف ... و ذکروا فی تفسیر السلامة وجوها.
[دنا 118/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:507/4-طباطبائی
آغاز: بسمله من مفادات الاستاد ... منصورا بالسنة العالمین بسمله العلماء قالوا دلالة القرآن علی صدق محمد علیه و آله السلام من ثلثة اوجه الاول الفصاحه الثانی اشتماله علی الاخبار بالغیوب الثالث سلامته عن الاختلاف ... و ذکروا فی تفسیر السلامة وجوها؛ انجام: من غیر ان یعرفوا وجه القلب.
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: 950ق ؛ کاغذ: اصفهانی ضخیم شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (46ر-47پ )، 20 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 22 - 198]
tafsīr-u āyat-i «wa mā adrī mā yuf‘al-u bī wa lā bikum»
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
تفسیر آیه 9 سوره احقاف
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/39عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، ش ض 21509. خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ مصحح، محشی؛ 22 سطر [عکسی ف: 4 - 392]
tafsīr-u āyat-i «wa mā xalaqt-ul jinn-a wa-l ins»
شامل یک «مقدمه» و دو «مقام»: المقدمة: فی کشف الرموز الآیة الشریفة ؛ المقام الاول: فی المعرفة و فیه مراحل؛ المرحلة الاولی: فی اثبات واجب الوجود و دلیله عقل و اجماع و ضرورة.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8903/6
آغاز: الحمد ﷲ الذی انشا الأدم علی صورة (کذا: صورته) و شرفع علی احسن خلقته کما قال اﷲ تبارک و تعالی فطرة اﷲ التی فطر الناس ... فکنت ذات یوم افکر فی نظم آیاته و درر معانیه و خلج بالی القصر کی اکتب سطورا فی رموزاتها و دقایق معانیها مرتبط الآیات و الاخبار فرتبته علی مقدمة و مقامین؛ انجام: باعتبار تردیده یقال له الشک و باعتبار جزمه یقال له العلم و المعرفة نسخه ما مقام دوم را ندارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: دوشنبه دهه دوم محرم 1260ق، جا: تبریز، محله سرخاب هنگام بهبود یافتن از بیماری 35 روزه؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی نخودی و حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 3ص (13-15 )، اندازه: 14/3×20/1سم [ف: 29/1 - 272]
tafsīr-u āyat-i «wa mā xalaqt-ul jinn-a wa-l ins»
تفسیر آیه 56 سوره ذاریات
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2697/19
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و 14 [ف: 6 - 95]
tafsīr-u āyat-i «wa man yattaq-il lāh yaj‘al la-hū»
تفسیر آیه 2 سوره طلاق. منقول از خط مولی شمسا کشمیری درباره شان نزول آیه شریفه است.
[دنا 118/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1202/42- طباطبائی
آغاز: قوله و من یتق اﷲ یجعل له مخرجا لما اسرالکفار سالم بن عوف بن مالک الاشجعی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 45گ [ف: 23 - 727]
tafsīr-u āyat-i «wa naḍa‘-ul mawāzīn-al qisṭ ...»
تفسیر آیه 47 سوره انبیاء
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9367/5
خط: نسخ ترکی، بی کا، تا: قرن 11؛ 46گ (54پ- 99ر و پ) [مختصر ف: 187]
ttafsīr-e āye-ye «wa nunazzil-u min-al qur‘ān-i māhuwa šifā’ ... »
اهداء به: رکن الدوله مسعود
تفسیر آیه 82 سوره اسراء. تفسیری است کوتاه با بیان معنی «شفاء» در این آیه و اینکه ممکن است آیه های قرآنی شفای دردها و درمان بیماری ها باشد.
[دنا 118/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3008/14 حاشیه
آغاز: حمد نامحدود حکیمی را که کلام معجز نظام او شفای صدور است مر اهل ذوق و شهود؛ انجام: کاین چنین شربتی بیاشامد حالش آخر بصحت انجامد
خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن بهاری، تا: دوشنبه صفر 1045 تا 9 رجب 1049ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (237ر-238ر )، 25 سطر، اندازه: 22×34سم [ف: 8 - 191]
tafsīr-u āyat-i «wa hudū ila-ṭ ṭayyib-i min-al qawl-i wa hudū ilā ṣirāṭ-il ḥamīd»
نطنزی، محمود بن علی، - ۷۳۵ قمری
natanzī, mahmūd ebn-e ‘alī (- 1335)
رساله ای است در تفسیر آیه «و هدوا الی الطیب من القول و هدوا الی صراط الحمید ...» (سوره حج، آیه 24) و منسوب به عزیز الدین محمود کاشانی است.
[دنا 118/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1226
آغاز: الحمدﷲ خالق الارض و السماء؛ انجام: الی حقیقة جمعیة فصار قویا بذلک فنجا و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ، کا: حسین بن محمد معروف به قوام کاشی، تا: 845ق؛ جلد: تیماج قرمز، 121ص، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف:4-14]
tafsīr-e āye-ye «wa yas’alūna-ka māḏā yunfiqūn»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/85
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (130 - همان) [ مختصر ف: - 187]
tafsīr-e āye-ye »wa yuṭ‘imūn-aṭ ṭa‘ām-a ‘alā ḥubb-i-hī
«...تفسیر آیه 8 سوره انسان
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9469/44
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (57) [ مختصر ف: 187]
tafsīr-e āye-ye-hā-ye towhīd-e qor’ān
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، ۱۱۷۵ - ۱۲۳۸ قمری
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
[دنا 118/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:6064/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه پایان صفر1271ق؛ کاغذ:فرنگی آهار مهره، جلد: تازه [ف: 9 - 128]
tafsīr-e āye-ye-hā-ye 37 va 38 va 39 sūre-ye yāsīn
تفسیری است از آیات 37 و 38 و 39 سوره یس که در مورد شمس، قمر، لیل و نهار هستند، و ذکر وجوهی در هر آیه بدین تفصیل: آیه 37: «و الشمس تجری لمستقرها» ذکر چهار وجه معنی و تفسیر، آیه 39: «ولااللیل سابق النهار» سه وجه معنی و آیه 39: «وکل فی فلک یسبحون» ذکر پنج وجه معنی و تفسیر.
[دنا 118/3]
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:614/2
آغاز: الحد و لکنها یستأنف الحرکة فیه و هو اول الحمل او احد الحافلین او احدی الغاییبن فی تصاعدها فلک نصف النهار و تنازلها
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12ص (12-23)، اندازه: 13×18سم [ف: - 325]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:944/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 161]
tafsīr-e āye-ye «huwa-l laḏī xalq-as samāwāt-i wa-l arḍ...»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14538/3
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 5گ (41 - 45) [ مختصر ف: 187]
tafsīr-e āye-ye «yā ayyu-ha-r rasūl-u balliġ ... »
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، ۸۱۴ - ۸۸۳ ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تفسیر آیه 67 سوره مائده
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/16
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 21 سطر [ف: 30 - 74]
tafsīr-u āyat-i «yā banī ādam-a xuḏū zīnat-a-kum ‘inda kull-i masjid-in wa kulū wa-šrabū wa lā-tusrifū»
دوانی، محمد بن اسعد، ۸۳۰ - ۹۰۸ ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اهدا به: شمس الدین محمد بدخشی صدر سلطان بایسنغر بن سلطان شاه رخ
تفسیری است عرفانی و فلسفی از آیه 31 سوره اعراف: «یا بنی آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد و کلوا و اشربوا و لاتسرفوا انه لایحب المسرفین». رساله دارای بر چهار «موقف» است: 1. سبب نزولها؛ 2. معناها و طوینا ذکر اعرابها؛ 3. النکات البیانیه؛ 4. اللطایف التی یستنبط عنها و المسائل التی تشتمل هی علیها من الفقهیة و الطبیة و ...
آغاز: صدر الکلام ذکر المفضل المنعام الذی بسط مواید کرمه علی بساط الامکان و عمر بجزیل نعمه
انجام: بحرمة اشرف الواصلین و اکمل الکاملین و ادم علیه دایم الصلوات و السلم ما صببنا صب الی نیل المرام و الحمدﷲ علی نعمة الاتمام
[الذریعة 331/4؛ کشاف الفهارس 200/3؛ کتابشناسی مکتب فلسفی شیراز 49-50؛ دنا 118/3 (13 نسخه)]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن مسافر قاضی، تا: 14 جمادی 939ق؛ مجدول، با علامت بلاغ؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 42]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 997ق؛ واقف: فهرستی؛ 11گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 417]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 10ص (171-180)، 21 سطر (8×11 )، اندازه: 14×20سم[ سنا: ف: 54 - 1 ]
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (124پ-127ر )، اندازه: 9/5×30سم [ف: - 256]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، تا: 1057؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 14ص (235-248 )، 24 سطر [ف: 9 - 235]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد کاظم بن محمد حسن، تویسرکانی، تا: 1118ق؛ کاغذ: سمرقندی آهار مهره، 10گ (74-83 )، 15 سطر، اندازه: 5/5×12سم [ف: 28 - 102]
آغاز و انجام: برابر؛ انجامه: نقلت من المنقول الذی هو منقول من المنقول الذی هو منقول من خط المصنف رحمه اﷲ مشتمل بر چهار موقف ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1122ق؛
18ص(271-288 )، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 32 - 81]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 12؛ در فهرست نام کاتب ابواسحق بن عبداﷲ تبریزی و تاریخ کتابت 877ق آمده است که احتمالاً نادرست است و ابواسحاق تبریزی مؤلف رساله «معنی الحرف» می باشد که ضمیمه این رساله در این نسخه می باشد با( شماره 22438) و تاریخ تألیف آن رساله 877ق می باشد، تاریخ کتابت حاضر با توجه به تاریخ کتابت رساله های ضمیمه این رساله در این مجموعه (با شماره های 22435 تا 22438) تعیین شد؛ واقف: نائینی؛ 9گ، 32 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 417]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی، جلد: سیاه، 7گ (34پ-40پ هامش)، 16 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 6 - 51]
بی کا، بی تا؛ 8ص (129-136) [ف: 3 - 462]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با یک سرلوح ممتاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 20گ (13پ-32پ )، 12 سطر (6×13 )، اندازه: 11/5×20سم [ف: 11 - 118]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد قاسم بن تاج الدین محمود حسینی، بی تا؛ 14گ (116پ-129پ )، اندازه: 11/5×18سم [ف: - 43]
tafsīr-e āye-ye «yuḥibbu-hum wa yuḥibbūna-h»
تفسیر آیه 54 سوره مائده
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3181/5
بندی در آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 931ق؛ 2ص [ف: 6 - 265]
«’tafsīr-u āyat-i »yamḥu-l lāh-u mā yašā
تفسیری است عرفانی از آیه: «یمحو اﷲ ما یشاء و یثبت و عنده ...» (سوره رعد، آیه 39).
[دنا 119/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3936/10
آغاز: قوله (علیه السلام) و قال یمحو اﷲ ما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب ... المحو ا ذهاب؛ انجام: من الامور کان من الامور المحتومه التی لم یقع فیها تغییر و لا تبدیل فتامل. تم بالخیر و السعاده.
خط: نسخ تحریری، کا: مهدی بن احمد لاهیجانی، تا: 1294ق؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا رویه تیماج سرخ، 2گ (126ر-127پ )، 17 سطر (7/5×15 )، اندازه: 15/5×21/5سم[ف: 206-17]
tafsīr-e āye-ye «yūliju-l layl-a fi-n nahār»
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، ۸۱۴ - ۸۸۳ ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/27
آغاز: مشعله صبح سعادت دمید ×× وسوسه ظلمت عادت رمید؛ خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: ربیع الاول 1243ق؛ جلد: تیماج سبز، 21 سطر [ف: 30 - 74]
tafsīr-e āye-ye «al-yawm akmaltu la-kum dīn-a-kum ...»
منصور علی
mansūr ‘alī
رساله نسبتاً مفصلی است که مؤلف در ذیل شرح و تفسیر، به نکات تاریخی نیز پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28465
آغاز: بسمله. حمد هی خدای باک کو دردوهی صاحب لولاک کو آردگی هی عالم بی ثبات سی؛ انجام: قیامت مین شافع محشر کی روبرو هی الیه بس باقی هوس فقط.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1371؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: میشن قهوه ای فرنگی، 54گ، 13 سطر، اندازه: 13×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 106]
tafsīr-u āyat-i «al-yawm akmaltu la-kum ... »
از ملا محمد صالح، وی محمد صالح مازندرانی یا خلخالی است. مؤلف از احتجاج طبرسی و مبسوط یاد نموده است.
[دنا 119/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1803/11
آغاز: قوله تعالی الیوم اکملت لکم دینکم الخ معناه بحسب تفسیر اهل - الذکر علیهم السلام الیوم ... فی الاحتجاج للطبرسی؛ انجام: بالزمان کیوم الجمعه و العید و بعد العصر و ما یقول و اﷲ الذی لا
اله الا هو الرحمن الرحیم الطالب الضار النافع المدرک المهلک الذی یعلم فی السرما یعلمه فی العلانیة ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکری رنگ، جلد: تیماج قهوه ای،3ص(232-234)،17سطر،اندازه:11×17/5سم[ف:9- 299]
tafsīr-e āye-ye «yawm-in kān-a miqdār-u-hū alf-a sanat-in»
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تألیف: 3 جمادی الثانی 1261ق.
تفسیر آیه 5 سوره سجده
[دنا 119/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2809/7
بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 9ص (205-213) [ف: 5 - 45]
» تفسیر آیه «یوم یأتی بعض آیات ربک..»← فردوسیه
tafsīr-u āyat-i «yawm-a ya’tī ba‘ḍ-u āyāt-i rabb-ik» (r.-un fī)
حسینی، معین الدین محمد ق، ۱۱ قمری
hoseynī, mo‘īn-od-dīn mohammad (- 17c)
تاریخ تألیف: 1001ق
رساله ای است در تفسیر آیه 159 از سوره انعام.
[دنا 119/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1339
آغاز: بسمله. اللهم فاطر السموات و الارض، عالم الغیب و الشهاده؛ انجام: و قد کان ذلک التألیف من الفقیر معین الدین محمد الحسینی فی ایام قلائل کان آخره السحر من 6 ربیع الثانی سنه 1001 و الحمدﷲ اولاً و آخر. تمت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1001ق؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: سمرقندی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 26گ، 16 سطر، اندازه: 10×21سم [ف: 1-427]
tafsīr-u āyat-i «yawm-a ya’tī ba‘ḍ-u āyāt-i rabb-ik ... »
تفسیری درباره آیه 158 انعام «یوم یأتی بعض آیات ربک لاینفع نفسا ایمانها لم تکن آمنت من قبل او کسبت فی ایمانها خیرا» که متعرض همان بحث معروف میان اشاعره و معتزله در ایمان است که زمخشری معتزلی معتقد به است که عمل صالح و کسب خیر نیز جزء ایمان است و می گوید: «الایمان تصدیق بالجنان و اقرار باللسان و عمل بالارکان» و در مقابل اشاعره، ایمان را همان تصدیق به قلب دانسته و عمل به ارکان را جزء ایمان نمی دانند.
مؤلف که گویا از اشاعره است، با استفاده از قول برخی اشعریان همچون قاضی بیضاوی و ...، قول زمخشری را رد می کند.
آغاز: بسمله. قوله عزوجل یوم یاتی بعض آیات ربک انجام: و من لایعجبه ذلک فلیأت باحسن من هذا و فوق کل ذی علم علیم.
چاپ: با تصحیح احمد علی نقی پور، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
[دنا 119/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1294/1
آغاز: بسمله. قوله عزوجل یوم یاتی بعض آیات ربک؛ انجام: و من لایعجبه ذلک فلیأت باحسن من هذا و فوق کل ذی علم علیم.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 4ص (28-31 )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 558]
tafsīr-u āyat-i «yawm-a yunfax-u fi-ṣ ṣur-i fa-ta’tūn-a afwāj-ā»
همانند:
به روایت رسول اﷲ ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا:جمادی الاول 1088ق؛ 2ص (77 - 78) [ مختصر ف: - 187]
آغاز: بسملة، سئل معاذ بن جبل عن رسول اﷲ صلعم من هذه الآیة (یوم ینفخ فی الصور فتأتون أفواجاً) قال النبی علیه السلام یا معاذ یحشرون من قبورهم بطنهم مثل الجبال ملأ من الحیات و العقارب و یقول الناس من هؤلاء؟؛ انجام: الخامس عشر محشرون من قبورهم بنور تامة وجوههم کالقمر فی اللیلة البدر فیقول الناس من هولاء؟ فیقال هؤلاء الذین التابون و ماتوا فهذا جزائهم و مصیرهم الجنة قوله تعالی (التائبون العابدون الحامدون السانحون) تمت رساله ای کوتاه تفسیرگونه حول محور آیه شریفه «یوم ینفخ فی الصور فتأتون أفواجاً» (نبأ: 18) است که به روایت معاذ بن جبل منقول از رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله آمده و آن درباره روز
قیامت است که امت آن حضرت به 15 فوج تفسیم شده و محشور می گردند ؛ خط: نسخ تحریری، کا: علی بن ابی بکر، تا: 1108ق؛ رقم کا: «تمت من ید [ال-] عبد الضعیف المحتاج إلی ربه علی بن ابی بکر غفراﷲ لهما »، ممکن است رساله حاضر خط مؤلف و علی بن ابی بکرنیز که به عنوان کاتب معرفی گردیده، در واقع مؤلف بوده باشد؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، 2گ (106پ-107پ )، 19 سطر، اندازه: 8×15سم [ف: 40/2 - 67]
آغاز: بسمله. سأل معاذ بن جبل رضی اﷲ عنه عن النبی صلی اﷲ علیه و آله من هذه الآیة یوم ینفخ فی الصور فتأتون افواجاً؛ انجام: اللهم ارنا الحق حقاً و ارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلاً و ارزقنا اجتنابه .
تفسیر آیه 18 سوره نبأ ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1133ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 106]
tafsīr-u āyat-i «yawm-a yunfax-u fi-ṣ ṣur-i fa-ta’tūn-a afwāj-ā»
از مؤلفی ناشناس در تفسیر آیه 11 سوره نبأ، «یوم ینفخ فی الصور فتأتون افواجا» است. ابتدا به نقل از تفسیر ثعلبی، کشاف و طبرسی حدیثی از پیامبر اکرم آورده که رسول خدا فرمود: «ده صنف از امت من در قیامت محشور می شوند که ایشان را از مؤمنان جدا سازند» و بعد از بیان ویژگی های این ده گروه، حدیث دیگری نقل کرده که پیامبر فرمود: «یا علی یحشر امتی یوم القیامة علی خمسة عشر فوجا» و تا آخر این رساله به توضیح این پانزده گروه پرداخته است که عبارت اند از: 1. افرادی که زکاة نمی دهند؛ 2. دروغگویان در خرید و فروش؛ 3. اذیتکنندگان به همسایه؛ 4. گواهان بر دروغ؛ 5. غیبت کنندگان؛ 6. ظلم کنندگان به مردم؛ 7- مشروب خواران؛ 8. حرام خواران؛ 9. ناصحان بی عمل؛ 10. ترک کنندگان نماز؛ 11. رشوه خواران؛ 12. خورندگان مال یتیم؛ 13. کتمان کنندگان شهادت؛ 14. تنگ نظران بخیل و امرکنندگان به آن؛ 15. توبه کنندگان. در ضمن بیان آنها از آیات و روایات و کلام بزرگان استناد می کند.
آغاز: یوم ینفخ فی الصور یعنی روزی که دمیده شود در صور در نفخه ثانیه فتأتون افواجا پس بیائید شما گروه گروه مختلف از قبرهای خود به عرصه گاه محشر هر گروهی با پیغمبر خود ...
انجام: و قوله تعالی طبتم فادخلوها خالدین.
چاپ: با تصحیح علی حبیب اللهی، آفاق نور، شماره 5، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1386ش
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:2561/1
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1231ق، قطع: جیبی [ف مخ: 5 - 2094]
tafsīr-ul a’imma
تفسیری است از سوره کهف، مریم، و طه که معانی و ترجمه فارسی آیات مبارکات را در ذیل آیات به خط نستعلیق متوسط و به رنگ سرخ نوشته و بلافاصله تفسیر و تنزیل آیه مورد بحث را به زبان عربی و به خط نسخ و رنگ مشکی با ذکر ماخذ و اسناد آن آورده است که عبارتند از: تفسیر الکبیر، کتاب روضه کافی، تفسیر بیضاوی قصص الانبیاء از قطب الدین الراوندی، کتاب الامالی از شیخ صدوق و چندین تفسیر دیگر به طریق اهل بیت علیهم السلام.
[دنا 119/3]
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1260
آغاز: و این عبارت که گفتیم چنین است که آنچنان خدائی که فرود آورد بر بنده خود کتاب؛ انجام: لمن تاب و آمن و عمل صالحا تم اهتدی قال الی ولایتنا
خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در حواشی بعضی از صفحات معانی لغات مشکله متن را به عربی نوشته اند و به فارسی هم توضیح داده شده؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی، ناصرالدین شاه قاجار ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مقوای روکش تیماج مشکی، 766ص، 28 سطر، اندازه: 25/5×37/5سم [ف: 1 - 167]
tafsīr-ul a’imma li-hidāyat-il umma
نصیری طوسی، محمد رضا بن عبدالحسین، - ۱۱۰۰ قمری
nasīrī tūsī, mohammad rezā ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (- 1689)
تفسیر بسیار مفصلی است در بیست جلد بزرگ، و شیخ آقا بزرگ دوره کامل آن را بالغ بر سی جلد ذکر کرده است. در این تفسیر جمله ای از آیه ها را ذکر می کند و به فارسی ترجمه می شود، پس از آن گفته های مفسرین معروف را می آورد پس از آن روایت هایی که در آن آیه ها آمده نقل می کند، بعد فصولی می پردازد در موضوعات مختلف تفسیری و در آخر مختصر از آنچه در ذیل همان آیه ها بحث کرده است به فارسی می نگارد.
[الذریعة 236/4؛ کشاف الفهارس 204/3-207؛ کتابنامه بزرگ قرآن کریم 1854/5؛ دنا 119/3 (18 نسخه)]
جلد اول از ابتدای سوره بقره تا «فلایخفف عنهم و لا هم ینظرون »؛ خط: نستعلیق و ثلث، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ رکابه دار، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 457گ، 21 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 34 - 94]
آغاز: بها امر الا ان یاذن اﷲ به مع ما قد یاذن اﷲ مما کتبه الماضون جعله اﷲ لنا فی ام الکتاب؛ انجام: فقال ما تقول فی اخ و زوج فقال النصف و النصف قال الیس قدسم ی اﷲ له ا ... فقال و هو یرثها ان لم یکن لها ولد
جلد دوم از تفسیر آیه «ربنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا تا» «فللذکر مثل حظ الانثیین یبین اﷲ لکم ان تضلوا و اﷲ بکل شیئ علیم »؛ خط: نستعلیق و ثلث، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 436گ، 21 سطر (11×21)، اندازه: 21×29/5سم [ف: 34 - 95]
آغاز: بسمله. فصل فی تنزیلها بحث فی وقت نزولها راوی محمد بن مسعود بن محمد بن عباس السلمی عنه فی تفسیره و حذف اسناده ... قال قال علی بن ابی طالب صلوات اﷲ علیه نزلت المایده قبل ان یقبض النبی ... بشهرین او ثلاثة؛ انجام: عن ابی عبداﷲ عنه قال: لایقول درجة واحدة ان اﷲ بقول درجات بعضها فوق بعض انما تفاضل القوم بالاعمال
جلد سوم از ابتدای سوره مائده تا آیه «ان ربک سریع العقاب و انه لغفور رحیم» ؛ خط: نستعلیق و ثلث، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ واقف: حاج محمد حسین بن حاج عبدالرزاق بر طلبه علم، محرم 1245ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 439گ، 21 سطر (11×21 )، اندازه: 21×29/5سم [ف: 34 - 95]
آغاز: سورة آل عمران، فصل فی فضلها و ثواب من قرأها و اطمأ بها نهاره و اسهر لیله وانصب بدنه الشیخ ابوالفضل شاذان بن جبرئیل ما اوردناه فی فضل مثل هذا الفصل فی البقرة قبل الشروع فاذا التفت القرابات فالسابی احق بالمیراث من ابه فامه اقرب الیه و اولی به من اخیر و اخته لامه
جلد چهارم، از آغاز سوره آل عمران تا سوره انفال ؛ خط: نستعلیق و ثلث، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ تملک: عبدالنبی بن محمد تقی (صاحب امل الامل) با تاریخ ربیع الثانی 1186ق؛ واقف: حاجی محمد حسین، بر طلبه عوام؛ جلد: تیماج عنابی، 206گ، 21 سطر (11×21 )، اندازه: 21×29/5سم [ف: 34 - 95]
آغاز: و لقد آتینا موسی الکتاب، بتحقیق که دادیم ما به موسی کتاب، این آیه نازل شده است در شأن ائمه؛ انجام: و فی الرکعة الثالثة: الحمد و قل هو اﷲ أحد و آیة الکرسی و فی الرکعة الرابعة
الحمد و قل هو الله أحد و آخر البقرة «آمن الرسول ... الی آخرها» وعد الی الرکعة الثامنة ...
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: آیت اﷲ شهید ثقة الاسلام تبریزی، علامه مجلسی؛ مهر: «لا اله اﷲ الملک الحق المبین علی رضا بن ادریس الموسوی» (مستطیل)، «محمد باقر بن محمد تقی موسوی» (بیضی )؛ وقف نامه کتاب با عبارت «وقف شرعی کردند بر طلاب علوم دینیه اصفهان این مجلد کتاب را که از املاک موقوفه مرحوم حاجی ملا احمد قهپائی است به تولیت جناب آقای میرزا محمود خان قهپائی و نظارت جناب همه ساله در شهر رمضان بنظر ناظر اول او من تقوم مقامه رسانند» ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج، 455گ، 28 سطر (14×28 )، اندازه: 24×38سم [ف: 32 - 635]
آغاز: سورة النور. فصل فی تنزیلها. محمد بن یعقوب فی باب بعد باب آخر منه و فیه ان الاسلام قیل الایمان من کتاب طینة المؤمن؛ انجام: اذا رأوهم و الدلیل علی ان الآیات هم الائمة علیهم السلام قول امیرالمؤمنین صلوات اﷲ علیه و علیهم اجمعین ما ﷲ آیة اعظم منی
از سوره نور تا پایان سوره نمل ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا:قرن 11؛ تملک: محمد ابراهیم بن زین العابدین نصیری طوسی، محمد ابراهیم قزوینی؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ:نخودی آهار مهره، جلد: تیماج زیتونی، 358گ، 28 سطر (15×28 )، اندازه: 23/5×37سم [ف: 2/29 - 777]
آغاز: سورة القصص. فصل فی خواصها. الصدوق فی باب ثواب من قرأ الطواسین الثلث من کتاب ثواب الاعمال مرسلاً؛ انجام: سورة الاحزاب ... ای پیغمبر بپرهیز از خدای و پیروی مکن کافران
از سوره قصص تا پایان سوره سجده و یک صفحه از آغاز سوره احزاب ( بخشهای نوشته شده از سوره احزاب را خط زده اند )؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح؛ یادداشتی به خط میرزا عبداﷲ افندی اصفهانی که نوشته: «هذا المجلد من القصص الی آخر حم سجدة» (نوشته او امضا ندارد اما کاملاً شبیه دستخط او در دیگر نسخه های این تفسیر است)، یادداشت محمد ابراهیم بن زین العابدین نصیری طوسی به خط رقاع زیبا با مهر او: «علی بس است ظهیر محمد ابراهیم 1087» (مستطیل )، وی نسخه را استکتاب کرده بوده است، با این عبارت: «هو. استکتبته راجیا من اﷲ تعالی توفیق فهمه و درک معضلاته و انا العبد الاقل محمد ابراهیم بن زین العابدین النصیری الطوسی عفی عنهما بالنبی و الوصی» ؛ تملک: محمد ابراهیم قزوینی با مهر او «تلک حجتنا اتیناها ابراهیم» (مستطیل)؛ مهر: «یا امام حسن» (مستطیل)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: نخودی آهار
مهره، جلد: تیماج سرخ، 245گ، 28 سطر (15×28 )، اندازه: 23/8×37/2سم [ف: 2/29 - 770]
سوره آل عمران و نسا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ قبل از کتاب وقفنامه آن در سه صفحه از طرف شاه سلطان حسین صفوی به تاریخ محرم 1129 با مهر؛ جلد: تیماج سبز، 358گ، 33 سطر، اندازه: 24×36/5سم [ف: 17 - 118]
از آغاز سوره بقره تا آ یه هشتاد و ششم آن را دارد «فلا یخفف عنهم العذاب و لاهم ینصرون» ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: ملاحسین بن علی الیعقوبی؛ مهر: «عبده حسین بن علی» (هشت گوش) و تملک همین شخص به تاریخ 14 ربیع الاول 1184ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 417گ، 28 سطر، اندازه: 26×39سم [ف: 7 - 286]
آغاز: سورة النور، فصل فی تنزیلها، محمد بن یعقوب فی باب بعد آخر منه و فیه أن الاسلام قبل الایمان من کتاب طینة المؤمن من الکافی، عن علی بن أبی جعفر علیه السلام و ساق الحدیث الطویل ألی أن قال: ثم بعث اﷲ محمداً صلی اﷲ عله و آله؛ انجام: و فی تفسیره الصغیر فی الایة الآخیر، قال: قوله بعالی، سیریکم آیاتی فتعرفونها، قال: الآیات أمیر المؤمینین و الآئمة صلوات علیهم فی الرچعة یعرفهم أعداؤهم اذا داوهم و الدلیل علی أن الآیات هم الائمة علیهم السلام قول امیرالمؤمنین صلوات اﷲ علیه و علیهم أجمعین: ما ﷲ علیه و علیهم أجمعین: ما ﷲ آیة أعظم منی خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ مهر لا: « إله إلا اﷲ الملک الحق المبین» (بیضی) ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قرمز،360گ،27سطر(14/5×27)،اندازه: 24×38سم [ف: 36-548]
آغاز: بسمله، سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی مسجد الاقصی؛ انجام: و رواه ایضاً فی باب زیارة اخری جامعة من کتاب عیون اخبار الرضاء مسنداً عن موسی بن عمران النخعی سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 301گ، 18سطر (14/5×28 )، اندازه:24×36سم [ف: 4 - 82]
آغاز: سورة النور. فصل فی تنزیلها. محمد بن یعقوب فی باب بعد باب آخر منه و فیه ان الاسلام؛ انجام: و الدلیل علی ان الآیات هم الائمة قول امیرالمؤمنین صلوات اﷲ علیه و علیهم اجمعین ما اﷲ آیة اعظم منی
از سوره نور تا سوره نمل؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ دو برگ اول وقفنامه مفصل نسخه از طرف شاه سلطان حسین صفوی بر مدرسه ای که در محله عباسآباد اصفهان بنا کرده و به مدرسه سلطانیه مشهور است به همراه دیگر مجلدات آن در محرم 1129ق، آغاز: «حمدی که واقفان اسرار ملک و ملکوت و ثنایی که عارفان معالم قدس و جبروت گزارش آن را دیباچه صحایف معرفت و دانایی دانند»؛ مهر: شاه سلطان حسین «بسم اﷲ الرحمن الرحیم من کمترین کلب اسم علی شاه سلطان حسین 1125» (چهارگوش تاجدار) ؛ تملک: میرزا عبداﷲ افندی که نسخه را به فرزندش میرزا احمد بخشیده است با مهر: «الراجی لعفو اﷲ عبداﷲ» (بیضی)؛ جلد: تیماج سرخ، 270گ، 31 سطر (16×27/5 )، اندازه: 26×37سم [ف: 20 - 134]
آغاز: سورة الاعراف. فصل فی ان فیها آیات محکمات. راوی محمد بن مسعود بن محمد بن عیاش السلمی فی تفسیره و حذف اسناده عن ابی بصیر عن ابی عبداﷲ علیه السلام؛ انجام : فصل فی ان الآیة السابعة وضع فیها حرف مکان حرف. علی بن ابراهیم فی تفسیریه فی هذه الآیة ما اوردناه فی فصل التفسیر.
از ابتدای سوره اعراف تا پایان سوره انفال ؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد، تا: 28 صفر 1283ق؛ مجدول، مصحح، محشی از محمد بن احمد الموسوی الاردبیلی که همان کسی است که نسخه به درخواست او کتابت شده است؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 526گ،27سطر(14/5×26/5)،اندازه:20×35/8سم[ف:29/2- 782]
از سوره انبیا ء تا مومنین؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ عبداﷲ اصفهانی کتاب را به فرزندش میرزا احمد بخشیده؛ تملک با مهر به تاریخ 7 رجب 1295ق؛ تاریخ وقف: 7 رجب 1317 ؛ جلد: تیماج،307گ،31سطر،اندازه:23/5×35سم [ف: 111]
آغاز: این آیه در شأن [دشمنان] آل محمد نازل شده میفرماید که یسألونک عن الخمر از تو ای محمد از شراب و مراد از خمر هر مست کنند است که آشامیده شود هرگاه آنرا مثل شراب و خمیر برسانند و بعمل آرند؛ انجام: و فی الرکعة الرابعة الحمد و قل هو اﷲ احد و آخر البقرة امن الرسول الی آخرها الحدیث و عد الی الرکعة الثانیة
از آیه 219 تا آخر سوره بقره؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: عصر مؤلف؛ مصحح، یادداشت میرزا عبداﷲ افندی بدین عبارت دیده می شود: «بسم اﷲ بفرزندی میرزا احمد و فقه اﷲ بخشیده شده است حرره العبد الجانی مهر بیضوی »؛ جلد: تیماج سرخ، 213گ، 23 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: - 17]
آغاز: تفسیر جزء اول بنقل از ذریعه: این رتبه الانسان الذی بدا خلقه من طین و اعلی مقام محامد رب العالمین و انی قدرة المخلوق من سلالة من ماء مهین و العروج علی ذروة ... تفسیر سوره کهف: سورة الکهف. فصل فی
تنزیلها و سبب نزولها. علی بن ابراهیم ... آغاز تفسیر سوره انبیاء: سورة الانبیاء. فصل فی خواصها الصدوق فی کتاب ثواب الاعمال؛ انجام:تفسیر سوره طه: و مثلها فی کتاب اﷲ عزوجل. و انی لغفار لمن تاب ... .
از آغاز سوره کهف تا انجام سوره طه؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 384گ، 28 سطر (15×29 )، اندازه: 25×27/5سم [ف: 1 - 45]
انجام: و تلفح وجوههم النار و هم فیها کالحون، علی بن ابراهیم عن ابیه، عن اسماعیل بن مراد، عن یونس ...از آغاز سوره انبیاء تا آیه 105 سوره مومنین [قوله تعالی: قالوا ربنا غلبت علینا شقوتنا و کنا قوما ضالین] ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (یک برگ) ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 261گ، 28 سطر (14/5×28/2 )، اندازه: 23/5×27سم [ف: 1 - 46]
تفسیر سوره توبه، یونس، هود را در بر دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج حنایی، 548گ، 21 سطر (11×21 )، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 697]
آغاز: این رتبة الانسان الذی بدیء خلقه من طین و اعلی مقام محامد رب العالمین و انی قدرة المخلوق من سلالة من ماء مهین؛ انجام: فی تحریف قوله تعالی تظاهرون و قوله تعالی عما تعملون الشیخ ابوالفضل شاذان بن جبرئیل ما أوردناه فی فصل التفسیر و التنزیل.
جلد اول کتاب، مشتمل بر مقدمات و تفسیر سوره فاتحه و مقداری از سوره بقره؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 561گ، 28 سطر، اندازه: 24×38سم [ف: 3 - 45]
تفسیر سوره توبه و یونس و هود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شاید در عصر مؤلف؛ مصحح؛ تملک: محمد ابراهیم بن زین العابدین نصیری طوسی و مهر وی «علی بس است ظهیر محمد ابراهیم (مربع) ؛ جلد: تیماج سبز، 435گ، 28 سطر، اندازه: 23×36/5سم
[ف: 11 - 333]
tafsīr-ul a’imma li-hidāyat-il umma (mx.)
نصیری طوسی، محمد رضا بن عبدالحسین، - ۱۱۰۰ قمری
nasīrī tūsī, mohammad rezā ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (- 1689)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17351
جلد اول، از ابتداء تا سوره مائده ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tafsīr-u abarqīs as-suqrāṭī li-qābis al-aflāṭūnī
لغز قابس صاحب افلاطون .
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2418/2
آغاز: بسمله و به ثقتی لغز قابس صاحب افلاطن و هو اشبه شیئی بامر العالم و ما یجب ان یعمل فیه الانسان
بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری آبی سفید عطف تیماج قرمز، 13گ (31-43)، 19 سطر (6×14 )، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 1287]
» تفسیر ابن جریر ← تفسیر طبری
tafsīr-u ibn-i ‘abbās = tanwīr-ul miqbās min tafsīr-i ibn-i ‘abbās
ابن عباس، عبدالله بن عباس ،۳ - ۶۸ قمری
ebn-e ‘abbās, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abbās (625 - 688)
تفسیری است منسوب به عبداﷲ ابن عباس. نافع بن ارزق سؤالاتی از ابن عباس درباره تفسیر آیات مختلفی از قرآن کریم نموده و به زعم خود استشهاداتی از کلام عرب در ضدیت آن معنی و تفسیر آورده و ابن عباس با استشهادات محکم و قوی تر از کلام عرب، ایرادات نافع را رد کرده و تفسیر خود را تاکید و تقویت نموده است. در منابع گفته شده صاحب قاموس، محمد بن یعقوب فیروزآبادی آن را جمع آوری نموده است، روش تفسیر بدین صورت است که نخست به ترتیب سوره های قرآن آیات را آوره، سپس به تفسیر آنها پرداخته است. این تفسیر به فیروزآبادی نیز نسبت داده شده است.
چاپ: بولاق، در حاشیه المقد لتلخیص ما فی الوقت و الابتداء لشیخ الاسلام زکریا الانصاری، 464ص، 1290ق؛ بارها در بمبئی هند، بولاق مصر، و بیروت به چاپ رسیده است.
آغاز: و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله أجمعین، أخبرنا عبداﷲ الثقة ابن المأمون الهروی قال أخبرنا أبی قال أخبرنا أبو عبداﷲ قال أخبرنا أبو عبید اﷲ محمود بن محمد الرازی ... عن ابن قیاس قال: الباء بهاء اﷲ و بهجته و بلاؤه و برکته ...
[دنا 120/3، با انتساب به ابن عباس و فیروز آبادی؛ الذریعة: 244/4؛ کشف الظنون: 1 /502؛ معجم المطبوعات 158/1؛ معجم مصنفات القرآن کریم 223/2 و 224؛ الاوقاف العامة بغداد 72/1]
آغاز: برابر؛ انجام: السورتان فی شأن لبید بن عاصم الیهودی، سحر النبی صلی اﷲ علیه و آله و سلم و قرأ النبی علیه السلام علی سحره ففرج اﷲ عند ذلک فکانما انشط عقاد تمت.
خط: نسخ، کا: عامر معروف به قاسم بن علیپر، تا: 956ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 381گ، 19سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 35 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: نزلت هاتان السورتان فی شأن لبید بن الاعصم الیهودی الذی سحر النبی فقرأ النبی علی سحره ففرج اﷲ عنه فکانما أنشط من عقال.
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن 12، جا: هند؛ مصحح، محشی؛ مهر: «محمد عبدالرزاق» (مربع)، «محمد» (مربع) ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: کاغذی، 568گ، 21 سطر (9×18 )، اندازه: 17×29/5سم [ف: 33 - 512]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن شیخ یوسف، تا: 3 ربیع الثانی 1165ق، برای خزانه کتابخانه یکی از سلاطین؛ با سرلوح وکتیبه مذهب مرصع، مجدول؛ از موقوفات رمضانیه 1230؛ جلد: تیماج، 584ص، 31 سطر، اندازه: 17×30سم [ف:- 90]
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 392]
نسخه اصل: کتابخانه اوقاف-بغداد 2122 ؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد، بی تا؛ محشی؛ واقف: سلیمان پاشا والی بغداد بر مدرسه سلیمانیه، به سال 1203؛ 420ص [عکسی ف: 7 - 343]
آغاز: عن ابن عباس فی قوله تعالی، سورة انزلناها یقول انزلنا جبریل بها فرد الها الیها و فرضناها بینا فیها الحلال و الحرام؛ انجام: عن ابن عباس رضی اﷲ عنهما فی قوله تعالی اقرأ یا محمد القرآن و هذا اول ما انزل علیه جبریل به باسم ربک بامر ربک الذی خلق الخلایق.
از سور نور تا سور علق را شامل است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، مشکی، 146گ، 20سطر، اندازه: 12/5×19سم[ف: 62 - 35]
آغاز: بسمله، کان ابن عباس جالسا بفناء الکعبه قد اکتنف الناس یسالونه عن تفسیر القرآن فقال نافع بن الارزق لنجده؛ انجام:قال لیکتبسوا اما سمعت قول لبید: و انی لاآت ما اوتیت و اننی لما اقترفت نفسی علی الراهب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج تریاکی روشن، 17گ (9-25پ )، 16 و 20 سطر حمایلی (7×13 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 16 - 454]
» تفسیر ابن عطیه ← المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز
» تفسیر ابن کثیر ← تفسیر القرآن العظیم
tafsīr-u ibn-il muḏakkir (mx.)
حائری، محمد بن احمد بن حسین
hā’erī, mohammad ebn-e ahmad ebn-e hoseyn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15825/4
گویا از او ؛ خط: نستعلیق، کا: قباد بن شهقباد مهرانی، تا: 948ق؛ 40گ (205پ- 244پ) [ مختصر ف: - 203]
» تفسیر ابن مطر ← مسالک الرضوان الی ریاض الجنان
» تفسیر ابو السعود ← ارشاد العقل السلیم الی مزایا الکتاب الکریم
» تفسیر ابوالفتوح رازی ← روض الجنان و روح الجنان
tafsīr-e abū-nasr zāhed-e boxārī (t.)
اهدا به: شمس الدین ابی المظفر ابراهیم شاه شرقی (804-844)
این کتاب ترجمه تفسیری است که ابونصر زاهد بخاری بر قرآن کریم نوشته است. در این کتاب تفسیر به صورت سؤال و جواب بیان شده و برخی از فواید آن از مغنی، کشاف و تفاسیر دیگر گرفته شده و بیشتر مطالب را از این عباس نقل می کند و احتمال دارد که کار «شهاب الدین دولت آبادی» باشد که تفسیری نیز به نام «بحر المواج و السراج الوهاج» دارد که در فهرست مرعشی توصیف شده است.
[دنا 120/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15705
آغاز: کالنجوم بابهم افیدیتم اهدیتم بر آورند فطوبی لهم ثم طوبی؛ انجام: افراط در شان مسیح و تفریط در باب حبیب صلوه اﷲ و سلامه علیها گمراه گشته اند آمین چنین بادتم از سوره ی نب-أ تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: میر محمد اعظم، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور قهوه ای، 113گ، 17 سطر (7/5×12/3)، اندازه: 12×18سم [رایانه]
tafsīr-u abi-l-fatḥ-i ġaznawī
غزنوی، عبدالصمد بن عبدالرحمان
qaznavī, ‘abd-os-samad ebn-e ‘abd-or-rahmān
روی برگ نخستینش در یک مربع مستطیل که دارای تزیینات می باشد، به نام کتاب و نام مؤلف اشاره شده است. بدین نحو:
«الجزء الرابع من تفسیر کتاب اﷲ عزوجل تصنیف القاضی الامام رکن الاسلام شمس الائمه و سراج الامام قاضی القضاة ابی الفتح عبدالصمد بن عبدالرحمن قاضی القضاة بن الشیخ بن الامام محمود بن محمد الغزنوی رحمة اﷲ علیه و صلی اﷲ علی سیدنا محمد».
[دنا 121/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1246
آغاز: آغاز موجود در نیمه اول: بما فعل المبطلون. معناه. او لان لا یقولوا. آغاز نیمه دوم: بسمله. رب انعمت فزد. سوره مریم علیها السلام کلها مکیه و هی ثمانی و تسعون آیه عند الاکثرین و تسع و تسعون عندالمکین؛ انجام: انجام نیمه اول: تصلون علیه و تستغفرون له حتی یستیقظ. و باﷲ التوفیق. یتلوه ان شاءاﷲ تعالی سوره مریم علیها السلام و اتفق الفراغ من نساخة هذاالجزء ... انجام نیمه دوم: و تباعدت عنه مردة الشیاطین و شهدله حافظاه انه مؤمن و باﷲ توفیق. آخر الربع الثالث من کتاب تفسیر القرآن الکریم. یتلوه ان شاءاﷲ تعالی فی اول الجزء الرابع تفسیر سوره ص. و الحمدﷲ وحده و صلوته علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم و حسبنااﷲ و نعم الوکیل.
حاوی تفسیر قرآن از آیه 55 سوره انعام (6) تا پایان سوره صافات (37) می باشد و در پایان به تفسیر سوره ص (38) وعده داده است.
کاتب، نسخه را به دو نیمه تقسیم کرده و هر نیمه را نیز به دو جزء (بخش) منقسم داشته است.آنچه از نیمه اول باقیمانده از آیه 55 سوره انعام است تا پایان سوره کهف و نیمه دوم از سوره مریم است تا پایان سوره صافات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 801ق؛ این نسخه ناقص؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 483گ، 29 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1 - 428]
tafsīr-ul aḥādīṯ
مجذوبعلی شاه، محمد جعفر بن صفر، 1175 - 1238 قمری
majzūb-‘alī-šāh, mohammad ja‘far ebn-e safar (1762 - 1823)
تفسیر و تأویل چند حدیث است به شیوه عرفانی: حدیث النفس، حدیث فی العشق، حدیث فی صفة اهل الجنة و جز آنها. در برخی شعر و حکایت به فارسی آورده است.
[دنا 121/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4779/4
آغاز حدیث عن کمیل زیاد. قال سئلت مولانا امیرالمؤمنین (علیه السلام) فقلت یا امیرالمؤمنین ارید ان تعرفنی نفسی؛ انجام: و قال بعین النفس مرآة عقلها، فتلک حیوة النفس بعد مماتها.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی سیر، 2گ (7ر-9پ)، 21-25 سطر، اندازه: 19/5×29/6سم [ف: 8 - 83]
» تفسیر «احد» من قل هو اﷲ ← تفسیر سورة التوحید
» تفسیر الاحلام ← تعبیر الرؤیا
» تفسیر الاحلام ← کتاب الرحمة فی الطب و الحکمة
tafsīr-u aḥmdī = at-tafsīrāt-ul ahmadīyya fī bayān-il āyāt-iš šar‘īyya
شیخ جیون، احمد بن ابی سعید، ۱۰۴۷ - ۱۱۳۰ قمری
šayx jīyūn, ahmad ebn-e abī sa‘īd (1638 - 1718)
کتاب تفسیر آیات الاحکام به ترتیب سوره های قرآن مجید است، وی در تفسیر آیات علاوه بر قریحه خود به تفاسیری مثل بیضاوی، تفسیر فرات، تفسیر سیوطی، کشاف زمخشری و غیر اینها مراجعه و نقل قول زیاد نموده، او در 16 سالگی به سال 1064ق شروع به تألیف کرده و در 21 سالگی در 1069ق. آن را به انجام رسانده و در 27 سالگی در 1075 ق آن را تصحیح نموده است.
چاپ: کلکته، 616ص، 1847ق ؛ هند، 1300ق ؛ بمبئی، 1327ق.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:35021
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب ففضله تفضیلا؛ انجام: و کفر عنا سیئاتنا أنک التواب الرحیم یقول العبد الفقیر الیه الغنی احمد ... قد شرعت فی تسوید تفسیر الآیة ... سنة الف و اربعة و ستین و سنی حینئذ ستة عشر سنة و فرغت عنه سنة ألف و تسعة و ستین فی بلدة ... حین قرأت شرح مطالع الانوار و سنی ... ثم بعد امة قد صححته بالنظر حین الدرس فی بلدة انبتهی سنة الف و خمس و سبعون و سنی یومئذ سبعة و عشرون سنة الحمدﷲ علی نواله ... تمام شد تفسیر احمدی.
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره کشمیری، جلد: تیماج فرنگی، 273گ، 26 سطر، اندازه: 14×27/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 107]
tafsīr-ul ixtilājāt ‘alā xams-i maqālāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9716
و مجدول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در جدول؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 7گ، ابعاد متن: 10×18، اندازه: 4/5×22سم [ف: 17 - 463]
» تفسیر الاربع مقالات ← شرح اربع مقالات بطلمیوس
tafsīr-u isti‘āḏa wa bismilah
کتابی است در تفسیر و شرح معنی استعاذه و نیز بسم اﷲ الرحمن الرحیم و در آخر تفسیری از سوره حمد به طور مختصر آمده است. در کتاب از شیخ احمد احسائی نام می برد. کتاب بر فصول و مباحثی مرتب است.
[دنا 121/3]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1175
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی محمد و آله المعصومین و اللعنة علی اعدائهم اجمعین؛ انجام: و ایضاً عن الصادق علیه السلام قال: العبد ثلاثة قوم عبدوا اﷲ خوفاً ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح؛ تملکی در 1319 در کربلا با مهر «العبد ریحان اﷲ الموسوی» (بیضی )؛ تملک: محمد باقر بن محمد بن ریحان اﷲ الموسوی؛ مهر: سید محمد باقر بروجردی؛ 363گ، 16سطر، اندازه: 16×21سم [مؤید: 3 - 152]
» تفسیر اسرار القرآن فی بیان مراتب الایمان ← تفسیر آیات قرآن
tafsīr-ul usṭuqus-iṯ ṯāliṯ
جابر بن حیان، ۱۲۰ - ۱۹۸ ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: اسطقس الاس الثالث = اسطقس الاس علی رأی اهل الصناعة؛ جابر بن حیان (120-198)
این نامه درباره «حجر»است.
[دنا 121/3]
شرح و حواشی:
1- الکمال = منتخب تفسیر الاسطقس؛ الثالث جابر بن حیان (120- 198)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:491/8
آغاز: من کتاب تفسیر الاسطقس الثالث و کشفه لجابر بن حیان.
قال: فاول ما ذکرنا فی موضع یقول فیه: حرام ان یتم و حقیق ان لایتم العمل لمن حجر الاجساد و حلل الارواح. و هذا خطاء؛ انجام الی ان یکتحل به العین و یسقی به فافهم ذلک ... اما قولنا اذا بلغت هذا لموضع ... و انه ... (جای نقطه ها در نسخه سفید گذارده شده)
خط:نسخ،بی کا،بی تا،جا:حیدراباد؛2گ(62ر-63ر) [ف: 4 - 1023]
» تفسیر الاسطقس الثالث (منتخب) ← الکمال
» تفسیر اسفراینی ← تاج التراجم فی تفسیر القرآن للاعاجم
tafsīr-e asmā’-e advīye-ye mofrade
ابن جلجل، سلیمان بن حسان، ۳۳۲ - ۳۸۰ ؟ قمری
ebn-e joljol, soleymān ebn-e hesān (944 - 991)
شامل ده «مقاله» که تفسیر و تحریر کتاب اسماء ادویه (فرهنگ داروهای ترکیب نشده) است که از کتب نفیسه در این فن و تألیف دسقوریوس بوده است.
[دنا 121/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1538
آغاز: ایرس تأویله فی اللسان الیونانی قوس و قزح و هو السوسن الاسما نجونی و ذلک ان فی نوره بیاض و صفره و سماویة کما فی قوس و قزح؛ انجام: لیثوفلا. تاویله حجر الغرا و هو صمغ البلاط معمول. لیثو حاووس تاویله الحجر الابیض تم تفسیر المقال الخامسه.
بی کا، بی تا [ف: 4 - 247]
tafsīr-e asmā’-ol hosnā
از: گدا؛ مثنوی عرفانی است در شرح و تفسیر اسمای حسنای الهی. مؤلف اسمای حسنی را به ترتیب ذکر نموده و به صورت منظوم تفسیر می کند و در اثنا آیاتی از قرآن کریم و احادیث حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله) را نیز تفسیر می کند. شاعر در این منظومه به «گدا» تخلص می کند. این منظومه غیر از مثنوی رائیه «تحفة النصائح» یوسف گدا است که در پند و اندرز در هشت باب سروده شده و در منزوی (4: 2721)، گنج بخش، منزوی (3: 1577)، گنج بخش، محمد حسین تسبیحی (1: 110) معرفی شده است. گرچه احتمال اتحاد مؤلف بعید نیست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14009
آغاز: زان چنین فرموده سلطان جلیل ×× جمله دنیا را که باشد او قلیل / با قلیلی دل مبند ای هوشیار ×× عاقلان خود بنگرند پایان کار. المقدم المؤخر: المقدم پیش از جمله عیان ×× او همیشه بود و باشد ای جوان / هم مؤخر بعد بعد اولیست بس ×× او همیشه باشد این را دان تو پس / اول او را بدایت نیست دان ×× آخرست
و بی نهایت از عیان / اول او بود و نبوده هیچ شی ×× آخر او ماند که هست قیوم حی / بود او و هم نبود اشیا ورا ×× هم نماند هیچ شی ماند خدا / هم نماند غیر او ای خوب رو ×× نیست باقی غیر ذات پاک او / ما نبودیم بود خداوند جهان ×× ما نمانیم او بماند جاودان؛ انجام: صورتش بسیار کس را دل ربود ×× دید نقش صورت و میلش فزود / شد هلاک از زخم مار اندر زمان ×× بر نخورده زو هنوز ای نوجوان
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بی جا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا سرخ، عطف تیماج، 118گ، 15 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 38 - 21]
tafsīr-u asmā’-il lāh-il ḥusnā
در بیان معنی واژه هایی که به عنوان نام خداوند متعال معرفی شده اند یکی از مسائل مهم مذهبی بوده و دانشمندان درباره آن کتاب ها نوشته اند. بحث در این علم سه درجه دارد: نخست بحث های لغوی ظاهری که معنی این واژههای عربی را بیان کند؛ دوم بحثهای کشفی و باطنی که از نظر عرفان در هر واژه گفتگو کند و برای به زبان آوردن آنها خاصیت ها یاد کنند و در میان آنها اسم اعظم (نام بزرگ) را نشان دهند که خاصیت آن بیش از دیگر نام ها باشد؛ درجه سوم درباره این واژه ها از نظر خاصیت هایی که برای حروف هجا، سازنده آن واژه ها قائل هستند، یعنی از نظر علم الحروف که شعبه ای از علوم غریبه است، گفتگو می شود و این نوع سوم بیشتر در نزد فرقه حروفی متداول است، که دسته از غالیان صوفیه هستند، و خلاصه ای از تاریخ فکر ایشان در عنوان «جاودان نامه» خواهد آمد. و بحثهای درجه دوم با پیدایش عرفان در اسلام پدید گشته و راه نخست را مفسران ظاهری و لغویان بیشتر پیموده اند. کتاب هایی که درباره این علم نوشته شده بسیار است. چلبی در کشف الظنون در عنوان «الحروف» نزدیک به دویست رساله را نام برده و در عنوان «الاسماء الحسنی» بدانجا حوالت کرده و در عنوان «الخواص » و «طلسم» نیز اندکی گفتگو کرده و در «الذریعه» در عنوان «الاسماء الحسنی» بیست کتاب را نامبرده، و باقی را به عنوان «شرح الاسماء» حوالت نموده است. مورد گفتگوی ما رساله ای است که بیشتر جنبه لغوی دارد و فقط اندکی به معانی عرفانی توجه کرده است. در این رساله فقط نود و نه نام از نام های خدا تفسیر شده و نگارنده اسماء اﷲ را مطابق روایتی که به آن استناد جسته محدود در همین عدد دانسته و در سرآغاز گوید این شرح را از تفسیر قاضی ناصرالدین بیضاوی استخراج نمودم، نام نگارنده در آن یاد نشده است. (علینقی منزوی)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1021
آغاز الحمد ﷲ الذی علم آدم الاسماء و الصلاة و السلام علی محمد المصطفی و علی آله؛ انجام: و العبد اذا حبس نفسه عما یدعوا الیه الهدی و صبر علی ... فاز بالحظ الا و فی من هذا الاسم و الحمد ﷲ ...
خط: نستعلیق، کا: علی بن مسافر قاضی، تا: 939ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (81 - 90)، 21 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 43]
tafsīr-u asmā’-il lāh-il ḥusnā
از مولانا عبدالمحسن است و از کتاب «علم الیقین» فیض، و سخنان غزالی استفاده کرده و آمیخته است با اخبار شیعی.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2013/2
آغاز: فی تفسیر اسماء اﷲ الحسنی. اﷲ: اسم للموجود الحق الجامع للصفات الالهیة؛ انجام:ادل علی الحکمة و انبع عن القدرة، فالافراد مفوت للغرض.خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 32گ (114پ-145پ)[ف:3-463]
tafsīr-u ism-il muḥsin
[دنا 121/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:6115/21
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق المشیة لامن شیء و جعلها لامن شیء. و بعد فاشهد بان اﷲ ربک؛ انجام: تلک حروف اﷲ، ربک رب السماوات و الارض رب ما یری و ما لایری، رب العالمین
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن قهوه ای، 4گ (109پ-112ر )، 19 سطر [ف: 9 - 175]
» تفسیر اصفی ← الاصفی
tafsīr-e afzal
افضل، محمد رضا، 1250 - 1332 شمسی
(1871 - 1953) afzal, mohammad rezā
این تفسیر به «تفسیر الائمه علیه السلام» و تفسیر الائمه ناسخ تفاسیر الامة نیز معروف است، تفسیری است با استفاده از روایات اهل بیت (علیهم السلام) نوشته شده است.
چاپ: تهران، سنگی، 1335، رقعی، 300ص
[دنا 121/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:8233
تفسیر سوره مبارکه اخلاص بسمله، حمدله ... و بعد چنینگوید متعلم از رسول خدا (صلی الله علیه و اله) و ائمه هدی (علیهم السلام) معروف بافضل عفی اﷲ عنه و عن ابویه؛ انجام: پنجم چنان است که در خبر صافی است بزیاده اسکنه اﷲ فی جنه عدن و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین و اللعنه علی اعدائهم اجمعین تم
تفسیر سوره های مبارکه اخلاص، قدر، فاطر، شوری، فرقان و شعرا می باشد؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 265گ، 16 سطر (13×18 )، اندازه: 17/5×22سم [رایانه]
» تفسیر اکبری ← تحفه فتحیه
» تفسیر الفاظ اهل صناعة الطب ← التنویر (ترجمه)
tafsīr-e alfāz-e moškele-ye qor’ān
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29868
آغاز: و علی سمعهم ای اسماعهم و هی الاذان غشاوه الی غطاء یخادعون اﷲ ای؛ انجام: ای خلق منهم ثم قال من الحنه والناس ای الخلق من الجنه والناس واﷲ اعلم بالصواب فی 1113 بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 94گ، 14 سطر [رایانه]
tafsīr-ul alfāẓ-il muškila min-al muntaxab
خضرمی شبوی، احمد بن محمد
xezramī-ye šabbūy, ahmad ebn-e mohammad
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:580/2
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 2ص [ف: 5 - 89]
tafsīr-ul alif-iṣ ṣuġrā = tafsīr-u miṭāṭāfūsīqā
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
(579 - 498) yahyā bn-e ‘adī
مقاله مطابوسیقا (= متافیزیک) ارسطو از مهمترین مقالات فلسفی ارسطو است که پس از پرداختن مقاله «فیزیک »یعنی قضایای راجع به جهان طبیعی به این قضیه پرداخت. در این رساله یحیی بنعدی به تفصیل آن مقاله را شرح می کند و نکات تاریک آن را روشن می نماید و آن را به نام اصل یونانی «الف الصغری» مسمی می نماید. (عبداﷲ انوار)
آغاز: بسمله. قال ارسطوطالیس ان النظر فی الحق صعب من جهة سهل من جهة و الدلیل علی ذلک انه لم یقدر احد من الناس علی البلوغ فیه بقدر ما یستحق
انجام: و معناه هو ان اهل النظر فی العلل و الاوایل کلها لعلم واحد او لعلوم أکثر من واحد.
چاپ: محقق: عبدالرحمان بدوی، بیروت، دارالاندلی للطباعة و النشر، وردت فی کتاب: مباحث فلسفیة لیحیی ابن عدی، 1400ق.
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1056ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 24گ (32پ-55پ )، 15سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 44 - 25]
آغاز: بسمله و به نستعین تفسیر یحیی بن عدی للمقاله الاولی من کتاب؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1072ق؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 30ص (447-476)، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 9 - 384]
بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 473]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2523/7-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 710]
tafsīr-u alif-lām-mīm
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10029/56
آغاز: بسمله قوله تعالی الم ذلک الکتاب ... قال الشیخ فیه اشارة الی عالم المجردات الصرفه و المتوسطة بین التجرد خط: نسخ و نستعلیق، کا: مؤمن بن حافظ محمد عبدالعظیمی، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج جگری، 1ص (159)، اندازه: 12×17سم [ف: 32 - 41]
tafsīr-ul imām-il ‘askarī = tafsīr-e emām hasan-e ‘askarī
؟ حسن بن علی (ع )، امام یازدهم، ۲۳۲ - ۲۶۰ قمری
hasan ebn-e ‘alī (‘), emām-e yāzdahom (847 - 875)
کتابی است که به حضرت امام عسکری یازدهمین امام شیعیان نسبت داده شده است. قسمت موجود از آن به روایت شیخ صدوق محمد بن علی بن بابویه قمی از استادش ابوالحسن محمد مفسر استرآبادی از ابویعقوب یوسف بن محمد بن زیاد و هم از علی بن محمد بن یسار از امام حسن عسکری علیه السلام است.
بنا بر نقل محمد بن قاسم استرآبادی، ابویعقوب یوسف بن محمد بن زیاد و ابو الحسن علی بن محمد بن سیار از شیعیان و شاگردان حضرت بودند که آن را در مدت هفت سال به آنان املا فرموده است. این تفسیر به سبک نقلی گردآوری شده و تفسیر تمام قرآن نیست بلکه از ابتدای فاتحة الکتاب تا آیه 283، از سوره «بقره» است. درباره این تفسیر بحث های فراوانی است. جمعی چون علامه حلی در «خلاصة الاقوال» آورده است که این تفسیر را مفسر استرآبادی از یوسف بن محمد و از علی بن محمد از حضرت امام علی النقی (علیه السلام) روایت کرده و مفسر استرابادی را قدح و جرح نموده و راویان مذکور را مجهول و این کتاب را از موضوعات سهل دیباجی به روایت پدرش دانسته است.
میرداماد نیز درکتاب «شارع النجاة» فارسی خود در بحث ختان گفته است: جمعی چون ابوعلی قالی در «منتهی المقال» در ذیل ترجمه محمد بن القسم یا ابن ابی القسم چنین گوید: ابوجعفر بن بابویه از او روایت کند ضعیف و کذاب است و نیز از او تفسیری روایت می کند که از دو نفر مجهول الحال روایت کرده که یکی از آنها یوسف بن محمد بن زیاد، و دیگری علی بن محمد بن بشار، و هر دو اینها از پدرانشان از ابوالحسن الثالث علیه السلام و این تفسیر ساختگی و از جعلیات سهل دیباجی از پدرش می باشد و احادیث دیگری از قبیل منکراتی که در این تفسیر است جعل کرده است. مرحوم حاجی نوری در ترجمه محمد بن قاسم استرآبادی می گوید: صدوق در «من لایحضر الفقیه »، «امالی »، «علل الشرایع »، و ابو منصور احمد بن علی بن ابی طالب در کتاب «احتجاج »، ابن شهر آشوب در «مناقب »، محقق ثانی علی بن عبدالعالی کرکی در «اجازه»اش به صفی الدین حلی، شهید ثانی در «منیة المرید» نسبت این کتاب را به امام یازدهم تأیید کرده اند. به همین دلیل بسیاری از محدثین و مفسران اخبارگرا به این کتاب اعتماد وی ژهای کرده اند. در من لایحضره الفقیه (6: 514) ترجمه آقایان صدر بلاغی و علی اکبر غفاری درباره انتساب کتاب چنین آمده است «و آنچه نظر ما است هم درباره تفسیر و هم درباره مؤلفش این است که اختلاف را رها کنیم و به خود تفسیر مراجعه کرده تا حق ظاهر شود در این تفسیر موجود که ثابت نیست همان باشد که مصدر صدوق - علیه الرحمة - بوده مطالب درستی هست که نسبتش را به معصوم می توان داد و. مطالبی هم هست که به هیچ وجه نمی توان آن را به معصومین نسبت داد نه تنها به معصومین علیهم السلام بلکه حتی به یک فرد مسلمان امامی مذهب که به اصول امامیه پای بند باشد نمی توان نسبت داد».
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین و سلم کثیراً قال محمد بن علی بن محمد بن جعفر بن دقاق حدثنی
انجام: امتنع عن اداء الشهادة اذ کانت عنده و لا تکتموا الشهادة و من یکتمها فانه آثم قلبه یعنی کافر قلبه
چاپ: بارها چاپ شده؛ مشار عربی 199؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1268ق، وزیری، 308+1صص ؛ تبریز، بی ناشر، 1315ق، رحلی، 296ص؛ و ...
[الذریعة 283/4 و 285/4-293رقم 1295؛ مکتبة امیر المومنین 249/1؛ مجله پژوهشهای قرآنی شماره 5 و 6 (بهار و تابستان 1375ش)، مقاله نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری، سعید رضوی، ص 312-331؛ دنا 122/3 (95 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- آثار الاخیار = ترجمه تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام؛ زواره ای، علی بن حسن (-10)
2- عین المعارف فی تفسیر القرآن؛ عاملی شامی، ابراهیم بن جعفر (- 11)
3- تفسیر امام حسن عسکری (منتخب) (دو عنوان)
خط: نسخ، کا: علی بن شرف الدین ابن علی کیاء حسنی رکابی، تا: جمادی الاول 808ق؛ مقابله شده دومین بار با شیخ فقیه احمد کرکی یا نسخه بابا حاجی المعلا سجانی ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 150گ، 26 سطر (10×15 )، اندازه: 13×20سم[ف: 262 - 16]
آغاز: شیء آخر من هذا التفسیر فی قوله عزوجل أو ضعیفاً أو لایستطیع ان یمل هو فلیملل ولیه بالعدل قال امیرالمؤمنین علیه السلام فی قوله عزوجل؛ انجام: حتی اقترحوا مالایجوز فی حکم جهلاً بأحکام اﷲ اقتراحاً لاباطیل علی اﷲ. تم ما وجدت من تفسیر هذه الآیات ... رزقنا اﷲ وجدان تمام التفسیر بمحمد و آله رب اغفر خط: نسخ، کا: ابن ظهیر: حسین بن ظهیر بن عبداﷲ بن نجم الدین بن حسین بن حسین بن تاج الدین حافظ شمس الدین طبرسی، تا: صفر 886ق؛ مصحح؛ 75گ، 18-20 سطر، اندازه: 13×18سم
[ف: 2 - 972]
آغاز: علیه السلام فانزنا عیالا تنافی بعضی الخسانات ثم استادنا علی الامام؛ انجام: لا من و ... هذا آخر ما وجدناه من تفسیر منسوب الی الامام حسن العسکری علیه السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز ؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 289گ، 19 سطر (5×12 )، اندازه: 10/5×20سم [ف: 7 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: آخر ربیع الثانی 907ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 321ص (61-381 )، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 35 - 115]
برابر؛ انجام: اغواهم علی الکفر بمحمد رسول اﷲ و الجحدلوصیه اخیه علی ولی اﷲ
خط: نسخ، کا: سلام اﷲ بن عارف بن محمد عارفی موغادی، تا: 1 رمضان 939ق؛ مهر: «محمد تقی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 85گ (112پ-196پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 71]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما وجد من هذا التفسیر رزقنا اﷲ من وجدان تمامه اللهم اغفر لکاتبه و ان لم یکن اهل لمغفرته برحمتک یا ارحم الراحمین و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: جعفر ابن محمد بن علی بن الحسن، تا: شنبه 9 جمادی 992ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: امیر جبرئیل از حیدرآباد دکن، 1037؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 282گ، 20 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 429]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قال الشیخ ابوالفضل شاذان جبرئیل (کذ) بن اسمعیل القمی ادام اﷲ تاییده حدثنا السید محمد بن شراهک الحسینی الجرجانی عن السید جعفر مهتدی بن الحارث الحسینی المرعشی عن الشیخ الصدوق ابیعبداﷲ جعفر بن مخمد الدرویستی عن ابیه عن الشیخ الفقیه ابی جعفر محمد بن علی بن بابویه القمی رحمه اﷲ تعالی قال اخبرنا ابوالحسن محمد بن قاسم الاسترآبادی؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 221گ، 23 سطر، اندازه: 12/5×24سم [ف: 11 - 569]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، 161گ، 23 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 475]
خط:نسخ، بی کا،تا:قرن11؛ مصحح؛ تملک: حسین الحسینی؛ جلد: تیماج قرمز،307گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 19 - 242]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... قال الشیخ أبوالفضل شاذان بن جبرئیل بن اسماعیل القمی أدام اﷲ تأییده؛ انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با عبارت «بلغ قبالاً و قرائة مع أحد من الطلاب» مقابله گردیده، محشی، دستخط آیت اﷲ مرعشی نجفی آمده که سلسله سند این تفسیر را اصلاح نمودهاند با عبارت: «قوله: عن السید أبی جعفر مهدی بن أبی حرب الحسینی المرعشی الخ ؛ أقول: فی بعض النسخ کما هنا مهتدی بن الحارث هو غلط فاحش؛ ثم ان هذا السید الجلیل المرعشی یروی عنه شیخنا الطبرسی فی أول الاحتجاج بهذا السند المذکور بهذه الروایة المذکورة بعینها و هذا مما یقوی استناد هذا التفسیر الی مولانا الامام العسکری فلاحظ؛ ثم فی الاحتجاج وصف الاسترآبادی بالمفید بدل الخطیب و لاضیر اذ کان هذا العالم الجلیل خطیباً مقراً حافظاً ضابطاً کما أنه فی الاحتجاج قالأبوالحسن علی بن محمد بن یسار بدل سیار؛ ثم ان السید مهدی بنأبی حرب یروی عن المفید الثانی الشیخ أبی علی الحسن نجل شیخ الطائفة أبی جعفر الطوسی عن والده کما فی الاحتجاج فی سند احتجاج النبی یوم الغدیر فلاحظ و لیعلم أن شیخنا الطبرسی أورد فی أوائل کتاب الاحتجاج بل فی أکثر موارده روایات بهذا السند المذکور فی هذا التفسیر فلاحظ »؛ وقف نامه ای از محمد حجازی در ماه رمضان؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 169گ، 20 سطر (8×12 )، اندازه: 10×14سم [ف: 30 - 304]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... قال الشیخ أبوالفضل شاذان بن جبرئیل بن اسماعیل القمی ادام اﷲ تأییده قال حدثنا السید محمد بن شراهنگ؛ انجام: فاذا لم یبق هناک من ذلک البقل و القثاء و البصل و الفوم شیء و الحمدﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول، دارای سر لوح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 175گ، 23 سطر، اندازه: 14×25سم [ف: 5 - 427]
این نسخه به سند ابوالفضل شاذان بن جبرئیل قمی می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، دارای بلاغی است که احمد بن صالح بحرانی به تاریخ سه شنبه چهارم جمادی الاول 1110 در جهرم نوشته ؛ وقفنامه کتاب بتاریخ نوروز شنبه 13 جمادی الاول 1233 و مهر «عبده محمد بن عبدالصمد الحسینی» (بیضی)؛ تملک: محمد نورالدین و مهر «المتوکل علی اﷲ عبده نور الدین محمد علی» (مربع)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 283گ، 20 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 10 - 154]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، قطع: وزیری [نشریه: 3 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، وقف نامه بر گروه شیخیان کرمان به تولیت حاج محمد خان به تاریخ 1289ق؛ 431ص، 17 سطر (11×21 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1- 80]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ یادداشتی از علی بن محمد حسین در وقف کتاب از «میرزا ابوالقاسم حکیم باشی» ؛ واقف: میرزا ابوالقاسم حکیم باشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 218گ، 20 سطر، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 1 - 148]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (7×13) [ف:- 755]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 151گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ صد و شصت نسخه: 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد حسین حافظ مشهدی، تا: 25 شوال 1019ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377 ش ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 214گ، 23 سطر، اندازه: 11/5×23سم [ف: 22 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میر محمود بن میر حبیب اﷲ بن میر هدایت اﷲ شیرازی، تا: 22 جمادی الاول 1019ق؛ مجدول مذهب، مصحح، اصلاح نسخه توسط هاشم بن مرتضی طباطبایی در 1299 ؛ واقف: مرحوم ابوالقاسم طباطبایی، 1289 ؛ جلد: تیماج مشکی، 136گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 972]
آغاز: ایانا شدید فقال خلفا علی ولد یکا هذین لا فید هما العلم الذی یشر فهما اﷲ به ثم لا تجعلا؛ انجام: برابر خط: نسخ، بی کا، تا: 4 صفر 1030ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ مهر: عبدالجواد الحسینی، عبده حسن الحسینی محمد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرشکی، 533ص، 19 سطر، اندازه: 13×26/5سم [ف: 10 - 881]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز قرآن است تا آیه 182 سوره بقره: «ولایأب الشهداء اذ ما دعوا» ؛ خط: نسخ، کا: صالح مولی حاجی سرور، تا: 25 ذیقعده 1038ق؛ محشی؛ واقف: حاج میرزا حسین یزدی ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 281گ، 21 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 1 - 431]
آغاز: بسمله حمدله وصلی اﷲ علی محمدوآله ... قال الشیخ ابوالفضل شاذان بن جبرئیل بن اسماعیل القمی ادام اﷲ تأییده حدثنا السید محمد بن شراهتک الحسین الجرجانی ... الی حضرة الحسن بن علی بن محمد ابی القائم علیه السلام؛ انجام: لک مع استیلاء الشک فیک علی قلبی فهل دلالة قال بلی وجدنا الملحق الی هنا
حمد تا نمل ؛ خط: نسخ، کا: امین الکتاب، تا: سلخ رجب 1041ق؛ مجدول، با سرلوح مزدوج مذهب کم کار؛ یادداشتی از فخرالدین حسینی تفرشی با مهر وی در 1051ق مبنی بر اینکه مولانا حیدر محمد این کتاب را در ماه رمضان 1052 نوشته، یادداشت دیگری به تاریخ 1103 با مهر مربع؛ جلد: تیماج قهوه ای، 287گ، 17 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 2 - 972]
کا: عبدالرشید بن نورالدین شوشتری، تا: سه شنبه 17 ذیقعده1056ق؛ از روی نسخه نوشته علی بن قاسم حسینی نسابه نجفی در 20 ذیقعده 887 [نشریه: 5 - 349]
خط: نسخ، کا: شیخ ابوالمعالی حسین عبدالعظیمی، تا: دهه سوم ربیع الثانی1064ق؛ تملک: علی بن محمد بن طبیب موسوی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 52گ، 23 سطر (11×20 )، اندازه: 20×29سم [ف: 17 - 202]
آغاز: پس از خطبه مختصر: قال محمد بن علی بن محمد بن جعفر زفاق (کذ) حدثنا الشیخان الفقهان (کذ) ابوالحسن محمد بن احمد بن علی بن الحسن بن شاذان؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین سبزواری، تا: جمعه 17 ربیع الاول 1070ق؛ بوسیله سید رضا امیر شهیدی در بهمن 1348 تسلیم کتابخانه شده؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 136گ، 21 سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 11 - 568]
خط: نسخ، کا: نذر علی بن امیر علی تبریزی، تا: 1076ق؛ مصحح، آیة اﷲ مرعشی روی برگی قبل از کتاب نوشته اند که بعضی از حواشی به خط جدشان سید ضیاء الدین ابراهیم حسینی مرعشی حائری است، مقابله کتاب را محمد بن محمد فصیح مراغی در شب هجدهم ربیع الثانی 1239 به پایان برده؛ تملک: محمد رضا مدعو به ملا آقا راثی و مهر «العبد المذنب محمد رضا بن محمد رفیع» (مربع )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 410گ، 15 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 8 - 49]
آغاز: من قوله ذلک لنامع انا لم نشک فی صدق مقالة فضلنا فماذا نامرنا الامام؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اصغر، تا: 1080ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ، کا: محمد مرسل بن محمد باقر خطیب، تا: 12 ربیع الثانی 1082ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی زرد، 357ص، 21 سطر (16×24 )، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 205]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1085ق؛ یادداشت از علم الهدی فرزند فیض کاشانی بر برگ نخست: «مما استکتبته ببلدتنا المحروسة قاسان نفعنی اﷲ به و من یعمر علیه من الاخوان بمرور الازمان ببعض شهور حجة خمس و ثمانین و الف من الحجج الهجریة علی الصادع بها و آله الف صلوة و تحیة و کتب هذه الاحرف من ثبت له فیه التصرف محمد المدعو بعلم الهدی عفا اﷲ عنه مااجترح و جنی» [ چند نسخه ف: - 315]
برابر؛ انجام: و لا تکتموا الشهادة و من یکتمها فانه آثم قلبهیعنی کافر قلبه.
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: محمد هادی چلبی، تا: 1089ق؛ مصحح؛ تملک: ملامحمد باقر سرچاهی؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد:تیماج عنابی، 192گ، 21 سطر، اندازه: 12×18/3سم [ف:22-104]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 21 ذیحجه 1090ق؛ مصحح، محشی؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج خرمایی، 174گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [اهدائی رهبر:1علوم قرآن - 108 و] [ف: 22-107]
آغاز: علی بن محمد ابن ابی القاسم علیهم السلام و انزلنا؛ انجام:برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق؛ افتادگی: آغاز و وسط ؛ مصحح؛ مهر: «محمد حسین الحسنی»؛ اهدایی: اسماعیل مهجور؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 250گ، 19 سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 12/5×18/5سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 55]
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن ابی تراب سهندی کججی، تا:دهه آخر ربیع الثانی1090ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد رفیع بن عبداﷲ با مهر «یا رفیع الدرجات یا قاضی الحاجات» (بیضی)، محمد باقر بن محمد مهدی هرندی به تاریخ 1162 با مهر «یا باقر العلوم» (بیضی)، محمد مؤمن بن محمد شریف سمنانی با مهر «المؤمن حی فی الدارین» (بیضی)، تملکی بدون نام به تاریخ محرم 1180 با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین محمد تقی» (بیضی )؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 172گ، 23سطر، اندازه: 20×29سم [ف:- 98]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: صدر علی بن شاهم علی، تا: اواخر محرم 1093ق؛ مصحح، محشی به امضای «رضا عفی عنه» ؛ مهر: «محمد تقی بن اسماعیل الموسوی»؛ تملک: محمد رضا؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی، جلد: تیماج مصنوعی مشکی، 179گ، 22 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 1 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1093ق؛ مصحح؛ وقف نامه نسخه که از نماء حمام نقش جهان استنساخ شده به انشای محمد باقر بن محمد تقی مجلسی که در سنه 1093 نوشته شده آمده؛ جلد: تیماج سرخ، 294گ، 15 سطر، اندازه: 14×21سم [ف:2-59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شوال 1098ق، جا: مدرسه صادقیه؛ مصحح؛تملک: محمد حسن بن محمد صادق به تاریخ 1305 که نسخه ازطریق ارث به او رسیده؛واقف:آیت اﷲ مرعشی نجفی؛ جلد: تیماج مصنوعی، 143گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×28/5سم [ف: 1 - 138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر تملک: «عبده الراجی محمد حسن» ؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای عطف تیماج قرمز، 264گ، 17سطر (8×14 )، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 646]
آغاز: برابر؛ انجام: فی ذلک التفسیر من اسرار محمد و آله ...
یوجد فی کتاب الاما التقط منه ثم یقول قد وقع الفراغ من تحریر بعون اﷲ.
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد، تا: اواخر قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی پارچه ای یشمی روی تیماج عنابی، 96گ، 17 سطر (9×15 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 647]
آغاز: فلا یفوتک الانس من رؤیته و رؤیة اصحابه و یغنیک عن المکاتبة و المراسلة فقام رجل من مجلس
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، دارای سرلوح معمولی؛ تملک: محمد مهدی بن محمد نصیر به تاریخ 1143 در مشهد مقدس ؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبده حسینعلی»(مربع )، «العبد محمد حسین» (بیضی)، «ابراهیم بن حسن الخادم»
(بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 173گ، 21سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 33]
انجام: اعطاه اﷲ بکل حبة منها قصراً فی الجنة من ذهب و قصراً من فضة و قصراً من لؤلؤ و قصراً
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 156گ، 20سطر، اندازه: 20/5×29سم [ف: - 98]
آغاز: الباطلة علی الاعتراف لمحمد بنبوته و لعلی بوصیته و استعینوا بالصبر علی خدمتهما و خدمة من یأمر انکم بخدمته خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 140گ، 18 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 2 - 297]
جزء اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد حسین بن علی اکبر که کتاب را از آخوند ملا ملک علی خریده؛ مهر: حجة الاسلام شفتی «محمد باقر بن محمد نقی الموسوی» (بیضی)، «عبدالوهاب بن محمد مهدی الموسوی»
(بیضی) ؛ تملک: شیخ علی بن محمد حسین ؛ جلد: تیماج قهوه ای،172گ، 18 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 2 - 324]
آغاز: فقال اﷲ تعالی لعباده ایها الفقراء الی رحمتی انی الزمتکم الحاجة الی فی کل حال؛ انجام: قال سعد لا ارید کذا یا رسول اﷲ قال کیف ترید اقترح او لا تقترح او
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز (پنج برگ) و انجام (یک برگ)؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 299گ، 15 سطر، اندازه: 14×20/2سم [ف: 22 - 109]
آغاز: فلما رآنا قال مرحبا بالآویین الینا الملتجئین الی کنفنا قد تقبل اﷲ سعیکما و آمن روعکما و کفاکما اعداء کما فانصرنا آمنین علی انفسکما و اموالکما؛ انجام: لعله بآخر رمق فقال رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) یا سعد لعلک تقدر ان ذلک.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با رموز مختلف، مصحح؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ صحافی و مرمت مرحوم حسن خطیبی؛ کاغذ: نخودی و بعضاً حنایی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 247گ، 14 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 22 - 109]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین؛ انجام: قال اذکر قال اما تذکر انها و از اول کتاب تا اواخر تفسیر آیه 282 سوره بقره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: حدود قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج عنابی، 394گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 11 - 570]
انجام: فان ذلک ممن لایخیب طلبه و لاترد مسئلته و قال کان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله یحکم ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 150گ (177پ- 326پ)،25سطر،اندازه:18/5×28/5سم [محدث ارموی مخ: 1-405]
آغاز و انجام: برابرخط:نستعلیق، بی کا،تا:قرن12؛مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج مشکی، 308گ، 15 سطر، اندازه: 18×29سم [محدث ارموی مخ: 1 - 405]
آغاز: و ما انزل من قبلک علی الانبیاء الماضین کالتوریه و الانجیل و الزبور؛ انجام: و عاد الباقر علیه السلام علی حدیثه عن علی بن الحسین علیهم السلام قال فکان یرفع البقاع.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: اصفهانی (شکری )، جلد: تیماج قرمز، 204گ، 21 سطر (8×15 )، اندازه: 13×19سم [ف: 7 - 93]
آغاز: برابر؛ انجام: عفر اﷲ کاتبه و ولایه برحمتک یا ارحمالراحمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ مهر: ناصر الدین شاه؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج مشکی، 314گ، 15 سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 7 - 73]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد تقی حسنی، تا: سه شنبه 24 جمادی الثانی 1109ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 200گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 109]
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد باقر، تا: 1114ق [مختصر ف: 188]
آغاز: الصادق علیه السلام فذلک الشی هو اﷲ القادر علی الانجاء حین لا منجیء ... بسم اﷲ الرحمن الرحیم فیمتحنه اﷲ بمکروهه لینبهه علی شکر اﷲ؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: جعفر بن محمد باقر، تا: 1114ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی ؛ کاغذ: اصفهانی، 218گ، 19سطر، اندازه: 13×18/5سم [ف: 24 - 397]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1121ق [د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تاریخ وقف: ربیع الاول 1123؛ جلد: تیماج مشکی، 220گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×25سم [ف: 5 - 237]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: حسن بن علی بن خلیل استرآبادی، محمد بن علی به تاریخ 1146 با مهر «و ما محمد الا رسول» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 209گ، مختلف السطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 10 - 173]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد صادق قمی، تا: 1177ق؛ جلد: میشن قهوه ای، 35 سطر [ف: 9 - 263]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره نباتی، جلد: تیماج خرمایی، 257گ، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 11 - 569]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال علی بن الحسین (علیه السلام) اولا انبئکم بما هوابلغ فی قضاء الحقوق من ذلک قالوا بلی یا بن رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله)
قال افضل من ذلک ان تجددوا علی انفسکم ذکر توحید اﷲ والشهادة به و ذکر محمد از آغاز تا آیه «ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الاخرة حسنة» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 166گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ ف مخ: 1 - 134]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1207 یا 1257 [ف:- 106]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 259گ، 23 سطر (9×14 )، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 409]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، قطع: رحلی [میراث شهاب: س8ش2 - 23]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد حسینی طباطبائی تبریزی، تا: محرم 1209ق؛ واقف: کاتب؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 172گ، 19 سطر، اندازه: 15/7×21/3سم [ف: 1 - 110]
خط: نسخ، کا: ابوذر بن صفیار شیرازی، تا: شنبه 17 جمادی الاول 1212ق؛ مصحح، محشی؛ 170گ (2پ-171ر )، 21 سطر، اندازه: 20/5×30/5سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ متوسط، کا: محمود بن احمد بن یعقوب ایروانی، تا: 1219ق، جا: قصبه دهخوارقان؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 113گ (1پ-113 )، 31 سطر (15×28/5 )، اندازه: 22×34/2سم [رایانه]
آغاز: پس از دیباچه: قال محمد بن علی بن محمد بن جعفر بن الدقاق حدثنی الشیخان الفقیهان؛ انجام: برابر
از سوره مبارکه فاتحه تا آیه 283 از سوره بقره: «و من یکنمها فانه آثم قلبه »؛ خط: نسخ، کا: نصراﷲ، تا: 1228ق؛ واقف: نائینی؛ 163گ، 21 سطر، اندازه: 18×30سم [ف: 4 - 419]
خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ هرزندی حدیدی، تا: دوشنبه شوال 1239ق، جا: مدرسه شفیعیه؛ جلد: تیماج، 113گ، 27 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ میراث اسلامی: دفتر نهم - 79]
خط: نسخ، کا: علی بن محمد شریف تبریزی، تا: جمادی الثانی 1241ق؛ مصحح، محشی، در 1251ق مقابله شده؛ تملک: علی بن رجبعلی تبریزی در 1231ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج، 323گ، 15 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 109]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:269
آغاز و انجام: برابر
همان نسخه بالا [ مؤید: 1 - 240]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: نجف علی دهخوار قانی، تا: رمضان 1242ق؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 142گ، 23 سطر، اندازه: 17×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 110] و [ف: 22-108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوطالب بن ملا ابو محمد بن ملا محمد شفیع خسروشاهی، تا: غره شوال 1243ق، تملک: محمد محسن بن محمد صادق 1305ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 164گ، 21سطر [ف: 11 - 255]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: محمد صادق بن محمد صفی الوفندی، تا: چهارشنبه 17 صفر 1247ق؛ محشی از «ملا محمد سلمه اﷲ» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 114گ، 32 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 971]
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین گلپایگانی، تا: 1251ق؛ یادداشتی به نقل از شیخ بهائی و فاضل هندی آمده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 158گ، 20سطر، اندازه: 12/5×21سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 56]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1252ق؛ محشی؛ مهر مالکیت: علی محمد بن حسین میانجی ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 158گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21سم[ اهدائی رهبر: 22 - 108 و] ف: 22-108] ]
خط: نسخ، کا: عبدالوهاب دهخوارقانی، تا: 1252ق؛ کاغذ: فرنگی سفید آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 98گ، 27 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 3 - 475]
خط: نسخ، کا: علی بن اسماعیل، تا: دوشنبه 28 جمادی الثانی 1257ق؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ، محشی با زمز
«المصباح» ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: گالینگور، 246گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم
[ اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 110]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:718
همان نسخه بالا [ مؤید: 2 - 206]
خط: نسخ، کا: محمد بن جعفر حسینی، تا: دهه اول شوال 1260ق، برای حاجی عبدالکریم به کوشش آقا محمد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 271گ، 18 سطر (8×14/5 )، اندازه: ×21/5سم [ف:- 490]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: اواخر رجب 1262ق؛ 577ص، 18 سطر (8/2×16 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 80]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاج محمد جعفر خوئینی، تا: 1262ق؛ 210گ، 17سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1266ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ:دولت آبادی، جلد: چرمی، 293ص، 20 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1268ق؛ مجدول؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 174ص، 24 سطر، اندازه: 15×24/5سم [ف: 1 - 83]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق، چاپ سنگی در کارخانه ملاعباسعلی، تصحیح یوسف بن ابراهیم کجوری مازندرانی ؛ جلد:تی ماج قهوه ای، 156گ، 26سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 81]
آغاز: بسمله الحمداﷲ رب العالمین هذا سوره المبارکه عنداﷲ سبعه آیات؛ انجام: آرایه الاولی کتاب محمد (صلی الله علیه و اله) و قد جعل اله فیها
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [رایانه]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [ف: - 90]
آغاز: علیه السلام فانزلنا عیالاتنا فی بعض الخانات ثم استأذنا علی الامام الحسن بن علی علیهما السلام فلما رآنا قال نسخه اصل: کتابخانه کاخ گلستان -تهران 679[چنین رساله ای با این شماره در این فهرست یافت نشد] ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: «مشیر السلطنة» (بیضی)، «رضا الحسینی» (بیضی) و مهر ناخوانای دیگر به تاریخ 1322 و 1282؛ 592ص [عکسی ف: 5 - 274]
بی کا، بی تا؛ نسخه کهن چند برگ در پایان نونویس[نشریه:7-795]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
یک قطعه ازآن ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف:- 278]
آغاز: بن علی عن ابیه علی بن موسی الرضا عن ابیه موسی بن جعفر عن ابیه جعفر بن محمد الصادق؛ انجام: و افق الفراغ من نسخه هذا الکتاب المسمی بتفسیر العسکری ... عبد النبی بن احمد بن عبدالنبی ...
خط: نسخ، کا: عبد النبی بن احمد بن عبد النبی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 195گ، 24 سطر (8/5×13 )، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 2 - 313]
آغاز: فیهم عند من قد هربتم منه و قال ابویعقوب؛ انجام: و رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله یقول فی علی اللهم و ال من والاه و عاد خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 234گ، 21سطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 48]
آغاز: برابر؛ انجام: بئسما اشتروا به انفسهم قال الامام علیه السلام ذم اﷲ تعالی الیهود وعاب فعلهم فی کفرهم
بقره؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 77گ، 26 سطر، اندازه: 19×27سم [ف:2-973]
آغاز: بسمله ایاک نعبد و ایاک نستعین اهدنا الصراط المستقیم صراط الذین انعمت علیهم و وفقنی علی اتمام هذا الکتاب و العمل بما فیه؛ انجام: اللهم رزقنا لقاعه و الکشف غمنا بحضوره و ظهوره و وجدان تمام هذا التفسیر المبارک الشریف بجاه محمد و اله الطیبین صلوات اﷲ علیهم اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 245گ، 18 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 2 - 972]
آغاز: برابر؛ انجام: ان اﷲ سیکرم بذلک من نکرموه فی غد فجدوا فی الاعمال الصالحة فمن وفق اﷲ له ما یوجب عظیم کرامته فلله علیه بذلک ...خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 22گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 972]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... قال الشیخ ابوالفضل شاذان بن جبرئیل ابن اسماعیل القمی ادام اﷲ تاییده؛ انجام: و ان قتلته و اعوانهم و اشیاعهم المقتدین بهم براء من دین اﷲ، ان اﷲ لیامر ملائکته المقربین.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 93گ (98پ-190پ)، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 380]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حبیب بن شکر اﷲ بن ابراهیم بن رستم بن حسن لاوری اصفهانی نجفی، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: عطف تیماج مشکی، 214گ، 18 سطر (9×15/5 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 19 - 223]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 188گ، 25 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 3 - 244]
» تفسیر امام حسن عسکری ← تفسیر الامام العسکری
» تفسیر امام حسن عسکری (منتخب) ← تفسیر الامام العسکری (منتخب)
tafsīr-ul imām al-‘askarī (mn.)
وابسته به: تفسیر الامام العسکری = تفسیر امام حسن عسکری حسن بن علی (ع )، امام یازدهم (232-260)
[دنا 124/3]
همانندی نامعلوم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5ص (392 - 396)[ مختصر ف: 816 - ]
بی کا، بی تا؛ 15گ (148ر-162پ) [ف: - 139]
tafsīr-u umm-il qur‘ān
سیالکوتی، عبدالله بن عبدالحکیم ق، ۱۱ قمری
sīyālakūtī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-hakīm (- 17c)
تفسیر سوره حمد
[دنا 124/3]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:369
آغاز: الحمدﷲ الذی نزل الکتاب بالحق هدی و ذکری لاولی الالباب ... انی اردت تفسیر ام الکتاب جامعا موجزا من غیر اسهاب و اطناب؛
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی با امضای «منه عفی عنه »؛ اندازه: 12×20سم [نسخه پژوهی: 2 - 130]
tafsīr-ul umūr-il ‘āmma ma‘a īrādāt-in lāyiqa wa šubahāt-in rāyiqa
کرمانی، صفی الدین بن محمد ق، ۱۰ قمری
kermānī, safī-od-dīn ebn-e mohammad (- 16c)
[دنا 124/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2318/7
آغاز: بسمله، هذه رسالة فی تفسیر الامور العامة مع ایرادات لایقه و شبهات رایقه فنقول
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 949ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج مشکی، 3گ (113-115 )، ابعاد متن: 5×11، اندازه: 7×17سم [ف: 4 - 1248]
یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه:184/7
همان نسخه بالا [نشریه: 4 - 411]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2465/7-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 699]
» تفسیر امیلخس ← الذهبیة
tafsīr-e enjīl
تهران؛ موزه ملی؛ شماره نسخه:9212
خط: عبری، بی کا، تا: قرن 4؛ کاغذ: پوست آهو، فاقد جلد، 238ص، اندازه: 15/20×24/2سم [ف: 185]
tafsīr-ul anwarī
بخاری، عبدالوهاب بن محمد، ق10 قمری
boxārī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad (- 16c)
[به استناد یادداشت ظهر ورق اول، و طبق نوشته کاتب نسخه در پایان، «حاجی جیو» و نیز در برخی از اوراق «شیخ المصنف عبداﷲ بن یوسف» دیده می شود]. مؤلف که از علمای اهل سنت به شمار می آید پس از ذکر آیات به تفسیر و تأویل آنها پرداخته است امابه شیوه ای خاص و نظری منحصر به فرد که گفته هایش کاملاً مغایر با نظرات مفسران شیعی و سنی می باشد، چه او سعی دارد در همه جا آیات را منطبق با شخص نبی اکرم (صلی الله علیه و اله) بنماید که ذیلاً نمونه های از نگاشته او را ملاحظه خواهید کرد: «و اذکر فی الکتاب مریم ... مکانا شرقیا أی و اذکر یا زوج مریم ... لکونها عارفة بأنها تکون زوجة سید المرسلین صلی اﷲ علیه و سلم ... قال اهبطا منها جمیعا ... فاما یأتینکم هدی ... و اعلم یا
هذا انه یحتمل ان یکون المراد بهدی هو سید المرسلین ... الم اعلم یا هذا انه یحتمل ان یکون الألف و اللام اشارة الی حرف التنبیه و المیم میم محمد أی الا یا محمد و یکون تنزیل الکتاب خبر مبتدا محذوف أی هذا تنزیل الکتاب یا محمد خوب صورت من رب العالمین الذی هو رب محمد و رب کل احد من العالمین و یحتمل أن یکون الضمیر فی فیه و فی لاریب فیه لسید المرسلین صلی اﷲ علیه و سلم أی لاریب فی محمد فانه سیدالاولین و الآخرین رسول حق من العالمین ... الذی احسن کل شیء خلقه اعلم یا هذا انه یحتمل ان یکون الکلام اشارة الی ظاهر رسول اﷲ و باطنه أی اﷲ الرحیم احسن کل شیء خلقه فی حبیبه محمد سید الاولین ...» [دنا 125/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18671
آغاز: بسملة، کهیعص اعلم یا حبیب ... صلی اﷲ علیه و سلم ان الحروف المقطعات من خزائن اﷲ العظیم سلمت الی النبی العظیم و عنده مفاتح الغیب ... و قال علی بن ابی طالب کرم اﷲ وجهه هذا اسم اﷲ الأعظم جل جلاله و اعلم یا هذا الکاف اشارة الی کن و الهاء و الیاء اشارة الی لفظ ... (خوانده نمی شود) الی عین العبد و هو محمد سیدالمرسلین صلی اﷲ علیه و سلم ... صورة رسول اﷲ؛ انجام: و الحمدﷲ وفقنا علی شروع التکلم فی تأویل بعض آیات الکلام علی مقدار قصور فهمنا الناقص بانواع النقصان علی معنی تضمن مدحا لسیدنا و سید المرسلین امام المتقین مرشد المرشدین محمد رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم فی سنة ربیع الآخر سنة خمس و عشرون و الذی یسر لنا الاتمام فی یوم الاثنین السابع عشر من شهو شوال سنة خمس و تسعمائة ... و سلم تسلیما کثیرا کثیرا.
خط: نستعلیق، کا: محمد فرید، تا: 7 محرم 1014ق؛ دارای سرلوح منقش، مجدول ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 270گ، 19 سطر (11×21/5 )، اندازه: 18×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 110] و [ف: 22-110]
» التفسیر الاول ← تفسیر کتاب اسطقس
tafsīr-u ahl-il bayt
گیلانی، سلیم بن سلیمان، ق12 قمری
gīlānī, salīm ebn-e soleymān (- 18c)
تاریخ تألیف: 10 ربیع الثانی 1107ق
مؤلف در فکر جمع آوری روایات وارده از اهل بیت (علیهم السلام) در تفسیر قرآن بوده، ولی اصول اولیه روایی را کامل در دست نداشت تا اینکه تفسیر محمد محسن کاشانی (فیض) به دستش می رسد و شروع به نوشتن این تفسیر می کند.
[دنا 125/3]
آغاز: الحمدﷲ علی ما أبلانا به من القرآن
شامل ربع اول و دوم کتاب، ربع اول از آغاز قرآن تا سوره انعام و ربع دوم از اول انعام تا سوره کهف؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 21 رمضان 1107ق؛ مصحح، محشی با لفظ «منه»؛ واقف: میرزا محمد کاظم خان، جمعه 13 ربیع (جمادی) الاول 1278ق و متولی را آخوند ملا آقا بزرگ طهرانی قرار داده؛ اندازه: 16/5×24سم [نسخه پژوهی: 1 - 35 و 2 - 130]
جلد دوم، از اول کهف تا آخر بروج و چند آیه اول الطارق ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ ظاهراً ناقص الاخر. محشی به لفظ «منه »، اندازه: 16×23سم [نسخه پژوهی: 2 - 130 و 1 - 35]
tafsīr-e ahl-e beyt-e athār = t.-ye tafsīr-e sāfī
روح افزائی، محمد بن محمد صالح ق، ۱۳ قمری
rūh afzā’īī, mohammad ebn-e mohammad sāleh (- 19c)
وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006)
ترجمه و شرح تفسیر صافی فیض کاشانی است در 12 جلد. با نشانیها و عناوین و علائمی مانند «اصل »، «مع »، «اصلحی »، «حی »، «اصلحوا »، «حا »، «جامع تفسیر »، «ل »، «ع »، «جامع ترجمه» و مانند آنها که معنایشان مشخص نشد. تا کنون تنها جلد دهم و یازدهم از آن معرفی شده است. تفسیر جامعی است و عالمانه و مستند و متین نگاشته شده است. بنا بر این از قرائن محتوای کتاب به دست می آید که این نسخه ترجمه و شرح تفسیر صافی فیض کاشانی است با سود جستن از آثار علامه مجلسی در موضوعات گوناگون، از تفسیر آیات مشکله، معارف، اعتقادات، و غیر آن، تألیف کرده است.
[دنا 125/3]
آغاز: یا محسن قد اتاک المسیء، انت المحسن و انا المسی ء، ... و بعد این مجلد دهم است ... سورة الصاد ... ص، تاویلش مذکور شد و در کتاب معانی الاخبار مروی؛ انجام: باید سوره محمد بخواند که آیه از شان ماست و آیه در شان ایشان خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: آخر شوال 1110ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: ریحان اﷲ بن جعفر ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 201گ، 28 سطر (13×25 )، اندازه: 21×33/5سم [ف: 28 - 294]
آغاز: بسمله یا محسن قد اتیتک المسیء انت المحسن و انا المسیء محمد بن محمد صالح الدماوندی اصلح اﷲ حالهما و استصلح اعمالها بمحمد و علی و آلهما صلوات اﷲ علیهما و علیهم اجمعین. و بعد لین مجلد یازدهم است از مجلدات دوازده گانه تفسیر صافی سرچشمه فیض مردم هوشیار فراهم آمده است از کتب فارسی لولو صدف تقوی بحارالانوار ... سورة الفتح ... انا فتحنا لک فتحاً مبیناً. اصل. شیخ طبرسی روایت کرده است که چون این آیه نازا شد؛ انجام: هر که مداومت کند خواندن سوره صف را در نمازهای واجب و سنت خدا را در صف ملائکه و انبیا جا دهد. انجامه: این آخر جلد یازدهم است از مجلدات دوازده گانه تفسیر اهل بیت و به عبارت دیگر این آخر شهر یازدهم است از شهرهای عرض سابعه اعنی اقلیم هفتم عالم علم رفتیم از پی فتح شهر دوازدهم از این شهرها به تاریخ شهری از شهرهای اواخر هذه النائة الثانیة بعد الالف. عبری که هست ظاهر و باطن تمام او ×× آلوده نقایص و صافی کلام او/ صافی چه کرد ترجمه او خود بدیهه گفت ×× تفسیر اهل بیت به تاریخ و نام او 1188.
جلد یازدهم (از سوره فتح تا سوره صف)؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1188ق؛ یاداشتی از علی اصغر در غره ربیع المولود 1335ق که نوشته این کتاب را هنگام تقویم و حراج کتب مرحوم ملا تقی ساعد الشریعه مرندی، آقا محمد حسن کتابفروش به دو قران قیمت نمود، یادداشتی از حاج علی اصغر در 2 جمادی الاول 1335ق لوی ئیل مطابق 5 حوت درباره آبوهوا و ترس از خشکسالی، شرحی درباره گرانی وقحطی سال 1341ق که قیمت گندم مخلوط با خاک به سه تومان ترقی کرد و آن هم یافت نمی شد و در کوچه ها جنازه پهلوی جنازه افتاده بود. و پس از آن ارزانی و فراوانی سل 1342ق تنکوزئیل، تاریخ حرکت آقای ولی نعمتی و حضرت مستطاب حجة الاسلام شریعتمدار آقای حاج میرزا محسن آقای مجتهد برای تغییر آبوهوا به طرف قراجه داغ در سال 1341ق و شرح کوتاهی از سفر دویم حضرت معظم الیه بود؛ مهر: «عبده الراجی محمود» (بیضی)، «اویس» (بیضی)، کتابخانه جعفر سلطان القرایی ؛ تملک: همایون میرزا در 1236ق با مهر «طلوع کوکب تو در زمانه میمون است / خجسته بخت تو و طالعت همیون است» (مستطیل )؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 28 سطر (13×25 )، اندازه: 20/2×33/3سم [ف: 29/2 - 709]
tafsīr-u «bi-abī antum wa ummī»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9289/1
کا: محمد کاظم سرابی، تا: 1258ق؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (2پ-3ر )، اندازه: 16/5×21سم [ف: 30 - 54]
tafsīr-e barxī āyāt va favāteh-e sovar
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10110/8
آغاز: قوله تعالی و لقد اتیناک سبعا ... یعنی هفت آیه از مثانی خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11ص (60 - 70 )، 21سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 32 - 133]
» تفسیر بسمله ← خزائن الجواهر و مخازن الزواهر
» تفسیر البسملة ← الکلام علی البسملة
tafsīr-ul basmala
انصاری، زکریا بن محمد، ۸۲۶؟ - ۹۲۶ ؟ قمری
ansārī, zakaryīā ebn-e mohammad (1423 - 1520)
مقدمه ای در کلام در خصوص بسمله و الحمد له .
[دنا 125/3؛ الاوقاف العامة بغداد 128/1]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:5243/3
آغاز: بسمله. قال سیدنا و مولانا ... ابو یحیی زکریا الانصاری ...
بسمله الحمدﷲ علی ما تفضل به من نعمائه ... فهذه مقدمة علی سبیل الاختصار فی الکلام علی البسملة؛ انجام: اﷲ حفیظ علیهم .و صلی اﷲ ... و سلم.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (51پ-56ر )، 13-16-19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 463]
tafsīr-ul basmala
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - ۹۴۰ قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
[دنا 125/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9478/15
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی عطف قهوه ای، 2گ (110پ-111ر )، 23 سطر (14×18 )، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 381]
tafsīr-ul basmala
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر، ق13 قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
این تفسیر که پس از دو مرتبه تفسیر سوره توحید نگاشته شده، فضایل و اسرار و رموز و فضل خواندن این آیه بیان شده و اثبات می شود که جزء هر سوره می باشد و با ترک آن نماز باطل است، با عناوین «نور-نور».
[دنا 125/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5695/1
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل مفتتح کتبه المنزلة و مبتدئها بسم اﷲ الرحمن الرحیم و الصلاة و السلام علی محمد الذی جعله مختتم الصحف و مبتدئها؛ انجام: و قال بسم اﷲ الرحمن الرحیم فغفر اﷲ أهل القبور و وصل الی من برکته ما رأیت.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 23گ (2پ-24پ)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 15 - 93]
tafsīr-e besmelah
زنوزی، علی بن محمد حسن، ق13 قمری
zonūzī, ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 19c)
تفسیر کوتاهی است بر «بسمله» بنا بر مشرب عرفانی و فلسفی، مؤلف تفسیری نیز برسوره فاتحه دارد به نام «تحفه جهان» که گویا این تفسیر مقدمه ای بر آن است.
[دنا 125/3]
خوی؛ ملا علی خوئی (شریف )؛ شماره نسخه:38 آغاز: الحمدﷲ الملک الحق المبین و الصلوة علی المصطفی من عباده المکرمین در دارالسلطنه قزوین جمعی از اهل یقین از محرر این رساله ... خواهش کردند شرحی بر بسم اﷲ؛ انجام: لکن مراد شارح این نیست بلکه مرادش اینست که استعانت به اسم غیر اشعار است به مسمی تمخط: نسخ، بی کا، تا: 19 ربیع الثانی 1268ق؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 41گ، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [اوراق عتیق: 1-133]
tafsīr-ul basmala
غیر همانند:
آغاز: بسمله. احمد اﷲ حمدا احتوی به عتید رضوانه و اشکره شکراً امتری به مزید احسانه؛ انجام: فانشرح قلبه و بلغ أمره ما بلغ و اﷲ اعلم بالصواب.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش 4358 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ 15ص (27-41 )، 17 سطر [عکسی ف: 4 - 24]
آغاز: احمد اﷲ حمداً احتوی به عتید رضوانه و أشکره شکراً امتری به مزید احسانه و أصلی علی محمد؛ انجام: فلیقرأ بسم اﷲ الرحمن الرحیم فانها تسعة عشر حرفاً فلیجعل اﷲ در این تفسیر فشرده یک صد و پنجاه مسئله فقهی و اصولی و لغوی و اعرابی بیان داشته و در هر یک از چهار کلمه این آیه مسائل مربوط به آن را می آورد. این رساله در اثر حضور عالمی در مجلس وزیر ابوالقاسم محمد بن مظفر بن عبدالملک که آن عالم بسیار فخر می فروخته و اظهار علم و برتری می کرده، نگاشته شده و در واقع بنای تعجیز وی بوده است ؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا عبداﷲ افندی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سبز، 5گ (7ر-11پ)، اندازه: 12×18سم [ف: 18 - 51]
tafsīr-ul basmala
غیر همانند:
آغاز: بسمله. رسالة فی تفسیر آیة البسملة در تفسیر بسم اﷲ است و قبل از تفسیر مقدمه در کار است؛ انجام: و بیش از ین تصریح جایز نیست و اﷲ ملهم الصواب و صلی اﷲ علی محمد و آله خیر الانجاب
در آن یک مقدمه است؛ خط: نستعلیق چلیپا، کا: علی محمد شاهرودی، تا: 1310ق، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 3ص (639 - 641)، 14 سطر (9/5×16 )، اندازه: 14×22سم [ف: 10 - 1637]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / علمهای اولین و آخرین ×× جمله را قرآن حق آمد ضمین؛ انجام: دیگران اسمند او معنی آن ×× دیگران جسمند او باشد چه جان به نظم فارسی به روش علم حروف ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 6ص (85-90 )، اندازه: 14×26سم [ف:12-2997]
at-tafsīr-ul basīṭ
واحدی، علی بن احمد، - 468 قمری
vāhedī, ‘alī ebn-e ahmad (- 1076)
واحدی سه تفسیر بر قرآن کریم نوشته است «البسیط، و الوسیط، و الوجیز».
[دنا 125/3؛ کشف الظنون 245/1]
آغاز: قوله تعالی: ان الذین لا یرجون لقانا قال ابن عباس و مقاتل و الکلبی؛ انجام: قوله تعالی: حتی اذا فتحت یاجوج ... لان التقدیر فتح سد یاجوج و ماجوج فحذف المضاف وادخلت علامة التانیث
لما حذف المضاف ...
نسخه اصل: چستربیتی ش 3736 (اربری فهرست خطی عربی همانجا 100/3). قسمتی از تفسیر «البسیط» و مشتمل است بر تفسیرآیه هفتم از سوره یونس تا آیه 97 از سوره انبیاء؛ خط: نسخ، بی کا،تا: قرن 7؛ افتادگی:آغاز؛238گ،29سطر[عکسی ف:1- 404]
آغاز: قوله تعالی: ام یحسدون الناس علی ما اتاهم اﷲ من فضله الآیة؛ انجام:قوله تعالی: انه یبدؤ الخلق ثم یعیده، رد علی المشرکین الذین انکروا البعث، فاحتج اﷲ علیهم بالبشارة الاولی ...
و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و اله الطیبین الطاهرین و حسبنا اﷲ و نعم الوکیل.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 3731 (اربری، فهرست خطی عربی 98/3). مشتمل است بر تفسیر آیه پنجاه و چهارم از سوره نساء الی اواسط آیه چهارم از سوره یونس ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن حسن قزوینی، تا: پنج شنبه آخر شوال 638ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ 243گ، 29سطر [عکسی ف: 2 - 173]
tafsīr-e ba‘z-el āyāt
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
[دنا 126/3]
آغاز: بعد حمداﷲ ... قال ... فی تفسیر بعض الایات ... ان اﷲ اصطفی ... بعلم الصفات؛ انجام: و السخاء و المحدﷲ حمداً ... و السلام.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 72ص (78-149)، اندازه: 17×17سم [ف: 2 - 209]
آغاز: بعد حمد اﷲ و الصلوة علی رسول اﷲ؛ انجام: و الحمد ﷲ ...
الی یوم الحشر و النشور.
کا: احمد بن محمد حسن نعمة اللهی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 274گ (127-400 )، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 1 - 23]
tafsīr-e ba‘z-el āyāt
نراقی، ابوالقاسم بن محمد، 1258 - 1319 قمری
narāqī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad (1842 - 1902)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29870
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الدی تجلی لعباده فی کتابه و منح من سبقت له العنایه منه بما فتح له من ابوابه فانه البحر العمیق؛ انجام: بالعطف دون ما تقدمهما و علی اﷲ قصد السبیل و هو حسبی و نعم الوکیل و الحمداﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین. پ
بی کا، بی تا [رایانه]
tafsīr-e ba‘z-e revāyāt
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
(1765 - 1817) axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī
وابسته به: بحار الانوار الجامعة لدرر الاخبار الائمة الاطهار؛ مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1037-1110)
تاریخ تألیف: 1209ق
توجیه و تفسیر بعض روایات اعتقادی و اخلاقی از بحار الانوار و جز آن.
[دنا 126/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:646/38
خط: نسخ، کا: عباس علی، بی تا؛ 30ص (799-828 )، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1433]
tafsīr-u ba‘ḍ-i suwar-il qur‘ān
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
در تفسیر سوره های اخلاص و اعلی و تین و عصر .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15412/3
آغاز: هذه رسالة عملتها فی التنبیه علی بعض الاسرار المودعة فی بعض سور القرآن العظیم
خط: نستعلیق، کا: ابوحیان سراب، تا: 8 جمادی الثانی 1027ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 32ص (10-41)، 12 سطر، اندازه:9×13/7سم [ف: 43 - 78]
tafsīr-u ba‘ḍ-i kalamāt-il qur‘ān
ورنوسفادرانی، محمد حسن، قرن 13 قمری
varnūsfāderānī, mohammad hasan (-19c)
تاریخ تألیف: غره رمضان تا سلخ ذیقعده 1241ق
مؤلف از فضلای نیمه اول قرن 13ق. روش این تفسیر، توضیح معنی جمله از کلمات و هم بیان عدد آیات و حروف و ثواب قرآئت قرآن مجید است.
[دنا ۱۲۶/۳]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه۱۰۲۲۳:
آغاز: الحمدالله الذی شرفنا بتحریر القرآن الکریم و من علینا بالسبع المثانی و الفرقان العظیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و ال العبد الخاطی؛ انجام: و فراغی فی سلخ ذیقعدة الحرام هذه السنه ایضا.
خط: نسخ، کا : حسین، تا: شعبان ۱۳۰۱ ؛ق اوقف : شیخ محمد باقر آیت الله زاده مازندرانی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، ۱۲۱گ، ۱۸ سطر، اندازه: ۱۴×۲۰سم [ف: ۱۱ - ۵۷۰]
tafsīr-u ba‘ḍ-il kalamāt-il qurāniy
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15756/2
آغاز: بسمله. سورةی البقرة. الم قیل ان حروف الهجاء فی اوائل السور من المتشابه الذی استأثر اﷲ بعلمه و هی سر اﷲ فی القرآن فنحن نؤمن بظاهرها؛ انجام:سورة الاسراء. المسجد الحرام الکعبة، المسجد الاقصی بیت المقدس ... و الشجرة الملعونة شجرة الزقوم، لاحتنکن لاستاصلنهم باغوائهم، و استفزز من استطعت.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالرحمان، تا: 1317ق؛ رکابه دار؛ جلد: مقوا رویه کاغذ سبز عطف پارچه، 26ص (283-308 )، 19 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 44 - 46]
» تفسیر بغوی ← معالم التنزیل و حقایق التأویل
tafsīr-ol bayān
آغاز: تسبیح و تقدیس بساط قدس عز مجد سلطانی را لایق که لم یزل و لا یزال بوجود کینونت خود بوده و هست ملخص و تفسیری است بر کتاب «البیان» میرزا علی محمد باب، بدین طریق که از هر واحد بابها سطری از آغاز آن واحد آورده شده پس از آن با عنوان «ملخص این باب» مطالب را ترجمه و تلخیص و تفسیر کرده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 26 جمادی الاول1301ق؛دارای بعضی از الواح و نامه ها ؛ جلد: تیماج قرمز،131گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 13 - 298]
«البیان» کتاب میرزا علی محمد الباب المعروف؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [ تراثنا: س2ش3 - 151]
» تفسیر بیت «ممکن ز تنگنای عدم ناکشیده رخت» ← شرح بیت «ممکن ز تنگنای عدم ناکشیده رخت»
tafsīr-e bīst va do sūre az āxar-e qor’ān
حسینی تبریزی، محسن بن غفار، - ۱۳۲۹ قمری
hoseynī tabrīzī, mohsen ebn-e qaffār (- 1911)
شامل تفسیر 22 سوره، از سوره های پایانی قرآن کریم (از سوره انشراح تا سوره ناس) می باشد.
[دنا 126/3]
قم؛ مرعشی نسخه؛ شماره ۱۱۰۳۸/۱:
آغاز: الحمد الله خلق الانسان علمه البیان و انزل القران للتبیان و الصلاة و السلام علی من ارسل لکشف حقائق الفرقان؛ انجام: پس خداوند متعال توفیق علم و عمل باحکام کتاب و سنة مسئلت نموده
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۲۰ جمادی الثانی ۱۳۶۱ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: شطرنجی، ۴۰گ ( ۴۰-۱ )، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۳×۱۹سم [ف: ۲۸ - ۶۲]
» تفسیر بیضاوی ← تفسیر القرآن الکریم
» تفسیر بیضاوی ← انوار التنزیل و اسرار التأویل
» تفسیر تبیان ← تبیان سلیمانی
» تفسیر تبیان ← التبیان فی تفسیر القرآن
tafsīr-e tebyān (mn.)
وابسته به: التبیان فی تفسیر القرآن = التبیان الجامع لعلوم القرآن؛ شیخ طوسی، محمد بن حسن (385-460ق)
این مجموعه مشتمل بر قطعات و منتخباتی است از تفسیر شریف تبیان شیخ طوسی که به طور گلچین جمعآوری شده و از چندین موضع آن به دست می آید که این نسخه از روی مجموعه نوشته شده که در نیمه اول قرن ششم هجری فراهم آمده است، که از آن جمله این عبارت است که در آخر جزء چهارم آن نوشته شده: «... تم التعلیق من الجزء الرابع من کتاب التبیان و کتب جامعه و معلقه محمد بن ادریس بتاریخ ذی القعده سنة اثنتین و ثلاثین و خمسمائه؛ و بتاریخ شهر شعبان المعظم. سنة اثنتین و تسعین بعد الالف حامداً مصلیا». در این موضع و مواضع دیگر این مجموعه را با نام و عنوان تعلیق بر تفسیر تبیان معرفی نموده ولی همانطوری که نوشته شد، از مطابقت عبارات آن ظاهر است که فقط قطعات و جم لههایی است که از آن تفسیر انتخاب شده است.
[دنا 126/3]
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:361
آغاز: بسمله. قولوا آمنا باﷲ و ما انزل الینا و ما انزل الی ابراهیم؛انجام: تم التعلیق من الجزء الخامس من التبیان فی تفسیر القرآن وقد فرغ من تسویده فی تاریخ دهم شهر شعبان المعظم سنه اثنتین و تسعین بعد الالف من الهجرة النبویة المصطفویة تم از اواسط سوره مبارکه بقره، تا مقداری از سوره مبارکه هود؛ خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری آهاری، جلد: تیماج مشکی، 398ص، 19سطر، اندازه: 13×19/5سم [فهرست عراقی: 1 - 123]
tafsīr-ut taḥrīr = š.-e taḥrīr-e majasṭī
نظام الاعرج، حسن بن محمد، - ۷۲۸ ؟ قمری
nezām-ol-a‘raj, hasan ebn-e mohammad (- 1328)
وابسته به: تحریر المجسطی = تحریر مجسطی؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
اهدا به: سعدالدین محمد بن علی تاج الاسلام ساوی
تاریخ تألیف: 704ق
مؤلف در دیباچه این گزارش بر تحریر مجسطی طوسی که به «قوله اقول» است پس از ستودن مجسطی و طوسی و تحریر او می گوید که من تعلیق هایی بر تحریر خواجه نوشته بودم و آنها را به قطب شیرازی (-710) نمودم او دستور داد که آنها را گرد آورم تا پراکنده نگردد و از میان نرود این بود که من آنها را فراهم آوردم. در پایان می گوید که من نکته ها در اینجا آوردم و موشکافی ها کردم و سالم میان بیست و سی می باشد و از مرز و بوم و کسان و خویشان هم دورم. این تفسیر در 13 گفتار است و خود آن را در دیباچه «تفسیر التحریر» نامیده است. و از سال تألیف این رساله و توضیح بالا برمی آید که نیشابوری نزدیک 680 زاده شده و خواجه طوسی (597-672) را ندیده و با قطب شیرازی آشنا بوده و از او آموخته است. او تذکره طوسی را پس از تفسیر تحریر به سال 711 نوشته است. (دانش پژوه، با تصرفات).
دیباچه نسخه های این کتاب متفاوت است و در پاره ای از آنها از کسی یاد نشده و دیباچه کتاب کوتاه است. ظاهراً نظام اعرج این کتاب را در دو بخش «سفر» نوشته و از بخش نخست تنها مقاله 6 را در جمادی الثانی704 به پایان رسانیده اما دیگر مقالات این بخش را در 702 نوشته و این تأخیر به دلیل سفر او از گرگان به آذربایجان رخ داد (ذیل مقاله 6). خاتمه همه مقالات را به تفصیل می نگارد و تاریخ دقیق آن را ضبط می کند نظام نیشابوری در این کتاب به تکرار از شرحی دیگر و بسیار مبسوط که بر مجسطی خواهد نوشت یاد می کند و تحقیق در پاره ای از مباحث را بدان وامی گذارد. در پایان مقاله 7 می گوید: «بهترین کتاب درباره صور ثوابت همان است که صوفی نوشته من خلاصه ای از کتاب او را با تمام صور در شرح موعود گنجانیده ام اما این شرح حاضر گنجایش این تفصیل را ندارد».
آغاز: بسمله و به نستعین. السعد قرین من صدر کلامه بالحمد لواهب السعادة و المن رسل من اعلق ... و بعد فمن المعلوم ان کتاب المجسطی المنسوب الی بطلمیوس القلوذی، کتاب شهد له العاملون فی اختراعه بالقدح المعلی
انجام: و ان ینعم علیه لحظة فلحظة سعادة و یسری و یجدد له ساعة فساعة کرامة و بشری و یرحم اﷲ (من) قال آمینا.[آثار و احوال خواجه 204 ؛ دنا 126/3 (22 نسخه)]
آغاز: القطر الی مقادیر و سمتها اما بمقادیر نسب جنوب تعدیلات النهار؛ انجام: و زاویة اة ج مقدار قوس ج 1 علی المحیط معلومتین کانت زاویة ه ج د ایضا معلومة ...
این نسخه در فهرست شناخته نشده است و با عنوان شرح تحریر المجسطی از نصیرالدین طوسی معرفی شده است که درست نیست (فهرست رایانه ای ص221)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با اشکال هندسی و جدول های ریاضی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز مقوایی، 142گ، 21 سطر (12×18 )، اندازه: 19/5×27/5سم [ف: 12 - 238]
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 735ق؛ کاغذ: کاغذ دولت آبادی، جلد: میشن سرخ نو، 170گ، 27 سطر، اندازه: 15/7×23/6سم [ف: 1 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: کما خرج لک علی سئلک خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام [رایانه]
انجام: جواب قطب (گ 191 نسخه): و تحصل للکوکب زاویة متمایله الی خلاف التوالی فیری راجعا. هذا آخرما اردنا ایراده و یلیق بنا بعد ذلک ان نشتغل بتفسیر الفاظ الکتاب. نظام در پایان این شرح سال عمرش را بین 20 و 30 یاد می کند «و انا اجول فیما بین عقدین الیثلاثه عقود» اشارت می کند.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 817ق؛ تملک: قاضی اختیار، صدرالدین محمد ثانی (صدر المحققین پسر غیاث الدین منصور دشتکی)؛ صدر در یکی از یادداشت ها می نویسد: این نسخه را هنگامی که متن کتاب را مطالعه می کرده پدرش به او هدیه کرده و در پایان نام خود را چنین نوشته: «ابونصر محمد بن منصور بن صدر الحسینی »، در یادداشت دیگر، وی این نسخه را هدیه کتابخانه عمدة العلماء ... قطب اهل العرفان ... کمال الحقیقه و الحق و الشریعه والدین عبدالرزاق ساخته و امضاء او در اینجا صدر بن منصور بن صدر الحسنی الحسینی الشیرازی ... سنه 963» ؛ کاغذ:
سمرقندی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 500ص، 25 سطر [ف: 19 - 467]
خط: نسخ نزدیک به تعلیق، بی کا، تا: 862ق؛ تملک: فضل اﷲ بن عریضی حسینی، محسن بن عزیزاﷲ عریضی در 1003، محمد قاسم سرخاب پسر خواجه کلان، محمد بن علی بن خاتون علی که در 1038 از او به تقیا محمدا رسیده بود ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 174گ، 33 سطر، اندازه: 17/4×25/6سم [ف: 1-112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن خضر بن ابی المفاخر بن ابی الغنائم علمی تمیمی، تا: رجب 873ق ؛ واقف: آقا زین العابدین خادم اصفهانی، 20 رجب 1166ق ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج بنفش، 350گ، 27 سطر (7×13/6 )، اندازه: 13/3×23/3سم [ف: 8 - 94]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین ادربیلی، تا: جمعه صفر 925ق؛ نسخه را شاه عباس به دست خود به ملا مظفر منجم گنابادی بخشیده و سپس به پسر او محمد تقی منجم رسیده بود ؛ جلد: مقوا عطف میشن تریاکی، قطع: ربعی [ف: 2 - 76]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ تملک و مهر: محمد تقی المنجم الجنابذی، محمد صادق بن محمد تقی المنجم، قاسم بن جعفر بن علی ابن موسی الصفوی، محمد علی ابن محمد صالح، محمد اشرف المنجم ابن محمد اسمعیل، عباس علی؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 330گ، 31 سطر (13×20 )، اندازه: 18×30سم [ سنا: ف: 1 - 10]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3793-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 249]
آغاز: برابر؛ انجام: ممکن لهما فی کل من المساء و الصباح ذلک تقدیر العزیز العلیم.
در فهرست تحریر مجسطی و از خواجه نصیر دانسته ولی به نظر می رسد تفسیر التحریر نظام اعرج است و فهرست نگار خطا رفته است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ با اشکال هندسی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 392گ، 180 سطر(10×17 )، اندازه: 19×25سم [ف: 9 - 66]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: میشن یشمی، 194گ، 23 سطر [ف: 1 - 112]
آغاز:؛
خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن حاج محمد اصفهانی، تا: قرن 11؛ با اشکال؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 774ص، 23سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 19 - 162]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی شکری آثار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8ص (459-466 )، اندازه: 18×27سم [ف: 10 - 2140]
انجام: کمال القصور عن استکمال الادوار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 117گ، 25 سطر (6/5×16 )، اندازه: 12/5×24/5سم [ف: 293]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن ملک محمد تبریزی، تا: شنبه ربیع الاول 1012ق، جا: رضویه شیراز؛ با بلاغ مقابله؛ تملک: احمد در 1107، جعفر بن لطف اﷲ عاملی میسی جعفری، محمد تقی بن محمد رضای رازی در اصفهان در 1057، خریداری محمد مجید بن شفیع یزدی از نورای کتاب فروش؛ مهر: عبدالباقی بن صدرالدین محمد فیضی مورخ 1203ق، ابوتراب عبدالباقی فیضی (همان یکی) که نسخه از آن پدرش بوده و نزد آقا میرزا نصراﷲ ضرابی گذارده شده و پس از مرگش با هزار از بازماندگانش در سیچقان ئیل 1293 گرفته شده است و با مهر او مورخ 1221؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 400گ، 19 سطر (6×14 )، اندازه: 10×19سم [ف: 17 - 386]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: 1026ق، جا: اصفهان، مدرسه جعفریه؛ در مقدمه مبسوط نسخه حاضر از سعدالدین محمد ساوجی یاد شده است، با ترجمه کوتاهی از مؤلف به خط احمد کتابفروش و به نقل از بحیره، مجالس المؤمنین و مطلع الشمس که تاریخ آن 1335 است؛ کاغذ: آهار مهره نازک، جلد: تیماج مشکی، 565ص، 34 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 10 - 1880]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: جمعه 1 ذیقعده 1073ق، جا: روستای خشکرود؛ تملک: محمد مهدی حسینی موسوی؛ جلد: تیماج سرخ، 243گ، 24 سطر (8×17/5 )، اندازه: 15×24سم[ف:4-864]
آغاز: برابر؛ انجام: یکون تحصیلا للحاصل و هو عند الحکیم باطل ... بل الملتمس منه علی بیت حوله ... الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ با اشکال هندسی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج عنابی، 275گ، 19 سطر (12×16 )، اندازه: 18×25/5سم [ف: 10 - 372]
آغاز: برابر
تنها تا فصل 12 از مقاله نخستین است؛ خط: شکسته نستعلیق،بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 178ص،33سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 19 - 88]
نسخه کهنه ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 132]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 248گ، 27 سطر، اندازه: 12×23/5سم [ف: 2 - 87]
خط: نسخ ریز، بی کا، بی تا؛ تملک: شیخ بهائی، زین العابدین بن محمد طاهر منجم پدر ملا باقر یزدی صاحب عیون الحساب و او آن را به پسر خویش بخشیده؛ 251گ، 23 سطر، اندازه: 14×23سم [ف: 2 - 88]
» تفسیر التدابیر العشرة ← مفاتیح الصنعة
tafsīr-u tadbir-il amrāḍ-il ḥādda
جالینوس، ۱۲۹ - ۱۹۹ میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: اسحاق بن حنین، 215 - 298 قمری
وابسته به: تدبیر الامراض الحادة = الامراض الحادة؛ بقراط (460-377)
تفسیر کتاب «تدبیر الامراض الحاده » بقراط از جالینوس . در سه «مقاله » به ترجمه حنین بن اسحاق از یونانی به سریانی و ترجمه اسحاق بن حنین از سریانی به عربی . متن و شرح با عنوان «قال بقراط » و «قال جالینوس » مشخص می گردد . در شرح یکی از فقرات عبارات بقراط (در آغاز مقاله اولی ) جالینوس درباره کهانت و زجر و فال و دانش نظر در ذبیحه (یا: ذبیحه خواندن ) به تفصیل سخن می گوید . نسخه ای از این رساله در ایاصوفیه موجود است . ابن القفطی از این کتاب یاد می کند و می گوید در یک «مقاله » است .
شرح و حواشی:
1- ثمار تفسیر تدبیر الامراض الحادة؛ حنین بن اسحاق (194-260)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3940/1
آغاز: آغاز مقاله اولی: المقالة الاولی من کتاب ابقراط فی تدبیر الامراض الحاده تفسیر جالینوس و نقل حنین بن اسحاق قال ب
(یعنی بقراط ) اما الاعراض التی تعرض للمرضی فی کل واحد من امراضهم
خط: نستعلیق، بی کا ، تا: ۱۰۱۳ق، کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشک ،ی ۱۵۳ص ( ۱۵۴-۲ )، ۲۰ سطر، اندازه : ۱۰/۵×۱۸/۵سم
[ف: ۱۰ - ۲۰۶۷]
» تفسیر ترجمان طبری ← ترجمان طبری
tafsīr-ot tafāsīr
سورآبادی، عتیق بن محمد، - ۴۹۴ قمری
sūrābādī, ‘atīq ebn-e mohammad (- 1102)
[دنا ۱۲۷/۳؛ مجله ادبیات تهران ۱۶۱/۵۲ و ۱۶۷]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه ۳۶۰۴:ف تا -۳۶۰۷ف
نسخه اصل: قونیه موزه مولانا ش ۱۰۰ تا .۱۰۵ در شش مجلد از سبع دوم تا هفتم هر مجلدی یک سبع از آیه ۶۲ سوره نساء (۴) تا سوره ناس (۱۱۴ )؛ کا : محمود بن عیسی بن عمر تونی قلم دار متصوف، تا: ۲۲ صفر۷۲۳ق، به دستور علاء الدین طبیغای ملکی ناصری در ۲۲ صفر ۷۲۳ ( ۱) و ۱۵ ذیحجه ۷۲۳ و ۱۵ جمادی الاول ۷۲۴ و ۱۵ رمضان ۷۲۴ و روز یکشنبه ۲۱ صفر ۷۲۵ ( ۶)
[فیلمها ف: ۲ - ۱۹۶]
tafsīr-u taqdimat-il ma‘rifa = š.-u taqdimat-il ma‘rifa
عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، ۵۵۷ - ۶۲۹ قمری
‘abd-ol-latīf-e baqdādī, ‘abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)
وابسته به: تقدمة المعرفة = ترجمة تقدمة المعرفة؛ بقراط (۴۶۰-۳۷۷)
اصل از بقراط و شرح از موفق الدین ابی الفضل عبدالطیف بن یوسف بن محمد بن علی بن اسعد ابو محمد موصلی بغدادی شافعی ؟ در سه «مقاله » و ۲۰ « تعلیم .»
آغاز: بسمله کتاب تقدمة المعرفة لبقراط و تفسیره للشیخ الامام الفاضل ابی الفضل ... و بعد فراغی من کتاب ابقراط - المعنون بکتاب الفصول رغب الی بعض من یجب حقه علی ممن خلصت مودته و صدقت رغبته ...
[دنا ۱۲۷/۳]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ یادداشتی به تاریخ 29 رمضان1115؛ تملک: محمد بن محمد مؤمن طبیب گیلانی به تاریخ 1140ق؛ جلد: تیماج مشکی، 57گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 19 - 197]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما التدبیر فهو حسن التامل لذلک یقع فیه غلط او سهو و غفلةخط: نسخ، بی کا، تا: غره جمادی الاول 1053ق؛ جلد: تیماج سبز، 54 گ (133پ-186پ) ،17سطر ،اندازه : 11×16/5سم[ف: 17-187]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: میشن عنابی، 50گ، 15 سطر (7/5×14)، اندازه: 13×20/5سم [ف: 3 - 735]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ افتادگی: انجام، قطع: ربعی [نشریه: 5 - 592]
tafsīr-u taqdimat-il ma‘rifa li-buqrāṭ
جالینوس، 129 - 199 میلادی
jālīnūs (129 - 199)
مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری
وابسته به: تقدمة المعرفة = ترجمة تقدمة المعرفة؛ بقراط (460-377)
«تقدمة المعرفة» رساله ای طبی است از بقراط، مشتمل بر سه «مقاله»که جمعاً 20 «تعلیمات» را در بر دارد: مقاله 1. بحث درباره طبیب و ضرورت شناخت احوال بیماران، طبایع و علایم امراض، چگونگی تشخیص آنها، طریقه معالجه بیماران و درباره برخی از بیماریها مانند ورم ها؛ مقاله 2. بحث راجع به برخی امراض و عوارض و علاج آنها؛ مقاله 3. درباره حمیات ( تبها) و انواع و ادوار آنها، هم چنین مباحثی درباره بیماریهای حلق و سینه. دستنویس های موجود از تقدمة المعرفة، همه ترجمه حنین بن اسحاق عبادی (260ق) است. چند تن از دانشمندان یونانی و اسلامی، تقدمة المعرفة را شرح کرده اند، از جمله:
جالینوس (- 200 قبل از میلاد)
عبدالرحیم بن علی دخوار دمشقی (- ۲۸۶ق )، نسخه های دستنویس آن در کتابخانه های ترکیه موجود است .
3.عبداللطیف بن یوسف بغدادی -( ۶۲۹ق .) نسخه های متعدد آن در کتابخانه های مختلف جهان یافت میشود.
ابوالحسن علی بن ابی الحزم قرشی، ابن نفیس -( ۶۸۷ق) که سزگین چند نسخه از آن را شناسانده است
ابوالفرج بار هبرائوس (-1289میلادی) که نام وی ابی الفرج غره غوریوس مطلی نیز ضبط شده و نسخه دستنویس شرح وی در کتابخانه ولی الدین افندی در ترکیه موجود است. جالینوس از نخستین مفسران آثار طبی بقراط است. وی شرحی بر تقدمة المعرفة نگاشته است. حنین بن اسحاق که مترجم آثار بقراط و جالینوس است، این اثر را به عربی ترجمه کرده است. متن تقدمة المعرفة با عنوان «قال بقراط» و شرح جالینوس با عنوان «قال جالینوس» در این ترجمه آمده است. گفتنی است که جالینوس رساله دیگری نیز درباره تقدمة المعرفة نوشته، موسوم به «کتاب فی نوادر تقدمة المعرفة» و در آن مسائل جالب توجه راجع به پیش بینی بیماری ها را آورده است. همچنین کتابی با عنوان «ثمار تفسیر جالینوس لکتاب تقدمة المعرفة » از حنین بن اسحاق عبادی در هدیة العارفین معرفی شده است. (حافظیان) چاپ: توسط کلامروت، 1886 میلادی؛ با تحقیق سید صادق کمونه محامی، نجف، 1938 میلادی شرح و حواشی:
1- شرح جالینوس لتقدمة المعرفة (مختصر)؛ ابن تلمیذ، هبة اﷲ بن صاعد (465-506)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1314عکسی
آغاز: بسمله رب یسر بعونک، المقالة الاولی من تفسیر جالینوس لکتب بقراط فی تقدمة المعرفة، قال بقراط انی اری انه من أفضل الأمور أن یستعمل الطبیب سابق النظر قال جالینوس من البین ان ابقراط انما استعمل هذه اللفظة اعنی سابق النظر مکان تقدمة المعرفة؛ انجام: الیوم العشرین و فی بعضها الیوم الاربعین و فی بعضها [؟] تمت المقالة الثالثة من تفسیر جالینوس لکتاب بقراط فی تقدمة المعرفة و هی آخر الکتاب.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی ش «3127 » ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 4 جمادی الثانی 627ق؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ 186ص، 21 سطر [عکسی ف: 4 - 27]
» تفسیر ثعالبی ← الجواهر الحسان فی تفسیر القرآن
» تفسیر ثعلبی ← الکشف و البیان فی تفسیر القرآن
» تفسیر الجامی ← تفسیر سورة الفاتحة و البقرة
tafsīr-e juz’-e sī-um
قوام ناگوری، شهاب الدین بن عبدالکریم، ق8 قمری
qavām-e nagūrī, šahāb-od-dīn ebn-e ‘abd-ol-karīm (- 14c)
تفسیر مختصری است برجزء آخر قران مجید. مؤلف ابتدا برخی کلمات را ترجمه کرده سپس به تفسیر و در بعض مواقع شأن نزول آن اشاره می کند احتمالاً مؤلف از علمای عامه می باشد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:522/1
آغاز: عم اصله عما الاصل قلیلا و معنی عم عن ای شیئی عظیم یؤثر فیها مرور الازمان و جعلنا فی السموات سراجا وهاجا ای منیراوقادا بمعنی جامعة النور؛ انجام: قال عثمان بن واقد سئلت من محمد ابن المنلدر المعوذتین اهما من کتاب اﷲ تعالی قال من لم یزعم انهما من کتاب اﷲ فعلیه لعنة اﷲ و الملائکة و الناس اجمعین
خط: نسخ، کا: مصطفی بن محمد، تا: شوال 1119ق، جا: کرکوک؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 39گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 466]
tafsīr-e juz’-e sī-um
حجون بلغاری
hajūn-e bolqārī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:21172
بی کا، تا: قرن 12؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
tafsīr-e jozv-e ‘am
عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد، 873 - 951 ؟ قمری
‘esām-od-dīn-e esfarāyenī, ebrāhīm ebn-e mohammad (1469 - 1545)
در پشت صفحه اول این نسخه به خط مغایر نوشته شده: «تفسیر سوره عم از ملا عصام الدین» ظاهراً مقصود همان عصام الدین ابراهیم اسفراینی باشد که از فضلای قرن 10 ق. است. کتاب تفسیر مختصر توضیحی بر تمام سوره های جزو آخر قرآن است که در افواه «جزو عم یا» «عم جزو» گفته می شود نه تنها بر سوره عم (سوره نبأ).
[دنا 127/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8145
آغاز: پس از نام سوره و تسمیه: عم اصله عما و قد قری به و اثبات الالف مع حرف الجر و ما الاستفهامیة لغة قلیلة الاستعمال؛ انجام: مما لا یسمع الداعی الا اذا دعی الیه الداع.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: حنایی، 135گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 571]
tafsīr-e jalālī
رئیس العلماء، جلال الدین بن محمد طاهر
ra’īs-ol-‘olamā’, jalāl-od-dīn ebn-e mohammad tāher
در 19 مجلد که نخستین آن به نام «تفسیر الوقرة فی تفسیر البقرة من سلطان التفاسیر» خوانده می شود.
[دنا 127/3]
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه:1 بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 211]
» تفسیر جلالین ← تفسیر الجلالین
tafsīr-ul jalālayn = tafsīr-e jalālayn
محلی، محمد بن احمد، 791 - 864 قمری و سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر
mahallī, mohammad ebn-e ahmad (1390 - 1460) ;
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr
تاریخ تألیف: 871ق
در تألیف این تفسیر دو نفر از بزرگان علماء شرکت داشته اند، یکی جلال الدین محلی و دیگری جلال الدین سیوطی است و به همین مناسبت مشهور به «جلالین» شده است. محلی از سوره بقره تا آخر بنی اسرائیل را تفسیر نمود ولی عمرش به آخر رسید و موفق به اتمام آن نشد، جلال الدین سیوطی از سوره مریم تا آخر قرآن کریم و سوره حمد را تفسیر نموه و بدین مناسبت تفسیر این سوره را در آخر گذارده اند و این تکمیل را در سنه 871 به انجام رسانیده است ولی چنانکه نوشته اند هیچیک از جلالین بسمله را تفسیر نکرده و یکی از متأخرین به تفسیر آن مبادرت نموده است. طرز این تفسیر آن است که کلمات آیات را به کلمات سهل تری که مبین معانی و مقصد آن باشد ترجمه و اعتماد بر بهترین اقوال در این باب نموده و اعراب کلماتی که تعیین آنها محتاج الیه است نیز بیان شده و قرائات مختلفه کلمات را ذکر نموده و تمام اینها را با بهترین و مختصرترین و زیباترین عبارات و با کمال اختصار ادا کرده اند و از تطویلات بیهوده و ذکر مطالبی که جای آنها در علوم دیگر است صرف نظر کرده اند.
آغاز: بسمله الحمدﷲ حمدا موافیا لنعمه مکافیا لمزیده و الصلوه و السلام علی محمد ...
چاپ: این کتاب مکرر در ایران و هندوستان و مصر چاپ شده است ؛ طهران، سنگی، 1276ق، رحلی
[کشف الظنون 445/1؛ فهرست مکتبه اوقاف موصل 18/5؛ معجم سرکیس 1623/2؛ شذرات الذهب ج7ص203؛ دنا 127/3 (29 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تفسیر الجلالین (منتخب)
از آغاز تا سوره بنی اسرائیل است ؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن عبدالسلام کنانی مالکی، تا: 16 ربیع الاول 989ق ؛ واقف: میرغیاث الدین محمد بر فرزندان، وقف مدرسه صدر از ترکه بروجردی تهرانی ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 167گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 464]
جلد دوم از کهف تا پایان قرآن و تفسیر فاتحه را در پایان نهاده است ؛ خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن عبدالسلام کنانی مالکی، تا: 16 ربیع الاول 989ق؛ واقف: ترکه بروجردی تهرانی، وقف مدرسه صدر؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 167گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 3 - 464]
آغاز: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول؛ مهر: حاج سید سعید ؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف میشن سرخ، 418گ، 16 سطر (7/5×15 )، اندازه: 12×23سم [ف: 1 - 312]
آغاز: برابر؛ انجام: الضالین. و هم النصاری و نکتة البدل افادت ان المهتدین لیسوا یهوداً و لانصاری ... و الحمدﷲ رب العالمین.
تا نیمه جزء نهم؛خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 13 ذیقعده 1007ق؛ محشی از قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و غیره؛ واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: میشن تریاکی، 445گ، 23 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 461]
آغاز: علی القرآت المختلفة المشهورة علی وجه لطیف؛ انجام: بالطریق المؤدی الی ذکر اﷲ سبحانه ... آمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: 12 محرم 1058ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: ترکی، جلد: مقوایی، 600ص، 25سطر، اندازه: 16/5×21سم [ف:125 - 2]
آغاز: الحمدﷲ جملة خبریة قصدبها الثناء علی اﷲ بمضمونها من أنه تعالی مالک لجمیع الحمد من الخلق او مستحق لان یحمدوه؛ انجام: فان الناس یوسوسون ایضا بمعنی یلیق بهم فی الظاهر ثم تصل وسوستهم الی القلب و ... بالطریق المؤدی الی ذلک و اﷲ تعالی اعلم.
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 1067ق ؛ جلد: تیماج ساغری مشکی، 299گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم[ف: 35 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: غیر المغضوب علیهم و هم الیهود و لاغیر الضالین و هم النصاری و نکتة البدل افادة ان المهتدین لیسوا یهودا و لانصارا و قدتم.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالقادر بن ابی الطبیب محمد بن البرکات، تا: 1088ق؛ مصحح، محشی با امضای تفسیر قاضی، ابوالسعود، قبس النیرین، ابواللیث، علاءالدین سمرقندی، جمالین، کشاف و ... ؛ مهر: «عبده الراجی محمد مهدی» (بیضی) ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی و فرنگی شکری، جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 334گ، 9-20 سطر (8×13-12×18)، اندازه: 14/5×20/7سم [ف: 18 - 65]
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:284
همان نسخه بالا [نشریه: 7 - 122]
کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن تریاکی، 250گ، 29 سطر، اندازه: 15/2×21/6سم [ف: 1 - 112]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم و الحمد ﷲ وحده.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 401گ، 23 سطر (9×20 )، اندازه: 17×28سم [ف: 10 - 112]
نیمه دوم قران ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 263گ، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 46]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [ف: 3 - 79]
آغاز: المعونة علی العبادة و غیرها اهدانا الصراط المستقیم أی أرشدنا ألیه
از آغاز سوره فاتحه تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای عطف تیماج قرمز، 104گ، مختلف السطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 716]
آغاز: برابر؛ انجام: و ننزل من للبیان القرآن ما هو شفاء من الضلالة و رحمة للمومنین به و لایزید الظالمین الکافرین الا خساراً لکفرهم به
از ابتدا تا اواخر سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سیاه، 218گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 467]
کامل و شامل تفسیر تمام قرآن است ؛ خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح و مقابله شده توسط محمد محسن بن شیخ عطاء اﷲ بن شیخ محمد، محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با عطف گالینگور خرمایی، 203گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×26سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 113]
کامل؛ خط: نسخ، کا: عیسی، تا: 1 ذیقعده 1136ق؛ مجدول،مصحح و مقابله شده در سال 1139؛ از موقوفات رمضانیه، واقف: آقا ابراهیم، 1230؛ جلد: تیماج قهوه ای، 29 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 360]
آغاز: برابر؛ انجام: و الصابئون هم طایفة تعد من النصاری هذا اللفظة فهو موافق لقول الشیخ جلال الدین السیوطی رحمة اﷲ علیه.
از ابتدای سوره بقره تا پایان سوره بنی اسرائیل؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: میر هاشم بن میر عباس، تا: 10 ذیقعده 1173ق؛ محشی ؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی، جلد:تیماج فرنگی، 177گ، 21 سطر، اندازه: 15×22سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 111]
آغاز: بسمله. سوره کهف مکیه. بسمله. الحمد و هو الوصف بالجمیل ثابت ﷲ تعالی و هل المراد الاعلام بذلک للایمان به أو؛ انجام: و یثبت فیهم بالطریق المؤدی الی ذلک و اﷲ اعلم بالصواب سورة الفاتحة مکیة ... و نکتة البدل افادة ان المهتدین لیسوا یهود و لا نصاری و اﷲ سبحانه و تعالی اعلم.
از تفسیر سوره کهف تا پایان سوره ناس و ادامه نسخه قبلی (34754) است. ظاهراً اسباب نزول سوره های کافرون، نصر، تبت، المسد، اخلاص و معوذتین در پایان این تفسیر کتابت نشده و به جای آن تفسیر سوره فاتحه نوشته شده است ؛ خط: نسخ، کا: میر هاشم بن شاه عباس، تا: 14 محرم 1174ق؛ محشی با رموز «صح» و توضیحی با رموز «ایضاً» و ...، مطالبی از کتاب «المجالین فی حاشیة الجلالین» ملا علی قاری هروی که به ضبط برگ آخر «محمد رفیع الدین» در مکه مکرمه حواشی را کتابت نموده؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: حنایی آهاری، جلد: تیماج فرنگی
قهوه ای، 202گ، 22 سطر، اندازه: 14/8×22/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 112]
آغاز: فیه القرآن من اللوح المحفوظ الی السماء الدنیا فی لیلة القدر؛ انجام: و کان الانسان کفوراً جحوداً للنعم اذ امنتم ان یخفف بکم جانب.
از تفسیر آیه 184 سوره بقره تا آیه 67 سوره اسراء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 224گ، 17 سطر، اندازه: 11×18/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 113]
سوره مریم تا آخر قرآن با سوره حمد در پایان ؛ خط: نسخ، کا: حسنعلی بن حاج عبداﷲ عبدی، تا: ذیقعده 1214ق؛ تملک: محمد ابراهیم؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 11 سطر (9×13/5) [ف: 755]
آغاز: کهیعص اﷲ اعلم بمراده بذلک ذکر رحمة ربک عبده مفعول رحمته و زکریا بیان له اذ متعلق برحمة از اول سوره مریم تا آخر تفسیر؛ خط: نسخ، کا: محمد سلیم مدرس بن محمد صالح تختی اردلانی، تا: شعبان 1227ق، جا: سنندج؛ جلد: تیماج قهوه ای، 113گ، 22 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26 - 107]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجیب بان الناس یوسوسون ایضاً بمعنی بهم فی الظاهر ثم تصل وسوستهم الی القلب و تثبت فیهم بالطریق المؤدی الی ذلک تم
خط: نسخ، کا: محمد بن سعید راشد، تا: پنج شنبه 25 ذیحجه 1243ق ؛ مجدول، در حاشیه اختلافات قرائات با رمز مخصوص به هر قاری آورده شده و بخش های قرآن با کلمات «جزء »، «حزب »، «ربع » و «ثمن» مشخص گردیده؛ تملک: محمد سعید موسوی کازرونی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 166گ، مختلف السطر، اندازه: 22×31سم [ف: 1 - 37]
خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ مهر: «عبداﷲ» (شلجمی )؛ جلد: تیماج مشکی، 11 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 176]
آغاز: پس از بسمله: کهیعص اﷲ اعلم بمراده بذلک هذا؛ انجام: ان المهتدین لیسوا یهود اولا نصاری و اﷲ اعلم و صلی اﷲ علی نبینا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما دائما و رضی اﷲ تعالی عن اصحاب رسول اﷲ.
از سوره مریم تا آخر قرآن ؛ خط: نسخ، کا: شامل الخرخی، بی تا؛ محشی؛ واقف: حسین کی استوان؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج خرمایی، 181گ، 18 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 11 - 572]
از اول تا قسمتی سوره انبیاء؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک: عبداﷲ بن محمد رضا شبر، با مهر «الواثق باﷲ الغنی عبده عبداﷲ حسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی، 25 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 351]
آغاز: برابر؛ انجام: اهدنا الصراط المستقیم ای ارشدنا الیه ویبدل صراط الذین انعمت علیهم بالهدایة ویبدل من الذین بصلته غیر المغضوب.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی با ترنج، 338گ، 20 سطر، اندازه: 19×30سم [ف مخ: 1 - 467]
آغاز: برابر
خط:نسخ متوسط،بی کا،بی تا؛واقف:سپهسالار؛کاغذ:دولت آبادی،جلد: چرمی، 298ص، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 1 - 108]
آغاز: برابر؛ انجام: و اجیب بان الناس یوسوسون بمعنی یلیق بهم فی الط ثم تصل و سوستهم الی القلب و تثبت فیه بالطریق المودی الی ذلک و اﷲ اعلم و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله ... و الحمدﷲ علی انعامه ...
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج زیتونی، 226گ، 24-30 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 2 - 973]
آغاز: بسمله. الم اﷲ أعلم بمراده بذلک ذلک أی هذا الکتاب یقرأه محمد لاریب شک فیه أنه من عنداﷲ؛ انجام: و هذه القطعة للشیخ العلامة جلال الدین محمد بن احمد المحلی رحمه اﷲ و رضی عنه سورة الکهف مکیة و هی مئة و عشر آیات.
از اول سوره بقره تا اول سوره کهف ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی از محمد حاجی ترخان درباره کتاب و مؤلف آن ؛ جلد: مقوا، 307گ، 12سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 8]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: ان المهتدین لیسوا یهوداً و لانصاری. و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با علامت بلاغ، مصحح و مقابله شده توسط محمد محسن بن الشیخ عطاءاﷲ بن الشیخ علی محمد، یوم السبت شهر رمضان فی بلدة الدسرور ؛ جلد: عادی، 201گ، 25 سطر، اندازه: 18/5×26سم [ مؤید: 1 - 213]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مقابله شده با دو نسخه یکی به خط سیوطی و دیگری به خط نباتی [ف: 10]
نیمه دوم ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی[رشت و همدان: ف: - 1297 ]
tafsīr-ul jalālayn (mn.)
وابسته به: تفسیر الجلالین = تفسیر جلالین؛ محلی، محمد بن احمد (791-864)
این مجموعه در حقیقت «منتخب تفسیر جلالین» و مشتمل بر سوره های فاتحه الکتاب، انعام، یس، فتح، واقعه، ملک، نبأ، نازعات، عبس، تکویر، انفطار، المطففین، انشقاق، بروج، اعلی، غاشیه، بلد، والشمس، واللیل، والضحی، والتین، علق، قدر، البینة، زلزال، والعادیات، القارعة، التکاثر، والعصر، همزه، فیل، قریش، ماعون، کوثر، کافرون، نصر، تبت، اخلاص، فلق، ناس و فاتحه الکتاب (مکرر) است. کاتب در آغاز قطعه ای «فی خواص فاتحه الکتاب» از ابوحامد غزالی آورده است که مطلع آن چنین است: «اذا کنت ملتمساً لرزق ×× و نیل القصد من عبد و حر».
[دنا 128/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1420
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین، من الاولین الاقدمین و الآخرین الاکرمین؛ انجام: سبحان ربک رب العزه عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین آمین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: استانبولی شکری آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 58گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 563]
tafsīr-ul jumalī
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21940
آغاز: بسمله، الحمداﷲ العدل ذی العظمه و الجبروت؛ انجام: نستعین علی ما یقرب منه انه سمیع مجیب سنه 1254 خط: نسخ، بی کا، تا: 1254ق [رایانه]
tafsīr-e javāme‘-ol kalem
بهبهانی، عبداﷲ بن محمد، - 1325 ؟قمری
behbahānī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (- 1907)
اهدا به: میرزا احمد خان شیبانی (رئیس تلگراف خانه شیراز) کتابی است در اخلاق و اندرز و صفاتی که مسلمانان باید داشته باشند. مؤلف کتاب شیخ احمد احسائی است و مفسر آن شیخ عبداﷲ بن محمد بهبهانی.
[دنا 128/3]
شیراز؛ ملی؛ شماره نسخه:10-ح/284
آغاز: بسمله - الحمد اﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین و لعنه اله علی اعدائهم اجمعین و بعد چنین گوید؛ انجام: قد تمت الرساله الشریفه المسماه بجوامع الکلم الالهیه بید مؤلفه الجانی عبد اﷲ بن محمد البهبهانی فی لیله العاشر من شهر ربیع الاول سنه 1331 من الهجره در دار العلم شیراز خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1331ق، جا: شیراز ؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با کاغذ ابری، 52گ، 14 سطر (7×14 )، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 266]
tafsīr-e čarxī
چرخی، یعقوب بن عثمان، 762؟ - 851 قمری
čarxī, ya‘qūb ebn-e o‘smān (1361 - 1448)
این تفسیر از فاتحة الکتاب و ملک آغاز و تا پایان قرآن مجید به انجام می رسد. برخی این تفسیر را برای کل قرآن دانسته اند که نادرست است؛ مؤلف در مقدمه گوید: در تألیف این تفسیر از تفاسیر دیگری چون التیسیر، الکشاف، و الکواشی بهره جسته و در واقع گزیده فارسی این تفاسیر است، وی در تفسیر آیه و« رتل القرآن ترتیلا» از سوره مزمل رویای صادقه ای را از خویش به سال 782ق نقل نموده که موجب تألیف تفسیر خود شده است. وی تألیفات دیگری نیز دارد از جمله: نائیة، انسیة، حورائیة یا جمالیة، شرح اسماء اﷲ و ابدالیة. (محمود مرعشی) آغاز: بسمله، لک الحمد یا من بیده الملک ... و بعد فیقول العبد الفقیر.. یعقوب ابن عثمان بن محمود بن محمد الغزنوی ثم الچرخی ثم الشیزری قد التمس منی زمرة من الاحباب ان اکتب لهم تفسیر الفاتحه و سورة الملک الی آخر الکتاب ...
چاپ: در لاهور به چاپ رسیده، یکبار در سال 1263 شمسی (1302 ق) بمبئی به اهتمام قاضی فتح محمد و قاضی عبدالکریم و درسال 1387 هم به اهتمام حسنعلی محمدی و لیلا حمامی چاپ شد.
[دنا 128/3 (13 نسخه)؛کشف الظنون 461/1؛ هدیة العارفین 546/2؛ نسخه های منزوی 19/1؛ نفحات الانس 256؛ طرائق الحقائق 26/3 ؛ مشترک پاکستان 23/1 (93 نسخه) ؛ برگل، فارسی 1 ،/123ش 23]
نسخه اصل: بادلیان E38 (2780 و 2681 )؛ بی کا، تا: 20 رجب 836ق؛ 244گ (38-281 )، 24 سطر [فیلمها ف: 1 - 570]
آغاز: برابر؛ انجام: و عمل کند به این آیت که خذ العفو و امر بالعرف و اعرض عن الجاهلین و از حق تعالی، محبت صالحان و دوستان او طلب کند، اللهم ارزقنا ... .
خط: نسخ، کا: نعمت اﷲ بن عطاء اﷲ اسفراینی خراسانی، تا: 9 رمضان 930ق، جا: بخارا مدرسه غازیان؛ دارای سرلوح زیبای مرصع، مجدول مذهب، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج آلبالویی، 241گ، 15 سطر (7×14 )، اندازه: 12/5×22سم [ف: 37 - 535]
آغاز: و کسی که سخن صواب گوید؛ انجام: الهی ما را از عاشقان جمال و جلال خودگردان. آمین. چنین باد و آمین به قول کوفیان از قرآن نیست. و در مصحف نوشته نشود، و توفینا مسلمین و الحقنا بالصالحین و صلی اﷲ علی محمد و ...
اصل نسخه گنج بخش، ش 4648 (گنج 26/1 )؛ خط: نستعلیق پخته، بی کا، تا: 976ق؛ افتادگی: آغاز؛ 305ص [عکسی ف: 2-70]
آغاز: بسمله. قال النبی (صلی الله علیه و اله) مفتاح القرآن تسمیته؛ انجام: الهی ما را از عاشقان جمال و جلال خودگردان. آمین. چنین باد و آمین به قول کوفیان از قرآن نیست. و در مصحف نوشته نشود، و توفینا مسلمین و الحقنا بالصالحین و صلی اﷲ علی محمد و ...
اصل نسخه: گنج بخش، ش 979 (گنج 1/26-27). خطبه را ندارد ؛ خط: نسخ خوش، کا: فیروز بن مولانا محمد، تا: 23 شعبان 982ق؛ سرلوح، 464ص [عکسی ف: 2 - 71]
بی کا، تا: قرن 11؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
بی کا، تا: قرن 11؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
آغاز: برابر
شامل تفسیر سوره حمد و از سوره ملک تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا علی مردان در احمد شاهی، تا: قرن 12؛ مجدول؛ کاغذ هندی ؛ جلد: تیماج عنابی، 17 سطر (9/5×18/5 )، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 3 - 1015]
آغاز: برابر؛ انجام: و از حقیقت هیچ نصیب ندارند و مریدان را از خوردن حرام باز نمیدارند و منع نمی کنند نعوذ باﷲ من ذلک.
خط: نستعلیق بد، کا: ملا لطیف بن ملا رئوف، تا: 1271ق، جا:صقع ده دانا ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوای سفید، 254ص، 13-15 سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 10 - 1297]
بی کا، تا: 1276ق؛ خریداری از رضا غیبی [رایانه]
بی کا، بی تا؛ مجموعه آقا رفیع قزوینی استاد اخلاق و فلسفه امام خمینی، خریداری از منصور تألهی معین الدین [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از میر دادخان [رایانه]
بخشی از تفسیر چرخی ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: «ان شانئک هو الابتر» بدرستی که دشمنی ...
شامل فاتحه الکتاب و سوره هایی از دو جزء آخر قرآن؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا چرم نما، 262ص، 13 سطر (17×12 )، اندازه: 17×22سم [ف: 47/1 - 98]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: قال النبی علیه السلام مفتاح القرآن تسمیة اﷲ تعالی و قال ابن عباس رضی اﷲ عنهما اجلال القرآن اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم
... و کلید قرآن بسم اﷲ الرحمن الرحیم گفتن است؛ انجام: وعمل کند به این آیت خذا العفو و امر بالمعروف و اعرض عن الجاهلین و از حق تعالی محبت صالحین ودوستان او را طلب کن بدین وجه که خدای بی نظیر توقنا مسلما و الحقنا بالصالحین.
سوره حمد و از سوره تبارک (ملک) تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: خواجه محمد اسماعیل حسینی، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی عطف تیماج قهوه ای، 299گ، 10 سطر، اندازه: 17×26سم [ف مخ: 1 - 467]
tafsīr-e čehel kāf
بهادر صفوی، ارتضا علی بن احمد، 1198-1251قمری
bahādor safavī, ertezā ‘alī ebn-e ahmad (1784 - 1836)
شرحی است بر قطعه «چهل کاف»که سه بیت شعر است دارای چهل کاف در مهمات و حاجات به آداب مخصوصی خوانده می شود، و آن سه بیت چنین است: «کفاک ربک لم یکفیک واکفة ×× کفکافها ککمین کان منکلکا / تکر کراً ککر الکر فی کبدی ×× مشکشکة کلت لکلکلکا / کفاک ربک کاف الکاف کربته ×× یا کو کباً کان یحکی کوکب الفلکا». در هر سطری تقطیع عروضی؛ و لغت، و صرف و نحو، و حاصل معنی ذکر می شود.
[دنا 129/3، فهرستواره منزوی 287/7]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:416/6
آغاز: خوشترین اذکاریکه قمریان بوستان طریقت بدان ترنم کنند حمد مبدعی است که ناصیه مکنونات کاف ایجاد در قبضه اقتدار اوست؛ انجام: ای طفل خوش لقا که چو نجم فلک توئی ×× در روشنی طبع شنو از سر صفا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 8گ (35ر-42ر)، اندازه: 13/5×22سم [ف: 2 - 18]
» تفسیر الحبری ← ما نزل من القرآن فی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیه السلام)
tafsīr-e hadā’eq-ol xalāyeq
گزارشی از آن داده نشده
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:27244
بی کا، بی تا؛ خریداری از رضا میدانی [رایانه]
tafsīr-e hadīs-e «inna-l lāh-a xalqa ādam-a ‘alā ṣūrat-ih»
شرحی بر حدیث مزبور و منقول از پیغمبر (صلی الله علیه و اله) است.
[الذریعه 13: 179؛ دنا 129/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1803/16
آغاز: قال النبی ص ان اﷲ خلق آدم علی صورته و فی حدیث آخر علی صورة الرحمن و قال ص ما خلق ... تصدیق این آیات و اخبار به آنکه انسان بما هو انسان ای بما هو مدرک؛ انجام: و هو هو نظم، گویند که آدمی بصورت چه خداست، حق مثل ندارد مکر او باشد راست.
خط:نسخ، بی کا، تا: 1267ق؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص (245-248 )، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 9 - 302]
tafsīr-e hadīs-e taxmīr va tīnat-e ādam
رساله عرفانی مختصری است در چگونگی تخمیر طینت آدم .
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8793/7
آغاز: قال اﷲ تبارک و تعالی و تقدس خمرت و طینت آدم بیدی اربعین صباحاً ای درویش بدانکه غرض از ذکر تخمیر طینت آدم بدین فرمودند مقصود آنست که به دین و ارادتست؛ انجام: چون خلقت او به چل صبا گشت تمام ×× پیوست هم اسم و هم مسما با هم و السلام
خط: نستعلیق، کا: صنیع اﷲ، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 3گ (94ر-96پ)، اندازه: 15×21سم [ف: 28 - 269]
tafsīr-e hadīs-e šarh-e sadr
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
نزدیک است به زاد آخرت غزالی که به فارسی است. به روش رمز
[دنا 129/3؛ افغانستان 287؛ نسخه های منزوی ص 1184]
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:2-6250
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 15 سطر، قطع: ربعی [آستانه قم: 227]
tafsīr-u hadīṯ-iṣ ṣalawāt
حسینی، عبدالرحمن
hoseynī, ‘abd-or-rahmān
به نقل از شیخ بهاء الدین عاملی .
[دنا 129/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5008/23
آغاز: بسمله. سمعت السید الاجل قدوة الاصفیاء ... عبدالرحمان الحسینی ... قال: کثر قول العلماء فی توجیه ... اللهم صل علی محمد و علی آل محمد کما صلیت علی ابراهیم؛ انجام: یکون المشبه به اقوی من المشبه کما لا یخفی علی المتأمل خط: نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه تیماج مشکی، 1گ (163ر-163پ)، اندازه: 15/5×25سم [ف: 14 - 315]
» تفسیر حدیث: «کل امر ذی بال لم یبدء باسم اﷲ»← التسمیة
» تفسیر حدیث کمیل ← شرح حدیث الحقیقة
tafsīr-e hadīs-e «kunt-u kanz-an maxfīyyā»
بهاء الله، حسینعلی بن میرزا بزرگ، ۱۲۳۳ - ۱۳۰۹ قمری
bahā’-ol-lāh, hoseyn-‘alī ebn-e mīrzā bozorg (1818 - 1892)
[دنا 129/3]
اراک ؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه:17/1
بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج یشمی، اندازه: 11/2×17/5سم [نشریه: 6 - 75]
tafsīr-u ḥadīṯ-i «li-l-lāh-i ‘amūd-an min yāqūt ... »
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
شیخ صدوق در توحید خود از نبی اکرم آورده است: «ان ﷲ عزوجل عمودا من یاقوت حمراء راسه تحت العرش و اسفله علی ظهر الحوت فی الارض السابعه السفلی فاذا قال العبد لا اله الا اﷲ اهتز العرش و تحرک العمود و تحرک الحوت فیقول اﷲ تبارک و تعالی اسکن یا عرشی فیقول کیف اسکن و انت تغفر لقائلیها فیقول تبارک و تعالی اشهدوا ملائکتی انی قد غفرت لقائلها». در این حدیث منقول شیخ صدوق ملاصدرا وارد بحث می شود و می گوید مقصود از عمود و سایر اصطلاحات موجود در آن اشاره به چه چیز است و در آن چه اشاراتی است.
[دنا 129/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:264/2
آغاز: روی صدوق الطایفه رضی اﷲ عنه فی توحیده عن النبی؛ انجام: و فی ذلک اللفظ اشاره لطیفه الی انهم مظاهر اسم اﷲ الاعظم فافهم.
کا: محمد صادق بن محمد جعفر خراسانی، تا: 1259ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، 3ص (297-299)، 8 سطر (7/5×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 236]
tafsīr-e hadīs-e «mūtū qabl-a an tamūtū»
در معنی و تفسیر حدیث رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) که فرمودند: «موتوا قبل ان تموتوا» که مؤلف ظهور این موت را مترتب برده قاعده دانسته است.
[دنا 129/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2058/5
آغاز: بسملة. حمدلة ... و بعد رسول اﷲ صلی ... فرمود موتوا قبل ان تموتوا و ظهور این آثار مؤسس برده قاعده است، قاعده اول توبه است و؛ انجام: قاعده دهم رضاست و حقیقت رضا بیرون آمدن بود از رضای خود بدخول در رضای محبوب ... کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرینخط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ پس از این رساله مؤلف مطالب دیگری درباره نیت و معنای سوره حمد آورده؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودی، جلد: مقوایی قرمز، 4گ (108پ-111پ )، 13-21 سطر (7×10 )، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 208]
tafsīr-u ḥadīṯ-i «an-nabī lā-yamkuṯ fī qabr-i-hī alf-a sanat-in»
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2144/20
آغاز: بسمله ... الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و بعدفقد کثر السؤال عن الحدیث ... ان النبی ... لا یمکث فی قبره الف سنة؛ انجام: لو لا ان هدانا اﷲ
کا: (گویا) تاج الدین حسین صاعد بن شمس الدین طوس، تا: دوشنبه 3 ربیع الاول 991ق، جا: اصفهان، جامع کبیر در صفه صفیه صبویه (گویا صفویه)؛ از روی خط صفی الملة محمد؛ کاغذ: متن و حاشیه سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری، 9ص (297-305 )، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9 - 824]
tafsīr-u ḥarf-il hā’, juz’-uṯ ṯānī min sūrat-il baqara
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23666
آغاز: هو علیه به لم یعرفه احد غیره حتی؛ انجام: حتی یدخل الجنه الالاف الثناء والسلام و التحیه
خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق، جا: مشهد رضوی؛ افتادگی: آغاز
[رایانه]
tafsīr-u ḥurūf-il mu‘jam
معانی و اشارت حروف الفباء است به ترتیب ابتثی.
[دنا 129/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3939/3
آغاز: تفسیر حروف المجم الالف الواحد من کل شی و اسم الرجل من العرب الباء الرجل الکثیر الجماع
بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 42ص (9 -50 )، 15 سطر، اندازه: 15/5×26سم [ف: 10 - 2061]
tafsīr-u ḥurūf-in nūrānīya
رساله ای است بدون نام از مشایخ شیخیه درباره تفسیر حروف مقطعه قرآن که در آغاز بعضی از سوره ها واقع شده است. در این تفسیر عرفانی سعی شده با تکیه بر احادیث اهل بیت (علیهم السلام) تأویل حروف مقطعه بیان گردد.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:7052
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد ... قال سلمه اﷲ تعالی و ما یقول سیدنا فی تفسیرات الحروف النورانیه مثل الحوامیم و الطواتین؛ انجام: و ذلک بدخول الناس فی دین اﷲ افواجاد قابس ما ذکره بما ذکرنا تری التفاوت ... قد ختم
النسخة الشریفة فی اللیل الثالث من شهور شوال المکرم علی ید احقر العباد الفانی الجانی محمد بن محمد صادق الهمدانی.
جزئی اشعار عربی در حواشی ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمد صادق حسینی، بی تا؛ در پایان این رساله در 3 صفحه احادیثی چون، الحقیقه کمیل بن زیاد، قدر از صدوق و احادیث صریح علی عدم جواز العمل بالضن؛ کاغذ: فرنگی حنایی، 14گ (52 - 65پ )، 19سطر (6×13 )، اندازه: 11/5×17/7سم [رایانه]
tafsīr-e horūfī-ye ba‘zī nām-hā
کرمانی، محمد رحیم بن محمد کریم، 1248 - 1307 قمری
kermānī, mohammad rahīm ebn-e mohammad karīm (1833 - 1890)
فوایدی است بر پایه های علم حروف درباره یس و محمد و جز اینها از نام های مقدس که شخصی از محضر کرمانی استفاده کرده و در این رساله تدوین نموده است.
[دنا 129/3]
کرمانشاه؛ مدرسه آیة اﷲ بروجردی؛ شماره نسخه:111/4
آغاز: چون فرمایشات سرکار آقا زاده آزاده حاج محمد رحیم خان خط: نستعلیق خوش، کا: محمد بن محمود، تا: 1290ق، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 18گ (51پ-68پ )، 9 سطر، اندازه: 7×10/5سم [ف: 82]
» تفسیر حسام الدین علی ← جامع التنزیل و التأویل
» تفسیر الحسامی ← الفتوحات الالهیة لتفسیر الایات القرآنیة
‘tafsīr-e hosn-e badī‘ = hosn-e badī
با مطابقت به عمل آمده، مطالب موجود در این تفسیر در نگاه اول می نمایاند که گزیده و خلاصه «مجمع البیان» امین الاسلام فضل بن حسن طبرسی (548ق.) باشد که نکات ادبی حذف شده است، همچنین شیوه وی در تفسیر، انتخاب بعضی از آیات می باشد به طوری که در اکثر آیات به مطالب طبرسی اکتفا شده، اما در برخی آیات و خصوصاً در مقدمه روایاتی از بحارالانوار و دیگر منابع روایی نیز به آن افزوده شده که با این وصف تألیفی مستقل به حساب می آید. این تفسیر دارای مقدمه ای در چند فصل می باشد که فصول موجود این نسخه عبارتند از: [فصل] فی من نزل فیهم القرآن و فضل الولایة؛ فصل فی ذکر اسامی القرآن؛ فصل فی بیان التفسیر و التأویل؛ فصل فی
أن القرآن منه محکم و متشابه و ناسخ منسوخ ومقدم و ...؛فصل فی الاستعاذة والبسمله؛ فصل فی الفواتح.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:32156
آغاز: قال علی علیه السلام اعلم ان الاولایة مصدر متساویة فیه التذکیر و التأنیث؛ انجام:برؤس الشیاطین شبیه و هی لا تعرف فیه وجوه الاول انه رؤس الشیاطین شجرة یقال لها الاستن و ثانیها.
موجودی آن از اوایل مقدمه تا آیه 65 سوره صافات است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ یادداشت محمد قمی در 1307ق درباره معرفی کتاب؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 186گ، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 113]
» تفسیر حسینی ← مواهب علیه
» تفسیر حسینی ← قرآن کریم
tafsīr-e hamd va towhīd
حسینی خراسانی، حسن، قرن 13 قمری
hoseynī xorāsānī, hasan (-19c)
تاریخ تألیف: 1245ق
در تفسیر سوره فاتحه و توحید (حمد و سوره) و برخی از اسرار نماز از روایات نخست به تفسیر «استعاذه»پرداخته است.
[دنا 130/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5766/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین هذه جملة ما استفدته من کلمات اهل البیت فی جمل تفسیر الحمد و السوره و بعض اسرار الصلوة الاول فی تفسیر الاستعاذة؛ انجام: و خواص من شیعته تمت الرسالة بعون اﷲ سبحانه علی یده مؤلفه الحقیر حسن الحسینی الخراسانی عشر الوسط من محرم الحرام سنه 1245.
خط: نسخ، کا: کاظم بن حسن حسینی عریضی خراسانی، تا: 1246ق،جا:کربلا؛کاغذ:فرنگی سفید آهاردار،جلد:تیماج مشکی، 5ص (353-357 )، 22 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 17 - 205]
tafsīr-e hanafī
حنفی نیشابوری، ابوسعید
hanafī neyšābūrī, abū-sa‘īd
این تفسیر مانند سایر تفاسیر حاوی مباحث متعددی است در معانی آیات قرآنی و شأن نزول و موارد اطلاق این آیات و ثواب و عقاب هایی که بر اثر اتیان به آن آیات قرآنی یا ترک آنها بر عبد مرتب می شود. آنچه در این تفسیر زیاد به چشم می خورد آوردن اقوال بزرگان دین و اصحاب پیغمبر است درباره روایات متعدد قرآن. به عبارت دیگر در این تفسیر سعی بر این شده است که بیشتر تکیه بر منقولات شود تا بر مستنبطات مفسر.
[دنا 130/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:206
آغاز: بسمله، قال الشیخ الامام الاجل ابو سعید الحنفی رحمه اﷲ خیر الدنیا و الاخره فی هذا الکلمات؛ انجام: لابلیس بالخیر فلذلک صارابلیس لعینا ... علی سیدنا محمد و آله اجمعین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 981ق، جا: مدرسه محله احمد شاه؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 261گ، 15 سطر (9/5×15 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 177]
» تفسیر حی بن یقظان ← شرح قصة حی بن یقظان
tafsīr-u ḥayy ibn-i yaqẓān
وابسته به: شرح قصة حی بن یقظان = الرسالة المرموزة؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2675/2-ف
آغاز: التفسیر ذکر حال من یدرک منه ما من شانه ان یدرکه؛ انجام: فیه سرها و غایتها بی کا، بی تا؛ 45ص (50-94) [فیلمها ف: 1 - 720]
tafsīr-u ḥayy ibn-i yaqẓān
وابسته به: شرح قصة حی بن یقظان = الرسالة المرموزة؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:241/3
خط: نسخ، کا: محمود بن علی بن ابی علی عبدیل، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، 44ص (55 -98)، 23 سطر (13×22 )، اندازه: 19×28سم [ سنا: ف: 1 - 120]
tafsīr-e xabar-e razavī
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
به طریقه عرفانی .
[دنا 130/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:6558/3
بی کا، بی تا؛ 7گ (52پ-58پ) [ف: 5 - 38]
tafsīr-u xaṭāya-l ’anbīyā’
رسی یمنی، یحیی بن حسین، - 298 قمری
rasī yamanī, yahyā ebn-e hoseyn (- 911)
ردی است بر سؤالی که ابراهیم بن محسن علوی درباره موضوع مذکور از وی نموده است.
[دنا 130/3؛ مؤلفات الزیدیة 306/1؛ اعلام المؤلفین الزیدیة ص 1106]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1924/3
آغاز: سئل الهادی الی الحق یحیی بن الحسین صلوات اﷲ علیه عن قول اﷲ تبارک و تعالی و اذقلنا للملائکة اسجدوا لآدم نسخه اصل: کتابخانه واتیکان -رم 1155 ؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: با تاریخ 1045ق؛ 13ص (72-84) [عکسی ف: 5 - 378]
» تفسیر خطیب شربینی ← السراج المنیر فی الاعانة علی معرفة بعض کلام ربنا الحکیم الخبیر
» تفسیر الخمایر ← کتاب تفسیر الخمایر
tafsīr-ul xamā’ir
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: الخمائر؛ جابر بن حیان (120-198ق) شرحی است بر « کتاب الخمایر» خود مؤلف. مؤلف در آغاز به خمائر و علت اجسام اشاره می کند و سپس گستردهتر به تشریح آنها می پردازد.
[دنا 130/3؛ سزگین 234/4]
آغاز: بسمله. کتاب تفسیر الخمائر ... الحمدﷲ حق حمده و صلی اﷲ علی خیر خلقه و علی ... نبدأ علی برکة اﷲ تعالی فنقول ... ترجمه: کتاب تفسیر خمایر ... ابتدا می کنم بر برکت خدای تعالی؛ انجام: المعدنیة فاستعملها علی جهتها. و الحمدﷲ رب العالمین با ترجمه فارسی زیرنویس؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ 19گ (282پ-300پ) [ف: 1 - 57]
آغاز: الحمدﷲ حق حمده و صلی اﷲ ... قلنا اولاً ینبغی ان یعلم ما الخمیرة؛ انجام:و المعانی مشترکة فی الاعمال التی من جنسها فافهم ذلک انشاءاﷲ تعالی تم تفسیر الخمایر و هی المنسوبة الینا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (111پ - 117ر )، 18 سطر [ف: 36 - 108]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ فاقد جلد، اندازه: 16/5×25/5سم
[ف: 17 - 407]
tafsīr-e xāje ‘abd-ol-lāh-e ansārī
انصاری، عبداﷲ بن محمد، 396 - 481 قمری
ansārī, ‘abd-ol-lāh ebn-e mohammad (1006 - 1089)
تفسیری است از خواجه عبداﷲ انصاری که هنگام تفسیر آیات توجه خاصی به تأویل آنها برای اثبات طریقت خود داشته است و این تفسیر در قرن ششم مورد نظر مؤلف «کشف الاسرار و عدة الابرار» یعنی ابوالفضل رشیدالدین المیبدی (-530) قرار گرفته و به وسیله آقای علی اصغر حکمت (از سال 1331 تا 1339) در 10 مجلد چاپ و بعداً به وسیله حبیب اﷲ آموزگار تلخیص شده و یک بار در دو مجلد (1347) بار دیگر در یک مجلد (1352) به چاپ رسیده است. .
[دنا 130/3]
آغاز: کم من قریة اهلکناها، هیچ اهل شهری؛ انجام: فیها من الآفات خالدین فیها الی فی الجنة لایموتون و لایخرجون منها حسنت.
از اوایل سوره انبیاء مطابق ص 208، جلد 6 چاپی تا اواخر سوره فرقان مطابق ص 72، جلد 7 چاپی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز ؛ واقف: امیر جبرئیل؛ کاغذ: حنایی ضخیم آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 296گ، اندازه: 18×28سم [ف: 1-433]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
tafsīr-e darajāt
[دنا 130/3]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:280/51
بی کا، تا: قرن 13 [نشریه: 2 - 104]
tafsīr-e do āye
کاشانی، محمد تقی بن حسین، 1236 - 1321 قمری
kāšānī, mohammad taqī ebn-e hoseyn (1821 - 1903)
تاریخ تألیف: 12 ربیع الثانی 1297ق
تفسیری است بر دو آیه «رب المشرقین رب المغربین » و «فلااقسم برب المشارق و المغارب»، در پایان پاسخی است به پرسشاز برد العجوز گویا از همو در سه صفحه و نیم.
[دنا 130/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4271
آغاز: بسمله. حمد له ... و بعد چنین گوید بنده خاطی عاصی محمد تقی بن محمد حسین کاشانی؛ انجام: و مانند این احادیث بسیار است تمام شد جواب از دو سؤالی که نموده بودند در روز دوازدهم شهر ربیع الثانی سنه 1297، اقل العلماء محمد تقی کاشانی.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15گ، 14 سطر (6×11 )، اندازه: 11×17سم[ف:13-3239]
at-tafsīr-ur raḥmān]
تفسیر مختصری است با عنوان «قوله - قوله» که ملتزم به سجع در عبادت می باشد و مباحث تفسیری ندارد به جز مطالب عرفانی، و گویا نوشته یکی از بزرگان صوفیه و عرفا است و بعضی روی برگ اول کتاب احتمال داده اند که از غزالی باشد.
[دنا 130/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:409
آغاز: فجأة و صادفه القصة بغتة کما قیل: اتانی هواها قبل ان أعرف الهوی ×× فصادف قلباً فارغاً فقال؛ انجام: و الخناس الذی یغیب و یخنس عند ذکر اﷲ، و هو صفة الشیطان الذی یوسوس فی صدور الناس من الجنة و الناسخط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1006ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ تملک: عبداﷲ بن عیسی اصفهانی (میرزا عبداﷲ افندی صاحب کتاب ریاض العلماء) و مهر «الراجی لعفو اﷲ عبداﷲ» (بیضی)، محمد شریف الکرمانی و مهر «اللهم بلغنی الکرامة شریف» (مربع)، غوثی حسن الشطاری به تاریخ 1006ق؛ جلد: تیماج مشکی، 452گ، 27 سطر، اندازه: 15/5×25سم [ف: 2 - 8]
tafsīr-e «ar-rafīq somma-t tarīq»
جمالی اردستانی، جمال الدین محمد، 814 - 883 ؟ قمری
jamālī ardestānī, jamāl-od-dīn mohammad (1412 - 1479)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9326/19
خط: نستعلیق، کا: محمد کریم بن میرزا زمان، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز، 21 سطر [ف: 30 - 74]
tafsīr-ur ru’yā = ta‘bīr-ur ru’yā
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
گزیده ای است در یازده «باب» برگرفته از نوشته ابن سینا 1. العلویات من السماء و ما فیها؛ 2. الارض و المیاه و ما فیها؛ 3. الشجر و الزرع؛ 4. المعادن؛ 5. الطهارة و اللبس و الاکل و الصلاة؛ 6. رویة اعضاء الانسان و النکاح؛ 7. الکرسی و التجارة و ضرب العبد و الطیران؛ 8. البکاء و الضحک و اللعب؛ 9. الوحش و حشرات الارض و الدواب؛ 10. السلاح و اللباس و الحرب؛ 11. الضرب و القتل و المرض و الموت و القبر. (احمد منزوی)
آغاز: کتاب تفسیر الرؤیا منسوب لابن سینا و هو علی احد عشر بابا الباب الاول فی العلویات من السما و ما فیها و الرعد و البرق.
ضوء السماء خیر و رزق و من ارتفع الیها راد رزقه ...
انجام: و الخلاص من الحبس خلاص من شدة. و اﷲ اعلم بالصواب هذا آخر هذه الرسالة و الحمدﷲ رب العالمین.
[دنا 130/3 (3 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به استناد فهرست مصنفات ابن سینا 59 ذکر شد ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن بن علینقی باکی، تا: قرن 12، جا: اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (89پ-91پ )، 48 سطر (9×23 )، اندازه: 14/5×30سم [ف: 14 - 121]
آغاز: برابر؛ انجام: الباب التاسع - فی الوحش و الحشرات ... و الوقوع عنه موت عاجل و سوق الجمل اقتضاء حاجة من قوة ذی حشمة
9 باب از ابواب رساله را دربردارد؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: شهاب الدین حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا با روکش گالینگور، 2گ (65-66 )، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 14/5×22/5سم [ف: 13 - 276]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج زرد، 18 سطر (4/5×12 )، اندازه: 12×16سم [ف: 3 - 201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن حسین، بی تا؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قرمز، 7ص (243-249 )، اندازه: 12/5×18سم [ف: 19 - 387]
» تفسیر زاهدی ← لطائف العرفان
» تفسیر الزاهرین ← جواهر التفسیر لتحفة الامیر
» تفسیر زجاج ← معانی القرآن
» تفسیر الزنجانی ← تفسیر القرآن الکریم
» تفسیر زواره ای ← ترجمة الخواص
tafsīr-e zawra
آذر پژوه
āzar pažūh
اهداء به:خسرو انوشیروان پادشاه ساسانی
بر طبق نوشته دیباچه، نویسنده این تفسیر آذر پژوه (نه اژرژوه که در فهرست دانشگاه آمده) است که از اصفهان و همزمان خسرو پادشاه ساسانی و از شاگردان بزرگمهر بوده و خسرو او را فرمان داده تا کتابی از زردشت را به نام زوره که به زبان پهلوی نوشته و نزد شاه هند فرستاده و شاه هند به خسرو رسانیده، تفسیر کند آذر پژوه چون نامه را دیده، آن را شناخته و این شرح نوشته و تقدیم خسرو کرده، خسرو را این تفسیر پسند افتاده و نامه ای دیگر که نوشته دهقان خدا پرست بود بدو داده و فرمود تا آن را کوتاه کند. نامه دهقان خداپرست و تفسیر آن در ذیل برخی از نسخه های تفسیر زوره موجود و بدان پیوسته است. در فهرست دانشگاه به طور جداگانه معرفی شده و در ذیل نسخه چاپی آن نیامده است. درباره آذر پژوه اکنون چیزی نمی دانیم جز اینکه مرحوم سعید نفیسی در فرهنگنامه پارسی از او و تفسیر او بر زوره یاد کرده و نوشته اند در افسانه های ایرانی نام آذر پژوه که همزمان خسرو ساسانی بوده و کتابی به نام زوره داشته دید می شود.در شارستان چهارچمن از آذرپژوه معاصر ساسانیان یاد شده میرزا بهرام رستم نصرآبادی تفسیر زوره را با 3 کتاب از کتب دساتیری به نام های زردست افشار، خویشتاب و زاینده رود، چاپ کرده است. اما زوره و تفسیر آن از ردیف کتب پیروان آذر کیوان و عقاید دساتیری نیست و محتویات آن بر اصول عقاید ایران باستان و فلسفه مشرقی است و حتی یک واژه یا مطلب دساتیری در آن دیده نمی شود و مضامین آن مطابقت با اصول فلسفه ایرانی و عقاید منقول از اوستا دارد و شاید به راستی زوره (با این نام یا نام دیگر) ترجمه یکی از کتاب های زرتشت است اما، اصالت تفسیر سخت مورد تردید است و قرائن عدم اصالت و ساختگی بودن در آن به چشم می خورد و چون تفصیل سخن درباره این کتاب مناسب فهرست نیست تنها این چند نکته را به اجمال یادآور می شوم:
الف-در بیشتر جایها زرتشت همان ابراهیم دانسته شده و این نکته بین متن و شرح مشترک است.
ب- در مقدمه کتاب از زبان خسرو چنین آمده است که «این سخنهای چند است سر بسته که به پارسی نه، به زبان پهلوی نوشته» بنابر این لابد زرتشت با زبان پهلوی آن هم پهلوی عصر ساسانی کتاب نوشته بوده است. دیگر اینکه در زمان خسرو ساسانی اگر به فرض با زبانی جز زبان پهلوی وجود داشته ولی زبان رایج مردم مسلماً پهلوی زبان بوده و مردم با آن آشنا بوده اند پس دلیل دشوار بودن آن بر دانشوران چگونه پهلوی بودن آن بوده. و در هر حال زبانی که کتاب تفسیر با آن نوشته شده مسلماً در عصر ساسانی معمول نبوده. (از این نظر وضع این کتاب کاملاً شبیه به تفسیر دساتیر است که به ادعاء معتقدان و مؤلفین آن از زمانهای بسیار دور عیناً باقی مانده).
ج- در متن زوره، گاه بجای «است» در آخر کلمه، «ها» افزوده و مقصود تشبه به کلمات پهلوی بوده، چنانکه نویسنده حاشیه نسخه چاپی پنداشته و گوید این گونه کلمات پهلوی در این کتاب فراوان است، و منظورش از کلمات پهلوی کلماتی است که در پایان آنها «ها» آمده. از این گذشته نویسنده تفسیر، کلماتی دیگر را از قبیل زمهریر، برزخ، یخچه، آتشچه را نیز پهلوی دانسته. اما تنها در یک مورد گفته او حقیقت دارد و آن نام «فرشجواد جر» برای طبرستان است. (صورت اصلی این کلمه پذش، خوار-گر، است). همچنین واژه های نادری مانند کمرا به معنی فلک ثوابت - یا به نوشته مفسر، جای ستارگان بی روش- (در لغت به معنی آسمان و فضای بالا) و نیز واژههایی از فلسفه شرقی مانند اسپهبد و صنم در کتاب دیده می شود.
د- درباره نام کتاب «زوره» (در یکی از نسخه های مجلس دوزه و در نسخه متعلق به کتابخانه خانقاه نعمة اللهی ژوره )، در کنار نسخه چاپی آمده است که زوره فارسی سوره است و در یک حاشیه نیز به کتاب های لغت منسوب شده. اما در هیچیک از لغات قدیم و جدید و هندی و ایرانی چنین چیزی نیافتم و تصور می کنم این نام نیز ساختگی و به تقلید سوره قرآنی است و برای فارسی نشان دادن کتاب آن را زوره یا ژوره کرده اند. در پهلوی و سانسکریت سوره به معنی قوی و قادر و دلاور آمده است.
(پورداودیشتها: مزدیسنا از دکتر معین: 329) . در پایان نامه دهقان خداپرست در آنجا که از پادشاهان خوب و بد یاد شده، یزدجرد جزء بدان آمده و تا آنجا که می دانیم پیش از خسرو در میان شاهان ایران، شاهی به نام یزدگرد نبوده است. در آخر نامه دهقان خداپرست پس از نام یزدگرد چنین آمده «و بدانکه همیشه گاهی که مردم ایران آغاز ستم و نیروی نهاده اند پادشاهی از دست ایشان برفته ... و همیشه مردم شما گاهی که به دیار بلندی رسیدهاند اهرمن ایشان را راه می زده است و خیال بد در
سر ایشان می انداخته و از افسانه جمشید کاووس این را درستدان. و از این بود که کیخسرو چون به پایه بلند رسید و ترسیدکه مبادا اهرمن او را از راه ببرد پادشاهی را به لهر اسب داد و خود به غار رفت ... و بدانکه روش ستاره چنین می نماید که پس از پادشاهی پادشاه فرزندان او به خوی پدر نباشند و در میان ایشان ناراستی در میان آید و دور نیست که زیر دستان به ایشان دست درازی کنند و از بسیاری ناراستی در پادشاهی، به زیردستان آسایش نماند و مردم همدیگر را بسیار بکشند و از فرزندان شما کسی بر نیاید که سزای پادشاهی باشد و آنکه بود بد دل و ترسناک و بسیار خوار و شیفته زن باشد و کار به جایی برسد که ... از هر سوی مردم به ایران دست درازی کنند و پادشاهی از مردم شما برود و پس از هزار و اندسال باز پادشاهی به فرزندان کیومرث رسد.» دقت در این سطور نشان می دهد که نویسنده می خواهد از حوادث آخرین روزهای ساسانیان پیش از حمله عرب، روزگار یزدگرد و آشفتگی مردم، سخن بگوید، نخست (شاید در اثر بی اطلاعی یا حرص فراوان بر ساختن کتابی به نام زردشت) با خسرو از یزدجرد گذشته سخن گفته ...
؟. پس از آن ضعیف شدن پادشاهان نادرست و دست درازی دیگران به ایران و سرانجام از بازگشتن پادشاهی به فرزندان ایران پس از هزار و اند سال که مطابق است با سلطنت اکبر در حدود 1000-ه در هندوستان و این فقرات پیشگوییهای دساتیر را راجع به از بین رفتن دین تا پس از هزار سال ... ؟ به یاد می آورد (به فرهنگ ایران باستان از پور داود ص 30 رجوع شود). در هر حال از این زوره و تفسیر زوره و نامه دهقان خداپرست تا کنون در جایی ذکری نیافتم به جز (همانگونه قبلا اشاره شد) در فرهنگنامه پارسی از سعید نفیسی. مرحوم نفیسی در ذیل لغت ابراهیم چنین گفته: «در روایات ایرانی که ظاهراً در چهار پنج قرن پیش پیدا شده، ابراهیم را همان زردشت پیامبر ایران قدیم دانسته اند و کتاب زند را بدو نسبت داده و حتی در بعضی از مآخذ ضعیف، ابراهیم زردشت نوشته اند و نیز کتابی مختصر در شرایع ابراهیم زردشت به نام زوره رواج داده اند که گویند برای پادشاه هند نوشته است». آقای دکتر معین نیز در مزدیسنا همین سخن را از مرحوم نفیسی نقل کر دهاند (مزدیسنا ص 89 فرهنگنامه پارسی ص 91 و 385). (عبدالحسین حائری)
[دنا 131/3]
آغاز: تفسیر زوره از زردشت تصنیف آذر پژوه که انوشیروان او را زوره خوانده، بسمله، و به نستعین، بنام ایزد جان بخش روزی رسان چنین گوید آذر پژوه که من از اصفهانم و از نژاد کیومرث و از ساسانیان و از اردشیر نیکوکار و مرا روزی پادشاه خسرو پور قباد ساسانیان که او را انوشیروان گویند خواند و در پیش خود نشاند و فرمود که دانای ایران که ابوذر جمهر است پیر شده است و آنچه می خواهم از و نمی آید و آنرا از تو بهتر شاگردی نیست می خواهم که ترا کاری فرمایم گفتم پادشاه تویی و ما بنده فرمان، گفت ما را سخن چند است از سخنهای ابراهیم زردشت که پیغمبر ایران بوده است و دانستن آن نامها بر همه دانشور دشوار است که سخن های چند است سربسته که به پارسی نه بزبان پهلوی نوشته و نزد شاه هند فرستاده بوده است و نام آن زوره است و در این چند روز پادشاه هند آنرا به من رسانیده است و من خواهان آنم که آن سخنها را روشن گردانی تراهم بدانند و ترامزدی و یادگاری باشد گفتم آن زوره کدامست نامه را برداشت و بمن داد، درو نگاه کردم و شناختم که چه می گوید و چیزی چند برو نوشته نزد خسرو بردم و او را خوش آمد و بخشش فرمود نامه دیگری آورده بمن داد که این را دهقان خدا پرست نزد من نوشته اما سخن او دراز است او را کوتاه گردان و در سرانجام آنچه نوشته بنویس همچنان کردم تا خدا زر دهد و ابراهیم در آغاز نامه نوشته بود که؛ انجام: پایان نامه دهقان: و از فرزندان شما کسی بر نیاید که سزای پادشاهی باشد، و آنکه بود پادشاه بد دل و ترسناک و بسیار خوار و شیفته زن باشد و کار بجائی رسد که زنان ... و از هرسو مردم بایران دست درازی کنند و پادشاهی از مردم شما بر دو پس از هزار و اند سال باز پادشاهی بفرزندان کیومرث رسد. پایان: تفسیر ازوره: و بدن نیک باش و مباش از بدان و آنکه از یزدان راهنمایی خواستن و در هر کم و کاست دیندار آخریب و نیرنگ اوست از جان و دل برداشتن و آن مردار پلید را بجان و دل نگماشتن.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 24ص (204-227 )، 25 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 9 - 625]
آغاز: و آنچه دانایان گفته اند این است که هستی هر هست از خدای آسمان و زمین است و یزدان خواستی بهشتی که پیکرها را هست مید همیشگی اما خواستی که وابسته پدید آمدن آدمی است این نیست و آن خواست دیگریست و این سخن به آن راهنماید که کار آدم و همه جانوران از آدم و جانور می آید تفسیری دیگر است بر زوره که عنوان فقرات آن زوره (در نسخه:دوزه) است. این شرح مقدمه و دیباچه ندارد و از تفسیر زوره نسخه شماره 1925 ساده تر، و خالی از تکلف است و واژه های نادر یا اصطلاحات ساختگی در آن کمتر است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قرمز، 20ص (227-246 )، 25 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 9- 631]
نسخه اصل: بادلیان ش 95 اوزلی (1422 )؛ بی کا، تا: 1042ق [فیلمها ف: 1 - 558]
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن یزدی، تا: 1051ق؛ کاغذ:
سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی لایی با لولا، 6گ (67ر-72پ )، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم[ف: 16 - 488] و [فیلمها ف: 683 - 1]
آغاز: بنام ایزد جان بخش روزی رسان چنین گوید: اژرژوه؛ انجام: و بند دیو که فریب و نیرنگ او است از جان و دل برداشتن و آن مردار پلیدار بجان و دل نگماشتن.
خط: تعلیق، کا: حیدر کرکی، تا: نزدیک 1076ق؛ 12گ (130پ-141ر) [ف: 3 - 505]
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن، تا: 1078ق [الفبائی: 647]
با حواشی فرهاد میرزا ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، جا: کاشان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، ابعاد متن: 8×17/5، اندازه: 15/5×24سم [نشریه: 3 - 222]
آغاز: رساله دیگر، و آنچه دانایان گفته اند، که هستی هر هست از خدای آسمان و زمینست و یزدان را خواستی به هستی که پیگیرها راهت می دارد و همیشه؛ انجام: و بباید دانست که جان جوهریست که آموزگار وی است. تم بالخیر و السعادة. 1284
بی کا، تا: 1284ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 15گ (91پ-105ر )، 15 سطر، اندازه: 16/2×22/3سم[ف: 9 - 318 ]
آغاز: رساله زوزه ابراهیم زردشت وشرح آذرپژوه که آن را کسری ایزدیه نام کرده است. بنام یزدان جان بخش روزی رسان؛ انجام:و از هر سوی مردم به ایران دست درازی کنند ... باز پادشاهی به فرزندان کیومرث برسد.
در فهرست بدون نام مؤلف و با عنوان «نامه دوزه زرتشت» ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 37ص (90-126 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 64]
در فهرست بدون نام مؤلف و با عنوان «شرح نامه زوره ابراهیم زردشت بفرموده انوشیروان »؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: قرنگی، جلد: مقوا، 14گ (387پ-401ر )، اندازه: 16×25سم [ف: 16 - 70]
در فهرست بدون نام مؤلف و با عنوان «زوره زردشت» ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 444]
tafsīr-e «subḥān-al malik-il qahhār»
خیام، عمر بن ابراهیم، - ۵۱۷ ؟ قمری
xayyām, ‘omar ebn-e ebrāhīm (- 1124)
ترجمه خطبه ابن سینا است.
چاپ: به اهتمام بدیع الزمان فروزانفر، ارمغان 6 ، (1314): 507 - 509
[دنا 131/3]
آغاز: بعد بسمله. فصل من شرح الحکیم عمرا بن الخیام فی تفسیر سبحان الملک القهار
خط:نستعلیق،کا:محمد بن نعمت الطبسی،تا:1091ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 2ص (15-16 )، 25 سطر [سنا:ف: 2 - 188]
فصلی از شرح حکیم عمر بن خیام در تفسیر سبحان الملک القهار، در فهرست آورده: گویا بخشی از آغاز و انجام خواجه است؛خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛1گ(126ر-126پ) [ف: 38- 404]
tafsīr-e soxan-e hallāj «ana-l haq»
فخر رازی، محمد بن عمر، ۵۴۴؟ - ۶۰۶ قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
از امام رازی که از او پرسیده بودند
[دنا 131/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4119/7- ف
نسخه اصل: قاهره 193 مجامیع (66 ادب فارسی طلعت) ؛ بی کا، تا: صفر856ق؛ بیش از نیم صفحه [فیلمها ف: 3 - 17]
» تفسیر سعد الاشعری ← ناسخ القرآن و منسوخه
tafsīr-e soleymānī
تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین، - ۱۰۸۵ قمری
tajallī šīrāzī, ‘alī-rezā ebn-e hoseyn (- 1675)
تاریخ تألیف: شوال 1082ق
این نسخه در فهرست مختصر «تفسیر سلیمانی» و از علیرضا تجلی شیرازی دانسته شده و در فهرست تفصیلی نامی به آن داده نشده و فقط مترجم علیرضا دانسته شده که توضیح می رساند که بیش از ترجمه است. به تجلی شیرازی کتابی با عنوان تفسیر نسبت داده شده گرچه نس خهای از آن معرفی نشده است. اگر این انتساب تأیید شود نسخه منحصر است. فهرست نگار فهرست مختصر مجلس متذکرنشده که نام «تفسیر سلیمانی» را از کجا برگزیده است. به هر صورت قرینه سال تألیف و نام علیرضا و انتساب چنین تألیفی به تجلی شیرازی، قرائنی قابل تامل است. تفسیری بر مبنای احادیث و منقولات شیعی است از کتاب هایی
نظیر مجمع البیان، تفسیر علی بن ابراهیم، معانی الاخبار، تبیان،اصول کافی یا کتاب های عامه نظیر کشاف. در برگ الصاقیآغاز نسخه چنین نوشته: «به تاریخ اوایل شهر شوال سنه 1082 حقیر علیرضا شروع در این ترجمه نموده هنگامی که اکثر تفاسیر معتبره متداوله خاصه و عامه از عربی و فارسی در نظر بود و همچنین کتب احادیث و لغت. و آنچه نوشته می شود نه بیان مراد اﷲ است بکله نقل قول ارباب تفسیر و روایت اصحاب حدیث و شهادت اهل لغت است، و اﷲ الموفق».
[دنا 131/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15489/2
آغاز: بنام خدای بخشاینده مهربان ستایش مر خدای را پروردگار جهانیان بخشاینده مهربان خداوند روز جزا خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ هامش [مختصر ف: 188]
» تفسیر سمرقندی ← تفسیر القرآن الکریم
» تفسیر السمرقندی ← تفسیر القرآن الکریم
tafsīr-e sūrābādī = tafsīr-e ‘atīq = tafsīr-e qor’ān-e karīm = tafsīr-ol heravī
سورآبادی، عتیق بن محمد، - ۴۹۴ قمری
sūrābādī, ‘atīq ebn-e mohammad (- 1102)
تفسیری است مهم و مفصل بر قرآن کریم با عنوان «پرسش و پاسخ » و «خبر است از مصطفی» و در هفت جلد بزرگ و در زمان آلپ ارسلان و ملکشاه سلجوقی حدود
سال های 470 تا 480ق تألیف شده است. در پایان سوره آل عمران چنین آمده است: «چرا گفت سریع الحساب بعد ما که از آن وقت که خدای تعالی این گفت نزدیک پانصد سال است و هنوز حساب نبود است اگر این سرعت است پس مهلت کدام بود؛ سپس جواب آن به این شده است». این تفسیر چون متنی فارسی و کهن از قرن پنجم هجری است نیز اهمیت بسیار دارد، بخشی از این تفسیر شامل سوره های مؤمنون تا فتح در سال 1345 ش به صورت تصویری از روی نسخه کتابخانه دیوان هند در کتابخانه موزه بریتانیا در لندن، در تهران به چاپ رسیده. نمونه: «سوره انعام مکی است مکر سه آیه یکی قل تعالوا دوم و من اظلم ... بسمله. الحمدﷲ الذی خلق السموات و الارض ... و النور جمله خلق السموات و الارض با معطوف خویش صله الذی است موصول باصله ... سئوال میان سموات و ارض به جمع و افراد از جهت انفصال آسمانها و اتصاف زمینها ... جواب ظلمت را اسباب بسیار است».
چاپ: به کوشش یحیی مهدوی و مهدی بیانی چاپ شده
[دنا 131/3 (34 نسخه )؛ فهرست نسخه های خطی موزه ایران باستان صفحه 201 و 202 راهنمای گنجینه قرآن صفحه 16 و 17 شماره 30 تا 33؛ کشف الظنون 440/1؛ تاریخ بیهقی 248؛ هدیة العارفین 651/1]
جناب آقای مرعشی بر برگی قبل از کتاب احتمال داده اند که نسخه قطعه ای از تفسیر سور آبادی باشد. در فهرست نام مؤلف ابوبکر بن عمر سورآبادی آمده است که به استناد جلد 32، ص462 تصحیح گردید ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 5؛ جلد: تیماج مشکی، 190گ، 18 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 27 - 395]
نسخه اصل: دیوان هند ش 3840. ج 4 از سورة المومنون تا سبع هشتم (سوره ص) ؛ خط: نسخ، کا: محمود بن گرگسار ترکی، تا: ربیع الثانی523ق؛ 212گ، 18 سطر [فیلمها ف: 1 - 55]
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه:ف15
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ فهرستواره مینوی: 168]
تهران؛ بنیاد فرهنگ ایران؛ شماره نسخه:ف15
همان نسخه اصل بالا [نشریه:11 - 994]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Or 11311. مجلد ششم از سوره مریم تا فرقان ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 25 رمضان 535ق، جا: بغداد؛ 170گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 55]
نسخه اصل: حسین چلبی ش 36. جلد1، از آغاز تا سوره نساء؛ خط: نسخ، کا: ابن ابی جعفر محمد بن مودود بن محمد کاتب، تا: جمعه 22 شعبان 574ق؛ با یادداشت خرید نسخه از کاشف احمد مدرس، در شوال 1168 [فیلمها ف: 1 - 55]
جلد اول ؛ خط: ثلث و نسخ، کا: محمد بن عیسی بن محمد علی نیشابوری لیثی، تا: 8 ربیع الاول 584ق؛ در هر صفحه 6 یا 7 سطر آیات قرآن، 25 سطر ترجمه و تفسیر، مجدول، مذهب، نشانه های حزب و جزو و پایان آیه ها با دایره هایی زرین و لاجوردی تذهیب و ترصیع شده اند؛ مهر: کتابخانه شیخ الاسلام احمد جام؛ این قرآن و تفسیر را محمد بن عیسی بن محمد علی نیشابوری لیی در چهار جلد (ربع) و به نام و برای مطالعه غیاث الدین محمد بن سام غوری (یکی از سلاطین سلسله آل شیست در ولایت غور افغانستان) در چهار ربع (جلد) ساخته و متن قرآن را در آن نوشته و گزیدهای از تفسیر سورآبادی را که نزدیک به صد سال پیش از خودش ساخته شده بود در آن آورده و پنج سال در آن رنج برده و در روز دوشنبه 8 ربیع الثانی 584 در سن شصت و اند سالگی خود آن را به پایان برده است وی در پایان مجلد چهارم می گوید که اعداد و قرآت را از تفسیر ابن مهران و تفسیر را از ابن عباس و اخبار را از تفسیر واحدی گرفتهام و هیچ از تفسیر سورآبادی و
تفسیرش یاد نمی کند اگر چه نسخه به نام تفسیر ابوبکر عتیق نیشابوری سورآبادی است. سرانجام این قرآن و تفسیر را شیخ الاسلام ابوالفتح (قطب الدین) محمد بن شمس الدین مطهر بن احمد بن ابی الحسن نامقی جامی بر مشهد و آستانه شیخ الاسلام ابونصر احمد بن ابی الحسن بن احمد بن محمد نامقی جامی ژنده پیل (441-536) که در معدآباد پایین در جام نیشابور است در نیمه رجب 654 وقف نموده است. این وقف نامه در آغاز مجلدات چهارگانه به خط ابوالفضل محمود بن حاکم اوحد بن ابی القاسم بوزجانی جامی دیده می شود و در انتها این قرآن و تفسیر در سال 1316 خورشیدی از تربت جام به موزه ایران باستان انتقال یافته است؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه ای، 474ص، اندازه: 29/5×39سم [ف: 24] و [نشریه: 2 - 201]
جلد دوم ؛ کا: محمد بن عیسی بن محمد علی نیشابوری لیثی، تا:584ق؛ مهر: کتابخانه شیخ الاسلام احمد جام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه ای، 514ص، اندازه: 31×39سم[ف: 24] و [نشریه: 201 - 2]
جلد سوم ؛ کا: محمد بن عیسی بن محمد علی نیشابوری لیثی، تا: 584ق؛ مهر: کتابخانه شیخ الاسلام احمد جام؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه ای، 502ص، اندازه: 29×39سم[ف: 25] و [نشریه: 201 - 2]
جلد چهارم ؛ کا: محمد بن عیسی بن محمد علی نیشابوری لیثی، تا: 584ق ؛ مهر: کتابخانه شیخ الاسلام احمد جام ؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قهوه ای، 336ص، اندازه: 29/5×38/4سم [ف: 25] و [نشریه: 2 - 201]
نسخه اصل: چستر بیتی 101. چند آیه از نمل و عنکبوت و لقمان و روم؛ بی کا، تا: قرن 6ق؛ از سوره های نمل و عنکبوت و لقمان و روم بدین گونه «تفسیر محمد، قصص محمد بن جریر طبری »، خریداری کسی در 1038 از مولانا یوسف که نام خریدار را پاک کرده اند (فیلمها 57/1 ش 1864) [در فهرست فیلمهای دانشگاه تهران با عنوان تفسیر طبری آمده] [ف: 92]
نسخه اصل: مغنیسا گنل ش 168.از سورة الحجرات تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عثمان بن حاجی عمادی خویی، تا: یک شنبه پایان ذیقعده 612ق؛ 220گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1- 55]
نسخه اصل: بادلیان Pers. e 34. ربیع یکم سوره 6-1 ؛ خط: نسخ، کا: موید بن محمد بن ابی نصر ابن ابی سعید، تا: نیمه های صفر 684ق؛ 267گ، 25 سطر [فیلمها ف: 1 - 55]
آغاز: السبع الاول، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، الحمدﷲ الذی بیده مفتتح لامور و بنوره تنشرح الصدور الذی اختص من شاء من مواهب العطایا ... مقدماتی که تفسیر خوان را بباید شناخت و آن چهارده است کسی که تفسیر کتاب خدای خود را خواند ویرا مقدماتی از پیش بباید ... مراد از آن ساعات و اوقات ایام است و آن بیش بود قل اتخذتم عنداﷲ؛ انجام:و گفته اند اولی الامر علما و الی الرسول رایت المنافقین
از اول آیه 74 سوره بقره است تا آیه شصت و سه سوره نساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 (ظاهرا )؛ جلد: چرمی، 235گ، 19سطر، اندازه: 20/5×26/5سم [ف: 1 - 283]
آغاز: تمام کردند چون عبیده را نزد رسول آوردند رسول خدای فرو نشست و سر او را در کنار خود نهاد؛ انجام: بروی همین کویند سلام علیکم بما صبرتم آفرین باد بر شما از خدا ...
در فهرست نام مؤلف ذکر نشده است و به استناد جلد 32/ص462 مرعشی تعیین گردید. در این نسخه از سوره انفال تا سوره رعد آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 190گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×23/5سم[ف: 26-346 ]
آغاز: گفته اند این خطاب روز قیامت بوذ که آتش بکرد خلق در آیذ خذا گیذ هین ای شما که جمیه پریان و آدمیان اید؛ انجام: مر بو طالب را گفت ترا باری مهتری
در فهرست نام مؤلف ذکر نشده است و به استناد جلد 32/ص462 مرعشی تعیین شد. این نسخه از سوره الرحمن تا سوره تبت را دارد ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج زرد، 170گ، مختلف السطر، اندازه: 19×25سم[ف: 180 - 24]
نسخه اصل: خزینه خالد ش 14. از سوره ص تا طور ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل، تا: رجب 704ق؛ 237گ، 25 سطر [فیلمها ف: 1 - 55]
نسخه اصل: قونیه (فهرست 37/1 ش 100 تا 102) ؛ کا: قلمدار قونی، تا: نیمه ذیحجه 723ق؛ در دو بخش: 1-300 و 301-599 [ف: 92]
نسخه اصل: موزه مولانا در قونیه، 102 تا 105. از «نسارع، مهم فی الخیرات تا» «فاتبعوه الافریقا من المومنین» ؛ کا: محمود بن عیسی بن عمر قونی قلمدار متصوف، تا: 15 جمادی الثانی724ق؛ در دو مجلد: ایا 102 و 103/2 تا 205 ؛ واقف: حسین واعظ بر روضه شمس الدین تبریزی [ف: 91]
نسهخ اصل: قونیه در فهرست (38/1 ش 104) یاد شده است؛ بی کا، تا: دوشنبه 15 رمضان724ق ؛ واقف: شیخ شمسک ؛ در دو مجلد: برگ 1-94، برگ 95-188 [ف: 91]
نسخه اصل: 105 قونیه (فهرست 38/1). کا: قونی به نام علاء الدین طیتای ملکی ناصری، تا: یک شنبه 11 صفر 725ق؛ یادداشت اسمعیل بن حیدر صفوی و با چندین مهر در دو مجلد (1) برگ 1-100، (2) برگ 101-201 [ف: 92]
نسخه اصل: دیوان هند ش 3839. سوره 7 تا 40/14 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 730ق [فیلمها ف: 1 - 55]
نسخه اصل: دیوان هند ش 3838. از سوره 1 تا 5 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده730ق [فیلمها ف: 1 - 55]
نسخه اصل: لیدن Cod Or. 575. مجلد 2 ؛ خط: نسخ، کا: حسن بن احمد بخاری، تا: 767ق [فیلمها ف: 2 - 113]
نسخه اصل: پاریس S. P. 56 (بلوشه 2: ش 30). از سورة النجم تا پایان قرآن ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 780ق؛ با تاریخ 10 ربیع الاول 828، با یادداشت 24 ربیع الثانی 809 و 8 جمادی الاول 821؛ 195گ، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 55]
از آغاز قرآن تا آیه 61 سوره نساء جز بخشی از سوره فاتحه و بیست و پنج آیه آغاز سوره بقره ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 8 ربیع الاول900ق؛ 145گ، 21 سطر، اندازه: 15×20سم [ صد و شصت نسخه: - 46]
آغاز: س روز فرزند خود را عبداﷲ بخردگی برداشت ... سورة الفاتحة وهی تسع و عشرون کلمة و مائة و اثنان و اربعو حرفاً در خبر است از مصطفی که او گفت هر که سوره فاتحة الکتاب بخواند؛ انجام: و سود و زیان همه در کار من کن من همه درکار وی کنم خدای تعالی در مذمت آن منافق این آیه فرستاد که و اذا قیل لهم تعالوا الی ما انزل اﷲ و الی الرسول رأیت المنافقین یصدون عنک صدوداً.
خط: نسخ، بی کا، تا: 990ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عسلی، 144گ، 21 سطر (10×16 )، اندازه: 16×22سم[ف: 462 - 32]
تفسیر سوره یوسف ؛ بی کا، تا: 1301ق، جا: تهران ؛ جلد: چرمی، 3ص (455-457)، 14 سطر (6/5×12 )، اندازه: 11×18سم [ رشت و همدان: ف: - 1230]
آغاز: زمین که برکت کرده بودیم در آن زمین بآب ... زمین مقدس بود. سؤال ... ای سلیمان حریص دنیا بود تا دیوان را ...
جواب گوییم آن کارها کی سلیمان دیوان را می فرمود؛ انجام:سؤال - چرا گفت نعمة اﷲ و نگفت نعم اﷲ بعد ما کی نعمت ...
جواب گوئیم نعمت اسم جنس است ... دارند تا کی بود کی بر وی دست یاوند او را هلاک کنند و هرگز آدمی غافل تر از آن نبود که خوفته بود در آن وقت و کوش آدمی راهی است.
خط: ثلث کهن، بی کا، بی تا؛ کاغذ: مختلف زرد، جلد: پلاستیک مقوادار،108ص(80-187)،13سطر،اندازه:19×25سم[ف:10 - 761]
آغاز: محمد هیصم گفتی رحمه اﷲ علیه خذای تعالی درین آیت گفت مؤمنان را بر راه جنت بدارم و کافران را گم کنم از راه جنت چنانک هیچ کافر ببهشت نرسد واجب آید کی مؤمن موحد سنی جماعتی یکی گوی از جنت باز نماند سؤال خدای گفت یثبت اﷲ الذی آمنوا مؤمنان را بدارد بر راه بهشت تا ببهشت رسند اگر منافق مؤمن بودی بایستی که خدای او را بر ایمان بداشتی تا ببهشت رسیدی جواب گوئیم خدای گفت یثبت اﷲ آمنوا بالقول الثابت و منافق را قول ثابت نیست زیرا کی ثابت راسخ بود بمعرفت و او را معرفت نیست بس او را قول ثابت نیست از آن است کی بدر مرگ از آن برگردد و یفعل اﷲ ما یشاء؛ انجام: فاذا جاء امرنا و فار التنور چون بیاید فرمان ما بعذاب و آب بر آرد تنور علی گوید رضوان اﷲ علیه چون آب بر آید از همه روی زمین است و گفته اند معناه چون روز بر آید و معروف تر آنست کی آن تنور آهین بود کی نوح را صلوات اﷲ علیه میراث بود از آدم چون قوم او تعجب کردند از ساختن او کشتی را باستهزا گفتند این آب
از میانه آیه سی و سه سوره ابراهیم تا آخر آیه بیست و هشت سوره مؤمنون ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ املاء فارسی و نوع خط و کاغذ نشان می دهد نسخه از آثار قرن پنجم به بعد نیست ؛ فاقد جلد، 201گ، 20سطر، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 1 - 285]
tafsīr-e sūre
مظفر علیشاه کرمانی، محمد تقی بن محمد کاظم، ۱۱۵۰ - ۱۲۱۵ قمری
mozaffar-‘alī-šāh-e kermānī, mohammad taqī ebn-e mohammad kāzem (1738 - 1801)
تفسیر سوره های: نصر، کافرون، کوثر، قدر و توحید.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:7571/1
خط: نسخ، بی کا، تا: 1338ق؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (1-5 )، اندازه: 14×20/5سم [ف: 26 - 62]
tafsīr-e sūre-ye āl-e ‘emrān
رئیس یزدی، غلامعلی بن محمد حسن، ق14 قمری
ra’īs yazdī, qolām ‘alī ebn-e mohammad hasan (- 20c)
از روی تفسیر ابوالفتوح رازی و تحریر آن به سبک فارسی .
یزد ؛ فرهمند، محمد علی؛ شماره نسخه:5
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، [نشریه: 4 - 464]
tafsīr-u sūrat-i āl-i ‘imrān
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 132/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4194
کاتب = مؤلف، تا: 1405ق [نشریه: 13 - 375]
tafsīr-u sūrat-i āl-i ‘imrān
تفسیر مزجی مختصر بر سوره آل عمران .
[دنا 132/3]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:289/2
آغاز: و یعدکم الباطل و یخبرکم أنه یبصر من یثرب قصور الحیرة؛ انجام: قیل کان ذلک عقوبتهن فی أوائل الاسلام و نسخ بالحد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ 34گ (47ر-80ر )، اندازه: 16×23سم [ مؤید:1 - 257]
tafsīr-u sūrat-i āl-i ‘imrān
این کتاب شامل تفسیر سوره آل عمران است و چون اول و آخر آن افتاده مؤلف آن معلوم نگردید.
[دنا 132/3]
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:74
آغاز: روشنی بخشنده اند روز قیامت بصورة و فرشته و شفاعت کنند مر صاحب خود را تا وقتی که ببهشت در آرند؛ انجام:در مقام روح بمشاهده و تقوی درین هر سه صفت باید در حالت صبر تا زنگ ریا بر آیئنه شکیبائی ننشیند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی نازک، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 205گ، 23 سطر (11/5×20 )، اندازه: 19×27سم
[ف: 1 - 75]
» تفسیر سورة الاخلاص ← تفسیر سورة التوحید
» تفسیر سورة الاخلاص ← الاحدیة المکیة
» تفسیر سورة الاخلاص ← عین الحقیقة
» تفسیر سورة الاخلاص ← اجوبة مسائل السید محمد البکا
» تفسیر سوره اخلاص ← تفسیر سوره توحید
» تفسیر سوره اخلاص ← تقریر التوحید
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ = tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در تفسیر سوره اخلاص و نسبت به تفسیر سوره فلق و ناس مفصل تر و دارای یک «خاتمه» در اشاره به حقایقی است که از این سوره استفاده می شود و چنانچه از قراین به دست می آید این رساله جداگانه تألیف شده و از تفسیر آن دو سوره مجزی است؛ و در نسبت آن به شیخ جای تردید است. دوانی در تفسیر همین سوره از این تفسیر ابن سینا بند بند آورده است.
آغاز: بسملة، قوله جل جلاله قل هو اﷲ الهو المطلق هو الذی لایکون هویته موقوفة علی غیره فان کل ما هویته مستفادة من غیره فمتی لم یعتبر غیره لم یکن هو هوانجام: و لما کان الغرض الأقصی من طلب العلوم بأسرها معرفة ذات اﷲ وصفاته و کیفیة صدور افعاله عنه و هذه السورة دالة علی سبیل التعریض و الایماء علی جمیع ما یتعلق بالبحث عن ذات اﷲ تعالی لا جرم کانت معادلة لثلث القرآن فهذا ما وقفت علیه من أسرار هذه السورة.
چاپ: در حاشیه شرح الهدایه در سال 1313 (چاس سنگی، تهران) ؛ در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بیدار: 1400ق) [دنا 133/3 (94 نسخه)؛ الذریعه 335/4 رقم 1436 و 338/13؛ مشار عربی 202؛ ریحانة الادب 582/7؛ فهرست مصنفات ابن سینا مهدوی 65؛ مکتبة امیر المومنین 238/1؛ الاوقاف العامة بغداد 65/1]
شرح و حواشی:
1- تفسیر سورة التوحید (ترجمه)؛ رودباری، فخرالدین بن احمد (- 13 )
نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا ؛ بی کا، تا: 677ق؛ 3ص (124-126) [عکسی ف: 4 - 307]
آغاز: بسمله. تفسیر المعوذتین أیضاً من کلامه. قل أعوذ برب الفلق فالق ظلمة العدم بنور الوجود؛ انجام: تفارقه بالذات و بالعلاقة
بجمیع الحالات رزقنا اﷲ التجرد التام و التأله الکامل و الحمد کله لواهب العقل و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه، تمت.
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3045 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 699ق، 3ص (59-61 )، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 585]
آغاز: برابر
تفسیر سه سوره توحید، فلق و ناس (رساله حاضر) در سفینه تبریز یک اثر محسوب شده و به صورت یک اثر نوشته شده است؛ خط:نسخ،بی کا،تا:پنج شنبه2ربیع 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای، 4ص (345-348 )، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41-87]
خط: نسخ، کا: محمد اکبر بن ابی الرضا، تا: قرن 8؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: کاغذی مغزی میشن، 20 سطر، اندازه: 11/5×16/6سم [ف: 7 - 444]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، تحریری، بی کا، تا: 889ق، جا: شیراز؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قرمز، 23ص (145-167 )، اندازه: 13×18سم [ف: 9 - 666]
بی کا، تا: 899ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (40پ-43ر )، 25 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 - 108]
کا: مغیث الدین شرف الدین مغیث الدین اصفهانی، تا: سه شنبه 8 رجب 933ق، کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (21ر-22پ )، 29 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 3 - 466]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 8گ (69پ-76ر)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2399]
خط: نسخ، بی کا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی عطف تیماج قرمز، 3گ (118-120)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین الحافظ القاری، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (76پ-79پ)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 295]
خط: نسخ، بی کا، تا: 985ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (30پ -36ر)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 12 - 283]
کا: عبدالقادر اردوبادی، بی تا: 1026ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (151ر-154پ )، 25 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 466]
کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، تا: 1058ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 6ص (1-،6 ) 23 سطر [ف: 9 - 230]
بی کا، تا: 1065 یا 1085 ؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (299ر-302ر )، 21 سطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 22 - 217]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 848 [در فهرست نمازی با عنوان تفسیر سورة التوحید و المعوذتین آمده ]؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1092ق؛ 10ص (97-106)[عکسی ف:4-402]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 7گ (266ر-272ر)، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 489] و [فیلمها ف: 1-684]
آغاز: برابر
بی کا، تا: محرم 1003ق، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (126ر-129پ )، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 466]
آغاز و انجام: برابر
کا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 1018ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا ته بندی تیماج قهوه ای، 12ص (1-12)، 22 سطر، اندازه: 11×22سم [ف: 4 - 11]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ ریز، بی کا، تا: 1046ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 564ص، 23 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 4 - 11]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
خط: نسخ، کا: مومن بن عزیز تولمی، تا: 1067ق؛ 4گ (5پ-8 )، اندازه: 15×25سم [نسخه پژوهی: 3 - 93]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی مازندرانی، تا: 1060 - 1070؛ رساله های گوناگون مانند تفسیر معوذتین ابن سینا و جز آن
را در بر دارد ؛ جلد: تیماج قهوه ای با مقوا ته حنایی، 3گ (57 تا 59 )، 25 سطر (8/8×18/4 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 49]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 3گ (4پ-6پ )، 17 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد طاهر بن شکری قمی، تا: 1077ق، جا: قم؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (39-41 )، 24 سطر، اندازه: 7×17/5سم [ف: 32 - 647]
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (5ر-8ر )، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 5 - 296]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق، جلد: تیماج کرم، 7ص (170 - 176 )، 14-19 سطر، اندازه: 15/8×20/8سم [ف: 43 - 149]
بی کا، تا: 1089ق [نشریه:5 - 225]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1047-1093؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 6ص (65ر-70پ )، 13 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 17 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا؛ 21 سطر متن و 49 سطر چلیپا در حاشیه [ف: 22 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن زرد سیر، 2گ (44پ-45پ )، اندازه: 16/6×25/2سم [ف: 8 - 26]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، قبل از رساله اجازه ای است که میر عبد الوهاب حسنی حسینی طباطبائی برای میرزا محمد تقی الماسی به تاریخ 1129 نوشته؛ جلد: گالینگور مشکی، 3گ، 32 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 4 - 240]
آغاز: برابر؛ انجام: التجرد التام و التاله الکامل بحق النبی محمد و آله اجمعین. تمت الرساله المبارکة من مصنفات الشیخ الرئیس ابو عبداﷲ بن علی سینا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی میشن لاکی، 14ص (127 – 140)، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 10 - 342]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 7/5×23سم [ سنا: ف: 1 - 135]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ با سرلوح های زرین ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، 4گ (145پ-148)، 24 سطر (10×20 )، اندازه: 17×27سم [ رشت و همدان: ف: 1470]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج سرخ، 12ص (361-372)، اندازه: 11×16سم [ف: 2 - 20]
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ کا: عبدالحسین بن حسین بن الشیخ محمد، تا: قرن 10 و 11؛ 4گ (168پ-171پ )، قطع: وزیری [چند نسخه ف: - 218]
آغاز: احمده و الحمد من جملة نعمائه و اشکره و الشکر من قبیل الائه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (150پ-151پ) [ف: 16 - 195]
آغاز و انجام: برابر
خط:شکسته نستعلیق،بی کا،تا:قرن11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 6ص (58-63 )، 20سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 349]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (153پ-155ر)، اندازه: 18/5×30سم [ف: 18 - 201]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1101؛ مجدول مذهب ؛ جلد: تیماج دورو، 3گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 2 - 982]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15ص (40-54 )، 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 9 - 394]
خط: نستعلیق، کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1102ق، جا: کرمان؛ سطرها چلیپا؛ 3ص (403-405 )، ابعاد متن: 11/4×20، اندازه: 15/5×25سم [ف: 1 - 49]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد کاظم، تا: 1105ق ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 7گ (131پ-137پ )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 365]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد علی، تا: 1105ق؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (19پ-21پ)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 23 - 115]
آغاز و انجام: برابرکا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور به توحید، تا: 1084-1107ق، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (47پ-49پ)، اندازه: 12/5×23سم [ف: 11 - 339]
خط: نسخ، کا: علی اصغر بن لطف اﷲ قزوینی قمی، تا: جمعه 6 ربیع الثانی 1126ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (119ر-125ر)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 14 - 135]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: بین 1063-1141ق؛ جلد: تیماج قرمز، 3ص (274-276 )، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1358]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالوئی، 5گ (1ر-5ر )، 19 سطر، اندازه: 12/4×19/7سم [ف: 9 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 10ص (135-144)، 20-21 سطر (8×8/5 )، اندازه: 11/5×18سم [نشریه: 3 - 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد سعید خلخالی خوجینی، تا: قرن 12، جا: خلخال قریه کلور؛ یادداشتی درباره سوره اخلاص به نقل از شیخ ابوعلی رودباری آمده؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (206پ-210ر)، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1- 409]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 2گ (120پ-121پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: 201]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تا: 1235ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (153ر-156ر )، 21 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 84]
خط: نسخ، کا: حسین تربتی، تا: ذیحجه 1239ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (138پ-141پ)، 15 سطر (6/5×11/5 )، اندازه: 10/5×15سم [ف: 292]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: علی محمد بن محمد شاهزلی قاینی خراسانی، تا: 1245-1246؛ کاغذ: الوان، جلد: مقوایی، 16ص (120-135 )، 15 سطر، اندازه: 10/3×16/2سم [ف: 17 - 439]
خط: نستعلیق، کا: شیخ حسین بن حاج محمد صالح قزوینی، تا: 1255ق؛ 7گ (1-7 )، اندازه: 10×14سم [ف: 3 - 166]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفرشی، تا: اواخر 1262ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج فستقی، 2گ، 33 سطر، اندازه: 21×35سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 115]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:77/2
همان نسخه بالا، 3گ (4ر-6ر) [مؤید: 3 - 623]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مجید بن سلمان تبریزی، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 14 - 199]
آغاز: برابر؛ انجام: و لو کان واجبا لذاته لتعدد الواجب لذاته و قد عرفت باستحالته بما ذکر من التقریر و اﷲ اعلم.
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کریم طبیب، تا: شوال 1270ق، جا: قمشه (شهر رضا) ؛ واقف: حاج عماد، تیر 1310؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه، 3ص، سطور چلیپا، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 116]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر [ف: 1 - 358]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثانی تا رمضان 1272ق؛ کاغذ ترمه؛ جلد: تیماج سبز، 21 سطر (8/3×16/5 )، قطع: رقعی [ف: 204]
محمد علی بن حاج ملا عبدالغنی تفرشی،جمادی الاول 1274ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (88پ-90ر )، 20 سطر (7/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1278ق؛ 4گ (47ر-50ر )، 21 سطر (6×13 )، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 298]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 24 محرم 1294ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، مجدول، کاغذ: لیموئی، 62گ، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 277]
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن احمد نراقی، تا: 1294ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 11ص (211-221)، 16 سطر (7×12 )، اندازه: 11×16سم [ف: 12 - 2882]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1296ق؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 8گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 22 - 115]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم فاضل خلخالی، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (118-129)، 14 سطر (6/5×10 )، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 2307]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 4گ (68ر-71پ )، 20 سطر (6×11 )، اندازه: 11×18سم [ف: 8 - 178]
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (31ر-33پ)، 18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سبز پسته ای، 6گ (2پ- 7ر )، 11 و 12 و 20 سطر، اندازه: 11/4×18/2سم [ف: 43 - 153]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامعلی، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (81-86 )، 15سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 152]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 37]
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ موسوی خرقانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (107ر-108پ)، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی مخ: 1 - 409]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 3گ (78پ-80ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ موسوی خرقانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (107ر-108پ)، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی مخ: 1 - 409]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: مقوایی رویه پارچه، 11ص (164-174)، 18 سطر، اندازه: 13/8×21/8سم [ف: 5 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا بان یکون موازیاله فی الوجود. تم بالخیر عم.
خط:نستعلیق،کا:کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی آبی، 2گ(178ر-179ر)،22سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 - 460]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: تیماج، زرد، 5گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 981]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (104پ-107ر )، 17 سطر (11×15 )، اندازه: 17×21/5سم [ف: 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاج سید عباس شاهرودی، تا: رجب1310ق، جا: تهران، مدرسه دارالشفاء؛ واقف: فهرستی؛ 6گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1315ق، اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد:مقوا، 4گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 115] و [ف: 22-114]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی، تا: 1317ق؛ 5گ (1پ-5ر )، 23 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 1 - 243]
آغاز: برابر
خط:نستعلیق،کا:سید حسن حسینی برغانی،تا:ذیقعده1324ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ، 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف مخ: 1 - 468]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ صفوی ماسالی مصطفوی، تا: 1363ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (2-6)، 17-20 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 292]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج فرنگی، 8ص (836-843)، اندازه: 11×18سم [ف: 44 - 176]
کا: شیخ محمد بن حاج علی اصغر سمنانی فانی صوفی پیروگونابادیها، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 9گ (53 - 61)، 21 سطر (7×16 )، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 3468]
آغاز و انجام: برابر
خط:تعلیق،بی کا،بی تا؛کاغذ:سمرقندی کلفت،جلد: تیماج تریاکی، 2گ (39پ-40پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف:6-2399]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ باقی مجموعه رساله هایی در فلسفه و عرفان از شیخ ابو علی و میر سید شریف می باشد ؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (222-226)، 19 سطر (4/4×12/6)، اندازه: 6/5×15/5سم [ف: 1 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (17پ - 19پ )، سطور مورب، اندازه: 9/5×20سم [ف: 30 - 58]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 289]
آغاز: برابر انجام: عن ذات اﷲ تعالی لاجرم ... تم شرح سورة الاخلاص للشیخ
خط: نستعلیق و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7ص (260-266 )، 17-22 سطر، اندازه: 11×22/5سم [ف: 32 - 25]
آغاز: احمده و الحمد من جملة نعمائه و اشکره و اشکر من قبیل آلائه و الصلوة علی محمد خاتم انبیائه؛ انجام: لم یکن الواجب الذاته مکافیاً له و لو کان واجباً لذاته تعدد الواجب لذاته و قدعرفت استحالته بما ذکر من التقریر و اﷲ اعلم، هذا ما ذکره الشیخ الرئیس
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، اندازه: 11×17سم [ف: 186]
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛15 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 2-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 7گ (117پ-123ر )، 16 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 1 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، چلیپا سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 2 - 982]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ ناتمام؛ 1گ، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 158]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالصمد بن صدیق وایقانی، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 4گ (249پ-252پ )، 25 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 1 - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: فهرستی؛ 5گ، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 4 - 421]
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 5گ (131پ-135پ) [ف: 3 - 466]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از فخر رازی دانسته؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین ابومحمد سلیمان ...، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: چرمی، 5گ، اندازه: 10/5×17سم [ف: 3 - 1240]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
فخر رازی، محمد بن عمر، ۵۴۴؟ - ۶۰۶ قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
[دنا 135/3]
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه:195/2
محمد بن عبدالصمد بن صدیق وایقانی،رجب 701ق؛ جلد: تیماج قرمز، 5گ (245پ-249پ )، 25 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 1 - 189]
tafsīr-e sūre-ye exlās
؟ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597 - 672 قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
تفسیر مختصری است برای این سوره در چند سطر، مانند تفسیر سوره عصر که خواهد آمد و چون بسیار کوچک است همه آن را در اینجا می آوریم: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم و بک ثقتی یا کریم. کتاب تفسیر سورة الاخلاص، من تألیف مولانا نصیرالحق و الدین محمد الطوسی رحمه اﷲ. توحید بنفی وجود متماثل در ماهیت و متکافئی در قوت متصور شود و متماثل در ماهیت و متکافئی در قوت یا متاخر بود در رتبت بمثابت معلول بل ولد، و یا متقدم بمثابت علت بل والد، و یا مع بمثابت مقارن بل کفو تمهید قاعده توحید که بقل هو اﷲ احد تقدیم یافت، بل والد لم یلد که مقتضی نفی اول است، و لم یولد که نفی صنف دوم است و لم یکن له کفوا احد ما که مقتضی نفی صنف سوم است موکد است. و اﷲ اعلم بحقایق الامور و الصلاة علی نبیه و آله».
تفسیری دیگر و عربی از سوره اخلاص به خواجه منتسب شده، که از آن ابن سیناست و انتساب آن به خواجه صحیح نیست.
آنچه امکان انتساب دارد همین متن فارسی در تفسیر این سوره است. مرحوم مدرس رضوی در آثار و احوال خواجه از تفسیر سورة الاخلاص او به عربی یاد می کند و نمونه ای می آورد که نشان دهنده آن است که همان تفسیر ابن سیناست.
[دنا 135/3 (10 نسخه)؛ نسخه های منزوی 28/1]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 8 ربیع الاول 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای1،ص(351)،41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 87]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: شیخ حسین و ملا علی جیلانی، تا: قرن 11؛ مصحح ؛ جلد: تیماج جگری، 1ص (92 )، اندازه: 12×17سم
[ف: 32 - 39]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی مازندرانی، تا: 1061ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (66 )، همه رساله 6 سطر، اندازه:13×24سم [ف: 1 - 49]
آغاز: برابر؛ انجام: و علیها التغیر و الاستحاله و التجدد و الزوال ویکون هو و هی یمدده الصفات او لابد و اذا ثبت ذلک فتقول.
خط: نستعلیق، کا: محمد بن حاجی محمد حسن قاینی، تا: 21 صفر 1055ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ ضمن 3 برگ رساله ای عرفانی در تفسیر سوره اخلاص. فارسی و عربی. بنا به ضبط کاتب «من کلام مولانا المعظم افضل العالم نصیرالدین الطوسی قدس اﷲ روحه »، در آخر نسخه سور مبارکه انا فتحنا و اذا جاء (فتح) و هم روایات مرویه از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) ؛ کاغذ: آهار مهره حنایی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 3گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×19/3سم[ف: 401 - 15]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 1گ (13ر )، 27 سطر 10×21، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (116پ )، 21-39 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38 - 403]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12 [مختصر ف: - 189]
آغاز: برابر
خط:نستعلیق متوسط،بی کا،تا:قرن13 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی1،گ(7)،18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 296]
آغاز: برابر؛ انجام: پس از این شجره ثمره وحدت ظاهر گردد چنانکه انا الحق و سبحانی ما اعظم شأنی و لیس فی جبتی سواه کتب فی اواسط شوال عام و الحمدﷲ علی الاتمام و الصلوة علی محمد و آله هداة الانام و ولاة الایام ...
نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1266ق، جلد: تیماج مشکی مجدول، 8گ، 20 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 4 - 2062]
خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حسین بن محمد شوشتری، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 1ص (171) [ف: 10 - 1669]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (227)، 19 سطر (4/4×12/6 )، اندازه: 6/5×15/5سم [ف: 1 - 50]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ = tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اهدا به: ابوالفتح عبدالقادر سلطان تاریخ تألیف: 905ق؛ محل تألیف: جرون
تفسیری است بر سوره اخلاص و در آن تمام عبارت های تفسیر ابن سینا بر همین سوره را در آن گنجانیده و در آن زبده اقوال اهل تفسیر جمع آوری و تحقیقاتی از خود مؤلف در تکمیل و تتمیم مطالب، بر آن اقوال افزوده شده است. دوانی در آن از تفسیر کبیر پدر خود به نام «السواد الاعظم» یاد کرده و می نویسد: «و هذه الشبهة مما عرض لی فی اوایل اشتغالی بهذه المطالب و اوردتها فی الرسالة التهلیلیة التی عملتها قبل ذلک بتاریخ شهور سنة اثنین و ستین و ثمانمائه ثم رایت فی الشرح الجدید للتجرید الذی صنف فی السنین المتأخرة عن هذا التاریخ». وی در آن پس از بیان محل نزول، اسامی، فضیلت سوره و سبب نزول آن، به تفسیرآیات می پردازد. دوانی در این رساله، بحث های فلسفی را بیشتر از نکات ادبی و لغوی مورد توجه قرار داده است. او در سبب نامگذاری سوره به اسامی ذیل چنین می نویسد: 1. سورة الاخلاص: چون شامل توحید حضرت باری و نفی شرک از او است؛ 2. سورة الانسان: چون دربردارنده اصول و ارکان دین است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الاحد الصمد علی نعمه التی تجاوزت عن حد العدد امد العدد ... و بعد فهذا
تفسیر سورة الاخلاص علی ما فتحه اﷲ تعالی علی مؤلفه الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن اسعد الصدیقی الدوانی و قد اشتمل علی زبدة ما قاله اهل التفسیر مع تتمیمات و تحقیقات منحها اﷲ لهذا الفقیر الکسیر و علی ما مهده بعض ائمة المعقول من القواعد الحکمیة التی هی فیها من الأصول مع ما یلیق بها من البعد و الاتمام
انجام: کل یوم و علی هذا یقاس ما ورد فی سایر السور من انها یعدل ربع القرآن او اقل او اکثر. و اﷲ اعلم بحقایق الامور. و صلی اﷲ علی سیدنا محمد شفیع یوم النشور و علی آله و صحبه معادن الخیور
چاپ: تصحیح و مقدمه از دکتر سید احمد تویسرکانی، ضمن الرسائل المختاره، اصفهان، 1364؛ با تصحیح حسن پویا، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
[دنا 135/3 (30 نسخه)؛ الذریعة 336/4؛ الفهرس الشامل للتراث العربی الاسلامی، علوم قرآن 836/2؛ الاوقاف العامة بغداد 66/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 39ص (102-140 )، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 375]
نستعلیق، بی کا، تا: 950ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 53ص (181-233)، 21 سطر (8×11 )، اندازه: 14×20سم[ سنا: ف: 54 - 1 ]
آغاز: برابر؛ انجام: من اسرار هذه السورة الکریمة و اﷲ المحیط باسرار کلامه و هو حسبی و نعم الوکیل.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، میشن لاکی، 27ص (141 – 167)، 11 سطر (5×10)، اندازه: 11×17/5سم [ف: 10 - 342]
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج تریاکی، 6گ (316پ-321ر )، قطع: وزیری [ف: 2 - 46]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد شریف ابن محمد القائمی، تا: 1040 -1059 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 26 سطر (10×19/7 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 47]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سفید، 62ص (84-145 )، اندازه: 9×17سم [ سنا: ف: 1 - 115]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جیبی [ف: 3 - 141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19ص (15-33)، اندازه: 12×20سم [ف: 33/1 - 182]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (155ر-159ر)[ف:16-196]
آغاز و انجام: برابر؛ فی لیلة یوم الانثین ... ست و الف و انا الاحقر ... محمد بن النظر. سپس در حاشیه صفحه با همان خط چنین آمده: هذه الرساله من تسوید المولوی افتخاری و استظهاری ...
مولانا عرب البخار لمخدومی و استادی استنادی مولانا نصراﷲ والدین مداﷲ تعالی ظلال جلال افادتهما تقصیر خیالی به امید کرم تست. یعنی که گنه را به از این نیست بهانه ×× عمرت مزید باد بالتون و الصاد
خط: نستعلیق ترک، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: آهار مهره شکری، جلد: تیماج مشکی، 26ص (151-176)، 21 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 1805]
آغاز و انجام: برابر
زین العابدین بن شاه محمد استرآبادی، 1006ق؛ جلد: تیماج مشکی، 17گ (83پ-99پ)، اندازه: 11×19سم [ف: 27 - 304]
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 15گ (109ر-123پ )، اندازه: 9/5×30سم [ف: 256]
آغاز: برابر
خط:نستعلیق،کا: ابوحیان سراب، تا: 1022ق، جلد: تیماج قهوه ای، 61ص (41-101 )، 12 سطر، اندازه: 9×13/7سم [ف: 43 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: این دیباج، محمد بن عبداﷲ، تا: جمعه 10 جمادی الثانی 1079ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 7ص، 56 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 22 - 113]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1079ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (124پ-131ر)، 25 سطر (15×29)، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 74]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید، تا: 2 محرم 1087ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (227پ- 237پ )، 23 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 30 - 16]
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد قاسم شریف سیستانی، تا: 1088ق، کاغذ: شکری، جلد: تیماج مشکی، 287ص (25-311 )، 23 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 10 - 2121]
خط: نسخ، کا: علی بن حاجی محمد امین قاری ساروی، تا: چهارشنبه 16 جمادی الاول 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 8گ (91ر-98ر )، 16 سطر (6×12 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 151]
خط: نسخ، کا: علی بن حاجی محمد امین قاری ساروی، تا: شنبه 20 جمادی الاول 1097ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (98ر-103ر )، 16 سطر (6×12 )، اندازه: 12×18سم[ف: 16-151 ]
نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 8گ (125پ-132ر)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: 201]
آغاز و انجام: برابر
بی کا،تا:1101ق؛کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 39ص (119-157) 8 ، سطر (5×11 )، اندازه: 9/5×16/3سم [ف: 8 - 381]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ پس از این ضمن 4 صفحه افاده ایست از امام فخر رازی در تفسیر کلمه مبارکه توحید: «لا اله الا اﷲ» و نیز 4 صفحه دیگر است در همین موضوع از شمس الدین استرابادی؛ واقف: تقی موسوی، 1119ق؛ جلد: تیماج مشکی، 16گ، 19 سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 4 - 420]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: حدود 1121ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 21گ (7 - 27 )، 14 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 28- 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1122ق؛ 22ص (377 - 398 )، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 32 - 82]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شب 25 محرم 1126ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 11 - 676]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1189ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 13ص (244-256 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف:9-355]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2337/25
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 407]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 جمادی الثانی 1227ق؛ 11گ (110پ-120ر) [ف: 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 10گ (115پ-124)، 21 سطر (7/5×14 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 13 - 159]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی آبی، 8گ (179پ-186پ )، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم
[ف: 7 - 461]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 289]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ = r.-un fī sūrat-it tawḥīd = faḍīlatu sūrat-it tawḥīd
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - ۱۰۴۱ ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632)
تاریخ تألیف: 1020ق
تفسیر عرفانی فلسفی مختصری است بر سوره «قل هو اﷲ احد» و در شرح و توضیح احادیث وارده در تشبیه و تمثیل حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) است به سوره مبارکه توحید؛ مانند این حدیث شریف: «مثل علی بن ابیطالب فی هذه الامة مثل قل هو اﷲ احد». وی می گوید در مقدمه کتاب تقویم الایمان خود درباره این احادیث به تفصیل بحث کردم.
آغاز: بسمله و الاعتصام بالعزیز العلیم. الحمد کله لصانع الوجود کله و الصلاة افضلها علی افضل الرسل و آله و بعد فایها الصدیق الماحض و الخلیل الناهض ان احوج المربوبین الی الرب الغنی محمد بن محمد یدعی باقر الداماد الحسینی ... یملی علی قلبک و یتلوا علی سمعک فاستمع وع ولاتک لما دریت من الناسین و عما وعیت من الساهین ...
انجام: و ما الفوز الافی اتباع رسول اﷲ و التمسک باهل بیته الاطهرین صلوات اﷲ علیه و علیهم اجمیعن ... مصلیا مسلما تائباً مستغفراً و الحمدﷲ وحده حق حمده
چاپ: با تصحیح سید محمد باقر موسویان، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش؛ با تصحیح علی اوجبی، ضمن گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-1، مسلسل 3، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1380ش
[دنا 136/3 (33 نسخه) ؛ ریحانة الادب: 56/6 ؛ الذریعة: 194/13و 398/21؛ معجم المؤلفین 407؛ فهرستگان نسخه های خطی حدیث 244/4-245؛ معجم التراث الکلامی 49/4-50]
شرح و حواشی:
1- فضیلة سورة التوحید (ترجمه)؛ شهابی، محمود (1282-1365)
خط نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ راسته و چلیپا ؛ جلد: تیماج، 2گ (72ر-73ر)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 22 - 321]
آغاز و انجام: برابر؛ (هذه صورة خطه الشریف خلداﷲ ظلاله علی مفارق اهل العلم و الایمان ابدا: کتب العبد المذنب محمد الاسترآبادی فی شهر ذی القعدة الحرام سنة اربع عشرة و الف) خط: نسخ، کا: ابوالفتح گیلانی، تا: ذیقعده 1014ق؛ از روی خط میرداماد با اینکه خود رساله در 1020 به پایان رسیده است و گویا دو بار تألیف کرده باشد ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 5گ (251ر-255پ )، 12 سطر (8/5×15 )، اندازه: 16×24سم
[ف: 8 - 432]
بی کا، تا: حدود 1020ق؛ نوشته خود او با حاشیه ها در 1020؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز [ف: 5 - 156]
خط: نستعلیق، کا: علی دوست بن محمد شاگرد میرداماد، تا: 1021ق؛کاغذ:سپاهانی نخودی،جلد:تیماج تریاکی، 4گ (82پ- 85ر )، 14 سطر (5×11/5 )، اندازه: 13×20سم [ف: 8 - 435]
آغاز و انجام: برابر
خط:نستعلیق،کا: شیخ محمد خراسانی، تا: اواسط ذیحجه 1022ق؛ واقف: امیر جبرئیل، سال 1037؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه، 7گ، 11سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 5 - 172]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1023ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5ص (41-45)، اندازه: 12/5×18سم [ف: 24/3 - 38]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: ابن خاتون، سال 1067 ؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 4گ، 17سطر، اندازه: 10×18سم [ف: 5 - 173]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3358/5-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 130]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: فرهنگستان علوم آذربایجان باکو، ش (8201) M140. این نسخه مقدمه ای کوتاه دارد که گویا یکی از شاگردان مؤلف نوشته است ؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: پنج شنبه 26 جمادی الثانی 1072ق؛ 2ص (138-139) [عکسی ف: 3 - 422]
آغاز: برابر؛ انجام: وکتب مسؤلاً احوج المفتاقین ... ختم اﷲ له بالعافیة الحسنی و ... و الحمدﷲ وحده حق حمده
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1079ق، جلد: تیماج کرمی، 4گ (135پ-138پ )، 17 سطر، اندازه: 12×19/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 410]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب مسؤولا احوج المفتاقین ... و الحمدﷲ وحده حق حمده.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 رجب 1092ق، جلد: پارچه، 2گ (14پ-15پ)، اندازه: 13/5×24سم [ف: 1 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: اسحاق بن نوروز شولستانی، تا: 1095ق؛ محشی با نشان «منه» ؛ کاغذ: شرقی، 2گ (215ر-216ر )، 23 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 37 - 249]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 4گ (65پ-68ر )، 22 سطر، اندازه: 11×18سم [ محدث
ارموی مخ: 1 - 410]
آغاز: برابر؛ انجام: درجات الاستکمال بحب اقصی مراتب العقل المنفاد لکونها
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 3گ، 15 سطر [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (121 - 124 )، اندازه: 10/5×15سم [ف: 32 - 187]
نسخه اصل: کتابخانه رایلند منچستر ش P97 (686)؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12 [فیلمها ف: 3 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کربلایی حسین بن حاجی افراسیاب مشهدی، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی، 4گ (72-75 )، 18 سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 38 - 250]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مجدول مذهب ؛ جلد: تیماج، 2گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 5 - 2546]
خط: نستعلیق، کا: گویا خط احمد بن زین العابدین حسینی، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج سبز، 5ص (24 - 28)، ابعاد متن: 7×15، اندازه: 10×20سم [ سنا: ف: 1 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق زیبا، کا: محمد بدیع بن محمد صادق بن ملا علی،الموتی، تا: حدود 1121ق؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 4گ (29 - 32 )، 14 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 28 - 413]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد کاظم حسینی، تا: 1125ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (402پ-403پ)، اندازه: 18/5×30سم[ف: 211 - 18]
بی کا، تا: 1 شوال 1181ق، جا: اصفهان [چند نسخه ف: - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی فرزند میرزا عزیز، تا: قرن 13، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، 1گ (122 )، 22 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 33 - 180]
آغاز: صورة خط سید الحکماء ... روی الصدوق عروة الاسلام ... فی کتاب التوحید بالاسناد عن ابی بصیر عن مولانا الصادق ابی عبد اﷲ؛ انجام: و ما الفضل الا بفضل اﷲ و ما الفوز الا فی اتباع رسول اﷲ ... و کتب مسئولاً بل مأموراً ... ان یروی ذلک عنی کما شاء واحب لمنشاء واحب و انا احوج المربوبین ...
خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «یا ابا عبد اﷲ، محمد بن باقر» (بیضی)؛ اندکی در تفسیر سوره توحید از خواجه نصیر الدین طوسی، اشعاری فارسی از نظیری، سنایی، مولوی؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (44-45 )، 25 سطر مورب، اندازه: 10×11سم [ف: 32 - 233]
آغاز: برابر؛ انجام: و اسرار الایات مفاتیحها عنداﷲ العلیم الحکیم ... کتب مسؤولا احوج المنافقین الی رحمة الغنی محمد بن محمد یدعی بباقر الداماد الحسینی ختم اﷲ له بالعاقبة الحسنی فی الالف و العشرین من الهجرة المبارکه المقدسة النبویه حامداً مصلیاً مسلما تائباً مستغفراً.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ واقف: عضدالملک؛ کاغذ: استانبولی نباتی و آبی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 4ص (8-11)، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 553]
آغاز: برابر؛ انجام: ترکیزه فی الظم و الشد یعنی عن ذکر جمیعها القدر الذی ذکرنا منها
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1206ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج عنابی، 2گ، اندازه: 12×20/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 372]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (74ر-75ر )، 22 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 13]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین قزوینی، تا: سه شنبه 25 ربیع الاول 1286ق؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 2گ (57ر-58ر)، اندازه: 11×18سم [ف: 13 - 348]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1297ق، کاغذ: فرنگی مارک دار سفید و کرمی، جلد: تیماج نارنجی، 4ص (353-356)، اندازه: 17/5×32سم [ف: 10 - 1093]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 3ص (15-17)، 21 سطر (8×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 9 - 1325]
آغاز: برابر؛ انجام: باهل بیته الاطهرین صلوات اﷲ علیه و علیهم اجمعین و کتب مسوولا احوج المحتاجین الی رحمة الغنی محمد بن محمد یدعی باقر الداماد الحسینی و ختم اﷲ له بالعاقبة الحسنی فی الالف و العشرین من اعوام الهجرة ... و الحمد ﷲ وحده حق حمده.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (62-65)، 22 سطر (6/5×18 )، اندازه: 13/5×25/5سم [ف:[235 - 12
آغاز: برابر؛ انجام: قال اﷲ عزوجل - ما انتم اکرم بمنی انی قد غفرت لشیعة علی و محبه ذنوبهم جمعا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ 3گ، 23 سطر، اندازه: 10×19/5سم [ف: 1 - 194]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن طبیب بن محمد کریم، بی تا، جا: قصبه قمشه؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (63ر - 64پ)، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7 - 482]
نسخه اصل: آستان رضوی ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 3 - 257]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرم قرمز، 2گ (130پ- 131ر)، اندازه: 12/5×20/5سم [ مؤید: 2 - 59]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: طغای، بهاء الدین محمد، بی تا [الفبائی: 333]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
واعظ رهاوی، محمد، - ۱۰۹۰ قمری
vā‘ez-e rahāvī, mohammad (- 1679)
تفسیر کوتاهی است بر سوره توحید که مؤلف با استفاده از احادیث عامه به تفسیر آن پرداخته است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1 /7844-53/54
آغاز: بسمله؛ فی بیان تفسیر سورة الاخلاص. قال اﷲ تعالی: قل هو اﷲ احد اﷲ الصمد لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفواً احد. و هی اربع آیات و قیل خمس آیات
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ، 20-22 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 2 - 987]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
ملا شمسا، شمس الدین محمد، 1016 - 1098 ؟ قمری
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687) تاریخ
تألیف: 1048ق؛ محل تألیف: مکه
توضیح و تفسیر حکمی است و آن را هنگام مجاورت در مکه نگاشته است و در توصیف و تعریف آن آورده: «هذه الاسطر الدلایل انفقت منی بمحض فضل ربی کتبتها و جمعتها فی ما فهمت من المعانی المحتملة بعد تعمق نظری فی سورة الاخلاص و لا اکون راضیا باظهارها عند الخاص بل خاص الخاص».
آغاز: الحمدﷲ لا احدی الذات الا هو و لا عینی الصفات لشیء الا له و لا اله غیره و هو لا شریک له و لیس مفیض الوجود الا هو و لا خالق سواه قل کل من عنداﷲ و لا حول و لا قوة لال باﷲ کان ... اما بعد فیقول اقل العباد المجاور بمکة خیر البلاد احوج خلق اﷲ الغنی محمد الشهیر بشمساء الجیلانی ... هذه الاسطر القلائل اتفقت منی بمحض فضل ربی کتبتها و جمعتها فیما فهمت من المعانی المحتمل بعد تعمق نظری ...
انجام: وقع الفراغ من تسوید هذه الاوراق علی طریقة اهل التأله و الاشواق و ارباب المکاشفة و الاذواق علی ید المؤلف اقل العباد المجاور بمکة خیر البلاد ... فی تاریخ سنة ثمان و اربعین بعد الالف حامداً مصلیاً مستغفراً له ولوالدیه و لجمیع الاقارب و الا باعد من الاخوان المؤمنین الی یوم الدین
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
[دنا 137/3 (5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد معصوم بن افضل حسینی، تا: 1073ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 28گ (165پ-192پ )، 18
سطر (6×14)، اندازه: 10×19سم [ف: 376]
آغاز: برابر؛ انجام: لان واحدا من اجزائه لو کان نظر یا محتاجا الی الکسب لکان الکل ایضا نظر یا محتاجا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ واقف: شیخ محمد رضا قائمی، اردیبهشت 1341 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 34گ، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 11 - 573]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: نظام الدین، تا: 1124ق؛ 30گ، 15سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 116]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: شکری، جلد: میشن مشکی، اندازه: 12×18سم
[ فهرست عراقی: 1 - 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: از عصر مؤلف ؛ جلد: تیماج سبز، 13گ (1پ-13ر )، 29 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 26 - 350]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
لاهیجی گیلانی، نصیرالدین محمد، ق11 قمری
lāhījī-ye gīlānī, nasīr-od-dīn mohammad (- 17c)
اهدا به: محیی الدین محمد اورنگ زیب عالمگیر
تاریخ تألیف: اواسط ماه رمضان 1091ق؛ محل تألیف: شاه جهان آبادان
تفسیر ادبی فلسفی است بر سوره توحید «قل هو اﷲ احد» با رد و ایراد در گفته های بعضی از فلاسفه، دارای مقدمه ای نیکو در شش فائده و خاتمه ای در سه فائده مشتمل بر کلیات مربوط به تفسیر این سوره.
آغاز: نحمدک یامن یفسر آیات قدرته اختلاف الالسنة و اللغات وی ولی متشابهات حکمته احکام صنایعه المختلفات انجام: و قیل من قراها فی المنام اعطی التوحید و قلة العیال و کثرة الذکر ﷲ تعالی و کان مستجاب الدعوة چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش
[دنا 137/3 (2 نسخه)]
آغاز: مقدمة و فیها فواید. الفائدة الاولی فی ذکر بعض اسماء هذه السورة. لا شک ان اکثر الاسماء و الالقاب منزل علی علو الشان ورفعة المنزلة و زیادة الدرجة و مزید الفضیلة و القاب هذه السورة و اسمائها علی ما ذکره المفسرون و لنقتصر فی هذا المختصر علی ذکر بعض منها: فمنها سورة التوحید؛ انجام: و یثبت ایضا انه تعالی متکلم فان معنی تکلمه الفاظ الدال علی المعنی المراد الی الغیر و مناطه لیس الا العلم و القدرة و قد اثبتنا هما و لما ثبت انه موجد الاشیاء و خالقها ثبت انه رحمان رحیم جواد کریم الی غیر ذلک من الاسماء التی تدل علی جوده و فیضه و انعامه و احسانه اولا.
در فهرست به ملاعلی نوری، و در فهرست عکسی آن در مرکز احیاء به ملا صدرا اسناد داده شده؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نازک اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 19ص (436-454 )، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9 - 271]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:909/20
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 76گ،12سطر،اندازه:10×16سم[ف:1-248 و] [عکسی ف: 4 - 462]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
رضوی قمی، محمد بن محمد باقر،1100-1160؟قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e mohammad bāqer (1689 - 1747)
آغاز: ثم اعلم ان غایات عقول العقلاء و نهایات مباحث الحکماء ما جاوزت عن الاسرار المودعة فی سورة الاخلاص و قد اولها المعارف تاویلا یدل علی ذلک
انجام: فلم یکن کفوا احد اذ لایکافی العدم الصرف الوجود المحض ولهذا سمیت سورة الاخلاص و الا لان اساس الدین علی التوحید بل اساس الوجود کله، تمت
[دنا 138/3]
بی کا، تا: قرن 12؛ 1ص (151ر )، 19 سطر، اندازه: 14/5×23سم[محدث ارموی مخ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1209ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (93پ-94ر )، 19 سطر (8×13 )، اندازه: 10×15سم [ف: 16 - 675]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1گ (101ر-101پ )، 18 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 209]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
احسائی، احمد بن زین الدین، 1166 - 1241 ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15767/4
آغاز: بسمله. اقول حقیقة سورة التوحید لبیانها وجوه کثیرة لایدخل حصرها تحت علمنا و انما نتکلم علیها بما یحضرنا ...
دلت النصوص بأن بسم اﷲ الرحمن الرحیم أیة منها؛ انجام: فکأنما قرأ ثلث القرآن و ثلث التوراة و ثلث الانجیل و ثلث الزبور و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
خط:نسخ تحریری،بی کا،تا:قرن13؛ رکابه دار؛ جلد: تیماج فرنگی، 17ص (56-72 )، 16 سطر، اندازه: 11/5×15/5سم [ف: 44 - 53]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
یزدی حائری، محمد باقر بن مرتضی، ۱۲۳۹ - ۱۲۹۸ قمری
yazdī hā’erī, mohammad bāqer ebn-e morteza (1824 - 1881)
تفسیر مفصل عرفانی فلسفی است با استفاده فراوان از احادیث اهل بیت علیهم السلام و نقل گفته های ابن سینا و فلاسفه دیگر و عناوینی چون «لطیفة ربانیة- سر ملکوتی» و جز اینها.
آغاز: قد ورد فی الاخبار تسمیة هذه السورة المبارکة بسورة التوحید و وجهه ظاهر لانها مشتملة علی توحید اﷲ تعالی. و نفی الشریک عنه بجمیع الجهات من الاحدیة و الواحدیة و المزاوجة و المخالطة و الخلق و غیرها ...
انجام: و الارواح مختلفة فی علو الشأن و دنوه و الظاهر ان النکیر و المنکر و المنبة و غیرهم ایضا من عمال عزرائیل و قد ورد فیهم اخبار کثیرة.
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی و سید محمود طباطبائی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2128/2
آغاز: برابر؛ انجام: ألاودعوه فلن تروه بعد ذلک أبداً و هم یبکون فجاؤ ابنعش و وضعونی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ خط خوردگی و افزودگی دارد از مؤلف ؛ جلد: تیماج قرمز، 33گ (27پ-59پ)، اندازه: 15/5×20/5سم [ف: 6 - 139]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر ق، ۱۳ قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar (- 19c)
تاریخ تألیف: ذیقعده 1269ق
تفسیر کوتاه عرفانی است بر سوره مبارکه «اخلاص» (توحید).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:39666
آغاز: بسمله. احمد اﷲ و اصلی علی النبی محمد و آله و بعد فانی قد اشرت الی ما ورد علی خاطری الفاتر مما یدل علی اسلوب سورة الاخلاص؛ انجام:ثم حق المقام الجامع للمقامین بالکلمات الشریفة الطاهرة التی دلتنا علی التوحید و الاخلاص و الحمدﷲ اولاً و آخراً تحریراً فی 1269.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1 ذیقعده 1269ق؛ ضمیمه: مصدر است به قصیده خمریه ابن فارض ؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ، اندازه: 17/5×23/8سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 115]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
موسوی تنکابنی، محمد مهدی بن محمد جعفر ق، ۱۳ قمری
mūsavī tonekābonī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
دومین تفسیری است که مؤلف بر این سوره مبارکه نگاشته و بار اول با سوره فاتحه به گونه ای دیگر تفسیر کرده بود. در این تفسیر که از احادیث استفاده شده بعضی از اسرار و بواطن سوره را بیان می کند و در پایان روایاتی در فضل سوره و ثواب قرائت آن نقل می نماید. این موضوعات در این رساله مورد بحث قرار گرفته گرچه خود مؤلف عنوانی بدان نداده است: بیان بواطن بسمله، شبهة حول علمه و قدرته تعالی، انفذیة علمه تعالی، محمد (صلی الله علیه و اله) بسملة الکتاب التکوینی، اسرار حول ضمیر «هو »، الفرق بین الاحد و الواحد، وجوه تسمیة سبحانه «اﷲ الصمد» بدل «هو الصمد »، انواع الشرک الثمانیة و هذه السورة نفاها، بیان شأن النزول و وجه التسمیة.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... ان هذه وریقات فی تفسیر سورة التوحید و الاخلاص علی طریق الاخلاص علی ما نص به اهل الاخلاص و فسر به الآمرون بالاخلاص من رب الاخلاص للفوز بالاخلاص علی مراتی الاخلاص بالتمسک باهل الاخلاص ...
انجام: و روی الباقر (علیه السلام) قال: قل هو اﷲ احد ثلث القرآن ... و من قرأها ثلاث مرات فقد قرأ تمام القرآن.چاپ: با تصحیح عباس محمدی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش
[دنا 138/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5695/2
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 32گ (25پ-56ر)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 15 - 93]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ = tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
غیر همانند:
آغاز: بسمله احمده و الحمد من جملة نعمائه ... اما بعد فهذا تفسیر سورة الاخلاص ... للشیخ الرئیس ابوعلی علی قواعد المشائین الامام حجة الاسلام محمد الغزالی علی قواعد المتکلمین؛ انجام: و قد عرفت استحالته بما ذکرنا من التقریر و اﷲ اعلم هذا ما ذکره الشیخ حجه الاسلام الحمد ﷲ اولا و آخرا
از ابوعلی سیناو محمد غزالی ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (104-109)، اندازه: 11/5×23سم [ف: 32 - 68]
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فهذا تفسیر سورة التوحید و حل الشبهة فیه علی ما سنح لفطرتی القاصرة؛ انجام: فانه یسر المهییء و المصحح و انما فیضان الصحة من تلقاء المبدأ الفیاض انتهی قیله روح مقیله و لنختم الکلام فی هذا الموضع ... تم فی شهر محرم الحرام سنه 1226 .
مؤلف تفسیر روایی و فلسفی کوتاهی بر سوره مبارکه توحید است؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: محرم 1226ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 3گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×20سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 117]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ wa ġayr-i-hā min-al āyāt
حیدر علی بن شیخ جمال الدین ق، ۱۱ قمری
heydar ‘alī ebn-e šeyx jamāl-od-dīn (- 17c)
اهدا به: نواب صفی خان
تفسیر مختصری است که مؤلف بر سوره توحید و برخی آیات دیگر نگاشته است. او ابتدا سوره توحید را به سبک فلسفی تفسیر کرده و پس از آن، این آیات را تفسیر نموده است: قوله تعالی: خذوا زینتکم (سوره اعراف )؛ قوله تعالی: لکل امه اجل (سوره اعراف )؛ قوله تعالی: و لکن حق القول منی لاملان جهنم؛ قوله تعالی: و لاتباشروهن و انتم عاکفون فی المساجد. در آن به مسائل فقهی و نکات لفظی و نحوی نیز عنایت شده است. مؤلف این رساله را نخست به زبان عربی نگاشته و سپس خود آن را به فارسی ترجمه کرده است.آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی هدانا لدینه القویم و صراطه المستقیم و اعد للمتقین جنات النعیم ... اما بعد فیقول المفتاق الی رحمة ربه المعین حیدر علی بن الشیخ جمال الدین ... هذه تعلیقات قد صدرت منی علی سبیل الارتجال ...
انجام: و هکذا یتفرع علیه مسایل شتی من الوصایا و الوکالات و الاجارات و البیوع و غیر ذلک و اﷲ اعلم بالصواب ... المعصومین.
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی و نعمت اﷲ جلیلی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش
[دنا 138/3]
شروح و حواشی:
1- تفسیر سورة الاخلاص و غیرها من الآیات؛ حیدر علی بن شیخ جمال الدین (قرن 11)
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با نسخه اصل در منزل حسن ابدال خان تصحیح و مقابله شده؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه طوسی، 14ص، 31 سطر، اندازه: 11/2×17/5سم [ف: 22 - 116]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 108گ 7 ، سطر، اندازه: 12×23سم[ف: 2-988 ]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ wa ġayr-i-hā min-al āyāt (t.)
حیدر علی بن شیخ جمال الدین، ق11 قمری
heydar ‘alī ebn-e šeyx jamāl-od-dīn (- 17c)
وابسته به: تفسیر سورة الاخلاص و غیرها من الآیات؛ حیدر علی بن شیخ جمال الدین (قرن 11)
ترجمه ای است که مؤلف از اثر خود «تفسیر سوره اخلاص و بعضی آیات» انجام داده و به صفی خان تقدیم نموده است.
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی و نعمت اﷲ جلیلی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7857/1-53/67
آغاز: بسمله؛ حمد بیحد مر عالم السر و الخفیات را سزاست که علمای دانش شعار را در علم کنه ذاتش مجال دم زدن محال است؛ انجام: پس نظر باید کرد به الطاف الهی که چگونه بیان فرمود و تعلیم نمود به بندگان خود سلوک طریق معرفت خود را و ما ذلک الا من فضله یؤتیه من یشاء و اﷲ ذو الفضل العظیم و الحمد ﷲ رب العالمین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 137گ 7 ، سطر، اندازه: 12×23سم [ف: 2 - 863]
tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ wa-l ma‘ūḏatayn
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اهدا به: ابوالفتح عبدالقادر سلطان
تاریخ تألیف: 905ق؛ محل تألیف: جرون
تفسیر دو سوره الناس و الفلق است. مؤلف با استفاده از تفاسیر کشاف و ابن کثیر و برخی تفاسیر دیگر با دیدگاه فلسفی به تفسیر این دو سوره پرداخته است.
[دنا 138/3]
آغاز: بسملة، قل أعوذ برب الفلق، هذه السورة و سورة الناس مدنیتان فی تفسیر الشیخ عمادالدین ابن کثیر و فی الکشاف و القاضی انهما مختلف فیهما و آی هذه السورة خمس و آی سورة الناس ست؛ انجام: إنه امتضرع الی جنابه فی إستفاضة الجلایا المقدسة أعنی الصور العلمیة المجردة عن المادة معبود فی جمیع المراتب و المقصود فی سائر الأحوال ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: شرقی نخودی، 26گ (3پ-28ر )، 15 سطر، اندازه: 5×12سم [ف: 36 - 669]
آغاز: بسمله بعد حمد اﷲ الاحد الصمد علی نعمه التی تجاوزت عن حد العدد ... انی ارید ان یسر اﷲ تعالی ان افسر سورة الاخلاص؛ انجام: فی استفاضة الجلایا المقدسة اعنی الصور العلمیة المجردة عن المادة معبود بل هو تعالی المعبود فی جمیع المراتب و المقصود سایر الاحوال و هو الملک المتعال خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج خرمایی، 21گ، 21سطر، اندازه: 10×18/5سم [ف: 35 - 191]
» تفسیر سورة الاخلاص و الناس و الفلق ← تفسیر سورة التوحید و المعوذتین
tafsīr-u sūrat-il isti‘āḏa wa sūrat-il ḥamd
تفسیری است فلسفی کلامی درباره استعاذه (اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم) و تفسیر سوره حمد، که احتمالاً بخشی از کتاب دیگر بوده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14503/5
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم قد سبق سر الامر بالاستعاذة عند القرائة؛ انجام: الی کمالاتها المفقودة و هکذا الی آخر السورة بنحو ما ذکر سابقاً و الحمدﷲ اولاً و آخراً و لا حول و لا قوة الا باﷲ.
خط:نسخ،بی کا،تا: قرن 14؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (160پ-180پ)، اندازه: 13/4×21/3سم [ف: 41 - 20]
tafsīr-u sūrat-il asrā
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:26060
بی کا، بی تا؛ اهدایی: بانو پوری سلطانی، 1386 [رایانه]
tafsīr-u sūrat-il a‘rāf
تفسیر سوره اعراف تا انتهای آن. عبارات آن با تفسیر البیضاوی (أنوار التنزیل) با نحوی از اختصار تطبیق می کند.
[دنا 138/3]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:67
آغاز: الشرط و لذلک لزمت فعلها النون الخفیفة و الثقیلة؛ انجام: من قرء سورة الأعراف جعل اﷲ یوم القیامة بینه و بین ابلیس ستراً و کان آدم شفیعاً له
خط:نسخ،بی کا، تا: 955ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی ؛ جلد: چرم زرد،40گ، 16سطر، اندازه: 19/5×15/5سم [ مؤید:3 - 615]
» تفسیر سورة الاعلی ← الخلجات فی تفسیر سورة الاعلی
tafsīr-u sūrat-il a‘lā
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تفسیری فلسفی و کلامی کوتاهی است مشتمل بر سه «مطلب »:1. اثبات اﷲ تعالی؛ 3. تقریر النبوات؛ 3. تقریر امر المعاد. این تفسیر در برخی فهارس به نام ابن سینا است و در برخی منابع باز تفسیری از همین سوره به نام امام فخر رازی یاد شده که هر دو یکی است. نوری در مستدرک (3:424) در سرگذشت صدرای شیرازی از خرده هایی که بر روش فلسفی او گرفته است این را
یاد نموده که فیلسوف شیراز در تفسیر سوره اعلی، بند بند همین تفسیر را گرفته و در میان سخنان خود گذارده است مگر اینکه از خود هم بررسی هایی نموده و چیزهایی افزوده است. بررسی آقای دانش پژوه نشان می دهد که که هماهنگی کاملی میان این رساله با بخش تفسیر سوره اعلی در «التنبیه علی بعض الاسرار المودعة فی بعض سور القرآن» منسوب به فخر رازی است و نتیجه این که میان کار منسوب به ابن سینا و این قسمت از التنبیه منسوب به فخر رازی و تفسیر ملاصدرا پیوستگی وجود دارد و فصل دوم تفسیر امام رازی در «التنبیه» درست و بی کم کاست همان تفسیر سوره اعلی است که از ابن سینا پنداشته اند. معلوم نیست رازی آن را گرفته و در این کتاب خود گنجانده یا دیگری این بخش را گرفته و به نام ابن سینا نشان داده است. این را هم باید گفت که تفسیر سوره اعلی در تفسیر کبیر او به روش دیگر است و این یکی سراسر فلسفی است و با روش کلامی و جدلی رازی همانندگی ندارد. مگر اینکه در نسخه ها این التنبیه از رازی دانسته شده است. نکته دیگر این که تفسیر سوره عصر در فصل چهارم همین التنبیه با اندکی جدایی همان است که از خواجه طوسی دانسته اند. پس درباره درستی استناد این تفسیر به ابن سینا دلیلی جز گواهی برخی نسخه ها در دست نیست.
آغاز: بسمله. اعلم ان هذه السورة مشتملة علی مطالب ثلاث.
المطلب الاول اثبات اﷲ تعالی، سبح اسم ربک الاعلی انجام: بما سوی هذه المطالب الثلاثة عبث، و ان سعادة الانسان لاتحصل الا بمعرفة هذه الثلاثة. و باﷲ التوفیق.
چاپ: با مقدمه علی اصغر حکمت در دانشکده ادبیات تهران، سال اول، ش4، 1332
[دنا 138/3 (22 نسخه)؛ فهرست مصنفات ابن سینا 66]
آغاز: برابر
در فهرست از فخر رازی دانسته؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 21 صفر 723ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه ای؛ 2ص (303-304 )، 41سطر، اندازه: 19×32سم [ف: 41 - 84]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (63ر-69پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6-2396]
خط: نسخ، بی کا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی عطف تیماج قرمز، 3گ (115-117)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین حافظ قاری، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 4گ (86پ-89پ)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 296]
در فهرست از فخر رازی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10 [نشریه: 7 - 280]
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (133ر-136ر )، اندازه:9/5×30سم [ف: 256]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ ریز،بی کا،تا:1046ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 6ص (497-502 )، 23 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 4 - 12]
آغاز: بسمله الحمدﷲ و الصلوة علی رسول اﷲ و ولی اﷲ ... فهذه تفسیر سورة الاعلی فسرها؛ انجام: برابر
خط:نستعلیق زیبا، بی کا، تا: با تاریخ شنبه 5 رجب 1069ق، کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 21 سطر، اندازه: 9/5×19/5سم [ف: 254]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: 1072ق ؛ کاغذ: شرقی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (46پ - 48ر )، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ میراث شهاب: 42 - 121]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1094ق؛ 3گ (193پ-195ر) [ف: 16 - 200]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 3گ (167پ-169ر)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24سم [ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: بین 1063-1141ق؛ 1ص (278 )، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1359]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 5گ (74پ-78پ)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 276]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، قرن 13؛ کاغذ: فستقی آبی، 3گ(310ر-312ر)،22سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 - 469]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: آهار مهرهفرنگی سبز،جلد: میشن سیاه، اندازه: 15/1×22/6سم [ف: 7 - 453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1205ق؛ واقف: عضدالملک؛ کاغذ: استانبولی نباتی و آبی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 7ص (2-8)، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 552]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1206ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 10ص (577-586)، 25 سطر، اندازه: 13/7×20/1سم [ف: 5 - 99]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 ربیع 1262ق؛ 6ص (183-188) [ف: 10 - 1755]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کریم طبیب، تا: سه شنبه 18 رجب 1264ق؛ واقف: حاج عماد فهرستی، تیر 1310؛ کاغذ:نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه، 5ص، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 119]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثانی تا رمضان 1272ق؛ جمله ای از صفحات به طور چلیپا؛ کاغذ ترمه؛ جلد:تیماج سبز، 21 سطر (8/3×16/5 )، قطع: رقعی [ف: 204]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن حاج ملا عبدالغنی تفرشی، تا: جمادی الاول 1274ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (85ر-88پ )، 20 سطر (7/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 353]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1276ق؛ جلد: مقوا با عطف پارچه ای، 10ص (124-133)، اندازه: 12×17سم [ف: 33/1 - 171]
بی کا، تا: 1301ق، جا: تهران؛ جلد: چرمی، 14 سطر (6/5×12 )، اندازه: 11×18سم [ رشت و همدان: ف: - 1229]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا [ف: 6 - 2396]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ف: 278]
tafsīr-u sūrat-il a‘lā
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر فلسفی و عرفانی مختصری است بر سوره مبارکه اعلی با عناوین «تسبیح- تسبیح»: تسبیح 1. الاستدلال علی تقدس ذاته و تجرده بخلق الحیوان؛ 2. الاستدلال علی عنایته و حکمته و تنزیهه و تمجیده بوجود النبات و احواله؛ 3. الاستدلال علی تمجد ذاته و تنزه صفاته عن النقایص الامکانیة؛ 4. الاشارة الی اختلاف نفوس الخلق فی السعادة و الشقاوة بحسب کمال العلمی؛ 5. الاشارة الی اختلاف الخلق بحسب العادة و الشقاوة العملتین فی الآخرة؛ 6. تقریر امر المعاد و اختلاف حال الناس بحسبه؛ 7. معرفة الالهیات و النبوات و المعاد.
آغاز: سبحانک اللهم و تبارک اسمک و تعالی ذکر و عظمت قدرتک و علت کلمتک ... و بعد فهذه جملة من نکات قرآنیة ذوقیه و دقایق فرقانیة کشفیة شوقیه من اذواق السالکین الی الملکوت الاعلی اشواق الصاعدین الی درجه الوصول متعلقه بسوره الاعلی ...
انجام: و صعد بناء المساعدة العلم و التقوی الی منبع النور و دار الرحمة و السرور انه ولی الجود و غایة الوجود و صلی اﷲ علی مظهر الاسم الاعظم و صاحب القیل الأقوم محمد و اهل بیته المقدسین علیهم أجزل تسلیمات المصلین و کتب هذه السطور مؤلفهاچاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1312ق، وزیری، 27ص (صص270-296 )؛ درالخلافه طهران، 1305ق، 23ص ؛ وزیری؛ طهران، سنگی، 1322، رحلی (اسرارالآیات و انوار البینات:صص598-607)
[ کتابشناسی ملاصدرا ص 66-69؛ الذریعة 278/4و 336/4؛ ریحانة الأدب 419/3؛ مکتبة امیر المومنین 239/1؛ دنا 139/3 (27 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ انجامه: «و کتب هذه السطور مؤلفها فقیر المحتاج الی رحموت الحق تعالی رب الملک و الملکوت محمد بن ابراهیم المشتهر بصدرالدین الشیرازی مسلماً مستغفراً »؛ با خط خوردگی و افزودگی های فراوان در متن و حاشیه، ملاصدرا بالای برگ آغازین این رساله عبارت: «یا هو یا من هو یا من لا هو الا هو» را نوشته؛ جلد: تیماج سرخ، 22گ (74پ-95ر)،14 سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 12/5×20سم[ف:20-199 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 14گ (128پ-141)، 21 سطر (9×25/5 )، اندازه: 16×23سم
[ف: 9 - 1340]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول [نشریه: 2 - 145]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 1119ق؛ مصحح، محشی به خط ملاعلی نوری؛ اندازه: 17×24سم
[ مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 71 - 132]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی افض علی قلوب اولیاء؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن حسین، تا: 26 ذیقعده 1158ق؛ واقف: نائینی؛ 20 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 421]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: معین بن حسین بن مفضل گیلانی، تا: 1183ق، جلد: تیماج مشکی، 18گ (31پ-48ر )، 19 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 26 - 293]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 11گ (91-101 )، 21 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 30 - 634]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ (45پ-79پ )، 14 سطر، اندازه: 10×19سم[محدث ارموی مخ: 1-411 ]
آغاز: وغواشیها حتی تعرف تقدس اسم اﷲ عن النقایص الامکانیة واجل مرءآة قلبک عن مطالعة الکائنات ... و العبارة ایضاً لاتساعد غیر هذا اذا الامر بتسبیح الاسم7. بمعنی الصوت غیرمناسب لانه یسبح به لایسبح له بل المأمور به؛ انجام: التسبیح السادس فی تقریر امر المعاد واختلاف حال الناس بحسبه لاجل اختلاف همهم فی طلب اللذات ... قوله تعالی والاخرة خیر وابقی فهذا الایة اشارة الی مطلبین ... یکن قوة الرغبة الی الدنیا
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای، 10گ، 21 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 2 - 982]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط (میان برگ های 70-71) ؛ کاغذ: فرنگی نخودی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 29گ
(46پ-74پ )، 21-27 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 3 - 465]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی سبز، جلد: میشن سیاه، اندازه: 15/1×22/6سم [ف: 7- 453]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد علی طبسی، تا: 1204ق، جا: شیراز ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 16 سطر (7/5×12 )، اندازه: 11/5×17سم [ف: 2 - 490]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: جمعه ربیع الثانی 1206ق، جا: یزد، مدرسه خان؛ 18ص (352-369) [ف: 5 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: میرزا عباس شریف دارابی فرزند حاج محمد تقی مشهور به میرزا بابا، تا: 1207ق، جا: اصفهان؛ 13گ، 18 سطر، اندازه: 9×16/5سم [ف: 1 - 241]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 17 رجب 1208ق؛ 10گ (150پ - 159ر) [ف: 3 - 465]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 12گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 117]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شب جمعه 5 صفر 1231ق، جا: تهران، مدرسه دارالشفا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 78گ (80پ- 157ر )، 17 سطر، اندازه: 10×19سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 415]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1232ق؛ بخشی از مجموعه شماره فوق بخط حسین بن حاج ملاخواجه محمد جنابدی خراسانی و بقیه به خط محمد حسین بن محمد الموسوی خراسانی؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ جلد: تیماج مشکی، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه جمادی الاول 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 13گ (50ر-62ر) [ف: 1 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، جلد: مقوایی، تیماج زرد، 7ص (54-60)، 20 سطر (12×17 )، اندازه: 16/5×21/5سم [ف:10 -149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 15 شعبان 1305ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 32ص (497-528)، 19 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 267]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1294-1306ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 15گ(76-90)،11سطر(6×10 )، اندازه: 10×16/5سم [ف: 3-882]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1 رجب 1314ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 14گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 117 و] [ف: 22-118]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عباسعلی ابن زین العابدین آملی، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی است ؛ جلد: مقوا با عطف پارچه ای، 18گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف مخ: 1 - 468]
آغاز: برابر؛ انجام: وبعد سمکه عن عالم السموات والارضین وارتفاع مضرته عن جملة الاجسام الجسمانیین فسبحان ربی الاعلی من العلیین واعظم من عوالی
مشتمل بر چند تسبیح. در فهرست ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا قهوه ای عطف تیماج مشکی، 9گ، 17 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 988]
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا، بی تا؛مصحح؛11گ (1ر-11پ )، 19سطر [ف: 10]
tafsīr-u sūrat-il anbīyā’
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 140/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4198
کاتب = مؤلف، تا: 1406ق [نشریه: 13 - 376]
tafsīr-u sūrat-il insān
ملا شمسا، شمس الدین محمد، ۱۰۱۶ - ۱۰۹۸ ؟ قمری
mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687)
به مناسبت آیه 8[و یطعمون الطعام علی حبه] که بنا بر روایات در حق علی (علیه السلام) و خاندان اوست، این سوره مورد توجه مفسران شیعه قرار گرفته، و عدهای آن را جداگانه تفسیر کردهاند. مؤلف الذریعه هفت شماره آن را (در ج 4 ص 343) معرفی نموده و یکی از آنها همین کتاب است. شاید نسخه این کتابخانه همان باشد که صاحب الذریعه آن را دیده است. وی این تفسیر را نگارش شمس الدین محمد گیلانی معروف به ملا شمسا دانسته ملا شمسا معاصر آقا حسین خوانساری (م-1098) است. این کتاب را بر بیست و شش «مشرق» مرتب ساخته است. (علینقی منزوی) [دنا 140/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:80
خط: نسخ، کا: محمد بن حسین بن شمس الدین جیلانی، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاتب شاید نواده مؤلف باشد. آغاز نسخه تا اواخر مشرق سوم افتاده و از آنجا تا انجام کتاب درست است ؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: جلد نداشته این کتابخانه آن را تجلید کرد، 33گ، 15 سطر (5/4×10 )، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 52]
tafsīr-u sūrat-il insān
عبارت های این تفسیر و مطالب عرفانی آن با اندکی تفاوت همان تفسیر سوره انسان نگارش ملا شمسا گیلانی می باشد و گویا دزدی در تألیف رخ داده، لیکن نگارنده این رساله شناخته نیست تا او را سارق بدانیم و شاید خود ملا شمسا ترتیب آن را گردانیده باشد. این رساله مرتب بر سی و یک قسمت به شماره آیه های این سوره می باشد بر خلاف ترتیب رساله دیگر که بر بیست و شش مشرق مرتب است.
[دنا 140/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:11/1035/3
آغاز: الحمدﷲ الاحد الذی جل احدیته عن تکثر التکثرات. الواحد الذی تعالی بوحدانیته ... و بعد فلما کان الاشارات الواردة فی التنزیل؛ انجام: الآیة الحادیة و الثلاثون قوله تعالی یدخل من یشاء ... اقول یدخل ... و من لم یجعل اﷲ له نورا فماله من نور. اللهم یا واهب الحیاة حقا و یا مالک الکل رقا ... و هب لی من لدنک رحمة و هیئی له من امره رشدا.
خط: نسخ، کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1097ق؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 15ص (126-140)، سطور چلیپا (11/4×20 )، اندازه:15/5×25سم [ف: 1 - 54]
» تفسیر سورة الانسان من مطلع العرفان ← تحفة الفتی فی تفسیر سورة «هل اتی»
tafsīr-u sūrat-il an‘ām
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 140/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4195
کاتب = مؤلف، تا: 1406ق [نشریه: 13 - 375]
tafsīr-u sūrat-il baqara
صوفی تبریزی، عبدالباقی، - 1039 قمری
(0361 -) sūfī-ye tabrīzī, ‘abd-ol-bāqī
جزئی از تفسیر سوره بقره است که مولانا عبدالباقی از «الم تا» «هدی للمتقین»را تفسیر کرده است.
[دنا 140/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:872/5
آغاز: بسمله، الم ای التعینات الاولی التی تعلقت بنفس الرحمن باعتبار المراتب؛ انجام:تستغنی بما ذکرنا عنها و الاشارة یکفی لاهلها و اﷲ اعلم
بی کا،تا: 1101ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 5ص (114-118) 8 ، سطر (5×11 )، اندازه: 9/5×16/3سم [ف: 8 - 381]
tafsīr-u sūrat-il baqara
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر فلسفی عمیقی است بر (قسمتی ازآیات اول) سوره بقره که از ابتدای سوره آغاز می گردد تا آیه 62 «کونوا قردة خاسئین» خاتمه می یابد. مبنای این تفسیر بر ذکر نکات معارف و توحید به مسلک ارباب حکمت متعالیه است.
چاپ: طهران، سنگی، 1322، رحلی، 249ص(اسرارالآیات و انوار البینات: صص41-289 )؛ شیراز، سنگی، 1332، رحلی، 452ص
[مشار 197 و 198؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 37؛ دنا 140/3 (13 نسخه)]
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: جلدتیماج سرخ [ف: 2 - 50]
سوره حمد و بقره ؛ خط: نسخ، کا: نجف علی بن علی اکبر، تا: 1117ق [ مختصر ف: - 188]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی مقوایی عطف مشکی، 156گ، 23 سطر (9×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11 - 2058]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 181گ 8 ، سطر (8×14 )، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 263]
انجام: اعداء السریرة السنتهم احلی من العسل و قلوبهم امر من الصبر.
تا آیه «و لقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت» ؛ خط: نسخ ریز، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1254ق؛ با اغلاط بسیار ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 26 سطر، اندازه: 14/5×25سم [ف: 4 - 10]
از آیه «اذ قال ربک للملائکة انی جاعل فی الارض خلیفة ... تا» آیه «و لقد علمتم الذین اعتدوا منکم فی السبت ... خاسئین» (آیه 62) ؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد باقر اصفهانی کاشانی، تا: پنج شنبه 2 ذیحجه 1263ق، جا: تهران ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 163گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم[ف: 466 - 3]
خط: نسخ، کا: محمد کدکنی، تا: جمادی الاول 1271ق؛ جلد: تیماج زیتونی، 26 سطر، اندازه: 15×24سم [ف: 1 - 142]
آغاز: اﷲ محیط بالکافرین یکاد البرق یخطف ابصارهم کلما اضاء لهم ... قد مثل اﷲ تعالی حال المنافقین والکافرین بهاتین التمثیلین باعتبار فساد القوتین اما التمثیل الاول؛ انجام: توجب کل مرتبه وطبقه منها نوعا من البعد عن الحضره الالهیة فی الزولیة فی الزولیة فاحتجب عن عالم القدس والوحدة بالتوجه الی عمارة الدنیا وزینة الترکیب لبعده بالتخمیر.
آیه 20 تا آیه 51 را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه خط خوردگی دارد و احتمالاً اصل است یا خود مؤلف آن را تصحیح کرده؛ جلد: تیماج سیاه، 236گ، 21 سطر، اندازه: 13×25سم [ف مخ: 1 - 476]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابی القاسم منصوری، بی تا؛ مقابله شده با نسخه اصل مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 29 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3 - 141]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 26]
انجام: وقد جهل اوتجاهل عن ان فصول الاجسام اوصورها النی هی ...
سوره بقره از آغاز تا اواخر اشراق دوم از آیه 21 سوره بقره یا( ایها الناس اعبدوا ربکم الذی خلقکم و الذین من قبلکم لعلکم تتقون) ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مشکی، 18 سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 2 - 494]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: 1297]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: رویه پارچه سیاه، 22 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 109]
tafsīr-e sūre-ye baqare
نورعلیشاه، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ - 1212 قمری
nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (1747 - 1798)
مثنوی است.
[دنا 140/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2619/4
آغاز: ای آنکه بجز تو نیست هستی ×× دارد ز تو هست نیست هستی؛ انجام: تحریف کن کلام یزدان ×× دانسته پس از تعقل آن مثنوی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: قهوه ای، 23گ (49-71 )، 15 سطر، اندازه: 6/5×15سم[ف: 8- 363 ]
tafsīr-u sūrat-il baqara
باب، علی محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
بی کا، تا: قرن 13، قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 37]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی تجلی للمکنات بطراز النقطه؛ انجام: مطلب مذکور در صفحه 227 دلالت دارد
خط: نسخ مخلوط به شکسته، کا: ابراهیمی، محمد صادق، تا: 1334ق [رایانه]
tafsīr-u sūrat-il baqara
غیر همانند:
آغاز: بسمله، این سوره را در قرآن بکثرت عدد آیات نظیر نیست؛ انجام: من انبیائه وصفوة اولیائه من عباده العباد من اهل ارضه و سمائه.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: چهارشنبه از ربیع الثانی 1012ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با کاغذ ابری، 493گ، 17 سطر (10×19/5 )، اندازه: 17×27/5سم [ف: 2 - 499]
آغاز: سورة البقرة أی سورة یذکر فیها قصة البقرة و انما سمیت بها لغرابة قصتها و امتیاز هذه السورة بها عن سایر وهی مدنیة بل اول سورة نزلت بالمدینة الآیة نزلت یوم النحر بمنا فی حجة الوداع و اتقوا یوما ترجعون فیه الی اﷲ الآیة؛ انجام: و من ارتفع البینونة بینه و بین اﷲ فلا یعلم الا یعلم اﷲ الا به تعالی.
این رساله تنها به تفسیر و توضیح «الم» پرداخته و از آن تجاوز نکرده است به نظر می رسد که آن ادامه رساله شماره 1418 باشد.
مفسر در تفسیر کلمه مبارک «الم» به نقل از ابن عباس آورده است: «الألف»: آلاء اﷲ و «اللام»: لطفه و «المیم»: ملکه. و نیز در نقلی دیگر گفته است: «الم» یعنی انا اﷲ أعلم می باشد. و بار دیگر فرموده: «الألف» من اﷲ، و «اللام» من جبرئیل، و «المیم» من محمد أی القرآن منزل من اﷲ علی لسان جبرئیل الی محمد علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشگی، 7ص، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 122]
آغاز: سورة البقره ای سورة یذکر فیها قصة البقره؛ انجام: فلا یعلم الا یعلم اﷲ بل الا به تعالی.
ظاهراً دنباله تفسیر شماره 1 این مجموعه است و فقط درباره «الم» می باشد و از آن تجاوز نکرده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن
11 ؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037؛ کاغذ: استانبولی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 8ص (37-44 )، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 562]
tafsīr-u sūrat-il baqara
غیر همانند :
آغاز: الم بدانکه در باب حروف مقطعه که در اوایل سور قرآن واقع است مفسرین اقوال متعدده ذکر کرده اند تفسیر مختصری است بر سوره بقره با استفاده از برخی کتاب های تفسیری و حدیثی که نسخه حاضر تا آیه 228 را داراست ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، مصحح؛ 19گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 1 - 147]
نسخه ای غیرمدون و بدون آغاز و انجام است؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی فیروزه ای، جلد: تیماج خرمایی، 295گ، مختلف السطر، اندازه: 10×18سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 118]
آغاز: بسم اﷲ الرحمان الرحیم باء حرف جر است و بحسب قواعد عرب جار و مجرور؛ انجام: ریزه آتش جهنم اند و اگر کافر نباشد آتش جهنم مشتعل نمی شود
کتابی است نسبتاً مفصل در تفسیر سوره بقره که آیه را ذکر کرده و سپس به تفصیل آن را تفسیر کرده است ؛ خط: نستعلیق، کا: نسخه حالت مسوده دارد و ظاهراً خط مؤلف است، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 300گ، 20سطر، اندازه: 11×18سم [مؤید: 3-227]
tafsīr-u sūrat-i banī isrā’īl
[دنا 141/3]
همدان ؛ جواهری، حبیب؛ شماره نسخه:13
جزو پانزدهم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1674]
tafsīr-u sūrat-it taḥrīm
[دنا 141/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4316/1
آغاز: سورة التحریم مدینة ... بسمله. یا ایها النبی لم تحرم ... روی انه ... خلا بماریة فی یوم عایشة؛ انجام: من قرا سورة التحریم ...توبة نصوحا.
خط: نسخ، کا: محمد بن علی تبنینی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا عطف تیماج حنایی، 6گ (1-،6 ) 17 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 13 - 3287]
tafsīr-u sūrat-it taġābun
مشک آبادی، محمد حسن بن ابراهیم، ۱۲۷۳ - ۱۳۶۳ قمری
mošk-ābādī, mohammad hasan ebn-e ebrāhīm (1857 - 1944)
تاریخ تألیف: رجب 1350ق تفسیر مزجی مختصری است.
[دنا 141/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10458/4
آغاز: یسبح ﷲ ما فی السماوات و الارض، التسبیح بمعنی التنزیه و التحمید و الظهور و التعجب و التصرف مادة؛ انجام: و هو السلطان الحکیم علی افعالکم و نیاتکم بأنها فاسدة مشوبة و مع ذلک هو الشکور الحلیم عز ذکره
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 6ص (39ر-44ر)، اندازه: 18×23سم [ف: 26 - 378]
tafsīr-u sūrat-it tawba
فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری
fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725)
[دنا 141/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:1787/3
آغاز: هذه دقیقة من نتایج افکار ... یا ایها الذین مالکم ای لاشیء؛ انجام: ان کنتم تعلمون
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 2گ (55پ-56پ )، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 364]
tafsīr-u sūrat-it tawba
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا ۱۴۱/۳]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4196
کاتب = مؤلف، تا: 1405ق [نشریه: 13 - 376]
» تفسیر سورة التوحید ← تفسیر سورة الاخلاص
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
غزالی ، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
تفسیر کوتاهی در باره سوره توحید است که در نهایت نسخه از افادات غزالی دانسته و نسخه ای در دانشگاه لس آنجلس معرفی شده است.
تهران؛ دانشگاه تهران؛ شماره نسخه:1046
آغاز: فصل . فی قوله عزوجل : قل هو اﷲ احد ، فرق بین الواحد و الاحد . قال اﷲ تعالی و الهکم اله واحد؛ انجام: فلا طریق فی معرفة ذات اﷲ ا بین من سلب صفات المخلوقات عنه تعالی . تمت الافادات لحجة الاسلام محمد الغزالی .
خط: نستعلیق، کا: کا: رجبعلی بن جواد علی مازندرانی، تا: 1060 تا 1071ق؛ رساله های گوناگون مانند تفسیر های سوره اخلاص نگارش ابن سینا، و خواجه طوسی و غزالی و کتاب «التنبیه علی بعض الاسرار المودعة فی القرآن» و جز آن را در بر دارد؛ جلد: تیماج قهوه ای، نیم صفحه، همه این رساله 13 سطر، اندازه: 13×24سم [ف: 1-50]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166 - 1241)
رساله بسیار کوتاه در تفسیر سوره توحید که مطابق با مبانی و اصول عرفانی نگاشته شده است.
آغاز: بسمله، قل هو اﷲ احمد، قل امر من عین الجمع وارد علی مظهر التفضیل و هو عبارة عن الحقیقة الاحدیة الصرفة ای الذات من حیث هی بلا اعتبار صفة؛ انجام: سورة الاساس اذ اساس الدین علی التوحید بل اساس الوجود و عن النبی (صلی الله علیه و اله) انه قال السماء السبع و الارضون السبع علی قول هو اﷲ احمد و هو معنی الصمدیة.
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه ملی ش 3264/8 تعیین شد. در فهرست بنام الاخلاصیه آمده است؛ بی کا، تا: 1227ق؛ جلد:تیماج سیاه، اندازه: 13×22سم [ف: 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مومن بن ابی محمد میامی، تا: 1295ق، جا: مشهد، المدرسه السمیعیه؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 5گ (196-200)، 19 سطر (6/5×12/5)، اندازه: 11×18سم [ف: 15 - 75]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملی ش 3264/8 تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (170ر )، 20 سطر، اندازه: 16×23سم [ف مخ ]
tafsīr-e sūre-ye towhīd = r.-ye qol hova-l lāh-o ahad
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، ۷۳۰؟ - ۸۳۴ قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تفسیر عرفانی است در تأویل سوره قل هو اﷲ و قرائت آن، که به صورت نثر و نظم نگاشته شده است.
آغاز: هو هو لا اله الا هو، الف اول مخارج حروف مخرج هاء همزه است و آن داخل حلق است، بلکه ینبوع نفس و مخرج و او ظاهر شفان
انجام:فنزلت قل هو اﷲ احد الی آخره و این بیان تنزیه حق است از نسب بفتح نون و تنزیه از نسب حق تعالی و تقدس تم و الحمد ﷲ و المنة.
[دنا 141/3 (13 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ السلام بن حسین بن علی کاتب، تا: غره ذیحجه860ق،درهامش؛کاغذ: ترمه، جلد: کاغذ سبز منقش، 4گ (13پ-16ر)،21سطر،اندازه: 16/2×23/6سم [ ملک-ف: 8 - 266]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: 868ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (283-284)، 23 سطر (10/5×19 )، اندازه: 16×24سم [ف: 10 - 1779]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 941ق؛ کاغذ: شرقی، 4گ (186پ-189ر )، 15 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 33 - 394]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 5ص (13-17 )، اندازه: 17×17سم [ف: 2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 5گ (19پ-23پ )، 12 سطر، اندازه: 10/3×15/4سم[ف: 236 - 7]
خط: نستعلیق، کا: امیر الشعرا ء رضا قلی خان هدایت صاحب مجمع الفصحاء و غیره، تا: 1239ق، جا: شیراز؛ کاغذ: آبی فرنگی آهار مهره دار، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/4سم [نشریه: 6 - 107]
خط: نستعلیق تحریری، کا: خدا رحم بن خدا کرم بروجردی، تا: 16 ربیع الثانی 1246ق، به امر قطب الاقطاب خود (سمی امام السادس)؛تملک: ریحان اﷲ بن جعفر فاطمی موسوی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2ص (1-2 )، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 32 - 310]
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: رمضان 1264ق ؛ جلد: گالینگور مشکی، 2گ (121-122 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [الفبائی ف: - 449]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:40/27 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1306]
آغاز: الحمدﷲ علی نواله؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله و عترته.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 1ص (124-125 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 592]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 3گ (130-132 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 592]
آغاز: بسمله. توحید ذکر است و علم توحید دگر اینجا رخ زرد و جامعه کهنه خرند بازاجه قصب فروشان دگر است فاعلم ان التوحید لجه و الساحل فالساحل؛ انجام: اذا بلغ الکلام الی اﷲ فامسکوا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1267ق؛ جلد: تیماج سرخ، 2ص (483-484 )، 11 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 24/3 - 96]
خط: شکسته نستعلیق، کا: میرزا احمد نعمت اللهی کرمانی، تا: 1304ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج عنابی، 6ص (70-75 )، 16 سطر، اندازه:14× 20/5سم [ف: 21 - 249]
آغاز و انجام: برابر
کا: احمد بن محمد حسن نعمة اللهی، تا: 1350ق، جا: مشهد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 5ص (123-127)، اندازه:17/5×21/5سم [ف: 1 - 22]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = r.-u qul huwa-l lāh-u aḥad
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، ۷۳۰؟ - ۸۳۴ قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تفسیر عرفانی مختصری است بر سوره توحید، مؤلف رساله دیگری به فارسی در تفسیر سوره توحید دارد.
آغاز: الحمدﷲ الذی أوجد العالم للعالم و اظهر حقیقة الانسانیة بظهور اسمه الاعظم و السلام علی حبیبه و نبیه انجام: و لم یولد مقتضی نفی صفة الثانی و لم یکن له کفوا احد مقتضی نفی صفة الثانی و هذه الورقة سورة التوحید [دنا 141/3؛ منزوی 28]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4394/2
آغاز: الحمدﷲ الذی أوجد العالم للعالم و اظهر حقیقة الانسانیة بظهور اسمه الاعظم و السلام علی حبیبه و نبیه؛ انجام: و لم یولد مقتضی نفی صفة الثانی و لم یکن له کفوا احد مقتضی نفی صفة الثانی و هذه الورقة سورة التوحید
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج سبز، 3گ (34پ - 36پ )، 17 سطر، اندازه: 8/5×17سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 412]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
حافظ برسی، رجب بن محمد ۹ق، قمری
hāfez-e barsī, rajab ebn-e mohammad (- 15c)
نگارنده سوره توحید را به اختصار در یک صد و سی بیت موافق اصطلاحات حکمی تفسیر نموده است. مؤلف می گوید بهترین شناسایی ها شناسایی حق جل جلاله است اوست که واحد به حق و احد مطلق است. باز به عقیده نویسنده بهترین راه شناسایی حق سوره اخلاص یعنی سوره توحید است که هر که آن را خواند مثل آن است که ثلث قرآن را خوانده است او پس
از این مقدمه شروع به بحث در سوره توحید می کند و مطالب آن را یکایک شرح می دهد.
آغاز: الحمدﷲ رب العزة و الکبریاء و الصلاة علی أهل الارض و السماء محمد و آله النهج القویم الی النجاة و البقاء و بعد یقول المعتمد علی الحی الحافظ رجب حافظ حفظه علیه دینه الذی به یدیه و ولاه مولاه یقینه اذا شاهد یقینه. اعلم ان الحکمة تعتبر معرفة فی اجل المعلومات باجل المعلوم و اجل المعلوم معرفة الواحد الحق ...
انجام: فکونه حسبما محال بیان المراد هو انه لو کان متحیزاً لکان مرکباً و مؤلفاً و هو محال فکونه متحیزاً محالچاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش؛ این رساله در کتاب وحدت از دیدگاه عارف و حکیم آیت اﷲ حسن زاده آملی درج شده است.
[الذریعة 334/4 رقم 1437و 335/4 «تفسیر سورة الاخلاص »؛ دنا 142/3 (13 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: پایان مناجات نامه: علی بغی علی العقاب.
تفسیر سوره توحید و زیارت مشهد مقدس غروی و مناجات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: بخارائی، جلد: تیماج قرمز، 31ص (519-549)، 12 سطر (5/5×12)، اندازه: 10/5×19سم [ف: 7 - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: قوله و له ما سکن فی اللیل و النهار و ذلک.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (153پ-154پ)، 23 سطر (6/5×20/5 )، اندازه: 11/5×16سم [ف: 8 - 696]
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد قلی مشهدی، تا: 15 ربیع الثانی 1082ق، کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 4گ (140پ-143پ) [ف: 1 - 128]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن منصور الدین علی طبرستانی، تا: چهارشنبه 14 ذیحجه 1087ق؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 4ص (215-218 )، 15 سطر، اندازه: 13×21/5سم [ف: 23 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: فصل: نوع سورة الاخلاص محکمة و کل مذهب یخالفها لاطل. قوله:احد، یدل علی نفی الجسمیة و الحیز والجهة، امانفی الجسم فلان اقل الاجسام یکون مرکباً من جوهرین و ذلک ینافی الوحدانیة و قوله: اجد، مبالغة فی الوحدة الحقیقة منا فیة للجسم و الاحد
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 - 1092ق؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (110پ - 111پ، حاشیه)، اندازه: 10×17سم [ میراث اسلامی: دفتر نهم - 102]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در چند برگ آخر چند زیارت مکتوب است؛ 4گ (185پ-188پ)، 15 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 411]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 4گ (143پ-146پ) [ف: 3-467]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 5گ (177ر-181ر) [ف: 1 - 128]
آغاز: برابر؛ انجام: الصاعقة الراجفة الآزفة، مواقع النجوم الواجقة القارعة یا ها هو یا هی یا هو یا من هو ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول، با کمند اطراف ؛ کاغذ: فرنگی آهار شده، جلد: روغنی با گل و برگ و زمینه طلا و سبز، 8گ (143-150)، 21 سطر (9×16/5 )، اندازه: 14/5×23سم [ف: 36 - 475]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: دهه اول رجب 1235ق [ف مخ: - 33]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن قاسم، تا: سه شنبه 22 صفر 1255ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5گ (1پ-5پ )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 30 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: محرم 1282ق؛ 7ص (330-336)
[عکسی ف: 1 - 77]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [فیلمهای دانشگاه تهران-ف: 2 - 271]
انجام: و قلت فی علی انا نخاف من ربنا و وصفت ذاتک.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج عنابی، 11گ (238-248)، 17 سطر (5×10 )، اندازه: 9/5×16/5سم [ف: 4 - 1311]
بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر فلسفی عمیقی است بر بعضی آیات وسور قرآن کریم، از آن جمله تفسیر سوره توحید.
آغاز: الحمد ﷲ الذی افاض علی قلوب اولیائه جواهر القرآن ...
اما بعد فیقول ... اوصیکم ایها الاخوان الباحثین عن دقایق معرفة اﷲ و ملکوته بقوة التفکر و الانتقال ...
انجام: و لرسوله الهادی الی طریق التوحید باسرار کلماته و رموز آیاته محمد و آله الصلاة و الدعاء ارشادهم للخلق و افضالهم و جزاء هدایتهم للناس و اکمالهم اوَﹰلاَ و آخراً.
چاپ: ضمن تفسیر او چاپ شده
[الذریعة 340/4 و278/4 و 279؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا 37 ؛ دنا 142/3]
آغاز: اعلم ان الباء هی المرتبة الاولی من العالم الاولی المعبر عنها بالعقل؛ انجام: کقطرة بالنسبة الی هذه العوالم و ان کلمات اﷲ الالهیة (ناقص).خط: شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی نخودی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (75پ-76پ )، 19 سطر چلیپا، اندازه: 10×19/5سم [ف: 3 - 467]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، 63گ (29-91 )، 21 سطر، اندازه: 8/5×14سم [ف: 30 - 634]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسماعیل بن کربلائی دوست محمد پازوازی، تا: 1234ق؛ مصحح، محشی، در آغاز تفسیر سوره زلزال از مؤلف کتاب و بخشی از ریاض السالکین از سید علیخان مدنی در هامش نسخه آمده؛ وقفنامه شهربانو و ماه جهان دختران کربلائی دوست محمد پازواری و آقاجان پازواری در سال 1249ق همراه مهر «عبده الراجی سعید بن محمد» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی، 66گ (1- 66)، 18 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 32 - 374]
آغاز: فصل فی التوحید. قد مر أن الوجود الواجبی عین حقیقته؛ انجام: و لا بدلک أن تکون من المؤمنین ان تحلعت ان تکون من الموقنین
خط: نسخ، بی کا، تا: 1283ق؛ جلد: چرم زرد، 3گ (98ر-100پ )، 17 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ مؤید:1 - 379]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
حسینی، ابوالمعالی بن نورالله
hoseynī, abolma‘ālī ebn-e nūr-ol-lāh
اهداء به: اسلام خان
تفسیری است ادبی و فلسفی با ذکر ثواب و فضیلت تلاوت سوره توحید. به گفته مؤلف چون قرآن مشتمل بر توحید و ذکر صفات حضرت باری، قصص، مواعظ و غیر آن است و این سوره نیز حاوی توحید و صفات خداوند می باشد پس ثواب آن به مقدار ثلث قرآن است.
آغاز: شرایف لطایف حمد و سپاس و طرایف وظایف شکر بی حد و بی قیاس که به قلم اخلاص بر صحایف اختصاص رقم نمایند و به خامه عنبر شمامه اتحاد بر دفاتر قلوب معرا ازعیوب ...
اما بعد عرضه می دارد ذره محتاج شهود عینی ...
انجام: که چون خورشید نظر نورگستر آن چراغ دودمان مصطفوی و خلاصه خاندان مرتضوی بر آن تابد پرتو حسن قبول یابد بمنه و توفیقه.
چاپ: با تصحیح عباسعلی علیزاده و سید ابراهیمی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
[دنا 142/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22062
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، فاقد جلد، 10گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 116] و [ف: 22-123]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u «aḥad»min qul huwal lāh
احسائی، احمد بن زین الدین، ۱۱۶۶ - ۱۲۴۱ ؟ قمری
ahsā‘ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
بحث فلسفی نسبتاً مفصلی در معنای «احد» در قل هو اﷲ احد، که ابتدا آنچه در کتب لغت و احادیث و علما در باره این کلمه آمده را نقل کرده است و سپس بر گفتار آنان رد و ایراد نموده و برای گفتار خود شواهدی آورده است، در آخر معنای صمد را نیز متذکر شده است. مؤلف در آغاز ادعا کرده که در هنگام خواندن نماز نافله شخصی بر من وارد شد و این اسرار را بر من
گشود.
شرح معنی کلمات احد، واحد، احدیه و واحدیه و تفسیر سوره توحید.
آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین الاحسایی، انه قد لی وارد و انا فی بعض الصلوات النوافل ففتح لی فهم بعض معانی احد من قل هو اﷲ احد و ما یراد منه فاردت ان اثبت بعض ما ورد علی
انجام: و لا نوع للقدیم فلامشارکة فیما ینسب الیه فی دلالة اللام علی الالهیة الحقیقیة تنتفی الهیة کل من سواه.
چاپ: تبریز، 1273ق، در «جوامع الکلم »؛ با تصحیح محمد حسین درایتی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش؛ دارالسلطنه تبریز، سنگی، 1273ق، رحلی (111-116جوامع الکلم: ج1؛ قسم1 )؛ (جوامع الکلم: ج1؛قسم2 ؛ صص255-265)
[دنا 142/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ 22ص (79-100)[عکسی ف: 77 - 1 ]
آغاز: اقول لعله اراد بالاربع کلمات هی الاحد و الواحد ... بدلیل قوله فی عجز البیت الثالث و هو قوله فتاخذها عن وحده و هی هاتف ... و نحن نتکلم علی بعض ما اراد من اطلاقه ... من احکام التوحید؛ انجام: فاقرا تشتف کلام جامع لکل قاری شفاءه علی حسب فهمه ... اذا اخذت بایدیهم ید العنایه و اﷲ یهدی من یشاء الی صراط المستقیم.
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 3گ (194ر-196ر )، اندازه: 15×21سم[ف: 22 - 290]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی از کاتب ؛ جلد:تیماج مشکی، 21گ (118پ-138ر)، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ محدث ارموی مخ: 3 - 1487] و [عکسی ف: 7 - 48]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 24 شوال1251ق؛ مصحح؛ 11گ (177ر-187پ)، اندازه: 15×21سم [ محدث ارموی مخ: 3 - 1487]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1257ق؛ 37ص (10-46) [عکسی ف: 1 - 76]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 11 - 365]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ = assirāj-ul munīr fi-l kašf ‘an waḥdānīyyat-il kubrā
نوری، علی بن جمشید، - ۱۲۴۶ قمری
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (- 1831)
کتابی است در الهیات بر مسلک و سیاق ارباب حکمت متعالیه، آن گونه که در مقدمه آمده، مطالب آن مستفاد از سوره توحید (اخلاص) بوده و به روش کتاب های تفسیری نمی باشد، لیکن در ردیف کتاب های تفسیر قرار گرفته است. با عناوینی چون «تبصرة فیه تکملة »، «تکملة فیه تبصرة »، «تشیید برهانی »، «تکملة علویة »، «تکملة عرشیة و تبصرة مشرقیة». در ابتدای برخی نسخه ها اشعاری از ایشان آمده است و در برخی (همانند نسخه آستان قدس) تتمه ای در تفسیر سوره اخلاص ملاعلی نوری وجود دارد که ظاهراً به قلم فرزند ایشان تحریر شده و مطالبی بوده که پدرشان به صورت شفاهی فرموده بودند، آنها را جمع کرده و ضمیمه تفسیر نموده است که البته قسمتی از این تتمه تقریر مطالب مؤلف و قسنتی دیگر شرح فرزند مؤلف است.
(محمود مرعشی)
آغاز: یا هو من لا هو الا هو وحده وحده - یا من لا اله الا هو وحدک لا شریک له. مقدس بود ذاتت از چون و چه - چه گویم که چون و چه چون و چه ... فسبحانک اللهم لک الحمد کما کرمت و اکرمت بوجود من بلغ العلی بکماله و کشف الدجی بجماله محمد باء بهائک اما ائمة اسمائک میم ملکک علی سین سنائک ...
آغاز تتمه: الحمد ﷲ الذی لا یبلغ مدحته القائلون و لا یحصی نعمائه العادون و لا یؤدی حقه المجتهدون الذی لا یدرکه بعد الهمم ... اول الدین معرفته و کمال معرفته التصدیق به و کمال التصدیق به توحیده
انجام: مما لا یکاد یتم بل و لا محصل له ظاهرا الا بضرب من العنایة بعید کل البعد من ظاهر العبارة. انجام تتمه: و فی ماضی من شرح الالفاظ الثلاثة او الاربعة دلالات و اشارات و لطائف و حقایق من الذی نحن بصدده
چاپ: با تصحیح محمد عبداللهیان، آفاق نور، شماره 4، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1385ش
[دنا 143/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ ترقیمه: «هذا ما وجدت من النسخة الشریفة و لم یکن مصوبة من الغلط، کما فی الخط الآخر »؛ کاغذ: فرنگی، 87گ (1ر-87ر )، 18 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 37 - 31]
آغاز: برابر؛ انجام: احتجب عنه الاکثر لارخصة فی الکشف عنه صریحاً الا بضرب من الاشارة یفصح عنه قوله علیه السلام ...
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی [ف مخ: 10]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2605
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 7 - 189]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: کوچک بن علی میقانی، تا: 21 ربیع الثانی 1279ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ »، ذیل ورق آخر ملاقات مؤلف با شیخ احمد احسائی در 1220ق؛ کاغذ: الوان آهار مهره، 21 سطر [ف: 5 - 375]
خط: مختلف، کا: محمد زمان، تا: 1293ق [الفبائی: 135]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق و شکسته خوش، بی کا، تا: حدود قرن 14؛ مجدول، با کمند مشکی، محشی از مؤلف، دارای سرلوح ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره حنایی، جلد: ساغری مشکی عطف تیماج خرمایی، 184گ 9 ، سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 11 - 574]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 25764
[رایانه]
آغاز: فسبحانک اللهم لک الحمد کما کرمت و اکرمت ... اما بعد فیقول ... علی النوری ... آتیکم بشهاب قبس لعلکم تصطلون و لنا تینکم بسراج منیر فی الکشف عن الوحدانیة الکبری و یلحقها تبصرة بعد تبصرة؛ انجام: یفصح عنه قوله تعالی فالظاهر هو اﷲ تبارک و تعالی.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 84گ (540-623)، 23 سطر (8/5×15)، اندازه: 14/5×20سم [ف: 11 - 2039]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، ۱۱۷۵؟ -۱۲۶۰ قمری
šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10818/5
بی کا، تا: محرم 1028ق؛ قطع: جیبی [ میراث شهاب: س9ش2 - 37]
tafsīr-e sūre-ye towhīd
حسینی خفری، محمود، ق13 قمری
hoseynī-ye xafrī, mahmūd (- 19c)
تاریخ تألیف: یک شنبه 16 ربیع الاول 1294ق؛ محل تألیف: کربلا
آقای محمد علی اصفهانی، از مؤلف کتاب درخواست می نماید که در خصوص معنی باطنی سوره «قل هو اﷲ احد» تفسیری بنویسد و مؤلف در پاسخ این درخواست کتاب حاضر را می نگارد. این کتاب به روش شیخی ها و با الهام از گفته های شیخ احمد احسائی تفسیر می کند؛ شامل دو «مطلب»: 1. معنی تفسیر باطن و شرح حقیقت آن؛ 2. در آنچه متعلق بتمام سوره مبارکه است.
آغاز: بسمله ثنای بی منتها یگانه خدائی را سزاست که به احدیت متفرد گشته و لوای صمدیت درمملکت هستی افراشته از آلایش جمیع ماسوا رسته و رشته پیوند هرچه جز اوست از خود گسسته ... و بعد چنین گوید ... جناب آقای محمد علی اصفهانی ... به واسطه حست ظنی که به این ذره بی مقدار داشته و دارند سؤالی بسیار از حقیر نمودند ...
انجام: و مهما امکن در صدد اطفاء نور ایشان هستند و غافل گشته اند از قول خدا که یریدون لیطفئوا نوراﷲ ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم و منکری فضائلهم اجمعین.
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، آفاق نور، شماره 2، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، پائیز و زمستان 1384ش
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3587/1-18/107
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: پارچه قرمز گل و بوته دار، 95گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 2 - 988]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
کوکدی گلپایگانی، محمد رضا بن علی، ق13 قمری
kūkadī golpāygānī, mohammad rezā ebn-e ‘alī (- 19c)
فایده ای ست در تفسیر سوره توحید
[دنا 143/3]
تهران؛ موزه آستان حضرت عبدالعظیم؛ شماره نسخه:38/9
آغاز: بسمله. و بعد فانی قد أشرت الی ما ورد علی خاطری الفاتر مما یدل علیه سورة الاخلاص مستعیناً برب العالمین ... قل ذکراً و ثناء و ارشاداً و تعلیماً هو اﷲ أحد لفظ هو؛ انجام: اﷲ الصمد ثم ...
نفی ان یکون والد الذی نقل عز اسمه.خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1274ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (34ر حاشیه )، سطور چلیپا، اندازه: 16×21سم [ حوزه و موزه عبدالعظیم: ف: - 99]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
مینای کوه کیلویه ای
mīnā-ye kūh kīlūye
[دنا 143/3]
ساری؛ طاهری شهاب؛ شماره نسخه:221/13
بی کا، تا: قرن 13؛ 6ص، ابعاد متن: 17×21 [نشریه: 6 - 630]
tafsīr-e sūre-ye towhīd
حسامی، زیب العلما بن حسام، ق14 قمری
hesāmī, zīb-ol-‘olamā ebn-e hesām (- 20c)
تفسیر مفصلی است بر سوره توحید. این تفسیر به صورت وعظ و خطابه برگزار شده و مؤلف در جای جای کتاب، اشعار خود را می آورد. همچنین بعد از تفسیر اشعاری در دوازده بند در مدح و مراثی ائمه اطهار علیه السلام آورده است و در پایان شرح حال خود را آورده و نام اساتیدش را بدین ترتیب ذکر می کند: سید محمد شفیع، حاج سید اسداﷲ، آقا سید جعفر، ملاحسین بن کاظم و سپس صورت اجازه نامه های اساتیدش را آورده است. این اجازه ها در سال های 1265 و 1270 صادر شده اند. مؤلف همچنین از کتاب های خود «الناصریه » و «مشارق» نام برده است.
[دنا 143/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12067
آغاز: الحمدﷲ و الحمد حقه کما یستحقه حمداً کثیراً دائماً ابداً و الصلوة و السلام عل حبیبه و رسوله و خلیفته عبده الاکرم و سیدنا الاعظم اشرف المخلوقات؛ انجام: عن اللوح عن القلم قال اﷲ تبارک و تعالی ولایة علی بن ابیطالب حصنی فمن دخل حصنی امن من عذابی تمت الکتاب بعون الملک الوهاب.
خط:نسخ تحریری،کاتب=مؤلف،تا:شنبه22 ذیقعده 1285ق؛ جلد: تیماج مشکی، 89گ، 15سطر، اندازه: 19/5×22سم [ف: 35 - 78]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
یزدی، محمد بن محمد نصیر
yazdī, mohammad ebn-e mohammad nasīr
تفسیر مختصر روایی است که از روایات ائمه طاهرین علیهم السلام استفاده کرده است.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1239/7
آغاز: سبحان من خلق کل شیء زوجین اثنین تقریرا لوحدته وجعل للانسان عینین وشفتین تسبیباً له الی معرفته ودعی العباد الی عبادته؛ انجام: لاحظت ما رعف به القلم وجف علیه الرحم لم ینکب دقیقة عن نهل الطریقة فرایتها حقیقا بأن یسمی عین الحقیقة خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی و قهوه ای، 4گ، 30 سطر، اندازه: 16×20سم [ف مخ: 1 - 470]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd
سمرقندی، عزالدین ، - قرن 7 قمری
samarqandī, ‘ezz-od-dn (-13c)
اهدا به: شمس الدوله و الدین عمدة السلاطین
تاریخ تألیف: نیمه شعبان 675ق
تفسیر عرفانی است و جنبه ادبی آن ضعیف و بحثی درباره الفاظ آیه ندارد. نگارش عزالدین سمرقندی و تاریخ نگارش در آخر رساله نیمه شعبان 675 تعیین شده است. عبارت «تهیاء الفراغ» در پایان خاتمه ممکن است از نویسنده باشد که نسخه این کتابخانه از روی نسخه او نوشته شده و بنابراین نگارنده به کلی مجهول می نماید.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1021
آغاز: بسمله. الترفوف فی جو عرفان حضرة واجب الوجود و التدندن حول قباب مجد فیاض الوجود؛ انجام: و ارزقهم سعادة الدارین و کرامة المنزلین بحق رسول الثقلین و نبی الخافقین. تهیاء الفراغ للداعی المخلص المتخالص ﷲ تعالی عزالدین السمرقندی من تنمیقه ...
خط: شکسته، کا: علی بن مسافر قاضی، تا: 939ق، جا: تبریز؛ مصحح، مجدول مذهب ؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 5ص، 21 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 51]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
غیر همانند:
آغاز: بسمله، فاعلم ان الحکمة تعبیر معرفة فی اجل المعلومات باجل المعلوم ... لهذا الاختصاص سورة الاخلاص؛ انجام: و الا لکان العلم و الادراک محیطاً به.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1086ق، کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه، 9ص (390-398 )، 15 سطر، اندازه: 12/7×18/7سم [ف: 5 - 8]
خط: نسخ، کا: نجفعلی انجدانی، تا: قرن 13 [میراث شهاب: س9ش2 - 35]
آغاز: الحمد ﷲ ... اما بعد فهذا تفسیر سورة التوحید و حل الشبهة فیه بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: خشتی [اهدائی ف: - 340]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1304ق [الفبائی: 135]
خط: نسخ، کا: محمد در جزینی، تا: 1310ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (390-391)، 22 سطر (10×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 232]
بی کا، بی تا؛ قطع: رقعی [ف: 319]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 135]
آغاز: قل هو اﷲ احد هو المطلق هو الذی
خط:شکسته نستعلیق،بی کا،بی تا؛اندازه:11×17سم[نشریه: 13 - 396]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd = tafsīr-u sūrat-il ixlāṣ
غیر همانند:
آغاز: بسمله. بنام خداوند فراخ بخشایش مهربان بنام او که بر دور از ستاره نقش کرد و از کرد بر روی آب فرش کرد؛ انجام:دست یکبار کی بکلیت نزایم بیخود و آدم و حوا در شرکیت.
تمت الرساله و الحمدﷲ رب العالمین
تفسیر عرفانی است از سوره ی اخلاص با نثری مسجع که مؤلف آن ناشناس است ولی با توجه به اینکه کل مجموعه متعلق به خواجه عبداﷲ انصاری است احتمال دارد که این رساله نیز متعلق به او باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با سرلوح و کتیبه مذهب، مجدول، مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا روکش
پارچه ساتن (اطلس) لاجوردی، 5گ (2پ-6)، 12 سطر (5/8×13/5 )، اندازه: 12×20/5سم [رایانه]
مشتمل بر چند بحث ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
tafsīr-u sūrat-it tawḥīd (t.)
رودباری، فخرالدین بن احمد، ق13 قمری
rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (- 19c)
وابسته به: تفسیر سورة الاخلاص = تفسیر سورة التوحید؛ ابن سینا، حسین بن عبداﷲ (370-428)
آغاز: قل هو اﷲ باید دانست هو مطلق آن است که هویتش
انجام: مدام در حشمت و عظمت باشند
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (312-322)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 251]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق، (شماره 9007) ؛ کاغذ: الوان، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 391]
بی کا، بی تا؛ 3گ (46پ-48ر) [ف: 1 - 132]
» تفسیر سورة التوحید و آیة النور ← اجوبة مسائل السید محمد البکا
tafsīr-u sūra-tu tawḥīd w mu‘avwaḏatayn
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
در فهرست نسخه های مصنفات ابن سینا، تفسیر چند سوره و چند آیه قرآن به ابوعلی نسبت داده شده است، من جمله تفسیر سوره اخلاص و تفسیر المعوذتین. در بعضی از فهرست ها این سه تفسیر به صورت جداگانه معرفی شده اند.
چاپ: علاوه بر چاپ دهلی و تهران در هامش شرح الهدایة الاثیریه (ص 312 -320) و جامع البدایع (ص24 -32) نیز چاپ شده است.
[دنا 138/3]
آغاز: بسمله. قوله تعالی. قل هو اﷲ احد. الهو المطلق هو الذی لایکون هویته؛ انجام: و هما الحواس الظاهره و الباطنه فهذا هو الذی لا یبلغ العقل الیه فی هاتین السورتین و اﷲ اعلم باسرار کلامه ... و السلام علی من لا نبی بعده
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج ضربی مشکی، 19ص (30-48 )، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 371]
آغاز: تفسیر قل هو اﷲ و معوذتین للشیخ ابو علی سینا، بسمله. قوله جل جلاله قل هو اﷲ؛ انجام: و هذا هو الذی یبلغ العقل الیه فی هاتین السورتین ... الوهاب
در این رساله سوره توحید (قل هو اﷲ) و سوره های قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ برب الناس مورد تفسیر قرار گرفته است ؛ خط: نستعلیق، کا: تقی الدین محمد گیلانی، تا: 1014ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 4گ (59ر - 62پ )، 26 سطر، اندازه: 14×23سم[ف: 2 - 11 ]
خط: نسخ، کا: علی اکبر، تا: 1091 - 1092ق؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 9گ (49ر - 57ر)، اندازه: 10×17سم [میراث اسلامی: دفتر نهم - 97]
آغاز: هو کون تلک الهویة الها فان الاله هو الذی ینسب الیه؛ انجام: هذا هو الذی یبلغ العقل الیه و اﷲ اعلم با سراره جعلنا اﷲ من اهل ذلک انه الجواد الوهاب
تفسیر قسمتی از سوره توحید و تفسیر سوره های ناس و فلق است؛ خط:نسخ، بی کا، بی تا؛افتادگی: آغاز؛ 10گ، 18 سطر [ف: 1-186]
tafsīr-u sūrat-it tīn
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:643/18-ف
نسخه اصل: بغدادلی وهبی ش 2023؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (99ر-100پ) [فیلمها ف: 1 - 518]
» تفسیر سورة الجحد ← تفسیر سورة الکافرون
tafsīr-u sūrat-il jaḥd
استرآبادی، جمال الدین محمد
estarābādī, jamāl-od-dīn mohammad
تفسیری است مختصر از جمال الدین محمد استر آبادی و در الذریعه این تفسیر یاد نشده است. در کشف الحجب شرح تهذیب اصول علامه از جمال الدین محمد استر آبادی نقل شد و آقای ابن یوسف احتمال داده اند این نام محرف جمال الدین بن عبداﷲ بن محمد گرگانی است. جلال الدین محمد استرآبادی صدری نیز از علمای معاصر شاه طهماسب و صاحب حاشیه بر حاشیه قدیم دوانی است. از آنجا که نویسنده این دفتر چنان که پیداست مردی بی سواد بوده و با کمال تأسف اغلاط فراوان در رساله های ارزنده موجود در دفتر حاضر به جا گذارده، بر ضبط او در مورد نام نویسنده این تفسیر نیز اعتمادی نتوان کرد.
[دنا 144/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1805/19
آغاز: بسمله، قل یا ایها الکافرون ... ای لا اعبد ابدا مایعبده الکفار لاتعبدون ابدا مااعبده. ان قلت هذا یعلم مما سبق قلت لا یلزم من عدم عبادة النبی ما یعبده الکفار فی وقت من الاوقات الابد؛ انجام:فامثال ذلک مما یتغیر عادة بحست الزمان کذا وجدت بخط السید الاجل الامجد جمال الدین محمد الاستر آبادی قدس اﷲ سره
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 2ص (144-145 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 344]
tafsīr-u sūrat-il jaḥd = tafsīr-u sūrat-i kāfirūn
تفسیری تحقیقی کوتاهی است بر سوره مبارکه «قل یا ایها الکافرون» که آغاز آن افتاده است و گمان می رود از ملاجلال دوانی (-907 ق). باشد. مطالب تحت عنوان «اقول» توضیح داده شده است.
[دنا 144/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:879/3
آغاز: والآن حان ان نشرع فی تفسیر السورة بتوفیق اﷲ تعالی فنقول ذکرالمفسرون ... قالوا یا محمد هلم فلتتبع دیننا و نتبع دینک، نعبد الهناسنة و نعبد الهک سنة فقال معاذاﷲ ... و المعنی لااعبد فی المستقبل ماتعبدون فی الحال او فی الاستقبال ایضا بناء علی ما ذکره صاحب الکشاف وغیره ان الخطاب؛ انجام: و لان المراد فی الاول نفی العبادة فی الحال و فی الثانی النفی فی الاستقبال علی مامر تفصیله والحمدﷲ رب العالمین. تمت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: گالینگور لاجوردی، 4گ (81-84)، 14 سطر (8/5×12/5)، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 3 - 1193]
» تفسیر سوره جمعه ← آثار الاصفی
tafsīr-u sūrat-il jum‘a
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - ۷۳۶ ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336)
شاید از عبدالرزاق کاشانی باشد. بخشی است از تأویلات او درباره وجه تسمیه این روز به جمعه و اهمیت آن.
[دنا 144/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4840/15
آغاز: هذه کلمات منقولة عن تأویلات الشیخ القاشانی فی سورة الجمعة فکتابته عتیق. بسمله. اذ نودی للصلاة یوم الجمعة ان کل وضع لایطلع عقول البشریة علی سببه فهو من ظهور وراء العقول المشوب بالوهم؛ انجام:الباقیة عند اﷲ فانها خیر من الامور الفانیة التی عندکم و فوضوا امر لرزق بالتوکل فان اﷲ خیر الرازقین ( نقل من تأویلات الشیخ القاشانی رحمه اﷲ سورة الجمعة) خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 303ص (149-451)، 19 سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 266]
tafsīr-u sūrat-il jum‘a = al-maṭāli‘ wa-l išrāqāt
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر فلسفی است از سوره جمعه است در دوازده «مطلع» و هر مطلعی دارای چند «اشراق» می باشد. در مقدمه آورده است که چون این سوره مبارکه مشتمل بر امهات ربوبیات است: از معرفت مبدأ و معاد و بعث و انزال کتاب و ماهیت کتاب و رسول و هدایت عقول بر آن شدم که به قدر توان ربوبیات مستفاد از این سوره را بیان دارم. فهرست عناوین چنین است: مطلع 1. فی قوله سبحانه یسبح ﷲ ما فی السموات ... فیه اشراقات؛ 2. فی قوله هو الذی بعث ... و فیه اشراقات شمسیة و انوار قمریة؛ 3. فی قوله سبحانه و آخرین منهم ... و فیه ظلال فرشیة و اشراقات عرشیة؛ 4. فی قوله ذلک فضل اﷲ. ظل قمری، نور عرشی؛ 5. فی قوله تعالی مثل الذین حملوا التوریة ... و فیه اشراقات؛ 6. فی قوله تعالی قل یا ایها الذین هادوا ... و فیه اشراقات؛ 7. فی قوله تعالی قل ان الموت ... و فیه اشراقات؛ 8. فی قوله سبحانه یا ایها الذین آمنوا ... و فیه اشراقات؛ 9. فی قوله سبحانه فاذا قضیت الصلوة ... و فیه اشراقات؛ 10. فی قوله سبحانه و اذکروا اﷲ کثیرا ... و فیه اشراقات؛ 11. فی قوله سبحانه و اذا راوا تجارة او لهوا ... و فیه اشراقات؛ 12. فی قوله سبحانه قل ما عنداﷲ خیر ... و فیه اشراقات.
آغاز: الحمد لواهب النفس و العلم و العقل و الصلاة علی النبی و الولی و الاهل فیقول الملتجی الی باب ربه الکریم محمد المشتهر بصدرالدین بن ابراهیم الشیرازی اعلم ایها السالک من عالم البشریة الی عالم الربوبیة ان الموجود اما وجوده بذاته یقوم بنفسه و اما موجود بغیره قایم بما عداه
انجام: فاذا احسنت ان تقول بسم اﷲ تحققت الاشیاء بقولک بسم اﷲ کما یتحقق بقوله کن چاپ: طهران، سنگی، 1322، رحلی (اسرارالآیات و انوار البینات:صص560-589)
[مشار عربی: 202 ؛ الذریعة 337/4؛ ریحانة الادب 417/3؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا 56؛ دنا 144/3 (31 نسخه)؛ مکتبة امیر المومنین 241/1]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1030ق؛ جلد: تیماج مشکی، 60گ (57پ-116پ )، 20 سطر، اندازه: 13×25سم[ف: 91 - 20]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ بخشی دیگر از این تفسیر که آن نیز نسخه اصل می باشد در این کتابخانه بزرگ موجود می باشد ؛ قطع: رقعی کوچک [میراث شهاب: س9ش2 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: رفیع الدین محمد معصوم، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 105ص (1-105)، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد:تیماج قهوه ای، 72ص (536-607)، 25 سطر (9×19 )، اندازه:15×26سم [ سنا: ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ محمد مدعو به هادی، تا: قرن 11؛ از روی نسخه مؤلف؛ مصحح؛ یادداشتی به نقل از ملاصدرا؛ مهر: کاتب «محمد هادی» (بیضوی)، «شرف یافت نامم ز نام محمد» (مربع)؛ 71گ (2پ-72ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 3 - 1469]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: زرد آهار شده، جلد: تیماج مشکی، 1ص (226 )، اندازه: 12/5×19سم [ف:9-593]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق، جا: قمصر کاشان، به دستور مولی محمد علم الهدی إبن فیض کاشانی؛ مصحح؛ مهر: علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی 1072» (بیضی)، نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدی «انه من سلیمان» (مستطیل )؛ کاغذ: فرنگی، 54گ (47-100 )، 19سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 339]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا:1119ق؛ مصحح، محشی به خط ملاعلی نوری؛ اندازه: 17×24سم
[ مجله ادبیات اصفهان: - 132]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت و آلاء ربنا عمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: شب 25 محرم 1126ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر، اندازه: 11×21سم [ف: 11 - 675]
کا:محمد بن حاج عبدالخالق،تا:قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 17/5×22/8سم [ف: 1 - 109]
آغاز: قال فی تفسیر سورة الجمعه الحق ماله وجود کل شی و یفتقر الیه کل شی؛ انجام: فکانه اراد به تفسیره باللازم الاعم او المساوی.
این نسخه تفسیر آیاتی چند است از سوره مزبور بدون رعایت ترتیب اصل کتاب؛ خط: نسخ تحریری، کا: جعفر میربابای تبریزی، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی رنگ آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 10ص (105-114 )، اندازه: 17/5×22سم [ف: 9 - 514]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج مشکی، 23 سطر (9×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 8 - 249]
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی سبز، جلد: میشن سیاه، اندازه: 15/1×22/6سم [ف: 7- 453]
آغاز: برابر؛ انجام: و منقولة عن المعانی اللغویة فی الجملة و هذا القدر لایثمر ثمره فتدبر، هذا آخر الکلام فی هذا المقام و الحمدﷲ الموصل الی المرام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مشمعی قهوه ای، 35گ (129-163)، 21 سطر (9/5×14 )، اندازه: 15×22سم [ف: 30 - 636]
آغاز: بسمله، اعلم ان الموجود اما موجود بذاته قیوم بنفسه و اما موجود بغیره قائم بماعداه فالاول هو اﷲ تعالی و له الاسماء الحسنی؛ انجام: فقد جاء هم بشیر و نذیر و لیهلک من هلک عن بینه و یحیی من حی عن بینه من افادات صدر المحققین و العرفاء ره فی تفسیر سورة الجمعه اللهم اهدنی الی صراط السوی.
بخشی از آن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، جلد: پارچه ای چیت گلدار زمینه گلی، 1ص (13)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9 - 573]
آغاز: الاشراق العاشر فی سر الاسبوع و لمیة وضع ایامها اعلم ان کل وضع من الاوضاع اذا لم یطلع علی سره العقول البشریه فلابد فی ادراک؛ انجام: ای سر ذلک و حقیقته.
بخشی از آن؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق، جا: نیم آورد اصفهان ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، جلد: پارچه ای چیت گلدار زمینه گلی، 2ص (275-276)، اندازه:15/5×22سم [ف: 9 - 577]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشگی، 37گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 124]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه جمادی الاول 1236ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 49گ (2پ-50ر )، 22 سطر (8×13 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، جلد: مقوایی، تیماج زرد، 22ص (61-82)، 20 سطر (12×17 )، اندازه: 16/5×21/5سم [ف:10-149]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج قرمز، 53ص (303-355 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ در مجموعه تفسیرهایی از او؛ 97ص (561-657) [عکسی ف: 1 - 77]
بی کا، تا: شعبان1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه؛ بخشی از مجموعه شماره فوق به خط حسین بن حاج ملاخواجه محمد جنابدی خراسانی و بقیه بخط محمد حسین بن محمد الموسوی خراسانی؛ واقف: حسن فرید محسنی ؛ کاغذ: فرنگی شکری، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صادق بن محمد جعفر خراسانی، تا: 1259ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، گل و بوته الوان، 111ص (300-410) 8 ، سطر (7/5×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 237]
آغاز: برابر؛ انجام: من عرف اﷲ کل لسانه و دهش عقله و دام تحیره.
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن سید قاسم اصفهانی، تا: 28 شعبان 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 5ص (530 -534)، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 250]
خط: نسخ، کا: محمد نجف آبادی، تا: جمادی الثانی 1273ق، جا:طوس [ف: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر کاشانی، تا: جمعه 24 شعبان 1298ق،جا:کاشان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 76گ (2پ- 77ر )، 13 سطر (7/5×12/5 )، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 294]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 14 رجب 1305ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 106ص (344-449)، 19 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 265]
خط:نسخ،کا:علی نقی بن حاج محمد جعفر مجذوب، بی تا؛ مقابله شده، محشی از کاتب، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1297]
نسخه اصل: بی رقم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 142ص (120-261) [فیلمها ف: 3 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: ظل قمری فی الکشاف ذلک الفضل الذی أعطاه محمداً و هو و ان یکن نبیاً من أبناء عصره و نبی ابناء العصور قطعه ای از اول رساله؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی : انجام؛ جلد: مقوایی عطف پارچه سبز، ۶گ (۱۰۰پ۱۰۵-ر)، اندازه: ۱۱/۵×۱۷سم [ف: ۲ - ۱۰۶]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، گ۸ ( ۱۶۱پ- ۱۶۸پ)، اندازه: ۱۳*۲۰/۵سم [ف: ۲۳ - ۱۸۹]
آغاز: برابر؛ انجام: من آیات التوراة و لیشماعیل شمقینحا هنه براحتی اوتو او هقریتی.
بیکا، بی تا؛ ۱۴۲ص (۲۶۱-۱۲۰ ) [ف: ۷ - ۴۸]
tafsīr-u sūrat-il jum‘a
شیرازی، محمد حسین بن علی، ق13 قمری
šīrāzī, mohammad hoseyn ebn-e ‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: 15 جمادی الاول 1230ق
تفسیر حکمی و عرفانی بسیار مفصل و تحقیقی است که بعضاً با استناد به آیات و روایات به تاویل و تفسیر سوره جمعه پرداخته است. وی در این تفسیر از تحقیقات و تدقیقات دو استاد خود «مولی علی بن جمشید نوری» (-1246ق.) و استاد کبیر جلیل «اسماعیل» بهره برده و در حیات دو استادش (با توجه به جملات دعایی) تألیف آن را به پایان رسانیده است.
آغاز: «بسمله. حمدله مالک یوم الدین خالق السماوات و ... اما بعد فیقول افقر الناس و احوجهم الی عفو رب العباد محمد حسین بن علی الشیرازی
[دنا 145/3 (1 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: والصلاة علی خیر خلقه محمد وآله بعدد الدهور و الازمان. و قد وقع الفراغ من تصنیفها
خط:نسخ،کاتب = مؤلف، تا: 5 جمادی الاول 1230ق؛ جلد: چرم قرمز، 115گ، 12 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [مؤید: 2-113]
آغاز: برابر؛ انجام: فیه ملک مقرب و لا نبی مرسل و لا یبعد ان یکون المراد بهذا الوقت هو هذه المرتبة فتأمل ... بحق طه و یس.
احتمالاً همان نسخه بالا؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «اﷲ اکبر 1240» (مربع) ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 114گ، 12 سطر، اندازه: 10×15سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 119]
tafsīr-u sūrat-il jum‘a
کرمانی، زین العابدین بن محمد کریم، ۱۲۷۶ - ۱۳۶۰ قمری
kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 10 ربیع الثانی 1323ق
تفسیری است از سوره جمعه که نخست آیه آورده شده، سپس قرائت و لغت آن، آنگاه بعد ظاهر و بعد باطن تفسیر و تأویل شده است. با عناوین: القرائة، اللغة، المعنی الظاهر، التأویل، الباطن. در دیباچه می گوید: این تفسیر را به روش کار پدرم در تفسیر سوره حجرات ساختم.
[دنا 145/3]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:7/1
آغاز: بسمله. حمدله، صلات. اما بعد، فیقول العبد المسکین المستکین ابن محمد کریم زین العابدین ... لما وجدت الرسالة الشریفة المبارکة سیدی و مولای؛ انجام: یوم الاربعاء العاشر من ربیع الثانی من سنة الثلاث و العشرین بعد الثلاثمائة و الالف ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 14؛ 90گ (1پ-90ر) [ف: 1- 57]
tafsīr-u sūrat-il jum‘a
زین العابدین خان
zayn-ol-‘ābedīn xān
[دنا 145/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:3386/1
خط: نسخ، کا: یوسف بن ابراهیم، تا: 1344ق ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج نارنجی، 104ص (1-104)، 18 سطر (10/5×16 )، اندازه: 17×21سم [ف: 5 - 1635]
tafsīr-u sūrat-il jum‘a wa-l munāfiqūn
یزدی، مرتضی قلی
yazdī, morteza qolī
آغاز: بسمله، سپاس و ستایش مرخدای را که امر کرده است ما را بعلم و طاعت و ترغیب نموده است برجمعه و جماعت و نهی کرده است از گمراهی و جهالت.
[دنا 145/3]
آغاز: برابر انجام: امام جعفر صادق می فرماید: الموذنون انهم الامناء.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد سامع ابن محمد نصیر، تا: ذیحجه 1147ق؛ جلد: تیماج تریاکی، 14گ (37 -50)، 21 سطر (11×18 )، اندازه: 11/5×21سم [میراث اسلامی: 8 - 458]
آغاز: برابر؛ انجام: و در یزد اول کسی که بنای نماز جمعه گذارد زین الصلحاء مولانا محمد مقیم بودند و بعد از آنکه آخوند بمکه رفتند. تم، استنساخ شد سنه 1381
خط: نستعلیق، کا: سید نقی مدرس مصدق (من احفاد المؤلف )، تا: 1381ق؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای، 36ص (101-136)، مختلف السطر (20×23/5 )، اندازه: 21/5×27سم [ف: 1 - 304]
tafsīr-u sūrat-il ḥijr
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20666
آغاز: بسمله، و منه العانه فی التتمیم الحمداﷲ الذی من؛ انجام: قال اقیموا هذا البیت مادامت السموات خط: نسخ، بی کا، تا: 1109ق، [رایانه]
tafsīr-u sūrat-il ḥujurāt
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
در مقدمه آمده است که طرز این تفسیر نه بر روش تقلید از مفسرین متقدم است و نه بر اساس تنها ذکر تمام احادیث وارده از خاندان عصمت (علیه السلام) بلکه بر مبنای تنبهات و درک شخصی و نمونه کامل در تفسیرنگاری است. روش نوی که در تفسیرنگاری به کار برده است چنین است که هر آیه یی را در چهار جهت مورد توجه قرار داده است: القرآئة، الظاهر، التاویل، الباطن. (مهدی ولائی)آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی و لعنة اﷲ علی اهل الردی ... و بعد، یقول العبد الاثیم کریم بن ابراهیم، انی قد علقت علی کتاب اﷲ ...
انجام: متروکا لا یکتب و لا ینتقع منه احد فلنختم هنا قائلا الحمدﷲ الذی هدانا و ما کنا لنهتدی لولا ان هدانا اﷲ و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین و لعنة اﷲ علی اعدائهم و منکری فضائلهم اجمعین.
[فهرست کتب مشایخ ج 2 ص 204؛ دنا 145/3 (7 نسخه)]
خط: نستعلیق، کا: احمد بن ابوالقاسم خلیل مازندرانی، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 1286ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 135گ، 15 سطر (6×13/5 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: 11- 2116]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 27 ربیع الاول 1286ق؛ واقف: ملکزاده کوثر ؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 124گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 11 - 575]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا ابو القاسم بن حاجی میرزا عنایت طباطبایی نایینی، تا: پنج شنبه صفر 1288ق؛ اهدایی: ورثه محمد خان عسکری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، 97ص (1-97)، 17 سطر (8×14 )، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 741]
بی کا، تا: 1295ق [د.ث. مجلس]
آغاز: برابر؛ انجام: بقدر ما یمکن لطلبة العلم الرجوع الیه و مع ذلک ...
خط: نسخ خوش، کا: یوسف بن علی شیرازی، تا: پنج شنبه 24 ذیحجه 1311ق؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده، مصحح؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: مقوا روپوش ترمه، 252گ، 12 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 1 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: بل ازبد و یصیر ایضا متروکا لا یکتب و لا یراجع و لا ینتفع منه احد فلنختم
خط: نسخ، کا: حاج احمد، تا: 1327ق؛ ضمیمه نسخه ش 28934
[رایانه]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 جمادی الاول 1328ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 124گ (8پ-131پ )، 15 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 15 - 168]
بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج ماشی، 79ص (89-167) [ف: 5 - 1825]
» تفسیر سوره حدید ← تحفة الشریعة للوصول الی الوسیلة
tafsīr-u sūrat-il ḥadīd
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیری است عرفانی و حکمی درباره سوره حدید با عناوین: مکاشفة، لمعة الالهیة، فائدة و خاتمة.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی افاض علی قلوب اولیائه لآلی جواهر القرآن ودلایل کنوزه واشرق علی ضمایر احبائه ... اما بعد فیقول الفقر ... محمد المرسوم بصدرالدین القوامی ... ایها الاخوان الباحثین عن دقائق معرفة اﷲ
انجام: سموه علم المذهب لتوصلهم به الی مراجعة الخلایق الیهم و الاستیناس و له الشکر فیما خرجنا اﷲ به عن مضایق ظلمات الابحاث الجدلیة و الکلامیة الی افضیة الأنوار الالهیة القرآنیة و لرسوله الهادی الی طریق التوحید باسرار کلماته و رموز آیاته محمد و آله الصلاة و الدعاء کفا ارشادهم للخلق و افضالهم و جزاء هدایتهم للناس و اکمالهم اولا و آخرا.
چاپ: این تفسیر به سال 1320 ه در تهران و در شیراز نیز در سال 1344 به چاپ رسیده است ؛ طهران، سنگی، 1322، رحلی، (اسرارالآیات و انوار البینات:صص518-560)
[الذریعة 334/4؛ ریحانة الأدب 419/3 و 417/3؛ دنا 146/3 (34 نسخه )؛ مکتبة امیر المومنین 242/1]
آغاز و انجام: برابر
کا: ابن حاجی عیسی خان، تا: 1060-1087، جا: رشت؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زنگاری مجدول ضربی اندرون جلد آستری کاغذی، 110گ (126پ- 235)، 18و19 سطر (6/5×13 )، اندازه: 13/5×21سم [ف: 18 - 55]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 11؛ اندازه: 12×19سم [نسخه پژوهی: 3 - 93]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود سال 1103ق، به دستور علم الهدی ؛ مهر: محمد علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی» (بیضی)، جمال الدین اسحاق بن محمد علم الهدی «جمال الدین اسحق» (بیضی)، نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدی «انه من سلیمان» (بیضی)، محمد محسن بن محمد علم الهدی «الراجی محمد محسن الفیضی» (بیضی)، «جلال الدین محمد بن علی» (بیضی)؛ دستخط علامه نراقی صاحب مستند احمد بن محمد مهدی نراقی با این عبارات: «بسم اﷲ ... انتقل الی فی بعض شهور سنة 1216 و انا العبد الخاطی احمد بن محمد مهدی النراقی غفراﷲ لهما » و مهر وی با نشان «عبده احمد بن محمد مهدی» (بیضی)، دستخط محمد بن احمد بن محمد مهدی همراه مهر «عبده الراجی محمد بن احمد» (بیضی)؛ تملک احمد بن جلال الدین بن محمد بن احمد بن محمد مهدی نراقی از نوادگان نراقی، به سال 1303ق یا 1330ق ؛ کاغذ: شرقی، 89گ (1-89 )، 19سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 325]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رضا، تا: در محرم 1139ق؛ مقابله شده؛ اهدایی:محمد جواد میرزائی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 94گ، 21 سطر (5/5×13 )، اندازه: 9/5×17سم [ف: 5 - 1593]
آغاز: برابر؛ انجام: علیهم اجزل تسلیمات المصلین
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد حسین، تا: 26 ذیقعده 1158ق؛ واقف: نائینی؛ 20 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 421]
آغاز: و الصور لان وجوداتها لیست الا نعوتا و اوصافا لغیرها لالذاتها بخلاف الاعیان الجوهریة لان ماهیاتها لیست نعوتا لغیرها و التحقیق؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1187ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرشکی، 75گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف مخ: 1 - 469]
خط: نسخ، کا: محمد صفی، تا: چهارشنبه شوال 1190ق؛ کاغذ: سپاهانی آبی [نشریه: 11 - 926]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی [ف: 3 - 79]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 123گ (6پ-128ر )، 21 سطر (9×15/5 )، اندازه: 16×23سم
[ف: 9 - 1340]
آغاز: برابر؛ انجام: وما امرنا الا واحدة کلمح البصر تنبیهاً علی عدم تجددها و تغیرها وارتفاعها عن عالم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح و حاشیه ساز، مجدول [نشریه: 2 - 145]
آغاز: برابر؛ انجام: لایکلف اﷲ نفساً الا وسعها اشارة الی النفوس الساذجة ... و صاحب القیل الاقوم محمد و اهل بیته المقدسین علیهم اجزل تسلیمات المصلین وکتب هذه السطور مؤلفها ... مسلماً مستغفراً. تمت
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ دارای علامت بلاغ، مصحح، محشی با نشان «منه » و «ص»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 93گ، 20 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 983]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: کاغذ فرنگی، جلد: مقوا رویه پارچه، 133گ، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 1 - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن علی رشتی، تا: شوال 1218ق، جا:اصفهان مدرسه نم آورد ؛ محشی با نشان «منه»، مصحح، با نشان «بلغ » و «بلغ مقابلة» مقابله شده؛ مهر: «علی بن منصور حسینی»
(بیضی )؛ کاغذ: فرنگی، 74گ (1پ-74پ )، 20 سطر، اندازه: 6/5×12سم [ف: 35 - 637]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبد الصمد مازندرانی، تا: شوال 1222ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی رنگی، 94گ (1پ-94ر )، 20 سطر، اندازه: 6/5×12سم [ف: 35 - 221]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1229ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 62گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 126]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، جلد: مقوایی، تیماج زرد، 35ص (9-43)، 20 سطر (12×17 )، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 10- 149]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج قرمز، 75ص (82-156 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ 136ص (159-294) [عکسی ف: 1 - 78]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه؛ بخشی از مجموعه شماره فوق به خط حسین بن حاج ملاخواجه محمد جنابدی خراسانی و بقیه بخط محمد حسین بن محمد موسوی خراسانی؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ کاغذ: فرنگی شکری، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 26 ربیع الثانی 1254ق؛ 111گ، 17 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 21]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: روغنی مرغش، 67گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 22 - 127]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج سیاه، 166گ، 19 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 2/33 - 161]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: میرزا حسین بن احمد کرجی، تا: سه شنبه 2 محرم 1276ق، برای میرزا مهدی رشتی؛ جلد: تیماج سرخ، 62گ، 23سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 35 - 102]
خط: نسخ، کا: اسماعیل سمنانی، تا: 1278ق؛ 118ص (2-119)
[فیلمها ف: 3 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: ابوالحسن بن حسین بن تقی رودباری جیلانی، تا: 17 رجب 1281ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 109گ، 15 سطر، اندازه: 14×20سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 120]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:652
همان نسخه بالا [ مؤید: 2 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن محسن حسینی، تا: چهارشنبه هفته سوم رجب 1297ق؛ مقابله شده در رجب 1298 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سبز، 28گ (193ر-220پ )، 21 سطر، اندازه: 14/3×21/6سم [ف: 8 - 355]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سبز، 101گ، 15 سطر، اندازه: 14/5×21/6سم [ف: 1- 109]
آغاز: برابر؛ انجام: و المراد من رزق اﷲ لمن یکون عنده رزق المعارف و العلوم التی بها.
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد هادی سبزواری، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 41ص (84 - 124 )، 18سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 41 - 32]
آغاز: برابر؛ انجام: و لرسوله الهادی الی طریق التوحید بأسرار کلماته و رموز آیاته محمد و آله الصلاة و الدعاء خط: نسخ، کا: عبدالحمید، تا: 1303ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 85گ (43ر-127ر )، 20 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25- 256]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 163ص (181-343)، 19 سطر (7×14)، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 265]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21گ (36-56ر)، 46 سطر (16/5×25/5 )، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 95]
تفسیر سورة الحدید - الحمد 733
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 118ص (2-119) [ف: 7 - 49]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، بی تا؛ مصحح، محشی به خط ملاعلی نوری، اندازه: 17×24سم [ مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
آغاز: برابر؛ انجام: وما امرنا الا واحدة کلمح البصر تنبیهاً علی عدم تجددها و تغیرها وارتفاعها عن عالم
انجام نانوشته؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ، 18 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2 - 983]
آغاز: برابر انجام: فلیس کل رذیلة توجب الحرمان عن الغفران بل الرذائل التی رانت علی القلوب وصیرها فاسدة
بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 37گ، 24 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 2 - 983]
بی کا، بی تا؛ 47گ (104ر-150پ) [ف: 3 - 468]
» تفسیر سورة الحمد ← تفسیر الآیات المتشابهة من القرآن
» تفسیر سورة الحمد ← فواتح الحق و الصواب فی شرح فاتحة الکتاب
» تفسیر سورة الحمد ← تفسیر سورة الفاتحة علی منهاج اولی الالباب و کشف الستر و الحجاب عن الوجه الذی یتوجه الیه الخطاب
» تفسیر سورة الحمد ← تفسیر سورة الفاتحة
» تفسیر سوره حمد ← تفسیر سورة الاستعاذة و سورة الحمد
» تفسیر سوره حمد ← العروة الوثقی
» تفسیر سوره حمد ← ام الوسائل فی ام المسائل
» تفسیر سوره حمد ← تفسیر فاتحة الکتاب
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
فخر رازی، محمد بن عمر، 544؟ - 606 قمری
faxr-e rāzī, mohammad ebn-e ‘omar (1150 - 1210)
تمامی این تفسیر چنین است: «الحمد ﷲ الذی قدرنا فی سوابق علمه بالفضل و الاحسان رب العالمین ربنا فی دارالدنیا بنعیم الالوان الرحمن علینا فی السکرات بالبشارة و الامان الرحیم علینا فی القبور بین الحیات الدیدان مالک یوم الدین یحکم فیه بالعدل و الاحسان ایاک نعبد عبادة العبود فی کل حین و اوان و ایاک نستعین علی جمیع الاعداء من انفس والشیطان اهدانا الصراط المستقیم للاستعانة علی الایمان صراط الذین انعمت علیه علی
طریق الجنان غیر المغضوب علیه م لا الضالین من البدع و العصیان»
[دنا 147/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13610/7
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1091ق ؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 1ص (9پ )، اندازه: 17×27/5سم [ف: 37 - 132]
tafsīr-e sūre-ye hamd
باب، علی محمد بن محمد رضا، ۱۲۳۶؟ - ۱۲۶۶ قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
از این تفسیر نسخه دیگری دیده نشد. در عوض تفسیر سوره فاتحه ای از علی محمد باب به عربی باقیمانده است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:10786/14
آغاز: سئل عن تفسیر الحمد. قال امیرالمؤمنین کل القرآن فی الحمد و کل الحمد فی بسم اﷲ الرحمن الرحیم و کل بسم اﷲ فی الباء و کل الباء فی النقطة و نا النقطة فی تحت الباء. و اما جواب آن که اگر کسی خواهد از این کلمات بهره برد باید اولاً از ارض طبیعت و هوا در گذرد تا آن که از این رحیق مختوم بنوشد؛ انجام: و عدد حروف اون واحد باشد و مراتب احاد اون با بوده باشد و اسم اول اون واحد اول و اسم آخر او بدوح
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ یادداشت برگ پایانی نسخه: «بر برادران ایمانی مخفی نباشد که این نسخه در نجف آباد اصفهان در خانه ابراهیم نامی که ملقب به ابراهیم سیاه باشد و از حضرات بهائی بود پیدا شد و او گفته بود که در سال قحط زوجه استاد عابد بنا چهار سوق شیرازی که محله ای از محلات شهر اصفهان می باشد و اون استاد عابد هم از حضرات بهائی بود آورد با بعضی نوشتجات متفرق و ما قدری گندم به او دادیم. نسخه بسیار غلط داشت و حقیر رونویس نموده. بر برادران است جستجو نمایند که بلکه نسخه صحیح و تمام اول را به دست آورند که اسرارهای بسیار در این نسخه است مثل آن که صریحاً آن چه حروف نفی بر این دین وارد می آورد واضحمع اسم و ادعا و سنه ادعا و وفات و رسم و مکان بیان می کند. یک جزو دیگر هم از جای دیگر از اول این کتاب پیدا شد به خط بهتر از خط آن نسخه و در مقابله دو کلمه اختلاف بیشتر نداشت که نسخه بدل نوشته شد ولی افسوس که تمام آن پیدا تاحال نشده» ؛ جلد: تیماج عنابی، مجدول، 33گ (128پ-160پ )، 19 سطر (8×14/5 )، اندازه: 13×22سم [ف: 20 - 329]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
سماهیجی، فداعلی ق، ۱۳ قمری
samāhījī, fadā-‘alī (- 19c)
مختصری است در تفسیر مأثور مبارکه حمد با مقدمه ای دراعجاز قرآن و مستند به احادیث مرویه از ائمه اطهار (علیه السلام) که از کتب حدیثی معتبرانتخاب نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:۲۴۷۵۴:
آغاز: بسمله. و روی عن الصادق (علیه السلام) که از کتب حدیثی معتبر انتخاب نموده؛ انجام: و لاتنفذ و ان کثیرا ما یلحقه من سرابها ان اتبع هوائه.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم ۱۲۶۰ق؛ افتادگی : انجام (حدود یک برگ )؛ اهدایی: رهبری، اسفند ۱۳۷۶؛ کاغذ: نخودی آهار مهره کشمیری، جلد: تیماج عنابی فرنگی، گ۸ ، ۲۵ سطر، اندازه: ۱۱*۲۸سم [اهدائی رهبر: علوم۱ قرآن - ۱۲۱]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
نوری بروجردی، حسین، ق۱۳ قمری
nūrī borūjerdī, hoseyn (-19c)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10864
در منابع موجود نام آن نیامده است ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام (برگ پایانی)؛ 210ص، قطع: رحلی[میراث شهاب: س9ش2 - 9]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
کیوان قزوینی، عباسعلی، ۱۲۴۰ - ۱۳۱۷ شمسی
keyvān-e qazvīnī, ‘abbās-‘alī (1861 - 1938)
تاریخ تألیف: 1305ق
تفسیر بسیار مفصل و جامع الاطرافی است که هر لفظی از سوره حمد را در چند «فصل» (و هر فصل در چند مبحث) تفسیر نموده و قبل از شروع، درباره استغاذه و بسمله (هرکدام شش فصل) نگاشته که مبحث استعاذه را در جمادی الاول 1305 ق به انجام رسانده است. وی در اثناء تفسیر به آیات قرآن و احادیث و اقوال علما از جمله قاضی سعید، علامه حلی، تأویلات عبدالرزاق، ملاصدرا، فیض کاشانی و ملا نظر علی طالقانی (-1306ق) در کاشف الاسرار [ص55 نسخه] و ... حکایات نیز استناد نموده است. در فصل دوم لفظ نعبد [برگ 355 نسخه] به «آفات المعرفة فی اصول الدین» خود نیز ارجاع داده است. این تفسیر در فهارس و منابع نیز معرفی نشده و شاید بخشی از «کنوز الفرائد یا» «تفسیر کیوان» وی باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36768
آغاز: بسمله. حمدله. و بعد رب حکیم پس ازاینکه آسمان را بفراموشی دنیا برای مصلحتهای چندی فرستاد؛ انجام: و ایضاً عن الص (علیه السلام) قال العباد ثلثة قوم عبداﷲ خوفاً.
شامل فصل دوم از لفظ «نعبد» می باشد ؛ خط: نسخ خوش، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1305ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «العبد ریحان الموسوی»؛ یادداشت مالکیت در سال 1319ق؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: گالینگور با عطف میشن، 363گ، 16 سطر، اندازه: 16×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 122]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
حسینی، عبدالعظیم، ق14 قمری
hoseynī, ‘abd-ol-‘azīm (- 20c)
رساله مختصری در تفسیر سوره حمد که خلاصه تفسیر المنهج و ابوالفتوح است
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق الأشیاء من العدم و أرقم علی صفحة الموجودات ...
[دنا 147/3]
قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه:بدون شماره
کاتب = مؤلف، تا: 1332ش [تراثنا: س13ش1 - 149]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 147/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4193
کاتب = مؤلف، تا: 1404ق [نشریه: 13 - 375]
tafsīr-e sūre-ye hamd
استرآبادی، محمد بن نظام،
estarābādī, mohammad ebn-e nezām (-)
گزارش کهن و کوتاهی است بر سوره مبارکه حمد با نثری استوار و شیوا در آن آمده: «و روایت کردیم از امیرالمؤمنین و امام المتقین علی بن ابی طالب (علیه السلام) که گفت: فاتحة الکتاب سراﷲ است فی القرآن ...»
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1110/1
آغاز: بسمله بدان وفقک اﷲ تعالی که سوره فاتحة الکتاب را جند (چند) نامست اول فاتحه الکتاب که گفته اند؛ انجام: و ابوحنیفه و سفیان ثوری و مالک را دو قول است یکی موافق قول شافعی و دیگر آنک امام را نباید گفتن اما مأموم را باید گفتن و السلام علی من اتبع الهدی و صلی اﷲ علی محمد
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 12×17سم [ ف: 3- 1538]
tafsīr-e sūre-ye hamd
تفسیر کوتاهی از سوره حمد است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8841/4
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم. بسم اﷲ الرحمن الرحیم. به نام معبود به حق بخشنده و بخشاینده بر خلق جل ذکره در خواتم کلام او را و آغاز می کنم نه به نام غیر او. تعوذ احتراز است از ملاحظه نفس؛ انجام: بلکه عطاست و اختیار تو برای ما به از اختیار ماست و اگر نه امر و اذن تو بودی کسی را رخصت ثنا و دعا توکی بودی یحبهم و یحبونه
خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدین محمد حسنی، تا: با تاریخ 1110ق؛ کاغذ: شرقی نخودی آهار مهره، جلد: میشین مشکی، 2ص (99-100)، اندازه: 22/3×34/9سم [ ف: 29/1 - 86]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd
در توضیح و تفسیر بعضی از عبارات سوره حمد؛ مشتمل بر مطالب فلسفی و کلامی در مبدء و معاد.
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:646/8
آغاز: هی القوالب الاسماء الهیه عن مصاحبة معافی التی هی ارواح لها فهی الموتی و الجیف التی لا حیوة لها ... فلنصرف عنان الکلام الی مرتع المرام و هو ان اسم اﷲ الرحمن الرحیم واسطة الایجاد و رابطه المبدء و المعاد اعلم ان اﷲ تعالی مع تجلیاته الغیر المتناهیه تجلیین هما اصل التجلیات الاول تجلی الذات ... (پس از سه صفحه) قوله سبحانه الحمد ﷲ معناه انه لایستحق الشکر و الثناء مطلقا الا اﷲ تعالی ... (و پس از 4 صفحه) فلنشرع الان فی بیان حقایق الاسماء و الصفات الالهیه التی تترتب علیها الحمد هنا وهی خمسة اﷲ و الرب و الرحمن و الرحیم و مالک یوم الدین؛ انجام: و اضافها الی الاسباب لیست هو منها حقیقة بل کان موجودها و خالقه و مالکها هو المتصرف الحقیقی و یخاطب بقوله سبحانه لقد کنت فی غفلة من هذا.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 12ص (249-260 )، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1424]
» تفسیر سوره حمد ← تفسیر سورة الفاتحة
tafsīr-u sūrat-il ḥamd wa āyat-il kursī
تقی الدین بن زهره
taqī-yod-dīn ebn-e zohre
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10708/3
آغاز: بسمله، سورة الحمد و هی مکیة فی قول قتادة و مدنیة فی قول مجاهد؛ بسم اﷲ الرحمن الرحیم آیة من سورة الحمد؛ انجام: ذاته شهودا یسلب انیة العبد و صفاته و یثبت عنه بذاته و هو حقیقة الحقائق.
انجام نسخه با تفسیر آیة الکرسی عبدالرزاق کاشی برابر است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10ص (34-43)، اندازه: 12×20سم [ف: 33/1 - 183]
tafsīr-e sūre-ye hamd va baqare 1212 -
نورعلیشاه ، محمد علی بن عبدالحسین، 1160؟ قمری
nūr-‘alī-šāh, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-ol-hoseyn (1747 - 1798)
مثنوی است
[دنا 147/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13666/2
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ×× سر علم حمد علی عظیم / سلسله نام الهیست این ×× ناظم سررشته شاهیست این؛ انجام: بودند ازین کسان گروهی ×× دل سخت سیاه رو چو کوهی / تحریف کن کلام یزدان ×× دانسته پس از تعقل آن خط: نستعلیق، کا: ابوطالب حسینی، تا: 28 رمضان 1268ق ؛ جلد:تیماج، 14گ (8پ-21پ )، 15 سطر، اندازه: 11×17سم[ف: 37 - 191]
tafsīr-u sūrat-il ḥamd wa-l baqara
تفسیر مختصری است از سوره حمد و بقره. این تفسیر به صورت لغوی و ادبی برگزار شده است مؤلف در آغاز تفسیر مقدمه ای درباره تقسیمات علوم اسلامی دارد.
[دنا 147/3؛ کشف الظنون 450/1 که مؤلف را ذکر نکرده است]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12060
آغاز: الحمدﷲ الذی اکرم اکرم الانبیاء باکرام انزال القرآن الکریمو عظم من هو عظیم الشأن بتعظیم ارسال الفرقان العظیم و الصلوة علی خیر خلقه المتخلق؛ انجام: من قرأ بهما بعد العشاء مرتین اجزأتاه من قیام اللیل آمن الرسول الی آخر البقرة قیل کفتاه من شر الشیطان فلا یکون علیه سلطان.
خط: نسخ، بی کا، تا: 948ق، جا: بلده قسطنطنیه ؛ تملک: محمود با مهر«محمود الحسینی ابن علی اصغر بخشی»24ذیقعده 1258؛ جلد: تیماج قهوه ای، 149گ، 15سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 35 - 72]
tafsīr-u sūrat-id dahr
حسنی طباطبائی، صدرالدین محمد، - 1154 قمری
hasanī tabātabā’ī, sadr-od-dīn mohammad (- 1742)
مؤلف پس از فراغ از تفسیر سوره اخلاص به درخواست برخی دوستان درباره تفسیر سوره دهر و قدر، رساله حاضر را در تفسیر سوره دهر نگاشته که در آن به مباحث فلسفی و نحوی و لغوی و اخبار اهل بیت علیهم السلام پرداخته است.
آغاز: بسمله، و به نستعین، اما بعد حمداﷲ تعالی کثیرا کما هو اهله و الصلوة علی من نزل علیه القرآن و ثتلة محمد و آله اشرف الثقلین ... روی الصدوق فی الامالی
انجام: اعدلهم عذابا الیما، الجملتان فی موقع خبر ان اوفی موقعها مع خبرها او فذلکة له -تم [دنا 147/3 (4 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1356ق؛ بخش اول این کتاب به امر مرحوم آقا میرزا سید احمد مدرس در سال 1356 ق استنساخ گردیده و با فوت کاتب در هشتم ذیحجه سال 1356ق بخش دوم توسط خودشان استنساخ شده و ایشان این متن را حاشیه نمودهاند؛ جلد: مقوایی، 23گ (12-34)، 19 سطر (11×16 )، اندازه: 17×22سم [ میراث اسلامی: 8 - 464]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1761/3
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 217]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، کا: سید نقی مدرس مصدق (من احفاد المؤلف )، تا: 1380ق؛ مجدول ؛ کاغذ: فرنگی خطدار، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای، 27ص (144-170)، ابعاد متن: 20×23/5، اندازه: 21/5×27سم [ف: 1 - 304]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، کا: محمد سامع ابن محمد نصیر، بی تا؛ کاتب از شاگردان مؤلف بوده است ؛ جلد: تیماج تریاکی، 14گ (98-111)، 21 سطر (11×18)، اندازه: 11/5×21سم [میراث اسلامی: 8 - 460]
tafsīr-u sūrat-id dahr
[دنا 147/3]
تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه:591
بی کا، بی تا [نشریه: 2 - 146]
» تفسیر سورة الرحمن ← روضة الاسرار
» تفسیر سوره الرحمن ← هدیة الملوک
tafsīr-u sūrat-ir raḥmān
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 147/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4202
کاتب = مؤلف، تا: 1407ق [نشریه: 13 - 376]
tafsīr-u sūrat-ir raḥmān
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11803/3
مؤلف مجهول ؛ بی کا، بی تا [میراث شهاب: س10ش1-2 - 25]
tafsīr-u sūrat-il zilzāl
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر مزجی فلسفی وعرفانی عمیقی است بر سوره زلزال.
آغاز: اللهم اهدنی من عندک فهما جدیدا و علمنی من لدنک علما مزیدا و صل و سلم شرائف صلواتک ... و بعد فیقول العبد المسکین محمد بن ابراهیم المعروف بصدرالدین هداه اﷲ صراط الحق و الیقین و جعل له لسان صدق فی الاخرین هذه نکات متعلقة بسورة الزلزلة مشیرا الی
انجام: و انکشف عنه الغطاء و تجرد عن عشاوة الطبیعة کان الغیب له شهادة و العلم عینا و الخبر معانیة چاپ: چاپ شده
[الذریعة 338/4؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 69؛ ریحانة الادب: 417/3؛ دنا 147/3 – 148 (31 نسخه)؛ مکتبة امیرالمومنین 237/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده؛ 22گ (240پ-261ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 412]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرزاق گیلانی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1034ق، جا: مدرسه طبیه معصومیه؛ جلد: میشن تریاکی، 10گ (89پ-98پ )، 23 سطر، اندازه: 12/6×19/8سم [ف: 9 - 279]
آغاز و انجام: برابر
کا: عبداﷲ یزدی، تا: شوال 1087ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: رنگارنگ سپاهانی، جلد: میشن قهوه ای، 11گ (61پ-71ر)، اندازه: 12/8×22/6سم [ف: 9 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی عیسی خان، تا: 1060 و 1087، جا: رشت؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زنگاری؛ 16گ (48پ-63پ)، 18 و 19 سطر (6/5×13)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 18 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: رفیع الدین محمد معصوم، تا: چهارشنبه 11 صفر 1091ق، جا: دلیجان؛ جلد: تیماج زرشکی، 28ص (306-333 )، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 149]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4130/4-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 19]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: حدود 1103ق، به دستور علم الهدی بن فیض کاشانی و نوه ملاصدرا شیرازی؛ مصحح؛ مهر: علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی» (بیضی )؛ کاغذ: شرقی،14گ(90-103 )، 19سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 327]
آغاز و انجام: برابر
خط شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: زرد آهار شده، جلد: تیماج مشکی، 24ص (138-161 )، اندازه: 12/5×19سم[ف: 592 - 9]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17گ (50پ-66ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1 - 516]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 21گ، 16 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 22 - 130]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن سیاه، 13گ (38پ -50ر )، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 386]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: لطفعلی بن محمد شیرازی، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، 16گ (52-67)، 15 سطر، اندازه: 7×15سم [ف: 38 - 23]
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا انتفشت هی بعینها بالکمات الواهیة المزخرفة المعطلة لم یصلح الا للاحتراق بالنار او الانمحاق هذا آخر ما یتعلق بتفسیر السورة المبارکة الزلزلة.
خط: نستعلیق، کا: شیخ یوسف بن احمد اشرفی، تا: 1223ق؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377 ش؛ مذیل است به تفسیر آیه یا« بنی آدم أن لا تعبدوا الشیطان انه لکم عدو مبین» ظاهرا از همین ملا صدرا است، آغاز: «الأصل الرابع: ان اﷲ تعالی مخلوقین هما مؤثران آخر ان فی قلوب بنی آدم »، انجام: «وذلک لأجل تسخیر هم قواهم البدنیة سیما الوهمیة فافهم» ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 7گ، 24 سطر، اندازه: 14/5×21سم[ف: 22 - 129]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، جلد: مقوایی، 5ص (49-53 )، 20 سطر (12×17 )، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 10 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: تحریری، بی کا، تا: ربیع الثانی 1239ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 17گ، 16 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 2 - 983]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان1253ق؛ بخشی از این مجموعه به خط حسین بن حاج ملاخواجه محمد جنابدی خراسانی و بقیه به خط محمد حسین بن محمد الموسوی خراسانی؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 28 سطر،اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مجید بن سلمان تبریزی، تا: 1261ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 14 - 198]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: روغنی مرغش، 9گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 22 - 130]
آغاز: یختص بمشاهدتها ما یحدث ههنا من الحوادث الجزئیة والاکوان الزمانیة و القیمة و احوالها من عظایم الامور الکلیة لیس من جزئیاتها؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الثانی 1268ق ؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ در هامش تفسیر سوره حدید نگاشته شده؛ کاغذ: فرنگی، 49گ (2-50) 2 ،-3 سطر، اندازه: 2×20سم[ف: 375 - 32]
خط: نسخ، کا: سید عبدالباقی بن محمدتقی طباطبایی، تا: سه شنبه 21 شعبان 1279ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج زرد، 16 سطر (5/5×11 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 176]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هدایت اﷲ علوی همدانی، تا: 1305ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه طوسی، 14گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 22 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1305ق؛ محشی با نشانه «منه »؛ کاغذ: فرنی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 24ص (529-552)، 19 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 268]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1314ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 9گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 123 و] [ف: 22-131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 20 سطر،
اندازه 13×23سم [ف مخ: 1 - 469]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 18گ (40-57 )، 16 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 2 - 983]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: مقوایی با تیماج زرد، 11ص (186-196)، 25 سطر (10×14/5 )، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 1737]
آغاز: برابر؛ انجام: اوحی لها تحدیث باخبارها
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: نائینی؛ 7گ، 18 و 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 4 - 421]
خط: نسخ، کا: علی نقی بن حاج محمد جعفر مجذوب، بی تا؛ مقابله شده، محشی ؛ قطع: ربعی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
آغاز: برابر؛ انجام: و ذلک لأجل تسخیر هم قواهم البدیهة سیما الوهمیة
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی از مؤلف و اضافات وی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 10گ، 21 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 25 - 146]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر الجزی، بی تا [ چند نسخه ف: - 378]
tafsīr-u sūrat-is saba’
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 148/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4200
کاتب = مؤلف، تا: 1407ق [نشریه: 13 - 376]
tafsīr-e sūre-ye saba’
[دنا 148/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:15974
بی کا، تا: 1318ق؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ اندازه: 14/5×25/1سم [رایانه ]
tafsīr-u sūrat-i sabbaḥ
اسیوطی، محمد بن اسد
osīūtī, mohammad ebn-e asad
[دنا 148/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4205/1
آغاز: احمد عنا نفسک اللهما ×× لعجزنا عن حمدک المسما ...
قال محمد السیوطی بن الاسد ×× بعد الذی مضی من القول الاسد ... بمجلس الباشا سلیمان و کان ×× احمد باشاه الجیوش الاخوان؛ انجام: و ان یثیبنا علی ذالجنة ×× برحمة منه لنا و منه. تمت سورة السبح لمولانا الشیخ شمس الدین محمد بن اسد الاسیوطی الشافعی
خط: نسخ، کا: محمد بن ابی المکارم سیوطی شافعی، تا: با تاریخ 1058ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن قرمز، 12گ (1پ- 12ر)، اندازه: 15/2×21سم [ف: 7 - 263]
tafsīr-u sūrat-is sajda
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیری است فلسفی - عرفانی که مؤلف پس از ذکر آیات به مباحث قرآنی همچون قرائت، اعراف و قواعد صرفی نیز پرداخته است؛ با عناوین: کشفیة، مکاشفة، تبیان و تلویح عرشی.
در میانه بیت هایی به فارسی دارد. آنجا که درباره نماز جمعه سخن می گوید، آمده است: «چون ظهور دین پیغمبر شدی ×× دین توحید خدا ظاهر شدی ...». جایی دیگر به خامه نویسنده افزوده شده است: «و قد نظمنا ابیاتاً فی شرح هذا الکلام فی مثنویتنا المسماة به خلاصی نامه: هست ارکار کان جهان، جان چهار ×× عقل و نفس و روح و طبع بی قرار.»
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی انزل من السماء علمه و قدرته کتابا الهیا یهدی الی النور و رزقا سماویا فیه غداء للأرواح و شفاء للصدور ... و بعد، اعلم ایها الطالب لدرک حقایق القرآن و الراغب الی سلوک درجات سماء الایمان بقدم العلم و العرفان و بمقتضی احکام
انجام:قال رسول اﷲ من قرأ الم تنزیل فی بیته لم یدخل الشیطان بیته ثلاثة أیام و عدد آیها تسع و عشرون آیة بصری ثلاثون عند الباقین و الاختلاف فی الآیتین الم کوفی حدید حجازی شامی و هی مکیة ما خلا ثلاثة آیات منها فانها نزلت بالمدینة و هی افمن کان مؤمنا کمن کان فاسقا لا یستوون ...
چاپ: طهران، سنگی، 1322، رحلی، (اسرارالآیات و انوار البینات:صص375-407)
[دنا 148/3 (19 نسخه )؛ الذریعة 336/4 و 344/4 و 337/4؛ ریحانة الأدب 419/3؛ مکتبة امیر المومنین 240/1]
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ مقوایی، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ باحواشی [ف: 3 - 79]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 1119ق، مصحح، محشی به خط ملا علی نوری؛ اندازه: 17×24سم [ مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1187ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 56گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/2سم [ف: 22 - 122]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 17گ (6-22 )، 44 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 30 - 633]
کا:محمد بن حاج عبدالخالق،تا:قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 17/5×22/8سم [ف: 1 - 109]
آغاز: شبهة المنکر للمعاد الجسمانی فی تفسیر المحقق الشیرازی لسوره الم السجده انه یلزم من اعادة الانسان بعد موته؛ انجام: و مزابل الملاعین الامن هذاالباب کما اشیر الیه فی قوله تعالی فضرب بینهم اعلم بالصواب و الیه المرجع و الماب کا:جعفر میر باب تبریزی، تا:قرن13؛14ص(91-104)[ف: 9 - 513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 8 رجب1220ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 86گ، 18 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 2-984]
آغاز: (پس از آیه): اختلف المفسرون فی ما هو المراد من العذاب الادنی؛ انجام: بقول القائل افعل کذا لعلک تظفری جنک معناه افعل فعلک ... و یقولک هکذا بخط الشریف و ما کتب علیها.
تفسیر این آیه است: «و لنذیقنهم من العذاب الادنی دون العذاب الاکبر لعلهم یرجعون» ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق؛ در ذیل آن نیز حاشیه ای را که ملاصدرا به خط خود در کنار تفسیر این آیه نوشته بود و معادل 8 سطر ایننسخه است نقل کرده، دارای اشعاری به فارسی از سیدرضا قانی، جامی، انسی، فخری، اهلی، فرخ رشتی، یتیمی و میر نجاة و در صفحه مقابل آن اشعاری به عربی از شیخ بهائی؛ 1ص (243)[ف: 574 - 9]
آغاز: حکمة قرآنیه اعلم ان علم المعاد من اعظم امهات الایمان و اصوله؛ انجام:ریاض الجنان و لاتجعل قبرها حفرة من حفر النیران.
بخشی از آن ؛ بی کا، تا: 1220ق؛ 9ص (254-262) [ف: 9 - 576]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: شیخ یوسف بن شیخ احمد، تا: 1223ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ» ؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، دی 1377ش؛ کاغذ: شکری آهار مهره، 37گ، 25 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 119]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1229ق؛ محشی؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 43گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 121]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین، تا: سه شنبه 9 صفر 1231ق؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 83گ، 16 سطر، اندازه: 14×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 124]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: نظر علی بن جعفر، تا: سلخ رمضان 1246ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 25 سطر (8×14 )، اندازه: 15×22/5سم [ف: 8 - 391]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق، جهت سید علی تنکابنی؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 29گ (62ر-90پ )، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 412]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج قرمز، 53ص (30-82 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 47]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ 101ص (59-159) [عکسی ف: 1 - 77]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: شعبان1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه اصفهان؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد، تا: 1259ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 23سطر، اندازه: 11/5×24/5سم [ف: 32 - 332]
خط: نسخ، کا: شیخ محمد باقر گلپایگانی، تا: 1294ق؛ کاغذ: فرنگی ضخیم آهار مهره قهوه ای، جلد: تیماج سیر، 31گ (84-114 )، 29 سطر، اندازه: 12/5×35سم [ف: 22 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سلمان بن محسن حسینی، تا: چهارشنبه هفته سوم رجب 1297ق؛ مقابله شده در رجب 1299 ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سبز، 54گ (140پ-193ر )، 21 سطر، اندازه:14/3×21/6سم [ف: 8 - 354]
tafsīr-u sūrat-is sajda
[دنا 149/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4201
بی کا، تا: 1407ق [نشریه:13 - 376]
tafsīr-u sūrat-i šarīfat-i wa-š-šams
شاه نوری، محمد رضا، ق13 قمری
šāh nūrī, mohammad rezā (- 19c)
برداشتی از سوره شریفه و الشمس و تطبیق آن با چهارده معصوم.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23642/1
آغاز: بسمله، والشمس و ضحیها و هو النورین النیرین الاعظمین علی العالمین؛ انجام:و ذنوب پروین المسکین المستکین الاجل من المجرمین و اثم من الاثمین بمحمد و اله المعصومین امین یا رب العالمین
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثانی 1247ق؛ واقف: شکراﷲ فقیه نیا، آذر 1375 ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره فرنگی، 5گ (172 – 176 )، 10 سطر، اندازه: 9×15/5سم [ف: 23 - 49]
tafsīr-e sūre-ye az-zohā
کوزی بیوک زاده، ابراهیم بن محمد، - 1253 قمری
kūzī bīyūk-zāde, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1838)
تفسیر مختصری است که بنا به درخواست بعضی از طلاب نوشته شده و بیشتر نظر به جنبه بلاغت قرآن داشته است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1490/3
آغاز: بسم اﷲ و بحمده و الصلاة علی نبیه و علی آله و صحبه أما بعد فیقول البائس الفقیر الی رحمة ربه الغنی؛ انجام: دوام المقصود او لمقده جائز در نقدر محشیلر تصریح اتمدیلر اسیه ده و اﷲ أعلم بمراده مر اسرار کتابه.خط: نسخ مایل به رقعی، کا: ابراهیم بن محمد، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 8گ (23پ-30پ)، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 288]
tafsīr-u sūrat-iṭ ṭāriq
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تاریخ تألیف: جمعه رجب 1030ق
تفسیری است عرفانی و فلسفی بر سوره مبارکه «الطارق»که در آن مباحثی نیز در اثبات وجود حضرت باری دارد و در مواقع لزوم به نکات ادبی و بلاغی هم عنایت شده است . به عنوان مثال، ذیل آیه «ان کل نفس لما علیها حافظ » چنین آمده: «هذا جواب القسم سواء کانت ان نافیة و ذلک فی قرائة لما مشددة بمعنی الا او کانت مخففة علی ان اصله اذ علی التقدیرین و آیة القرآئتین هی مما یتلقی به القسم أی ما کل نفس الا علیها حافظ مهیمن علیها رقیب ... انهم یکیدون کیدا و اکید کیدا الضمیر راجع الی مشرکی مکة ... اسناد الکید الیه سبحانه من باب المجاز ما هو الظاهر فیکون العلاقة هی المزاوجة کقوله تعالی و جزاء سیئة سیئة مثلها ... فکیده تعالی عبارة عن انزال المکروه بالمکید من حیث لا یشعر استعارة من فعل الکاید بمن یکید ...». مرحوم صدرا در پایان، تحت عنوان مناجات پند و اندرز هم دارد و چنین می گوید: «فانتهی یا نفس عن الهزل و اللدد و تخلقی بأخلاق الله الواحد الأحد و انتهی عن رقدة الغافلین و استیقظی عن نوم الجاهلین الذین لا یهمهم الا هواهم و لا یحرکهم الا مناهم ... ألم
یأن للذین أن تخشع قلوبهم لذکر اﷲ و ما نزل من الحق یا نفس دع الهوی و اسلکی سبل ربک بالهدی الم یأت لک قد شبت و انتهت بلغت سنک الی خمسین و ما خرجت عن باب عتبتک قدما الی ادنی منازل القدیسین ...». (غلامی مقدم)
آغاز: اما بعد، حمداﷲ ملهم الحق و الصواب و ولی الجود و الصواب ... و بعد، فیقول الفقیر المسکین محمد المعروف ... الشیرازی، هذه نکات و رموز متعلقة بسورة الطارق افاضها اﷲ علی قلب هذا العبد ...
انجام: و یدرج فی التکمیل و یمهل المدعوین ریثما ینظروا و یتفکروا فعسی ان یهتدی فیهم من قدرت هدایته و بلفظ الهدایة نختم الکلام رجاء أن یجعلنا من المهتدین حامدین ﷲ علی نعمه و سوابغ منحه ... بفضله و کرمه و جوده و نعمه. و حرر هذه السطور مؤلفه محمد المشهور بصدرالشیرازی ... فی آخر یوم الجمعة من شهر اﷲ الأصب رجب المرجب لعام الف و ثلاثین حامدا ﷲ.
چاپ: این تفسیر ضمن مجموعه تفاسیر وی چاپ شده است؛ طهران، سنگی، 1322، رحلی (اسرار الآیات و انوار البینات: صص589-598)
[الذریعة 338/4؛ ریحانة الادب 417/3 ؛ کتاب شناسی جامع ملاصدرا 63؛ دنا 149/3 (28 نسخه )؛ مکتبة امیرالمومنین 243/1]
انجام: فاذا آحسنت أن تقول بسم اﷲ تحققت الاشیاء بقولک بسم اﷲ کما یتحقق بقوله کن
خط: نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1030ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 19گ (37پ-55پ )، 20 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 20 - 91]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: دهه اول محرم 1063ق [تاریخ تحریر 1229ق است و تاریخ مزبور مربوط به نسخه مستنسخ عنه می باشد]؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405 ؛ کاغذ:شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 12گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 22 - 133]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: رفیع الدین محمد معصوم، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 37ص (271-307 )، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 149]
آغاز: برابر؛ انجام: و کشف عنها غشاوة الامتزاء فی آخر یوم الجمعة من شهر اﷲ الاصب المرجب لعام الف و ثلاثین. حامداً ﷲ مستغفراً مصلیاً علی نبیه و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
خط: نستعلیق، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید و آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 26ص (655-680)، 25 سطر (9×19 )، اندازه: 15×26سم [ سنا: ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 42گ (209پ-240ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق، جا: قمصر کاشان، به دستور مولی محمد علم اله دی ابن فیض کاشانی؛ مصحح، محشی؛ مهر: محمد علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی 1072» (بیضی)، نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدی «انه من سلیمان» (مستطیل) ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج آجری، 20گ (101-120 )، 19 سطر (9×14 )، اندازه: 15/5×23سم [ف: 34 - 340]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 1119ق؛ مصحح، محشی به خط ملاعلی نوری؛ اندازه: 17×24سم
[مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
کا:محمد بن حاج عبدالخالق،تا:قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای،20 سطر، اندازه: 17/5×22/8سم [ف: 1 - 109]
آغاز: بسمله و السماء و الطارق مما فیها من الشواهد الجلیه و الخفیه؛ انجام:برابر
خط: نسخ تحریری، کا: جعفر میربابای تبریزی، تا: قرن 13؛ کاغذ:نخودی رنگ آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 15ص (76-90 )، اندازه: 17/5×22سم [ف: 9 - 513]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 35گ (158پ-192پ )، 14 سطر، اندازه: 10×19سم[محدث ارموی مخ: 413 - 1]
آغاز: برابر؛ انجام: و حرر هذه السطور احمد بن علی محمد الرشتی فی مدرسة نماورد من مدارس دارالسلطنه اصفهان صانها اﷲ عن الحدثان فی اوان تحصیله جعل اﷲ عین عقله مکحلة بنور الهدی و کشف عنها غشاوة الامتراء فی ثامن شهر شوال المکرم لعام الف و ماتین و عشرین ... الحمدﷲ الذی وفقنی علی مقابله
هذه النسخه مع النسخه التی قوبلت مع نسخه الاصل و الصلوة علی خیر خلقه و آله اجمعین.
خط: شکسته نستعلیق ریز، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق، جا: نم آورد اصفهان ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: پارچهای چیت گلدار، 10ص (2-11 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9 - 573]
آغاز: تبصرة اعلم ان اﷲ خلق للوجود ثلثه عوالم؛ انجام: الی هذه المنشآت الثلاث و اﷲ اعلم بسرائر الامور.
بخشی از آن. این بخش متعلق به آیه «یوم تبلی السرائر» است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق، جا: نیم آورد اصفهان؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: پارچه ای چیت گلدار، 2ص (276-277 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9- 578]
خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه جمادی الاول 1236ق؛ 15ص (62 -76 )، 22 سطر، اندازه: 8×12سم [ف: 1 - 131]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1237ق، کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوایی، تیماج زرد، 8گ (1-،8 ) 20 سطر (12×17 )، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 10 - 149]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: 1248ق؛ جلد: تیماج قرمز، 16ص (355-370 )، 19 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 23 - 47]
آغاز: برابر؛ انجام: و کشف عنها غشاوة الامتزاء فی آخر یوم الجمعة من شهر اﷲ الاصب المرجب لعام الف و ثلاثین. حامداً ﷲ مستغفراً مصلیاً علی نبیه و آله اجمعین.
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ 19ص (657-685) [عکسی ف: 1 - 78]
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ کاغذ: فرنگی شکری، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن محسن موسوی تهرانی، تا: 1256ق؛ این نسخه فاقد مقدمه است؛ واقف: سید محسن و سید اسداﷲ موسوی تهرانی، جمادی الثانی 1319؛ کاغذ: شکری آهاری، جلد: تیماج مشکی، 18گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×18سم [ف: 22 - 131]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: 1256ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه، 31ص، 18 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 22 - 134]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق نازیبا، کا: عبد الحمید بن محمد رضا یزدی، تا: 1257ق، جا: تهران، مدرسه آقا محمد خواجه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (134پ-146پ)، اندازه: 12×17سم [ف:12 -246]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صادق بن محمد جعفر خراسانی، تا: 1259ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، گل و بوته الوان، 32ص (411-442) 8 ، سطر (7/5×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: مجید. بن سلمان تبریزی، تا: 1261ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 35ص (43 - 77)، 20 سطر (7/5×14/5 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 14 - 198]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن سید قاسم اصفهانی، تا: 29 محرم 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 544ص، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 249]
خط: نستعلیق شکسته، کا: احمد، تا: 1277ق [مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یجعل اﷲ عین مقله مکلحة بنور الهدی و کشف عنی غشاوة الامتراء. (تمت بعونه و قوته و نصرته. و قد صادف اتمام هذه النسخة ... 1305)
خط: نستعلیق، بی کا، تا: آدینه غره شعبان 1305ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 45ص (452-496)، 19 سطر (7×14 )، اندازه: 13×21سم [ف: 13 - 267]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1314ق ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 15گ، 21 سطر، اندازه: 14×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 124 و] [ف: 22-133]
آغاز: و السماء و الطارق. لما فیها من الشواهد الجلیة و الخفیة علی معرفة ذاته و صفاته. و لهذا عظم؛ انجام:و کشف عنها غشاوة الامتراء فی آخر الجمعة من رجب 1030.
بی کا، بی تا؛ مطابق با چاپی ج1: ص 590 سطر 2 و پس از آن خطبه مونقه علی است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 30گ
(138پ-167پ )، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 3 - 468]
خط: نسخ، کا: علی نقی بن حاج محمد جعفر مجذوب، بی تا؛ مقابله شده، محشی؛ قطع: ربعی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
tafsīr-e sūre-ye tāhā
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
[دنا 150/3]
اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه:146/4
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه:11 - 929]
tafsīr-u sūrat-il ‘ādīyāt
[دنا 150/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7480/4
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (333-339)، 15 سطر (9×15/5 )، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 586]
tafsīr-u sūrat-il ‘alaq
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
خوی؛ نمازی؛ شماره نسخه:660/6
خط:نسخ،کا:اسداﷲ بن ظهیرالدین علی دوانی،تا:قرن 11 [ف: 358]
tafsīr-u sūrat-il ‘alaq
اسیوطی، محمد بن اسد، قرن 10 ؟ قمری
osyūtī, mohammad ebn-e asad (-16c)
[دنا 150/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4205/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین، تفسیر سورة العلق نظماً. قال محمد الفقیر ابن الاسد الحمدﷲ هو القول الاسد؛ انجام: عملت هذا الشأنبعد الظهر و تم لی قبل متلاة العصربه نظم ؛ خط: نسخ، کا: محمد ابن ابی المکارم السیوطی الشافعی،تا: اواخر محرم 1058ق؛ مقابله شده با عنبارت: «بلغ المقابلة علی نسخة الاصل ... علی یدکاتبه ... محمد بن اب المکارم السیوطی ... ابن بنت ابن المصنف ...» ؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن قرمز، 7گ (12پ-18پ )، اندازه: 15/2×21سم [ف: 7 - 265]
tafsīr-e sūre-ye ‘alaq
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:21105
بی کا، تا: قرن 11؛ خریداری از رضا شیخان [رایانه]
» تفسیر سورة الفاتحة ← اعجاز البیان فی کشف بعض اسرار أم القرآن
» تفسیر سورة الفاتحة ← مرآة العارفین و مظهر الکاملین و ملتمس زین العابدین
» تفسیر سوره فاتحه ← الواضحة فی تفسیر سورة الفاتحة
» تفسیر سوره فاتحه ← تفسیر سوره فاتحه
» تفسیر سوره فاتحه ← تحفه جهان فانی
tafsīr-u sūrat-i fātiḥat-il kitāb
غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری
qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112)
رساله ای کوتاه در تفسیر و تاویل اسرار سوره فاتحه الکتاب است که در آن پس از ذکر هر فقره از آیات سوره توضیح مختصری بر اساس مشرب عرفا و صوفیه آمده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10455/2
آغاز: استعنت باﷲ کلمة اﷲ بناء عن الذات و قوله تعالی الرحمن الرحیم بناء عن صفة الصفات خاصة؛ انجام: فسبحان من اختفی عن بصائر الخلق بنوره و احتجب عنهم لشدة ظهوره تعالی و تقدس.
خط:نسخ کهن،بی کا،تا:رجب 1032ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سیاه، 6گ (14پ-19پ )، 11سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 33/1-36]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
خوئی، احمد بن خلیل، 583؟ - 637 ؟ قمری
xū’ī, ahmad ebn-e xalīl (1188 - 1240)
اصفهان ؛ تویسرکانی؛ شماره نسخه:1/7
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 1119ق؛ مصحح، محشی و تعلیقاتی به خط ملاعلی نوری. نام مؤلف در فهرست «شیخ شمس الدین جونی» ثبت شده؛ اندازه: 17×24سم [ مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
صاحب دیوان، محمد، - 683 قمری
sāheb dīvavn, mohammad (- 1285)
رساله کوتاه عرفانی و کلامی است در تفسیر سوره حمد.
آغاز: بسملة، اشارة الی الحقیقة الکاملة التی لا یحیط بها ادراک مدرک اذ هو فی الأزل اله و فی الأبد اله کان اﷲ و لم یکن معه شیء فهو فی الأبد اﷲ (کذا) تم برحمته خلق الخلق فهو رحمن أی له رحمة یخلق بها و لا یقال لغیره رحمن لأن غیره لا یخلق شیئا ثم بعد الخلق یبقی المخلوق بالرزق و رزقه برحمته فهو رحیم أی له رحمة بها یرزق.
انجام: فقال غیر المغضوب علیهم یعنی الذین یقطعون الطریق علی السالکین و اذا امن من قاطع الطریق بقی خوف الضلال فی الطریق و ان سلکه قوم قد یشتبه علیهم فقال و لا الضالین و اﷲ اعلم.
چاپ: با تصحیح منصور ابراهیمی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
[دنا 150/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1111ق [الفبائی: 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه، 2ص، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 135]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 12، جا: قزوین؛ کاغذ: اصفهانی زرد و سفید، جلد: تیماج قرمز، 3ص (372 - 374)، 28 سطر (11×20/5 )، اندازه: 16×26/5سم [ف: 1 - 227]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
سیف بویکهی، محمد بن محمد، ق7 قمری
sayf būykehī, mohammad ebn-e mohammad (- 13c)
شرح حال و تاریخ وفاتش در مدارک موجود، دیده نشد. این کتاب را به نام یکی از اعاظم خراسان (شمس المله و الدین شهاب الاسلام و المسلمین) که نزد مؤلف تلمذ داشته تألیف و تمام قواعد نحو را در آن درج کرده به طوری که می توان گفت کتاب نحو است نه تفسیر. در سال 652 اجازه روایت آن را به شمس الدین مزبور داده است.
[دنا 150/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1241
آغاز: مقدمه فی فضیلة هذا العلم و شرفه و السبب داعی الی وضعه؛ انجام: و ان لا تجعل عرض المؤلف غرضا لسهام الملام انشاءاﷲ تعالی. تم و الحمدﷲ تعالی ... آمین.
خط: نسخ، کا: محمد بن اسماعیل بن محمود القاضی، تا: 782ق؛ محشی؛ واقف: امیر جبرئیل از حیدرآباد دکن، 1037؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 106گ، 21 سطر، قطع: بیاضی[ف: 434 - 1 ]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
شبستری، محمود بن عبدالکریم، 687 - 720 ؟ قمری
šabestarī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-karīm (1289 - 1321)
[دنا 150/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3654/23
آغاز: بسمله. به نستعین. الحمدﷲ رب العالمین ... الضالین بدانکه حمد و شکر هر چیزی بقدر شناختن و دانستن آن چیز است؛ انجام: و بصحبت سالکان با سخاوت و کاملان با کرامت برساناد بحق محمد و آله الامجاد و اصحابه و خواص العباد تم الکلام و السلام علی من استمع ... و اکتسب سداد الاسلام.
خط: نسخ، کا: علی عسکر بن مؤمن تولمی، تا: 1222-1224ق، برای آقا محمد علی پسر حاجی حسین رشتی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (73ر-76پ )، 29 سطر (12×23)[ف: 2665 - 12]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - 736 ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336)
تفسیری است مختصر و عرفانی بر سوره فاتحة الکتاب و در انتساب آن به عبدالرزاق کاشی تردید وجود دارد و برخی آن را از قونوی پنداشته اند و در نوشته نسخه کتابخانه سلطنتی مؤلف عبدالرزاق لاهیجی (-1071ق) آمده که مسلم غلط است؛ گرچه سبک نگارش و مذاق مؤلف با کاشانی نزدیک است. او در چند مورد به روایات منقول از امام صادق علیه السلام استناد جسته و نام چند تن از قدماء و عرفا و متصوفه از قبیل جنید و واسطی و
ابوعلی جرجانی و بایزید بسطامی و دیگران را می آورد.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. الحمدﷲ الحامد المحمود الواجد الموجود الشاهد المشهود الذی لیس له کفو. لا والد و لا مولود ... و بعد فهذا بعض ما سنح لی من الفتوحات الغیبیة و المکاشفات العینیة فی معنی الفاتحة. اعلم ان الباء فی بسم اﷲ الرحمن الرحیم للدلالة علی السببیة کما فی قولک کتبت بالقلم و معناه ان الحق ابدا الخلق و اعاد بواسطة
انجام: و بیان ذلک لا تحتمله المختصرات فلنکتف بهذه الخاتمة من تفسیر سورة الفاتحة جعلها اﷲ للمتصفحین وسیلة الاهتداء و للمهتدین ذریعة الاجتباء و الحمد ﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی نبینا محمد المصطفی صلاة دائمة النور الی یوم البعث و النشور و سلم و تسلیما دائما ابدا کثیرا و علی آله الطیبین الاطهار.
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-2، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، زمستان 1383ش، صص 25 - 72
[دنا 150/3 (10 نسخه)]
آغاز: برابر؛ انجام: تم الکتاب بحمد الملک الوهاب فی یوم الاثنین الثالث و العشرین من ذی حجة حجة ثمان و ثمانین و سبعمائه حامدا و مصلیا و مسلما مستغفرا
گرچه در فهرست، این کتاب باعنوان تفسیر ملا عبدالرزاق لاهیجی آمده است ولی به استناد فهرست ملک ج 5/315 مؤلف عبدالرزاق کاشانی است؛ خط: نسخ، کا: صوفی، تا: ذیحجه 788ق؛ مجدول، یک کتبه مذهب سبک هرات بسیار ظریف، با سرلوح؛ فرهاد میرزا معتمد الدوله دو کتیبه بازوبندی دو طرف مذهب متن لاجوردی دارد که در متن ساده وسط کتیبه به خط نسخ نوشته شده: «تفسیر سورة الفاتحه و تأویلات القرآن المجید کمال الحق و الملة والدین ملاعبدالرزاق لاهیجی قدس اﷲ روحه العزیز »، در حاشیه نوشته شده: «حسب الخواهش عالیجناب مقدس القاب جامع منقول و المعقول حادی الاصول و الفروع ... العلم و العرفان قدوة المحققین و زبدة المدققین و افصح المتکلمین و تاج المتقدمین و المتاخرین مولاصدرا در دارالسلطنه اصفهان خریداری شد»، در حاشیه صفحه آخر نوشته شده «و این کتاب از صحة حکیم فاضل کامل ملاصدرا مرحوم گذشته»؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای روکش چرم عنابی، 981ص، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 207]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9 و 10؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: میشنقهوه ای، 14گ (241پ-254ر )، اندازه: 13×18سم [ف: 5 - 315]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا،تا:قرن11؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 31گ (71پ- 101پ )، 15 سطر (6×13 )، اندازه: 13×18/5سم [ف: 8-724]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ خط: نسخ، کا:زین الدین شیرازی، تا: 1088ق، کاغذ: اصفهانی شکری، 21 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 9 - 522]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 18گ (2پ-19ر )، 21 سطر (9×17/5 )، اندازه: 15×24سم [ف: 197]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 86ص (2-87) [عکسی ف: 1 - 79]
آغاز: برابر؛ انجام: مشروحة فی آیة الکرسی والذی این نسخه ضمن یک مجموعه تفسیری همراه تفسیر سوره الطارق و آیة الکرسی که فهرست نگار مؤلف این دو را ملا صدرا دانسته و مؤلف نسخه مذکور را شناسایی نکرده است که به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ خط: نستعلیق، کا: عبداﷲ، تا: 1256ق، جا: رشت؛ افتادگی: انجام، واقف: نائینی؛ 18 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 415]
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب در فهرست «الفتوحات الغیبة و المکاشفات العینیة» آمده است که به استناد نسخه ملک ج 315/5 تصحیح شد؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: دوشنبه 24 محرم 1269ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 13گ (37پ-49پ )، اندازه: 15×20سم[ف: 879 - 9]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد ؛ بی کا، بی تا؛ 36ص (2-37) [ف: 7 - 49]
آغاز: برابر
در فهرست آمده: گویا از صدرالدین قونوی باشد. نام مؤلف به استناد نسخه ملک ج 315/5 ذکر شد؛خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 18گ، 19 سطر (8×16 )، اندازه: 15×24/5سم [ف: 1-309]
tafsīr-e sūre-ye fāteha
پارسا، محمد بن محمد، 739؟ - 822 قمری
pārsā, mohammad ebn-e mohammad (1339 - 1420)
[دنا 151/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:182/1
آغاز: بسمله، و حمدله ... همی گوید بنده ضعیف الفقیر الی اﷲ تعالی الودود ابوالفتح محمد بن محمد بن محمود الحافظی البخاری؛ انجام: فحمد نفسه علی ظاهرینه لهم لیملا محل الحمد بین یدی عظمته. از روی نسخه مصحح مقابله شد.
خط: نسخ، کا: اشرف بن محمد کرمانی، تا: 8 ربیع الثانی 907ق، جا: جام، مرقد ژنده پیل؛ کاغذ: ترمه، جلد: عطف میشن سبز، 27ص (4-30 )، 21 سطر، اندازه: 13/2×19سم [ف: 5 - 4]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
فناری، محمد بن حمزه، 751 - 834 قمری
fanārī, mohammad ebn-e hamze (1351 - 1431)
تفسیری است مفصل و دارای مقدمه ای جامع، درباره علومی که دانستن آن برای هر مفسری ضروری است. وی آن را به تشویق امیر محمد بن علاء الدین، در 40 «باب» و چندین «فصل بر» سوره فاتحه الکتاب نوشته است.
چاپ: آستانه، 1326ق.
[دنا 151/3]
آغاز: بسمله. ربنا آمنا بما انزلت و اتبعنا الرسول. فاکتبنا مع الشاهدین؛ انجام:فان الرد من الکریم اذا شوقه بعید فکیف من اکرم الاکرمین و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: درویش محمد رشتخواری، تا: ربیع الثانی 872ق؛ واقف: ملاموسی؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 193گ، 23 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 434]
آغاز: بسمله. من تفسیر سورة الفاتحة لمولا نافناری. الخامس فی حقیقة الشیطان و وجوده و وسوسته. اما حقیقته عند من لم یقبل بالمجردات هی اجسام هوائیة و قیل ناریه؛ انجام: و عن الثالث ان المجردات المسماة بالجن و الشیاطین یجوزان یکون لهم الآلات الجسمانیة من کرة الاثیر و الزهیر ... تدرک الجزئیات و تنصرف فی الابدان. تمت فی شهر رجب 1082
بخشی از آن است و در آن از حقیقة شیطان و وسوسه او گفتگو می شود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1082ق؛ کاغذ: سپاهانی،جلد تیماج قهوه ای، 2گ (299پ-300ر )، 25 سطر (15×29 )، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 103]
آغاز: من تفسیر الفاتحه لمولانا فناری، الخامس فی حقیقة الشیطان و وجوده و هویته اما حقیقته عند من لم یقل بالمجردات هی اجسام هو آیته؛ انجام: انمایوجب التغییرات فی معلوماته فی معلولاته و الاضافات بینه و بینها فقط فهذا ما عندی من لتحقیق و اﷲ ولی التوفیق
بخشی است از تفسیر فناری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 4ص (572-575 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 383]
tafsīr-e sūre-ye fātehe = r.-ye š.-e fātehat-ol ketab = tafsīr-e fātehat-ol ketab = tafsīr-e sūre-ye hamd
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
شامل دو گفتار است در تفسیر سوره فاتحه الکتاب و فضایل آن.
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی نور قلوب اولیائه بانوار العرفان ...
فاتحة خوش بخوان و هم در باب ...
انجام: دانسته شد که بسمله از فاتحه است.
چاپ: چاپ شده است.
[دنا 151/3 (11 نسخه)]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (258)، 23 سطر (10/5×19 )، اندازه: 16×24سم [ف: 10 - 1779]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [ سنا: ف: 1 - 209]
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: قرن 11؛ سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [ سنا: ف: 1 - 209]
خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 4ص (233–236 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 148]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264 ق ؛ جلد: کالینکور مشکی، 3گ (118-120 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [الفبائی ف: - 348]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:40/25 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ف: 3 - 1306]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:40/37 عکسی همان نسخه بالا [ف: 3 - 1308]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول ؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 4ص (125 -129 )، 25 سطر، اندازه:14/5× 23/5سم [ف: 10 - 592]
آغاز: الحمدﷲ و الصلوة علی رسول اﷲ؛ انجام: تا بیابی مرا در خود و السلام.
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 2ص (144 -145 )، 25 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 10 - 595]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 11ص (3-13 )، اندازه: 17×17سم [ف: 2 - 209]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1350ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 9ص (113-122 )، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 1 - 22]
tafsīr-u sūrat-i fātiḥat-il kitāb
فضل اﷲ بن روزبهان، 860؟ - 925 قمری
fazl-ol-lāh ebn-e rūzbehān (1456 - 1519)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28266
آغاز: بسمله، حمدله براستبدی لیجازینی ربی بقوله حمد بی الرحمن الرحیم به اثنی و اثنی من فوادی؛ انجام: انه من ضرورات الدین فلم یکفر به قافیه ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام [رایانه]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
[3/172 دنا]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:9478/16
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، عطف قهوه ای، 4گ (111ر-114ر )، 23 سطر (14×18 )، اندازه: 13×20سم [ف: 17 - 381]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa = tafsīr-u sūrat-il ḥamd = ḥāšīyat-u ḥāšīyat-il kaššāf
؟ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد، - 948 قمری
daštakī šīrāzī, mansūr ebn-e sadr-od-dīn mohammad (- 1542)
وابسته به: حاشیة الکشاف؛ جرجانی، علی بن محمد (740-816) حاشیه ای است احتمالاً از میر غیاث الدین منصور دشتکی بر حاشیه میر سید شریف بر کشاف زمخشری. مؤلف در توضیح عبارت محشی اول «قوله لأنها نزلت بمکة حین افترضت الصلاة» می گوید: بیشتر مفسران بر این باورند که سوره مبارکه حمد نخستین سوره ای است که در مکه مکرمه نازل شده و بار دیگر هنگامی که بیت اﷲ الحرام به عنوان قبله تعیین شد در مدینه نازل گردید. سپس به ذکر اسامی مختلف سوره و معانی آنها پرداخته است. وی درباره تسمیه می گوید: همه مسلمین معتقدند که آن در سوره نمل جزء آیه است ولی در اوایل سوره ها اختلاف نظر دارند. برخی چون سعید بن جبیر، زهری، عطاء، ابن المبارک، شافعی و طرفدارانش آن را به تنهایی یک آیه دانسته اند و طبق این نظر بسمله 113 آیه از آیات قرآن را تشکیل می دهد و عده ای مانند ابن مسعود، و مالک آن را جزء قرآن ن می دانند.
ابوحنیفه و پیروانش نیز بر همین عقیده اند، ولی حنفیان متأخر در تمام قرآن آن را یک یا به قولی 113 آیه دانسته اند.
آغاز: قال السید رحمه اﷲ علم التفسیر هو علم یبحث فیه عن احوال کلام اﷲ تعالی المجید من حیث دلالته علی مراده. اقول: فیه بحث اما اولا فلان علم التفسیر علی ما هو المشهور عند الجمهور علم مدون
[دنا 151/3]
آغاز: برابر؛ انجام: ان یقال لما کان الحمد من المصادر التی ینزلونها منزلة الافعال و یسدونها سدها و جعلوا.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 8ص (16-23 )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 557]
آغاز: قال السید رحمه اﷲ علم التفسیر هو علم یبحث فیه عن احوال کلام اﷲ تعالی المجید من حیث دلالته علی مراده. اقول: فیه بحث اما اولا فلان علم التفسیر علی ما هو المشهور عند الجمهور علم مدون؛ انجام: قوله آمین صوت تجر به الفعل قیل اسما و لافعال موضوعة ... قائلا فیه بحث.
خط: نستعلیق، کا: تاج الدین حسین مشهور به صاعد، تا: قرن 10؛ 41ص (483 – 523 )، 19 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 32-138]
آغاز: برابر؛ انجام: لما کان الحمد من المصادر التی ینزلونها مترلة الأفعال و یسدونها مسدها و جعلوا.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون،سال1067 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه اخرا، 8ص، 27 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 22 - 136]
tafsīr-e sūre-ye fātehe
بیرجندی، عبداللطیف بن علی، ق10 قمری
bīrjandī, ‘abd-ol-latīf ebn-e ‘alī (- 16c)
تفسیر مفصلی است بر سوره فاتحه به نظم و نثر، مؤلف این تفسیر را عرفانی برگزار نموده و داستانهایی زیادی از عارفان و همچنین اشعار زیادی از مولوی دراثنا درج نموده است. آن را در هفتاد و هشتاد سالگی ساخته است.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ×× هست کلید در گنج حکیم / فاتحه و فکرت و ختم سخن ×× نام خدایست بروختم کن ... بدان ای بنده مؤمن که این رساله ای است در تفسیر و تفضیل سوره فاتحة الکتاب که بنده مذنب عبداللطیف جمع نموده و یکی آن که اکثر این روایات و حکایات سمت تحریر خواهد یافت ...
انجام: و در جواب و سؤال منکر و نکیر عاجز نشوی و باﷲ التوفیق ... و مظهر لطف حقه و آله اجمعین.
[دنا 151/3 (9 نسخه )؛ منزوی 29/1]
آغاز: برابر؛ انجام: چون به مدینه رسیدند در ماه صفر بیمار شدند و به دوازدهم ربیع الاول از دار الفرار به دار القرار ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه پارچه خاکستری، 171ص، 15 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 22 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: و از راه یهودان و کافران دورداری، یا ارحم الراحمین و یا اکرم الاکرمین.
خط نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سرکه ای، جلد: پارچه ای، 57گ، 15 سطر (15/5×8/5 )، اندازه: 12/5×18/6سم [ف: 7-163]
آغاز: تا شد دلم ز خرمن حسن تو خوشه چین ×× گشتم بمحرمان حریم تو همنشین
خط: نستعلیق، کا: مصطفی علم شاهی، تا: شنبه 16 جمادی الاول 1104ق؛ 24 سطر، اندازه: 19×28سم [ف: 3 - 7]
آغاز: برابر؛ انجام: زکار بتسه میندیش ودل شکسته مدار ×× که آب چشمه حیوان درون تاریکی است.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رضا علی بن خواجه علی ساکن کاوکانی، تا: 27 صفر 1153ق؛ مصحح؛ 140گ، 14 سطر، اندازه:16/5×19/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 416]
آغاز: که در روز وفات حضرت سید عالم صلی اﷲ علیه وآله جبرئیل (علیه السلام) به نزد رسول صلواة اﷲ علیه آمد ومندیلی از نزد خدای تعالی هدیه آورد؛ انجام: نقل است که بعضی از انبیا را علیهم السلام وحی آمد که بگوی ای فرزندان آدم شما خوش دوزخ را ببهای گران می خرید وبهشت را خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، عطف گالینگور، 100گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم[ف: 991 - 2]
خط:نسخ، بی کا،تا:قرن11و12؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 221گ،12سطر(8×14/5)،اندازه:12×19سم[ف:15 - 4139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بیگ بن شعبان، تا: قرن 13؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 63گ، 14 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 22 - 137]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 268گ (102پ-207پ )، 16 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 18 - 139]
آغاز: برابر؛ انجام: گویا ناتمام: و حسنات باسترضای نفس از یباع حقیقت بر مقتضی مثل الذین ینفقون اموالهم فی سبیل اﷲ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 94گ، اندازه: 11×17سم [ف: 14 - 350]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تألیف: اوایل دهه سوم صفر 1015ق؛ محل تألیف: گنجه تفسیری بر سوره فاتحه است که شیخ بهائی آن را خاتمه کتاب مفتاح الفلاح خود قرار داده است و لذا برای این رساله خطبهای ذکر نکرده است. با تطبیق آن با عروة الوثقی دو نکته به دست می آید: اولاً شیخ در این رساله تلاش کرده نکات مهم این سوره را با رعایت اختصار بیان کند. وی در بیشتر موارد عین عبارت های عروة الوثقی را آورده و در برخی موارد هم با حفظ مطلب، عبارت ها را تغییر داده و یا اینکه همان مطالب را با تقسیم بندی بهتر یارائه کرده است. لذا گرچه این رساله گزیدهای از مطالب عروة الوثقی است ولی دارای نکته های تفسیری هم هست که در عروة الوثقی به آن اشاره نکرده است.
ثانیاً این رساله پس از عروة الوثقی تألیف شده و خود در متن از آن نام می برد: «و اما الالتفات من الغیبة الی الخطاب فقد ذکرت له فی تفسیری الموسوم بعروة الوثقی اربع عشرة نکته».
آغاز: و قد ختمنا کتابنا هذا بتفسیر الفاتحه لیکون سهل التناول علی اخوان الدین ... بسم اﷲ ... الباء اما للاستعانة او المصاحبة و قد ترجح الاولی باشعارها بکون ذکر الاسم الکریم عند ابتداء الفعل وسیلة الی وقوعه علی الوجه الاکمل الاتم
انجام: فی صفات الرحمة و الغفران تم و لنقطع الکلام علی لفظ الرحمة و الغفران سائلین رجل شأنه أن یغمرنا برحمته و غفرانه و یعاملنا بعفوو وجوده ... لا یواخذ باسوء اعمالنا یوم الدین انه ارحم الرحمین و اکرم الاکرمین. فرغت ... فی اوائل العشر الثالث من الشهر الثانی من السنة الخامسة من العشر الثانی بعد الالف ببلدة گنجه و انا اقل الانام محمد المشتهر ببهاءالدین العاملی چاپ: با تصحیح حسین عقدائی، گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-2، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، زمستان 1383ش
[الذریعة 250/15؛ دنا 152/3 (11 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن نظام الدین علی شوشتری، تا: 1033ق، جا: مشهد ؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 10ص (420-429 )، 15و 17 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 9 - 99]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن حمدان حطیطی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج عنابی، 8گ، 17 سطر (8×12 )، اندازه: 12×19/5سم [ف: 3 - 1132]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد کتابشناسی شیخ بهائی 204 ذکر شد؛ خط: نستعلیق، کا: ابن محمد معصوم تاپدرلی، تا: صفر 1129ق؛ جلد: مقوا، 9گ، 13 سطر، اندازه: 12×17سم [ف مخ: 1 - 469]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ، 33 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 139]
آغاز و انجام: برابر
نام مولف به استناد کتاب شناسی شیخ بهائی 203 ذکر شد ؛ خط: نسخ، کا: محمد ملقب به جدید ابن الحسین خراسانی کرمانشاهی افینی، تا: جمادی الثانی 1241ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12گ (95پ-106ر )، 14 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 11 - 182]
آغاز: برابر انجام: و الحمدﷲ اولاً و آخراً.
خط: نسخ، بی کا، تا: 19 ربیع الثانی 1248ق؛ 4گ (198پ - 201ر) [ف: 3 - 469]
آغاز: برابر؛ انجام: و الحمدﷲ رب العالمین
نام مؤلف به استناد کتابشناسی شیخ بهائی 203 ذکر شد؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: 24 ذیحجه 1325ق، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 8ص (208-215)، 14 سطر (6×10 )، اندازه: 11×18سم [ف: 14 - 3653]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی کلفت، جلد: مقوا با تیماج خرمائی، 6گ، 23 سطر (9×17 )، اندازه: 17/5×27/5سم [ف: 2 - 287]
خط: شکسته نستعلیق، کا: حسین تربتی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 10گ (129ر-138پ )، 15 سطر (6/5×11/5 )، اندازه: 10/5×15سم [ف: 292]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سرخ [ف: 5 - 263]
آغاز و انجام: برابر
بدون خطبه است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (10×15 )، اندازه: 16×21/5سم[ف: 2042 - 4]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa = tafsīr-u sūrat-il ḥamd
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیری عرفانی - فلسفی از سوره حمد است؛ شامل معارف الهی و نکات عرفانی، اشراقات فلسفی، بیان اسرار ومعانی حروف. در بعضی از نسخه ها به همراه سوره بقره یا دیگر سوره های تفسیر شده توسط ملا صدرا، استنساخ شده است.
آغاز: سورة الفاتحة المسمی بام القرآن لاحتوائها علی مجامع المعانی التی فی القرآن و سورة الکنز و الواقیة و سورة الحمد و المثانی لانها یثنی فی کل صلاة و لانها نزلت مرتین لماقیل انها نزلت بمکة مرة و بالمدینة اخری
انجام: و اذا قال صراط الذین انعمت علیهم زال عنه کفر و اذا قال غیر المغضوب علیهم و لا الضالین اندفعت بدعته و اذا زالت عنه الاخلاق الستة التی هی مجامع الشرور کلها زال عنه حجابه و بعده عن جناب القدس
چاپ: طهران، سنگی، 1322، رحلی 1 ،+41صص (اسرارالآیات و انوار البینات: صص2-41 )؛ تفسیر سورة الفاتحة: شیراز، سنگی، 1332، رحلی، 69ص
[کتابشناسی جامع ملا صدرا 35؛ دنا 152/3 (20 نسخه)]
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا هو المشهور فی الاستحضار الروحی و سیر التوحید و عین الیقین مختص بالاخرة فافهم ما ادرجت لک من اسرار الشریعة فی طی هذه الکلمات الوجیزه و الحمدﷲ اولا و آخر و باطنا و ظاهراًخط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا نیمه اول قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: فرنگی نخودی، 114گ، 12 سطر، اندازه: 6×12سم [ف: 13 - 346]
آغاز: برابر
خط:نسخ، کا: نظر علی بن جعفر، تا: 1246ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 25 سطر (8×14 )، اندازه: 15×22/5سم [ف: 8-391]
آغاز و انجامک برابر
خط: نستعلیق، کا: میر زین العابدین بن سید قاسم اصفهانی، تا: 1269ق، جا: رشت ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 130ص (2- 131)، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 248]
خط نستعلیق تحریری، کا: ابن ملا سلطانعلی، تا: 1271ق، جا: بروجرد، مدرسه شاهزاده؛ کاغذ: آبی لیمویی، جلد: مقوای نازک، 136گ (46پ-181ر)، اندازه: 10×17سم [ف: 1 - 34]
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبد اﷲ خونساری، تا: 1271ق؛ قطع: ربعی [ رشت و همدان: ف: - 1548]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن محمد شیرازی (منجم )، تا: 1274ق؛ واقف: آقایان محمد و حسینعلی الهی (اهدایی )، کاغذ: کاهی صیقلی سفید تیره، جلد: چرمی نازک، 128ص، مختلف السطر (8/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 6]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه 2 ذیقعده 1275ق، جا: دارالسلطنه اصفهان؛ جلد: تیماج قهوه ای، 79گ، 17-18 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 2 - 984]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن عبداﷲ، تا: 1284ق؛ مجدول؛ واقف: نائینی؛ 63گ، 18 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 422]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحمید، تا: 1304ق؛ واقف: دکتر شمس الدین جزایری، شهریور 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 84گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 134]
آغاز و انجام: برابر
دیباچه را ندارد، تا آیه: «وقولو حطة» ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بن غلام علی اصفهانی، تا: سه شنبه 23 ذیقعده 1311ق، جا: کرمان؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 196ص (2-197)، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 10 - 1912]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:1894/1-عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 78]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز و انجام: برابرخط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 97گ، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 1 - 473]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه پارچه سیاه، 22 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد جهل او تجاهل عن ان فصول الاجسام اوصورها التی هی.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج مشکی، 18 سطر (10×19/5 )، اندازه: 17/5×28سم [ف: 2 - 494]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 350گ، 24 سطر، اندازه: 21×30سم[ف: 26 - 2 ]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: 1297]
tafsīr-e sūre-ye fātehe
شیرازی، محمد ابراهیم بن ملاصدرا، - 1070 قمری
(1660 -) šīrāzī, mohammad ebrāhīm ebn-e mollāsadrā
از میرزا ابراهیم شیرازی فرزند صدرالمتألهین شیرازی. وی از تفسیر خود عروة الوثقی[تفسیر آیة الکرسی] یاد کرده است و این بیت معروف را از شیخ شوشتری دانسته: «روا باشد انا الحق از درختی ×× چرا نبود روا از نیکبختی». [دنا 153/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3565/2
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین حمد ثنائیست بر نیکوترین فعلی اختیاری خواه آن فعل نعمت باشد و خواه غیر نعمت و اما حمد واجب تعالی بر بعض صفات پس راجعت به آثاری که مترتب می شود بر نفس ذات زیرا که صفات عین ذاتند؛ انجام: و لنقطع الکلام علی لفظی الرحمه و الغفران ... و ان لایؤاخذ نا بمساوی اعمالنا یوم الذین انه ارحم الراحمین و اکرم الاکرمین.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی عطف پارچه ای، 42ص (170-211 )، اندازه: 14×21سم [ف: 10 - 1529]
tafsīr-e sūre-ye fātehe
اورامانی، عباس بن بهرام میرزا، ق11 قمری
orāmānī, ‘abbās ebn-e bahrām mīrzā (- 17c)
تاریخ تألیف: 28 جمادی الثانی 1064ق
تفسیری مفصل است بر قرآن کریم است. مؤلف ابتدا آیه ای را ذکر کرده و به بیان لغوی آن می پردازد وسپس توضیحی در باره آیه می آورد.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4858-24/158
آغاز: مکه از عقل هست می داند که آن میزان بقالان قرین آسمان نیست و نه قرین کتاب بلکه آن ... قوله اهدنا الصراط المستقیم اللغة قال اهل اللغة هدیت فلاناً طریقاً الهدایة؛ انجام: و تو عارفی بر آنکه اعضای انسان مخفیست در نطفه و اجزاء شجر همه مستبطن در نوات واست و دانه آنهاست و انما نبصرها عین البالغین ... وصلی اﷲ علی محمد وآله اجمعین.
خط: نسخ، کا: محمدشریف بن عباس مهربانی، تا: 1090ق، حسب الفرموده امیر زاده امجد اکرم قاسم بیک؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج قهوه ای،35گ،10سطر،اندازه: 10×17سم [ف: 2-990]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
حسینی خاتون آبادی، محمد صالح بن عبدالواسع،۱۰۵۸ - ۱۱۲۶ ؟ قمری
hoseynī xātūn-ābādī, mohammad sāleh ebn-e ‘abd-olvāse‘ (1648 - 1714)
در تفسیر سوره فاتحه است ، ضمن چهار «مقاله» و یک «تذنیب» و با رعایت اختصار و با دسته بندی خاص به طرح نظرات خود پرداخته است و در ضمن چهار مقاله چهارگونه تفسیر ارائه می کند.
آغاز: بسمله الحمد ﷲ رب العالمین و ایاه نعبد و ایاه نستعین و الصلاة علی محمد و آله الکاملین. اما بعد فیقول المستعین ... انی کنت ذات یوم متدبرا فی تفسیر سورة الفاتحه متفکراً فی تأویل هذه السورة المبارکة فخطر ببالی القاصر و دار خلدی الفاتر ما لم اظفر به فی تفاسیر العلماء الاعلام ... تقدیم مقدمة یتوقف علیها المرام فی مقالات ...
انجام: سبعین مرة ثم ردت فیه الروح ما کان عجبیاً انتهی ما اردنا ایراده فی هذا المقام و اﷲ تعالی اعلم ثم نبیه ثم اهل بیته علیهم السلام تمت الرسالة
چاپ: با تصحیح محمد حسین درایتی، گنجینه بهارستان، بخش علوم قرآنی و روائی-2، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، تهران، زمستان 1383ش.
[دنا 153/3؛ الذریعة 339/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شوال 1304ق؛ جلد: تیماج سرخ، 23گ، 16 سطر، اندازه: 10×14سم [ف: 2 - 985]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت الرسالة الشریف فی یوم التاسع من ذیقعدة الحرام سنة 1314
خط: نسخ، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1314ق؛ کاغذ: اصفهانی، 102گ (11ر-112ر )، 21سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 402]
آغاز: برابر؛ انجام: انتهی ما اردنا ایراده فی هذا المقام و اﷲ تعالیاعلم ثم نبیه ثم اهل بیته علیهم السلام.
خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شوال 1340ق؛ 23گ، مختلف السطر [عکسی ف: 1 - 378]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
رشتی، کاظم بن قاسم، 1212 - 1259 قمری
raštī, kāzem ebn-e qāsem (1798 - 1843)
[دنا 153/3 ؛ الذریعه 339/4]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:4614/1
آغاز: (بعد از بسم اﷲ) الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سورة فاتحة الکتاب، السورة فی الاصل منقول من سور المدینه الا انها تجمع علی سور؛ انجام: و لعلی ان امهلنی الاجل و ساعدنی لطفه عزوجل انتصب لجف الکلام ... موفیا لحق الکلام انه و لی الخیر و ملهم الصواب ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1509]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198-1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
[دنا 153/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:1996/3
آغاز: بسمله. حمدله و الصلاة ... و الطاهرین. اعلم انه لابد قبل الخوض فی المقصود من بیان امور. الاول فی ذکر اسامی القراء؛ انجام: فیرفع اﷲ عنهم بذلک العذاب. الحمدﷲ علی توفیقه لتفسیر سورة الحمد. و اسئله تفسیر سورة البقرة و ما بعدها.
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن حسن حسینی استرآبادی، تا: ذیقعده 1231ق؛ 18گ (61ر-78ر) [ف: 3 - 470]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
باب، علی محمد بن محمد رضا، ۱۲۳۶؟ - ۱۲۶۶ قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
تفسیر سوره فاتحه که باب در آن سعی نموده که بشارت به ظهور خود دهد با عباراتی نامفهوم، با تضمین آیاتی از قرآن کریم و گفتگو در آنها.
[دنا 153/3]
آغاز: فسبحانه ما اعلی شانه الذی قد انقطع الشون عن ساحة قدسه و ما اعظم ارتفاعا الذی انسد الکل عن الصعود الی هواء انواره؛ انجام: و الی هنا قد اخذت القلم عن الجریان باسم الرحمن و لقد فرغت من ابداعها فی تفسیر جزو تام من اول الکتاب.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج مشکی، 142گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 2 - 305]
بی کا، تا: قرن 13، قطع: جیبی [میراث شهاب: س9ش2 - 37]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
اردبیلی، عبدالعزیز، ق13 قمری
ardabīlī, ‘abd-ol-‘azīz (- 19c)
تفسیر عرفانی و شیعی است در سوره فاتحه.
[دنا 153/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:6193/2
آغاز: اقول و انا الخاطی عبدالعزیز الاردبیلی، مستمداً بسم اﷲ الرحمان الرحیم؛ انجام: و نحوها فاسدة و بدعة استغفراﷲ ... اتبع الهدی. تم الجمع و الکتب فی یوم الاربعاء من ایام شوال سنة 46 (1246 ق.)
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ گویا خط مؤلف باشد، محشی ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 54ص (19-72 )، 11 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 469]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
سبزواری، محمد کاظم بن محمد رضا
sabzevārī, mohammad kāzem ebn-e mohammad rezā
تفسیر فلسفی و عرفانی همراه با برخی تأویلات بر فاتحه الکتاب است که در ابتدا به صورت مبسوط در مورد استعاذه و شیطان و وساوس آن ارائه مطلب نموده است.
[دنا 154/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه۳۸۶۱۱:
آغاز: بسمله. الحمدالله الذی انزل علی عبده السبع المثانی و القرآن العظیم و نزل فصل الخطاب و الفرقان الکریم؛ انجام: حسبک من
الکونین ما اعطیناک بین الحرفین او ان النبی و الولی کاینان ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماجزرشکی، 106گ، 11 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 135]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:512
همان نسخه بالا [مؤید: 2 - 15]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
عبدالجواد بن محمد جعفر، ق13 قمری
‘abd-ol-javād ebn-e mohammad ja‘far (- 19c)
تاریخ تألیف: 1280ق
تفسیر مختصری است بر سوره فاتحه (الحمد) که جنبه های ادبی بیشتر بحث شده و بعضی از روایات مناسب را نیز می آورد.
[دنا 153/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5558/1
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل الحمد مفتاح الصلاة و جعلها معراجاً للمؤمنین و هو الذی محمداً و لم یتحمد باعطائه؛ انجام:و هو کونه بعد التسمیة و التحمید و الثناء و التوسل بالعبادة کما هو المتعارف و قد ورد به الروایة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1280ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج زرد، 32گ (1پ-32ر )، 12 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 14 - 320]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa ‘alā minhāj-i uli-il albāb wa kašfus sitr wa-l ḥijāb ‘an-il wajh-il laḏī yatawajjah-u ilayh-il xiṭāb
مراغی، حسن بن عبدالرحیم، - 1300 قمری
marāqī, hasan ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 1883)
تاریخ تألیف: 1261ق
نفسیر مختصری است که از روایات بسیار استفاده می شود و جمله «اهدنا الصراط المستقیم»را بیشتر توضیح داده است و به کتاب دیگرش «مسالک الطریقة و مدارک الحقیقة» اشاره می کند.آغاز: الحمدﷲ الذی لیس کمثله شیء و هو السمیع العلیم و الصلاة علی الوجه الکریم و الاصل القدیم ... اما بعد فقد اشار الی بعض الاخوان من اولی البصیرة ... ان اشیر الی اشارات السبع المثانی ...
انجام: و اعلم انا قد بینا کثیرا من اشارات فاتحة الکتاب و لطائفه و حقائقه فی مسالک الطریقة ... و انما کتبنا فی هذه الرسالة ما لم نکتبه فیه فلیرجع من اراد بقیة الکلام الیه و الحمدﷲ ...
[دنا 153/3 (5 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی احمد الحسنی الحسینی ...» (مستطیل) ؛ کاغذ: فرنگی، 5گ (1-5 )، 20 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 38 - 412]
خط: نسخ زیبا، کا: رستم بن بیجن، تا: 1261ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (114پ-119پ )، 15 سطر، اندازه: 13/5×20سم [ف: 6 - 34]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1274ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 7گ (1پ- 7پ )، 14سطر، اندازه: 13/3×31/2سم [ف: 41 - 181]
آغاز: برابر؛ انجام: و کذلک الطعام الطیب و النوم الطیب و اعداؤهم علی عکسهم فی جمیع المراتب.
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن احمد قراچه داغی، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج مشکی، 4گ (104پ-107ر )، 16 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 3 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: رستم بن بیجن ؟، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 13ص (1-13 )، 16سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 32- 227]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
اصفهانی، یحیی بن محمد شفیع، ق14 قمری
esfahānī, yahyā ebn-e mohammad šafī‘ (- 20c)
تفسیر مختصری است با اهتمام به جنبه های ادبی و با استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام و گفته های بعضی از مفسران، و در پایان تتمیمی است در نام های این سوره.
[دنا 154/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6476/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی خیر خلقه ...
بسم اﷲ الرحمن الرحیم الباء حرف جر؛ انجام: و اهدنا الصراط المستقیم الی آخر الایة کل المسؤول و الحاجة، الی غیر ذلک من الوجوه المحتملة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 20گ
(1ر-20ر)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 17 - 69]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
شیرازی، علی بن محمد
šīrāzī, ‘alī ebn-e mohammad
تفسیر سوره حمد است، مؤلف به درخواست گروهی آن را نگاشته و از مطالب تفاسیر دیگر چون کشاف زمخشری بهره جسته است، نام تفسیر و مؤلف بر فراز برگ نخست آمده و در منابع موجود یافت نگردید.
[دنا 154/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13306/5
آغاز: الحمد ﷲ الذی جعل محمداً بحسب التربیة المعنویة فاتحة کتاب الانشاء و الابداع و بحسب النشأة الصوریة خاتمة رسالة؛ انجام: قال: ان القوم یبعث اﷲ علیهم العذاب حتماً مقضیاً فیقرأ صبی من صبیانهم فی الکتاب، الحمد ﷲ رب العالمین فیسمعه اﷲ تعالی فرفع عنه م بذلک العذاب اربعین سنة، رفع اﷲ عنا العذاب الالیم ...
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرشید بن نور الدین شوشتری، تا: 1059ق، جا: شوشتر؛ مصحح، محشی با نشان «منه» ؛ کاغذ: شرقی، 11گ (24ر-34پ )، سطور مورب، اندازه: 22/5×35سم[ف: 33 - 539]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
حسن فضل بجلی
hasan fazl-e bajalī
تفسیری است لغوی .
[دنا 154/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:956/2- ف
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 4664 ؛ بی کا، تا: 710ق؛ 18گ (143پ- 160پ )، 11 سطر [فیلمها ف: 1 - 550]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
غیر همانند :
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل الحمد مفتتح قرآنه و اخری دعوی اهل جنانه و الصلاة علی محمد عبده و رسوله ارسله بالنور المبین؛ انجام: فقد سبق ان المثانی السبع فی طی الفاتحة مخفیة و ا لمعانی فی کلماتها ظاهرة و الفاتحة سورة واحدة هی مفتاح کل خیر و شفا کل صدر.
در آغاز این تفسیر کوتاه فلسفی عرفانی، کلمات سوره توضیح داده شده پس از آن در هفت «مثنی» سوره را تفسیر می کند و چون این سوره «السبع المثانی » نامیده شده، مؤلف این تقسیم را در نظر گرفته است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثانی 1074ق؛ جلد: تیماج مشکی، 256گ، مختلف السطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 1 - 443]
آغاز: قیل انما سمی بفاتحة الکتاب لأنه فتح علیک بفاتحة لذیذ مناجاته فکانت فاتحة لکل خیرة؛ انجام: و قیل غیر المغضوب علیهم بترک حسن الأدب فی وقت القیام لخدمتک و لا الضالین عن رؤیة ذلک فتستغفر و تنیب
در این تفسیر کوتاه که با عناوین «قوله قوله» می باشد، بیشتر مطالب عرفانی از بزرگان اهل تصوف و عرفان و مفسرین ذکر شده و به مطالب دیگر نمی پردازد ؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (17پ-29پ) 9 ، سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 21 - 59]
آغاز: بسمله. قال ابو محمد الحسن [بن علی] علیهما السلام الاستعاذة هی ما قد امراﷲ عباده عند قرائتهم القرآن فقال ... سورة فاتحة الکتاب سبع آیات تفاقیة مکیة سمیت بسعة اسماء و فاقیة مرویة فاتحة الکتاب؛ انجام: فمن ذلک جعلت التسمیة بعد الحمد فی استقبال السورة الاخری و الحمدﷲ رب العالمین خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ، 76گ(6پ-81ر)،18سطر(6/5×13)، اندازه: 13×19سم [ف: 273]
آغاز: تفسیر سورة الحمد و فیما ذکره الفضل من العلل باسناده المعتبر عن الرضا (علیه السلام) و الظاهر ان کتاب الفضل کان عنده و السند کان لمجرد التیمن مع انه ایضا معتبر انه قال امر الناس بالقرائة فی الصلاة أی من جانب الرسول (صلی الله علیه و اله) علی الظاهر بقوله (صلی الله علیه و اله)
لاصلاة الا بفاتحة و نحوه ... الحمدﷲ انما هو أداء لما اوجب اﷲ عز و جل علی خلقه من الشکر و الشکر لما وفق عبده من الخیر؛ انجام:و روی ان القرآن ظاهره انیق و باطنه عمیق له نجوم و علی نجومه نجوم لا تحصی عجایبه و لا تبلی غرایبه فلیجل حال بصره الی غیر ذلک من الأخبار.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1118ق ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا ، عطف میشن قهوه ای، 7گ، 21 سطر، اندازه: 17×28سم[اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 120 و] [ف: 128-22]
به نقل از مجمع البیان ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ 2ص (247-248) [ مختصر ف: - 189]
آغاز: بسمله ... الحمدﷲ الازلی الابدی بلازوال؛ انجام: و محمد آمین صلی اﷲ علیه و آله و سلم
بی کا، تا: شب یک شنبه پایان جمادی الثانی1261ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 28گ (9پ-36پ)، اندازه:15×20سم [ف: 9 - 879]
آغاز: و التمجید و نحن لما کان کلامنا فی اللفظ؛ انجام: سبق فی مبحث ذکر تلاوة القرآن ما ینفعک فی هذا المکان فتذکر له تفسیر عرفانی و شیعی است که مؤلف از نظریات سایر مفسران، همچون کتاب های ابن عربی، مانند: الفتوحات المکیة، التدبیرات الالهیة، تفسیر الجمع و التفضیل استفاده کرده و در بعضی مواقع نیز اقوال ابن عربی را عیناً نقل می کند، ولی مدار اصلی کتاب حول محور اقوال ائمة اطهار است و مؤلف در لاب هلای مباحث از علمای سلف با عناوین «اصحابنا الامامیة» نیز یاد می نماید ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، 41گ (203 - 243 )، 25 سطر، اندازه: 14×23/5سم [ف: 28 - 21]
خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: علی محمد بن محمد صفی محلاتی، تا: اوایل قرن 13؛ کاغذ: نخودی و شکری، جلد: مقوایی با روکش مشمع، 7ص (178-184)، 17سطر، اندازه: 10/4×15/3سم [ف: 17 - 463]
آغاز: پس از تسمیه: فاتحة الکتاب مکیة علی الصحیح و کونها مکیه و مدنیة بط و مدنیة من هفوات مجاهد و لانها افضل السور اتفاقا و هو جایز و انکان الکل کلام اﷲ؛ انجام: و من طریق آخر هذ الخبر انفسه الا انه قال کانما قرا القران و عن جابر یا جابر الا اعلمک افضل سورة انزله اﷲ تعالی فی کتابه فعلمه اﷲ و قال شفاء من کل داء الالسام و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و الماب آمین
تفسیری است شارح جهات عربیت و حاوی نکات حکمی، کاتب دیباچه را ننوشته. از کتاب استفاده می شود که مفسر از افاضل قرن 10 به بعد است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 23گ، 20 سطر، اندازه: 16×28سم [ف: 4 - 422]
آغاز: سورة فاتحة الکتاب سبع آیات و تسمی ام القرآن لانها مفتتحه و مبدأه فکأنه أصله و منشأه؛ انجام: فیقرأ صبی من صبیانهم فی الکتاب الحمدﷲ رب العالمین فیسمعه اﷲ تعالی فیرفع عنهم بذلک العذاب أربعین سنة.
در این تفسیر مختصر، مفردات لغوی و مباحث ادبی بیشتر رعایت شده و در بعضی از کلمات آراء بزرگان مفسرین را نیز نقل می کند، و گویا از یکی از کتاب های تفسیر جدا شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 5گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 15- 283]
آغاز: فاتحة الکتاب مکیة، عن ابن عباس و قتاده، و مدنیة، عن مجاهد، و قیل نزلت مرة بمکة و مرة بالمدینة. اسماؤها؛ انجام: فغضب اﷲ علیه و لعنه، و اعد له الخزی المقیم و العذاب الالیم، اوشک فی واضح الدلیل فضل عن سواء السبیل، فقال: صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و لا الضالین.
به جنبه های ادبی بیشتر پرداخته و گاهی روایت نیز می آورد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21گ (82پ-102ر )، 18 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 1 - 119]
آغاز: بسمله وبه نستعین الحمد ﷲ رب العالمین ... سورة الفاتحة الکتاب قال الشیخ رضی اﷲ عنه سمیت الفاتحه لمعنیین؛ انجام: و لا الضالین عن السنه..
شاید از محی الدین عربی باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج عنابی، 21گ (79-99)،15سطر(8/5×11 )، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 4-1250]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم من القرآن بالاجماع و باجماعنا من کل سورة آیة
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 8گ (29-36)، 23سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 80]
آغاز: بسمله و به نستعین، سورة فاتحة الکتاب المسمی اما القرآن لا حتوائها علی مجامع؛ انجام: اعبدوا ربکم الذی خلقم و الذین من قبلکم اقرا باسم ربک الذی خلق خلق الانسان من علق و هذه استحالة ... انها فی انفسها ...
تفسیری است عرفانی از سوره فاتحة الکتاب. نویسنده از استعاذه آغاز کرده تا پایان سوره را با مباحث فلسفی مطابق با ذوق اشراق تفسیر می کند؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج قهوه ای، 50گ (1پ-50)، 20 سطر (9×15/5 )، اندازه: 15/5×21/5سم [رایانه]
بروش عرفانی ؛ خط: نستعلیق ترک، بی کا، بی تا؛ کاغذ: استانبولی، جلد: مقوا عطف تیماج تریاکی، 10ص (155-164)، 18 سطر (12/5×18 )، اندازه: 11×16/5سم [ف: 17 - 368]
tafsīr-e sūrat-ol fāteha = tafsīr-e sūre-ye hamd
تفسیری است عرفانی و به قلمی روان و روش آن جمع میان حقائق تنزیلی و تأویلی و نکات عرفانی و لطائف ذوقی است. در آن از تفسیر صافی فیض کاشانی (- 1091ق) و جواهر التفسیر کاشفی و ... یاد می کند پیداست که در قرن 12 تألیف گردیده
است. این تفسیر به صورت پند و اندرز برگزار شده و مشحون از داستان های پیامبران و امامان و عارفان و بزرگان و اشعاری به فارسی از عطار، حافظ و دیگران و در برخی موارد از خودش است. او پس از پایان تفسیر، بخشی در عذاب امت های قبل از اسلام در ده فصل و فصلی در بیان معاصی اندام و فصلی در صفت بهشت و اهل آن و فصلی در صفت دوزخ و اهل آن و فصلی در بیان چیزهایی که حق تعالی امر کرده و چند فصل در مطالب متفرقه آورده است.
آغاز: فاتحة الکتاب یعنی گشاینده کتاب ربانی زیرا که کتاب ربانی را مبدأ و مفتتح و محل شروع جزوی نیست چاپ: با تصحیح و مقدمه سید جلال الدین آشتیانی در نشریه الهیات مشهد
[دنا 155/3]
آغاز: برابر
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن ۱۲ یا ۱۳؛ با سرلوح، مجدول؛ کاغذ : فرنگی آهار مهره، جلد : تیماج عنابی، ۵۸گ، ۱۸ سطر(۹/۵×۱۵ )، اندازه: ۱۴/۵*۲۰/۵سم [ف: ۳ - ۷۶۶]
٢ مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه :۱۲۹۲۹
آغاز: برابر؛ انجام: کی توان پیمود دریا را بکیل.
خط: نستعلیق، کا: محمد مهدی هاشمی سمنانی، تا: ۵ ربیع الثانی ۱۲۲۷ ق؛ اوقف : حسین کی استوان؛ کاغذ: آهاری شکری ، جلد: تیماج خرمایی، ۹۸گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۰سم[ف۵۸۱-۱۱]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa
غیرهمانند:
آغاز: انعمت فزد علی انک علی کل شیء قدیر تا مهندسان کارگاه تقدیر نقوش صور الوان بر صفحات الواح وجود می نگارند؛ انجام: و اگر راضی نمیتوانی بود هر چه پیش آید در آن صابر باش که صبر موجب فرح و گشایش است و فرود این مقام هیچ مقام دیگر نیست مگر مقام اهل دوزخ نسخه اصل: آکادمی بخارست رومانی 178M. تفسیر عرفانی، که گویا رساله بهرامشاهیه علی بن محمد همدانی (-۷۸۶) است؛ کا :محمود بن داود، تا: ۲۳ جمادی الثانی ۹۷۷ق [فیلمها ف: ۳ - ۲۱۲]
٢. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:۱۳۷۴۷
آغاز: و نمیدانیم که ما اهل کدام خواهیم بود سوم قیامتست (کذ) و در وجود او بنص کلام الهی شبیه (کذ صحیح آن: شبهه) نیست و حق تعالی فرموده که چون خلایق محشور شوند بعضی سفید روی باشند و قومی سیاه روی بوند و هیچ کس را معلوم نیست که از کدام طایفه اند پس جای خوف است؛ انجام: پسر چون در آن دره نظر کرد چندان کله گاو و شتر و گوسفند دیدکه حساب او را خدای تعالی دادند.
احتمالاً مؤلف از فضلاء عارف مشرب امامیه قرن 10 به بعد است.
ظاهراً کتاب مرتب بر سه باب است. موجودی قدری از باب اول و دو باب دیگر است. عناوین ابواب: باب دوم در فضیلت سوره حمد «قال امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام لو شئت لا قرأت سبعین تفسیراً من تفسیر فاتحة الکتاب یعنی مرا از فضیلت این سوره آن قدر معلوم می شود»، باب سوم: «اعوذ باﷲ یعنی پناه می گیرم والتجا می برم بمعبود بحق». روش این تفسیر: بیان مدلول کلمات و آیات این سوره به عبارتی ساده و سلیس و تفسیر به اخبار وارده از طریق امامیه و استیناس به اشعار پارسی از «منطق الطیر»عطار و مثنوی و سعدی و حافظ و خواجه عبداﷲ انصاری و اوحدی و شیخ محمد لاهجی (که ظاهراً مقصود همان شمس الدین محمد لاهجانی صاحب مفاتیح الاعجاز است) و ذکر حالات و گفتار عرفاء و صالحین ؛ خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا:حدود قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط وا نجام ؛ واقف: غلامحسین صراف زاده، 18 شهریور 1363 ؛ کاغذ: حنایی، 130گ، 15 سطر، اندازه: 9×17سم [ف: 11 - 576]
٣. قم؛ گلپایگانی نسخه؛ شماره: 9159/4-60/99
آغاز: چندان قوت می خواهم که هفت طبقه آسمان را ... ذکر شرح الرحمن در محل که وفات آن حضرت نزدیک رسید عزرائیل در حجره همایون آمد به اجازت بی کا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی : آغاز و وسط و انجام؛ ۱۱۴گ ( ۷۰-۱۸۳ )، ۱۲ سطر، اندازه: ۱۳*۱۸سم [ف: ۲ - ۹۸۹]
خط: شکسته نستعلیق، کا : تحسین، تا: ۲۴ جمادی الاول ۱۱۰۱ق، جا: دارابگرد شیراز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، ۸ص (۴۲-۳۵)۲۵،سطر(۱۰/۵×۲۱/۵)،اندازه:۱۴×۲۴/۵سم [ف : ۱۱۸۸-۹]
آغاز: از ابی بن کعب روایت است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود یا ابی انبئک بسورة لم ینزل فی التوراة و الانجیل و الفرقان مثلها؛ انجام: و نزد حسن بصری آنست که امام باید نگوید چه او دعا می کند.
تفسیر شیعی کوتاهی است با شواهدی از احادیث و نقل بعضی فرازهای ادبی؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا : حسین بن حسن شفتی، تا: سلخ ربیع الثانی ۱۱۲۲ ؛ق جلد: تیماج مشکی، گ۷ ( پ۱ - ر۷ )، اندازه: ۱۵×۲۰/۵سم [ف: ۱ - ۴۷۲]
بیکا، تا: با تاریخ ۱۱۲۲ق [ اندیشه حوزه: ۲س ۷ش، - ۲۱۳]
آغاز: عاجز آمد نه همه فریاد برآوردند و گفتند؛ انجام: اگر منکر شود دشت و پای بروی گواهی دهند ... و تکلمنا و تشهد ارجلهم بما کانوا یمسبون تمت التفسیر الفاتحه الکتاب ... غفرالله
لهما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، عطف گالینگور، 4گ (246پ-249ر)، اندازه: 21×30سم [ف: 38 - 30]
انجام: انجام تفسیر الحمد: از آن مگر گمراهی و اﷲ سبحانه و تعالی یعلم حقایق الاشیاء. جم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: سیاه، 21 سطر (8×15 )، اندازه: 12/5×15سم [ف: 14 - 222]
کا: حاج غلامرضا بن قاسم یزدی، تا: 1251ق؛ اهدایی: شیخ غلامرضا جماعتی تفتی؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 4گ (128-131)، اندازه: 15×21سم [ف: 4- 1387]
آغاز: عون حق چبود علی مرتضی ×× استعانت زوبخواه ای بوالوفا / صد خطر درراه باشد پیش و پس ×× جز علی کبود بگو فریاد رس؛ انجام: آن زمان اسلام بود اندر بطون ×× مسلمان اندر حجابات کمون / کافران اندر جهان ظاهر بدند ×× مسلمین را غالب و قاهر بدند
مؤلف که شیعه امامیه و شاعر و ذوق عرفانی دارد در این کتاب «صراط المستقیم» و «اهدنا» را به نظم ونثر تفسیر نموده است، می گوید که قصد شرح اسرار هدایت را دارد و آن را بحر واحدیت نام نهاده و بحر واحدیت را بر دو بحر (بحر الاسماء، بحر الاکوان) تقسیم نموده و سپس آنها را به بحوری تقسیم می نماید بدین ترتیب: 1. بحر الاسماء شامل دو قسم، 2. بحر اسم ذات، 3. بحر اسم فعل، 4. بحر الاکوان شامل شش بحر، 5. بحر العبادة شامل پنج موج (صلوة، زکوة، صیام، حج، الولایة)، 6. بحر الدعاء؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوایی سبز با عطف پارچهای، 76گ، 14-23 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 2 - 989]
آغاز: نگردد به هیچ حوض از حیاض انبیاء و هم حضرت رسول صلی اﷲ علیه و سلم فرمودمرحضرت شاه ولایت را بطریق وصیت که یا علی سوره یس بسیار خوانی؛ انجام: چنین گویند که مرد صالحی بود وسایلی به در خانه او آمد و چیزی خواست آنمرد صالح
بخشی از آغاز تفسیر مفصلی است بر سوره فاتحه، این تفسیر به نظم ونظم برگزار شده و مؤلف درآ ن داستانهای متعددی از پیامبران و بزرگان در رابطه با فضایل بسمله و فاتحه آورده است.گویا بخشی از تفسیر فاتحه عبداللطیف بیرجندی است که قبل از این معرفی گردید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوای سفید، 35گ، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 990]
در ده «باب»: 1. تفسیر سوره حمد، 2. بیان ناسخ و منسوخ و عام و خاص قرآن، 3. آیتها که درباره اهل بیت آمده است، 4. مخارج حروف، 5. اختلاف قرائتها، 6. وقف و ابتدا و اتمام و روم و امکان که باب نهم است، 7. قرائت اهل بیت بر حسب روایت های شیعی و سنی که باب دهم است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با خط خوردگی؛ 516گ، قطع: وزیری [ چهار کتابخانه مشهد-ف: - 93]
آغاز: بسمله الحمدﷲ المتفرد بالفردانیه و التوحید المتعالی عن الاطلاق و التقیید ... این سوره مبارکه را ده نام باشد 1- فاتحه الکتاب 2- ام القرآن 3- سبع المثانی 4- ...
کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13 و یا اوائل قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 196]
بی کا، تا: 1319ق [نشریه: 13 - 381]
آغاز: اولا علم بانفعل و بغرض از او پیدا کند پس اراده کند انفعل را بطور جزم؛ انجام: عن علی (علیه السلام) ما عبدتک خوفاً الخبر و ایضاً عن الص (علیه السلام) قال العباد ثلاثة قوم عبدوا اﷲ ...
تفسیر فلسفی عرفانی است از سوره حمد به گونه ای مفصل که در نسخه حاضر فقط بخشی از سوره موجود است. عناوین موجود: الفصل الثانی فی لفظ مالک، الفصل الثالث فی لفظ الیوم و معانیه، الفصل الرابع فی لفظ الدین، الفصل الخامس فی النکات. سپس ذیل آیه «ایاک نعبد و ایاک نستعین» نیز سه فصل گشوده: «الفصل الاول فی ایاک، الفصل الثانی فی لفظ نعبد ...» ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج قهوه ای، 22گ (65-87پ)، اندازه: 13/4×21/3سم [ف: 41 - 19]
آغاز: بسمله یعنی ابتدا
میکنم به نام خداوند مهربان که روزی دهنده است مومنان و کافران را در دنیا به شرط حیات و زندگی و جمیع مخلوقات را از حیوانات و چرنده و پرنده و ماهی و مور؛ انجام: و حضرت صاحب هست که خدا اطاعت اوشان را قبول
میکند پس ما خود را با او شان شریک می گردانیم که ما همه تو را عبادت می کنیم پس خدا به این سبب طاعت ما را نیز قبول می کند به فضل خود در این رساله به عنوان مقدمه مباحث توحید و نبوت و امامت به طور خلاصه بیان شده و سپس آیات سوره فاتحه به طرز نسبتاً مکفی ترجمه و شرح می شود ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ، مختلف السطر، اندازه: 16×24سم [ف مخ: 1 - 171]
آغاز: سبع المثانی زیرا که هفت آیت است و در نماز مثنی می شود یا آنکه نصف آن ثنای عبد است؛ انجام: و لاالضالین نگاه دارد اللهم ادفع شر الدنیا و الاخرة انک رب العالمین ...
در این کتاب وجوه مختلف و معانی گوناگون جمله های سوره حمد را بیان کرده و گاهی به مطالب فلسفی و عرفانی نیز اشاره می شود ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ در حاشیه صفحه اول حسن نجفی حسینی خوئی شمس العلماء کتاب را به تاریخ 14 رمضان 1386 به آیةاﷲ العظمی مرعشی تقدیم کرده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 39گ، مختلف السطر، اندازه: 13/5×20/5سم [ف:13 - 13]
آغاز: بسمله مفتاح خزائن ابواب بر و نوال و مصباح طریق وصول به مقاصد و آمال
ترجمه و تفسیر سوره فاتحه الکتاب است، تنها یک صفحه است مشتمل بر قسمتی از دیباچه مفصل کتاب؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: کاهی نباتی رنگ، جلد: تیماج، 1ص (204 )، 13 سطر، اندازه: 1/2×19/5سم [ف: 3 - 12]
آغاز: قال امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه الصلوة و السلام لوشئت لاوقرت سبعین بعیراً من تفسیر فاتحة الکتاب؛ انجام: پس خدای تعالی فرشته نزد ایشان فرستاد و تا روح هر دو را قبض کرد و روحهای ایشان.
آمیخته با اشعار ادبی و حکایات و قصص زیاد که از شیخ سعدی و کتاب روضة الاحباب نقل می کند؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 80ص (39-118 )، 18سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 35 - 239]
آغاز: بسمله، نوزده حرف است و زبانه دوزخ نیز نوزده است؛ انجام: و فراق رحمان
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 3گ (28پ-30پ )، 16 سطر (8×15 )، اندازه: 12×19سم [ف: 16 - 514]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... اندکی از شرح و معنی علامتها از کی نوشته. الحمد سه جای وقف ناصر است نزد امامان حجاز و شام و بصره؛ انجام:خدای تعالی همه مؤمنان را این ثواب روزی کناذ و بر همه رحمت کناذ بمنه و فضله.
تفسیری است کوتاه به فارسی و بروش حروفیان برای سوره حمد و در آغاز نسخه ما خود سوره آمده و زیر و روی سطرهای این سوره دستور تجوید کلمات آن است به عربی. مفسر آن دانشمندی است سنی و اشعری و خدا را دیدنی می پندارد. شاید بتوان گفت که نگارنده آن همان بغوی نگارنده فقه فارسی باشد؛خط: نسخ کهن، بی کا، بی تا؛ 3گ (44ر-46ر) [ف: 6 - 2167]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین و العاقبة للمتقین؛ انجام: تفسیر: ثواب صد و بیست و چهار هزار پیغمبر را دریافته باشد و بقول ایشان کار کرده باشد و اﷲ اعلم بالصواب این رساله شامل ترجمه و تفسیر سوره الحمد است به زبان فارسی و بعد از آن چند دعا و حدیث ذکر شده است. مترجم و مؤلف آن معلوم نیست ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 5گ، 17 سطر (10/5×15/5 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 1 - 260]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم و به نستعین. این در تفسیر بسم اﷲ است. الحمد ﷲ رب العالمین؛ انجام: ابتدا به حمد حقیقی و حمل هر دو بر حقیقی. به تاریخ یوم دوازدهم شهر جمادی الآخر خاتمه یافت. و انا الکاتب المیرزا سید محمد ولد الصدق جناب مستطاب آقای میرزا سید احمد مدرس الیزدی عفی اﷲ عن جرائمی.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 12 جمادی الثانی؛ جلد: کاغذی، 6گ، 13 سطر (8×13 )، اندازه: 10×16سم [میراث اسلامی: 8- 436]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa wa āyat-il kursī
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:313
تفسیر سوره فاتحه و آیة الکرسی ؛ خط: نسخ، کا: عبدالحی بن عبدالحسین برزکی کاشانی، تا: 1265ق [ف: 42]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa wa-l ixlāṣ
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیر متوسطی است که بنا به گفته مؤلف در مقدمه بر دو سوره فاتحه و اخلاص می باشد و در آن بیشتر به نکات صرفی، نحوی (ادبی) و تجویدی پرداخته، اما در ادامه - بلافاصله - به تفسیر بسیار مختصر سایر سوره ها از بقره تا آیه 72 سوره نحل پرداخته به طوری که مفسر به تفسیر الفاظ مشکله آیات پرداخته است. طبق نسخه 501 آستانه حضرت معصومه -- با یادداشت تملک
حسن بن محمد و سپس بهبهانی در شعبان 1312 (شاید 1212) -- که شامل سوره بقره تا اسراء است، می نماید که این تفسیر، ادامه سوره حمد و اخلاص و مؤلف این قسمت نیز «حسن بن محمد» باشد که بعدها آن را نگاشته است. در منابع دیگر به این تفسیر اشاره نشده است.
چاپ: این تفسیر ضمن مجموعه تفاسیر وی چاپ شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:38103
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و آتاه الحکمة و فصل الخطاب و ... اما بعد فهذه عوذه شافیة و جملة وافیة فی تفسیر سورتی الفاتحة و الاخلاص الفتها و أنا المحتاج ... حسن بن محمد الشهیر بواعظ.
آغاز سوره بقره: بسمله. الم اکثر المفسرین علی أن حرف الف اشارة الی أنا و اللام؛ انجام: انجام تفسیر اخلاص [برگ 45]: کانت الآیة الخامسة رداً علیهم و علی کافة ارباب الملل الفاسدة فی التوحید.
موجودی آن از فاتحه تا 72 نحل است ؛ خط: نسخ خفی، بی کا، تا: سه شنبه 9 صفر قرن 14؛ افتادگی: انجام ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نباتی فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 130گ، 15 سطر، اندازه: 10/5×15سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 125]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa wa-l ixlāṣ
واعظ، حسن بن محمد، ق13 قمری
vā‘ez, hasan ebn-e mohammad (- 19c)
رساله کوتاهی است در تفسیر سوره فاتحه و اخلاص که بیشتر به جنبه ادبی پرداخته است.
[دنا 156/3]
تهران ؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:612/8
آغاز: الحمد ﷲ الذی أنزل علی عبده الکتاب و اتاه الحکمة و فصل الخطاب و ... أما بعد فهذه عوذة وافیة فی تفسیر سورتی الفاتحة والاخلاص ... سورة الفاتحة مکیة و قیل مدنیة وقیل مکیة و مدنیة و لها اثنی عشر اسما؛ انجام: و لم یکن له کفواً أحد اذ التعدد نقض ینافی الأحدیة و عجز ینافی الصمدیة و فقد کما ینافی الأهلیة و لأن التعدد لایکون الا بفقد شیء أو یوجد شیء.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12گ، سطور چلیپا، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 140]
tafsīr-e sūre-ye fātehe va exlās va qadar
قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - 1098 قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (- 1687)
[دنا 172/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:116/7
کا: صالح بن سید علی حسینی گرمرودی، تا: قرن 11، جا: ابهر؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی عطف تیماج قهوه ای، 11ص (206-216)، 12 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم [سنا:ف: 1- 60]
tafsīr-e sūre-ye fātehe va exlās va qadar
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2839/9
آغاز: اعوذباﷲ ... گوی که پناه می برم بخدا؛ انجام: بر اهل جود و ظلم و فاسق و فاجر
خط:نسخ،کا:محمد حسن بن محمد علی،بی تا،جا:خبوشان ؛ کاغذ: فرنگی،جلد:تیماج عنابی، 2گ (115پ-116پ) [ف: 10 - 1683]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa wa-l baqara
جامی، عبدالرحمن بن احمد، 817 - 898 قمری
jāmī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1415 - 1493)
تفسیر مزجی مختصری است با ذکر روایاتی مناسب آیات از طریق اهل سنت، که در این نسخه فقط تفسیر سوره فاتحه و اوایل سوره بقره تا آیه «و من الناس من یقول آمنا» (بقره: 7) آمده و گویا بیش از این نوشته نشده است. سپس آن را عبدالغفور به بیاض آورده است. این تفسیر را محمد باقر حجتی در کشاف الفهارس (220/3) از عبدالرحمن جامی دانسته است و از آن با عنوان «تفسیر الجامی» یاد کرده است.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین من الاولین الاقدمین و الاخرین الاکرمین، الرحمن لوجود الشامل العام
انجام:فمن وافق تامینه تامین الملائکه غفر له ما تقدم من ذنبه، رواه مسلم فی صحیحه
[دنا 156/3 (7 نسخه)]
نسخه اصل: دهلی نو ش 504 (181) ؛ بی کا، تا: با تاریخ 867ق [فیلمها ف: 1 - 164]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: بخارائی شکری، جلد: مقوای روکش تیماج زیتونی، 25 سطر، اندازه: 24×36/5سم[ف: 244 - 3]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به استناد نسخه مرعشی ج 293/17 ذکر شد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل، 1037 ؛ کاغذ: استانبولی شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 31ص (1-31 )، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 561]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: مقوایی عطف گالینگور سبز، 7گ (3پ-9ر )، 25 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 17 - 293]
خط: نسخ، کا: محمد امیر عمری برای میر میران سلیمان پاشا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: ربعی [ف: 2 - 75]
نسخه اصل: ایاصوفیا ش 405 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 64گ، 21 سطر [فیلمها ف: 1 - 308]
آغاز: برابر؛ انجام: کون المراد بالذین کفروا الماحضین هو مختار صاحب الکشاف
نام مؤلف به استناد نسخه مرعشی ج 293/17 ذکر شد؛ خط: رقعی، بی کا، بی تا؛ محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 47گ (160پ- 206ر)، اندازه: 12/5×17سم [ف: 13 - 300]
tafsīr-u sūrat-il fātiḥa wa-l baqara
تفسیر فاتحه و بقره. در عنوان آمده «هذا ما انتجب و انتخب من فراید فواید یلیق ان یکتب بالنور علی خدود الحور خلد اﷲ ظلال افضالها». مؤلف شیعی است و در آن از طبرسی و زمخشری و قاضی و کلینی یاد شده است.
[دنا 156/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2144/17
آغاز: بسمله. یمکن الاستدلال بها علی راجحیة التسمیة عند الطهارة؛ انجام: و هو یهدی الی سواء السبیل
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10، کاغذ: سپاهانی و فرنگی، جلد: مقوا با پارچه زری عطف میشن، 10ص (263-272 )، اندازه: 10/5×23سم [ف: 9 - 823]
tafsīr-u sūrat-il fatḥ
تفسیری است بیشتر مشحون از نکات دستوری و لغوی.
[دنا 156/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1295
آغاز: بسمله. باسمک اللهم نستفتح ابواب فیضات انوار قدسک و انواع لطفک و برک؛ انجام: واجراً عظیماً. و فی وصفه بالعظیممنوناً هو و موصوفه التعظیم ... صلی اﷲ علیه و سلم و علی اله و اصحابه نجوم الهدی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ واقف: ابن خاتون، 1067؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: پارچه ای زرد اخری، 10ص (34-43 )، 27 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 1 - 559]
» تفسیر سوره فجر ← فجریه
tafsīr-e sūre-ye fajr
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
تفسیر کوتاهی است بر سوره فجر که مؤلف به در خواست یکی از اهالی کاشان نگاشته است.
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ وسلام علی عباده الذین اصطفی وبعد چنین گوید بنده اثیم محمد بن کریم که یکی از اجلا عظیم الشأن؛ انجام: که آن قدر قوت داشتند وثمود را که کوه را سوراخ می کردند وخانه می ساختند.
خط:نستعلیق،کا:عبدالحسین بن محمد خراسانی، تا: 1312ق؛ جلد: تیماج زرد، 6گ، 27-25 سطر، اندازه: 10×24سم [ف: 2-991]
tafsīr-u sūrat-i fuṣṣilat
[دنا 157/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:511/25-طباطبائی
آغاز: قوله ثم استوی الی السماء ... اشار بالدخان الی مادة السماء فان الدخان هو جوهر ظلمانی
تفسیر آیه 11 سوره فصلت (سوره 41 )؛ بی کا، تا: 1085 یا 1065ق ؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (304ر-305ر )، 21 سطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 22- 217]
tafsīr-u sūrat-il falaq
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تفسیر بسیار کوتاهی است بر سوره فلق که با مشی فلسفی همراه با اشاراتی عرفانی است. وی در تفسیر آیه «و من غاسق ... تا» پایان سخنانی درباره نفس آورده است.
آغاز: قل اعوذ برب الفلق فالق ظلمة العدم بنور الوجود و هو مبدع الاول الواجب الوجود لذاته ...
انجام: تفارقه بالذات و بالعلاقة بجمیع الحالات رزقنا اﷲ التجرد التام و التأله الکامل و الحمد کله لواهب العقل و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله و أصحابه.
چاپ: به سال 1313ق در حاشیه شرح هدایه (چاپ سنگی، تهران )؛ در پنج رساله، به تصحیح احسان یارشاطر (تهران، انجمن آثار ملی: 1332 )؛ در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بیدار: 1400ق)
[دنا 157/3 (73 نسخه )؛ الذریعة 341/4؛ مشار عربی /203-204؛ ریحانة الادب 582/7 ؛ مهدوی، مصنفات ابن سینا 65؛ مکتبة امیر المومنین 244/1]
نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا ؛ بی کا، تا: 677ق؛ 3ص (126-128) [عکسی ف: 4 - 307]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3045 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 699ق؛ 3ص (59-61 )، 19 سطر [عکسی ف: 3 - 585]
خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالصمد بن صدیق وایقانی، تا: 704ق؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (252پ-253پ )، 25 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 1 - 189]
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: حدود 723ق؛ 2گ (174ر- 175پ) [ مختصر ف: - 191]
بی کا، تا: 899ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (43ر-44ر )، 25 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 - 108]
کا: مغیث الدین بن شرف الدین بن مغیث الدین اصفهانی، تا: سه شنبه 8 رجب 933ق، کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (22پ-23پ )، 29 سطر، اندازه: 10/5×19سم[ف: 471 - 3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 947ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، قطع: بغلی [ف: 2 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ کاغذ: سمرقندی کلفت، جلد: تیماج تریاکی، 1گ (41ر - 41پ )، 31 سطر، اندازه:13×23سم [ف: 6 - 2399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین الحافظ القاری، تا: شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 3گ (79پ-81ر)، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 295]
خط: نسخ، بی کا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی عطف تیماج قرمز، 2گ (120-121)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
خط: نسخ، بی کا، تا: 985ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 4گ (36ر -39ر)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 12 - 284]
بی کا، تا: 1003ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 119گ (13ر-131پ )، 19 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 470]
خط: نستعلیق، کا: تقی الدین محمد گیلانی مکی، تا: 1014ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 2گ (62پ - 63 )، اندازه: 14×23سم [ف: 11 - 2]
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 3گ (129پ-131ر )، اندازه: 9/5×30سم [ف: 256]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 1018ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (12-22 )، 23 سطر، اندازه: 12/5×25سم [ف: 4 - 12]
کا: عبدالقادر اردوبادی، تا: 1026ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 3گ (154پ-156پ )، 25 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 471]
آغاز: الی مفیض الخیرات بل الامر یرجع الی قابلها و ذلک تحقق الکلام المقرر؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوحیان سراب، تا: 8 جمادی الثانی 1027ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: الوان شکننده، جلد: تیماج قهوه ای، 6ص (1-6 )، 12 سطر، اندازه: 9×13/7سم [ف: 43 - 78]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1046ق؛ 4ص (102-105) [ف: 4 جدید- 31]
بی کا، تا: با تاریخ 1056ق [نشریه: 5 - 273]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، تا: 1058ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 4ص (6-9 )، 23 سطر [ف: 9 - 230]
آغاز: برابر؛ انجام: ذلک انه الجواد الکریم تم بحق النبی محمد و آله اجمعین
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اطلاعات نسخه با رجوع به رایانه آستان قدس تکمیل شد؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ضربی، 3ص، 19 سطر [الفبائی: 137]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (6پ-7پ )، 27 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی مازندرانی، تا: 1060 - 1071ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، 26 سطر (9 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 56]
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (8ر-9پ )، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 5 - 296]
بی کا، تا: 1065 یا 1085ق؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (302ر-303پ )، 21 سطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 22 - 217]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 847 [در فهرست نمازی با عنوان تفسیر سورة التوحید و المعوذتین معرفی شده ]؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: با تاریخ 1092ق؛ 5ص (106- 110) [عکسی ف: 4 - 402]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (17-18)، 17 سطر (11×18/5 )، اندازه: 19/5×24سم [ف: 16 - 647]
آغاز: برابر؛ انجام: و سلم تسلیماً دائماً ابداً ابدا.
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن زرد، 2گ (45پ-46ر )، اندازه: 16/6×25/2سم [ف: 8 - 26]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11 ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 7/5×23سم [ سنا: ف: 1 - 135]
آغاز: برابر
خط:نسخ،بی کا، تا: قرن 11؛ 2گ (192پ-193ر) [ف: 16 - 200]
خط:نسخ،کا:اسداﷲ بن ظهیرالدین علی دوانی،تا:قرن 11 [ف: 358]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (65پ -66پ )، اندازه: 11/5×19سم [ف: 30 - 161]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 1ص (107پ)، 42 سطر (13×23)، اندازه:20×31سم [ف: 16 - 341]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1356/31
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 179]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 4گ (272پ-275پ )، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 489] و [فیلمها ف: 1 - 684]
بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالوئی، 3گ (5-7ر )، اندازه: 12/4×19/7سم [ف: 9 - 68]
آغاز: برابر؛ انجام: و اﷲ اعلم باسراه جعلنا اﷲ من اهل ذلک تم.
(بخط دیگر نوشته شده) «فی خامس شهر ذیحجة الحرام من شهور سنه 1122».
خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ 4ص (141-144)، 20 سطر (7/5×8/5 )، اندازه: 11/5×18سم [نشریه: 3 - 353]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 2ص (166-167ر )، 24 سطر (12/5×18/5 )، اندازه: 18/5×24سم
[ف: 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (211ر-212پ)، اندازه: 12/5×19سم [ محدث ارموی مخ: 1- 413]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1101ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 2گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 2-985]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8ص (54 -61 )، 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 9 - 394]
کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1102ق،جا:کرمان؛کاغذ:فرنگی،جلد: تیماج مشکی، 3ص (405- 407)، سطور چلیپا (11/4×20 )، اندازه: 15/5×25سم [ف: 1 - 56]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد علی، تا: 1105ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (21پ-22ر)، اندازه: 12×24/5سم [ف: 23 - 115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: 1063 -1141ق؛ جلد: تیماج قرمز، 2ص (276-277)، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1358]
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (33پ-34پ )، 18 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 298]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (102-104 )، 15 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 164]
بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (105پ-106ر) [ف: 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامعلی، تا: اواخر قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (86-88 )، 15سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 153]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم فاضل خلخالی، تا: قرن 12 و 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 7گ (130-136)، 14 سطر (6/5×10 )، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 2307]
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ موسوی خارقانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (109ر-110ر)، اندازه: 11×18سم [محدث ارموی مخ: 1 - 414]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (80پ-81ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 15 - 276]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی آبی، 602گ (308پ-909پ )، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم [ف: 7 - 469]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1206ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 3ص (462-464)، 25 سطر، اندازه: 13/7×20/1سم [ف: 5 - 100]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تا: 1235ق؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (156پ-158ر )، 21 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 84]
بی کا، تا: 1255ق [دلیل المخطوطات: 1 - 152]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج قهوه ای با ترنج، 21 سطر [ف: 1 - 358]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثانی - رمضان 1272ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 21 سطر چلیپا (8/3×16/5 )، قطع: رقعی [ف: 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، سطور چلیپا، اندازه: 15×25سم [ف: 2 - 985]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1293ق؛ واقف: فهرستی؛ 2گ، 19 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 4 - 422]
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن احمد نراقی، تا: 1294ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 3ص (221-223)، 16 سطر (7×12 )، اندازه: 11×16سم [ف: 12 - 2882]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1296ق؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 9گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 22 - 139]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ صفوی ماسالی مصطفوی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (7-8)، 20-22 سطر، اندازه:8×14سم [ف: 38 - 293]
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی سید الحکما بقائی، تا: 1307-1309ق، جلد: تی ماج قهوه ای، 3گ (3ر-5ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 19 - 84]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (107ر-108پ )، 17 سطر (11×15 )، اندازه: 17×21/5سم
[ف: 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: احمد بن محمد رضا حسینی، تا: 1315ق؛ ضمیمه نسخه ش 19861؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن، 2گ، 17 سطر، اندازه:11×17/5سم[اهدائی رهبر:1علوم قرآن - 127 و] [ف: 22-138]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی، تا: 1317ق؛ 3گ (5ر-7ر )، 23 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 1 - 243]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317ق[عکسی ف: 79 - 1 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبداﷲ کجوری، تا: 1332ق؛ 2گ (28پ-29پ) [ف: 2 - 52]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 4ص (70پ-73ر )، 13 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم[ف: 17-52 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 91گ، اندازه: 11×17سم [ف: 186]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بی تا [ف: 6 - 2399]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست از فخر رازی دانسته است؛ خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین ابومحمد سلیمان بن ...، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: چرمی، 7ص، اندازه: 10/5×17سم [ف: 3 - 1240]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قسمتی از این مجموعه رساله های فلسفی شیخ ابن سینا و بهمنیار و میر سید شریف و جز آن می باشد؛ جلد: تیماج مشکی، 3گ (219-221)، 21 سطر (4/1×12/2 )، اندازه: 6/5×15/5سم [ف: 1 - 55]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (19پ -21ر )، سطور مورب، اندازه: 9/5×20سم [ف: 30 - 58]
خط:نسخ، بی کا،بی تا؛15 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 2-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 4گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 1 - 140]
tafsīr-u sūrat-il falaq
غیر همانند:
آغاز: قل اعوذ بر الفلق، هذه السورة و سورة الناس مدینتیان کما فی تفسیر الشیخ عماد الدین ابن کثیر خط: نستعلیق، بی کا، تا: 935ق؛ افتادگی: انجام؛ 3گ (24-26 )، اندازه: 9×17سم [نسخه
پژوهی: 3 - 92]
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 289]
خط:شکسته نستعلیق،بی کا،بی تا؛اندازه:11×17سم[نشریه: 13 - 396]
tafsīr-u sūrat-il falaq (t.)
رودباری، فخرالدین بن احمد، ق13 قمری
rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (- 19c)
آغاز: قل اعوذ برب الفلق بگو ای محمد پناه می برم به پروردگاری که شکافنده ظلمت سرای عدمند به وجود ...
[دنا 159/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و انقطاع از علاقه و جمیع حالات باشد.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 11ص (325-335)، اندازه: 15×22سم [ف: 2- 252]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 115گ، سطور چلیپا (6/5×13 )، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 133]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق ؛ کاغذ: الوان، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 391]
tafsīr-u sūrat-il qadr
ابن المؤید، عبدالرحمن بن علی، 860 - 922 قمری
ebn-ol moayyed, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1456 - 1517)
تاریخ تألیف: سلطان بایزید خان عثمانی فرزند سلطان محمد خان بن سلطان مراد خان چون مؤلف تفسیر بیضاوی را مطالعه نموده در سوره قدر دقایق بسیار و حقائق بیشماری را دیده که کسی به تفصیل متذکر آن نشده است، لذا خود با استفاده از تفاسیر دیگر به تفسیر این سوره پرداخته و نظرات خود را طبق قواعد و اصول این علم آورده است.
[کشف الظنون 450/1 و ج 1-310؛ معجم المؤلفین 155/5؛ الاعلام زرکلی 318/3؛ دنا 159/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:2882/1
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی انزل القرآن لنا فی لیلة القدر و عظمه حیث قال انا انزلناه فی لیلة القدر و اخفی لیلة القدر عنا و فخمه و قال ما ادریک ما لیلة القدر لیلة القدر خیر من الف شهر و الصلوة علی من اشتاق الملیئکة الی القاء امته حتی تنزل الملیئکة و الروح فیها باذن ربهم؛ انجام: قالوا روی عن النبی (صلی الله علیه و اله) من قرء سورة القدر اعطی من الاجر کمن صام رمضان و احی لیلة القدر جعلنا اﷲ و ایاکم ممن اعطی من الاجر کمن صام رمضان و احیی لیلة القدرتم ... پس از پایان در ص 44 شرحی درباره شیوه اهداء کتاب به پادشاه بدین آغاز نوشته شده است: ان اعطی للسلطان بکتب هکذا بدل قول و هو المعتلی الخ ... و ماهو الاحضرة السلطان با یزید خان ابن سلطان.
خط: نسخ، بی کا، با تاریخ 857ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد:تیماج قهوه ای، ۴۲ص (۴۲-۱ )، ،۱۳ ،۱۵ ۱۹سطر، اندازه : ۱۴×۴۱/۵سم [ف: ۱۰ - ۲۵۳]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۹۲۵/۱
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۵ - ۳۸۰]
tafsīr-e sūre-ye qadar
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4165/6
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 - 223]
tafsīr-u sūrat-il qadr
حسینی میبدی، علی بن محمد علی، - 1313 قمری
(6981 -) hoseynī meybodī, ‘alī ebn-e mohammad ‘alī
تفسیر مفصلی است بر سوره مبارکه «انا انزلناه فی لیلة القدر با» استفاده از احادیث اهل بیت علیهم السلام، و بنا به گفته مؤلف دارای بحث ها و نکاتی است که دیگر مفسران بدانها نرسیده و در کتاب های خود نگارش نداده اند، ولی متأسفانه تألیف آن ناتمام مانده و فقط مقداری از مقدمات آن نگاشته شده است.این کتاب در چند «طرف» (به جای فصل) می باشد و فقط این عناوین در نسخه آمده است: طرف 1. فی معنی القرآن و بیان بعض المصطلحات؛ طرف 2. فیما اوجب اختصاص هذه السورة بالتفسیر و الشرح؛ طرف 3. فی نزول السورة و وجوب التصدیق بها.
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق اللیل و النهار و میز بینهما بالظلم و الأنوار و قدرهما لعباده بالمقدار و کررهما لنظام الآثار [دنا 159/3]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان )؛ شماره نسخه:4/2مشهد
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 18×23سم [ف: 129]
مشهد ؛ میبدی؛ شماره نسخه:4/2
همان نسخه بالا [ف: 1 - 20]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2138/2
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 180]
tafsīr-u sūrat-il qadr = r.-u nūr-i innā anzalnā-hu fī laylat-il qadr
حائری سنقری، محمد علی بن حسن علی، - ۱۳۷۸ قمری
hā’erī sonqorī, mohammad ‘alī ebn-e hasan ‘alī (- 1959)
رساله کوتاهی است در تفسیر سوره قدر و استفاده از آن در مسأله امامت با آوردن احادیث که مجموعاً 88 حدیث را شامل است. در دو «مقدمه» و چند «مقصد» و یک «خاتمه»: مقدمه اول در معنی روح القدس و روح امر اﷲ و اختصاص آن دو به پیامبر و اوصیای او؛ مقدمه دوم در فضل تلاوت سوره قدر. مؤلف دو بار این رساله را به خط خود نوشته است.
آغاز: هذه هی الرسالة المشتملة علی نورانا انزلناه فی لیلة القدر و علومها و شئونها فی الامامة و هی محتویة علی المقدمتین و مقاصد و خاتمه ... بسمله باب ماورد من نور انا انزلناه فی لیلة القدر و معنی الروح؛ انجام: و انا رایت فی منامی کان نساء من الاعراب لبسن نیلا فاولنا النساء بالدنیا و الفساد و النیل بالسواد و العاقبة للمتقین ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط؛ 32گ، مختلف السطر، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 1 - 240]
آغاز: بسمله هذه هی الرسالة المشتملة علی نورانا انزلناه فی لیلة القدر و علومها و شئونها فی مبحث الامامة و هی محتویة بمقدمتین و مقاصد و خاتمه ... فالمقدمة الاولی فی معنی روح القدس و روح الامر؛ انجام: لکان قوله (علیه السلام) والسابع القائم تکریرا فی المحمدین و الحمدﷲ و الصلوة علیهم و رحمة اﷲ و برکاته ... بالدنیا و النبل السواد و العاقبة للمتقین
این نسخه شامل 37 حدیث است ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 ؛ جلد: مقوا زرد، 27گ، 24 سطر، اندازه: 17×21سم [ف مخ: 1 - 241]
tafsīr-u sūrat-il qadr
غیر همانند:
آغاز: حدثنا ابوطالب الآبی أیده اﷲ قال حدثنا ابویوسف القاضی قال حدثنا ابوبکر المقری قال حدثنا عبید بن آدم العسقلانی قال حدثنا ابی آدم؛ انجام: فهؤلاء اقوام غضب اﷲ علیهم ثم رجع عن أمیرالمؤمنین علی بن ابی طالب صلوات اﷲ علیه و علی ذریته فلم یره أحد.
تفسیری است برسوره مبارکه قدر که ابوطالب آبی به سند خود از ابن عباس نقل کرده که شخصی در ایام خلافت خلفای ثلاثه تفسیر این سوره را از آنها پرسیده و در جواب مانده اند تاآنکه خلافت به امیرمؤمنان علی علیه السلام رسیده و آن حضرت سؤال وی را مفصلاً پاسخ داده اند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 ذیحجه 1267ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (161پ-173ر )، 15 سطر، اندازه: 14/5×22سم [ محدث ارموی مخ: - 415]
آغاز: انا انزلناه الضمیر للقرآن فخمه باضماره من غیر ذکره شهادة له بالنیاهة المغنیة عن التصریح؛ انجام: لامة محمد عندی ما لاعین رات و لا اذن سمعت و لا خطر علی قلب بشر قط.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 12ص (346-357)، اندازه: 12×18سم [ف: 33/1 - 83]
tafsīr-u sūrat-il qadr
غیر همانند:
آغاز: بسمله، بنام معبود بحق بخشنده بخشاینده؛ انجام: فیکون قد ظفر بالغی الاکبر و سعد سعادة الابد.
خط: نسخ، کا: اشرف بن محمد کرمانی، تا: 905ق؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: عطف میشن سبز رویه کاغذ، 4ص (53-56 )، 21 سطر، اندازه: 13/2×19سم [ف: 5 - 6]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 7 - 223]
آغاز: بسمله. سوره وافی هدایه قدر از اعظم سور مبارکه فرقان وحی انتما و قرآن اعجاز پیراست، و نزول آن برای تسلیه حضرت خیر البشر و بجهت رفع حزن و اندوه ... از نشور است چنانکه در روایت؛ انجام: و تقرب بجوی سوی پروردگار خود در همه اوقات مخصوصاً در لیلة القدر که افضل آنها است و اینست وقت ختم کلام اﷲ الموفق و به الاعتصام. تم
درباره لیله قدر و تفسیر آیه انا انزلناه فی اللیلة القدر؛ خط: نسخ، کا: محمد طاهر مدنی موسوی حسینی علوی، تا: قرن 13؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 15گ (1پ-15پ )، 15 سطر، اندازه: 12×19/3سم [ف: 8 - 484]
tafsīr-u sūrat-il qadr wa ṭarīq-u qirā’at-i-h
محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، 1017 - 1090 قمری
mohaqqeq-e sabzevārī, mohammad bāqer ebn-e mohammad mo’men (1609 - 1679)
[دنا 159/3]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:4/18
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ قطع: ربعی [نشریه:6 - 671]
tafsīr-u sūrat-il qīyāma
تفسیرفارسی آیة «لم یکن الذین کفروا من اهل الکتاب ... »
[دنا 159/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:182/5
خط: نسخ، کا: اشرف بن محمد الکرمانی، تا: 905ق؛ دارای حاشیه با نشان «منه»؛ کاغذ: ترمه سمرقندی، جلد: عطف میشن سبز رویه کاغذ، 5ص (75-79 )، 21 سطر، اندازه: 13/2×19سم [ف: 5 - 6]
» تفسیر سورة کافرون ← تفسیر سورة الجحد
ttafsīr-u sūrat-il kāfirūn = tafsīr-u sūrat-il jaḥd
دوانی، محمد بن اسعد، ۸۳۰ - ۹۰۸ ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
تاریخ تألیف: 905ق؛ محل تألیف: جرون (بندر هرمز قدیم و بندر عباس جدید)
تفسیر سوره «قل یا ایها الکافرون» است که مؤلف، برخی از مطالب آن را از تفاسیر استخراج نموده و با افزودن آن به مطالبی دیگر از استنتاجات فکری خود، در رساله حاضر نگاشته است. این تفسیر دارای بحث کلامی و اصولی درباره نسخ در ادیان گذشته و اسلام است و کمتر به شرح عبارتهای سوره پرداخته است. فهرست مطالب این تفسیر بدین شرح می باشد: مقدمه در سه مسأله به قرار ذیل: 1. اسامی سوره کافرون که عبارتند از:(سورة الاخلاص، سورة البراءة، سورة المقشقشة )؛ 2. بررسی حدیث «من قرأ سورة قل یا ایها الکافرون فکأنما قرأ ربع القرآن »؛ 3. نقل اقوال علماء و نظر مؤلف درباره منسوخ بودن آیه «لکم دینکم ولی دین» ؛ خاتمه: در چهار مسأله: 1. مکی بودن سوره کافرون؛ 2. سؤال و پاسخ؛ 3. اعتراض بر سخن امام فخر رازی درباره «لکم دینکم ولی دین »؛ 4. نکته چیست در این که فرمود «و لا أنا عابد ما عبدتم» و نفرمود «ولا تعبدون ما أعبد».
آغاز: الحمدﷲ الذی من علینا بالدین القویم و سلک بنا الصراط المستقیم و أشهد أن لا إله إلا اﷲ وحده لاشریک له ... .و بعد فهذه نکات و مسایل متعلقه بالسورة التی تعدل ربع القرآن ...
علقتها فی بعض جزایر جرون حماهااﷲ ...
انجام: و اما اعادة قوله «و لا انتم عابدون ما اعبد» مع تقدم ذکره قریبا فلا افادة المبالغة فی انهم لا یؤمنون اصلا او لان المراد فی الاول نفی العبادة فی الخال و فی الثانی النفی فی الاستقبال علی ما مر تفصیله و الحمد ببه رب العالمین و الصلوة و السلام علی سید المرسلین و آله الطیبین الطاهرین الی یوم الدین.
چاپ: تصحیح دکتر سید احمد تویسرکانی، ضمن ثلاث رسائل، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1369.
[الذریعة 337/4 و 4:336؛ کشف الظنون 450/1 و 1:309-310؛ دنا 159/3 (16 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 857ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماج قهوه ای، 43ص (607-649 )، 13، 15، 19سطر، اندازه: 14×41/5سم [ف: 10 - 259]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1925/9
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 383]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علی بن مسافر قاضی، تا: 939ق، جا: تبریز؛ مصحح، مقابله شده؛ تملک: محمود بن فتح علی شاه قاجار؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج قهوه ای، 16ص، 21 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 1 - 56]
آغاز: الحمد ﷲ الذی من علینا بالدین القویم؛ انجام: و اما اعادة قوله «و لا انتم عابدون ما اعبد» مع تقدم ذکره قریبا فلا افادة المبالغة فی انهم لا یؤمنون اصلا او لان المراد فی الاول نفی العبادة فی الخال و فی الثانی النفی فی الاستقبال علی ما مر تفصیله و الحمد ببه رب العالمین و الصلوة و السلام علی سید المرسلین و آله الطیبین الطاهرین الی یوم الدین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 947ق؛ این یکی باید سومین رساله مجموعه باشد و دو تای نخستین آنها افتاده است؛ جلد: تیماج سرخ تیره، قطع: بغلی [ف: 2 - 54]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به عنوان تفسیر سورة التوحید و بدون مؤلف آمده است که با توجه به آغاز و انجام نسخه تصحیح شد؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد رضا، تا: 967ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 13گ (110-122 )، 23 سطر، اندازه: 10×18سم [ اوراق عتیق: 1 - 109]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن زرد سیر، 4گ (46ر-49پ )، اندازه: 16/6×25/2سم [ف: 8 - 27]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ قطع: جیبی [ف: 3 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 19ص (15-33)، اندازه: 12×20سم [ف: 33/1 - 182]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن شاه محمد استرآبادی، تا: 1006ق؛ جلد: تیماج مشکی، 11گ (32پ-42ر)، اندازه: 11×19سم [ف: 27 - 302]
خط: نسخ، کا: محمد مقیم بن محمد علی، تا: 10 ربیع الاول 1010ق، جا: اصفهان ؛ مجدول؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوایی عطف تیماج سرخ، 66ص (16-81 )، اندازه: 9×17سم [ سنا:ف: 1 - 115]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 22 رجب 1078ق؛ محشی از سید جمال الدین محمد؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 5ص، 56 سطر، اندازه: 13×26سم [ف: 22 - 139]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد بان من ذلک البحث ان ما یتوهم من ان الموسی (علیه السلام) قال اقیموا هذا السبت مادامت السموات.
خط: نسخ، کا: بهاء الدین محمد بن محمد باقر مختاری حسینی نایینی سبزواری، تا: 1100ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن آلبالویی، 4گ، 27 سطر، اندازه: 12×24سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 128 و] [ف: 22-141]
خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن عبدالکریم مروزی، تا: شنبه 24 رجب 1236ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن سیاه، 14 سطر[ف: 5 - 250 ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 7گ (74پ-80)، 21 سطر (7/5×14 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 13 - 149]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست تفسیر سورة التوحید بدون مؤلف ثبت شده است که با توجه به آغاز نسخه تصحیح شد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1304ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 20گ (158ر-177ر )، 14 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 3 - 468]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاتب در پایان نسخه افزوده: «هذه المذکورات الضالة للعامة و حرام استکتابه علی الخاصه الاللرد علی العامه» ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 10ص (135-144 )، 25 سطر، اندازه: 21×34سم [ف: 9 - 342]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2337/15
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 403]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 16ص (15-30 )، 23 سطر [ف: 9 - 231]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال نور یشرق من صبح الازل، فیلوح علی هیاکل التوحید، اشارة قلت زدنی بیاناً، فقال اطفی السراج فقد طلع الصبح
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 6گ (69پ-74ر )، 25 سطر (15×29 )، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 66]
tafsīr-u sūrat-il kāfirūn = tafsīr-u sūrat-il jaḥd
غیر همانند:
آغاز: بسملة، حمدله اما بعد فیقول المستنصر من النصیر الولی نعمت اﷲ المستنصر من البصیر القوی؛ انجام: و الجواب ان لکل من السور حیثیتین الأولی انها قرآن منزل من عنداﷲ تعالی و هی مشترکة بین الجمیع و الثانیة هی الخصوصیة الثابتة لها التی لا یشارکها فیها غیرها و معنی الحدیث له ثواب هذه السورة من الحیثیة الثانیة ربع ثواب المجموع من الحیثیة الأولی فلا اشکال و اﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب ... و اصحابه العظام الی قیام الساعة و ساعة القیام.
تفسیری است ادبی و تحقیقی در یازده مبحث از مؤلفی به نام نعمت اﷲ از علمای اهل سنت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نقر آبی آهار مهره، 23گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم[اهدائی رهبر: 22 - 124] و[ ف: 22-124]
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی: 137]
tafsīr-u sūrat-il kāfirūn
تفسیر بسیار مختصری است از سوره کافرون که به خط سید جمال الدین محمد استرآبادی یافته شده است.
آغاز: بسمله، قل یا ایها الکافرون لا اعبد ما تعبدون ای، لا اعبد ابداً ما یعبده الکفار ... ان قلت هذا یعلم مما سبق لایلزم ...
انجام: و انما قلنا ان معبودهم محل التغییر لانه حادث ... مما یتغیر عادة بحسب الزمان و السلام خیر ختام. کذا وجدت بخط السید الاجل الامجد السید جمال الدین محمد الاسترآبادی رحمه اﷲ تعالی
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم، تا: 1287ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج حنایی، 1ص (80پ )، 21 سطر (7/5×14 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 13 - 150]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (74ر )، 25 سطر (15×29 )، اندازه: 23×35سم [ف: 14 - 66]
tafsīr-u sūrat-il kāfirūn
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13759/11
آغاز: مفسران گفته اند که این سوره درحق جماعتی از قریش آمد چون حارث؛ انجام: بگو ربی اﷲ و دینی لاسلام بی کا، بی تا؛ پس از پایان تفسیر طریقه ختم آیه و من یتق اﷲ در یک صفحه ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (187ر-188ر)[ف: 37 - 296 ]
tafsīr-u sūrat-il kawṯar
باب، علی محمد بن محمد رضا، ۱۲۳۶؟ - ۱۲۶۶ قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
آغاز: یا هو ... شرح سوره الکوثر بسم اﷲ الرحمن الرحیم؛ انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: الحمدﷲ الذی جعل طراز الواح کتاب الفلق فی کلما فتق و استغرق و استنطق طراز الازل الذی لاحت و اضائت ...
انجام: و فرعون ذی الاوتاد قال فقال له عند ذلک عبداﷲ الحسن صدق اﷲ ابوعبداﷲ علیه السلام حتی صدقوه کلهم جمیعاً و سبحان اﷲ رب العرش عما یصفون و سلام علی المرسلین و الحمدﷲ رب العالمین
[دنا 160/3 (6 نسخه)]
آغاز: یا هو ... شرح سوره الکوثر بسم الله الرحمن الرحیم؛ انجام: برابر
خط: مختلف، بی کا، تا: قرن ۱۳ [رایانه]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین قزوینی، تا: چهارشنبه 11 جمادی الاول 1292ق؛ یادداشتی از یکی از بابیان بدین مضمون که اگر بعضی از کلمات این نسخه با قواعد عربیه مخالف است نباید بر آن ایراد گرفت چه به جای آن با قواعد الهی موافقت دارد، یادداشتی از وحید که همین موضوع را توجیه کرده است. او در دفاع نوشته که جوانی 21 ساله و عربی نخوانده چنین کتابی نوشته است و یادداشتی در تفسیر خافضة رافعة در 1336ق به نقل از سید کاظم رشتی، نسخه 3500 بیت است؛ جلد: گالینگور مشکی،93گ،19سطر(8×15/5)،اندازه:13×21/5سم[ف:20- 323]
کا: غلام علی رئیس یزدی، تا: 1320ق؛ قطع: رحلی [نشریه:4-464]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2452-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 308]
خط: نسخ، کا: غلامرضا متخلص به حیران، بی تا؛ مجدول ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش تیماج ماشی عطف تیماج تریاکی، 75ص (21-95)، 19 سطر (8/5×14/5 )، اندازه: 13/5×20سم[ف: 1764 - 5]
بی کا، بی تا [نشریه: 13 - 366]
جلد اول ؛ بی کا، بیتا [نشریه: 13 - 358]
جلد دوم ؛ بی کا، بیتا [نشریه: 13 - 358]
tafsīr-u sūrat-il kawṯar
تاریخ تألیف: 27 صفر 923ق
در این تفسیر مختصر سعی شده تا وجوه اعجاز سوره را بیان سازد، با استفاده از رساله «نهایة الایجاز فی درایة الاعجاز» منسوب به فخر رازی.
[دنا 160/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6854
آغاز: الحمدﷲ الذی أعطی رسوله الکوثر و أمر أن یصلی و ینحر و جعل شانئه هو الابتر و الصلاة علی آله الأطهر؛ انجام: فان لی ذمة منه بتسمیتی محمداً و هو أوفی الخلق بالذمم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج
قهوه ای، 9گ، 14 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 18 - 45]
» تفسیر سورة الکهف ← جنة النعیم فی تفسیر سورة الکهف و الرقیم
tafsīr-u sūrat-il kahf
غیر همانند:
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب اثنی اﷲ تعالی علی نفسه بانعامه علی خلقه و خص رسوله ... بالذکر لان انزال القران علیه کانت نعمة علیه؛ انجام:و ذکر وهب بن منبه ان ذالقرنین کان.
مفسر از این دانشمندان روایت می کند: «اخبرنا محمد بن عبداﷲ بن ابی توبة »، «اخبرنا ابوالقسم عبداﷲ بن محمد الحنفی »، «اخبرنا عبدالواحد بن احمد الملیحی »، «اخبرنا ابوالحسن السرخسی »، «اخبرنا اسمعیل بن عبدالقاهر »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مجدول،با سرلوح زرین؛کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 25گ (1پ- 25ر )، 20 سطر (13×18 )، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 8 - 599]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ اخبار عن اختصاص کافة المحامد به سبحانه ذاتا و انشاء و اعانة او انشاء تعلیمی للعباد اهداء لهم الی منهج السداد اذ لا طریق الی الثناء علیه الا بما اثنی علی نفسه؛ انجام:ای الحزبین المختلفین فمن آمن و فمن کفر.
تفسیری است ناتمام از مؤلفی نامعلوم و احتمالاً از شیخ احمد بن زین الدین احسایی بر آیات یکم تا دوازدهم از سوره کهف. این نسخه نیز در فهرست آستان قدس 172/22 با نام التفسیر نیز معرفی شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثانی 1267ق؛ افتادگی: انجام ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 4ص، 21 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 1علوم قرآن - 129]
آغاز: تفسیر سورة الکهف أخبرنا عبدالرحمان بن حمدان العدل أخبرنا محمد بن احمد بن محمد بن یعقوب حدثنا احمد بن عبدالرحمان السقطی حدثنا یزید بن مبرون اخبرنا همام عن قتاده ... من النبی صلی اﷲ علیه وسلم قال بن حفظ عشر آیات؛ انجام: ثم أمرهم بتقوی اﷲ فضربوه علی قرنه الاخر فمات ثم بعثه اﷲ فیسمی ذا القرنین
باید بخشی از یک کتاب تفسیری باشد، بیشتر تفسیر روایی است و مؤلف سنی است و آیات را با عناوین «قوله، قوله» تفسیر می کند. به دلیل کهنه بودن نسخه، مؤلف باید از قدما باشد ؛ خط:نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «م م »؛ جلد: مقوا مشکی عطف تیماج قهوه ای، 18گ، 16-17 سطر، اندازه: 17/5×20سم [ف: 2 - 986]
tafsīr-u sūrat-il kahf wa-l yūsuf
در این رساله سوره کهف که شامل داستان اصحاب کهف است و سوره حضرت یوسف به صورت مزجی تفسیر و شرح شده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2982/1-15/222
آغاز: در زمان ایشان در آن شهر کسان بودند که ایمان خود مخفی داشتند غرض آن بود که ... - فلیأتکم برزق - پس بیارد برای شما خوردنی - منه از آن طعام پاک؛ انجام: وعلی اﷲ - و بر خدای نه بر غیر او - فلیتوکل المؤمنون - پس که توکل کنند مؤمنان و مهم خود با حق گذارند.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 98گ، 12 سطر، اندازه: 12×17سم [ف: 2 - 991]
tafsīr-e sūre-ye mā’ede = gol va barg
جراشی، رستم بن فتحعلی خان، ق14 قمری
jarāšī, rostam ebn-e fath-‘alī xān (- 20c)
وابسته به: البرهان فی تفسیر القرآن؛ بحرانی، هاشم بن سلیمان (-1107)ترجمه و تحریری است از تفسیر سوره مائده کتاب «البرهان فی تفسیر القرآن» سید هاشم بحرانی. مترجم در اثنای ترجمه مطالبی از خود با عنوان «مترجم» می آورد.
[دنا 160/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14003
آغاز: یا ایها الذین آمنوا اوفوا بالعقود مستند به تفسیر برهان نیست در قرآن یا ایها الذین آمنوا مگر که آن در تورات یا ایها المساکین است؛ انجام: نازل شده مائده پیش از آنکه قبض بشود یعنی رسول به دو ماه یا سه ماه ... برای او در هر یک از امورات ثلاثه عشرات مذکور است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 24 ربیع الثانی 1317ق؛ در آخر نسخه قصیده ای از مترجم به فارسی در چهار صفحه به خط وی تحریر شده که در 18 رجب 1317 در مرثیه فوت برادر خود سروده است. با این مطلع: «دامنکشان چه می گذری از کنار من ×× بر باد ناز داده غم انتظار من »، یادداشتی از شعاع شیرازی مبنی بر اینکه نسخه بعد از مقابله و تصحیح به جلال الدین محمد ملقب به مجد الاشراف قطب سلسله ذهبیه در شیراز برسد. همچنین در پایان نسخه یادداشتی از همو مبنی بر مقابله نسخه حاضر توسط
وی و رستم با نسخه اصلی مؤلف، که در 2 شعبان 1317 این یادداشت را نوشته است؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج، 269گ، 11 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 38 - 16]
tafsīr-u sūrat-il mā’ida
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 160/3]
کاتب = مؤلف، تا: 1406ق [نشریه: 13 - 376]
کاتب = مؤلف، تا: 1412ق [نشریه: 13 - 399]
بی کا، بی تا [نشریه:13 - 353]
tafsīr-e sūre-ye mā’ede
شیرازی، حاج علی اکبر
šīrāzī, hāj ‘alī akbar
[دنا 161/3]
شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه:231
بی کا، بی تا [نشریه: 5 - 211]
tafsīr-e sūre-ye mobārake-ye fajr va kowsar
کرمانی، محمد بن محمد کریم، 1263 - 1324 قمری
kermānī, mohammad ebn-e mohammad karīm (1847 - 1906)
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2101/1
خط:نسخ،بی کا،تا:1296ق؛اهدایی: رهبری، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (41-42 )، اندازه: 11×17سم [ف: 4 - 1165]
tafsīr-u sūrat-i maryam
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:1418/1
آغاز: کهیعص. هذا وامثاله من فواتح السور کلمات وحروف قدخص اﷲ بفهمه ومعانیه النبی والوصی واولاد هما المعصومین صلوات اﷲ علیهم؛ انجام: . للانبیاء مائة واربعة وعشرون عددا ومخالفی قومهم لاتعدو لاتحصی او تسمع لهم رکزا اتصوت الخفی
فلسفی وعرفانی و شیعی ؛ خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ، 20 سطر، اندازه: 11×17سم[ف: 171 - 1]
tafsīr-e sūre-ye maryam
غیر همانند:
آغاز: بسمله. کهیعص. عبداﷲ بن عباس فرموده: که کهیعص. نامی است از نام های الهی؛ انجام: به این موضع رسیده یی، فاخلع .
به فارسی ساده است ؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر زرقانی، تا: 23 محرم 1179ق؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج سبز، 22گ (1-22پ )، 17 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 3 - 471]
آغاز: سوره المریم شمان و سبعون آیة بسم اﷲ الرحمن الرحیم لمیعص در مواهب صوفیان بایده از مواهب الهی که بر حضرت شیخ رکن الدین علاء الدوله سمنانی؛ انجام: لایملکون الشفاعة نتواند و نه یابند نه متقی نه مجرم درخواستی هیچ شفیعی الا من اتخذ مگر کسی که فرا گرفته باشد عند الرحمن نزدیک خدای عهدا پیمان برای شفاعت و ان پیمان توحید است.ترجمه ای است از قرآن کریم که مؤلف ضمن ان با استفاده از کتاب های معتبر اهل سنت و گاه شیعه به تفسیر مختصر بعضی از آیات نیز پرداخته و در این میان به اشعار مثنوی مولوی و حافظ و چند تن از شعرا استشهاد کرده است. ابتدا عبارت یا جملهای از آیات آورده و سپس ترجمه و در صورت لزوم تفسیر مختصری ارائه داده است، از آغاز سوره مریم تا پایان آیه 78 را در بر دارد و آیه 79 تا 98 را فاقد است ؛ بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ بر روی جلد و برگ اول نام شارح علاءالدوله سمنانی آمده است و با استناد به منابع و افتتاح نسخه که به نقل از علاءالدوله شرحی آورده و به اشتباه نام وی به عنوان شارح این سطور آمده است؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی الحاقی روکش کاغذی طرح گل و بوته جقه، 8گ، 13 و 21 سطر (11/7×14/7 و 17×25/5 )، اندازه:26/5×38/5سم [رایانه]
tafsīr-u sūrat-il muzzammil
حسینی قادری، طاها بن جلال الدین، - 1085 قمری
hoseynī qāderī, tāhā ebn-e jalāl-od-dīn (- 1675)
[دنا 161/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5520
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: یک شنبه 27 ذیحجه 1150ق؛ مجدول ؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا، 126گ، 17 سطر (11×21 )، اندازه: 17×27سم [ف: 16 - 27]
tafsīr-e sūre-ye mozzammel
قطب الدین قادری، طاها
qotb-od-dīn qāderī, tāhā
تفسیری صوفیانه است بر سوره مزمل.
[دنا 161/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11961/1
آغاز: (یا ایها المزمل) ای پیچیده خود را در چادری و این خطاب است مرحضرت رسالت پناه را صلی اﷲ علیه و آله و سلم؛ انجام: در حدیث نام این سوره اعظم است خواننده این را اعظم اجر است که آن مشاهده رب است و اگر بر مهمی بعد از نماز تهجد چهل و یک بار بخواند قبول شود ... باید که بعد از نماز هر پنج وقت یک بار درود خمسه و آیة الکرسی تا خالدون و کلمه تمجید و سوره مزمل و من یتق اﷲ تا قدر او آمن الرسول می خوانده باشد انشاءاﷲ تعالی محبت خدا و سنت و متابعت مصطفی صلی اﷲ علیه و آله و سلم پیدا شود و ملازمت سلوک نماید و فقیر طاها قادری را به دعای ایمان یاد کند و به حرمت محمد رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و سلم و شاه عبدالقادر گیلانی رضی اﷲ عنه وصلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله و اصحابه اجمعین برحمتک یا ارحم الراحمین.
خط: نستعلیق، کا: شیخ غلام جیلانی، تا: پنج شنبه 29 ذیقعده 1209ق؛ جلد: مقوا با روکش کاغذی ابر و باد، 144گ، 17 سطر (8/5×21 )، اندازه: 15×27/5سم [ف: 189]
tafsīr-u sūrat-il muzzammil
ترجمه و تفسیر کوتاهی است بر سوره «مزمل» که در آن از انوار التنزیل قاضی بیضاوی (-692ق) و بحر الحقائق نجم الدین دایه (-654ق) نیز نقل قول نموده و از اشعار فارسی نیز بهره برده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:27942
آغاز: بسمله. تفسیر سوره مزمل قاضی بیضاوی آورده اند که حضرت رسالت پناه در مبدأ بعثت نماز گزارد؛ انجام: بدرستی که خدا آمرزگار است بندگان را رحیم مهربان بر ایشان.
خط: نستعلیق، کا: محمود بن عبدالحکیم بن عبداللطیف، تا: 1077ق؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن عنابی، 7گ، 14 سطر، اندازه: 13/6×19/8سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 130]
ابن کمال پاشا، احمد بن سلیمان، - 940 قمری
ebn-e kamāl pāšā, ahmad ebn-e soleymān (- 1534)
[کوپریلی، ج2، ص209 و 320؛ کشف الظنون، ج1، ص451؛ توپاپو سرای، ج4، ص 539 و 549 ؛ بروکلمان، ج13-14، ص428-429]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8931/102
آغاز: تبارک تعالی عما یدرکه الحواس و الاوهام و تعاضم عما یحیط به القیاس و الافهام الذی بیده بقبضة قدرته الملک یتصرف فیه کیف یشاء و الملک عالم الاجسام و کما ان الملکوت عالم الارواح؛ انجام: مفعول من العین کمبیع من البیع و علی الثانی من الامعان فی الجری فوز به فقیل کانه قیل معین فی الجری. تمت الرسالة الشریفة.
کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 5گ (201پ-204ر )، ابعاد متن: 10/5×23، اندازه: 13×27/7سم [ف: 29/1 - 377]
tafsīr-u sūrat-il munāfiqūn
کرمانی، زین العابدین بن محمد کریم، 1276-1360 قمری
kermānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad karīm (1860 - 1941)
تفسیری است با همان شیوه که در تفسیر سورة الجمعة داشته است با. عناوین: قال اﷲ تعالی، القرائة، اللغة، المعنی الظاهر، التأویل، الباطن. در دیباچه از آن تفسیر یاد کرده که نشان می دهد این یکی را پس از 1323ق نگاشته است.
[دنا 161/3]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی. اما بعد، فیقول العبد المسکین ابن محمد کریم زین العابدین ... انی لما کتبت تفسیر سورة الجمعة؛ انجام: و جعلنا اﷲ ممن آمن باﷲ ...
زین العابدین بن کریم بن ابراهیم عفا اﷲ من جرائمهم بحق محمد و آل محمد (صلی الله علیه و اله) ...
خط:نسخ پخته،بی کا،تا:قرن14؛70گ(92پ-161پ) [ف:1 - 58]
مؤلف، در فهرست زین العابدین خان آمده و محتملا همین رساله است؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن ابراهیم، تا: 1344ق؛ کاغذ:
اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج نارنجی، 76ص (108-183)، 18 سطر (10/5×16 )، اندازه: 17×21سم [ف: 5 - 1635]
tafsīr-e sūre-ye mo’menūn
از یکی از نویسندگان اخیر باید باشد. گویا مقارن با انقلاب اسلامی ایران نگاشته شده و برداشتهای انقلابی از آیات دارد؛ در آخر گوید: آنچه تاکنون گفته شد حاصلی بود از مفاهیم و معانی و حقایق زنده ای که در این کلمات و عبارات به کار رفته است و دریچه ای به سوی روشنایی ابدیت قرآن بود.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6309- 32/9
آغاز: توضیح: سوره مورد بحث با نام مؤمنون وصف شده است وبه خوبی می نمایاند که خلاصه وفشرده تلاشهای پیگیر همه موجودات جهان در جهت تکامل راستین می باشند آنان که سرود پیروزی از؛ انجام: و دریچه ای به سوی روشنائی ابدیت قرآن بود تا خواننده چه دریا بدو چه بهره گیرد و چه نتیجه ای را حاصل نماید، پایان.
خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ متن خط خوردگی دارد؛ اهدایی: فاکر؛ جلد: مقوایی آبی، 28گ، 26 سطر، اندازه: 21×32سم[ف: 992 - 2]
tafsīr-e sūre-ye nāze‘āt
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:135/40
آغاز: بسمله النازعات غرقاً و الناشطات نشطاً خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: نخودی آسمانی، جلد: تیماج مشکی،45ص(796-840ر)،اندازه:15×22سم [ف: 1 - 163]
tafsīr-u sūrat-in nās
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تفسیر فلسفی و عرفانی بسیار کوتاهی است بر سوره ناس منسوب به شیخ الرئیس ابن سینا. وی در این وجیزه به معنی رب و ربوبیت و قوای نفس و چگونگی صدور برخی شرور از نفوس انسانها اشارات گذرایی دارد.
آغاز: قوله جل جلاله و عم نواله قل أعوذ برب الناس ... قد ذکرنا بأن الرببوبیة عبارة عن التربیة اشارة الی تسویة المزاج انجام: و هذا هو الذی یبلغ الیه من هاتین السورتین واﷲ أعلم باسراره و جعلنا اﷲ من اهل ذلک انه الجواد الوهاب چاپ: در حاشیه شرح هدایة ملاصدرا به سال 1313ق (تهران، چاپ سنگی )؛ در پنج رساله، تصحیح احسان یارشاطر (تهران، انجمن آثار ملی: 1332 )؛ در رسائل، جلد اول (قم، انتشارات بیدار: 1400ق)
[الذریعه 342/2 شماره 1500؛ ریحانة الادب 582/7 ؛ مهدوی، مصفنات ابن سینا، 65؛ مکتبة امیر المومنین 245/1؛ دنا 161/3 (66 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تفسیر سورة الناس (ترجمه)؛ رودباری، فخرالدین بن احمد (-13)
نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا ؛ بی کا، تا: 677ق [عکسی ف: 4 - 308]
آغاز و انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ش 3045 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 699ق؛ 2ص (61-62 )، 19 سطر، [عکسی ف: 3 - 585]
خط: نسخ، کا: ابوالمجد تبریزی، تا: حدود 723ق؛ 2گ (174ر- 175پ )، [مختصر ف: - 191]
بی کا، تا: 899ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه «عرشی نامپلی حیدرآباد» ؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (44ر-45ر )، 25 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 20 - 108]
کا: مغیث الدین بن شرف الدین بن مغیث الدین اصفهانی، تا: سه شنبه 25 جمادی الاول 933ق؛ کاغذ: سپاهانی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (23پ-24ر )، 29 سطر، اندازه: 10/5×19سم [ف: 3 - 471]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (41پ-42ر )، 31 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 6 - 2400]
خط: نسخ، بی کا، تا: 965ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی روکش کاغذ عنابی عطف تیماج قرمز، 2گ (121-122)، اندازه: 13×19سم [ف: 4 - 1270]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: علاء الدین محمد بن حسین حافظ قاری، تا:شعبان 965ق؛ جلد: تیماج سبز، 2گ (81پ-82پ )، اندازه: 8/5×17سم [ف: 4 - 295]
خط: نسخ، بی کا، تا: 985ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 3گ (39ر -
41ر )، اندازه: 12/5×19سم [ف: 12 - 284]
خط: نستعلیق، کا: محتملاً تقی الدین محمد گیلانی، تا: 1014ق؛ تاریخ مقابله 1023؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 2ص (63-64 )، اندازه: 14×23، [ف: 11 - 2]
خط: نستعلیق، کا: مظفر حسین بن احسان الدین، تا: 1016ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 6گ (131پ-136پ )، اندازه: 9/5×30سم [ف: 256]
خط: نسخ، کا: حمزه بن احمد گیلانی، تا: 1018ق؛ 4ص (19 - 22)، [ف: 4 قدیم - 36]
کا: عبدالقادر اردوبادی، تا: 1026ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 2گ (156پ-157پ )، 25 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 472]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابوحیان سراب، تا: 8 جمادی الثانی 1027ق؛ کاغذ: الوان شکننده، جلد: تیماج قهوه ای، 5ص (6-10 )، 12 سطر، اندازه: 9×13/7سم [ف: 43 - 78]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا،تا: 1046ق؛ 2ص (105 – 106 )، [ف: 4 جدید-31]
بی کا، تا: با تاریخ1056ق [نشریه: 5 - 273]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد بن حسین عقیلی استرآبادی، تا: 1058ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، 3ص (9-11 )، 23 سطر، [ف: 9 - 230]
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی مازندرانی، تا: 1060 تا 1071ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (60)، 26 سطر (9×18/2 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 58]
خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 2گ (7پ-8ر )، 27 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 309]
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین محمد تویسرکانی، تا: 1084ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 2گ (9پ-10پ )، 19 سطر، اندازه: 14/5×25/5سم [ف: 5 - 296]
بی کا، تا: 1085 یا 1065؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (303-304ر)، 21 سطر، اندازه: 14/5×19سم [ف: 22 - 217]
نسخه اصل: کتابخانه مدرسه نمازی - خوی 847 ؛ خط: نستعلیق، کا: علی اکبر، تا: 1092ق؛ 4ص (110-113 )، [عکسی ف: 4- 402]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: 1092ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:تیماج مشکی، 18ص، 17 سطر (11×18/5 )، اندازه: 19/5×24سم [ف: 16 - 647]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1093ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی1،گ(73)،13 سطر (7×13 )، اندازه: 12×19سم [ف: 17-52]
آغاز: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد قاسم بن بهزاد، تا: قرن 11؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: میشن زرد سیر، 1گ (46ر-46پ )، اندازه: 16/6×25/2سم [ف: 8 - 26]
خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، ابعاد متن: 7×19، اندازه: 7/5×23سم [سنا: ف: 1 - 135]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (66پ - 67پ )، اندازه: 11/5×19سم [ف: 30 - 161]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 3گ (275پ-277پ )، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20سم [ف: 16 - 489] و [ فیلمها ف: 1- 684]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1گ (193ر-193پ) [ف: 16-200]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق ریز، کا: نصیرالدین محمد رضوی شاگرد آقا حسین خوانساری، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 2گ (107پ-108ر )، 42 سطر (13×23 )، اندازه: 20×31سم [ف: 16 - 341]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1356/32
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 179]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمد سعید خلخالی، تا: قرن
12، جا: رشت ؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (212پ-213ر )، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 414]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 1گ (167ر و پ )، 24 سطر (12/5×18/5 )، اندازه: 18/5×24سم
[ف: 202]
کا: محمد هاشم، بی تا: قرن 11 و 12؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالوئی، 1گ (7ر-8ر )، اندازه: 12/4×19/7سم [ف: 9 - 68]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1101ق، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 2گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×29سم [ف: 2 - 986]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 5ص (62 -66)، 14 سطر، اندازه: 11×20سم [ف: 9 - 395]
خط: نستعلیق، کا: ناصرالدین حسین بن نورالدین محمد کرمانی، تا: با تاریخ 1102ق، جا: کرمان ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 3ص (407-409)، سطور چلیپا (11/4×20 )، اندازه: 15/5×25سم [ف: 1 - 58]
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد یوسف بن محمد علی، تا: 1105ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (22ر-23پ )، اندازه:12× 24/5سم [ف: 23 - 115]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: بین 1063 تا 1141؛ جلد: تیماج قرمز، 2ص (277 -278 )، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1358]
بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 37]
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام ذکر شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (160پ-161پ )، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 12×19/5سم [ف: 20 - 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تفسیر سوره فلق و ناس در این نسخه به صورت پی در پی آمده اند لیکن در منابع و برخی از نسخه ها جداگانه گزارش شده اند؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (104- 105 )، 15 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسداﷲ موسوی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 1گ(110ر-110پ)،اندازه:11×18سم[محدث ارموی مخ: 1-414]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای،1گ (81پ )، اندازه: (17×22)سم [ف: 15 - 277]
با تفسیر آیات و اخبار ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 2ص، قطع: ربعی [فیلمها ف: 3 - 202]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: غلامعلی، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (88-89 )، 15سطر، اندازه: 7×13سم [ف: 34 - 154]
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم فاضل خلخالی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (137-140)، 14 سطر (6/5×10 )، اندازه: 10/5×16سم [ف: 11 - 2307]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 2گ (176پ-177ر) [ف: 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فستقی آبی2،گ (309پ-310ر )، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5سم[ف: 469 - 7]
خط: نستعلیق متوسط، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی 1 ،گ (35 )، 18 سطر، اندازه: 17×22سم[ف: 298 - 22]
آغاز و انجام: برابرخط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: حدود 1206ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 3ص (460-462)، 25 سطر، اندازه: 13/7×20/1سم [ف: 5 - 99]
خط: نسخ، کا: حسین بن سید علی خوسفی قائنی خراسانی، تا: 1235ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 2گ (158ر-159ر )، 21 سطر، اندازه: 13/5×21/5سم [ محمد علی دیانی: ف: - 84]
بی کا، تا: 1255ق [دلیل المخطوطات: 1 - 152]
آغاز: برابر؛ انجام: والانس هو الاستیناس فهما الحواس الظاهرة والباطنة وهذا هو الذی بلغ عقل المصنف فی هذین السورتین واﷲ
اعلم بمعانی الکلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1270ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 21 سطر، [ف: 1 - 358]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: غره جمادی الثانی تا رمضان 1272ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سبز، 21سطر (8/3×16/5 )، قطع: رقعی، [ف: 204]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، سطور چلیپا، اندازه: 15×25سم [ف: 2 - 986]
خط: نستعلیق، کا: نصراﷲ بن احمد نراقی، تا: 1294ق، جا: تهران؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 3ص (223-225)، 16 سطر (7×12 )، اندازه: 11×16سم [ف: 12 - 2882]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 1296ق؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 5ص، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 22 - 142]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: سید اسداﷲ صفوی ماسالی مصطفوی، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (9-10 )، 20 سطر، اندازه: 8×14سم [ف: 38 - 293]
خط: نستعلیق، کا: یحیی بن میرزا علی محمد حسینی لاریجانی سید الحکما بقائی، تا: 1307-1309ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (5ر-5پ )، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم [ف: 19 - 85]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1309ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 2گ (108پ-109ر )، 17 سطر (11×15 )، اندازه: 17×21/5سم
[ف: 339]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: 1315ق؛ ضمیمه نسخه ش 19861؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، 2گ، 17 سطر،
اندازه:11×17/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن-130] و [ف: 22-141]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مصطفی، تا: 1317ق؛ 1گ (7ر-8ر )، 23 سطر، اندازه: 14/5×23سم [ف: 1 - 244]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ خوش، بی کا، تا: دوشنبه 23 رجب 1317ق؛ 4ص (425-428 )، [عکسی ف: 1 - 79]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: عبداﷲ کجوری، تا: 1332ق؛ 2گ (29پ-30ر )، [ف: 2 - 53]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (21ر و پ )، سطور مورب، اندازه: 9/5×20سم [ ف: 30 - 58]
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛15 سطر، اندازه:14/5× 25/5سم [ف: 2-384]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 3گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 1 - 141]
آغاز و انجام: برابر
خط: تعلیق، بی کا، بیتا [ ف: 6 - 2400]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 2گ (218-219 )، 21 سطر (4/1×12/2 )، اندازه: 6/5×15/5سم [ف: 1 - 57]
انجام: برابر
در فهرست ناشناس آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 11×17سم [نشریه: 13 - 396]
tafsīr-u sūrat-in nās
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
چاپ: در خانقاه نعمت اللهی تهران چاپ شده است.
[دنا 163/3]
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:50/25
آغاز: قل اعوذ برب الناس؛ انجام: انه الجواد
بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی مقوایی، 2ص (256-257 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 71]
tafsīr-u sūrat-in nās
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:628/10
بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: 289]
tafsīr-u sūrat-in nās (t.)
رودباری، فخرالدین بن احمد ق، ۱۳ قمری
rūdbārī, faxr-od-dīn ebn-e ahmad (- 19c)
وابسته به: تفسیر سورة الناس؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (۳۷۰ -۴۲۸)
آغاز: قل اعوذ ... سابقا در اوان سورتین مبارکتین توحید و فلق مفهوم گردید ...
انجام: نهایت عقل و درک من است ... الامور.
[دنا 163/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4ص (336-339)، اندازه: 15×22سم [ف: 2 - 252]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1268ق؛ کاغذ: الوان، 15 سطر، اندازه: 12×20/5سم [ف: 2 - 391]
بی کا، بی تا؛ 2گ (49پ-50ر )، [ف: 1 - 133]
tafsīr-u sūrat-in naba’
همدانی، علی اصغر بن محمد ربیع، ق14 قمری
hamadānī, ‘alī asqar ebn-e mohammad rabī‘ (- 20c)
تفسیر مختصری از سوره مبارکه نبأ است که مؤلف نخست آیات را ترجمه می کند، سپس به تفسیر آن می پردازد.
[دنا 163/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:12082
آغاز: عم یتسائلون، ترجمه: از چه چیز سئوال می کنند؛ شرح: بدانکه اولاً پیش از شروع در بیان آیات مبارکه این سوره باید دانست گرچه برحسب ظاهر این سوره کوچک است؛ انجام: خداوندا از ذات مقدس تو خواهانیم توفیق معرفت و اعتقاد و عمل را، الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 11 رمضان 1361ق؛ مصحح، دارای قلم خوردگی است ؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مشمعی قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 51گ، 22 سطر (11×18 )، اندازه: 13×21سم [ف: 30 - 496]
tafsīr-u sūrat-in naba’
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:135/32
آغاز: بسمله عم یتسائلون عن النبأ العظیم ... آورده اند که حضرت رسالت پناه
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی آسمانی، جلد: تیماج مشکی، 9گ (734پ-742ر )، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 163]
» تفسیر سورة النصر ← تشریح السورة
tafsīr-u sūrat-in naml
طواری یزدی، عباس بن محمد، ق15 قمری
tavārī yazdī, ‘abbās-e bn-e mohammad (- 21c)
[دنا 163/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:4199
کاتب = مؤلف، تا: 1407ق [نشریه: 13 - 376]
» تفسیر سوره نور ← نورنامه
tafsīr-u sūrat-in nūr
نامعلوم:
خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن کریم قمی کهکی، تا: 1220ق، جا: شیراز و مشهد [نشریه: 7 - 134]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: چرمی، 21 سطر (9×18/5 )، اندازه: 11×12سم [رشت و همدان: ف: - 1220]
tafsīr-u sūrat-il wāqi‘a
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیری است عرفانی و فلسفی متوسط بر سوره مبارکه واقعه.
مؤلف در این تفسیر به طور مبسوط در مسائل معاد و حشر و نشر خلایق و پست و بلندی های آنان در رستاخیز بحث می کند. او از این که مدت مدیدی عمر خود را در مطالعه کتب حکما سپری کرده و سراغ حقایق قرآنی و دینی نرفته بر گذشته خویش تأسف خورده چنین نگاشته است: «و انی کنت سالفا کثیر الاشتغال بالبحث و التکرار شدید المراجعة الی مطالعة کتب الحکماء النظار حتی ظننت انی علی شیء فلما انفتحت بصیرتی قلیلا و نظرت الی حالی رأیت نفسی و ان حصلت شیئا من احوال المبدء و تنزیهه عن صفات الامکان و الحدثان و شیئا من احکام المعاد لنفوس الانسان فارغة عن علوم الحقیقة و حقایق العیان مما لایدرک الا بالذوق و الوجدان و هی الواردة فی الکتاب و السنة من معرفة اﷲ و اسمائه و کتبه و رسله و معرفة النفس و احوالها من القبر و البعث و الحساب و المیزان و الصراط و الجنة و النار و غیر ذلک مما لایعلم حقیقتها الا بتعلیم اﷲ ... فعلمت یقینا ان هذه الحقایق الایمانیة لایدرک الا بالتصفیة للقلب عن الهواء و التهذیب عن اغراض الدنیا و العزلة عن صحبة
الناس و خصوصا الاکیاس و التدبر فی آیات اﷲ و حدیث رسوله صلوات اﷲ علیه و آله و التیسر بسیرة الصالحین فی بقیة من العمر القلیل و من بین ایدینا هذا السفر الطویل ... فأردت الآن أن اکتب ما اجتمع لی و خطر ببالی من نکات التنزیل و معارف التأویل المتعلقة بهذه السورة التی هی بحر عمیق فی تحقیق علی المعاد و کنز من کنوز الآخرة یعرف بها عاقبة نفوس العباد ...» (غلامی مقدم) آغاز: الحمدﷲ الذی انزل کلاماً الهیاً و کتاباً سماویاً فیه مجامع العلوم و الحکم و بعث نبیاً هادیاً و رسولاً مبلغاً ... و فیقول افقر الفقرین الی اﷲ الحق المعین محمد بالمعروف بصدر الدین الشیرازی نور اﷲ عین قلبه بنور الیقین لفهم کتابه المبین لما کان النوع الانسانی من اول
انجام: و زین لهم الشیطان ما کانوا یعملون فلا جرم حالهم کما قیل شعر: تسر بما تفنی و تشغل بالمنی ×× کما اغتر باللذات فی النوم عالم / نهارک یا مغرور سهو و غفلة ×× و نومک نوم و الردی لک لازم / و تعمل شیئا سوف تکره عینه ×× کذلک فی الدنیا تعیش البهائم.
چاپ: هند، بدون ذکر تاریخ؛ طهران، سنگی، 1322، رحلی، (اسرارالآیات و انوار البینات:صص494-518)
[دنا 163/3 (35 نسخه)؛ الذریعة 343/4 و 278/4؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا ص 60؛ ریحانة الأدب 419/3 و 417/3؛ مکتبة امیر المومنین 246/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ 77گ (131پ-217ر )، 16 سطر، اندازه: 12/5×19سم [محدث ارموی مخ: 1 - 415]
خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرزاق گیلانی، تا: پنج شنبه 9 جمادی الاول 1034ق، جا: مدرسه طبیه معصومیه؛ جلد: میشن تریاکی، 38گ (99پ-136ر )، 23 سطر، اندازه: 12/6×19/8سم
[محدث ارموی ف: 9 - 279]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: ابن حاجی عیسی خان، تا: 1060 و 1087، جا: رشت؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج زنگاری، 61گ (64پ-124پ)، 18و19 سطر (6/5×13)، اندازه: 13/5×21سم [ف: 18 - 54]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: رفیع الدین محمد معصوم، تا: 1091ق؛ جلد: تیماج زرشکی، 93ص (176-268 )، 18 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 9 - 149]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسین بن ملامحمد سبزواری، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر (6×10/5 )، [ف: 755]
آغاز: برابر؛ انجام: قیل ان العرب یقدح بعودین احدهما علی الآخر و یسمون اعلی الزند و الأسفل الزندة و شبهوهما بالفحل و الطروقة و قدمر فی سورة یس عند قوله تعالی.
از مقدمه تا آیه 72 است؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان 1326 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 39گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 144]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 12 ؛ واقف: محمد ایرانی مجرد، بهمن 1350؛ کاغذ: نخودی و فستقی آهار مهره، جلد:تیماج قهوه ای، 76گ، 17 سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 22 - 143]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 57گ (66پ-122پ )، 16 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 1 - 516]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 34گ (27پ-60پ )، 21 سطر (9×15/5 )، اندازه: 16×23سم[ف: 1340 - 9]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با سرلوح، مجدول [نشریه: 2 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق، جا: قمصر کاشان، به دستور محمد علم الهدی ابن فیض کاشانی؛ مصحح؛ مهر: محمد علم الهدی «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی» (بیضی)، نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدی «انه من سلیمان» (مستطیل )؛ یادداشت محمد جعفر بن محمد ابراهیم کاشانی مشهور به علامه فیضی در سال 1328ش؛ واقف: ابوتراب بن نصیرالدین سلیمان، کاغذ: شرقی، 46گ (1-46 )، 19 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 338]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست باشتباه به نام تفسیر سورة النور معرفی شده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1194ق، جا: اصفهان، مدرسه جدید سلطانیه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 98ص (1-98)، 18 سطر(5/5×12/5 )، اندازه: 10/5×17سم [ف: 8 - 376]
کا: عبد الصمد بن علی اصغر، تا: 1 شعبان 1196ق؛ قطع: خشتی
[رشت و همدان: ف: - 1297]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 24گ (121پ-144ر )، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 160]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: نازک اصفهانی، جلد: تیماج قرمز سیر، 323ص (222-254)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 9 - 255]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:909/8
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 112]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، 30گ (101-129 )، 21 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 30 - 635]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 40گ (50پ-89پ )، اندازه: 12×18سم [ف: 5 - 386]
خط: نسخ خوانا، کا: جعفر بن محمد مهدی، تا: 1219ق [مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
آغاز: برابر؛ انجام: و لااذن سمعت و لاخطر علی قلب بشر فاذن جزاءالحکمة و المعرفة
خط: نسخ و نستعلیق، کا: قربانعلی نیشابوری، تا: 1230ق؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 41 ص (30-71)، 19 سطر (7×12 )، اندازه: 11×17سم [ف: 6 - 273]
خط: نستعلیق، کا: محمود بن میرزا ابوالقاسم خویی، تا: رجب 1234ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 23گ (94-116)، 28 سطر چلیپا (11/5×25 )، اندازه: 17×38سم [ف: 10 - 1793]
خط: نسخ، بی کا، تا: صفر1236ق؛ فاقد جلد، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: جمعه دهه آخر جمادی الثانی 1239ق؛ مصحح؛ جلد: پارچه سبز، 24گ، 23-25 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 2 - 987]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1253ق، جا: اصفهان، مدرسه مبارکیه؛ واقف: حسن فرید محسنی؛ کاغذ: فرنگی شکری، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد شیرازی، تا: 1256ق [رشت و همدان: ف: - 1297]
آغاز:.. و بعد فیقول أفقر الفاقرین ... اذا وقعت الواقعة لیس لوقعتها کاذبة، هذا من قبیل قولک کانب الکائنة؛ انجام: برابر خط: نستعلیق نازیبا، کا: عبد الحمید بن محمد رضا یزدی، تا: 1257ق، جا: تهران، مدرسه آقا محمد خواجه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 40گ (94پ-133پ )، اندازه: 12×17سم [ف: 12- 246]
خط: نسخ خوب، کا: محمد باقر خوانساری، تا: 1261ق؛ مصحح؛ جلد: روغنی گل و بوته دار، 23گ (168پ-191پ )، 27 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 1 - 45]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوای روغنی با نقش ترنج و سرترنج، 34گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 22 - 142]
خط:نسخ،بی کا،تا:1262ق،20سطر،اندازه:15×22سم [ف: 4 - 415]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی کرمانشاهی، تا: 13 صفر 1296ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346 ؛ کاغذ: نخودی و شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 86گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 22 - 144]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: هدایت اﷲ علوی همدانی، تا: 1305ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه طوسی، 45گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 22 - 144]
خط: نسخ، بی کا، تا: شب 27 ذیقعده 1320ق؛ محشی با نشان «محسن » و «لمحرره مرتضی» ؛ جلد: تیماج سبز، 63گ، 17 سطر، اندازه:14× 21/5سم [ف: 34]
آغاز: برابر؛ انجام: قیل ان العرب یقدح بعودین احدهما علی الآخر و یسمون اعلی الزند و الأسفل الزندة و شبهوهما بالفحل و الطروقة و قدمر فی سورة یس عند قوله تعالی.
خط: نسخ، کا: علی نقی بن حاج محمد جعفر مجذوب، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده، محشی ؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1297]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 54گ، 20 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 1 - 470]
خط: نسخ، کا: محمد جعفر الجزی، بی تا [ چند نسخه ف: - 378]
tafsīr-u sūrat-il wāqi‘a wa-l ḥadīd
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
این کتاب شامل تفسیر دو سوره قرآن است (سوره واقعه و سوره الحدید) که صدرالدین شیرازی معروف به «ملاصدرا از» دید حکمت و عرفان آنها را تفسیر کرده است.
شیراز ؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه:372
آغاز: تفسیر اول - بسمله - الحمدﷲ الذی انزل کلاماً الهیاً و کتاباً سماویاً فی مجامع العلوم و الحکم. تفسیر دوم - بسمله - الحمدﷲ الذی افاض علبی قلوب اولیائه لآلی جواهر القرآن و دلایل کنوزه؛ انجام: تفسیر اول - کذلک فی الدنیا تعیش البهائم - قد تم تفسیر هذه السوره علی ید ... ابن میرزا محمد - عباسعلی نوری - 1229. تفسیر دوم - ارشادهم للخلق و افضالهم و جزاء هدایتهم للناس و اکمالهم اولا و آخراً - قد تشرف بتحریر هذه الصحیفة الکریمة التی صنفها البحر المدقق ... محمد الموسوم بصدرالدین القوامی الشیرازی ... عباسعلی بن میرزا محمد نوری سنة ثمان و عشرین و مأتین بعد الالف.
خط: نسخ، کا: عباسعلی بن میرزا محمد نوری، تا: 1228 و 1229 ق، جا: تهران؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 154گ، 304ص، 15 سطر (10×15 )، اندازه: 5/5×21سم [ف: 1 - 74]
tafsīr-u sūrat-i wa-ḍ-ḍuḥā
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10912
خط: نسخ ممتاز، بی کا، تا: قرن 12، جا: ترکیه؛ تملک: حاج محمد امین واعظ مسجد جامع ایاصوفیه در استانبول به سال 1183ق آمده ؛ قطع: رقعی [ میراث شهاب: س9ش2 - 9]
tafsīr-u sūrat-i wa-ḍ-ḍuḥā wa-l inširāḥ
آغاز: اضافه اسم به اﷲ بیانی است و اسم عبارت است از تعیین ذات بصفتی از صفات و الفاظ اسم اسم است
انجام: اکنون چه قطره ای از بحر محیط تاویل این دو سوره کریمه بر ساحل بیان و اقتصار مترشح آمد.
[دنا 164/3]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1065ق؛ شاید از محمد دهدار باشد ولی آغاز این نسخه با آنچه در خطی فارسی ج1ص3 آمده تفاوت دارد ؛ جلد: تیماج مشکی، 25گ (10ر-34ر)، 15 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 97]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، تا: قرن 13 [ف مخ: - 36]
tafsīr-u sūrat-i wa-l-‘aṣr
؟ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، ۵۹۷ - ۶۷۲ قمری
nasīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
منسوب خواجه نصیرطوسی (م-672) مختصر است مانند تفسیر سوره اخلاص. تمام رساله این چند سطر است که عبارت است از: «سئل المحقق الطوسی نصیرالملة و الدین قدس اﷲ روحه عن تفسیر سورة العصر قوله بسم اﷲ الرحمن الرحیم و العصر ان الانسان لفی خسر ای فی الاشتغال بالامور الطبیعیته و الاستفراق بالمشتهیات النفسانیة الا الذین آمنوا ای الکامل فی القوة النظریة و
عملوا الصالحات ای الکامل فی القوة العملیة. و تواصوا بالحق ای الذین یکملون عقول الخلایق بالمعارف النظریة و تواصوا بالصبر ای الذین یکملون اخلاق الخلایق بتلقی المقدمات الخلقیة». این رساله با اندکی تفاوت همان فصل چهارم کتاب «التنبیه علی بعض الاسرار» فخر رازی است.
[آثار و احوال خواجه نصیر 590؛ دنا 164/3 (4 نسخه)؛ منزوی 55/1؛ کشاف الفهارس 263/3-272]
آغاز: برابرخط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (369 )، اندازه: 13/1×24/3سم[ف:29/1-156]
خط: شکسته، بی کا، تا: 1014 تا 1020ق ؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای،7سطر چلیپا، اندازه:11× 19/5سم [ ف: 1 - 55]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1080ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (116پ )، 21-39 سطر، اندازه: 15×25سم [ف: 38 - 403]
خط:نستعلیق،بی کا،تا: قرن 11 و 12؛ 1ص (135) [مختصر ف: 190]
خط: نسخ، کا: محمد سمنانی، تا: 1310ق؛ از روی خط علم الهدی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 1ص (275 )، 22 سطر (6×15 )، اندازه: 12×22سم [ف: 13 - 3083]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ 20گ [ف: 23 - 576]
tafsīr-u sūrat-i wa-l-‘aṣr wa …
باب، علی محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23672
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی بجلی للمکنات بطهور آثار؛ انجام: اسرافیل علیه السلام بالغدو والاصال
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 129گ، 19 سطر [رایانه]
tafsīr-u sūrat-i wa-l-layl
جیلانی، محمد رفیع بن فرج، - 1160 ؟ قمری
jīlānī, mohammad rafī‘ ebn-e faraj (- 1747)
رساله ضمن تفسیر سوره شریفه لیل، افضلیت حضرت علی را اثبات و تبیین نموده است.
[دنا 165/3]
کرمانشاه ؛ جلیلی؛ شماره نسخه:307/4
آغاز: الحمدﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی محمد؛ انجام: نزولها فی ابوبکر الی قول فثبت بی کا، بیتا [ف: 255]
tafsīr-e sūre-hā-ye kūtāh
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
[دنا 165/3]
تبریز؛ ثقة الاسلام؛ شماره نسخه:بدون شماره
بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 532]
» تفسیر سورة هل اتی ← تحفة الفتی فی تفسیر سورة «هل اتی»
tafsīr-u sūrat-i hal atā
دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد، 828 - 903 قمری
daštakī-ye šīrāzī, mīr sadr-od-dīn mohammad (1425 - 1498)
[دنا 165/3]
تبریز؛ ملی تبریز؛ شماره نسخه:3575/2
آغاز: ... حالات الروحانیات و من آیات القرآن فی سورة الانسان فانها مع ظهورها؛ انجام: المشرق السادس و العشرون قوله تع یدخل من یشاء ... و لا تدخله فی زمرة الظالمین بسیئته و هب له من لدنک رحمة و هیئی من امره رشدا..
خط: نستعلیق، کا: غیاث الدین ابومحمد سلیمان، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: چرمی، 26 گ، اندازه: 10/5×17،[ف: 3 - 1238]
tafsīr-u sūrat-i hal atā
تفسیری است فلسفی و کلامی بر سوره مبارکه هل أتی که مفسر در مقدمه نسبتاً کوتاهی جهان را به دو قسم حسی و عقلی (عالم
جسمانی محسوس یا عالم شهادت و عالم عقلی یا عالم غیب) تقسیم کرده و گفته است: این عالم با جهان دیگر رابطه و شباهتی کامل دارد هر چه در این عالم است، کامل تر از آن در جهان دیگر وجود دارد ولی درک این وابستگی از نیروی عقل بشری خارج می باشد. مؤلف ذیل تفسیر آیه شریفه «انا خلقنا الانسان من نطفة امشاج نبتلیه ...» می نویسد: «اقول هذه الآیة مشتملة علی مباحث ثلاثة البحث الأول فی ذکر وجود الانسان و الاشارة الی مادته القریبة التی منها خلق و الی درجات متنقلة فذکر النطفة لأنها السبب الحامل للقوة المولدة ثم وصفها بکونها امشاجا أی مختلطة بدم الطمث ... و اعلم ان فی خلق الانسان من العجائب و الدلایل الدالة علی حکمة اﷲ تعالی ما لایفی بضبطه القوة البشریة ...». ممکن است این تفسیر همان باشد که در رساله قبل به میر صدرالدین دشتکی نسبت داده شده و عبارت انجام آن هماهنگ است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23437
آغاز: بسملة، احمد اﷲ الأحد الذی جل بأحدیته عن تکثر الواحد الذی تعالی بوحدانیته عن المشارکات و المباینات المبدء الأول الذی من وجوده وجود کل الموجودات الجواد الذی عم بجوده جمیع الممکنات؛ انجام: وهب له من لدنک رحمة و هیء له من أمره رشدا.
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن علی کرمانی، تا: 1063ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 11ص، 31 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 22 - 145]
tafsīr-e sūre-ye hal atā va fajr
بهادر، رجبعلی
bahādor, rajab-‘alī
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2 /7965-54/55
آغاز: ائمه اثنی عشر که شیعه اعتقاد عصمت اینها دارند و بیانش در ذکر مهدی عجل اﷲ بظهوره مذکور خواهد شد خط: نستعلیق، کا: چاپ سنگی به خط سید شریف حسین، تا: 1279ق؛ افتادگی: آغاز؛ 20گ، 19 سطر، اندازه: 15×25سم[ف: 992 - 2]
tafsīr-u sūrat-i hūd wa fi-š šuwrā ‘an tafsīr-is subkī
[دنا 165/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:332/2-ف
نسخه اصل: یوسف آغا ش 5903/4879 ؛ بی کا، بی تا؛ 2گ (4-5) [ف: 1 - 455]
شیرازی، نورالدین عبدالرحمن، ق9 āsīn قمری
tafsīr-u sūrat-i yāsīn
شیرازی، نورالدین عبدالرحمن ۹ق، قمری
šīrāzī, nūr-od-dīn ‘abd-or-rahmān (- 15c)
تفسیری است از سوره مبارکه یس که مالک نسخه محمد قاسم بن حیدر اسد، در قرن دهم بر روی ورق اول، مؤلف را، چنین معرفی کرده است: «تصنیف حضرت شیخ نورالدین عبدالرحمن شیرازی رحمه اﷲ ...». تشابه این نام با نام نورالدین عبدالرحمن جامی شاعر و عارف قرن نهم هجری، باعث شده است که در چاپ نخست فهرست، این دو نام در هم آمیخته گردند و به صورت: «نورالدین عبدالرحمن شیرازی معروف به جامی » در آیند و آقای منزوی نیز در فهرست خود آن را با تردید از جامی دانسته اند و حال آن که مصنف در جایی چنین می گوید: و« روی ایضا شیخنا وجدنا شیخ الشیوخ الاسلام سلطان المفسرین و المحدثین معین الحق و الشریعه و الدین ابوالقاسم جنید الشیرازی طاب ثراه فی مصنفه المسمی بالدرة الکریمه » و در جای دیگر چنین آورده است: «و در کتاب جد ما الامام الهمام صاحب الکشف و الالهام سلطان المتشرعین الشیخ الحاج رکن الشریعه و الدین منصور راست گو قدس سره از ابی بن کعب چنین مروی است» و با توجه به آنچه در بالا مذکور شد، دیگر شکی باقی نمی ماند که مصنف از علما و مفسرین قرن نهم و از اعقاب «ابوالقاسم معین الدین جنید شیرازی» صاحب «شد الازار فی حط الاوزار عن زوار المزار» متوفای 791 هجری است و نمی تواند با جامی یکی باشد. علاوه بر موارد مذکور، در این تصنیف از اشعار جنید شیرازی زیاد شاهد آورده شده است. [دیوان جنید شیرازی به وسیله مرحوم سعید نفیسی چاپ شده است ولی اشعاری که در این تفسیر از جنید نقل شده است در آنجا دیده نمی شود و این تفسیر از این جهت هم که می تواند مکمل آن دیوان باشد حائز اهمیت است.] (اردلان)
آغاز: بسمله. مفسران خطاب رحمانی و محققان کتاب صمدانی این سوره یس را از مکیات شمرده اند.
انجام: لقد اقبلت الدنیا علی فما ادری ای اصفها. صدق اﷲ العلی العظیم ...
چاپ: با تحقیق غلامحسین حجتی نیا، در دفتر دوم مجموعه رسائل خطی فارسی، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، زمستان 1368ش، صص 149 تا 205
[رک: شدالازار. ص 198 و شیرازنامه. ص 143 ونیز دیوان جنید شیرازی. ص 25 ؛ دنا 165/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1262
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 897ق ؛ واقف: ابن خاتون، 1067ق؛ کاغذ: سمرقندی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 56گ، 18 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 1 - 438]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، ۹۷۹ - ۱۰۵۰ قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تاریخ تألیف: 1030ق
تفسیری است عرفانی و فلسفی که بنا به خواهش یکی از دوستان تألیف فرموده است و مشتمل بر مقدمه نسبتاً مفصل از جمله، ادله عقلی و نقلی، مبنی بر تعقل و تفکر در قرآن و فضیلت سوره «یس» و ثواب آن برای قاریان و تالیان و حسن عاقبت برای اندیشه کنان است. به گفته مؤلف: «و کفی ذلک شاهدا مبنیا من قوله (صلی الله علیه و اله) لکل شیء قلب و قلب القرآن «یس» فان مزیة القلب علی سایر الأعضاء و ریاسته لها و تقدمه فی ما به الانسان انسانا لما فیه من اللطیفة الملکوتیة غیر مختفیة اولی النهی ... و قد جمع لنا بتأیید اﷲ و حسن توفیقه نکات و دقایق لطیفة فرقانیة و تحقیقات لمطالب شریفة قرآنیة و براهین لمقاصد لطیفة ایمانیة و مسائل لحقایق عریضة عرفانیة متعلقة بهذه السورة ... و کنا قد رفعنا الحجب عن سورة عدیدة من القرآن ...». مؤلف رد و ایرادهایی نیز بر غزالی، ابن سینا و فخر رازی دارد. (غلامی مقدم)
آغاز: بسمله. سبحانک سبحانک من مبدع افاد بالآلهیة وجود الجواهر القادسادت
انجام: و الحمدﷲ الملک المعبود و الصلوة علی محمد صاحب المقام المحمود و آله الهادین الی سبیل المعرفه و الجود و الشهود. و کتب ارقام هذه بیده الفانیه الجانیه فی هذه الایام و الشهور من عام الف و ثلثین محمد الشهیر به صدرالدین الشیرازی حامداً ﷲ مستغفراً غفراﷲ و لوالدیه و سایر المؤمنین حیثما کانوا فی البلاد و نجاهم اﷲ عن موبقات یوم المعاد و اﷲ ولی الرشاد چاپ: طهران، سنگی، 1322، رحلی، (اسرار الآیات و انوار البینات: صص407 -493)؛ تهران، 1324ق؛ شیراز، 1344ق در مجموعه تفیرهای او
[الذریعه 344/4 ؛ مشار عربی 205؛ دنا 165/3 (25 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: سمرقندی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 189گ، 19 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 439]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالواحد بن محمد امین شیرازی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج سرخ، قطع: رحلی [ف: 2 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: و وصوله الی رضوانه و هذه الطاعات و المعاصی یظهر فی خزاین الغیب الی عالم الشهادة بواسطة خزانة القلب لکونه.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 140گ، 21 و 37 سطر، اندازه: 11/5×22سم[ف: 80 - 35]
خط: نستعلیق شکسته خوش، کا: جعفر بن محمد باقر حسینی، تا: 1119ق ؛ مصحح، محشی به خط ملاعلی نوری ؛ اندازه: 17×24سم
[ مجله ادبیات اصفهان: ش 16 و 17- 132]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 22 ربیع الاول 1188ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 163گ، 20 سطر، اندازه: 15/5×21/2سم [ف: 22 - 147]
آغاز: بسمله، یس ای یا انسان اعنی محمداً صلی اﷲ علیه و آله و ذلک لانه الانسان الحقیقی المعنوی الذی اجتعمت فیه صور الاسماء کلها مفصلة فی العقل الاول؛ انجام: ثم یطهر بعد هذه الامور لذة الریاسه و العلو ... و آخر ما یخرج من رؤس السالکین.
خط: نسخ تحریری، کا: جعفر میربابای تبریزی، تا: قرن 13؛ افتادگی:انجام؛کاغذ:نخودی رنگ آهار مهره،جلد: تیماج مشکی،24ص (33-56 )، 26 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 9-510]
آغاز: و قال فی تفسیر و الشمس تجری ... المستقر هو الحد الموقت المقدور الذی ینتهی الیه حرکة الشمس؛ انجام: و لکن من هؤلاء من یحتج و یقول معنی الرجوع الی اﷲ ابن الی ثوابه قوله لینذر من کان.
بخش هایی است پراکنده از تفسیر برخی از آیات سوره یس منقول از تفسیر صدرا؛ کا: جعفر میربابا تبریزی، تا: قرن 13؛ 14ص (57-70) [ف: 9 - 511]
کا:محمد بن حاج عبدالخالق،تا:قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 20 سطر، اندازه: 17/5×22/8سم [ف: 1 - 109]
آغاز: لما کانت مسئلة المعاد و حشر الاجساد و حضور العباد
بابدانهم الاخرویه من عظام ارکان الاعتقاد... کرر اﷲ ذکره فی القرآن؛ انجام: فقال و جعلنا منها جنات من نخیل تفسیر آیه «و آیة لهم الارض المیتة احیناها ...» است و در اثبات حشر و معاد است ؛ خط: ثلث، کا: 1220ق، بی تا؛ در کنار این نسخه فقرهای دیگر از تفسیر سوره یس صدرا متعلق به آیه «و ما عملته ایدیهم ...» و روی صفحه مقابل آن فقره ای دیگر از آن متعلق به آیه و ضرب لنا مثلا و نسی خلقه ... و فقره ای از علم الیقین فیض کاشانی در باب معاد و گفتاری از میر محمد باقر داماد با عنوان «استشراق» و سطوری از کشکول شیخ بهائی به خط کاتب دفتر نقل شده؛ 1ص (246) [ف: 9 - 574]
آغاز: ظل فرشی لتمهید نور عرشی و فی قوله ان یخلق؛ انجام: و قد قیل صدور الاحرار قبور الاسرار.
این بخش ها متعلق به تفسیر آیه «او لیس الذی خلق السماوات ...» است ؛ بی کا، تا: 1220ق؛ 12ص (247-248) [ف: 9 - 574]
آغاز: موعد تحقیقی ان الاعتقاد منا فی امر الاعاده هو ان المعاد فی المعاد هو الانسان بمجموع النفس و البدن؛ انجام:و ما زادهم الحکمة الاسفها.
بخشی از آن. در این بخش به تفصیل درباره معاد سخن گفته شده است. پس از پایان این بخش باز فقرهای دیگر از آن تفسیر متعلق به آیه «انما امره اذا اراد شیأه ...» نقل شده ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احمد بن علی محمد رشتی، تا: 1220ق، جا: اصفهان ؛ کاغذ: اصفهانی نازک، جلد: پارچه ای چیت گلدار زمینه گلی، 4ص (250-253 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 9 - 576]
آغاز: و اختلف الفقهاء فی ان کفره اهو قبل الاباء عن السجده ... و فیه قولان .. . حکی محمد بن عبدالکریم الشهرستانی؛ انجام: و الکفر عین الجهل ... بخشی از آن . فقره اول این بخش درباره شبهات ابلیسیه است و ملاصدرا متن آنها را از ملل و نحل نقل کرده؛ خط: شکسته نستعلیق، کا : احمد بن علی محمد رشتی، تا: ۱۲۲۰ق، جا : اصفهان، نیم آورد؛ کاغذ: اصفهانی نازک، جلد: پارچه ای چیت گلدار زمینه گلی۱۲،ص (۲۷۸-۲۷۷ )، اندازه : ۱۵/۵*۲۲سم [ف: ۹ - ۵۷۹]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا : شیخ یوسف بن احمد اشرفی، تا: ۱۲۲۳ ؛ق
واقف : استاد جعفر زاهدی، دی ۱۳۷۷ش؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، ۱۰۹گ، ۲۲ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [ف: ۲۲ - ۱۴۶]
خط: نستعلیق روشن، بی کا، تا: ۱۲۴۸ ؛ق جلد: تیماج قرمز، ۱۴۸ص (۳۰۳-۱۵۶ )، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۵×۲۱/۵سم [ف: ۲۳ - ۴۷]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: محمد علی بن محمد باقر تنکابنی، تا: 1250ق؛ 255ص (295-561) [عکسی ف: 1 - 79]
خط: نسخ، کا: حاجی محمد شیرازی، تا: 1256ق؛ سوره یس و واقعه است ؛ قطع: خشتی، [ رشت و همدان: ف: - 1297]
آغاز و انجام: برابر
کا: محمد صادق بن محمد جعفر خراسانی، تا: 1259ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی، گل و بوته الوان، 297ص (1-297) 8 ، سطر (7/5×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 236]
آغاز: برابر؛ انجام: یتبعون فضلاً من اﷲ و رضواناً سیماهم فی وجوهم من اثر السجود و الحمدﷲ الملک المعبود.
خط: نسخ، کا: مجید. بن سلمان تبریزی، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج مشکی، 40ص (1-40 )، 20 سطر (7/5× 14/5)، اندازه: 14/5×21سم [ف: 14 - 198]
خط: نسخ، کا: محمد علی بن محمد باقر اصفهانی اردستانی، تا:سه شنبه 23 رمضان 1262ق، جا: تهران؛ محشی با نشان «منه »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 150گ، 22 سطر (8×14 )، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 259]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 8 جمادی الثانی 1263ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 212گ، 16 سطر (7×13/5)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 492]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1271ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، 122ص، 23 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 128]
خط: نسخ، کا : محمد نجف آبادی، تا: جمادی الثانی۱۲۷۳ق، جا: طوس [ف: ۳ - ۷۹]
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: ذیحجه ۱۲۷۷ ؛ق از روی اصل مؤلف؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، ۶۷ص (۸۴-۱۸ )، ۱۶ سطر، [سنا: ف: ۲ - ۱۲۷]
آغاز: برابر؛ انجام: حیثما کانوا فی البلاد و نجاهم عن موبقات یوم المعاد و الله ولی الرشاد.
خط: نسخ، کا : محمد ابراهیم بن محمد باقر قمی، تا: شعبان
1314ق؛ به امر میرزا محمد تقی برای آقای محسنی عراقی؛ مهر: «این کتاب از متملکات حقیر محسنی الحسینی است» (مربع )؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 100گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×22سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 131]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:285
همان نسخه بالا [مؤید: 1 - 253]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: حسن فرید محسنی ؛ کاغذ: فرنگی شکری، 28 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 11 - 580]
کا: علی اکبر کاشانی، بی تا؛ خط میر محمد قمی و ابوالحسن جلوه هم در نسخه هست [د.ث. مجلس]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)
تاریخ تألیف : ۱۲۸۷ق
در دیباچه می گوید که من شیفته تفسیر بودم و چون این سوره دل قرآن بود نخست آن را تفسیر نوشتم و آرزو دارم که همه را تفسیر کنم (الذریعه ۳۰/۴و ۳۴۴ ). او در این تفسیر روش فیلسوفان اخباری شیعی دارد .
[دنا ۱۶۶/۳]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:۱۲۹۳/۲
آغاز: بسمله . الحمد الله رب العالمین ... فیقول ... ابن احمد محمد علی الحافظ الانصاری ... ان العلم علی ما لا یخفی لاهل الفضل هو حیوة القلوب؛ انجام: اختلافها آیة واحدة یس کوفی . هذا آخر
ما قصدنا ترقیمه و حاولنا تفهمیه و الحمد الله علی توفیقه و الصلوة و السلام علی خیر خلقه و اولاده و عترته الطاهرین من الان الی یوم الدین
خط: نسخ، کا : رسول بن یعقوب سرابی، تا : جمعه ۱۰ شعبان ۱۲۸۷ ؛ق کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، ۷۸گ ( ۳۷پ۱۱۵-ر )، ۱۹ سطر( ۱۷×۲۲ )، اندازه: ۱×۱۶سم [ف: ۷ - ۲۶۳۶]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn
غیرهمانند:
آغاز: الحمدالله رب العالمین .. . فلقد خطر ببالی تشریح فی تشریح قلب القرآن أفکار جدیدة؛ انجام: و قال الله لملائکته أجمعین من فی السماوات و من فی الارض قد رضیت عن فلان فاستغفروا له.
تفسیر مزجی متوسطی است با ذکر نکاتی از علوم ادبی و فلسفی و اعتقادی با استفاده از احادیث وارده از ائمه معصومین علیهم السلام، و دارای مقدمه ای مختصر مشتمل بر چند امر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج قرمز، 47گ (1پ-47ر )، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 11 - 211]
آغاز: بعد بسمله و حمد. ان العلم علی ما لایخفی لاهل الفضل هو حیوة القلوب من الجهل کما انه نور الابصار من الظلمة و قوة الابدان من الضعف و الفتره یبلغ به ابعد منازل الاخیار؛ انجام: و اما موضع النزول فهی مکیة بالاتفاق قال ابن عباس الا آیة منها و هی قوله تعالی و اذا قیل لهم انفقوا مما رزقکم اﷲ ... و هذا آخر ما قصدنا ترقیمه و حاولنا تفهیمه و الحمدﷲ علی توفیقه و الصلوة و السلام ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 9 ذیقعده 1278ق؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 119ص (1-119 )، 20 سطر [سنا: ف: 2- 131]
آغاز: بسمله (یس) کالم فی المعنی والاعراب وقیل معناه یا انسان بلغة طی علی ان اصله یا انیسین خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 16گ (1 -16 )، 15-23 سطر، اندازه: 14×۱۹سم [ف: ۲ - ۹۹۲]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn
غیر همانند :
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فلقد خطر ببالی تشریح فی تشریح قلب القرآن أفکار جدیدة؛ انجام: و قال اﷲ لملائکته أجمعین من فی السماوات و من فی الارض قد رضیت عن فلان فاستغفروا له. نسخه اصل: بادلیان e38 (2780 و 2681 )؛ بی کا، تا: 20 رجب 836ق؛ 24 سطر [فیلمها ف: 1 - 570]
آغاز: آیات آن به مقاصد خود راه یابند و اصحاب مناجات به عجایب بینات او در راه عبادت شتابند و فی الواقع مداومت بر قراءت آن متضمن فوائد جلیله و منافع جزیله است؛ انجام: صفت دعاء سوره یس. امام عبداﷲ یافعی یمنی گفته در کتاب در النظیم که بعضی از عارفان از برای من یاد کردند ... این اسم ودعا را بزرگ نداند الا که خدای تعالی او را بر سر آن.
تفسیر مهمی است بر سوره یس، مؤلف ابتدا فصلی در ذکر احادیث معتبره در فضائل سوره یس وارد شده، ذکر نمود و در این فصل هفت حدیث آورده، پس از آن شروع به تفسیر نموده و ابتدا آیه ای را ذکر و در لابه لای سطور به فارسی ترجمه و سپس تفسیر می کند و به آیه بعدی می پردازد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول مذهب ؛ جلد: ساغری مشکی، 84گ، 11 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 2 - 993]
آغاز: بسمله، یس در ینابیع آورده که هر حرفی از حروف مقطعه
سریست از خزانه غیب که حضرت عزت حبیب خود را بر آن اطلاع داده
مفسر در آغاز، با مقدمه کوتاهی شروع به تفسیر نموده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 67گ (1-67 )، 10 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 2 - 992]
tafsīr-e sūre-ye yāsīn (manzūm)
با بیان این حدیث که «ان اﷲ تعالی قرأ سورة طه و یس قبل ان خلق السموات و الارض بألف عام» و حدیث پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) : «لکل شئ قلب و قلب القرآن سورة الیاسین [کذا ]»، به شرح فقرات آیات سوره یس به شعر پرداخته است. ابتدا هر فقره از سوره را بیان کرده و سپس بیت یا ابیاتی در شرح آن می آورد و در پایان به شرح حدیث امیر مؤمنان علی علیه السلام می پردازد که «استراحة الناس فی الیاس».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15451/5
آغاز: مینی یه نکته کیاهی انتخاب ×× یعنی بر حرف مقطع از کتاب / گنج سر بسته هی از اسرار غیب ×× عالم اوسکا هی خدا بیشک و ریب؛ انجام: اورهی خوش دل میری اخوان دین ×× از طفیل آل خیر المرسلین
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: 7 ذیقعده 1212ق، جا: اﷲ آباد (در هند )؛ جلد: چرم قهوه ای، 33گ (153ر - 185ر )، 15 سطر، اندازه: 15/5×24/3سم [ف: 43 - 98]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn wa-l fatḥ
شروانی، محمد امین بن صدرالدین، - 1036 ؟ قمری
šervānī, mohammad amīn ebn-e sadr-od-dīn (- 1627)
نخستین این دو در روز سه شنبه 27 صفر 1015 ساخته شده و شعر فارسی در آن دیده می شود.
[دنا 166/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10732/2
خط:نسخ خوش،بی کا،تا:8صفر 1023ق ؛ مصحح، محشی از حیدر علی لاری ؛ قطع: وزیری کوچک [میراث شهاب: س9ش2 - 36]
tafsīr-u sūrat-i yāsīn wa-l fatḥ
[دنا 166/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:938/7
آغاز: سورة یس مکیة عند الجمیع.قال ابن عباس الا آیة: «واذا قیل لهم انفقوا مما رزقکم اﷲ؛ انجام: و لکن ادلک علی رجل هو اعز بها منی عثمان بن عفان.
منتخب از مجمع البیان طبرسی ؛ خط: مختلف، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، جلد: مقوایی پارچه قهوه ای، 29گ (160-189)، 19 سطر (7×13 )، اندازه: 5×21/5سم [ف: 2 - 768]
» تفسیر سورة یوسف ← احسن البیان فی تفسیر القرآن
» تفسیر سورة یوسف ← احسن القصص
» تفسیر سورة یوسف ← احسن البیان فی تفسیر القرآن
» تفسیر سوره یوسف ← یوسفیه
» تفسیر سوره یوسف ← بحر الدرر
» تفسیر سوره یوسف ← یوسف و زلیخا
» تفسیر سوره یوسف ← الستین الجامع للطائف البساتین
tafsīr-e sūre-ye yūsof = seyr va solūk
صدرالشریعه
sadr-oš-šarī‘e
تفسیر عرفانی و اخلاقی گزیده ای است بر سوره یوسف. مؤلف که نام خود را «صدرالشریعه» نهاده است، دانسته نشد که کدام یک از مشهورین به این لقب است: «احمد بن عبیداﷲ» درگذشته به سال 630 یا «عبیداﷲ بن مسعود »، یا یکی از اعقاب او؛ به هر حال مؤلف شعر پارسی نیز می سروده و تخلص وی «صدر» بوده است: «صدر» متاع کاسد بس فاسد تو را ×× جز فضل بی نهایت یزدان که می خرد.
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانا من الضلال القدیم و الصلوة علی حبیبه صاحب الخلق العظیم و علی آله و أصحابه ... محرر این سطور، الداعی المدعو بصدر الشریعة می گوید: بحکم این آیت واجبست هر کس از قصه یوسف و برادران او بقدر فهم خود حظی برگیرند و بنظر اعتبار در آن احوال ...
انجام: مسکینان را نیز بخطاب ادخلوها بسلام آمنین مشرف گرداند و چنانچه چشم یعقوب بجمال یوسف روشن گشت چشمهای ما را بلقای خویش روشن گرداند. بمحمد و آله
[دنا 166/3]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 8 ؛ کاغذ: شرقی، 9گ (208-200 )، 27 سطر، اندازه: 8×16سم [ف: 31 - 467]
آغاز: هو الشمس قدراً و الملوک کواکب ×× هو البحر جوداً و الکرام جداول / و انقلت لی ان للبحار سواحل ×× فلیس لهذا البحر فی الجود ساحل. بسم اﷲ الرحمن الرحیم.الحمدﷲ رب العالمین و
الصلوة و السلام علی حبیبه صاحب الخلق العظیم و علی آله و اصحابه الثابتین علی صراط المستقیم و بعد قال اﷲ تبارک و تعالی لقد کان فی یوسف و اخوته آیات للسائلین. محرر این سطور الداعی المدعو بصدر الشریعه تجاوز اﷲ عن سیاته می گوید که حکم شریفه واجبه است که هر کسی از قصه یوسف و برادران بقدر فهم خود حظی بر گیرد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کا: ظاهرا خود مصنف ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی 5/16×5/21، 13گ، 15سطر، [ف: 2 - 744]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
خاکی، علی خان ق، ۱۰ قمری
xākī, ‘alī xān (- 16c)
اهداء به: شاه طهماسب صفوی (-984ق) تفسیری است عرفانی مختصر برگرفته شده از تفاسیر و کتاب های معتبر، مخصوصاً منظومه «یوسف و زلیخا» که خاکی فقرات تفسیر خود را با ابیات آن درآمیخته، با انشائی ادیبانه مسجع و مقفا، با تمجید فراوان در سر آغاز کتاب از شاهزاده پری خان خانم.
[دنا 167/3]
قم؛مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1250/2 و 2345/2
آغاز: علمه شدید القوی در شان عالیش منزل، آن رهنمای گمشدگان بادیه ضلالت؛ انجام: اعقاب بنی اسرائیل به هزار هزار و 700 هزار رسیده بود که زنان و فرزندان کم از بیست ساله ایشان داخل اعداد نبود
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف قرن 10؛ افتادگی:آغاز؛مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 69گ (22ر-90پ )، 17 سطر، اندازه: 14×21/5سم [ف: 4 - 60] و [عکسی ف: 6 - 449]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
نجار شوشتری، علی بن علی، ق12 قمری
najjār šūštarī, ‘alī ebn-e ‘alī (- 18c)
تفسیری است بر سوره یوسف که پس از آوردن آیه ای از آن با عنوان «التفسیر» به ترجمه مختصر آیه پرداخته و با عنوان «التفصیل» به شرح آن آیه پرداخته است. مؤلف درباره شیوه نگارش خویش چنین می نویسد: «به خاطر ذره بیمقدار ... رسید که قصه حضرت یوسف علیه السلام که موافق نص کریمه فرقانی احسن القصص است بر طبق سوره قرآنی بدانچه از مفسرین و از اهل بیت عصمت و حاملان علوم ایشان و از آنچه حق است از تفاسیر خاصه و عامه چون گلدسته جمع نموده پیش کش برادران دینی و خلان یقینی نماید ... مفسرین ما تقدم که کمیت قلم را بر وجه اتم در مضمار این قصه شیرین جولان گری نموده اند مغنی از این معنی بودند اما بعضی از آنها به ذکر نکات و اسرار و نشر لطایف و ظرایف بسیار به نحوی طول آورده که اغلب اوقات سر رشته قصه از میان گم شده و بعضی از ایشان به مشاطگی تحسین عبارات و تزیین کلام به نگارندگی خط و خال کنایات و استعارات به حدی پرداخته که طفل مزاجانی که از پستان ادراک آن معانی شیر فهم ننوشیده اند از شیرینی آن قصه بی بهره گردیده بنابراین این بی بضاعت به تقریر مدعا به الفاظ قریب به فهم اکتفا کرده از تفاسیر معتبره استخراج و تدوین سوره مبارکه به اسلوب مرغوب نموده تا خواص و عوام از فواید آن محفوظ و بهرمند گردند ... و قبل از شروع به مقصود در مقدمه ذکر و بیان فضایل ثواب تلاوت این سوره و سبب نزول آن و ثواب تلاوت ...».
آغاز: بسمله ، زیباترین صورتی که نقاشان نگارستان حسن یوسف نطق و بیان را شاید و شاهد زلیخای استعارات منشآن را چهره گشاید
[دنا 167/3؛ الذریعه 345/4، آغاز ذکر شده در الذریعه با آغاز موجود تفاوت دارد]
آغاز: برابر؛ انجام: و از رحمت خود محروم ننماید و انه هو الغفور الرحیم.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: دوشنبه 25 شعبان 1206ق؛ تاریخ وقف: شهریور 1380 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 125گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 151]
آغاز: برابر؛ انجام: سالکان طریق را وسیله رحمت و بخشش مر گروهی را که بگروند بتوحید خدا و نبوت خاتم الانبیاء صلی اﷲ علیه و آله و سلم.
در فهرست مؤلف با نام «علی بن بنجار» معرفی شده که نام آن به استناد فهرست آستان قدس 151/22 تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: علی اصغر بن محمد حسین ایزئی سبزواری، تا: یک شنبه 10 ذیقعده 1251ق؛ چند بیت شعر فارسی از محمد علی مختاری ایزئی به سال 1278 و به خط وی، یادداشتی از میرزا عبدالحسین به سال 1311؛ 55گ (1پ-55پ )، 24 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف مخ: 1 - 416]
tafsīr-u sūrat-i yūsuf
باب، علی محمد بن محمد رضا، 1236؟ - 1266 قمری
bāb, ‘alī mohammad ebn-e mohammad rezā (1821 - 1850)
وی در تفسیر سوره مبارکه یوسف به عدد آیات آن سوره صد
و یازده سوره انشاء نموده و هر سوره ای را به نامی مخصوص نامیده است و هر سوره دارای چهل و دو آیه است به این ترتیب که هر سوره انشائی خود را مصدر داشته است به یک آیه از سوره یوسف و در ذیل آن گفتار وهمی و هذیانی خود را در عنوان سوره به رسم تفسیر آن آیه آورده است. برای معرفی این تفسیر سطوری از آن نقل می گردد: «سورة العلماء و هی اثنتان و اربعون آیه بسم اﷲ الرحمن الرحیم الر تلک آیات الکتاب المبین الم ذلک الکتاب من عنداﷲ الحق فی شان الذکر قد کان بالحق حول النار منزولا »، «هذه سورة الحوریة و هی اثنتان و اربعون آیه بسم اﷲ الرحمن الرحیم فلماری (کذ) قمیصه قد من دبر قال انه من کیدکن ان کیدکن عظم کهیع یا اهل الفارس یکفکم و لم هذا الفخر المنیع لانفسکم من عند الذکر الاعظم و ان اﷲ قد اجتبیکم بذلک الکلمه الاکبر و تنفضوا من حوله فانه تاﷲ الحق لحق من عنداﷲ و هو العلی الذی کان فی ام الکتاب حکیما. یا اهل الارض فاعتصموا بحبل اﷲ المنیع ذکرنا هذا الفتی العربی الذی قد کان فی نقطة الثلج علی الجر النار مستورا». (مهدی ولائی) [دنا 167/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: گالینگور [رایانه] اشعاری از مؤلف.
آغاز: الحمدالله الذی نزل علی عبده بالحق لیکون للعالمین سراجا و هاجا؛ انجام: و هو الله قد کان بالحق علی کل شییء شهید و هو الله کان لکل شییء محیطا.
خط: نسخ، کا : محمد علی بن ملا عبدالله، تا : رجب ۱۲۶۱ ؛ق واقفی: حاج شیخ محمود واعظ حلبی، خرداد ۱۳۲۵؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج ،خرمایی ۲۷۴گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۴×۲۳سم [ف: ۱۱ - ۵۷۷]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
اسد آبادی، محمد جعفر ق، ۱۳ قمری
asad ābādī, mohammad ja‘far (- 19c)
تاریخ تألیف : ۱۵ شعبان ۱۲۳۱ق
تفسیر مختصری است بر سوره یوسف که پس از آن آوردن یک یا چندین آیه با عنوان «التفسیر » به ترجمه آن و با عنوان «التفصیل » به شرح مطالب تاریخی این سوره پرداخته است .
توضیحات کتابشناسی این رساله و انجام نسخه حاضر با تفسیر سوره یوسف نجار شوشتری هماهنگی دارد، بعید نیست که این همان رساله باشد و اسدآبادی کاتب این نسخه باشد و نه مؤلف آن.
[دنا 167/3]
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:462
آغاز: می کرد بعض آنرا و بعضی دیگر را صرف خود و عیال خود می نمود، پس در شب جمعه در هنگام افطار سائل مؤمن روزه دار مسافر غریبی؛ انجام:حقتعالی به رحمت شامله خود نعمت کمال ایمان کرامت فرماید و از رحمت خود محروم ننماید انه هو الغفور الرحیم.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 59گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 2 - 151]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
طایر لاری، محمد حسین بن محمد علی، ق13 قمری
tāyer lārī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
تفسیری است عرفانی و مفصل درباره سوره مبارکه یوسف با. ذکر لطائف و اشارات و مواعظ و قصص صوفیانه به نقل از حسن بصری، سری سقطی جنید، رومی، جامی، سلطان بایزید، شیخ شبلی و ... و حکایاتی منقول از زبدة التواریخ، ضیاء الاسرار، شرح تعرف، احسن القصص، کشف الاسرار ... و
اشعاری از مؤلف.
[دنا ۱۶۷/۳]
مشهد؛ گوهرشاد نسخه؛ شماره: ۴۶۴
آغاز: بسمله ا ین رساله ایست که احسن ترین قصهاست و آن قصه جناب یوسف صدیق (علیه السلام) و این قصه در ضمن وی مکنونهاست ...
بسمله الحمدﷲ الحلیم الکریم العلی العظیم و الصلواة ... اما بعد چون در اصطلاح دردکشان مصطبه توحید و جرعه نوشان عالم تجرید بباب الباطن و باب الولایه؛ انجام: و بعضی دیگر گویند که در کوهی از کوههای بیت المقدس مدفون نمود صلوات اﷲ علیه و علیهم اجمعین و سلم تسلیما.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 20 صفر 1277ق؛ مهر: حاج سید سعید ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 264گ، 20-14 سطر (10/5×16/5 )، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 568]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
حاج سید مرتضی
hāj seyyed mortezā
مثنوی است در تفسیر سوره یوسف از ابتدای آن با ذکر آیات در قسمت های متعدد و ترجمه آن به نثر سپس شرح آن به شعر.
[دنا 167/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:554
آغاز: ابتدای هر کلام از هر بشر ×× نیست غیر از حمد حق چیز دگر
نسخه اصل: کتابخانه سید محمد نبوی-دزفول؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن عبدالصمد موسوی عارفی، تا: جمعه 20 ربیع الاول 1349ق؛ 261ص [عکسی ف: 2 - 141]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
طوسی، محمد بن محمد سیف الدین
tūsī, mohammad ebn-e mohammad sayf-od-dīn
سوره یوسف را در شصت «فصل» تفسیر کرده و از لطایف و نظایر و نکات آنچه مناسب بوده آورده است. در هر فصلی قطعه ای از سوره را آورده و ضمن بیان داستان حضرت یوسف (علیه السلام) نکات اخلاقی و عرفانی را به نثر و نظم با شواهد بازگو می کند.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3569- 18/89
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... چنین گوید فقیر حقیر ... محمد بن سیف الدین محمد طوسی که بعضی از طالبان این علوم التماس کردند که قصه یوسف را که احسن القصص است از برای ایشان تألیف کنم؛ انجام: همه علمای ولایت ومعبران ومنجمان را بخواند واین خواب با ایشان بگفت.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوایی، 293گ، 14 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 993]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
کوبنانی، مظفر حسین
kūbnānī, mozaffar hoseyn
از مظفر حسین فتوحی کوبنانی کرمانی که در دیباچه و پایان کتاب از خود نام می برد. از اشعار بهره برده و شعرهای آن همه از خود او است. از «منظومه محقق جامی» یاد کرده است و خود نزدیک به زمان او بوده است. فتوحی شیعه و دوستدار خاندان پیغمبر (صلی الله علیه و اله) بوده در خطبه کتاب از امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) با عنوان «خلیفه منصوص من رب العالمین» یاد کرده، چند جا از حضرت «جعفر صادق علیه السلام» روایت آورده و نیز یک جا در اواخر کتاب پس از چند صفحه که با سجعهایی خوش از روزگار شکایت می کند و می گوید: «کشور فراغی خواهیم که بکام دل مرادی گذارنیم همان به که دست تمسک در عروة الوثقی سلسله علیه عالیه طیبین ائمه هداء معصومین (صلی الله علیه و اله) زنیم». وی در مقدمه نسبتاً طولانیش چنین آورده است: «... به خاطر فاطر رسید که حل الفاظ و معانی برخی از آیات قرآن مجید را به قدر توان که از عهده تحقیقات آن بر آید نقاب از چهره قصص و امر و نهی و وعد و وعید آن بردارد تا از پرتو آن همگان به قدر توان خویش بهره مند گردد و چون سوره یوسف علی نبینا و علیه السلام از سایر سور قرآنی به توصیف احسن القصص امتیاز دارد و حاوی احکام عجیب و نکات غریب و فواید کثیر است و مشتمل بر مصالح دین و دنیا، آثار ملوک، مکر زنان، صبر و شکیبایی در برابر آزار دشمنان، کف نفس از سوء و فحشاء و صعود از حضیض مذلت به اوج رفعت است به تفسیر و توضیح معضلات آن پرداخت». باید بگوییم مفسر به نکات ادبی و بلاغی نیز کاملا توجه دارد و در ذیل تفسیر آیات از ابیاتی که خود سروده است نیز استفاده می کند و بعضا به انواع قرائت هم اشاره دارد.
[دنا 167/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: ربعی [نشریه:7 - 556]
آغاز: سلامت اسلوبش مسلم الثبوت علماء عالم، جزالت لفظ و معنی مرغوبش محکوم به فضلاء بنی آدم. اگر تجلی قندیل الفاظش برین تیره خاکدان نمی تافت که از ظلمات ملامت بکنار چشمه سار سلامت میرسید؛ انجام: (در تفسیر آیه و ما اکثر الناس و لو حرصت لمؤمنین آیه 150 و لا تسئلهم علیه من اجر ...) و بمطلبی از ایشان بر تبلیغ رسالت و اداء سفارت هیج مزدی ذکر عدم مزد درین مقام و.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج قهوه ای، 416ص، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 1185]
آغاز: یهدی به من یشاء منهج مستقیم سداد و صلاح را در نظر حق چنان جلوه داد و به بشارت مبشر و لم یجعل عوجا قیما مسلک قویم فوز و فلاح را میعاد ارباب وجد و ایقان نهاد کلامی است صادق که اجمال الفاظش از برای کل امور بنیان است؛ انجام: و با همه آشنایی که می کند بیگانه وار به کنجی نشسته نه از غمش غمگین است و نه در شادیش زمانی همنشین نه بر مرادش.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 62گ، 14 سطر، اندازه: 19×16/6سم [ف: 22 - 149]
آغاز: و حکم آن لایح و باهر در اعجاز عرب و تبکیت ایشان از
عداوت فطری که در امر سفارت و تبلیغ رسالت تو دارند ... و بعدچون تذکار معانی آیات بینات قرانی مهیج روح و راحت
روحانیت ... بخاطر ... مظفر حسین الکونبانی الکرمانی رسید که بحل الفاظ و بیان معانی بعضی از قرآن مجید ... جسارت نموده؛ انجام: بواسطه غلبه اهالی طرف یمین در ان جانب مدفون (در تفسیر: توفنی مسلما و الحقنی بالصالحین).
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 125گ، 30 سطر (8×17 )، اندازه: 12×24/5سم [ف: 10 - 1963]
tafsīr-u sūrat-i yūsuf
غیر همانند :
تفسیر مزجی صوفی است، با نقل روایات از طریق اهل سنت مناسب آیات و آوردن پاره ای از داستانهای آموزنده. کتاب بر فراز صفحه اول به غزالی نسبت داده شده و «بحر المحبة» شیخ احمد غزالی نیست. باید تحقیق شود ؛ خط: نسخ، کا: یوسف بن عطاء اﷲ، تا: 1055ق؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج سبز، 76گ(328پ-403ر)،19و20سطر،اندازه:13×22سم[ف: 3 - 473]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... قوله تعالی نحن نقص علیک احسن القصص أی احسن قصة تدل المحب الی طریق الرجوع و السلوک و الوصول الی المحبوب؛ انجام: و قطع الرحم الروحانیة حتی ألقونی فی جب البشریة ان ربی لطیف یدبر بلطفه لما یشاء من الأمور.
تفسیر مزجی عرفانی بسیار مختصری است بر سوره یوسف و شاید از کتابی در تفسیر جدا شده باشد و در این نسخه ناتمام مانده؛ خط: نسخ، کا: حاجی عبداﷲ بن سید طه عرب، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 13گ (336ر -348ر )، 15 سطر، اندازه: 13×22/5سم [ف: 22 - 136]
آغاز: اعلم انی التزمت أن أکتب تفسیر هذه السورة من الرسالة التی ألفها المولی الکورانی؛ انجام: لقوم یؤمنون أی یصدقونه و یعملون به خصهم اﷲ بالذکر لانهم الذین انتفعوا به کقوله هدی للمتقین.
در این تفسیر مزجی بیشتر از تفسیر کورانی بر سوره یوسف استفاده شده و از تفاسیر و کتاب های روایتی دیگر مطالبی نیز نقل می نماید ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ پس از کتاب داستان ایوب پیامبر و سرآغاز کتاب «قوت الواعظین و ذخر السامعین» نوشته شده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 99گ، 23 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 11 - 238]
tafsīr-e sūre-ye yūsof
غیر همانند :
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بدانک این کتاب را جمع کرده آمد در بیان قصه یوسف بن یعقوب علیه السلام؛ انجام: و تابوت را از ایشان بستانیدند و بجانب خود ...
تفسیر سوره یوسف و تفصیل داستان آن حضرت با مطالب و داستان های عرفانی مناسب آیات و گاهی ابیاتی به فارسی ؛ خط:نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9 یا 10؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 154گ، 13 سطر، اندازه: 12/5×17/5سم [ف: 14 - 130]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز ؛ سطر [د.ث. مجلس]
آغاز: در پیش جمیع مردان مسموع القول می باشد و ذکر او شایسته خطبا؛ انجام: و الهکم اله واحد و انا ربکم فاعبدونی ذلک بان اﷲ مولا الذین ...
تفسیر سوره مبارکه یوسف است، با شیوه عرفانی و تلفیقی از یخنان احمد سمعانی، از کتاب روح الارواح در تفسیر اسماء الحسنی و از تفسیر سوره یوسف ملا مسکین فراهی، در اصل موضوع ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، 20ص (75-94 )، 24 سطر، اندازه: 11/5×21/5سم [ف: 28 - 19]
آغاز: او باشد که هر لحظه کل مراد از آنجا شکفته آید و بی شک چون سریر دولت آید پیوند بوجود عزیزش مزین گردد؛ انجام: و در پیش روی امام خود حضرت امام حسین علیه السلام کشته شدند.
سی و چهار مجلس است در تفسیر سوره یوسف و تفصیل داستان آن حضرت، برگرفته شده از آیات و روایات و گفته های مفسران و تنظیم شده برای اهل منبر و واعظان با اشاره در پایان هر یک از مجلس ها به واقعه کربلا و شهادت حضرت امام حسین علیه السلام؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167گ، 18سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [شخصی ف: 2 - 12]
آغاز: بسمله. سوره یوسف مکیة، و هی مایه واحدی عشر آیة.
بسمله. اتفاقی و اجماعی علما و مفسرانست، که این سوره مبارکه مکی است. مگر آنکه صاحب «منهج الصادقین »؛ انجام: و فراغت حاصل گردید. از جمع و تألیف نسخه شریفه شرح سوره مبارکه احسن القصص در اشرف امکنه، اعنی آستانه مبارکه سرور شهیدان ... در عاشر شهر جمادی الثانی سنه 130 التماس دعا دارم.
این تفسیر از متأخران است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 152گ، 17 سطر، اندازه: 15×21سم[ف: 3 - 472]
نسخه اصل: فارسی دلهی 12 در دیوان هند ؛ بی کا، بی تا[فیلمها ف: 55 - 1 ]
بی کا، بی تا؛ خریداری از علی اکبر سلطانی [رایانه]
آغاز: نزد بعضی این کلمه به معنی انا اﷲ است یعنی منم خدائی که می بینم همه خیر ومی دانم همه اشیاء را ویا الف از اﷲ است ولام ازلطیف وراء از رؤف؛ انجام: به هیچ امر دنیا نیست که مستمند است به قرآن بی واسطه یا به واسطه وهد ی وراه نمایند، مرسالکان طریق حق را ورحمةً و وسیله رحمت وبخشش لقوم یؤمنون مرگروهی را تفسیر و ترجمه ای است که به اختصار برگزار شده است ؛ خط:آیات نسخ و شرح نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ با سرلوح مزدوج و مرصع، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 64گ، 14 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 471]
tafsīr-u sūratay-il ma‘ūḏatayn
سنباوی، محمد بن محمد، 1154 - 1232 قمری
sanbāvī, mohammad ebn-e mohammad (1742 - 1817)
تفسیری است بر دو سوره معوذتین که مؤلف فلق را پنج و ناس را شش آیه و هر دو را مدنی دانسته و گفته است علت نزول آیات، واقعه سحر بوده است. وی در باره هر یک از کلمات آیات شریفه از جهت نحوی و صرفی و اقوال علما و رابطه دو سوره به طور مفصل بحث کرده است.
[دنا 165/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25311
آغاز: بسملة، نحمدک اللهم رب الفلق و الناس و نصلی و نسلم علی نبیک محمد ما حی الکفر و الأرجاس و علی آله المبارکین و صحابته الأکرمین اما بعد فیقول محمد بن محمد المدعو بالأمیر؛ انجام: قیل عدد حروف هذه السورة غیر المکرر اثنان و عشرون حرفا و کذا عدد حروف الفاتحة بعدد السنین التی انزل فیها القرآن و هو سر بدیع و اول القرآن باء البسملة و آخره سین و الناس کأنه قیل بس ما فرطنا فی الکتاب من شیء اللهم وفقنا للعمل به.. و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم.
خط: نسخ، کا: عبدالسلام ترمانینی حلبی، تا: 1265ق؛ مصحح؛ واقف: جعفر زاهدی، سال 1377ش ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 7گ، 27 سطر، اندازه: 16/5×23/5سم[ف: 148 - 22]
» تفسیر سید خلیل قزوینی ← کشف الحقائق
» تفسیر سیف الدین ← لطائف العرفان
tafsīr-e šāh va šāh-e tafāsīr
ارکسائی، شاه محمد بن عبد محمد
araksā’ī, šāh mohammad ebn-e ‘abde mohammad
مؤلف پس از آوردن بخشی از آیات، ابتدا به طور اختصار به تفسیر و ترجمه آن پرداخته آنگاه با عناوین «نکته» آنچه از لطایف و نکات به نظر عرفانی صوفیانهاش رسیده آورده است.
برای آشنایی به چند مورد اشاره می شود: «مثلهم کمثل الذی استوقد نارا ... لایبصرون مثال آن جماعت به آن کسی می ماند که بر افروخت آتشی پس آن هنگامی که روشن ساخت آن آتشی گرداگردش را ببرد خدا نور آتش را که نسبت به آن جماعت بود واگذارد آن جماعت را در تاریکیها و بنشینند آنها گرداگرد خود را لک التطبیق نکته یعنی نسبت به منافق این است اما به موافق این است که آن آتش روشنایی حضرت شریعت است بعد از آن که به نور چراغ شریعت نگاه زاهد به جانب طریقت افتاد آن زاهد سالک شد و از طریقت به جانب حقیقت افتاد ... و لقد همت به و هم بها ... به تحقیق که قصد کرد زن به یوسف علیه السلام و قصد کرد یوسف علیه السلام به زن لولا ان رأی برهان ربه و لیکن دید او برهان باری اگر نمیدید برهان ربش را برهان تا چه باشد اولی ایناست
که توفیق دفع خاطر یافت از حق تعالی پس برین تقدیر نکته آخر ناتمام باشد یعنی خطره شد و دفع کرد یعنی در ذهن دخل کرد «نکته»در تمامی نکته ناتمام که گذشت یعنی تواند که قصد محض باشد یعنی قصد ما یعنی فی الجمله قصدی که به آن دل نرسیده باشد و آن دل پاک مانده باشد ... نکته و تواند که هم بها از جهت خلاصی خود باشد یعنی او را دفع می کرد از خود تا به در رود چنانچه نوشته اند پس برین تقدیر نیز آن نکته ناتمام تمام باشد نکته تواند که این آیه که انه من عبادنا المخلصین تقویت این معنی کند خصوصا به قرائت فتح لام یعنی شخصی را که حق سبحانه مخلص باشد او مستحق آن است که به دل او خیال گناه نرسد اگر چه باکی نیست اما باز هم در لابأس بأس هست نکته یا تواند که برهان عبارت از توفیق عدم خطور آن خیال فاسد باشد یعنی حق سبحانه این توفیق را داد که آن خیال تا به دل او علیه السلام خطور نکرد یعنی اگر نمی دید آن توفیق عدم خطور را قصد می کرد ...».
[دنا 168/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21876
آغاز: باسمه سبحانه و له الحمد الحمدﷲ الذی له کلمات لطیفة وفیها نکات نفیسة و فیها لذات و فیة تذهب قلوب الواقفین بمعناها؛انجام: و رحمت است از عذاب دوزخ مرگروهی را که ایمان آورده اند یعنی لیکن تصدیق الذی الخ و لیکن تفصیل کل شیء و لکن هدی و لکن رحمة.
خط: نسخ، کا: ریشخان، تا: قرن 12؛ ظهر برگ اول با عبارت «قال المص مد ظله» مطلبی راجع به باء قسم آمده که اشاره به کتابت آن در حیات مؤلف دارد؛ مهر: «محمد قلیخان بهادر 1252» (مربع) ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف پارچه، 294گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×23سم
[1علوم قرآن - 132] و [ف: 22-153]
tafsīr-e šāhī = āyāt-ol ahkām
جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم، - ۹۷۶ ؟ قمری
jorjānī, ab-ol-fath ebn-e maxdūm (- 1569)
اهدا به: شاه تهماسب صفوی
تاریخ تألیف: 974ق
چون پایه احکام و مقررات حقوقی و مذهبی مسلمانان و مدرک پیدایش آن قوانین قرآن می باشد، از این روی از آغاز قرن سوم بلکه از میانه قرن دوم هجری دانشمندان بر آن شدند که آیه ها و جمله هایی را از قرآن که درباره حکمی از احکام است و یا از آن حکمی و قانونی بیرون می آید جداگانه جمع و تدوین و تفسیر نمایند. ابن الندیم در الفهرست زیر عنوان «الکتب المؤلفة فی احکام القرآن» کتاب هایی به اشخاص ذیل نسبت داده است: 1. کتاب احکام القرآن از اسماعیل بن اسحاق قاضی؛ 2. احکام القرآن مطابق مذهب مالک؛ 3. احکام القرآن از احمد بن معدل؛ 4. احکام القرآن از ابو بکر رازی مطابق مذهب اهل عراق؛ 5. احکام القرآن از محمد بن ادریس شافعی؛ 6. مجرد احکام القرآن از یحیی بن آدم؛ 7. احکام القرآن از کلبی آن را از ابن عباس روایت کرده؛ 8. ایجاب التمسک باحکام القرآن از یحیی بن اکثم؛ 9. احکام القرآن از ابو نور ابراهیم بن خالد؛ 10. احکام القرآن از داود بن علی؛ 11. الایضاح عن احکام القرآن از نگارنده ناشناس. همان طور که مؤلف الذریعه نیز گفته اولین کسی که در این موضوع کتاب نوشته ابونصر محمد بن سائب کلبی است که به سال 146 وفات کرده، لیکن سیوطی (-911) در «الاتقان فی علوم القرآن» قدیمترین کتاب در این فن را به محمد بن ادریس شافعی (-204) نسبت داده و چلبی (-1067) نیز از او پیروی نموده است. در کشف الظنون زیر عنوان «احکام القرآن» پس از ذکر شافعی این اشخاص را نام برده: علی بن حجر سعدی (-244)، ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق ازدی بصری (-282)، ابوالحسن علی بن موسی بن یزداد قمی (-305)، احمد بن محمد طحاوی (-321)، ابومحمد قاسم بن اصبع قرطبی نحوی (-340)، منذر بن سعید بلوطی قرطبی (-355)، احمد بن علی جصاص رازی (-370)، مکی بن ابوطالب قیسی (-437)، ابو بکر احمد بن حسین بیهقی (-458)، ابوالحسن علی بن محمد کیاهراسی بغدادی (-504)، محمد بن عبداﷲ بن عربی حافظ (- 543). مؤلف الذریعه (در ج1 ص40-44) اشخاص ذیل را بر فهرست مذکور افزوده است: قطب الدین راوندی (-573)، فاضل مقداد (-826)، کمال الدین بن حسن بن محمد استرآبادی صاحب معارج السئول ( -891)، شیخ احمد بن عبداﷲ بن متوج بحرینی شاگرد فخر المحققین پسر علامه حلی (قرن هشتم) خود و پسرش شیخ ناصر ابن احمد هر یک کتابی در این فن دارند، شرف الدین علی شیفتگی (-907)، محمد بن حسن طبسی (قرن دهم)، میر ابوالفتح شریفی (-976)، ملا احمد مقدس اردبیلی (-993)، شاه قاضی یزدی صاحب تفسیر قطب شاهی (ن-1021)، فاضل جواد بن سعداﷲ کاظمی شاگرد بهائی (قرن یازدهم)، شیخ احمد جزائری، میر سید علی بن علی استرآبادی رجالی (-1026)، سید محمد سعید قهپائی (-1092)، سید محمد حیدر عاملی (-1139)، میر سید ابراهیم قزوینی (-1149)، سید محمد قلی هندی (-1260)، ملا محمد جعفر شریعتمدار (-1263)، شیخ محمد باقر قائنی بیرجندی (-167). اینان معروف ترین کسانی هستند که در این مسئله به فارسی یا عربی تألیفی دارند و می توان گفت بهترین و مشهورترین آنها در زبان فارسی کتاب تفسیر شاهی است که نگارش میر سید ابو الفتح حسینی شریفی بن میر مخدوم بن میر شمس الدین محمد بن میر سید شریف جرجانی معروف می باشد. وی کتاب خود را بر چهل و دو «کتاب» به ترتیب کتاب های فقه از باب طهارت تا باب دیات مرتب ساخته است. (علینقی منزوی)
این تفسیر به توضیح لغات و نکات ادبی و بلاغی نیز کاملاً توجه دارد. مفسر معتقد است بر قرآن تحریف و تبدیل و حتی نسخ راه پیدا نکرده و از موارد مذکور مصون است. به گفته او آیات قرآنی بر چهار قسم است: بخشی در مدح و منقبت پیامبر و ائمه اطهار و مؤمنین صلوات اﷲ علیهم اجمعین و بخشی در مذمت و نکوهش کفار و منافقین و سایر مخالفین و قسمی در مسائل و احکام شرعی و پاره ای در قصص و امثال است.
آغاز: بسمله، فاتحه فایحه کتاب کتاب فصاحت مآب و خطبه واضحه خطاب خطاب بلاغت انتساب، حمد و ثنای متکلمی است عز شانه ...
انجام: این است آخر کلام در این مقام و اتمام تفسیر آیات احکام مشتمل بر تحقیقات متعلقة به نظم کلام و تدقیقات لایقه به معنی و مرام که به دولت نواب کامیاب همایون اعلی خلخال اختتام در پاکشید و از پرده خفا بر صفه ظهور جلوه گرگردانید و از شمایم ختامه مسک دماغ جان طالبان را معطر گردانید و الحمدﷲ ... و عترته الطاهرین.
چاپ: با تصحیح ولی اﷲ اشراقی، تهران، 1362ش، انتشارات
نوید، در دو جلد
[دنا 168/3 (37 نسخه)؛ الذریعة 277/4؛ نسخه های منزوی 32/1]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسکندر، تا: 11 شعبان 972ق؛ مصحح؛ از موقوات خزانه مجتهدیه (قاسم بن محمد حسینی)؛ 321ص [دلیل المخطوطات: 1 - 99]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:558
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 148]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: رمضان 974ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145 ؛ کاغذ: دولت آبادی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 292گ، 17 سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 442]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 978ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 204گ، 25سطر (12×17/5 )، اندازه: 18/5×25سم [ف: 6 - 674]
آغاز: از امام موسی کاظم ع در حق کسی» نیمه های آیه نخستین) خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 982ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 326گ، 25 سطر (6×17 )، اندازه:12×24سم [ف: - 61]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 985ق؛ دارای لوح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 406ص، 23 سطر، اندازه: 16×24/5سم [ف: 10 - 1286]
آغاز: برابر؛
خط: نستعلیق، کا: حسین بن مظفر بن محمود، تا: غره ربیع الثانی 988ق؛افتادگی:وسط و انجام( تقریباً نیمی از اواخر و صفحه هایی پس از صفحه اول آن افتاده) ؛ واقف: حسین کی استوان ؛ کاغذ: حنایی، 187گ، 19 سطر، اندازه: 17/5×23/5سم [ف: 11-579]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مجدول؛ تملک: عبداﷲ بن محمد علی در پنج شنبه 12 ذیقعده 1184؛ مهر: سید حسین بن ابی الحسن شریفی مورخ 1121 [نشریه: 7 - 122]
در تفسیر آیه 15 سوره مائده در قضا و شهادت ؛ خط: نستعلیق، بی کا،تا:قرن11؛افتادگی:انجام؛کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 302گ، 23 سطر (8×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 2416]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (در دیباچه افتاده )؛ مقابله شده؛ با تملک 1067؛ مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 301گ، 17 سطر (13×18 )، اندازه: 19×26سم[ف:16-247]
آغاز: برابر؛ انجام: و لا یحر منکم شان قوم علی ان تعدلوا
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، تیماج مشکی، 363گ، 22سطر (6/5×12/5 )، اندازه: 12×19/5 سم [ف: 6 - 641]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ واقف: امیر جبرئیل از حیدرآباد دکن، 1037؛ مهر: امیر جبرئیل: «المتوکل علی اﷲ الغنی. جبرئیل الحسینی 1033 »؛ کاغذ: کشمیری نباتی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 327گ، 19 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 443]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 19 سطر (7×18 )، اندازه: 14×24سم [سنا: ف: 1 - 292]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد اسماعیل بن مرحوم حاج محمد رضا اردکانی در 1115؛ 278گ، اندازه:13× 25/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 130]
آغاز: افتاده: بنی آدم که أشرف علوم در معارف دینی بعد از معرفت اصول یقینی معرفت معانی الفاظ قرآنی است؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 266گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم[ف: 243 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: فان قاتلو کم و اقتلو هم تفسیر و بیان مذکور است
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج تریاکی،112گ،18سطر (1×17 )، اندازه: 19/5×24سم [ف: 6-75]
انجام: و تحقیق قول و لایحرمنکم شنآن قوم علی ان لاتعدلوا بر وجهی است که در بعضی آیات سابقه مذکور شد و قول او ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح؛ تملک: احمد حسنی حسینی، محمد علی بن احمد ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 267گ، 19 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 2 - 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مظفر الدین علی قرشی شیرازی، تا: ربیع الثانی
1059ق؛ تملک: محمد بن حسین استرآبادی، نقش مهر «العبد محمد العقیلی» (بیضی )؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 252گ، 25 سطر، اندازه:13×25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 133]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:1216
همان نسخه بالا [مؤید: 3 - 186]
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نستعلیق، کا: معز الدین محمد منجم پسر محمد زمان، تا: شنبه 25 جمادی الثانی1060ق؛ از روی نسخه اصلاح و تبلیغ شده مصنف و دارای خط او؛ تملک: معز الدین محمد منجم پسر محمد زمان، محمد رضا موسوی پسر سید مرتضی قاضی لاهیجانی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 280گ، 19 سطر (10/5×19 )، اندازه: 18×28سم [ ف: - 60]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد قاسم بن شاه نظر اصفهانی، تا: ذیقعده 1072ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 221گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5سم [محدث ارموی مخ: 1-417]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اول رجب 1077ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول به طلا؛ کاغذ: کاغذ ترمه، جلد: عطف میشن قهوه ای، 350گ، 18 سطر، اندازه: 14/2×23/4سم [ف: 2 - 159]
آغاز: برابر؛ انجام: اینست آخر کلام در این مقام، و اتمام تفسیر آیات احکام مشتمل بر تحقیقات متعلقه بنظم کلام و تدقیقات لائقه بمعنی و مرام، که بدولت نواب کامیاب همایون اعلی، خلخال احتشام در پا کشید، و از پرده خفا بر منصه ظهور جلوه گر گردیده ...
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن مقصود لاهیجانی، تا: پنج شنبه ذیحجه 1078ق، مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 416گ، 17 سطر(8/3×17/5 )، اندازه: 14×22سم [ف: 1 - 59]
بی کا، تا: 1080ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 142×244سم [رایانه]
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم بن حاجی محمد شیرازی، تا:دوشنبه 20 محرم 1088ق؛ مصحح؛ 267گ، 21 سطر سطح مکتوب (6/5×18 )، اندازه:12× 24/5سم [ف: 1 - 22]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: پیر صادق بن پیر مؤمن لاهیجی گیلانی، تا: جمادی الثانی 1094ق؛ با یک سرلوح، مجدول؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 244گ، 19 سطر، اندازه: 18/7×29/3سم [ف: 2 - 158]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد علی طبسی، تا: ربیع الثانی 1095ق ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 287گ، 21 سطر، اندازه:14/6×23/7سم [ف: 22 - 155]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حاجی محمد قلی، تا: جمعه 10 جمادی الثانی 1100ق؛ مصحح؛ واقف: میرزا ابوالحسن آملی پیش نماز، فروردین 1369 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج، 277گ، 19 سطر، اندازه: 19/8×29سم [ف: 22 - 156]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: ملک الغفور محمد یوسف بن عارف بیلچی لاهیجی، تا: شعبان 1108ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 465گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 1 - 441]
آغاز: نواده سید المرسلین اعتضاد احفاد ائمه معصومین ... بدان که مفسر آن آیات احکام آیات متعلقه به اعتقادات اصلیه را که اصول خمسه عبارت از آن است ایراد ننموده اند؛ انجام: روایت کرده اند از امیرالمؤمنین صلوات اﷲ و سلامه علیه که فرمود فرض اﷲ الشهادة استظهاراً علی المجاهدات یعنی واجب گردانید خدای تعالی گراهیهای به عدالت را از جهت غالب شدن بر انکار منکران این است آخر کلام در این مقام و اتمام تفسیر آیات احکام خط: نسخ، کا: علی مردان بن امیر اصلان خان شاملو، تا: رجب 1243ق؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 249گ، مختلف السطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 472]
آغاز: برابر؛ انجام: و استدلال کرده اند بر آیت مذکوره زیرا که ذکریا تخصیص نمود.
خط: نستعلیق بدخط، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (ورق آخر )؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 234ص، 23 سطر، اندازه: 12/5× 23/5سم [ف: 1 - 129]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (آخر نسخه چند برگ ناقص و آخرین جمله موجود این است «و اسم تعلمون حالت از فاعل»؛ مجدول مذهب، دارای سر لوح معمولی ؛ جلد:تیماج سبز، 238گ، 19 سطر (11×20/5 )، اندازه: 16×29/5سم [ف: 1 - 62]
نسخه اصل: آستان قدس ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ میانه نسخه برگ کتاب الزکاة و به نستعلیق و نسخ است و گویا یکی از شماره های 49 تا 51 (فهرست 8/1 تفسیر) باشد. [فیلمها ف: 1 - 55 و 3 - 219]
بی کا،بی تا؛افتادگی:آغاز و وسط و انجام[دلیل المخطوطات:1- 253]
آغاز: برابر؛ انجام: و امره فاعل فعل محذوف و هلک مفسر آن فعل است یعنی آن هلک امرء و قول خدای تعالی لیس له.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مهر: «کتاب از مداخل دکاکین موقوفه حاج لطفعلی وقف شده» (مربع)، اول ذیقعده 1258؛ جلد: قهوه ای، 142گ، مختلف السطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 156]
بی کا،بی تا؛افتادگی:آغاز و وسط و انجام[دلیل المخطوطات: 1-222]
آغاز: بحسب ظاهر بر وجوب نماز جمعه مطلقا خواه امام ظاهر باشد و خواه غایب و خواه نایب خاص یا عام در حال غیبت حاضر باشد و خواه نه؛ انجام: الآیة الرابعة عشر قوله تعالی فی سورة النساء ... و مراد از گواهی بر نفس اقرارست بحق غیر و از گواهی بر پدر و مادر و خویشاوندان گواهی است بر حضرت خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجا م؛ جلد: تیماج سرخ، 174گ (1ر-174پ )، 21 سطر، اندازه: 19×27سم [ف مخ: 1 - 130]
tafsīr-e šāhī
شاه عالم، عالم بن ابی عبداﷲ
šāh ‘ālam, ‘ālam ebn-e abī ‘abd-ol-lāh
تفسیر متوسطی است که مؤلف پس از ذکر آیه و ترجمه آن به بیان روایات مربوط و اقوال علما پرداخته است. از ابوالمجد محمد محبوب عالم بن ابی عبداﷲ صفی الدین جعفر بدر عالم بن محمد ملقب به شاه عالم[به استناد یادداشت حاشیه برگ دوم؛ ولی در ورق سوم مؤلف می نویسد: «قال سید ساداتی محبوب اﷲ الأعظم شاه عالم دام صفا جلاله فی الکاظمیة ... به نظر نگارنده اگر منظور از این شاه عالم همان محمد محبوب باشد پس مؤلف، دیگری خواهد بود نه شاه عالم»]. وی پس از ذکر آیه و ترجمه آن به مذکور روایات مربوطه و اقوال علما پرداخته است برای توضیح بیشتر و تقریب ذهن به چند مورد اشاره می شود: «و اعلموا انما غنمتم من شیء ... و بدانید که آنچه غنیمت گرفتید از کافران از هر چه باشد پس بدرستی که مرخدائی راست پنج یکی از آن و مر رسول را و برای خویشان نزدیک یتیمان و در ویشان و مسافران را اگر هستید شما کهایمان آورده اید به خدای و به آنچه فرستادیم بر بنده خود روزبدر که جدا شدن حق از باطل دور بود روزی که روی آوردنددو گروه مسلمانان و کافران و خدای بر همه چیزها تواناست. قال فی الکشاف عن ابن عباس رضی اﷲ تعالی عنهما انه کان علی سنة اﷲ و لرسوله سهمان و سهم لأرقابه حتی قبض فاجری ابوبکر الخمس علی ثلاثة و کذلک روی عن عمر و من بعده من الخلفاء و روی ان بابکر رضی اﷲ تعالی عنه منع بنی هاشم الخمس و قال انما لکم ان یعطی فقیرکم و تزوج ایمکم (کذا) و یخدم من الاخدام له منکم فاما الغنی منکم فهو بمنزلة ابن سبیل غنی لایعطی من الصدقة شیء و لایتم موسر ... اذ أنتم بالعدوة الدنیا و هم بالعدوة القصوی ... و ان اﷲ لسمیع علیم. و یاد کنید آنرا که بودید شما به کناره نزدیکتر و دشمنان به کناره دورتر از آن ... فی العرائس قال امیر المؤمنین علی بن ابی طالب رضی اﷲ تعالی عنه عرفت اﷲ بنقض العزایم و فسخ الهمم. قال جعفر رضی اﷲ تعالی عنه ما قضی فی الأزل یظهره فی الحین بعد الحین و الوقت بعد الوقت. [دنا 169/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18672
آغاز: حضرت سید الأقطاب دام صفا جلاله نقل می فرماید پیغمبر علیه و آله الصلاة و السلام صحابه را ... فرموده بودند که وقت ملاقات علی؛ انجام: و تولی عنهم و قال یا اسفی علی یوسف و روی بگردانید از ایشان و گفت ای اندوه جلد 1. موجودی از آیه 86 سوره نساء تا آیه 84 از سوره یوسف است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 292گ، 19 سطر، اندازه: 20×30سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 134 و] [ف: 22-115]
» تفسیر الشریف اللاهیجی ← تفسیر قرآن کریم
tafsīr-uš šayx ḥurr-il ‘āmilī = kašf-ul murād
حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
در مقدمه گوید تفسیر کوتاهی در حاشیه قرآنم نوشته بودم اکنون آنها را جداگانه به عنوان کتاب استنساخ می کنم.
[دنا 169/3؛ در نسخه المقاصد العلیه شماره 792 کتابخانه مروی نیز دو صفحه از تفسیر شیخ حر نقل شده است]
تهران؛ مروی؛ شماره نسخه:448
آغاز: الحمدﷲ الذی نزل القرآن هدی للناس و بینات من الهدی تا سوره اعراف در عطف کتاب نام کشف المراد نوشته شده؛ بی کا، بی تا؛ 120گ، قطع: وزیری [ف: 90]
tafsīr-uṣ ṣādiqayn
بارفروشی، محمد نصیر بن محمد معصوم، ق12 قمری
bārforūšī, mohammad nasīr ebn-e mohammad ma‘sūm (- 18c)
تفسیر کوتاهی است که مؤلف مانند سایر آثار خود به صورت مسجع و مقفی نگاشته است، او در آن از بحار الانوار و تفسیر صافی نقل می کند و تفسیرش روایی است و از خودش مطلب جدیدی ندارد.
[دنا 169/3]
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:320
آغاز: الحمدﷲ الکافی منزل الکتاب الوافی علی النبی الصافی و الرسول الشافی لمن کان علیلا هو القرآن به تهذیب الاحکام و الفرقان یرشد الی تحفة اولی الافهام و یهدی سبیلا مع الکتاب الناطق الامام الصادق و عنده بیانه و تبیانه لمن کان عقیلا؛ انجام: رجل من اصحاب سلمان رحمه اﷲ فافتقده فقال این صاحبکم قالوا مریض قال امشوا بنا نعوده فقاموا
از اول تفسیر تا اوایل سوره بقره آیه «و من الذین اشرکوا یود احدهم لو یعمر الف سنة» ؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: علی بن محمد الثقفی، تملکی با مهر «محمد حسین ...» (بیضی )؛ اهدایی: خانم طباطبایی 1355ش؛ اهدایی: عفت پناه خدیجه رنگرز، 1355ش؛ جلد: تیماج قهوه ای، 98گ، 19سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 1 - 283]
» تفسیر صافی ← الصافی
» تفسیر صافی (ترجمه) ← الصافی
tafsīr-e sāfī (t.)
اصفهانی، حسینعلی بن شیر علی، 1245؟ - 1298 قمری
(1830 - 1881) esfahānī, hoseyn-‘alī ebn-e šīr ‘alī
وابسته به: الصافی = تفسیر صافی؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1006-1091)
متن از فیض کاشانی (د1091ق/1680م). در دیباچه و پایان مجلدهای نامی از نگارنده نیامده است. ولی همراه است با یادداشتی از ابراهیم برهان آزاد که خود را نتیجه نگارنده می داند. در این یادداشت زندگی نامه نگارنده چنین آمده است: آخوند ملاحسین علی مجتهد، که تحصیلات خود را در اصفهان و سپس نجف کرده است، فرزند ملاشیر علی اویسی پسر لطفعلی پسر آقا تقی پسر آقا سلیم خراسانی کلید دار حضرت رضا (علیه السلام) ، در اصفهان زاده شده و اجازه اجتهاد از حجة الاسلام محمدحسن نجفی دریافت کرده است. نگارنده کتاب دیگری در فقه داشته و در دوشنبه 7 ذیحجه 1298ق در تهران در گذشته و درکنار خاکجای پدرش در خانقاه به خاک سپرده شده است.
زندگی نامه پدر نگارنده در «طرایق الحقایق» (458/3) آمده است. ترجمه ای فارسی از این تفسیر، بدون نام مترجم، در نسخه ها (12/1) نشانی داده شده است، که به خامه نگارنده و مؤرخ 1198ق می باشد. نسخه در دست در 3 مجلد است. جلد یکم آن تفسیر یازده سوره: فاتحه، بقره، آل عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف، انفال، توبه، یونس، هود. در دیباچه از متن نام برده است و ترجمه دوازده «فایده»ای که متن بدان آغاز می شود را ندارد و با تفسیر سوره فاتحه آغاز می شود. (احمد منزوی) آغاز: جلد 1: بسمله و ترجمه المقال صافی طینتان ارباب توحید و حال، حمد و ثنای حضرت متعالی است ... اما بعد، پس بر اخوان دین مبین و سالکان مسالک ...
جلد2: بسمله. سوره یوسف در میان سور قرآن از حیث صور و معانی و عبارات و مبانی شاهدی است زیبا ...
جلد 3: سوره قصص، هشتاد و هشت آیه، جمیعا مکی است.
بسمله. طم. گذشت ترجمه آن. تلک آیات الکتاب ... یومنون اینک آیات قرآن ظاهر البیان، ساطع البرهان است انجام: جلد 1: سوره هود را در هر جمعه ... اعمال او در روز قیامت. و الحمدﷲ رب العالمین. تمام شد سوره هود. و جلد اول این تفسیر بعون اﷲ ... بدانکه این جلد که جلد اول است، مشتمل است بر تفسیر یازده سوره ...
جلد 2: و جنودهما فهم ما کانوا یحذرون. و ما که خداوند عالم هستیم اراده کردیم ... این جلد دویم است از مجلدات و مشتمل است بر تفسیر شانزده سوره از سور قرانیه، از سوره یوسف تا سوره نمل ...
جلد3: و من الجنة و الناس ... چهارم صلحا و اخیاراند و از پنجم فسقه و اشرار
[دنا 169/3]
آغاز و انجام: برابر جلد 1
جلد 1؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی تیماج پرتقالی، 985ص، 20-21 سطر، اندازه: 13×18سم [ ف: 2 - 46]
آغاز و انجام: برابر جلد 2
جلد 2؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی تیماج قهوه ای، 781 ص، 19-21سطر (13×18 )، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 2 - 47]
tafsīr-e sedā-ye nāqūs
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2981/5
به روایت عامه و خاصه ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: عبدالرحیم ابن حاج جعفر ریزی، بی تا [ف: 6 - 180]
tafsīr-uṣ ṣirāṭ-il mustaqīm (mx.)
بروجردی، حسین بن محمد رضا، 1238-1279؟ قمری
borūjerdī, hoseyn ebn-e mohammad rezā (1823 - 1863)
تاریخ تألیف: 23 ربیع الاول 1278ق
[دنا 169/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1133
مجلد 1؛ خط: نستعلیق شکسته، کا: محمد علی قراچه داغی، تا: پنج شنبه 19 محرم 1281ق؛ کاغذ: آبی، جلد: تیماج تریاکی، 247گ، 19سطر(/7×14 )، اندازه: 16×20سم [سنا: ف: 2 - 127]
tafsīr-e safī (mn.)
شیرازی، عبدالکریم، ق14 قمری
šīrāzī, ‘abd-ol-karīm (- 20c)
ناظم به دستور صفی علی شاه منتخباتی از تفسیر وی را در کتاب حاضر به نظم آورده و در آغاز مقدمه ای منظوم از خود آورده است.
[دنا 169/3]
یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه:151
آغاز: پیش از این زان صاحب لطف خفی ×× هادی دین شاه ملک دل صفی
خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 148گ، 11 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 138]
tafsīr-e tabarī (t.)
؟ بلعمی، محمد بن محمد، - 363 قمری
bal‘amī, mohammad ebn-e mohammad (- 974)
ترجمه ای است از تفسیر مشهور محمد بن جریر طبری (-310) که بنا به گفته سیوطی از بزرگترین و مشهورترین کتب تفسیری است، ترجمه گویا از بلعمی وزیر «منصور بن نوح سامانی» (350-365ق) که به دستور همو در هفت جلد به فارسی برگردانید یا به دست عدهای از علمای ماوراء النهر و خراسان به پارسی درآمد. برای دست زدن بدین کار، پادشاه سامانی نخستاز فقیه ابوبکر بن احمد بخارایی و خلیل بن احمد سیستانی وابوجعفر بن محمد بلخی و حسن بن علی مندوس و ابوالجهم خالد بن هانی از باب الهند و همچنین از بعض علمای دیگر فتوی خواست و چون فتوی بدادند «پس بفرمود امیر سید ملک مظفر ابوصالح این جماعت علما را تا ایشان از میان خویش هر کدام فاضل تر و عالم تر اختیار کنند تا این کتاب را ترجمه کنند» و این ترجمه که در صدر نیمه دوم از قرن چهارم هجری انجام گرفته، مشتمل بر مقدار فراوانی از لغات و مفردات فارسی و دارای نثری بسیار روان و طبیعی و زیباست.
چاپ: این کتاب در هفت مجلد به وسیله مرحوم حبیب یغمائی در سال 1339 در دانشگاه تهران به چاپ رسیده و در سال 1356 مجدداً افست شده است زیرا نسخه ای را که ایشان اساس کار خود قرار داده اند در هفت مجلد می باشد.
[کشف الظنون 437/1؛ گنجینه سخن 185/1-196؛ هدیة العارفین 26/2؛ مشار فارسی 1282/1؛ نسخه های منزوی 12/1؛ فهرستواره مینوی ص 84؛ گنجینه سخن، ج1، ص-185-196؛ تاریخ ادبیات در ایران. ج1، ص619-620؛ ترجمه تفسیر طبری تصحیح حبیب یغمائی 5-6]
نسخه اصل: مولوی خانه بورسه گنل ش 1612. از آیه 56 المنون تا البسأ ؛ خط: نسخ، کا: حسکویه کاتب پسر محمد بن حسکویه، تا: 562ق؛ در 434 وقف مولوی خانه بورسه [فیلمها ف: 1 - 56]
آغاز: نسارع لهم فی الخیرات بل لایشعرون؛ همی بشتابیم ایشانرا اندر نیکیها همی ندانند؛ انجام: و لقد صدق علیهم ابلیس ظنه فاتبعوه الا فریقاً من المؤمنین و بدرستی راست کرد برایشان ابلیس اندیشه خویش متابعت کرد او را مگر گروهی از مؤمنان.
نسخه ما نیز بر مبنای نسخه چاپی مرحوم یغمائی تمام جلد پنجم را در بردارد یعنی از آیه 56 سوره مؤمنون (23) تا آیه 20 سوره سبا (34) و در روی ورق آغازین نسخه ما لوحه ای است مربع که چنین نگاشته است: «السبع الخامس من التفسیر الکبیر تألیف ابی جعفر محمد بن جریر الطبری رحمة اﷲ علیه» ؛ خط: ثلث جلی، بی کا، تا: قرن 6؛ ترجمه آیات، تحت اللفظی و کلمه به کلمه به شیوه چلیپایی به نسخ در بین سطور، پایان آیات، دوایر زرین به تناوب محاط در شنگرف و لاجورد و در داخل هر دایره زرین، روی زمینه شنگرف به خط کوفی و به زر نوشته است: «آیه » و پس از هر ده آیه در هامش اوراق ش مسهای زرین با کلمات «عشرات» دیده می شود و «سجده» را در ستاره ای 6 پر قرار داده و هر پنج آیه با قندیلی زرین در هامش مشخص شده. دارای یک سرلوح مذهب و مرصع با اشکال هندسی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 163گ 6 ، سطر، اندازه: 27×33سم [ف: 1 - 421]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1085
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 366]
نسخه اصل: کتابخانه حراجچی اوغلو در بورسه ش 131. از آغاز
اندکی افتاده و از فاتحه است و می رسد به سوره کهف نیمه یکمقرآن و همه آن باید در دو جلد باشد ؛ خط: نسخ، کا: اسماعیل بن مصالح حیدری حافظ، تا: نزدیک به پایان قرن 6؛ افتادگی: آغاز؛ 156گ [فیلمها ف: 1 - 56]
آغاز: لدنا اجراً عظیماً × و لهدیناهم صراطاً مستقیماً × و من یطع اﷲ و الرسول فاولئک؛ انجام: و الذین یمسکون بالکتاب و اقاموا الصلاة انا لا نضیع اجر المصلحین.
سبع ثانی از تفسیر، از آیه 67 سوره مبارکه نساء تا آیه 170 سوره مبارکه اعراف؛ خط: ثلث زیبا، کا: منصور بن عبدالکریم بن محمد ابرقوهی، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج یشمی عطف مصری، 167ص 7 ، و 14 سطر (15×22 )، اندازه: 23/5×33سم [ف: 35 - 492]
نسخه اصل: مسجد اورخان orhan جامع ش 967. ج 1 از دو جلد ؛ بی کا، تا: نزدیک به پایان قرن 6؛ وقف کرم زاده سنان بک در تکیه احمد غزی؛ 230گ، 19 سطر [فیلمها ف: 1 - 56]
نسخه اصل: کتابخانه عمومی قونیه - یوسف اغا 5438. از ابتدای آیه 26 سوره ابراهیم تا پایان آیه 54 از سوره مؤمنون؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 7؛ ترجمه زیر خطوط نوشته شده به طریق چلیپا، مجدول، داری سر لوح؛ 345 ص [عکسی ف: 3 - 388]
آغاز: آمنو لا ترفعوا اصواتکم فوق صوت النبی و لا تجهر له بالقول کجهر بعضکم لبعض ان تحبط اعمالکم
نسخه اصل: کتابخانه موزه مولانا -قونیه - ترکیه 11. از اوایل سوره حجرات تا پایان قرآن؛ کا: ابوالغز عمر بن علی بن محمد بن علی کاتب تبریزی، تا: 603ق؛ افتادگی: آغاز؛ متن ثلث با زیرنویس ترجمه فارسی تحت اللفظی هر کلمه به صورت چلیپا، دارای تذهیب به امر ملک شاه قائد توسط کاتب، اسامی سور درون مستطیلی منقوش به خط کوفی نوشته شده؛ 344ص [عکسی ف: 3 - 365]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:85بخش2
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 85]
نسخه اصل: عمومی قونیه، یوسف آغا 5438. از «و مثل کلمة خبیثة کشجرة خبیثة تا» «من مال مومنین» ؛ بی کا، بی تا؛ 344 ص [ف: 84]
یکی از تحریرات آن است متن قرآن با ترجمه فارسی با قصه ها، با ترجمه زیر آیات (از سوره طه تا مریم) ؛ خط: ثلث، بی کا، تا: قرن 6 و 7؛ نسخه ناقص و مشوش است با افتادگی های فراوان ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 273گ، 15و5 سطر (16×21 )، اندازه: 26×35سم [ سنا:ف: 2 - 219]
آغاز: گرد کردند از شهر بخارا؛ انجام: و اذا قبل لهم تعالوا الی ما انزل اﷲ و الی الرسول رایت المنافقین یصدون عنک صدورا.
صدق اﷲ العظیم و صدق رسوله الکریم
جلد اول ؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی ابی الحسین سهلویه یزدی تا: ربیع الاول 606ق؛ به طور کلی حواشی و متن کتابت این شش جلد ساده و بدون تزئین و اغلب وصالی و تعمیر شده است. سور کلام اﷲ را به خط ثلث و ترجمه و تفسیر آن بخط نسخ قدیم نوشته شده، سر سور در کتیبه های مذهب که به سبک هرات تذهیب شده به خط کوفی و به آب زر نوشته شده. جزو، نصف الجزو و حزبها در حواشی صفحات در میان ترن جها و دوایر تزئینی نگاشته شده است، تذهیب احمد بن ابی نصر ابن عتیق در رجب 608،در آستانه و بقعه شیخ صفی در اردبیل بوده است ؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای،739ص،اندازه:31/5×39/5سم [ف:1-110]
آغاز: احسانا و توفیقا اولیک الذین یعلم اﷲ ما فی قلوبهم العظیم و صدق رسوله الکریم؛ انجام: و اقامو الصلوة انا لانضیع اجر المصلحین. صدق اﷲ العظیم و صدق رسوله الکریم
جلد دوم ؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه یزدی، تا: 606ق؛ کتیبه های مذهب که به سبک هرات تذهیب شده به خط کوفی و به آب زر؛ کاغذ:بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، 612ص، اندازه: 31/5×39/5سم [ف: 1 - 112]
آغاز: واذ تتقنا الجبل فوقهم کانه ظله و ظنو انه واقع بهم؛ انجام: و مثل کلمة خبیثه لشجرة خبیثه اجنتنت من فوق الارض مالها من قرار
جلد سوم ؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه یزدی، تا: 606ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، 468ص، اندازه: 31/5×39/5سم [ف: 1 - 112]
آغاز: نسارع لهم فی الخیرات بل لایشعرون؛ انجام: فاتبعوه الا فریقا من المومنین
جلد پنجم؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه یزدی، تا: 606ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، 718ص، اندازه: 31/5×39/5سم [ف: 1 - 112]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم - الحمدﷲ فاطر السموات و الارض جاعل الملائکة رسلا؛ انجام:و عکاشه گفت مرا با شما هیچ کار
نیست و من قصاص خویش از او باز خواهم وگرنه او را در حلنکم
جلد ششم؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه یزدی، تا: 606ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، 574ص، اندازه: 31/5×39/5سم [ف: 1 - 112]
آغاز: و رسوله واتقوا اﷲ ان اﷲ سمیع علیم؛ انجام: فرغ من تذهیب هذا المصحف و تنقیشه ضحق یوم السبت المعاشر من شهر اﷲ الاصم برحسب من ثمان و ستمائه العبد المذنب الراجی الی رحمة اﷲ و غفرانه احمد بن ابی نصر بن ابی العمر بن عتیق. حامدا اﷲ تبارک و تعالی و مصلیا.تمت بحمداﷲ تعالی و حسن توفیقه و وقع فی سبعه اجزا و فرغ من کتبه جمیع القرآن و تفسره و القصص و غفرانه الفریدو تونی اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه الیزدی غفراﷲ لصاحبه و لکاتبه و لقاریه و لمن ینظر فیه و لجمیع المومنین و المومنات و المسلمین و المسلمات برحمتک یا ارحم الراحمین. فی ربیع الاول من سنه سنت و ستمائه هجری قمری.
جلد هفتم؛ خط: نسخ و ثلث، کا: اسعد بن محمد بن الحسین احمد بن ابی الحسین سهلویه یزدی، تا: 606ق؛ کاغذ: بغدادی، جلد: مقوای روکش تیماج قهوه ای، 629ص، اندازه: 31/5×39/5سم [ف: 1 - 112]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:827- ف
نسخه اصل: همان
نسخه های بالا [فیلمها ف: 1 - 56]
نسخه اصل: فاتح 4281؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن ابی غالب اصفهانی، تا: پنج شنبه 21 ربیع الاول 725ق، برای نظام ایران امیر غازان [ فیلمها ف: 3 - 231]
نسخه اصل: کامل. ایاصوفیا ش 687 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه دوم قرن 8؛ 652گ [فیلمها ف: 1 - 56]
نزدیک به نسخه 687 ایاصوفیا. از کهیعص تا حدیث سادس ابلیس با سلوک؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ آیات درشت و ترجمه ریز و تفسیر میانه؛ کاغذ: سمرقندی، فاقد جلد، 18 سطر (18×28 )، اندازه: 27×35سم [ف: 17 - 434]
آغاز: الر تلک آیات الکتاب المبین ... و اسباب و صناعت او و چون ابراهیم و ساره از این جهان بیرون شدند؛ انجام: تم الکتاب و ربنا محمود و له المکارم و العلی و الجود
جلد 2 ؛ خط: نسخ خوش و نستعلیق کتابتی و ثلث ممتار و رقاع، کا: محمود بن عوض بن حاج قاسم محرر، فیلوی، تا: اواسط رمضان 871ق؛ نسخه سلطنتی است و از نشان های اوج و اعتلای هنر خطاطی و کتاب آرائی در ایران در دوران تیموری و صفوی، کاتب چیره دست این کتاب که نام وی متأسفانه نا شناخته است برای «ابو الحسن کارکیا بن شمس الدین محمد کارکیا» و برای گنجینه کتب او آراسته ساخته. نسخه با خط زیبای ثلث و رقاع و نستعلیق کتابت شده که کاملا تحت تاثیر مکتب بایسقری می باشد؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: تیماج قهوه ای، 499گ 9 ، سطر (17×25 )، اندازه: 23×30سم [ف: 28 - 302]
نسخه اصل: موزه بریتانیا Add. 7601.از آغاز تا انجام قرآن (ریو 8/1 )؛ کا: داود بن محمد جونپوری کاتب کتابخانه خاص، تا: 883ق، جا: جاونپور؛ 385گ [ فیلمها ف: 1 - 57]
نسخه اصل: کتابخانه چستر بیتی ش 101 (فهرست 1/1). یک جلد از چهارده جلد که دو جزو و یک هفتم جزو از آیه 141 شعراء تا آیه 9 سوره احزاب است ؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 1 - 57]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:3بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: 91]
نسخه اصل: پاریس S. P. 1610 (بلوشه 16/1 س 25). از سوره فاتحه تا آیه 61 سوره نساء، جلد یکم از هفت مجلد ؛ بی کا، بی تا، جا: گویا در آذربایجان؛ نوشته خزانه دستور اعظم وزیر ربیب الدین حاج ابوالقاسم هارون بن علی بن ظفر دندان (607-622) [فیلمها ف: 1 - 57] و [فیلمها ف: 3 - 234]
نسخه اصل: S. P. 1640 (25 بلوشه). جلد 1 از فاتحه تا نساء؛ بی کا، بی تا [فیلمه ا ف: 2 - 17 و 113]
نسخه اصل: دکتر نورانی وصال در شیراز. پنج برگ از نسخه ای کهن، نمونه ای از سوره فرقان و نور است ؛ بی کا، بی تا[ فیلمها ف: 2 - 201]
tafsīr-e tabarī (t.)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:18755
آغاز: انک انت السمیع العلیم گفت یا رب آنج اندر شکم منست ترا و محرر کرد ... [اواخر آیه سوره مبارکه آل عمران از جز سوم ]؛ انجام: او فوا الکیل و لاتکونو م ... [از آیه سوره مبارکه الشعرا ]
ترجمه و تفسیر و متن بخشی از قرآن کریم مشتمل بر اواخر سوره مبارکه آل عمران ... آیه یکصد و هشتاد و یکم از سوره مبارکه الشعرا. متن به عربی. ترجمه به فارسی شیوه کهن با نشانه های مختلف متعلق به دوره سلجوقیان، قرن ششم هجری، بخش هایی
متاخر از قرن هشتم. بخش هایی از جزء سوم، شانزدهم و هجدهمو ... قرآن کریم که بعضاً متفرق صحافی شده است ؛ خط: نسخ کهن و کوفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ سر سوره های مذهب با نشانه های تعشر و تخمیس، شمسه، ترنج، شجیره و علائم پایانی آیات، اعراب و انجام به سیاهی و ذکر ... صحافی متأخر و مرمتی، سر سوره سازی مکتب سلجوقی، بخشی از ترجمه فارسی تفسیر قرآن کریم، مذهب با عناصر تزیینی، سرسوره، پایانی آیات و تعیین مواضع سجدات به صورت مذهب همراه با رنگه نویسی بر خطوط مختلف کوفی، رقاع و ... متن شریف به خط محقق جلی آمیخته بر ثلث و نشانه هایی از شیوه کوفی به طرز جلی همراه با اعراب و اعجام در نسخه به شیوه عصر سلجوقی، ترجمه به خط نسخ کهن و گاه از یک حرف به جای حروف مشابه نیز استفاده شده، ترجمه و تفسیر به دو شکل زیرنویس، تحت اللفظی و صفحه مستقل درج شده است؛ کاغذ: خراسانی آهار مهره نخودی، جلد: مقوایی با رویه تیماج، 242گ، 5-9سطر (16×18 )، اندازه: 33×22/7سم [رایانه]
» تفسیر العبارة ← شرح العبارة
at-tafsīr-ul ‘abbāsī
سراسر آن به روایت از ابن عباس است به گواهی آغاز سوره ها، در الذریعه (244/4) از تفسیر ابن عباس گفتگو شده است.
[دنا 171/3؛ سزگین 25/1]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7280
از نیمه جزو یکم «بین المرء و زوجه ما یاخذ به الرجل عن المراة» تا جزو 27 «فتولی برکنه بجنوده فاعرض فرعون عن الایمان بالایة و بموسی و بجنوده و قال» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشانه های «طیبی» جوامع، کبیر رازی، با کراسه شمار هشت برگی از «الی الثانی من تفسیر العباسی تا» «الی 26 جزو» درست 25 کراسه یا جزو؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: نو، 143گ، 27 سطر (8×14 )، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 504]
tafsīr-e ‘abd-or-razzāq-e kāšī
عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، - ۷۳۶ ؟ قمری
‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ahmad (- 1336)
شامل تفسیر دو آیه آغاز سوره بقره از ابوالغنائم ملاعبدالرزاق کاشانی صاحب تأویلات می باشد. بالای صفحه چنین نوشته است: «هذا التفسیر له غیر کتابه المشهور الموسوم بالتأویلات».
[دنا 172/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1267/3
آغاز: قال الفاضل العارف عبدالرزاق الکاشانی فی تفسیر فی قوله تع الم ذلک الکتاب لاریب فیه اعلم ان الناس بحسب الآخره سبعة الاقسام؛ انجام: الم، علی هذا هو الکل او الکل هو. انتهی کلامه.
بخشی از تفسیر عبدالرزاق کاشی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:1205ق ؛ واقف: عضدالملک ؛ کاغذ: استانبولی نباتی و آبی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 3ص (28-30 )، اندازه: 14×22سم[ف: 554 - 1]
» تفسیر عتیق ← تفسیر سورآبادی
» تفسیر «عدة من اصحابنا»← اصحاب العدة
tafsīr-e ‘erfānī
عماد الاسلام بروجردی، مهدی بن محمد حسین، ق13 قمری
‘emād-ol-eslām borūjerdī, mahdī ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10947/2
بی کا، تا: 1266ق، قطع: وزیری [میراث شهاب: س9ش2 - 37]
» تفسیر عزیزی ← فتح العزیز
» تفسیر عزیه ← فتح العزیز
tafsīr-ul ‘ilal
وابسته به: تفسیر کتاب العلل = کتاب العلل = صنعة الطبیعة و سرائر الخلیقة = الجامع للاشیاء؛ بلیناس حکیم اصل «العلل» منسوب به بلینوس یا اپولونیوس (بلیناس حکیم) است که به قس بالسی منسوب شده است. گویا تحریر از بویلس «صاحب الاعاجیب» باشد. در دو جزء است: 1. العلل المعلومة؛ 2. الخلق المخلوقة.
[دنا 172/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:2912/57
خط: نستعلیق، بی کا، تا: نیمه ذیحجه ۱۲۶۲ ؛ق کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، ۲۱گ (۱۸۶ر۲۰۶-ر )، ۳۰ سطر، اندازه: ۲۱×۳۵سم [ف: ۳ - ۴۷۵]
tafsīr-ul ‘ayyāšī = tafsīr-u qur’ān-il karīm = tafsīr-e ‘ayyāšī
عیاشی، محمد بن مسعود، - ۳۲۰ ؟ قمری
‘ayyāšī, mohammad ebn-e mas‘ūd (- 933)
یکی از تفاسیر قدیمی مأثوره است که به ترتیب سور، احادیثی را که از ائمه علیهم السلام درباره آن سوره و آیات آن وارد شده را گردآورده است. در ابتدا نیز روایاتی دربعضی مسائل علم تفسیر آورده است از. این تفسیر فقط از آغاز قرآن تا سوره کهف از دستبرد روزگار سالم مانده و به دست ما رسیده و در تمام نسخه های آن زنجیره اسناد روایت را انداخته اند و مجلسی در آغاز بحار از این پیش آمد اظهار تاسف نموده است.
آغاز: الحمدﷲ علی افضاله ... قال العبد الفقیر ... روی جعفر بن محمد بن مسعود باسانیده عن أبیه ...
انجام: التسلیم لعلی لایشرک معه فی الخلافة من لیس ذلک له ولا هو من اهله.
چاپ: قم، 1381ق، دو جلد، تصحیح هاشم رسولی محلاتی
[دنا 172/3 (12 نسخه )؛ الذریعة 295/4]
آغاز و انجام: برابر
از آغاز تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با امضای بلاغ ؛ تملک: محمد باقر بن محمد تقی، محمد حسین بن محمد صالح حسینی؛ جلد: تیماج سبز، 158گ، 23 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 405]
از آغاز تا پایان سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مجدول؛ جلد: تیماج قهوه ای، 248گ، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [محدث ارموی مخ: 1 - 406]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 17 ربیع الثانی 1091ق؛ کاغذ: شکری نازک، جلد: مقوا با تیماج قهوه ای، 233گ، 23 سطر (10×21 )، اندازه: 18/5×26/5سم [ف: 2 - 157]
آغاز و انجام: برابر
از ابتداء قرآن تا آیه «فلیعمل عملاً صالحاً لا یشرک بعبادة ربه احداً» یعنی سوره نوزدهم قرآن می آید؛ خط: نسخ، کا: صالح کرمانی، تا: 1091ق؛ صورت دو مقابله این نسخه یکی بخط محمد باقر بن محمد تقی (= شاید مجلسی) آمده؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج مشکی، مقوایی، عطف تیماج مشکی، 263گ، 21سطر (10×19 )، اندازه: 19×28سم [ف: 9 - 307]
آغاز: من الماء الملح الاجاج فصلصلها فی کفه فجمدت ثم قال لها منک اقل الجبارین و الفراعنه؛ انجام: برابر
از تفسیر آیه 30 از سوره بقره: «و اذ قال ربک للملائکة انی جاعل فی الارض» تا آخر سوره مبارکه کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1154ق؛ افتادگی: آغاز؛ 267گ، 17 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 4 - 423]
جزء یکم است مانند چاپ 1380ق در قم در دو جلد ؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن صادق بن خواجه مقیم بهبهانی، تا: 22 جمادی الاول 1187ق؛با یاد داشت1286در ص ع؛جلد: تیماج حنایی[ف:2 - 75]
از آغاز قرآن تا کهف؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد نصیر جبل عاملی قزوینی، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 386گ، 16 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 3 - 476]
آغاز و انجام: برابر
از اول تفسیر تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1 ذیحجه 1282ق؛ دوبار مقابله و تصحیح شده؛ جلد: تیماج زیتونی، 266گ، 19سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 35 - 136]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالمجید بن محمد علی مشهدی، تا: 1298ق؛ مصحح، محشی به قلم حاج میرزا حسین نوری صاحب «مستدرک الوسائل» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 255گ، 19 سطر (10×17 )، اندازه: 14/5×25سم [ف: 1 - 62]
خط: نسخ، کا: عبدالرزاق دهابادی یزدی، تا: 1301ق، برای سهام الملک مهدی قلی میرزا ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سبز، 196گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×27سم [ف: 1 - 110]
آغاز و انجام: برابر
از اول کتاب تا آخر سوره کهف ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن زین العابدین ارموی رضائی زینی، تا: 24 ربیع الثانی 1353ق، جا: نجف؛ مصحح؛کاغذ: فرنگی، جلد: میشنی عنابی، 223گ، 23 سطر، اندازه: 20×32سم [ف: 11 - 580]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2003-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 308]
tafsīr-u ġarā’ib-il qur’ān
زین الدین الرازی، محمد بن ابی بکر، - 666 ؟ قمری
zayn-od-dīn ar-rāzī, mohammad ebn-e abī-bakr (-
[دنا 172/3]
اردکان یزد؛ امام صادق؛ شماره نسخه:104 خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ذیحجه 1121ق؛ واقف: محمد سمیع بیک خان بن ملک حسین بن محمد بن محمد تقی اردکانی، 1146 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 202گ، 21 سطر، اندازه: 16×25سم
[ف: 1 - 87]
» تفسیر غریب القرآن ← غریب القرآن
tafsīr-u ġarīb-il qur’ān
[دنا 172/3]
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:1210/2
آغاز: بسم اﷲ ... و به ثقتی الحمد ﷲ ... هذا تفسیر غریب القرآن، الف علی حروف لیقرب تناوله و یسهل تحفظه علی من اراد ... الهمزة المفتوحه الم و سایر حروف الهجا فی اوائل السور تعرف کل سورة بما افتحت و بعضم یجعلها اقساما اقسم اﷲ تعالی بها؛ انجام: الکاف المضمومة کتب علیکم القتال فر ض علیکم الجهاد، کره و کره لغتان یقال کره بالضم مشقه ... کفار جمع کافر و قوله اعجب الکفار نباته یعنی الزراع و انما قیل للزراع کافر لانه.
در حل لغات مشکله قرآن ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1484]
tafsīr-e qazalī az hāfez va š.-e qasīde-ī az xāqānī
ملکی کرمانشاهی، اکبر
malekī kermānšāhī, akbar
در آن مفردات لغوی ابیات و معانی مقصود از اشعار گزارش شده و نکات جالبی در بر دارد.
[دنا 172/3]
مشهد ؛ میبدی؛ شماره نسخه:427
آغاز: آغاز غزل حافظ: دوش از مسجد سوی میخانه آمد پیر ما ×× چیست یاران طریقت بعد از این تدبیر ما. آغاز قصیده خاقانی: فلک کجرو تر است از خط ترسا ×× مرا دارد مسلسل راهب آسا خط: نستعلیق، کا: استاد هادی ارفع کرمانشاهی، تا: 1362؛ جلد:گالینگور مشکی، 64گ، اندازه: 2/5×17سم [شخصی ف: 2- 110]
» تفسیر فاتحه ← العرایس
» تفسیر الفاتحة ← تفسیر سورة الفاتحة
» تفسیر فاتحة الکتاب ← تفسیر سوره فاتحه
» تفسیر فاتحة الکتاب ← ریاض القدس
tafsīr-e fārsī
نسفی، عمر بن محمد، 461 - 537 قمری
nasafī, ‘omar ebn-e mohammad (1070 - 1143)
گویا از نجم الدین ابوحفص عمر بن محمد نسفی درگذشته در سمرقند.
[دنا 173/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3826-ف
نسخه اصل: نسخه ش 3245 عاطف افندی. پاره های فیلم است؛ خط: نسخ، کا: یارعلی تبریزی، بی تا، جا: هرات، مدرسه اخلاصیه؛ 50گ (97-148) [فیلمها ف: 2 - 254]
tafsīr-e fārsī
تفسیری مختصر بر آیات قرآنی که در آن پس از ترجمه کلمه به کلمه هر آیه توضیح مختصری برآن نگاشته شده و در لابه لای مطالب با درج عنوان «نظم» از اشعار و ابیاتی در تایید مطلب سود جسته شده است. با توجه به استفاده مؤلف از کتاب بحر مواج در تفسیر قرآن اثر مولا تاجا اصفهانی (1085ه ) و یاد کرد از امامان معصوم (علیهم السلام) معلوم می شود وی شیعه بوده و در قرن 11 به بعد می زیسته است. استفاده از برخی تأویلات صوفیانه در تفسیر حروف مقطعه با استفاده از کتاب های بحر الحقائق و المعانی نجم الدین دایه و کشف الاسرار میبدی از دیگر وی ژگی های این تفسیر است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11341
آغاز: اذ نادی ربه نداء خفیا چون ندا کرد پروردگار خود را خواندنی پنهان که با خلاص اقربست؛ انجام: دال بر انتها و اختتام است، حسن این مقطع بنهایت پیوسته و لطافت این بمنتها وصول یافته تمت.جلد سوم،شامل سوره های مریم تا یس؛خط: نستعلیق، کا: ابوتراب ولد محمد حسین، تا: قرن 11-12؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 165گ، 15 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2/33 - 87]
tafsīr-e fārsī
ترجمه مانند:
با اندکی توضیح از سوره های حمد و انعام و کهف و سبا و فاطر و یس و فتح و رحمن و واقعه و حشر و نبأ و انفطار
و عصر. عبارات ابتدای این کتاب شباهتی تام به آغاز رساله ای دارد که در ترجمه مکارم الاخلاق طبرسی است که نسخه ای در کتابخانه مجلس به شماره 7666 و کتابخانه گلپایگانی به شماره 58/70 دارد و همین عبارات در مرقعی در کتابخانه سلطنتی به خط عماد الحسنی، میر عماد و جواهر قلم آمده که متأسفانه در هیج جا نام مؤلف آن معلوم نیست.
آغاز: آسمان (بسم اﷲ الرحمن الرحیم) بنام خدای سزای پرستش (الرحمن) نیک بخشنده بر خلق بوجود و حیات (الرحیم) بخشاینده بریشان ببقا و محافظت کننده از آفات؛ انجام: یعنی بواسطه جنسیت و مناسبت دیوان را دوست کافران ساختیم (واذا فعلوا) و چون کنند کفار و مرتکب شوند (فاحشة) عمل زشت را.
تا آیه 28 سوره اعراف ادامه یافته ؛ خط: نستعلیق، کا: عنایت اﷲ بن نصراﷲ یتمخانی، تا: غره ربیع الاول 1019ق، جلد: تیماج قهوه ای ترنج و سر ترنج دار و لچکی، 105ص(1-105پ هامش )، سطور چلیپا [ف: 41 - 38]
آغاز: سوره فاتحة الکتاب اعوذ پناه می گیرم و التجا می نمایم ... بسم اﷲ بنام خدای سزای پرستش الرحمن نیک بخشنده بر خلق بر وجود حیات؛ انجام: موافق ایشان است و رده قول کلده خط: نسخ، کا: حسین بن حسن دلیجانی، تا: جمادی الثانی (موافق شهریور) 1032ق؛ امانت از شیخ نظام الدین؛ در برگ 3ر فهرست سوری که در این کتاب تفسیر شده است هست مورخ روز یکشنبه 25 رجب 1273؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 208گ، 15 سطر (7/5×13/5 )، اندازه: 13×19/5سم [ف: 34]
» تفسیر فخر رازی ← مفاتیح الغیب فی تفسیر القرآن
» تفسیر فراء ← معالم التنزیل و حقایق التأویل
» تفسیر فرات کوفی ← تفسیر القرآن الکریم
tafsīr-e fosūl-e boqrāt
وابسته به: الفصول = فصول بقراط؛ بقراط (460-377)
ترجمه و شرحی است به فارسی بر آن کتاب. متن جداست و شرح ها با عنوان «تفسیر» آغاز شده است. این کتاب شش مقالت دارد، که هریک در چند فصل است، بدین سان: مقاله 1 بیست و سه فصل دارد؛ مقاله 2 پنجاه و چهار فصل دارد؛ مقاله 3 سی و یک فصل دارد؛ مقاله 4 هشتاد و شش فصل دارد؛ مقاله 5 هفتاد فصل دارد؛ مقاله 6 پنجاه و هفت فصل دارد.
[دنا 173/3]
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:790
آغاز: شده است و التجریه خطر ای الامتحان ... بر دو قسم است یکی آن است که به قوانین طبی معلوم شده ... و ینبغی لک الان تقتصر علی توخی فعل ما ینبغی دون ان یکون ما یفعله المریض. الاقتصار تقصیر کردن و الابتغاء بایستن، یعنی طبیب باید که اقتصار نکند بر علم خود؛ انجام: فصل (56 از مقاله 6) من امتلات کبده ماًءً ثم انفجر ذلک الماء الی الغشاء الباطن، امتلاء بطنه ماًءً و مات. تفسیر: هر که را جگر پر آب شود و آن آب منفجر شود بغشاء باطن، که میان جگر و شکم و معده است ... چون غشاء جگر لطیف و تنگ است متحمل نتواند.
خط:نسخ،بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: سمرقندی زرد، جلد:تیماج سبز، 84گ، 31 سطر، اندازه: 11×23سم [ف: 3 - 478]
tafsīr-u «qāb-a qawsayn aw adnā»
احسائی، علی نقی بن احمد، - ۱۲۴۶ قمری
ahsā‘ī, ‘alī naqī ebn-e ahmad (- 1831)
تاریخ تألیف: 1226ق؛ محل تألیف: کرمانشاه
این رساله در تفسیر آیه 9 سوره نجم است. مؤلف در سبب تألیف می گوید: بسیاری از مفسران را دیدم که در تفسیر این آیه شریفه از راه صواب خارج شده و مقصود آیه را درک نکرده اند از این رو تصمیم گرفتم آنچه از نکات به نظرم برسد و با گفتار ائمه اطهار مطابقت داشته باشد در تفسیر و توضیح آن به نگارش در آورم. (غلامی مقدم)
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فیقول علی نقی ...
انی لما رأیت کثیرا من المفسرین انحرفوا عن الصواب تبعا لبعض فی تفسیر قوله تعالی فکان قاب قوسین او ادنی اردت ان اکتب ما سنح ببالی مما یوافق کلام اهل العصمة (علیهم السلام)
انجام: هذا ما جری به القلم ما سنح به الفکر الفاتر و النظر القاصر حامدا مصلیا مستغفرا و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین [دنا 173/3 (9 نسخه)]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به لفظ «منه»؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه قهوه ای، 6گ، 15 سطر، اندازه: 20×20/5سم [ف: 22 - 90]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: شنبه ربیع الاول 1237ق [ف: 3 - 33]
آغاز: برابر؛ انجام: و قد وقع الفراغ منها فی طریق کرمانشاهان علی ید مؤلفها علی نقی ... فی سنة 1226.
کا: محمد نبی [بن] مرتضی نوری مازندرانی، تا: نوروز جمعه1238ق؛ 2گ (108-110) [ف: 5 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1238ق؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 5گ (41ر-44پ )، 17سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 494]
آغاز: برابر
خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد صادق یزدی، تا: 1252ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج تریاکی، 4ص (90-93 )، اندازه: 14×19سم [ف: 3 - 1100]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ واقف: رضا نایینی، مرداد 1311؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا رویه پارچه اخرا، 7ص، 22 سطر، اندازه:14/5× 20/5سم [ف: 22 - 89]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه از جمادی الاول 1281ق؛ مصحح، علامت مقابلهای از «محمد تقی» که ظاهراً مالک کتاب باشد؛ 8گ (87پ-94پ )، 15 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 401]
کامل ؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن یوسف بحرانی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با تیماج لیمویی، 3گ (56-59 )، اندازه: 15×22سم [ف: 4 - 1391]
بی کا، بی تا؛ 6گ (67ر-72پ) [ف: 5 - 32]
tafsīr-e qāb-a qawsayn
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، 1217 - 1299 قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
[دنا 173/3]
اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه:146/5
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی [نشریه:11 - 929]
tafsīr-e qāzī
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:25663
بی کا، بی تا؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]تفسیر فخر رازی قرآن
» تفسیر قرآن ← المغانی
» تفسیر قرآن ← ترجمه قرآن کریم
» تفسیر القرآن ← التفسیر
tafsīr-e qor’ān
نجم الواعظین، محمد، - 1307 شمسی
najm-ol-vā‘ezīn, mohammad (- 1928)
مشهد؛ مدرسه آیة اﷲ خوئی؛ شماره نسخه:288
بی کا، تا: قرن 14 [اوراق عتیق: 1 - 243]
tafsīr-ul qur’ān
کتابی در شرح و تفصیل در کشف معانی حروف قرآن به روش حروفیه است که بدون فصل بندی و تقسیمبندی خاص تنظیم شده است. به علت افتادگی ابتدا و انتها و علیرغم تطبیق با برخی تفاسیر نشانی از مؤلف و نام اثر به دست نیامد. عناوین برخی از فصل ها عبارتند از: فصل: الالف غیب و احاطة الهمزة بدء غیبه؛ فصل: معانی اسماء الحروف و تفسیر لفظ اسم؛ فصل: الاحد رتبة الباء الجیم؛ فصل: الالف میم محیط مستقل؛ خاتمه: فی ذکر مختص ( ... ) کالحروف فی القرآن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10726
آغاز: عنوان، اعلم ان کما فی الحروف معانی فی الفهم و مثلا فی الکشف فلها ربت فی التعای و التنزل منها تشأت الاعداد؛ انجام: فی ذکر وجه انتظامهما فی القرآن: حروف الم تفید احاطة مقتضاها و هو القوام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ باعلامت بلاغ؛ نسخ کهن و نفیس ؛ جلد: گالینگور با عطف تیماج سیاه، 99گ، 15سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 33/1 - 204]
tafsīr-ul qur’ān
غیر همانند:
آغاز: قال أتستبدلون الذی هو أدنی بالذی هو خیر اهبطوا مصراً و هو مصر فرعون صرفه مع احتماع السبین فیه و هما التعریف و التأنیث لسکون و سطخ کنوح و لوط و فیهما العجمة و التعریف او یراد مصراً من الأمصار فی بسیط ارض فی بسیط ارض اﷲ تعالی و کذا عن قتادة؛ انجام: فی الارض ملائکه یمشون علی أقدامهم کما یمشی الإنس و لا یطیرون الی السماء مطمئنین غیر خائفین مناﷲ کما إنکم إطمأننتم الی الدنیا و فیها ساکنین فی الأرض
تفسیر مهمی است از فردی ناشناخته وی با استفاده از تفسیر های گوناگون چون کشاف زمخشری به تفسیر آیات قرآن پرداخته و در هر مورد عین عبارات تفاسیر را درج نموده است، در منابع موجود به نام مؤلف دست نیازیدیم، از تفسیر آیه 61 سوره بقره تا 94 سوره إسراء ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ آیات شریفه در متن آمده و تفاسیر آنها در زیر سطور و حواشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 301گ، 39 سطر (21×31)، اندازه: اعبد ربی و من خدای خود را برستم ...
تفسیر بسیار متین و کهنی است از قرن های 6 و 7 که آیات شریفه را نخست به عربی تفسیر نموده و سپس با نثر فارسی کهن پی می گیرد. این جلد شامل تفسیر سوره های «اعراف »؛ خط: نسخ قدیم خوش، بی کا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 288گ، 19 سطر (17×23 )، اندازه: 24/5×29/5سم [ف: 36 - 93]
آغاز: تفسیر مواعظ سوره الم سجدة و تبیان بعض احکام ما فیها، بسم اﷲ الرحمن الرحیم و اﷲ محیط بکل شیء علما ان تنزیل هذا الکتاب لاریب فیه انه من رب العالمین؛ انجام: ثن اخذ ترابا من ورائهم ذلک یعنی بطحان فالقاه فی ماء فسقاه انتهی هدانااﷲ و ایاکم لمعرفة الحق ... فی کل نفس الف الف مرة متضاعفة.
تفسیر مزجی متوسطی بر آیات قرآن کریم است که گفته های برخی مفسران بسیار استفاده شده است. در ابتدای هر سوره جمله (تفسیر مواعظ سوره ... و تبیان بعض احکام مافیها) تکرار و در پایان تفسیر هر سوره جمله ای خطبه مانند در اتمام تفسیر آمده است. هیچ نشانی از نام و نشانی مؤلف به دست نیامد، جز اینکه اغلب به مفسران و راویان متقدم (ق4-5)استناد کرده و ازمتاخران بیانی ذکر نشده است. از سوره سجده تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در انتهای نسخه مناجاتی از عقیل بن عمر و فوائد عرفانی با عنوان «یا نفس یا نفس» آمده؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 310گ، 19 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2/33 - 58]
آغاز: سید العالمین و العالمین علی اربعة اوجه فالارواح عالم والانوار عالم و ارواح الانبیاء رأس العالمین؛ انجام: و اﷲ اربعة احرف فاما الحکمه فی عین الهاء احد العینین منها ازلیه.تفسیری است عرفانی از آغاز تا پایان قرآن. در این کتاب، تفسیر آیات در اغلب موارد با عبارت قال الصادق رضی اﷲ عنه شروع شده و در آن روایاتی نیز از امام محمد باقر (علیه السلام) ، ابن عباس و دیگران نقل شده. گویا غیر از حقایق التفسیر سلمی باشد که نیاز به بررسی بیشتری دارد. این نسخه از آغاز و انجام افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج عنابی،312ص،21سطر،اندازه: 14×24/5سم [ف: 24/3-121]
tafsīr-e qor’ān
غیرهمانند:
آغاز: ما أشرکنا و لا آباؤنا و ال حرمنا من شیء یعنی البحیرة و السائیة؛ انجام: بخدا می خوانید بدون الله از تژبتان و ادعوا ربی ای و
آغاز: بسمله. (الم ذلک الکتاب ...) بنام خداوند بخشاینده مهربان منم خدای نامر که سزاوار نیست شک در آن راهنمای مر پرهیزکارانرا کسانی که میکروند بغیب؛ انجام: وفد نجران بیامدند و گفتند یا محمد مر عیسی را جفا چرا می گویی گفت چه گفتم گفتند می گوئی که وی بنده است خدای نیست
از علماء حنفی (حدود قرن 8 ،9 ق). از ابتدای سوره بقره شروع می شود و به آیه «انما اﷲ اله واحد سبحانه و ان یکون له ولد» ختم می شود ؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: 898ق؛ نسخه وقتی در اختیار سید محمد علی روضاتی بوده، ایشان در برگ اول نسخه چنین نوشته است: «بسمله. نسخه نفیسه عتیقه ممتازه یکی از اقدام تفاسیر قرآن مجید به زبان فارسی که تاریخ کتابت آن در آخر سوره آل عمران 19 جمادی الاول سنه 898 قید شده است من مواهب الباری عز اسمه و جل ذکره لدی الراجی رحمته و غفرانه السید محمد علی الروضاتی الاصفهانی و قد اشتریته بثمن غال جدا والحمدﷲ علی نعمه کلها »؛ جلد: تیماج قهوه ای، 286گ، 21 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 34 - 88]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15583
آغاز: از شما و غیر شما مهربانست و بخشاینده حق تعالی هیچ پیغمبری را به این دو فة مدح نکردمگر پیغمبر ما را و در حق خود فرمود ان اللاه بالناس لروف رحیم؛ انجام: در حدیث آمده که بپرهیزید از شوک اصغر گفتند یا رسول اﷲ شرک اصغر چیست فرمود ریا و ... و فرمود که بدترین چیزی که من بر شما می ترسم شرک.
تفسیر فارسی احتمالاً از قرن 11 و مختصر است. شامل تفسیر آیه سوره توبه «فان تولوا فقل حسبی اﷲ لا اله الا هو علیه توکلت و هو رب العرش العظیم» تا آخر سوره کهف ؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: احتمالاً قرن 11؛ جلد: تیماج قهوه ای، 141گ، 25 سطر (12×18 )، اندازه: 19×25سم [ف: 34 - 93]
tafsīr-e qor’ān
غیر همانند:
آغاز: ما أشرکنا و لا آباؤنا و ال حرمنا من شیء یعنی البحیرة و السائیة؛ انجام:بخدا می خوانید بدون اﷲ از تژبتان و ادعوا ربی ای و اعبد ربی و من خدای خود را برستم ...
تفسیر بسیار متین و کهنی است از قرن های ۶ و۷ که آیات شریفه را نخست به عربی تفسیر نموده و سپس با نثر فارسی کهن پی می گیرد. این جلد شامل تفسیر سوره های «اعراف »؛ خط: نسخ قدیم خوش، بی کا، تا: قرن ۷؛ افتادگی : آغاز و وسط و انجام؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، ۲۸۸گ، ۱۹ سطر (۱۷×۲۳ )،اندازه: ۲۴/۵×۲۹/۵سم [ف: ۳۶ - ۹۳]
آغاز: بسمله. (الم ذلک الکتاب ...) بنام خداوند بخشاینده مهربان منم خدای نامر که سزاوار نیست شک در آن راهنمای مر پرهیزکارانرا کسانی که میکروند بغیب؛ انجام: وفد نجران بیامدند و گفتند یا محمد مر عیسی را جفا چرا می گویی گفت چه گفتم گفتند می گوئی که وی بنده است خدای نیست
از علماء حنفی (حدود قرن ۸ ،۹ ق). از ابتدای سوره بقره شروع می شود و به آیه «انما الله اله واحد سبحانه و ان یکون له ولد » ختم می شود؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: ۸۹۸ ؛ق نسخه وقتی در اختیار سید محمد علی روضاتی بوده، ایشان در برگ اول نسخه چنین نوشته است :« بسمله. نسخه نفیسه عتیقه ممتازه یکی از اقدام تفاسیر قرآن مجید به زبان فارسی که تاریخ کتابت آن در آخر سوره آل عمران ۱۹ جمادی الاول سنه ۸۹۸ قید شده است من مواهب الباری عز اسمه و جل ذکره لدی الراجی رحمته و غفرانه السید محمد علی الروضاتی الاصفهانی و قد اشتریته بثمن غال جدا والحمدالله علی نعمه کلها »؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۲۸۶گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۰×۱۷/۵سم [ف: ۳۴ - ۸۸]
آغاز: از شما و غیر شما مهربانست و بخشاینده حق تعالی هیچ پیغمبری را به این دو فة مدح نکرد مگر پیغمبر ما را و در حق خود فرمود ان اللاه بالناس لروف رحیم؛ انجام: در حدیث آمده که بپرهیزید از شوک اصغر گفتند یا رسول الله شرک اصغر چیست فرمود ریا و ... و فرمود که بدترین چیزی که من بر شما می ترسم شرک.
تفسیر فارسی احتمالاً از قرن ۱۱ و مختصر است. شامل تفسیر آیه سوره توبه «فان تولوا فقل حسبی الله لا اله الا هو علیه توکلت و هو رب العرش العظیم » تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ و ثلث، بی کا، تا: احتمالاً قرن ۱۱؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۱۴۱گ، ۲۵ سطر(۱۲×۱۸ )، اندازه: ۱۹×۲۵سم [ف: ۳۴ - ۹۳]
آغاز: و أمر بالعمروف و انه عن المنکر و اصبر علی ما اصابک، پنجم باید که بدان که امر معروف می کنند کار کننده بود تا بدان او را سرزنش نکنند و تا از آن جمله نباشد که خدای عزوجل می گوید قوله تعالی اتأمرون الناس بالبر و تنسون انفسکم می کند انس بن مالک رضی اﷲ عه که پیغامبر علیه الصلوات و السلام گفت اند و شب معراج مردمانی را دیدم که لبهای ایشان بناخی
می بریدند؛ انجام: او نیز گریان رفت و می افتاد می خواست تا بخانه سیدالنساء فاطمة الزهرا
با این عناوین: اما حسن گوید رضی اﷲ عنه، قال الفقیه رضی اﷲ عنه، ایوب، ابوهریر، ابن عمر، سفیان ثوری ؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ترجمه آیات زیرنویس به زبان اردو نوشته شده؛ جلد: چرم قهوه ای، 160گ، 22 سطر، اندازه: 13×22/7سم [ف: 43 - 174]
tafsīr-u qurān-i ahl-il bayt
[دنا 173/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2938
آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد ﷲ علی ما ابلانا به من القرآن و اوضح فیه من السنن و طریق الغفران؛این نسخه ربع اول کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر تملک: «محمد حسین بن محمد ابراهیم»؛ اهدایی: میرزا تقی رسولیان؛ کاغذ: مختلف، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 347گ، 16 سطر (10×16 )، اندازه: 17×24سم [ف: 4 - 1479]
tafsīr-e qor’ān-e pāk (maqāle-ye šīrānī darbāre-ye)
[دنا 173/3]
تهران؛ کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی؛ شماره نسخه:ع182
به اردو که در ارینتل کالج میگزبن سال 1932 چاپ شده است (دیباچه مینوی بر چاپ این تفسیر در 1344) ؛ بی کا، بی تا؛ از روی همین چاپ [فهرستواره مینوی: - 178]
tafsīr-ul qur’ān-il ‘aẓīm = tafsīr-e ebn-e kasīr
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، ۷۰۰ - ۷۷۴ قمری
ebn-e kasīr, esmā‘īl ebn-e ‘omar (1301 - 1373)
این تفسیر از مشهورترین تفاسیر نقلی اهل سنت است که پس از «جامع البیان فی تفسیر القرآن» محمد بن جریر طبری (-310 ه .ق.) نگاشته شده است. به گفته شوکانی اگر از همه تفاسیر بهتر نباشد لااقل از بهترین تفاسیر می باشد. روش مؤلف در این اثر، تفسیر قرآن با خود قرآن، پس از آن با حدیث و بعد آوردن اقوال صحابه و نظرات دیگر عالمان است. ابن کثیر ذیل آیات احکام به مباحث فقهی و بررسی اقوال علما نیز می پردازد و از آوردن اخبار ضعیف سخت بیزار و آن را خطرآفرین می داند.
چاپ: در حاشیه فتح البیان فی مقاصد القرآن لصدیق حسن خان، 1302ق؛ مصر، مطبعة مصطفی محمد، ج1-4، 1356ق چاپ شده.
[دنا 173/3]
شرح و حواشی:
1- البدر المنیر الملخص من تفسیر ابن کثیر؛ کازرونی، عفیف بن سعید (-8)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:24457
آغاز: قل فلله الحجة البالغة ... هذه مناظرة ذکرها اﷲ تعالی و شبهه تشبث بها المشرکون فی شرکهم و تحریم ما حرموا؛ انجام: و لکن لما ضاق الحال و اشتد الأمر فرج اﷲ تعالی من ذلک الضیق کما قال تعالی ان مع الیسر یسرا ...
از آیه 149 سوره انعام تا اواخر سوره یوسف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ:نخودی،جلد: مقوا، عطف میشن قهوه ای، 210گ، 24 سطر، اندازه: 19×31سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن-136] و [ف: 22-168]
» تفسیر القرآن الکریم ← التفسیر
» تفسیر القرآن الکریم ← تفسیر النعمانی
» تفسیر القرآن الکریم ← بحر العلوم فی التفسیر
» تفسیر القرآن الکریم ← تفسیر العیاشی
» تفسیر قرآن کریم ← التفسیر
» تفسیر قرآن کریم ← تفسیر سورآبادی
» تفسیر قرآن کریم ← عجائب القرآن
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = tafsīr-e forāt-e kūfī
کوفی، فرات بن ابراهیم، - ۳۰۷ قمری
kūfī, forāt ebn-e ebrāhīm (- 920)
تفسیر مهم و متوسطی است که در آن روایات مروی از ائمه معصومین (علیهم السلام) درباره تفسیر و توضیح آیات الهی گردآوری شده است. فرات کوفی از مشایخ روایت علی بن بابویه قمی (-329ق) بوده است و تفسیرش محل اعتماد مجلسی و شیخ حر عاملی بوده که در بحار و وسائل از آن روایت نموده اند. باید دانست که برخی از روایات این تفسیر جنبه تفسیر صرف دارند و بعضاً جنبه تفسیری ندارند بلکه استطراداً ذکر شده اند. در این کتاب سوره ها مرتب ولی ترتیب در آیات و روایات رعایت نگردیده است. روایت ها که در اصل مسند بوده در نسخه های متداول این عصرها سلسله سند آنها را حذف کردهاند و فقط به نام راوی اول و نام معصوم که از وی روایت شده اکتفا می شود.
آغاز: الحمدﷲ غافر الذنوب و کاشف الکروب و عالم الغیوب و مطلع علی أسرار القلوب المنزه عن الحدود و الجهات.
انجام: و نحن علی ذلک من الشاهدین و لالاء ربنا حامدین و الحمدﷲ رب العالمین.
چاپ: نجف، 1354ق، سربی، به کوشش سید عبدالرزاق مقرم؛ تهران، توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تحقیق محمد الکاظم
[الذریعة 298/4-300؛ دنا 173/3 (23 نسخه )؛ مکتبة امیر المومنین 247/1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عفیف الدین طیفور بن سراج الدین جنید الحافظ الواعظ، تا: چهارشنبه 18 ذیحجه 806ق؛ یادداشتی از سید محمد علی روضاتی؛ تملک: محمد مهدی به تاریخ غره ربیع الاول 1247 و مهر «عبده مهدی بن عبد الکریم» (بیضی)، بهاءالدین (فاضل هندی) با مهر «لک البهاء کله» (بیضی) ؛ مهر: «سلام علی آل ابراهیم» (مربع) ؛ جلد: تیماج قرمز، 236گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×19/5سم [ف: 16 - 121]
خط: نسخ، کا: پیر محمد بن علی بن بهمن مشهور به ایرج شهرکی، تا: 15 جمادی الاول 909ق؛ افتادگی: آغاز (برابر با س 14 ص 37 چاپ نجف: «و عبداﷲ بن محمد لقول اﷲ تعالی انما ولیکم اﷲ»)؛ گویا از روی نسخه عفیف الدین طیفور بن سراج الدین جنید حافظ واعظ مورخ روز چهارشنبه 18 ذیحجه 870؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ [ف: 1 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام (برگ آخر)؛ مصحح، با نشانی بلاغ؛ تملک: فخر الدین طریحی، ریحان اﷲ بن جعفر موسوی به تاریخ شوال 1316 و مهر «العبد الریحان اﷲ الموسوی» (بیضی) ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 96گ، مختلف السطر، اندازه: 19×25سم [ف: 5 - 275]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد مسیح کاشانی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 241گ، 14 سطر، اندازه: 9×12/4سم [ف: 1 - 110]
آغاز: برابر؛ انجام: بعثه اﷲ یوم القیمه یهودیا قال جابر فقمت الیه و قلت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: نائینی؛ 261گ، 12 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 424]
بی کا، تا: قرن 11] نشریه: 5 - 290]
خط: نسخ، کا: علی بن ابراهیم مازندرانی، تا: پنج شنبه 8 صفر 1068ق؛ مصحح؛ اندازه: 14/5×23/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: قال یا معشر المسلمین من بغضنا اهل البیت بعثه اﷲ یوم القیامة یهود یا قال جابر فقمت الیه و قلت یا رسول اﷲ و ان شهد ان لا اله الا اﷲ قال و ان شهد ان لا اله الا اﷲ الخبر بتمامه و کماله صدق النبی
خط: نسخ، کا: ابراهیم بن مظفر الدماوندی، تا: دهه سوم ربیع الاول 1072ق؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 179گ (1پ-179ر )، 19 سطر، اندازه: 13×25سم [ف: 1 - 203]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: پنجشنبه 5 صفر1077ق؛ مصحح؛ 95گ (2پ-96ر)،23سطر، اندازه: 18×25سم [محدث ارموی مخ: 1-417]
خط: نسخ عالی، کا: احمد بن محمد لاری، تا: 1087ق ؛ مصحح؛ قطع: رقعی [ میراث شهاب: س9ش2 - 9]
آغاز: علیه و آله من وقع هذا النجم فی داره فهو الخلیفة فوقع النجم فی دار علی فقال قریش ضل محمد فانزل اﷲ تعالی والنجم اذا هوی ماضل صاحبکم ... و من سورة اقترب حدثنا ابوالقاسم الحسینی معنعناً عن جابر بن عبداﷲ؛ انجام: و من سورة الحجرات قال حدثنا ابوالقاسم الحسنی قال حدثنا فرات بن ابراهیم الکوفی قال حدثنا جعفر بن محمد الفزاری ... قال حدثنی احمد بن محمد بن علی بن عز الزهدی قال حدثنا احمد بن الحسین بن المفلس ...
قال ادخلنا علی ابی جعفر علیه السلام وعنده زیادة خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب، مصحح؛ 97گ، 17 سطر، اندازه: 17×25سم [ف مخ ]
آغاز: برابر؛ انجام: لا اله الا اﷲ الخیر بتمامه و کماله صدق النبی.
الحمدﷲ علی اوله وآخره وظاهره و باطنه. تم
خط: نسخ خوش، کا: محمد جواد بن حسن بن جعفر ابو اعلی خویی، تا: جمعه سلخ ذیحجه 1212ق؛ یادداشت مقابله با سید احمد بن سید باقر ؛ مهر: «هو الواقف. وقف کتابخانه مرحوم آقا حاج محمدخان اعلی اﷲ مقامه» (گرد درشت تاجدار)؛ 452ص، 16 سطر (9×15 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: قال جابر (رض) فقمت الیه و قلت یا رسول اﷲ و ان شهد أن لا اله الا اﷲ قال و ان شهد أن لا اله الا اﷲ الخیر تمامه و کماله صدق اﷲ و صدق النبی صلی اﷲ علیه و آله الطیبین الأخیار الأنجبین.
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد صادق کشمیری فیض آبادی، تا: صفر 1262ق؛ استنساخ شده از نسخه زین الدین علی بن صالح قیلانی خشکبیجاری، مکتوب در سه شنبه سیزدهم صفر 1084،
مصحح، مقابله شده در نیمه جمادی الثانی 1263؛ تملک علی حسن بن داور علی ؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376 ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: مقوا، رویه پارچه زرد اخرا، 162گ، 21 سطر،اندازه: 14×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 135 و] [ف: 22-158]
آغاز: برابر؛ انجام: قال جابر فقمت الیه و قلت یا رسول اﷲ و ان شهد ان لا اله الا اﷲ، قال و ان شهد ان لا اله الا اﷲ الخبر بتمامه و کماله صدق النبی (صلی الله علیه و اله) . و کان الفراغ من تحریر هذا الکتاب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ مهر: «محمد جواد » و «اکبر ... حسینعلی» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با روکش کاغذی ابره الوان عطف با تیماج سیاه، 200گ، 17 سطر (8×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 121]
آغاز: برابر؛ انجام: قال ان النبی (صلی الله علیه و اله) نادی بالمهاجرین والانصار بالسلاح ثم صد المنبر فحمداﷲ واثناعلیه ثم قال یا معشر المسلیمن من ابغضنا اهل البیت بعثه اﷲ یوم القیامة یهودیاً قال یا جابر فقمت الیه ... بتمامه وکماله صدق النبی (صلی الله علیه و اله)
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن علی بن نجم بن عبدالحسن قفطانی سعدی نجفی، تا: 8 صفر 1276ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج با روکش کاغذ اسلیمی، 201گ، 17 سطر، اندازه: 15×23سم [ف مخ: 1 - 473]
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی کاخکی خراسانی طبسی، تا: یک شنبه 18 شعبان 1284ق؛ از روی نسخه نوشته ابراهیم بن علی بن عبداﷲ احسائی جبلی شیرازی در سه شنبه 22 ربیع الثانی 1083 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مقوایی، 23 سطر (8/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 406]
خط: نسخ، کا: کاظم بن عباسعلی خوانساری، تا: 2 رجب 1294ق؛ مصحح؛ جلد: روغنی عطف تیماج سبز، 168گ، 21 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 27 - 83]
خط: نسخ پخته، کا: احمد بن محمد باقر موسوی حسینی، تا: 3 رمضان 1313ق؛ 357ص، 19 سطر (9/5×15 )، اندازه: 21×30سم
[عکسی ف: 1 - 80]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان شهد ان لا اله الا اﷲ الخبر بتمامه و کماله صدق رسول اﷲ.
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن علی حسینی طباطبایی، تا: 1318ق، جا: کربلا؛ از روی نسخه ابراهیم بن عبداﷲ احسائی جبلی مولداً و شیرازی مسکناً که به تاریخ سه شنبه 22 ربیع الثانی 1083 در مکه نوشته شده؛ جلد: تیماج سرخ، 158گ (1پ- 158پ )، 23 سطر، اندازه: 14×24/5سم [ف: 25 - 148]
آغاز: برابر؛ انجام: قال جابر (رض) فقمت الیه و قلت یا رسول اﷲ و ان شهد أن لا اله الا اﷲ قال و ان شهد أن لا اله الا اﷲ الخیر تمامه و کماله صدق اﷲ و صدق النبی صلی اﷲ علیه و آله الطیبین الأخیار الأنجبین.
خط: نسخ، کا: احمد بن محمد رضا حسینی خوانساری، تا: جمعه 8 ذیحجه 1326ق ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 103گ، 21 سطر، اندازه: 17×21/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 136 و] [ف: 22-159]
آغاز: برابر؛ انجام: و قلت یا رسول اﷲ و إن شهد ان لا اله الا اﷲ قال و ان شهد ان لا اله الا اﷲ الخبر بتمامه و کماله صدق النبی خط:نسخ،کا:محمد سعید بن شمس الدین محمد،بی تا؛جلد: تیماج مشکی، 171گ، 21 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف: 35 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: (و فرغ القلم من هذه النسخة آخر اربعاء هی منسلخ صفر المظفر سنة (1284) علی ید العبد الجانی احمد القفطانی و فی ابتداء هذه السنه ابتدء نصیرالدین شاه فی بناء القبة العسکریین علیهما السلام بالذهب و ان کان عمل الذهب فی السنة التی قبلها الا ان البناء فی اول هذه السنه، فاحفظ ذلک خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: موقوفه والده آقا سید محمد موسوی، کاغذ: سفید آهاری، 244ص، 21سطر، اندازه: 15×20سم [ فهرست عراقی: 1 - 34]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
ابن ابی حاتم، عبدالرحمن بن محمد، 240 - 327 قمری
ebn-e abī hātam, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (049 - 558)
تفسیر روایی نسبتاً مفصلی است که در آن آیات را با عناوین «قوله تعالی» آورده سپس روایات را با اسانید آنها بیان می کند.
[دنا 174/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:463
آغاز: قوله عزوجل الم، اختلف فی تفسیره علی اوجه فمنهم من قال انا اﷲ اعلم، حدثنا حجاج بن حمزة ثنا یحیی بن آدم ثنا شریک عن عطاء بن السایب عن ابی الضحی عن ابن عباس نسخه اصل: کتابخانه ایا صوفیا-ترکیه 175. جزء دوم و از اول سوره آل عمران تا آخر سوره نساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 22 رجب 748ق؛ مصحح، محشی به نقل از ابن المنذر (ظاهرا محمد بن ابراهیم بن المنذر نیشابوری متوفای 319) و غیر آن؛ احمد شیخ زاده، مفتش اوقاف حرمین شریفین، نوشته که سلطان محمود خان نسخه را وقف کرده؛412ص[عکسی ف:2-59]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = ṯawāb-ul qur’ān
سیاری، احمد بن محمد، - 368 قمری
sayyārī, ahmad ebn-e mohammad (- 979)
تفسیری است فشرده و کوتاه بر برخی از آیات قرآن کریم که مؤلف آنها را به ترتیب سوره ها از ابتدای قرآن تا پایان آن انتخاب و با روایات مربوطه تفسیر کرده است. برای آشنایی بیشتر به چند مورد اشاره می شود: «باب ما جاء فی فاتحة الکتاب الحمیری عن سیف عن اخیه عن ابیه عن ابی بکر الحضرمی قال: قال ابوعبداﷲ: اذا کانت لک حاجة فاقرء المثانی و سورة اخری و صل رکعتین و دعوا (کذا) قلت و ما المثانی قال فاتحة الکتاب الحمدﷲ رب العالمین ... سورة البقرة عبداﷲ بن عاصم عن بکر..
عن ابی عبداﷲ فی قوله تع الم ذلک الکتاب ... هدی للمتقین قال هو القائم لاریب فیه ...
سورة آل عمران محمد بن جمهور باسناده عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) قال تعرفون اسم القائم فی کتاب اﷲ جل ذکره قیل له لا قال بل هو قوله عز و جل شهداﷲ انه ... الا هو ... سورة النسا ء البرقی عن محمد ... عن ابی جعفر ع قال تلا یا ایها الذین آمنوا لجمیع المؤمنین الییوم
القیمة اطیعوا اﷲ و اطیعوا رسوله و اولی الأمر منکم قال ایانا عنی خاصة ... سورة الفلق و الناس یونس عن بکار ... عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) قال اتت الیهود رسول اﷲ فسألوا عن نسبة ربه فأنزل اﷲ جل ثنائه سورة الرب و یقول هی یعدل بثلث القرآن ...» (غلامی مقدم)
[دنا 174/3]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مهر: اسداﷲ ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 41گ، 19 سطر (6/5×12 )، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 16 - 471]
آغاز: بسملة، ابوعبداﷲ احمد بن محمد الساری قال حدثنا البرقی ... قال قیل لأبی عبداﷲ علیه السلام ان الناس یقولون ان القرآن علی سبعة احرف فقال کذبوا نزل علی حرف واحد من عند رب واحد الی نبی واحد؛ انجام: من الجنة و الناس قال نهر من الجن من الناس (کذا) اﷲ الحمد و المنة [قد تم تفسیر ابی عبداﷲ السیاری]
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح؛ مهر: میرناصر حسین «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده ناصر حسین ... نیشابوری 1305» (مربع )؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، رویه گالینگور مشکی، 53گ، 20 سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 138 و] [ف: 22-165]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = tafsīr-us samarqandī = tafsīre samarqandī
سمرقندی، نصر بن محمد، - ۳۷۵ قمری
samarqandī, nasr ebn-e mohammad (- 986)
تفسیر مزجی مختصر و مأثور اهل سنت است که در آن به بررسی معانی آیات و وجوه قرائات همراه با بیان روایات و احادیث پرداخته شده است. در ذیل هر آیه روایات وارد شده را با حذف اسناد آورده و در تعارض روایات از ترجیح یکی از آنها خودداری نموده است.
چاپ: بیروت، دارالکتب العلمیه، 1413ق، با تصحیح و تعلیق علی محمد معوض، عادل احمد عبدالموجود، زکریا عبدالمجید النوتی، در 3 جلد
[اعلام زرکلی 348/8؛ کشف الظنون 441/1؛ ظاهریه علوم قرآن) 1: 305 ؛ التفسیر و المفسرون، ذهبی 224/1 با عنوان «بحرالعلوم »؛ معجم المفسرین 70/2؛ الفهرس الشامل، علوم قرآن 55/1-60 که صد و هفتاد و چهار نسخه از این تفسیر را معرفی نموده؛ دنا 174/3 (14 نسخه )؛ الاوقاف العامة بغداد 64/1 و 72/1-73]
شرح و حواشی:
1- تفسیر ابواللیث (ترجمه)؛ ازنیقی، موسی بن حسین (-833)
2- تفسیر ابواللیث (ترجمه)؛ احمد صالح (-12)
3- انفس الجواهر = تفسیر ابواللیث (ترجمه)
جلد دوم و از سوره اعراف تا کهف؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 8؛ در پایان صورت روایت کتاب به طریق قاضی ابوبکر محمد بن علی یعقوبی و به تاریخ سلخ ماه رمضان 671 دیده می شود؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 179گ، 30 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 13 - 51]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3064-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 59]
جلد سوم، از سوره کهف تا سوره ملائکه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8 (شاید)؛ روی برگ اول این تفسیر «بحر العلوم» نامیده شده؛ مصحح؛ تملک: محمد بن احمد بن ...، ابراهیم بن احمد حنفی طرابلسی، زکریا الخلوتی به تاریخ 1018، علی بن سراج الدین بن عبدالرحمن بن احمد بن احمد بن محمد زرعی انصاری حنفی به تاریخ 963؛ جلد: تیماج مشکی، 246گ، 19 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 10 - 150]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3070-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 59]
آغاز: یعنی قتال و انتم قوتلتم فنحن خیر منکم. فاذوا المؤمنون
فانزل اﷲ تعالی فیهم یخبرهم؛ انجام: و ما ربک بغافل عما یعملون.
و هذا و عید للظالم ... علی معنی المخاطبة ... علی معنی الخبر عنهم
تفسیر آیات 123 تا 128 سوره توبه و تفسیر آیه 64 سوره یونس تا آخر سوره نمل؛ خط: نسخ، کا: کمال بن اسرافیل، تا: اواخر قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با توجه به آنکه ذیل تفسیر آیه «کان تحته کنز لهما»در ص 100پ عبارت «قال الفقیه رحمه اﷲ» و ذیل آیه «یأخذ کل سفینة غصبا» در ص 100 عبارت «قال الفقیه ابواللیث رضی اﷲ عنه» و در ابتدای تفسیر سوره نحل (ص59پ) عبارت «قال ابواللیث» نگاشته شده، نسخه حاضر بخشی از تفسیر ابواللیث سمرقندی تشخیص داده شده؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: مقوا با روکش کاغذی قهوه ای، 198گ، 23 سطر (13×19 )، اندازه: 17×25سم[ف: 13 - 225 ]
بی کا، تا: قرن 8 و 9 [د.ث. مجلس]
آغاز: رأی من الفتن و غلبة اهل الکفر فخاف علی افساد موالیه ان لم یکن احد قام مقامه؛ انجام: قال من لم یزعم انهما من کتاب اﷲ فعلیه لعنة اﷲ و الملائکة و الناس أجمعین.
نیمه دوم کتاب و از سوره کهف تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه آخر شوال 808ق؛ افتادگی: آغاز؛ با نسخه ای که از روی نسخه فرزند مصنف نوشته شده بود مقابله و تصحیح شده؛ جلد: مقوا، 275گ، 25 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 3 - 265]
از سوره اعراف تا کهف؛ خط: نسخ، کا: داود بن بخشی بن مصطفی بن یغرنج قسطمونی، تا: غره ربیع الاول 858ق؛ مصحح؛ وقفنامه کتاب به تاریخ جمادی الاول 1282؛ جلد: تیماج سبز، 176گ، 25 سطر، اندازه: 18×27/5سم [ف: 27 - 191]
آغاز: قوله اﷲ تعالی عم یتساء لون، و ذلک ان النبی (صلی الله علیه و اله) لما بعث جعلوا یتساء لون فیما بینهم و یقولون ما الذی جاء به؛ انجام: پایان من لم یزعم انها من کتاب اﷲ فعلیه لعنة، ، اجمعین.
خط: نسخ، کا: سلیمان بن عبداﷲ، تا: 965ق؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 226ص، 15 سطر، اندازه:11/5×18سم [ف: 10 - 1702]
آغاز: فلکم رؤس اموالکم التی أسلفتم و قال النبی صلی اﷲ علیه ... و اول ربوا (کذا) یوضع ربا عباس بن عبدالمطلب ... و اول دم یوضع دم ربیعة بن الحارث بن عبدالمطلب؛ انجام: و ترکنا بعضم یموج فی بعض یعنی یحول فی بعض ... یعنی ینفخ الأرواح فی الصور و قال عامة المفسرین ...
از اواخر «بقره»تا آیه 100، از سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 169گ، 30 سطر، اندازه: 15×25سم[اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 137 و] [ف: 186-22]
خط: نسخ، کا: اسحق بن حاجی محیی افندی، تا: 26 جمادی الثانی 1109ق؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج تریاکی، 704گ، 23 سطر (8×14 )، اندازه: 14×20سم[ف: 375 - 17]
مشتمل بر آیاتی از قرآن ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: الحمدﷲ المتفرد بکبریائه و عظمته الذی عجز الانبیاء و الحکماء و الملائکة المقربون عن وصف کمالاته اللائق بقدسه و صمدیته؛ انجام: و روی عن ابن شهاب الزهری قال بلغنا ان رسول اﷲ صلی اﷲ علی و آله قال من قرأ قل هو اﷲ احد مرة فکانما قرأ ثلث القرآن تم بعون اﷲ و حسن توفیقه.
جلد اول آن تا سوره نساء و در آخر آن تفسیر سوره اخلاص ضمیمه شده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 213گ، 21سطر، اندازه: 18/5×27/5سم [ف: 35 - 107]
نیمه اول کتاب ؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ نسخه قدیم و نفیس؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 260گ، 25 سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 4 - 116]
جلد اول و دوم کتاب و تا پایان سوره کهف است ؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن شعیب، بی تا؛ نسخه بسیار قدیم و نفیس؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 301گ، 29 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 9 - 352]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = tafsīr-e qomī = tafsīr-e ‘alīebn-e ebrāhīm-e qomī
قمی، علی بن ابراهیم، ق4 قمری
qomī, ‘alī ebn-e ebrāhīm (- 10c)
از معروفترین تفاسیر شیعه می باشد که به روش تفسیر مأثور، روایات مربوطه را گرد آورده است. در آن بیشتر به شرح آیه های اعتقادی پرداخته می شود. ابتدای کتاب مباحث از علوم قرآن را دربر داشته و این مباحث روایات مبسوط و مسندی است به روایت امام صادق از جدش امیر المومنین (علیهما السلام) در بیان انواع علوم قرآن. به گفته صاحب الذریعه (302/4) مفسر قمی در تفسیر خود بر خصوص روایات امام صادق (علیه السلام) در
تفسیر آیات تعمد داشته و بیشتر روایات را از والد خود ابراهیم بن هاشم و از مشایخ ایشان روایت می کند و به جهت خالی بودن تفسیر از روایات ائمه دیگر، شاگرد مفسر یعنی ابو الفضل العباس بن محمد برخی از روایات امام باقر (علیه السلام) را که بر ابو الجارود املاء فرموده و بعضی روایات دیگر از سایر مشایخ را به عنوان تتمیم و تکلمه بر تفسیر افزوده و این تصرف از اوایل سوره آل عمران تا آخر قرآن است و به همین جهت نقلهای این کتاب مورد اطمینان کامل علمای علم الحدیث نمی باشد. مؤلف کشف الحجب و الاستار در ذیل اسم این کتاب چنین نوشته است تمام این تفسیر احادیث است مگر کلمات کم و عبارت مختصری که از خود علی بن ابراهیم است ولکن در بعضی از موارد ارتباطی میان عبارات سابق و لاحق نیست و از همین جهت است که صاحب تفسیر «هادی» در ضمن بیان اختلاف کتب حدیث گفته اند: کتب حدیث در این زمان بدون اختلاف یافت نمی شود مخصوصا تفسیر علی بن ابراهیم که فاقد ایتلاف و ارتباط است.
طریقه این تفسیر این گونه است که یک یا چند آیه از قرآن کریم را ذکر نموده و الفاظ مشکله آن را به الفاظ سهل تفسیر و معنی می نمایند و بر صدق مدعای خود اخباری از ائمه و پیغمبر علیهم السلام با اسناد صحیحه ذکر می نمایند و قبل از شروع به تفسیر فاتحه مطالبی را که دانستن آنها برای جستجو کنندگان از مقاصد و معانی قرآن لازم بلکه واجب است از قبیل بیان محکمات و متشابهات و منسوخات و عمومات و خصوصات و رد بر قدریه و دهریه و وثنیه و غیر اینها ذکر نمودهاند، موارد نزول آیات و سور را هم متذکر شده اند.
آغاز: الحمدﷲ الواحد الاحد الصمد المتفرد الذی لامن شی کان ولامن شیء خلق ماکون بل قدره بان من الاشیاء وبانت الاشیاء منه فلیست له صفة تنال
انجام: قال ان اﷲ انزل فی القرآن تبیان کل شی واﷲ حتی ما ترک اﷲ شیئا یحتاج العباد الیه الابینه للناس حتی یستطیع یقول لوکان انزل فی القرآن الا وقد انزل اﷲ فیه
چاپ: طهران، سنگی، 1313ق، وزیری، 745+1صص؛ تبریز، سنگی، 1315، رحلی
[الذریعة 302/4-309 و 293/4؛ الفهرس الشامل للتراث العربی الاسلامی 35/1 که چهل و دو نسخه از این تفسیر را معرفی نموده؛ مکتبة امیر المومنین 248/1؛ دنا 175/3 (117 نسخه)؛ مشار عربی ص 206]
شرح و حواشی:
1- تفسیر القرآن الکریم (مختصر) = مختصر تفسیر علی بن ابراهیم؛ عتایقی، عبدالرحمن بن محمد (699-790)
2- تفسیر القرآن الکریم (منتخب)؛ علم الهدی، محمد بن محسن (1115-1039)
3- تفسیر القرآن الکریم (مختصر) = مختصر تفسیر علی بن ابراهیم
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 872ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 216گ، مختلف السطر، اندازه: 20×29سم [ف: 11 - 583]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام (چند سطری)؛ با سرلوح و جدول زرین؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 382گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×26سم [ف: 1 - 111]
آغاز: و رحمة فقال الصادق علیه السلام انما نزل افمن کان علی بینة من ربه و یتلوه شاهدا؛ انجام: من الجنة و الناس یرید من الجن و الانس.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ شخصی افتادگی آغاز و انجام را به خط نسخ تکمیل ن موده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 360گ، 22سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: 110]
آغاز: بسمله. تفسیر الکتاب المجید المنزل من عندالعزیز الحمید؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: تقی بن شمس الدین علی حسینی استرابادی، تا: 980ق؛ افتادگی: آغاز؛ با این که کامل می نماید ولی دو برگ از آغاز کسر دارد و گویا نسخه ای که مورد استکتاب واقع شده است این دو برگ را نداشته است ؛ واقف: خواجه شیر احمد، آغاز قرن 11؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 232گ، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 1 - 445]
خط: نسخ، کا: احمد بن حسن بن مهنا حسینی احسایی، تا: دوشنبه محرم 997ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: مفید بن ابوجعفر موسوی استر آبادی، 1139ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز مقوایی، 377گ، 21 سطر، اندازه: 17×25/5سم [ف: 3 - 479]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کسرنویسی شده به خامه میر هادی بن اسمعیل الحسینی بیرجندی در 1218ق؛ واقف: محمد علی بن میرزا محمد رضی رضوی ناظر آستان قدس رضوی، 1211ق، بهوسیله رضا امیر شهیدی در شهریور 1348 تسلیم کتابخانه شده؛ کاغذ: آهاری نخودی، جلد: مقوا، 326گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 11 - 594]
آغاز: سورة الفاتحة، بسمله. عن ابی بصیر؛ انجام: یزوره اولیاء اﷲ یوم القیامة ...
جلد1؛ خط: نسخ چلیپا، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی سوخت قهوه ای، 50گ، مختلف السطر، اندازه: 20×24سم
[اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 145]
آغاز: بسمله و به ثقتی، الحمدﷲ الذی هو الاول الفرقان و اخری دعوی؛ انجام: فجعلنا هباء منثوراً و لا حول و لا قوه الا باﷲ العلی العظیم.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 202گ، 25 سطر (11×17 )، اندازه: 17×24سم [ف:9-279]
از آغاز تفسیر تا سوره مؤمن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: سید نعمت اﷲ و علی طبرسی؛ جلد: تیماج مشکی، 362گ، 21 سطر، اندازه: 18×30/5سم [ف: 26 - 47]
آغاز: هو سمیکم المسلمین من قبل و فی هذا القرآن لیکون الرسول شهیدا علیکم یا معشر الائمة و تکونوا شهداء علی الناس خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: تیماج قرمز، 264گ (1ر-264ر )، اندازه: 18/5×29سم [ف: 1 - 33]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح، محشی با عناوین «ه د ی »، یادداشتی از عیسی بن صفی الدین محمد بن نعمت اﷲ بن عبداﷲ بن علی بن سیف بن حسین جزائری آمده که نیمه اول کتاب به خط عمویش شمس الدین محمد و نیمه آخر از عمویش شیخ احمد، یک بیت شعر فارسی از شاه حسین سبزواری؛ تملک: محمد رضا قمی به سال 1103، محمد مهدی شریف؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی العبد المذنب عین علی» (مربع )؛ وقفنامه کتاب از حاج محمد حسین خراسانی به سال 1201؛ واقف: آیة اﷲ صادقی (اهدایی )، جلد: تیماج مشکی، 335گ، 21 سطر، اندازه: 18×21/5سم [ف: 2 - 506]
کا: محمد زمان بن مولانا شاه محمود ماهانی، تا: قرن 11؛ قطع: وزیری [ف: 91]
از آغاز کتاب تا ابتدای تفسیر سوره مؤمنون؛ خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن محمد جعفر، تا: قرن 11؛ مصحح؛ وقفنامه کتاب با مهر «و رفعناه مکاناً علیاً» (مربع)؛ تملک: «محمد معصوم بن محمد زمان» با مهر «یا ائمة المعصومین» (مربع)؛ 169گ، 23 سطر، اندازه: 14×24سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 408]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ یادداشتی از سید محمد علی روضاتی؛ تملکی بدون نام به تاریخ شوال 1277 با مهر؛ جلد: تیماج قرمز، 337گ، 21 سطر، اندازه: 18×25/5سم [ف: 17 - 94]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده، از ابتدا 41 برگ و از انتها 31 برگ توسط حسن بن مهرعلی در سال 1222ق
نونویسی شده؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری و نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 275گ، 23 سطر، اندازه: 18×29/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 145 و] [ف: 22-191]
آغاز: و دفنه تحت سریره ثم استشاره لهم فقرأ فقال الکافرون ما کان سلیمان یغلبنا الا بهذا؛ انجام: و خلف البحار السبعة لم یعصون اﷲ طرفة عین قط.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و وسط و ا نجام؛ محشی ؛ اهدایی: استاد کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور، 88گ، 27 سطر، اندازه: 12×22/8سم [ف: 22 - 193]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سرلوح مذهب؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای ابره تیماج قهوه ای، 673ص، اندازه: 14/2×23سم [ف: 119]
خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن حسین بن ابراهیم حامدی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 22ص (113-134)، 25 سطر (16×24 )، اندازه: 18×27سم [ف: 8 - 448]
منقولاتی است از آن ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن احمد بن حسین بن ابراهیم حامدی، تا: قرن 11؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 90ص (2-91)، 25 سطر (16×24 )، اندازه: 18×27سم[ف: 447 - 8]
آغاز: برابر؛ انجام: رحم اﷲ من نظر فیه و طالع و ان رأی عیباً لحناً او تصحیفاً صححه فان المنسخ کان مغلوطا
خط: نسخ، کا: هدایت الدین فتح اﷲ سمنانی، تا: شوال 1004ق، جا: کربلا، حرم مولاناابی عبداﷲ الحسین(ع )؛ مقابله شده در 27 ربیع الثانی 1025؛ کاغذ: شکری، جلد: چرم قرمز، 404ص، 25سطر، اندازه: 21×29سم [ فهرست عراقی: 1 - 32]
خط: نسخ، کا: هدایت اﷲ بن فتح اﷲ سمنانی، تا: 1004ق، جا:کربلا، حرم امام حسین (ع )؛ مقابله شده در 27 ربیع الثانی 1025؛ 200گ، 25سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 1 - 46]
کا: امام ویردی همدانی، تا: 1012ق [نشریه: 5 - 350]
آغاز: ان ابراهیم (علیه السلام) نظر الی جیفة علی ساحل البحر تاکله سباع البر و سباع البحر ثم تثبت السباع بعضها علی بعض
خط: نسخ، کا: محمود بن نصار بن محمد بن حسان ضیمری بصری، تا: جمعه 27 ربیع الثانی 1033ق؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 276گ، 25 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 34]
آغاز: عز و جل و منه مخاطبة اﷲ عز و جل لا میر المؤمنین و الائمه علیهم السلام؛ انجام: عبد یقول لو کان انزل فی القرآن الا و قد نزل فیه تم.
خط: نسخ، کا: میر شمس الدین محمد بن میر محمد مازندرانی، تا: 1039ق، جا: مشهد رضوی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 736ص، 17 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 24/3 - 68]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل جمادی الاول 1043ق؛ به تصحیح حاجی حسین بن محمد علی نیشابوری مکی که مالک نسخه نیز بوده، علاوه بر تصحیحات حواشی نیز به نقل از کتاب های لغت و جز آن دارد؛ تملک: عبد الرزاق (بن اسماعیل) حسینی حسنی سمنانی به تاریخ 1145ق؛ واقف: عبدالرزاق حسینی حسنی سمنانی (مالک نسخه)؛ 693ص [ دلیل المخطوطات: 1 - 223]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1599
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 471]
بی کا، تا: 1048ق [د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1053ق؛ در آغاز نسخه چهار برگ شامل قصه «الجزیرة الخضراء» از مجدالدین الفضل بن یحیی بن علی بن مظفرالطیبی الکوفی، و معجزه ای از حضرت امیر منقول از «مجموع الرائق»؛ واقف: حاج میرزا موسی خان، 1221؛ کاغذ: مختلط حنایی، فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 308گ، 23 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 1 - 444]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد صالح کاشانی، تا: پنج شنبه سلخ شوال 1054ق، جا: مکه مکرمه؛ مصحح، محشی؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377ش ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 246گ، 24 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 22 - 191]
خط: نسخ، کا: حیدر علی معلم ناصح همدانی، تا: 15 صفر 1059ق؛ قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
از سوره کهف تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان بن عبدالمهدی، تا: 7 ذیحجه 1060ق، جا: قریه علیان؛ مصحح، با نشانی بلاغ، محشی با رمز «51 م »، چند یادداشت و شعر از محمد رضا بن میر کمال الدین حسینی استرآبادی بتاریخ رمضان 1122 ؛ پس از کتاب روایت هایی در ترتیب نزول و فضایل سوره های قرآن، دارای بلاغی است به خط علی رضا بن حاجی خدا دوست علیانی که کتاب را نزد ملا ابراهیم مازندرانی به تاریخ 1062 در قریه کرد کلا از بلوک گیل خواران خوانده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 250گ، 17 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 21 - 139]
از سوره مریم تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: حسن علی بن ملا عباس حافظ دامغانی، تا: 12 شوال 1061ق، جا: دامغان ؛ مصحح؛ یادداشتی که صاحب خط را میرزا فضل اﷲ زنجانی معرفی نموده و نام مادر موسی به نقل از مواهب علیه؛ مهر وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 146گ، 21سطر، اندازه: 19×26سم [ اوراق عتیق: 1 - 173]
آغاز: و یرث من ال یعقوب و اجعله رب رضیا یا زکریا انا نبشرک بغلام اسمه یحیی لم نجعل له من قبل سمیا یقول لم یسم باسم یحیی احد قبله؛ انجام:برابر
اندکی از تفسیر آیه 7 سوره مریم تا آخر کتاب ؛ خط: نسخ، کا: یحیی بن علاءالدین جیلانی، تا: رجب 1062ق؛ ضمیمه: گفتاری عربی مروی از ابن عباس مفسر معروف صدر اول اسلام در بیان مواطن نزول سوره ها ؛ واقف: شیخ محمد صالح علامه حایری؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ق هوهای، 196گ، 15 سطر، اندازه: 19×26سم [ف: 11-584]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: یحیی بن خلیفه علاءالدین گیلانی، تا: 15 شوال 1062ق؛ مذیل است به گفتاری در بیان سوره های مکی و مدنی، آغاز ذیل: «قال ابن عباس هذا ما نزل بمکة من القرآن او لأنه انزله اﷲ بسملة»؛ مصحح، محشی؛ واقف: محمد مسیح و ساره خاتون توسط تبار بابلی، آبان 1372؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: خرمایی، 227گ، 23 سطر، اندازه: 23×36سم [ف: 22 - 193]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: احمد بن کمال، تا: 1063ق؛ مجدول و مذهب؛ جلد: چرمی سبز، 324گ، 20سطر، اندازه: 17/5×28 [ف: 1- 283]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد صادق فرزند حاجی اﷲ قلی کهنموئی، تا: چهارشنبه 1 رجب 1063ق؛ مصحح با نسخه «مصطفی قاری مشهدی » و «میر عبد العظیم حسینی مازندرانی» در 27 شعبان 1067 به وسیله کاتب و واقف نسخه با عبارت «بلغ مقابلة من أول سورة یس إلی هنا» مقابله شده؛ تاریخ وقف : 1067ق ؛ کاغذ: فرنگی، 206گ (1-206 )، 22 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 29 - 83]
آغاز و انجام: برابر
کامل و از ابتدای مقدمه تا انتهای سوره ناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1064ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: سید غلامحسین سیاه پوش،
شهریور 1364 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 274گ، 26 سطر، اندازه: 19/1×31/1سم [ف: 22 - 190]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1064ق [الفبائی: 629]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، کا: قاسمعلی بن شریف کاسگر، تا: 14 جمادی الثانی 1065ق؛ تملک: محمد کاظم بن محمد صادق توشای مهر شهری در 1173ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 327گ، 23 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 41]
خط: نسخ، کا: محمد صالح بن حاجی ملاقاسم، تا: 1067ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 210گ، 23 سطر (12×19 )، اندازه: 20×21سم [ف: 8 - 488]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدصالح بن حسن بن روح اﷲ حسینی هزارجریبی، تا: سه شنبه 18 جمادی الثانی 1067ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 292گ، 23 سطر، اندازه: 21×29/5سم [ف: 2 - 978]
آغاز: الی الایمان و منهم من یلبث علی شکه و منهم من ینقلب الی الشرک و اما قوله من کان یظن أن لن؛ انجام: جبرئیل علی محمد صلی اﷲ علیه و آله هذه الإیة هکذا ذلک بأنهم کرهوا ما انزل اﷲ فی علی فاحبط اعمالهم .
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیم بن حسن کوهرزی، تا: 20 ربیع الثانی 1068ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ عبده فضلعلی صوفی» (مربع) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 213گ، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 44]
خط: نسخ، کا: جمال الدین حسینی، تا: 1068ق؛ جمال الدین حسینی آن را در 1060 ق (شاید 1090ق) تصحیح کرده، محشی به نشان «ی. م ن» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 302گ، 23 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 480]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1068ق؛ توسط محمد علی الشجاعی بن معانی در پنجشنبه دهه آخر محرم 1076 مقابله و تصحیح شده، محشی به امضاء «ی »؛ «وقف اولاد ذکور والده محمد حسن است» با مهر «علی بن محمد» (بیضی )، در آخر نسخه آمده: «وقف خاص اولاد ذکور آخوند ملا علی یزدی» ؛ اهدایی: خانم طباطبایی 1355 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 323گ، 21سطر، اندازه: 18×27سم
[ف: 1 - 70]
خط: نسخ، کا: محمد نصیر بن کلب حسین بروجردی، تا: شنبه 17شعبان 1069ق؛ مذیل است به 7 صفحه در «فضایل القرآن از» آغاز تا «حوامیم» (غافر، فصلت، شوری، زخرف ، دخان، حاثیه، احقاف) ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: مقوا با روکش مشمع مشکی، 407گ، 20 سطر، اندازه: 18/7×29سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 145] مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:238 همان نسخه بالا [ مؤید: 1 - 219]
آغاز: برابر؛ انجام: ما بعد ذلک تفضلاً منی علیک و عطاء غیر مجدود منقوص، تمت الکتاب.
خط: نسخ، کا: شیخ علم الهدی بن شیخ صفی سروستانی، تا: پنج شنبه 21 رمضان 1071ق؛ مصحح؛ تملکی به تاریخ 1245ق که نسخه را در اصفهان خریده است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 319گ، 25 سطر، اندازه: 13×24/5سم [ف: 1 - 141]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید؛ انجام:و خلفاء من کل هالک و در کالما
خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ طالقانی، تا: شوال 1071ق؛ واقف: نائینی؛ 326گ، 21 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 4 - 424]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل؛ انجام: و خلفاء من کل هالک و در کالما
خط: نسخ، کا: محمد بن عبداﷲ طالقانی، تا: رجب 107ق؛ واقف: قائم مقام؛ 388گ، 21 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 4 - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن حسین بن نورالدین حسینی کفرحونی عاملی، تا: رجب 1073ق؛ بوسیله تقی آقا مدرس رضوی در شهریور 1317 تسلیم کتابخانه گردیده؛ 282گ، 21 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 425]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1059 (پایان جلد اول و) 12 شعبان 1075 (پایان جلد دوم)؛ مصحح، با علامت بلاغی به سال 1075ق، محشی؛ یادداشتی از «سید طاهر شاهچراغی» در ذیحجه 1390 درباره تاریخ فوت حاج لطف اﷲ بن شیخ مسیح اﷲ در 27 ذیحجه 1390 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 268گ، 26 سطر، اندازه: 20×25سم
[ف: 44]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1999
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 450]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 10 ذیقعده 1075ق؛ نسخه کامل و مذیل است به شش صفحه در بیان سوره های مکی و مدنی و نیز فضیلت و ثواب تلاوت آنها. مصحح، مقابله شده؛ واقف:
عبدالباقی آیت اللهی،اسفند1374؛کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 230گ، 30 سطر، اندازه: 18×32سم [ف: 22-192]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 2 رمضان 1075ق، جا: ساری؛ مصحح؛ تملک: ابوالبقاء بن حاج محمد حسین نائینی کنانی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 374گ، 21 سطر (10×16/5 )، اندازه: 19×26سم [ف: 3 - 803]
خط: نسخ، کا: میرزا محمد بن نظر رکاوندی، تا: 1075ق؛ مصحح، محشی، بر پشت برگ اول زایجه طالع آخوند ملا شیخ محمد پسر ملا علی اکبر متولد در 1195ق و نیز تاریخ تولد ملامحمد باقر ملقب به میرزا آقا م( 1199) و فاطمه خانم کلانی (م - 1200) و زینب خانم ملقب به بلور خانم م( - 1197) ؛ کاغذ: کاهی آهار شده، جلد: تیماج قرمز، 344ص، 28 سطر، اندازه: 20×33سم [ف: 10 - 1910]
آغاز: برابر؛ انجام: فقلت من ثواب الاعمال للشیخ الصدوق محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه القمی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1076ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین» ؛ اهدایی: شیخ مهدی طاهری، کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج آلبالویی، 273گ، 27 سطر (11×23 )، اندازه:16/5×33سم [ف: 1 - 228]
آغاز: ابتداء سورة یوسف ... من قبله لمن الغافلین ثم قصة یوسف لابیه؛ انجام: برابر
جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 14 ذیحجه 1077ق؛ مهر تملک: «عبده الراجی علی رضا»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 122گ، 29 سطر (12×18 )، اندازه: 19×25/5سم [ف: 2 - 652] و [نشریه: 4 - 379]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2515-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 308]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ کهن، کا: محمد بن حاجی فرخ داد میرزا رازی، تا: 1 صفر 1077ق، جا: اصفهان، مدرسه جده؛ افتادگی: آغاز (یکی دو برگ)؛ مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195گ، 27سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 50]
کامل ؛ کا: حسین بن محمد زمان، تا: 1077ق [نشریه: 5 - 211]
آغاز: بسمله، قال جعفر بن محمد عن عبداﷲ عن الحسن بن علی عن ابیه عن ابی بصیر عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) قوله: کهیعص، قال هذه اسماء اﷲ مقطعه؛ انجام: برابر
جزء دوم تفسیر از ابتدای سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن علی بن حسن بن عبداﷲ قهبانچی، تا: 1079ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوا با روکش گالینگر سبز، 125گ، 18 سطر (11×16 )، اندازه: 19×25سم [ف: 16 - 331]
آغاز: قد انزل علیهم فی التوراة و الانجیل و الزبور صفة محمد صلی اﷲ علیه و آله و صفة أصحابه و مبعثه و مهاجرته
خط: نسخ، کا: محمد بن ابراهیم رضوی حسینی، تا: پنج شنبه 8 جمادی الثانی 1080 و جمعه 19 جمادی الاول 1080ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ 227گ، 23 سطر، اندازه: 20×25/5سم [ کتابخانه های گلپایگان: ف: 18]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بدیع بن محمد رفیع نظام دامغانی، تا: پنج شنبه 17 رمضان 1081ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده؛ مهر: «باقر الحسینی» (بیضی)، «عبده باقر بن یوسف الحسینی» (بیضی)،
«العبد العاصی محمد اسماعیل»؛ جلد: تیماج قرمز، 404گ، 18 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 5 - 101]
کا: محمد بدیع بن محمد رفیع نظام دامغانی، تا: پنجشنبه 17 رمضان 1081ق؛ مصحح، محشی [ تراثنا: س18ش1و2 - 210]
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حاج صالح قمی، تا: 1081ق؛ جلد:مقوا مشکی، 22 سطر، قطع: وزیری [نشریه: 5 - 17]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1082ق؛ مجدول، مصحح؛ واقف: حاج عبد النبی با تولیت «جامع المعقول والمنقول ظهیرا امیر محمد ابراهیم»، ذیقعده 1120ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 285گ، 25 سطر [ف: 1 - 59]
خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن حاجی صالح قمی، تا: ذیحجه 1084ق؛ جلد: مقوا مشکی، 269گ، 25 سطر (13×19 )، اندازه: 19/5×25/5سم [ف: 1 - 52]
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 24 ذیحجه 1086ق، جا: کاشان، استکتاب علم الهدی محمد بن محسن (فیض) کاشانی؛ تملک:
علم الهدی محمد بن محسن (فیض) با مهر «بمحمد علم الهدی علم الهدی علم الهدی» (بیضی)؛ مهر: فرزند علم الهدی «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدی نصیرالدین سلیمان»، «انه من سلیمان»، «الراجی عبده احمد بن محمد حسین» (بیضی) به تاریخ یک شنبه 11 ذیحجه 1236ق، «ابو جعفر» (بیضی )؛ وقفنامه کتاب شب شنبه 25 شوال 1246 با مهر «العبد المذنب ... علی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 226گ، 23 سطر، اندازه: 19/5×29سم [ف: 22 - 222]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالباقی بن محمد رودسری گیلانی، تا: 12 ربیع الاول 1087ق؛ مصحح، محشی، در سه برگ آخر نسخه فضایل و خواص سور قرآن از علی بن ابراهیم قمی ؛ جلد: تیماج سیاه، 196گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف مخ: 1 - 474]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد هادی خطیب امامی کاشانی، تا: دوشنبه 27 شوال1089ق [نشریه: 2 - 145]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد بن محمود شاه قاینی، تا: 15 رجب1090ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: نصراﷲ بن ابوالقاسم بتاریخ جمادی الثانی 1237 و مهر «ابوالقاسم بن نصراﷲ شریف» (مربع)، محمد علی هروی؛ وقفنامه کتاب به تاریخ محرم 1252؛ جلد: تیماج قرمز، 275گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×25سم [ف: 3 - 228]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید صلی اﷲ علیه و آله
خط: نسخ، کا: محمد سعید بن محمد صالح، تا: 15 جمادی الثانی 1090ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 128گ (1پ-128ر )، 25سطر، اندازه: 18×28سم [ کتابخانه های گلپایگان: ف: - 75]
آغاز : قال له رجل جعلت فداک ان اﷲ یقول ادعونی استجب لکم؛ انجام: برابر
بخشی از تفسیر سوره بقره تا پایان قرآن؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن محمد علی طبسی گیلکی، تا: 21 جمادی الاول 1009 یا 1090ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، یادداشت الغ محمد ... محمد شفیع طبسی گیلکی و عبارت «بلغ قبالا» در پایان نسخه؛ تملک: محمد حسن حسینی مورخ 1163ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 588ص، اندازه: 19×25سم [ف: 24/3 - 110]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی خوش، کا: علی بن محمد افضل، تا: 1091ق؛ در پایان پس از اتمام ترتیب نزول سور مکی و مدنی را در یک صفحه از قول ابن عباس، آغاز: «قال ابن عباس هذا ما نزل بمکة
من القرآن» ؛ دارای سرلوح مذهب و مرصع با کتیبه، مجدول؛واقف: نادرشاه، 1145؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: ساغریتریاکی، 302گ، 25 سطر، اندازه: 13×23سم [ف: 1-446]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید صلی اﷲ علیه و آله و سلامه الفعال لما یرید و هو تفسیر مولانا ابی عبداﷲ جعفر بن محمد الصادق صلوات اﷲ علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عباس بن خضر نجفی، تا: سه شنبه 8 ذیحجه 1091ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده، محشی به امضاء
«ص» و به نقل از کتب و حواشی دیگر ؛ جلد: پارچه ای، مشکی، 291گ، 21 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 38 - 488]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن بکتاش بن جاسر بن ناصرالدین کاظمی نجفی، تا: یک شنبه جمادی الاول 1092ق، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ واقف: استاد جعفر زاهدی، 1377 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 251گ، 22 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 22 - 192]
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ، کا: عبدالوهاب بن حاجی بنیاد خسروشاهی، تا: یک شنبه ربیع الثانی 1092ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 346گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25سم [ف: 2 - 978]
آغاز: بذلک فانتظر النبیص الحکم من اﷲ فانزل اﷲ تبارک و تعالی الذین یظاهرون؛ انجام: برابر
تا صفحه 24 مسائلی چند از مسائل قرآنی می آید. در ابتداء خطبه ای از آن کتاب باید بیاید که متأسفانه در اینجا آن افتاده و بعد مباحثی چون تأویل و رخصت و سپس مسأله قصص ذکر شده است. از صفحه 24 به بعد تفسیر سوره های قرآن آن هم به صورت موجز می آید؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج لیموئی، 389گ، 19سطر (9×18/5 )، اندازه: 16×27/5سم [ف: 8 - 12]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: دولت آبادی (الوان )، جلد: میشن عنابی، 470گ، 19 سطر (8/5×18 )، اندازه: 15×26/5سم [ف: 7 - 385]
آغاز: برابر؛ انجام: هو فی صدور الناس یوسوس ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج تریاکی، 432گ، 20 سطر (8×15 )، اندازه: 14×26سم [ف:
385 - 7 ]
آغاز: برابر؛ انجام: قلت قوله نزلا قال مأواً منزلاً تمت قد تشرف بتنمیق الجزء الاول من تفسیر مولانا ابیعبداﷲ جعفر بن محمد الصادق، صلوات اﷲ علیه و علی آبائه و ابنائه الطاهرین.
سوره بقره تا قسمتی از سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 233گ، 23 سطر (12×22 )، اندازه: 19/5×29سم [ف: 1 - 213]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید الفعال لما یرید و هو تفسیر مولانا ابن عبداﷲ جعفر بن محمد الصادق علیه السلام ... بنسخة ما فی الصحف الاولی؛ انجام: قال حدثنا محمد بن علی القرشی عن محمد بن الفضیل عن ابی حمزة الثمالی عن أبی جعفر ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: «محمد حسینی» به سال 1284 که کتاب را ملااحمد طارمی به او داده ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 313گ، 23 سطر، اندازه: 16×28سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 408]
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، 296گ، 23 سطر (12×22 )، اندازه: 22×35سم [ف: 17 - 519]
خط: نسخ، کا: موسی بن محمد حسینی، تا: قرن 12؛ مصحح؛ اهدای کتاب از شیخ علی پناه اشتهاردی توسط محمد حسین امراللهی به سال 1338؛ روایتی به خط لطفعلی مجد الدوله به سال 1290؛ تملک: حسینعلی واعظ ایروانی به سال 1254 با مهر
«المتمسک بحبل الولی عبده حسینعلی» (مربع )؛ در چهار برگ پایانی یادداشتی به نقل از ابن عباس در سوره هایی که در مکه نازل شده و مقداری از تفسیر روائی سوره فاتحه آمده؛ جلد:تیماج قهوه ای، 238گ، مختلف السطر، اندازه: 14/5×26سم[ف: 187 - 1]
آغاز: بسمله، طه ما انزلنا علیک القرآن لتشقی فانه حدثنی ابی عن القاسم بن محمد؛ انجام: برابر
طه تا ناس ؛ خط: نسخ، کا: محمدتقی بن کربلائی آقا بیک، تا: 1104ق؛ مصحح، محشی با نشان «ق» ؛ جلد: تیماج سرخ، 185گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 979]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1113ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 332گ، 25 سطر، اندازه: 19/5×28/5سم [ف: 27 - 28]
خط: نسخ، کا: محمد عابد بن محمد زین، تا: شنبه 19 ذیحجه 1117ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عنوان «ف ی عفیعنه»، مجدول، دارای سرلوح زرین ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 599گ،17 سطر، اندازه: 13/5×25سم [ اوراق عتیق: 1 - 183]
کا: علی اصغر بن حاجی محمد شفیع تبریزی، تا: 1117ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج عنابی، 414ص، 27 سطر، اندازه: 19×31سم [ف: 10 - 1459]
آغاز: برابر؛ انجام: قل اعوذ برب الفلق ... صندوق من نار یتعوذ منه اهل تلک ...
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: پیش از 1144ق؛ افتادگی: انجام؛ وقف نام های در مهر اسلیمی «بسم اﷲ، وقف نمود قرانی اﷲ تعالی و طلبا مرضاته ... محمد علی بن سلام این جلد کتاب را با مجلد ...
دیگر بر قاطبه شیعیان حضرت امیرالمؤمنین صلوات اﷲ علیه ...
وقفاً مؤبداً مخلداً سنة 1144»؛ 506ص، 25 سطر (10/5×21/5 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 81]
آغاز: و من ترکه من الجبابرة قصمه اﷲ و من ابتغی العلم من غیره اضله اﷲ؛ انجام: و فرعون براهیم الذی القی ابراهیم فی النار و فرعون موسی.از اوایل مقدمه تا اواخر سوره فلق؛ خط: نسخ معرب، کا: عبدعلی، تا: سه شنبه 17 ذیحجه 1180ق؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) و انجام (یک برگ)؛ مصحح، مقابله شده؛ وقفی مدرسه خیراتخان؛ واقف: علی مردان خان تیموری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 285گ، 23 سطر (9/5×14)، اندازه: 15×20/5سم [ف: 202]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه:9
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: - 1727]
آغاز: من تفسیر علی بن ابراهیم رحمة اﷲ علیه ... قال حدثنی ابی عن عمر بن عثمان ... عن ابی جعفر علیه السلام قال لما نزلت هذه آلایه و جیء یومئذ بجهنم؛ انجام: رد علی من انکر خلق الجنة و النار
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 156گ [ف: 23 - 731]
آغاز: فقوله وهو بالافق الا علی ثم دنی فتدلی فکان قاب قوسین او ادنی؛ انجام: سورة الهمزه تسع آیات وهی مکیه بسمله ویل لکل همزة ... سورة الفیل ... وکانت ترحزف علی روسهم وترمی از اول قرآن تا اواخر سوره فیل ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، با علامات بلاغ، مصحح؛ با سر لوح با نقش گل وبوته؛ مهر مربعی با تاریخ 1235 ؛ جلد: تیماج مشکی ضربی،، 335گ، 19 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 2 - 979]
انجام: «حدثنی ابی عن محمد بن ابی عمیر عن ابی ایوب».
(ج1 )، از ابتدای مقدمه تا آیه 26 سوره نحل است و ادامه آن در نسخه بعدی (31620) صحافی شده ؛ خط: نستعلیق، کا: مختار بن سید صادق رضوی، تا: 22 صفر 1242ق، جا: فرخ آباد ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 240گ، 15 سطر، اندازه: 18×25سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 146]
آغاز: عن محمد بن مسلم عن ابی جعفر علیه السلام فی قوله قد مکر الذین من قبلهم فأتی اﷲ بنیانهم؛ انجام: صورة کتبه المصنف فی آخر هذا الکتاب ...
جلد 2، این نسخه ادامه نسخه قبلی (31726) و موجودی آن از آیه 26 سوره نحل تا آخر قرآن است ؛ خط: نستعلیق، کا: مختار بن سید صادق رضوی، تا: 22 صفر 1242ق ؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی دارچینی، 256گ، 15 سطر، اندازه: 17/5×25/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 146]
بی کا، بی تا، جا: بندر سورت گجرات؛ مجدول؛ تملک: ابراهیم بن ضیاء الدین محمد حسینی؛ مهر: اسداﷲ مورخ 1254 ؛ کاغذ: کاغذ متن ترمه سمرقندی حاشیه افشان سرخ، جلد: میشن سرخ، 332گ، 25 سطر، اندازه: 19/7×29/9سم [ف: 1 - 111]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید الفعال لم یرید وهو تفسیر مولانا ابی عبداﷲ جعفر بن محمدالصادق علیه السلام وعلی آبائه و ابنائه؛ انجام: ومعناه یخشاه عباده العلماء تم ذکر المؤمنین المنفقین اموالهم فی طاعة اﷲ فقال ان الذین یتلون ... ثم اورثنا الکتاب الذین اصطفینا عبادنا وهم الائمة علیهم السلام ثم قالاز سوره نساء تا ملائکه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام ؛ مصحح؛ مهر: «وقف مرحوم حاجی لطفعلی »؛ وقفنامه به سال 1267 ؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 273گ، 21 سطر، اندازه: 19×33سم [ف مخ: 1 - 474]
خط: نسخ، کا: محمد رضی بن ملا فضل علی شبستری، تا: پنج شنبه نزدیک پایان ربیع یکم بی تاریخ سال؛ تملک: فرهاد میرزا در 1282 ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی با برگردان، 288گ، 22 و23 سطر، اندازه: 20/5×29سم [ف: 3 - 480]
خط: نسخ خوش، کا: عطیة بن محمد بن احمد بن محمد بن احمد بن ابراهیم بن عصفور درازی بحرانی، تا: 1286ق؛ قطع: رحلی
[رشت و همدان: ف: - 1103]
آغاز: بسمله. من تفسیر علی بن ابراهیم. سبحان الذی اسری بعبدهلیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی بارکنا حولهلنریه من آیاتنا انه هو السمیع البصیر. فحکی عن ابی محمد بن ابی عمیر؛ انجام: و ان امتک لا یسطیع ان یقوم بها فارجع الی ربک این رساله در فهرست شناخته نشده است و بدون نام مؤلف با عنوان رساله در باره معراج معرفی شده است. تفسیر سوره اسری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ یادداشتی به تاریخ 1289 با امضای محمد بن کاظم البروجردی آمده ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 4گ (3-،6 ) 23 سطر (8×16 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: 12 - 48]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شرف الدین بن ملا محمد تقی دزفولی، تا: 1297ق؛ مصحح؛ تملک: «محمد علی بن محمد حسین دزفولی» در سال 1297 همراه با مهر «عبده محمد علی الموسوی» ؛ کاغذ: اصفهانی و فرنگی نخودی، فاقد جلد، 232گ، 26 سطر (11×17)، اندازه: 19×25سم [ف: 12 - 118]
آغاز: و انجام: برابر
حمد تا ناس ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مهر: «العبد المذنب علی بن طبا 1297» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 268گ، 23 سطر، اندازه: 17×27سم [ف مخ: 1 - 474]
آغاز و انجام: برابر
خط: ثلث معرب، بی کا، تا: 1300ق ؛ واقف: حاج ملا علی واعظ، غره شعبان 1320؛ جلد: تیماج قهوه ای، پشت جلد اسلیمی، 380گ، 23 سطر (11/5×22 )، اندازه: 20×31سم [ف: 2 - 69]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علاء الدین حسین بن وقار، تا: جمادی الثانی 1300ق؛ مصحح؛ تملک: ضیاء لشکر تقی دانش به سال 1335؛ جلد: تیماج قرمز، 299گ، 18 سطر، اندازه: 18×24سم [محدث ارموی مخ: 1 - 408]
آغاز: الجحیم للعناوین یقول نحیت واما قوله «فافتح بینی وبینهم فتحا» یقول اقض بینی وبینهم قضاء وقال علی بن ابراهیم فی قوله «واجعل لی لسان صدق فی الاخرین» قال اهو امیرالمؤمنین علیه السلام؛ انجام: ثم قال «کلا لئن لم بینة لنسفعا بالناصیة» لناخذه بالناصیة فنلقیه فی النار وقوله فلیدع نادیه
از سوره شعرا تا سوره علق؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 112گ، 21 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف مخ: 1 - 474]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ پس از ختم تفسیر قرآن طریقه نزول سور قرآنی را به روایت ابن عباس ره نقل و پس از آن خواص و ثواب قرائت سور با نقل روایات مسنده آنها ذکر شده و پس از این حدیثی راجع به این که انسان مرکب شده است از سبعیه و بهمیه و شیطانیت و ربانیت و خصوصیات هر یک و طریقه وصول به مدارج عالیه و جلوگیری نفس از میل به فرار از ربانیت نقل شده؛ واقف: سپهسالار ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی ضربی، 245ص، 24 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 1 - 139]
آغاز: قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه وآله الی المدینة ظاهر رجل من امرأته ... واما ما تأویله بعد تنزیل ... و اما الرخصة التی هی بعد العزیمة ... ومثله حافظوا علی الصلوات؛ انجام: من الجن و الانس حدثنا علی بن الحسین عن احمد بن ابی عبداﷲ عن علی بن الحکم عن سیف بن عمیرة عن ابی بکر الحضرمی قال قلت لابی جعفر علیه السلام ... ان الناس قروؤا القرآن کما انزل اﷲ بقره تا ناس؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 317گ، 21 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 979]
آغاز: الذی هو اقرار باللسان وقد سماه اﷲ تبارک و تعالی ایماناً؛ انجام: برابر
بقره تا ناس؛خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 249گ، 18 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2-979]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ نخودی؛ جلد: تیماج آلبالوئی، 300گ، 21-23 سطر (12×20 )، اندازه: 19×26سم [ف: 1 - 52]
مشهد؛ مولوی؛ شماره نسخه:83
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 16]
آغاز: برابر؛ انجام: سورة التین بسمله و التین و الزیتون ... قال التین رسول اﷲ و الزیتون امیرالمؤمنین و طور سینین الحسن و الحسین و هذا البلد الامین الائمه علیهم السلام لقد خلقنا الانسان فی احسن تقویم
از اول قرآن تا سوره تین؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 308گ، 19 سطر، اندازه: 17×24سم [ف مخ ]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ضیاءالدین بن ملا رحمت اﷲ، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 242گ، 19 و 20 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 4 - 425]
آغاز: برابر؛ انجام: یا ایها الذین آمنوا اذا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نائینی؛ 445گ، 21 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 4 - 425]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید صلی اﷲ علیه و آله فانه الفعال لما یرید و هو تفسیر مولانا عبداﷲ جعفر بن محمد الصادق؛ انجام: الم تر، الم تعلم یا محمد کیف فعل ربک باصحاب الفیل ... و المأکول هو الذی یبقی من فضله قالالصادق (علیه السلام) و هذا الجدری خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (یک برگ و) انجام (تفسیر 9 سوره پایانی قرآن در انتها و تفسیر سوره های عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبا، فاطر و 60 آیه از ابتدای سوره یس مابین اوراق 146 و 147 افتادگی دارد)؛ مصحح؛ مهر: «المتوکل علی اﷲ الغنی عبده علی اکبر» ؛ کاغذ: فرنگی و هندی، الوان، جلد: تیماج حنایی، 197گ، 26و 28 سطر (10×17 و 11×18 )، اندازه: 18/5×26/5سم [ف: 13 - 48]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده، مطلبی در تاریخ تولد فرزند سلیمان بن علی بن محمد شامی عاملی در سال 1070ق؛ تملک: «سلیمان بن علی عاملی»، «محمد علی کاظم»؛ یادداشتی در وقف نسخه توسط مریم دختر محمد تقی بیک به همراه مهر «محمد کاظم» و دو مهر «محمد نبی اﷲ علی ولی اﷲ» و «محمد نبی اﷲ علی ولی اﷲ »؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج سرمه ای، 290گ، 23 سطر (11/5×20 )، اندازه: 18/5×29/5سم [ف: 12 - 131]
آغاز: فقال امیر المؤمنین (علی) علیه السلام یا رسول اﷲ؛ انجام: و لم یکن له کفواً احد
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ مشکی، 412گ، مختلف السطر (12×17 )، اندازه: 20×27/5سم [ف: 5 - 1708]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 182گ، 35 سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 2 - 26]
آغاز: باکل منها فرد اﷲ عز و جل علیهم فقال و ما ارسلناک قبلک من المرسلین الی قوله و جعلنا بعضهم لبعض فتنه؛ انجام: فقلت یا بالحسن فان العرب تفر و تکر و ان الکره تنفی الفره فکانه استحیی فولی
از تفسیر آیات سوره فرقان تا تفسیر سوره کوثر، اوراق پایانی نسخه (125-132) تفسیر آیاتی از سوره آل عمران ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ در اوراق 2 و 3 و 4 و مطالبی درباره سوره های مکی و مدنی قرآن و فضایل قرآن از سوره فاتحه تا سوره احزاب با طرح سرو نگاشته شده؛ کاغذ:
فرنگی نخودی، جلد: مقوا با روکش گالینگور سبز، 132گ، 18 سطر (11×15/5 )، اندازه: 19×25سم [ف: 17 - 441]
آغاز: الی اجل مسمی ثم یخرجکم طفلا ... و اما الرد علی من انکر الثواب و العقاب ... سورة الفاتحة بسمله قال و حدثنی ابی عن محمد بن ابی عمیر عن النضر بن سوید؛ انجام: من الجنة و الناس یرید من الجن و الانسان ... سورة هود الحسن عن صندل عن کثیر عن زفرة الاجری
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با علامت بلاغ و تصحیح در حاشیه با عبارات «بلغ تصحیحا من اوله الی آخره بحمد اﷲ و منه و کرمه»؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 290گ، 22سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 1 - 446]
آغاز: تفسیر الکتاب المجید المنزل من عند العزیز الحمید علی محمد النبی الرشید صلی اﷲ علیه و آله و سلامه الفعال لما یرید و هو تفسیر مولانا ابی عبداﷲ جعفر بن محمد الصادق صلوات اﷲ علیه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول محرر مرصع؛ تملک: رسول بن عبدالعزیز با مهر «محمد رسول اﷲ» (مربع) سه شنبه 23 ذیقعده 1234 ؛ جلد: تیماج سبز، 335گ، 22 سطر، اندازه: 17/5×28سم [ف: 35 - 181]
آغاز: اﷲ و اﷲ اله کل شیئ و الرحمن بجمیع خلقه و الرحیم بالمؤمنین خاصه؛ انجام: قال اللبد المجتمع و فی روایة ابی الجار و دعن ابی جعفر عرم (کذا) فی قوله اهلکت مالا لبداً قال هو.
از اوائل سوره حمد است تا اوائل سوره بلد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی کلفت، جلد: مقوا با تیماج نیلی، 184گ، 24 سطر (13/5×22)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 1 - 61]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 361گ، اندازه: 16/5×26/5سم [رایانه]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm (mx.) = moxtasar-e tafsīr-e ‘alīebn-e ebrāhīm
عتایقی، عبدالرحمن بن محمد، ۶۹۹ - ۷۹۰ ؟ قمری
‘atāyeqī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad (1300 - 1389)
وابسته به: تفسیر القرآن الکریم = تفسیر قمی = تفسیر علی بن ابراهیم قمی؛ قمی، علی بن ابراهیم (-4) تاریخ تألیف: ذیحجه 767ق
این تفسیر را عده ای از دانشمندان شیعه تلخیص کردهاند، مانند شیخ ابراهیم کفعمی که در نیمه قرن نهم آن را مختصر کرد و به نام «اختصار تفسیر علی بن إبراهیم قمی» در الذریعه (1: 355) یاد شده است. دیگر ابن عتایقی که او نیز این تفسیر را مختصر نمود «جای گفتگو» و در الذریعه (4: 245) ذیل عنوان «تفسیر ابن العتایقی» فرموده اند که وی را مختصر تفسیر قمی است. غیر از این دو دانشمند نیز کسانی به این کار دست زده اند که در حرف میم الذریعه درباره کتاب هایشان بحث شده است. بنظر می رسد که علت اهتمام دانشمندان شیعه به تهذیب و تلخیص تفسیر قمی وجود روایات و مطالبی باشد که با مبانی اعتقادات مذهبی شیعه امامیه موافقت ندارد و از طرفی نظر به جلالت قدر علی بن إبراهیم و اینکه تفسیرش منحصر به روایت از حضرت صادق علیه السلام است، ناچار اصل کتاب نیز یکی از بزرگان آثار مذهبی خواهد بود. بنابراین جمعی همت گمارده و آن را از مطالب ناسازگار پاک کرده و یا در باره آن مطالب بحث نموده و آنها را تزییف کرده اند. علامه بزرگ صاحب الذریعه که قریب هشت صفحه در جلد چهارم کتاب مذکور درباره این تفسیر سخن گفته اند در اواخر کلام خود اشاره کرده اند که ابوالفضل عباس بن محمد علوی راوی تفسیر به منظور ترویج أخبار أئمه اطهار و مذهب حق به طبرستان رفت و چون طبرستان در آن هنگام مرکز شیعیان زیدی مذهب بود و ابوالجارود پس از اینکه دورانی در حال استقامت به مذهب شیعه امامیه به سر برد و پس از آن منحرف گردید و رئیس فرقه ای عظیم از زیدیه گردید که به علت انتساب به او به فرقه «جارودیه» شهرت یافتند، تفسیر ابوالجارود را نیز با مطالبی دیگر داخل در تفسیر علی بن إبراهیم کرد و در طبرستان منتشر نمود تا شاید برای نام أبوالجارود و روایاتی که از او در این کتاب آمده زیدیان به این کتاب رغبت نموده دست از پاره ای عقاید باطله خود بردارند و به مذهب حق نزدیک گردند. أما مع الاسف تصرفاتی که این علوی در تفسیر علی بن إبراهیم کرد و چیزهایی بدان افزود سبب شد که از اعتبار کتاب در نزد شیعیان امامی کاسته و هم اسباب زحمت دانشمندان این مذهب فراهم گردد، به خصوص که نوعاً از تصرفات علوی راوی بی خبر بودند و همه مطالب را منتسب به علی بن إبراهیم می دانستند، مگر کسی به دقت در روایات و سندهای آنها نظر کند و مطالب مدخوله را از اصل تمیز دهد، چنان که به گروهی از آنها در جلد چهارم «الذریعه» تصریح و سندها در آنجا بررسی شده است. مخلوط بودن مطالب هموار و ناهموار این تفسیر سبب شد که از باب مثال این عتایقی در پایان مختصر خود گفته است: بدانکه ما را در بسیاری از مطالب این کتاب «تفسیر علی بن إبراهیم» حرفهاست، زیرا که آن مطالب با مذهب ما - شیعیان امامی - به هیچ روی سازگار نیست و چیزهایی در این کتاب یافت می شود که بر خلاف اجماع علمای ما می باشد. و باز می گوید: اجزای هفت گانه این
تفسیر را تنقیح کردیم و أسانید آنها را حذف کردیم و به ذکر اوایل آیات اکتفا نمودیم و مکررات را ساقط و از آوردن آنچه که قلیل القائده یا بی فائده بود صرف نظر، و چیزهایی که مناسب بود بدان افزودیم و آنچه را که به حسب ظاهر منافات با عصمت و پاکی پیغمبران و اولیاء از گناهان داشت رد کردیم، زیرا مذهب اهل بیت و ائمه طاهرین علیهم السلام نه چنانست که این مرد گفته! همانا مذهب اهل بیت علیهم السلام تنزیه باریتعالی است از جمله قبائح و هم تنزیه أنبیا و أئمه علیهم السلام ...
از برای نمونه گوییم که قمی در صفحه 490 تفسیر خود ذیل آیه شریفه «إنک لا تهدی، إلخ» که آیه 56 از سوره قصص است گوید که این آیه در شأن أبوطالب نازل شده و روایتی هم در این خصوص نقل کرده!. ابن عتایقی در مختصر خود پس از آوردن کلام قمی می گوید: اجماع امامیه منعقد است بر این که أبوطالب اسلام آورد و از أولیاء خدا بود، و این چیزی است که از اهل بیت علیهم السلام رسیده است، و آنچه را که مصنف (علی بن إبراهیم) مدعی شده مشهور بر خلاف آن رفته اند و هرگز به حرف او اعتنایی نیست. سپس دلایلی بر ایمان حضرت أبوطالب علیه السلام إقامه کرده و در آخر سخن می گوید: «و قد جاء المصنف بشیء لم یقل به أحد من الامامیة و لا من أهل البیت علیهم السلام و لا یسمع منه ذلک!» نظایر این گونه مطالب نیز که در «تفسیر علی بن إبراهیم» آمده دست آویز جمعی از نویسندگان اهل سنت شده و آنها را به سان حربه ای بر علیه شیعه در دست گرفته دما دم فرا روی آنان می دارند و به غفلت یا تغافل کتب خود را از نقل أخبار مرویه در این تفسیر و امثال آن مشحون و بدانها دلخوش میشوند و خود را راضی و قانع می گردانند. از این گروه صاحب کتاب «منتهی الکلام» را باید نام برد که خداوند متعال نیز به اقتضای حکمت بالغه خود مردی بزرگ چون آیة اﷲ میر حامد حسین موسوی نیشابوری (- 1306) صاحب کتاب عظیم القدر «عبقات الانوار» را برانگیخت تا در هندوستان و مهد علم و دانش سنیان کتاب های خود را تألیف و با أدله قاطعه که از کتب و أسفار حضرات مستقیماً نقل فرمود آنان را به اشتباهاتشان واقف ساخت، و پاسخ صاحب «منتهی الکلام» را که دستاویزی از «تفسیر علی بن ابراهیم» داشت در آغاز جلد دوم «إستقصاء الإفحام و استیفاء الإنتقام فی نقص الکلام» بیش از سی صفحه در خصوص این تفسیر سخن گفت و حقایقی را هویدا نمود که شایان مراجعه و مطالعه است، رحمه اﷲ تعالی رحمة واسعه. محققین دانشمندان امامیه پس از آن عالم بزرگ نیز تحقیقات گوناگونی درباره این تفسیر نموده اند که به طور مشبع در جلد چهارم الذریعه قلمی شده است.
(محمد علی روضاتی)
آغاز: بسم ... الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی سیدنا محمد و آله الطاهرین. و بعد فانی و قفت علی کتاب الاستاذ الفاضل علی بن ابراهیم بن هاشم القمی رضی اﷲ عنه و أرضاه - فوجدته کتاباً ضخماً قابلاً للإختصار، فأحببت أن أختصره بإسقاط الأسانید و المکرر و بحذف بعض لفظ القرآن الکریم لشهرته إلا ما لابد منه و بحذف ما فایدة «کذا»قلیلة، و ربما اضیف إلی الکتاب ما یلیق به، و کل إسناد عن إمام من الأئمة علیهم السلام قدأر مزه بأول لقبه؛ فالباقر علیه السلام ب، و الصادق علیه السلام ص، و هکذا باقی الأئمة علیهم السلام. و نسأل اﷲ الهدایة و التوفیق و العصمة و التحقیق. تفسیر «بسم اﷲ الرحمن الرحیم»: الباء ...
انجام: ان هاتین السورتین من القرآن لقوله تعالی انا نحن نزلنا الذکر و انا له لحافظون.
[دنا 179/3؛ الذریعه 190/20]
آغاز: یعبد اﷲ فلما خلق اﷲ آدم و أمر الملائکة أن یسجدوا له وقع الامر علی ابلیس أیضاً من قبل الولاء؛ انجام:و اعلم أن لنا فی کثیر من هذا الکتاب نطراً لانه لا یوافق مذهبنا الذی هو الان مجمع علیه.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ 111گ (1ر-111ر )، 21 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسام بن ناصر الدین بن محمد علوی، تا: سه شنبه 2 صفر 984ق؛ جلد: روغنی، 146گ، 19سطر، اندازه:15/5×21سم [ف: 35 - 210]
آغاز: بیده الملائکة اﷲ فی السماوات اکثر من عدد التراب ...
ملک یسبحه و یقدسه و لا فی الارض شجرة و لا عودة الا و فیها ... بها و ما منهم احد؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ تملک: محمد شفیع بن محمد علی استرآبادی؛ جلد: تیماج زرشکی، 79گ، 26 سطر، اندازه: 18/5×29سم [ف: 36 - 204]
آغاز: برابر؛انجام: [سورة الناس قال: سألته عن الخناس، قال: إن إبلیس یلتقم القلب، فإذا ذکر اﷲ خنس. و قال أبوجعفر: أتدری ما الجنة ؟ قلت: لا ! قال: لباسک نفسک. و هذا آخر ما احتوبناه و نقحناه من السبعه أجزاء من کتاب علی بن ابراهیم بن هاشم؛ رواه عن الأئمة الطاهرین، و حذفنا أسانیده، و اکتفینا بأول أیاته عن باقیها، و حذفنا المکرر منه و مافائدته قلیلة؛ بل لا فائدة فیها، و أضفنا إلیه ما خطر بالبال مما یناسبه، وردنا ما جاء ظاهره من عدم العصمة بالأنبیاء و الأولیاء، فان مذهب أهل البیت الأئمة الطاهرین لیس ما یقوله هذا الرجل؛ فلیتأمل، فان مذهبهم تنزیه الباری «ظ»عن القبایح و تنزیه الأنبیاء و الأئمه عن جمیع القبایح. و اعلم أن لنا فی کثیر من هذا الکتاب نظر «کذا» فانه لایوافق مذهبنا الذی هو الآن مجمع علیه. و کتب عبدالرحمن بن محمد بن ابراهیم بن العتایقی، منقح الکتاب و مختصره. و ذلک فی غرة ذی الحجة سنة
سبع و ستین و سبعمائه، و الحمدﷲ رب العالمین. و کان الفراغ من کتابة هذا الکتاب فی یوم الثلثا فی یوم الثانی من شهر صفر لسنة اربعة و ثمانین و تسعمائة، بقلم العبد الفقیر تراب لأقدام العلماء و الصالحین، حسام بن ناصر الدین بن محمد علوی الدغفلی - تعریفاً لاتعظیماً - عفا اﷲ عنه و عن و الدیه ... ].
خط: نسخ عربی، بی کا، بی تا؛ با قرائن می توان گفت که نسخه از روی خط مؤلف نوشته شده، نسخه از آن صاحب «روضات الجنات» اعلی اﷲ مقامه بوده و در شرح حال وی از آن یاد، و فرموده است که این کتاب قریب ده هزار بیت کتابت دارد. وی در این کتاب گاهی از سایر آثار خود نیز نام می برد، چنانکه در تفسیر سوره مزمل گوید: «و قد ذکرت فی «الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز»ما ینبغی أن یطالع». ازین جمله به خوبی روشن می شود که ابن عتایقی را کتاب خاصی به نام «الوجیز» در تفسیر هست، و بنا به گفته مؤلف «فهرست سپهسالار 2:128» وی در «شرح نهج البلاغه» خود نیز از این کتاب به همین نام یاد کره و تفصیل مطلبی را بدان حوالت داده است؛ مهر: آیة اﷲ صاحب «روضات الجنات» ؛ تملک: «للفقیر الی اﷲ فرج اﷲ»؛ کاغذ: چار بغل ضخیم أعلی، جلد: مقوایی ابری اصفهانی، 145گ، 20 و 21 سطر (10×15 )، اندازه: 16×21/5سم [ فهرست روضاتی: 115]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm (mn.)
علم الهدی، محمد بن محسن، ۱۰۳۹ - ۱۱۱۵ قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
وابسته به: تفسیر القرآن الکریم = تفسیر قمی = تفسیر علی بن ابراهیم قمی؛ قمی، علی بن ابراهیم (-4)
گزیده ای است از تفسیر ابوالحسن علی بن ابراهیم بن هاشم قمی، شامل قصه ابوذر غفاری، قصه ولادت پیامبر اسلام (ص )، قصه حضرت خضر، قصه معاویة بن ابی سفیان و قصه ازدواج فاطمه زهراء با حضرت علی (علیه السلام) .
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13602/1
آغاز: قصة ابی ذر جندب الغفاری و وفاته رضی اﷲ تعالی عنه و رحمه، فی تفسیر ابی الحسن علی بن ابراهیم؛ انجام:فقال عباس عند ذلک و اﷲ ما کان لفاطمة کفو غیر علی علیهما السلام 5 ذکر ذلک من سورة النجم
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ مهر: نصیرالدین سلیمان بن محمد علم الهدی إبن فیض کاشانی «یا محسن اغفر بمحمد علم الهدی نصیرالدین سلیمان 1127» (بیضی )؛ کاغذ: شرقی، 6گ (1-6 )، 19سطر، اندازه: 10×19سم [ف: 34 - 460]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm (mx.) = moxtasar-e tafsīr-e ‘alī ebn-e ebrāhīm
وابسته به: تفسیر القرآن الکریم = تفسیر قمی = تفسیر علی بن ابراهیم قمی؛ قمی، علی بن ابراهیم (-4)
ظاهراً غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ الذی لا من شیء خلق و منه تعالی غیره رزق و حار فی میدان ملکوته عویصات آراء التفکیر؛ انجام: لو کان هذا نزل فی القرآن الا و قد أنزل اﷲ تعالی فیه
مؤلف در مقدمه گوید: بعضی از طلبه تفسیر علی بن ابراهیم را مختصر نموده بود و چون اختصار وی دارای نواقص بود و عبارت ها با هم ربط کامل نداشت، در این نسخه بر وی افزودم و گاهی بعضی از مطالب را انداختم و با نسخه اصل تفسیر علی بن ابراهیم که در خزانه حضرت ابی عبداﷲ الحسین علیه السلام بود مقابله نمودم ؛ خط: نسخ، کا: سلام اﷲ بن عارف بن محمد عارفی موغادی، تا: 1 رمضان 939ق؛ مصحح؛ تملک: ناسخ، محمد قاسم بن حمزة حسنی مدنی اعرجی و مهر «المتوکل علی اﷲ محمد کاظم »؛ کتاب را عبداﷲ به فرزندش میرزا زین العابدین بخشیده و مهر وی «الراجی لعفو اﷲ عبداﷲ» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 110گ (2پ-111پ)، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 71]
آغاز: بسمله. عن ابی بصیر عن ابی عبداﷲ علیه السلام قال سألته عن تفسیر الباء فقال بهاء اﷲ و السین سناء اﷲ و المیم ملک اﷲ
خط: نستعلیق، کا: قباد بن سهقباد مهرانی، تا: 28 محرم 948ق، جا: شیراز ؛ مصحح، رکابه دار؛ تملک: صدرالافاضل لطفعلی بن محمد کاظم تبریزی در رجب 1319ق، رکن الدوله در 1308ق ؛ جلد: تیماج سرخ، 367ص (34-400 )، 19سطر، اندازه: 13×22سم[ف: 84 - 44]
آغاز: علی اطلاقهامن غیران یجامعها ثم ان شاء رجعها و أشهد علی رجعتها ثم یدعهاحتی تحیض؛ انجام: لو کان هذا نزل فی القرآن الا و قد أنزل اﷲ تعالی فیه
از سوره طلاق تا پایان قرآن ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن بدرالدین بن علی بن عبدالعلی کرکی، تا: پنج شنبه 23 شعبان 1088ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرد، 25گ، 23 سطر، اندازه:18×25سم [ف: 24 - 177]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = tafsīr-uz zanjānī
زنجانی، سعد بن علی، - 470 قمری
zanjānī, sa‘d ebn-e ‘alī (- 1078)
تفسیر مختصری است برای بیان الفاظ و شرح بعضی از جمله ها با نقل اندکی از گفته های بزرگان مفسرین و پاره ای از روایت ها.
قطعه ای از آیات را با عناوین «قوله تعالی» می آورد و تفسیر می نماید.
[دنا 179/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2424
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... معنی قول القائل عند القراءة اعوذ باﷲ ای ألوذ باﷲ تقول عذت أی لذت؛ انجام: و فی الایة دلالة أن خبر الواحد یوجب العمل و الحذر و ان لم یوجب العلم لان الطائفة اسم لواحد.
از اول کتاب تا اواخر سوره توبه؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم المنذری به تاریخ جمعه نیمه رمضان 1305، علی مدرس قمی به تاریخ 10 رجب 1147 ؛ مهر:
«لا اله الا اﷲ محمد رسول اﷲ علی ولی اﷲ» (دایره)، «العبد المذنب محمد کاظم بن علی ...» (بیضی)، «یا اﷲ المحمود فی کل فعاله» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 272گ، 21 سطر، اندازه: 23×32سم [ف: 7 - 21]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
؟ ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
(1166 - 1241) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
بعضی این تفسیر را از ملا عبدالرزاق کاشانی دانسته اند، ادوارد فاندیک در اکتفاء القنوع می گوید: «تفسیر ینسب لمحیی الدین بن العربی»
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی جعل مناظم کلامه و مظاهر حسن صفاته
چاپ: این تفسیر در دو مجلد در مصر بطبع رسیده؛ بولاق، جزء2، 1283ق ؛ هند، سنگی، بدون تاریخ، وزیری، 412ص
[دنا 179/3؛ ریحانه الادب ج3-497»]
جلد دوم از سوره طه تا آخر قرآن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: مقوای روغنی سیاه، 534ص،21 سطر (12×19 )، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 208]
آغاز: برابر؛ انجام: و اما فی صوره غیر من صور الاسماء فلا یتم ایضا الاستعاذه من اﷲ باﷲ و الائمه العاصم.
در فهرست مجلس 26/2 تفسیری با این آغاز را از محیی الدین عربی دانسته از این روی نام کتاب و مؤلف تصحیح شد ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد جعفر بن حاجی محمد خلیلی، تا: 1183ق؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زر، 344گ، 17 سطر (10/5×16 )، اندازه: 16×21سم [ف: 7 - 189]
بخشی از سوره انفال، نساء، انعام، آل عمران، اعراف؛ خط: نسخ،بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج مشکی،85گ، 21سطر(8×13/5)، اندازه: 14/5×21/5 سم[ف:2- 48]
آغاز: برابر
از فاتحة الکتاب تا سورة الکهف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 274گ، 17 سطر، اندازه: 17×30سم [ف: 2 - 26]
آغاز: و لکن کانو ناقصین حقوق انفسهم بحر مانها و خسرانها هذاعلی التاویل و الخطاب و ان کان عاما لکنه مخصوص بالسبعین المختارین و اذا قلنا ادخلوا هذه القریة ای روضة الروح المقدسة التی هی مقام المشاهدة و ادخلو الباب الذی هو الرضا کما ورد فی الحدیث الرضا بالقضاء باب اﷲ الاعظم سجدا؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم قل هو اﷲ احد قل امر من عین الجمع وارد علی مظهر التفصیل هو عبارة عن الحقیقة الاحدیة الصرفة ای الذات من حیث هی بلا اعتبار صفة ... کتوهم القطرات فی البحر مثلا اﷲ الصمد ای الذات فی الحضرة.
دارای سوره بقره از آیه «و اذ قلنا ادخلو هذه القریة و ادخلو الباب سجدا» سه صفحه خطبه و تفسیر حمد جزو این تفسیر نیست ؛ خط: شکسته نستعلیق و نسخ، بی کا، بی تا [رشت و همدان: ف: - 1292]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
دیلمی، ابوالفضل بن شهردویر، ق8 قمری
deylamī, abolfazl ebn-e šahrdovār (- 14c)
این تفسیر را به صورت حواشی بر قرآن کریم نوشته است و در بیشتر مطالب از کتاب «الکشاف» زمخشری و «التبیان» شیخ طوسی و تفسیر الناصر للحق و غیر آن استفاده کرده است.
[دنا 179/3]
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه:بدون شماره
آغاز: قال الشیخ الامام ... الحمد ﷲ الذی وفقنی فی ذلک الجمع حین ابتدات و جعله ملازمالی حتی ختمت
نیمه اول تفسیر؛ کا: برهان بن حسین بن حسن، تا: چهارشنبه 10 محرم 869ق [ دلیل المخطوطات: 1 - 222]
tafsīr-e qor’ān-e karīm (bā t.)
پارسا، محمد بن محمد، 739؟ - 822 قمری
pārsā, mohammad ebn-e mohammad (1339 - 1420)
به روش عرفانی
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:41بخش3
نسخه اصل: مراد ملا 73. خط: نستعلیق، کا: عبدالرحمن بن احمدجامی، بی تا، جا: هرات؛ حواشی آن در روز یک شنبه 4 ربیع الاول848، با یادداشت استاد مینوی که در ص 29 تاریخ 538 هست؛ 194گ [ف: 96]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
کاشانی، فتح اﷲ بن شکراﷲ، - 988 قمری
kāšānī, fath-ol-lāh ebn-e šokr-ol-lāh (- 1581)
چاپ: تبریز، سنگی، 1314، رحلی، 65ص
آغاز: بسمله پس در ینابیع آورده که این حرفی است از حروف مقطعه قرآن بی کا، بی تا؛ کاغذ: مختلف آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 51ص (742-792 )، اندازه: 22×35سم [ف: 21 - 279]
بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
صوفی تبریزی، عبدالباقی، - 1039 قمری
(0361 -) sūfī-ye tabrīzī, ‘abd-ol-bāqī
تفسیری عرفانی شاید از صوفی تبریزی عبدالباقی باشد. در آن از ابن عربی و ملاصدرا نقل می کند و نیز اشعاری از عطار و مولانا و حافظ و دیگران می آورد در این تفسیر مؤلف از پرداختن به مباحث لغوی خودداری نموده است.
[الذریعه 280/4؛ ملی تهران 38/8 با عنوان «تفسیر سوره بقره »؛ الفهرس الشامل للتراث العربی الاسلامی المخلوط، علوم قرآن 672/2 که چند نسخه از آن را در کتابخانههای اسلامبول معرفی نموده است با این نشانیها: دارالکتب صوفیه 59/1؛ منتخب طوبقبوسرای 580/1؛ داماد ابراهیم پاشا 100/9؛ مجموعه حسین پاشا 21/4؛ فیض اﷲ افندی 682/4؛ کتابخانه عمومی اسلامبول 355/137/21 با عنوان «غایة المقصد»؛ دنا 179/3]
آغاز: (افتاده پیش از آیه رسول من اﷲ یتلو صحفاً مطهره فیها کتب قیمة) ... فعند اشراق نورالقرآن یصیر العقل مبصراً بالقوه ...
وجه دوم در تقریر معنی آن است که صاحب کشاف اختیار کرده است؛ انجام: فی عمد ممدوة من محیط فلک القمرالی المرکز ...
و سلاسل المیل و المحبة، و اﷲ سبحانه الموفق.
به سوره همزه ختم می شود ؛ بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ محشی با نشان «منه» ؛ کاغذ: ترمه و فرنگی، جلد: عطف میشن، 23 سطر، اندازه: 19×13/1سم [ف: 7 - 272]
آغاز: العامه و هی رحمة الایجاد و هو قوله تعالی و رحمتیوسعت کل شیء نعم و من هذه الرحمة التی تتعاطف بها الموجودات بعضها علی بعض فی کل حی و بها یرحم کل موجود نفسه؛ انجام: به چشم بصیرت در آن نظر کند متفطن شود به آن که هر یک از این صفات معدوده منسوبه بخصوصیته هر یک از کرام اصحاب در خاتمة الولایة بتحقیق است.
تفسیر سوره فتح؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی به امضاء «منه رحمه اﷲ »؛ جلد: تیماج، قهوه ای، 231گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 35 - 57]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری
sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641)
تفسیری فلسفی است بر بعضی آیات و سور قرآن کریم، از اول قرآن آغاز شده و آیاتی از سوره بقره، آیة الکرسی، آیه نور، سوره سجده و یس، واقعه، حدید، جمعه، طارق و اعلی و زلزلة و آیه «و تری الجبال» ... را در بر می گیرد. گرچه نسخه ها دارای تفاوت هایی است. برخی نسخه های این تفسیر به صورت جداگانه برای هر سوره در فهرستها و این مجموعه معرفی شده اند.
آغاز: سورة الفاتحة الکتاب المسمی بام القرآن لاحتوائها علی مجامع المعانی التی فی القرآن و سورة الکنز و العافیة و سورة الحمد و المثانی ...
چاپ: تحقیق شیخ محمد جعفر شمس الدین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1419ق، با تعلیقات مولی علی نوری [الذریعة 340/4 و278/4 و 279؛ کتابشناسی جامع ملاصدرا 37؛ دنا 179/3
(16 نسخه)]
نسخه اصل: بادلیان Ind. inst. Arahb M. S. 20. این نسخه مشخص نیست کدام سوره است و در فهرست به اشتباه تفسیر سوره 137 ذکر شده است (کتابشناسی ملا صدرا) ؛ خط: نستعلیق، کا: میرعلی نقی بن نورالدین محمد گیلانی، تا: ربیع الثانی 1085ق؛ سطر چلیپا [فیلمها ف: 1 - 561]
سوره های واقعه و حدید و طارق مورخ پایان روز جمعه رجب
1030 و زلزال؛خط:نسخ،بی کا،تا:قرن12؛قطع:ربعی [نشریه: 7 - 33]
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: سه شنبه 6 شوال 1107ق؛ مصحح، بانشانهای «بلغ »، محشی به نشانه «شیخ منعم ره »، با سر لوح، قطع: رحلی [ رشت و همدان: ف: - 1297]
تفسیر آیه نور است و سوره الواقعة (با این نام و تاریخ) و سورة الحدید ؛ خط: نستعلیق، کا: زین العابدین بن حاجی عیسی کوزه کنانی، تا: دوشنبه نزدیک به پایان ربیع الثانی 1187ق، برای حاجی میرزا محسن فومنی [نشریه: 7 - 122]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 79]
مختصر من تفسیر ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ:سفید، جلد: تیماج حنایی، 30ص (327-356 )، 18 سطر[ سنا: ف: 129 - 2]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه تذکرة للمتقین و الذکری تنفع المؤمنین و التنزیل و انه لتنزیل رب العالمین و الحدیث اﷲ نزل و الموعظة قد جائکم موعظة من ربکم و الشفاء لما فی الصدور
تفسیر سوره حمداست ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 13 صفر 1236ق؛ در 13 صفر 1236 مقابله و تصحیح شده؛ جلد: تیماج سرخ، 181گ، 15سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 35 - 124]
آغاز: برابر؛ انجام: انهم اخوان العلانیة اعداء السریرة، السنتهم أحلی من العسل و قلوبهم أمر من الصبر
از اول سورة الحمد تا اواخر البقرة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالکریم الاردکانی، تا: 1237ق؛ با سرلوح، یادداشت به خط علی حسینی زنجانی در مدرسه صدر اصفهان ؛ جلد: چرم زرد، 257گ، 27سطر، اندازه: 18×28سم [ مؤید:3 - 650]
آغاز: برابر؛ انجام: السنتهم احلی من العسل و قلوبهم امر من الصبر.
از ابتدای مقدمه تا پایان آیه (65) سوره بقره (و به ضبط ذیل صفحه آخر، دارای بیست و چهار هزار و چهارصد بیت)
می باشد؛ خط: نسخ خوانا، کا: محمد بن عبدالکریم اردکانی، تا: 1237ق؛ با سر لوح مزدوج و مذهب و مرصع پرکار، مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج خرمایی، 258گ، 27 سطر، اندازه: 18×28سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 147]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1240ق؛ مهر: «العبد المذنب الراجی محمد» (مربع )؛ نشانی امانت از ملا محمد جفوشانی؛ جلد: تیماج مشکی، 305گ، 29سطر، اندازه: 17×29سم [ف: 162]
مشهد ؛ میبدی؛ شماره نسخه:22
همان نسخه بالا [ف: 1 - 50]
آغاز: برابر؛ انجام: اعداء السریره السنتهم احلی من العسل وقلوبهم أمر من الصبر
سوره فاتحه و بقره تا آیه «لقد علمتم الذین ...» ؛ خط: نسخ ریز، کا: محمد تقی بن محمد کاظم همدانی، تا: 1254ق؛ دارای اغلاط بسیار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 26 سطر، اندازه:14/5×25سم [ف: 4 - 10]
تفسیر سوره «إذا زلزلت»و سوره جمعه و سوره اخلاص و سوره فلق و سوره ناس؛ خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1260ق؛ در تاریخ 1260 مقابله هم شده؛ 92گ، 16سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 79]
تفسیر آیات قرآن ؛ بی کا، تا: 1261ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 230گ، اندازه: 20/3×30/1سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: اخوان العلانیة اعداء السریرة السنتهم احلی من العسل وقلوبهم امر من الصبر
سوره حمد و بقره؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن محمد هادی خوانساری، تا: 1274ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج مشکی، 286گ، 27 سطر، اندازه: 18/5×29سم [ف: 2 - 976]
تفسیر آیه نور و سوره سجده و سوره حدید و سوره یس و سوره الطارق؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم الشریف، تا: سلخ صفر 1283ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 242گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×29/5سم [ف: 27 - 185]
آغاز: برابر؛ انجام: انهم اخوان العلانیة اعداء السریرة ألسنتهم احلی من العسل و قلوبهم أمر من الصبر.
سوره فاتحه و بقره؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن ابی القاسم المنصوری، بی تا؛ از روی نسخه ای که به خط مؤلف بود مقابله و در حواشی تصحیح شده؛ تملک: سید عبدالجواد؛ جلد: تیماج مشکی، 293گ، 29 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3 - 141]
انجام: فی سعادة النفوس الناقصة فأی سعادة فی ادراک العمومات الاولیة مثل الکل اعظم من الجزء و الواحد ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ فاقد جلد، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 25]
آغاز: بسمله، سورة البقرة مدنیه الا آیة منها و هی قوله واتقوا یوماً ترجعون فیه الی اﷲ الآیة فانها نزلت بمنی فی حجة الوداع؛ انجام: کان المثل اقوی واحکم وقد ضرب اﷲ الامثال فی الانجیل بالاشیاء المحقرة فمثل
از اول سوره بقره تا آیه شریفه «فاما الذین آمنوا فیعلمون انه الحقمن ربهم و اما الذین کفروا فیقولون ماذا اراد اﷲ »؛ خط: نسخ،بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 112گ، 22سطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 976]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
ایاسلوفی، شهاب الدین بن عبداﷲ
ayāslūfī, šahāb-od-dīn ebn-e ‘abd-ol-lāh
تفسیر بسیار مختصری است از برای توضیح الفاظ آیات با اشاره به بعضی از روایات حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) .
[دنا 180/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:5498
آغاز: الحمدﷲ الذی أنزل القرآن کلاماً قیماً لا یحوم حوله عوج و جعله کتاباً محکماً بنظم معجز ناطق بالبینات
نسخه حاضر تا سوره اسری را دارد و نام مؤلف از یادداشتی در پایان نسخه که محمد بن علی بن محمد نوشته، گرفته شده است؛ خط: نسخ، کا: پیر عبداﷲ بن محب اﷲ، تا: 19 ربیع الاول 1063ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 210گ، 26 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 14 - 276]
tafsīr-e qor’ān-e karīm = tarjomat-ol qor’ān = tafsīr-oš šarīf-el lāhījī
لاهیجی، بهاء الدین محمد بن علی ق، ۱۱ قمری
lāhījī, bahā’-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī (- 17c)
تاریخ تألیف: 1086ق؛ محل تألیف: پنته هند
تفسیر آیات را بعد از هر آیه به طور اجمال آورده و سپس به نقل روایات معتبره امامیه به طور مختصر پرداخته و در صورت تنافی و تعارض روایات آنها را مبین ساخته و در بخش های ادبی و قصص تاریخی به طور متوسط وارد شده و در نقل کلمات مفسرین و بیان رجالی که در احادیث آمده به اختصار رفته است. مؤلف در این تفسیر از رساله ای که در باب عالم مثال تألیف کرده به نام رساله مثالیه و نیز از کتاب دیگر خویش خیرالرجال یاد می کند و باید دانست این رساله مثالیه به جز رساله فانوس خیال قطب لاهیجی مؤلف محبوب القلوب است (که گویا برادر بهاء الدین باشد). میان این دو رساله که از لحاظ موضوع با یکدیگر شباهت دارد، از نظر ترتیب و مطلب شباهتی نیست و مطالبی که در این تفسیر نقل شده همه از رساله مثالیه بهاء الدین لاهیجی است نه از فانوس الخیال قطب لاهیجی و نیز در رساله فانوس الخیال از محبوب القلوب نقل شده نه در مثالیه بهائی لاهیجی.
چاپ: این تفسیر در چهار جلد با مقدمه مبسوط آقای سید جلال الدین محدث ارموی به چاپ شده مجلد سوم و چهارم آن با تصحیح و تعلیقات محمد ابراهیم آیتی انجام یافته است.
آغاز: حمدی چون کلمات ربانی بی غایت شایسته لطیفی است که از محض لطف ابدی بواسطه وجود با جود احمدی
[دنا 180/3 (15 نسخه)]
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب همه ستایش مر خدایتعالی راست آنچنان خدائی که فرو فرستاد، بربنده خود؛ انجام:و تفسیر برای عقل و نقل باطل و عاطل است و الیه یحق الحق و یبطل الباطل انه کان حکیماً غفوراً و الحمدﷲ آغاز سوره کهف تا پایان قرآن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی پشت قهوه ای، 508گ، 25 سطر، اندازه: 21×32سم [محدث ارموی مخ: 1 - 419]
آغاز: کهیعص علی بن ابراهیم از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده که کهیعص بمعنی هوالکافی الهادی العالم الصادق ذوالایادی العظامست؛ انجام: و الصلاة علی رسوله المصطفی و آله البررة الاتقیاء مادامت الشمس دائرة فی السماء تم تألیف هذه الترجمة ...
جلد دوم از سوره مریم تا آخر ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 301گ، 31 سطر، اندازه: 23/5×35سم [محدث ارموی مخ: 1 - 419]
آغاز: برابر؛ انجام: هر آینه آمرزنده مهربان است مر اهل شکر و صبر را. شکر و سپاس مرخدای بنعمت اتمام ترجمه این سوره مبارکه.
جلد 1، از اول کتاب تا آخر ترجمه و تفسیر سوره انعام ؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن لاجین قزوینی، تا: قرن 12؛ واقف: سید عباس وثوق حسینی، فروردین 1364 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج دارچینی، 339گ، 19 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 11 - 551]
انجام: و انه فی الاخرة لمن الصالحین. و این اساس اجابت دعاء اوست که گفته و الحقنی بالصالحین و بعد از توصیف ابراهیم بصفات حسنة خطاب به پیغمبر ما صلوات اﷲ علیه و آله می کند و میفرماید.
از ابتداء قرآن تا آخر سوره نحل؛ خط: نستعلیق خوب، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام (یکی دو برگ)؛ مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 472گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم[ف: 5 - 3 ]
آغاز: المص در معانی الاخبار در تفسیر این حروف عالیات؛انجام: از آنچه باعث عذاب و هلاک ایشانست.
جلد 2، از ترجمه و تفسیر سوره اعراف تا آخر سوره ابراهیم؛خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن لاجین قزوینی، تا: قرن 12؛ واقف: سید عباس وثوق حسینی، فروردین 1364 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 259گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: 11 - 552]
آغاز: کهیعص علی بن ابراهیم از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده که؛ انجام: ان نصرانی را آن قدر زدند که در زیر چوب فوت شد.
جلد 4، از ترجمه و تفسیر سوره مریم تا آخر سوره مؤمن ؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن لاجین قزوینی، تا: قرن 12؛ واقف: سید عباس وثوق حسینی، فروردین 1364 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 479گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: 11 - 553]
آغاز: پس از تسمیه: حم عسق در معانی الاخبار بتوسط سفیان بن سعید ثوری از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده؛ انجام:ولکن برضاء اﷲ و قضاء و بمشیة اﷲ.
از تفسیر سوره شوری تا اواخر سوره دهر ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن12؛افتادگی:انجام؛واقف:حسین کی استوان؛کاغذ:حنایی،جلد: تیماج عنابی، 224گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 11-554]
آغاز: پس از تسمیه: حم قسم بخدای حمید و مجید و یا به پیغمبر مذکر وعد وعید؛ انجام: الاحیاء منهم و الاموات و ارحمنا معهم جمیعا برحمتک یا ارحم الراحمین.
جلد5، از ترجمه و تفسیر سوره فصلت تا آخر کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن لاجین قزوینی، تا: غره جمادی الثانی 1111ق ؛ واقف: سید عباس وثوق حسینی، فروردین 1364 ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج مشکی، 329گ، 19 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 11 - 554]
نیمه یکم و دیباچه ندارد ؛ خط: نسخ، کا: عبدالکریم بن ملا علی، تا: پنج شنبه 9 رجب 1122ق؛ تملک تاریخ 1272؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 331گ، 34 سطر (15×28 )، اندازه: 22×36سم [ف: 16 - 238]
آغاز: بسمله کهیعص علی بن ابراهیم از حضرت صادق علیه السلام روایت کرده که کهیعص به معنی هو الکافی الهادی العالم الصادق؛ انجام: تفسیر به رأی به اتفاق عقل و نقل و باطل و عاطل است ... انه کان حلیماً غفوراً الحمدﷲ اولاً وآخراً وظاهراً وباطناً ...
مادامت الشمس دائرة فی السماء تم تألیف هذه الترجمة الانیقة از سوره مریم تا آخر قرآن؛ خط: نسخ، آیات معرب، کا: عبدالکریم بن ملاعلی، تا: جمعه محرم 1123ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 302گ، 35 سطر، اندازه: 24×35سم [ف: 2 - 997]
آغاز: برابر؛ انجام: و مروی است که هرکه وقت خواب آخر سوره کهف را بخواند هر وقت که خواسته باشد بیدارگردد و این معنی بتجربه نیز رسیده.
جلد اول ازآغاز تا پایان سوره کهف ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی بن حاج محمد مهدی قزوینی، تا: پنجشنبه 4 رجب 1133ق؛مصحح،محشی بعضاً با عنوان«مهدی»؛جلد:تیماج مشکی،
290گ، 29 سطر، اندازه: 22×35سم [محدث ارموی مخ: 1 - 418]
آغاز: سورة شوری بسمله و به نستعین حم عسق در معانی الاخبار بتوسط سفیان بن سعید ثوری؛ انجام: و تفسیر به رأی به اتفاق عقل و نقل بالطل و عاطل است ... غفر اﷲ له و لوالدیه و احسن الیها و الیه.
جلد 2 کتاب و از ابتدای سوره شوری تا پایان قرآن؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 262گ، 18 سطر، اندازه: 18×27/7سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 94]
آغاز: و در اینجا اشارت است بر اینکه تنزه خدا از آن ولی؛ انجام: اول و آخر قرآن ز چه با آمد و سین ×× یعنی اندر دو جهان رهبر تو قرآن بس
جلد 2، از اول تفسیر سوره کهف تا آخر قرآن، صدر نسخه چند سطری است از بقایای تفسیر سوره اسراء که متمم عبارت جلد اول است ؛ خط: نسخ، کا: محمد اشرف بن محمد علی، تا: ربیع الثانی 1260ق؛ پس از این مقام این تفسیر را بیان کرده و آن را چنین بستوده: «بر لبیب سخن شناس مخفی نماند که اختتام این ترجمه بلفظ بس کنایه است بر اینکه این ترجمه نیز طالبان رحیق حقایق قرآنی و متعطشان مناهل دقایق و حیاتی را کافی و بس است و احتیاج نیست بمطالعه تفاسیری که اکثر آنها تفسیر برأی است و تفسیر برأی باتفاق عقل و نقل باطل و عاطل است و اﷲ یحق الحق و یبطل الباطل انه کان حلیما غفورا الحمدﷲ اولا و آخراً و ظاهراً و باطنا و الصلوة علی رسوله المصطفی و آله البررة الاتقی مادامت ... فی السماء»؛ 365گ، 30 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 4 - 414]
آغاز: پس از بسمله: الر تلک این آیات که می آید آیات الکتاب آیتهای این سوره است؛ انجام: و این نیز نزد جمعی بتجربه رسیده.
جلد 3، از سوره حجر تا آخر سوره کهف ؛ خط: نستعلیق، کا: حسین کمیلی، تا: دوشنبه 22 شوال 1377ق ؛ واقف: سید عباس وثوق حسینی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 117گ، 19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 11 - 553]
آغاز: اولئک - آن متقیان و شیعیان بوسیله عقل و ارسال انبیاء وائمه هدی؛ انجام: و هم از فقر و هم از سقم خلاص شدمالحمدﷲ رب العالمین
جلد 1، از آیه چهارم سوره بقره تا اواخر سوره اسری؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ به وسیله منتجب الدین در اسفند 1309 تسلیم کتابخانه گردید؛ 274گ، 30 سطر، اندازه:21×31سم [ف: 4 - 414]
جلد دوم، از اول سورة الکهف تا آخر القرآن؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: ملا عبدالسمیع؛ کاغذ: سمرقندی، 21 سطر (12×23/5 )، قطع: رحلی [ تراثنا: س6ش1 - 87]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
؟ واعظ گیلانی، عبدالوحید بن نعمت اﷲ، ق11 قمری
vā‘ez-e gīlānī, ‘abd-ol-vahīd ebn-e ne‘mat-ol-lāh (- 17c)
تفسیری ممزوح با آیات قرآنی با عناوین «انیس» و شاید «انیس الواعظین» عبدالوحید بن نعمة اﷲ بن یحیی جیلانی استرآبادی شاگرد شیخ بهائی باشد. در آخر هر سور اشاره
میکند که فلان مطلب در انیس مقدمه آمده است و در انیس خاتمه خواهد آمد.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:37
آغاز: سورة الروم، و الکلام فی کونها أیة سورة و عدد آیها و فضلها من انه من قرأها؛ انجام: فقال: الکافر الثانی کان علی أمیرالمؤمنین علیه السلام ظهیراً و روایة الخلافة بعد النبوة ...
از اول سوره الروم تا آخر قرآن ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا، جا: نجف اشرف ؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، یادداشتی از آقا میرزا علی قزوینی با تاریخ 1287ق؛ جلد: چرم قرمز، 260گ، 24سطر، اندازه: 15×21سم [ مؤید: 3 - 583]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
خاتون آبادی، اسماعیل بن محمد باقر، 1031 - 1116 قمری
xātūn ābādī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (1622 - 1705)
شامل تفسیر سوره جمعه منافعین، تغابن، طلاق و قدری از تحریم. مؤلف در شأن نزول و فضیلت و نکات ادبی این سوره ها به طور جامع سخن گفته و در آن از جامع الاخبار خود یاد کرده است.
[دنا 181/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:3453/4
آغاز: بسمله. و به ثقتی سورة الجمعه مدنیة و هی احدی عشر آیة نام روز جمعه در زمان قبل از اسلام العروبة با الف و لام بوده چون مسلمانان مدینه پیش از هجرت سید المرسلین (صلی الله علیه و اله) از مکه بمدینه گفتند که یهود روزی دارند که در آنروز عید می کنند؛ انجام: و تحریم بیان این است که این شئ حرام است و جایز نیست و ایجاب منع است از فعل و ابتغاء طلب است و ازین است بغی که طلب استعلاء بغیر حق است و خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 11؛ کاغذ: شکری اصفهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 99ص (194-292)، اندازه: 13×20سم [ف: 10 - 1329]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
فتونی اصفهانی، ابوالحسن بن محمد طاهر،-1138قمری
fotūnī esfahānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad tāher (- 1726)
تفسیر مختصری است برای کلمات و آیاتی که احتیاج به تفسیر و توضیح داشته با نقل بعضی از احادیث مناسب آیه ها، و تمام آیات را تفسیر نکرده است. این تفسیر بنا به نوشته شخصی روی برگ اول مطابق است با آنچه در تفسیر «مرآة الانوار» مؤلف معروف به «مشکاة الانوار »، آمده و گمان می رود که این تفسیر را مؤلف در آغاز کار نوشته پس از آن به تفصیل پرداخته و آن مفصل ناتمام مانده است.
[دنا 181/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:3609
آغاز: ... قال ولایة علی علیه السلام اعلم أن الولایة مصدر متساویة فیه التذکیر و التأنیث، اذا علم انه شیئاً هو کائن؛ انجام: فیه وجود:آ ان رؤس الشیاطین شجرة یقال لها الا شنن و ثانیها ...
مشتمل بر مقدمات و تفسیر قرآن تا سوره صافات می باشد ؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد قمی به تاریخ 1307؛ جلد: تیماج سبز، 144گ، مختلف السطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 10 - 9]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
حسینی، محمد محسن بن محمد عماد الدین، ق12 قمری
hoseynī, mohammad mohsen ebn-e mohammad ‘emādod-dīn (- 18c)
تاریخ تألیف: دهه آخر رجب 1142ق
منتخباتی است از چند تفسیر فارسی و عربی ذیل بعضی از آیات
قرآنی که مؤلف در حاشیه نسخه ای از قرآن نوشته بود و پس از آن در این کتاب تدوین شده و کار تدوین آن با کمک فرزند مؤلف عماد الدین محمد به پایان رسانده است. این تفسیر به ت رتیب سوره ها با ملاحظه ترتیب آیات تنظیم شده و دنباله هر آیه ای آنچه متعلق به آن است می آید و در پایان فواید چندی افزوده شده است.
[دنا 181/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9669
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بنده قلیل الطاعة کثیر المعصیة ... که بسبب مغلوبی آل محمد اجداد پریشان و متفرق شده بودند؛ انجام: و ضالین آنهایند که در فروع دین گمراه شده اند
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، تا: جمعه 29 ذیحجه 1217ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 43گ، مختلف السطر، اندازه: 18×29/5سم [ف: 25 - 44]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
؟ اشرفی مازندرانی، محمد سلیمان، ق12 قمری
ašrafī-ye-māzandarānī, mohammad soleymān (- 18c)
تفسیر شیعی است و از مجمع البیان و بیضاوی و صافی نقل کرده .است
[دنا 181/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11968
آغاز: من الاصار التی کانت علی الامم قبلک و کانت الامم السالفة صولتها مفروضة علیها فی ظلم الارض و انصاف النهار و هی من الشدائد التی کانت علیهم فرفعتها عن امتک و فرضت علیهم صلواتهم؛ انجام: یقول اﷲ هذا یوم ینفع الصادقین مدقهم.
تمت هذه المجلدة بحمدﷲ و حسن توفیقه ... فی قریة اشرف من قری مدینة طبرستان حماها اﷲ عن حوادث الزمان علی ید مؤلفها و مسودها الذی هو اقل العباد عمدا و اکثرهم زللا المتوکل علی اﷲ المنان الموعو بسلیمان.
از ابتدای سوره آل عمران شروع شده تا آیه «ﷲ ملک السموات و الارض و ما فیهن و هو علی کل شیء قدیر» ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: قهوه ای سیر،
219گ، 27 سطر (9/5×15 )، اندازه: 17×23/5سم [ف: 34 - 102]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
حسینی تنکابنی، محمد بن محمد یوسف، ق12 قمری
hoseynī-ye tonekābonī, mohammad ebn-e mohammad yūsof (- 18c)
تفسیر مزجی مفصلی است با نقل اقوال از مجمع البیان و جوامع الجامع طبرسی و صافی فیض کاشانی. در این تفسیر به جهات ادبی و لغوی اهمیت داده و روایات زیاد نقل می کند.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:3491- 18/11
آغاز: سورة آل عمران مدنیة ... الم عن الصادق علیه السلام فی حدیث وأما الم فی آل عمران فمعناه أنا اﷲ المجید وقد سبق الاختلاف فیه؛ انجام: من قرأ سورة المائدة کل یوم خمیس لم یلبس ایمانه بظلم ولم یشرک به أبداً انتهی کلامه اعلی اﷲ مقامه.
از اول سوره آل عمران تا آخر سوره مائده و به روز جمعه دوم شوال 1125 پایان یافته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه سلمه اﷲ»، با علامت بلاغ؛ وقف نامه ای به تاریخ 20 شعبان 1338 ؛مهر:«عبده محمد حسین1184»(بیضی) ؛ جلد: تیماج مشکی، 337گ، 24 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 2 - 977]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
تونکی، محمد هاشم
tūnakī, mohammad hāšem
از محمد هاشم تونکی[به استناد یادداشت آقای مهدی خواجه پیر]. ایشان پس از ترجمه آیات شریفه با رمز «ف» به طور اختصار به تفسیر آنها پرداخته است.[ دنا 181/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28396
آغاز: بسمله، شروع اﷲ کی نام سی جو مهربان هی سورة الفاتحه بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین سب (کذا) تعریف اﷲ کوجو صاحب ساری جهان؛ انجام: من الجنة و الناس جنونمین یا آدمیونمین ف حدیث مین فرمایاهی ان سورتون برابرکوئی دعا نهین پناه کی واسطی.
خط: نستعلیق، کا: محمد هاشم، تا: قرن 12؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 800گ، 13 سطر، اندازه: 16/5×19سم [ف: 22 - 163]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
اخباری، محمد بن عبدالنبی، 1178 - 1232 ؟ قمری
(1765 - 1817) axbārī, mohammad ebn-e ‘abd-on-nabī
تفسیر اخباری نسبتاً مفصلی است از ابتدای قرآن تا آیه 281 سوره بقره. مؤلف در آغاز بعضی از روایان فضل قرآن را آورده است. در این تفسیر بیشتر به تجزیه و ترکیب کلمات و معانی فردی هر یک از کلمات پرداخته است. صاحب الذریعه همین
نسخه را دیده است.
[دنا 181/3؛ الذریعه 222/26]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3111
آغاز: نحمدک اللهم یا من انزلت علی عبدک الکتاب و نشکرک یا من اکرمت نبیک با نزال القرآن؛ انجام: لسنة واحدة من ملک ارده شیر بن شیرویه بن ابرد یزبن هرمز بن نوشیروان خط: نستعلیق، بی کا، تا: در زمان مؤلف قرن 13؛ مصحح، دارای خط خوردگی مختصر؛ تملک: حسنعلی واعظ ایروانی به سال 1272؛ جلد: تیماج مشکی، 294گ، مختلف السطر، اندازه: 14/5×19سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 407]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
دنبلی، محمد بن عبد الرزاق، قرن 13 قمری
donbalī, mohammad ebn-e ‘abd-or-razzāq (- 19)
تاریخ تألیف: 12 رمضان 1252ق (احتمالاً تاریخ تألیف جلد (نخست تفسیر مزجی توضیحی نسبتا مختصری است با اشاره به مسائل ادبی و اعراب قرآن و نقل بعضی روایات و مطالبی از کتاب های نزدیک عصر مؤلف. در پاره ای از آیات قطعه های ادبی مسجع مقفی با عناوین «مقالة، مقالة» افزوده شده است در نکوهش دشمنان اهل بیت علیهم السلام یا تشویق به تحصیل اخلاق پسندیده و التزام به آداب دینی.
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق العرش و الکرسی من العدم و فلق الضوء و الصبح و الانوار من الظلم و أبدع العقول و الارواح و النفوس و اللوح و القلم.
[دنا 181/3]
آغاز: الحمد ﷲ خالق الارضین و السموات مبدع البراهین و الدلالات منشیء القوانین و الایات مخترع هیاکل الماهیات
جلد دوم و دارای سوره آل عمران و نساء، روز شنبه 24 جمادی الاول 1256 تألیف آن به پایان رسیده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تاک 1256ق؛ مصحح، و مطالبی افزوده اند ؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 44]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1532
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 349]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین ... و بعد مرتب اوراق محمد بن عبدالرزاق؛ انجام: و انا العبد الذلیل الفقیر الحقیر الجانی الفانی المحتاج إلی رحمة اﷲ تعالی فی وجوده و بقائه و حیاته و مماته و فی کل آن من اوان الدنیا و الاخرة.
از سوره یونس تا آخر سوره فاطر و تألیف این بخش در روز پنج شنبه 22 ذیقعده 1259 به پایان رسیده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 22 ذیقعده 1259ق؛ جلد: تیماج مشکی، 429گ، 23سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 35 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: مبغضین للدنیا محبین للاخرة و آتنا ما وعدتنا علی رسلک و لا تخزنا یوم القیامة انک لا تخلف المیعاد.
مشتمل بر مقدماتی است در فضیلت علم و قرآن و انواع کلام و فوائد انزال کتب و نکوهش از تفسیر به رأی و مبحثی در تحریف و اختلاف قراءات و چگونگی نزول قرآن و آداب تلاوت و جز اینها. و همچنین تفسیر سوره فاتحه و بقره ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ تملک: احمد آقائی به تاریخ 1347 ؛ جلد: تیماج مشکی، 469گ، 27 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 4 - 326]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
تبریزی، لطفعلی بن احمد، - 1262 قمری
tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e ahmad (- 1846)
تفسیر کوتاهی است بر چند سوره از قرآن کریم. در این تفسیر با استفاده از روایات شیعی، مدلول آیات مورد بررسی قرار گرفته است و گاهی از تفاسیر سنی همچون کشاف نقل قول می کند بخش عمده این کتاب به زبان عربی است و در موارد اندکی مطالب را به فارسی آورده است؛ مؤلف در این تفسیر اغلب به مباحث لغوی و ادبی پرداخته شده و در برخی موارد به اسباب نزول اشاره می کند و در اندک مواردی نیز به اقوال مفسرین متعرض می شود. تألیف این بخش ها به ترتیب در تاریخهای زیر پایان یافته است: سوره حج (شب 7 رمضان 1252)، سوره مؤمنون (شب 21 شعبان 2521 )، سوره نور (20 شوال 1254)، سوره عم یتسائلون (بدون تاریخ).
[دنا 181/3]
آغاز: بسمله. کهیعص ذکر رحمة ربک عبده زکریا اعلم ان المقطعات من الحروف التی ذکرت فی اوائل السور لاتدل بالوضع من حیث اللغة علی معنی؛ انجام: و کان هو العاشر فمررت به و هو یتشحط فی دمه و هو یضحک ملا فیه حتی فاروق الدنیا الحمدﷲ رب العالمین
تفسیر سوره های مریم، طه و انبیاء؛ خط: نسخ معرب و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، خط خوردگی دارد؛ یادداشتی از زین العابدین بن علی بن لطفعلی بن احمد بن محمد صادق تبریزی در 1294ق که درباره کتاب و مؤلف نوشته؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج و سرترنج و لچکی ها، 230گ، 22 سطر،
اندازه: 16×22سم [ف: 30 - 41]
آغاز: آغاز تفسیر سوره حج: «روی فی کتاب ثواب الاعمال عن ابی عبداﷲ علیه السلام قال من قرأ سورة الحج فی کل ثلاثة ایام لم تخرج سنة حتی یخرج الی بیت اﷲ الحرام». آغاز تفسیر سوره مؤمنون: «سورة المؤمنین ففی ثواب الاعمال و مجمع البیان قال ابو عبداﷲ علیه السلام من قرأ سورة المؤمنین ختم اﷲ له بالسعادة اذا کان یدمن قرائتها فی کل جمعة کان منزله فی الفردوس». آغاز تفسیر سوره نور: «فی کتابثواب الاعمال باسناده الی ابی عبداﷲ علیه السلام قال حصنوا اموالکم و فروجکم بتلاوة سورة النور و حصنوا بها نساءکم فان من ادمن قرائتها فی کل یوم ... ».آغاز تفسیر سوره عم یتسائلون: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم عم یتساءلون عن النبأ العظیم الذی هم فیه مختلفون فی کتاب ثواب الاعمال باسناده عن ابی عبداﷲ علیه السلام قال من قرأ عم یتسائلون لم تخرج سنته اذا کان ...»
تفسیر سوره حج و مؤمنون و نور و عم یتسائلون و ظاهراً مؤلف بیش از این مقدار موفق به تألیف نشده است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سرخ، 189گ، اندازه: 15×22سم [ف: 35 - 195]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = iḥqāq-ul ḥaqq
استرآبادی، محمد جعفر بن سیف الدین، 1198 - 1263 قمری
estarābādī, mohammad ja‘far ebn-e sayf-od-dīn (1784 - 1847)
مؤلف در این تفسیر معانی آیات را با استناد به احادیث اهل بیت علیهم السلام به اختصار توضیح داده است. بنا به نوشته الذریعه و ریحانة الادب تنها از سوره کهف تا پایان سوره احزاب را نگاشته و به تفسیر سایر سوره ها موفق نشده است.
[دنا 182/3]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی یطعم و لایطعم؛ انجام: و یحفظ من الفرق الاکبر ... الطاهرین.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12ص (235-246)، 15 سطر (5×10 )، اندازه: 11×16سم [ف: 14 - 3648]
آغاز: بسملة، سورة
الکهف بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب یعنی القرآن علم اﷲ عباده کیف یحمدونه علی اجل نعمه علیهم الذی هو سبب نجاتهم؛ انجام: و کانت اطول من سورة البقرة و لکن نقصوها و حرفوها.
از ابتدای کهف تا انتهای سوره احزاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1261ق؛ مصحح؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 171گ، 20 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 22 - 164]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
آل رضا، احمد بن جعفر، ق13 قمری
āl-e rezā, ahmad ebn-e ja‘far (- 19c)
تفسیر متوسطی است با نقل اقوال صحابه و تابعین و برخی حوادث تاریخی آیات را تک تک با عناوین «قوله تعالی» مطرح و سپس تفسیر می کند و بیشتر به جنبه های ادبی و مکی و مدنی بودن آیه و بعضاً مطالب تاریخی مرتبط به آیه اشاره می کند.
نسخه حاضر تفسیر چند سوره از قرآن را دارد که برخی سور را به پایان نرسانده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1730-10/40
آغاز: سوره بقره از آیه 131 بسمله، قولوا آمنا باﷲ وما انزل الینا وما انزل الی ابراهیم واسماعیل ... آیه واحده بلاخلاف قوله تعالی قولوا آمنا باﷲ یحتمل ان یکون جواباً علی ما روی عن ابن عباس ان نفراً من الیهود؛ انجام: ویحتمل ان یکون اراد حتی یأتیه العلم الضروری بالموت والخروج من الدنیا الذی یزول معه التکلیف سورة النحل هی مکیة در جلد دیگر مطالعه شود.
بقره، آل عمران، نساء، مائده، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر ؛ خط: نسخ، کا: گویا به خط مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی، 107گ، 35-37 سطر، اندازه: 20×28سم [ف: 2 - 977]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
حسینی خراسانی، ذبیح اﷲ بن هدایت اﷲ، ق13 قمری
hoseynī xorāsānī, zabīh-ol-lāh ebn-e hedāyat-ol-lāh (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18488
نسخه بسیار نادر؛ بی کا، تا: 1250ق؛ افتادگی: آغاز؛ محشی به نشان «منه دام ظله» [د.ث. مجلس]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
حسینی مرعشی، محمد بن عبدالمهدی، ق13 قمری
hoseynī mar‘ašī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-mahdī (- 19c)
تفسیری مختصر به ترتیب سوره ها از بقره تا سوره تکاثر که به ترکیب و تفسیر برخی از آیات و کلمات و احیاناً رخدادهای
تاریخی پرداخته است. چند مورد جهت آشنایی: «و اما ینزغنک من الشیطان اما در اصل أن ما بوده و بدخول ماء زائده بران شرطیه نون تأکید بر فعل شرط داخل شده. قوله قوله و اذا لم تأتهم بآیة گویند کفرة هرگاه آن حضرت (صلی الله علیه و اله) آیه بر ایشان می خواندی می گفتند که دروغ می گویی از پیش خود ساخته و چون مدتی می گذشت که آیه نمی شنیدند با آن حضرت می گفتند که چرا دیگر آیه نمی سازی. قوله یجعل لکم فرقانا مراد از فرقان هدایت و نوری است که فارق بین الحق و الباطل است. و اذ یمکر بک الآیة گویند این آیة در باب قصه دار الندوة نازل شد و آن چنان بود که قریش با هم در آن خانه اجتماع نمودند و آن خانه قصی به کلاب بود ... قوله کدأب آل فرعون کاف در کدأب کاف اسمی بمعنی مثل و در محل رفع است که خبر مبتداء محذوف باشد بتقدیر دأبهم کدأب آل فرعون و دأب به معنی عادت است. قوله و لقد همت به و هم بها لولا أن رأی برهان ربه یعنی البته و به تحقیق که آن زن خواهش این کار زشت کرد از یوسف و هم بها یعنی یوسف هم خواهش آن کردی اگر نبودی که دید حجت پروردگار خود را از حضرت صادق مروی است که برهان پروردگار او نبوتی بود که حق تعالی بهاو داده بود کا مانع ارتکاب فواحش است و علم شریعتی که صارف از قبایح است و بنابراین اشکالاتی که در این آیه مشهور است مندفع می شوند ...».
[دنا 182/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13513
آغاز: سورة البقرة، بسملة، قوله و کلا رغدا رغد صفت مصدر محذوف است و به این تقدیر است و کلا منها اکلا رغدا و رغد نعمت بسیار را گویند؛ انجام:سورة التکاثر قوله کلا سوف تعلمون کلا ظرفی است متضمن معنی ارتفاع نه اسم فعل و غرض از آن تنبیه بر آن است که فاعل نباید تمام نظرش به دنیا باشد تا به حدی که به شغل شما مردگان پردازد و قاعده عرب است تأکید به کلا و حاشا تمت بعون اﷲ ... فی الیوم الثانی و العشرین من شوال المکرم فی النجف الاشرف سنه 1291 هزار و دویست نود و یک.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: تیماج مشکی، 76گ، 16 سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 22 - 161]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
خلوصی، ابراهیم
xolūsī, ebrāhīm
مؤلف که مدرس مدرسه رئیس الکتاب بوده (و ظاهراً اهل ترکیه باشد) تفسیری عرفانی بر برخی از سور قرآن همچون سوره فاتحه، الرحمن، واقعه، نبأ، نازعات، عبس به صورت کامل و برخی سور دیگر به صورت ناقص نگاشته و بیشتر اقوال مفسرین مشهور همچون قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری، حاشیه شیخ زاده بر انوار التنزیل، ابوالسعود و نیز از کتب دیگر همچون مجالس رومی، نجاة السالکین، زبدة الواعظین، مشکاة الانوار، حیاة القلوب را می آورد. در پایان تفسیر سوره فاتحه به نام مؤلف و کاتب اشاره شده و لذا احتمال دارد که فقط تفسیر سوره فاتحه کار ابراهیم خلوصی باشد.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1396/1-8/106
آغاز: سورة فاتحة الکتاب و تسمی ام القران لانها مفتحه و مبدأه و کأنها اصله و منشأه و لذلک تسمی اساساً او لانها تشتمل علی ما فیه من الثناء علی اﷲ؛ انجام: بسمله انا اعطیناک الکوثر ای معرفة الکثرة بالوحدة و علم التوحید التفصیلی و شهوده و الوحدة فی عین الکثرة یتجلی الواحد الکثیر فصل لربک ای ذ اشاهدت الواجد ... لایوجد ولایذکر ولاینسب الیه ولد حقیقة قاسانی.
خط: نسخ، کا: محمدبن عبداﷲ خواجه زاده، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ، اندازه: 16×22/5سم [ف: 2 - 977]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
خوئی، مصطفی بن محمد، ق13 قمری
xū’ī, mostafā ebn-e mohammad (- 19c)
[دنا 182/3]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2551
آغاز: بر تفرد جناب اقدس الهی؛ انجام: بدانکه مراد از عمل صالح.
از سوره فاتحه تا آخر سوره کهف؛ خط: مختلف، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: شیخ محمد جواد علمیه؛ کاغذ: کبود اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 98گ، اندازه: 11/5×21سم [ف: 4 - 1340]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
سید ششتری، ق13 قمری
seyyed-e šoštarī (- 19c)
تاریخ تألیف: رمضان 1252ق؛ محل تألیف: کربلا
تفسیر مفصلی است بر آیه 96 سوره آل عمران «ان أول بیت وضع للناس». مؤلف که از علمای شیخی است در ضمن مباحث تفسیری به بسیاری از شبهات اعتقادی پاسخ گفته و در فصل پایانی کتاب در پاسخ به سؤال شخصی مفصلاً عقاید خود را بیان کرده است و متذکر شده که 20 سال را در کربلا بوده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4079
آغاز: قال عزمن قائل ان أول بیت ... و اعلم ان تفسیر فی هذه الأزمنة المتطالیه فی تلک اللیلة الشریفة لیس منحصرا فیها بل هذا فی جمیع الآیات؛ انجام: پس آنها بد کنند من نباید بدی کنم که از شأن نجیب دور است لاسیما مؤمن لاسیما عالم و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، بی کا، تا: عید فطر 1252ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه، محشی با عناوین «لمحرره » و «سمع »، در برگ اول سؤال و جوابی درباره ساداتی که از طرف مادر سیدند آیا خمس به آنها تعلق می گیرد یا نه آمده ؛ مهر: «صراط علی حق نمسکه» (بیضی) ؛ جلد: تیماج طلائی، 149گ، 19 سطر، اندازه: 11×15سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 406]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
یزدی، احمد بن حسن، - 1310 ؟ قمری
yazdī, ahmad ebn-e hasan (- 1893)
در مقدمه تألیفات خود را که برخی از آنها در تفسیر قرآن کریم است چنین آورده: باقیات الصالحات، اسماء الغزوات، خزائن الأنوار، شموس المضیئة، الحجج الحقایق (در 14 جلد )، براهین الخواص (در تفسیر سوره بقره در 2 جلد )، منفجر المعانی (در تفسیر سوره فجر)، تسلیات الرسول (در تفسیر سوره یوسف)، درجات الممدوحین فی احوال المقبولین، ایقاظ الراقدین (در شرح دعای سحر ، ) انوار اللاهوتیة فی حیاض الناسوتیة انیس العرفان فی شرح صلوات شعبانو چندین تألیف دیگر. مفسر در این کتاب آیات را در موضوعات مختلف گرد آورده سپس روایات و حکایاتی که در آن زمینه وارد شده آورده است.
[دنا 182/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:26552
آغاز: بسملة، ربنا زدنا حب علی بن ابی طالب و اولاده المعصومین و لا تقبضنا الا بحب علی بن ابی طالب و اولاده المعصومین ... و بعد چنین گوید؛ انجام:پسران ابو لهب به جهت خصومتش نزد عبداﷲ بن عباس آمدند ابن عباس گفت اخرجوا عنی الکبس الخبیث (کذا) از من دور کنید کبس (کذا) خبیث را یعنی پسران ابو لهب را.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ افتادگی: وسط و انجام؛ کاغذ: نخودی، 306گ، 28 سطر، اندازه: 35×21سم [ف:22-159]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
رضوی، زین العابدین بن جواد، - 1327 قمری
razavī, zayn-ol-‘ābedn ebn-e javād (- 1327)
تفسیر کوتاهی است از مؤلف که از نوادگان دختری میرزای قمی صاحب قوانین بوده، وی تفسیر برخی از آیات را در زیر سطور یا حواشی به خط خود نگاشته و برخی آیات را بدون تفسیز رها ساخته است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14594
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم الحمدﷲ رب العالمین الرحمن الرحیم مالک یوم الدین ... فویل، شدت عذاب للذی یکتبون التاب بأیدیهم ای مختلفاً من عندهم؛ انجام: فویل للمصلین الذینهم عن صلاتهم ساهون، غافلون یؤخرونها عن وقته ... الذی یوسوس فی الناس من الجنة و الناس
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای،382گ،12سطر(7×15)،اندازه:12×18/5سم[ف:36- 664]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
زاهدی، جعفر، 1335ق
zāhedī, ja‘far (1917 -)
تفسیر سوره های یس، زمر و غافر است. روش تفسیر به این صورت است که ابتدا محل نزول، تعداد آیات و خواص سوره بیان گردیده است. در متن تفسیر مذاق عرفانی مشهود و از شواهد شعری فراوان استفاده شده است. بیشتر اشعاری که انتخاب گردیده از مثنوی مولوی می باشد. مفسر از تفاسیر و کتاب هایی همچون مجمع البیان، بحر الحقایق، تبیان، کنز العرفان، انوار التنزیل و کشف الأسرار استفاده کرده ولی در بسیاری از موارد با کلمه «گویند، آورده اند» و بدون استناد دقیق از منابع مطلب را بیان کرده است. متن تفسیر ساده و با آنکه عرفانی است قابل فهم عموم نوشته شده است. در بیان بعضی مطالب گسترده صحبت کرده، مانند ذو الأوتاد و داستان های پیامبران چون داستان حضرت یونس، داوود، سلیمان و غیره.
[دنا 182/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25656
آغاز: بسمه تعالی سوره یس که آن را سوره دافعه، سوره قاضیه و سوره متمم نیز می نامند در مکه نازل شده مگر آیه اعراض یا آیه انفاق که بنا به گفته ابن عباس در مدینه فرود آمده است؛ انجام:عاقل از سر بنهد این مستی و باد چون شنید انجام فرعونان عاد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوا، رویه گالینگور، 134گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×24/5سم [ف: 22 - 175]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
ادیب کاشانی، محمد جعفر بن محمد مهدی، - 1363 قمری
adīb kāšānī, mohammad ja‘far ebn-e mohammad mahdī (- 1944)
برخی از آیات قرآنی را آورده و سپس آنچه در خلاصة المنهج و صافی و مجمع البیان و دیگر تفاسیر آمده را ذکر نموده و بعضاً اشاره ای مختصر به پاره ای از مباحث مربوط به آیه می کند.
[دنا 182/3]
آغاز: قوله سبحانه الذی فرض علیک القرآن الی آخر الآیة در خلاصة المنهج مسطور است که چون حضرت رسالت صل اﷲ علیه و آله
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، 227گ، اندازه: 12×18سم [ف: 44]
آغاز: در تفسیر سوره مبارکه فاتحة الکتاب در خیر آمده که حق سبحانه و تعالی صد و چهار کتاب را از آسمان فرو فرستاد و در میان آنها چهار کتاب را که تورات و انجیل و زبور و قرآن است خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، 262گ، اندازه: 12×18سم [ف: 44]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = jāmi‘-u mabād-il ’aḥkām
اشرفی مازندرانی، اسماعیل بن محمد باقر، ق14 قمری
ašrafī māzandarānī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (- 20c)
مباحث این کتاب بیشتر جنبه فلسفی، فقهی و اصولی دارد. مؤلف می نویسد: هر چه در قرآن است همه در سوره فاتحه مجتمع است و هر چه در آن است در بسملهاش و هر چه در بسمله جمع است در حرف «باء» آن مندرج است. بنا بر حدیث شریف که علی علیه السلام فرمود: من نقطه تحت باء هستم و آن مبدا و مرجع همه چیز است پس هر چه در عالم وجود است، جملگی در مقام شامخ علی (علیه السلام) مضمر است. مفسر در تفسیر آیه 40 از سوره انفال به اسامی حضرت مهدی (عج) در کتب سماوی پرداخته چنین می گوید: «المهدی عجل اﷲ فرجه فی صحف ابراهیم (علیه السلام) حاشر و فی زبور داود (علیه السلام) مفیق و فی التوراة بلغة الترکوم او قید مواد (کذا) و فی التوارة بلغة العبران ماشع و فی الانجیل مهمید و ...». نامبرده در این مورد بحثی مفصل دارد و نیز به شأن نزول آیات و رد برخی از مفسرین اهل سنت از جمله بیضاوی پرداخته است. مؤلف در مقدمه هدف خویش را بیان کرده است: «قال اسماعیل بن محمد باقر ... انه منذ رزقنی اﷲ من العلوم المنقولة و المعقولة ما هو حظی منها ما تلوت القرآن فی آناء اللیل و اطراف النهار الا و تاقت نفسی الی عمل کتاب فی التفسیر جامع یکون أن او رد الآیة و اذکر ما یتعلق بلفظها و لغتها و اعرابها و قرائتها و ابین ما تحتمله من وجوه المعانی حقایقها و مجازاتها ثم ان کانت محکمة نصا او ظاهرا بینت وجه ذلک فیها و ان کانت متشابهة محتملة للوجوه بحثت فی المتاشبه المثانی و فیما رواه اصحابنا عن اهل البیت علیهم السلام و فی القواعد المحکمة المتقنة من القضایا الضروریة العقلیة او الأحکام النظریة الصحیحة عما یوجب ترجیح بعض الوجوه و الحکم بکونه مرادا و مقصودا بالافهام منها علی وجه القطع و الجزم دون الظن و التخمین فان ظفرت بشیء من ذلک بعد البحث حکمت بموجبه و فسرتها به والا ترکتها علی التشابه و قنعت فیها ببیان الوجوه المحتملة من دون أن احکم بشیء منها ثم ابین احوالها عمومها و خصوصها ناسخها و منسوخها علی ما تقتضیه اصول الفرقة ثم اتکلم فیما یتعلق به من فقهها و حکمتها و اذکر ما یتفرد به اصحابنا من الاستدلال بها علی صحة ما یعتقد و نه من الاصول و الفروع و المعقول و المنقول.» (غلامی مقدم)
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الظاهر بباطنه الاول باخره النور الذی لم تشبه ظلم العلق و الأفول الموجود بذاته الذی لم یخالطه عدم و فناء [دنا 182/3]
آغاز: بسملة، اعلم أن من اول البسملة الی آخرها علم الهی کامل کالفاتحة شرحها و کالقرآن شرح شرحها؛ انجام: فابصار هم کابصار الحیوانات لاتنفعهم فی عرفان الخط (کذا)
از ابتدای بسمله تا آیه 43 از سوره یونس؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از احمد بن محمد؛ واقف: جعفر زاهدی، سال 1377؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن خرمایی، 92گ، 39 سطر، اندازه: 21/5×31/1سم [ف: 22 - 169]
آغاز: برابر؛ انجام: و مما یدل علی هذا ایضا قوله تعالی و جعلناهم ائمة یهدون بامرنا لما صبروا و کانوا بآیاتنا یوقنون جلد1 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 292گ، 32-34 سطر، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 22- 182]
آغاز: برابر؛ انجام: او باعتبار المصالح و المفاسد من الحسن و القبح العقلیین و ترک هذا الخلق الشریف ...
جلد1، از ابتدای مقدمه تا مبحث انسداد باب العلم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1305ق؛ مصحح، محشی برخی به قلم مؤلف؛ نه صفحه از آخر به خط مغایر و احتمالاً از مؤلف باشد؛ واقف: جعفر زاهدی،1377ش ؛ کاغذ: نخودی و شکری آهار مهره، جلد:
میشن ماشی،333گ،24سطر،اندازه:18/2×27سم[ف:22-181]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی مبادی الأحکام یقع فی مقاصد الاول فی حکم العقل اصل العقل فی اصل اللغة الحبس و المنع و فی العرف العالم ما یحمل الانسان علی ما ینبغی من فعل او صفة اوحال و یصرفه عما لا ینبغی؛ انجام: فیجب ان تکون الأشیاء قبل الشرع علی الاباحة عقلا.
جلد3 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ محشی ظاهراً به قلم مؤلف، مصحح، مقابله شده؛ واقف: جعفر زاهدی، 1377ش؛ کاغذ: نخودی و بعضاً فستقی آهار مهره، جلد: میشن ماشی، 419گ، 22 سطر، اندازه: 17×27/5سم [ف: 22 - 183]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
کاشانی، سلیمان بن ابوالقاسم، ق14 قمری
kāšānī, soleymān ebn-e ab-ol-qāsem (- 20c)
تفسیر قطعه ای از آیات با ترجمه و تفسیر اجمالی است به فارسی و پس از آن با تفصیل به عربی تفسیر می نماید طی فصولی با این عناوین «فصل فی التفسیر و التنزیل - فصل فی بیان الالفاظ - فصل فی خواص الایات» و مانند اینها. بیشتر این تفسیر از احادیث اهل بیت علیهم السلام گرفته شده و گاهی نقلهایی از تفاسیر دیگر نیز دارد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6810
از سوره بقره تا اعراف؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، خط خوردگی دارد؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 192گ، مختلف السطر، اندازه: 20×30سم [ف: 18 - 9]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
جواهری بروجردی، علی بن احمد، - 1415 قمری
javāherī borūjerdī, ‘alī ebn-e ahmad (- 1995)
تفسیر مزجی بسیار مختصر است و گویا پیش نویس مؤلف می باشد که تمام قرآن نوشته نشده و بعضی آیه ها را در برگ هایی نوشته ولی تفسیر نشده اند. از سوره بقره تا سوره مجادله در این نسخه ناتمام آمده است.
[دنا 182/3]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:548
از سوره بقره تا سوره مجادله در این نسخه ناتمام آمده؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: گالینگور قرمز، 108گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 2 - 178]
tafsīr-e qor’ān-el karīm
تفسیر مختصری است که مؤلف پس از ذکر آیات به ترجمه و تفسیر مختصر آن پرداخته است. موجودی آن شامل بخشی از سوره یوس تا بخشی از سوره دخان می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:31541
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای فرنگی، 69گ، 13 سطر، اندازه: 17×28/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 143]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm = mn.-u tafsīr-in neyšābūrī
تفسیر بخشی از جزء سی ام قرآن کریم و از تفسیر سوره تکویر آغاز و تا اواخر سوره ماعون موجود است و باقی آن افتاده است. تفسیر هر سوره با دیباچه ای مستقل همراه است و در پایان هر سوره، عبارت «من نیشابوری» نوشته شده است که بایستی منتخبی از تفسیر النیشابوری بوده باشد. باید افزود که در ابتدای امر به ذهن تبادر می نمود که این تفسیر بایستی تلخیصی از تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان تألیف نظام الدین حسن بن محمد بن حسین قمی نیشابوری (- 728 یا 730ق) بوده باشد، لیکن در بررسی جزء سی ام آن تطبیق نگردید. ممکن است تفسیر دیگری، همچون الوسیط فی تفسیر القرآن، تألیف ابوالحسن علی بن احمد بن محمد واحدی نیشابوری (-468ق) بوده باشد که نیاز به بررسی دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:447/3 کر
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، بسم اﷲ الحنان المنان الذی من علی المؤمنین برسول کریم ... فقوله إذا الشمس کورت فقال ابن عباس إذا الشمس کورت أی ذهبت ضوئها و دخی بها فی حجاب النور؛ انجام: بسم اﷲ الرحمن الرحیم بسم اﷲ العلی العظیم الذی عذب الکافرین ... قال ابن عباس و مقاتل بن سلیمان نزلت أول هذه السورة فی العاص بن وائل السهمی ... و یمنعون الماعون، اختلفوا فی الماعون من سبعة أوجه أحدها قال علی بن أبی طالب و ابن عباس و مجاهد ... الماعون الزکوة المعروفة، الثانی قال سلمة بن کهیل الماعون الصدقة و الثالث قال سعید بن جبیر و ابن عمر الماعون هو منع الحق و الرابع قال السدی الماعون ما یتعاون الناس خط: نسخ، کا: حاجی سید مصطفی بن سید حسن دده بن سید محمد بن حسن صوفی، تا: 1152ق؛ مصحح، محشی با نشانهای «بغوی، عصام، من ع ع من اب، شیخ زاده، شافی، من ابی اللیث، خلخالی، من حنفی، و ...» ؛ کاغذ: فرنگی نخودی و سفید، 57گ
(73پ-129پ )، 19سطر، اندازه: 8×17/5سم [ف: 40/2 - 188]
tafsīr-ul qur’ān-il karīm
غیر همانند:
آغاز: اعوذ باﷲ من الشیطان الرجیم ... العوذ هو الالتجاء و الاستجارة من الأقوی لمنع الأضعف و قیل الالتصاق یقال أطیب اللحم عوذه و هو ما التصق منه بالعظم ... سورة فاتحة الکتاب و لهذه السورة اسام فاتحة الکتاب أی اول الکتب المنزلة من السماء من التوریة و الزبور و غیرها و لفظ الفاتحة مجاز لأن الفاتح هو اﷲ تعالی و هی مفتوح بها لا الفاتحة و ام القرآن والأم الأصل؛ انجام:او به همباز مکیرا لیمدحه و یذکر فضله عند الناس انه کثیر الطاعة.در این تفسیر که از تفاسیر مختلفی همچون فخر رازی، ثعلبی و خصوصاً کشاف زمخشری (با رمز ذکره جار اﷲ، ذکره ج، تفسیر الثعلبی، فخر الرازی) نقل مطلب شده به مباحث لغوی، اعرابی، اختلاف قراآت، اسامی سوره ها، شأن نزول و رخدادهای تاریخی نیز پرداخته است. منقولات مؤلف از کشاف به حدی است که شاید بتوان آن را خلاصه کشاف دانست که مطالبی به آن افزوده شده. گاهی برخی کلمات یا آیات به نثر قدیم محلی اشکور به فارسی ترجمه شده است مانند: «و اما الذین ابیضت وجوههم (انم) اون مؤمنون که ریمها روشن بودن همیشکنون بون، یسوا سوائاً من اهل الکتاب امة قائمة ... ان یهود و نصارا بعضی استن که و راه شریعتن» «شما به همه کتبیون اون پیغمبرون ایمان بیاوردین» و نیز «اون زنون که هرزه کنند، گواهی بخوازین، و شود زندان کنین و ...». موجودی از ابتدای استعاذه و تفسیر فاتحه تا پایان سوره کهف است. این نسخه به لحاظ قدمت و منحصر بودن قابل توجه می باشد؛ خط: نسخ، کا: احمد بن سلارکینا دوزی، تا: پنج شنبه 7 رمضان 889ق، برای نوراﷲ بن علی اشکوری یکی از علمای وقت ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 419گ، مختلف السطر(13×18/5 )، اندازه: 20×27سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 140 و] [ف: 22-167]
آغاز: و قنوان بالضم لغة و الدانیة ... القربیة من المتناول عن ابن عباس و البرا بن عازب و قتادة و الضحاک و قال الزجاج و فیه یحذف؛ انجام: القشیری جمع الجیران فی ثبات القلب و به یتبین اقدار الرجال کما کان ... رسول اﷲ علیه السلام حتی قال من کان تفسیری است کهن و کوتاه که در آن به معنی لغوی آیات و نقل برخی از احادیث و اقوال مفسران اشاره شده است. مؤلف در این تفسیر از امام ابوالمنصور و قشیری بسیار نام برده است، نسخه موحود با آیاتی چند از پایان سوره انعام آغاز و تا آیاتی از سوره انفال به پایان می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع قهوه ای عطف تیماج قهوه ای، 47گ، 35 سطر (15×26 )، اندازه: 21/5×30سم [ف: 35 - 462]
آغاز: بسمله. الذی اتم نعمته علی خلقه اجمعین [و] الذی خص بجنته عباده المؤمنین و قوله شعبة و حمزة و الکسائی بإمالة الطاء؛ انجام: و ابن المنذر و ابن ابی حاتم والطبرانی رضی اﷲ عنهم اجمعین.
تفسیر مختصر روایی عامی است بر تمام سوره طه و آیات 73 تا پایان سوره حج و نیز آیات 1 تا 11 و 51 تا 108 سوره مؤمنون. نکته: پس از آیه 11 مؤمنون [برگ 71 تا 80 نسخه] مطالبی از فتوحات ابن عربی و عبدالکریم جیلی در تفسیر آیه 103 سوره نساء و مطالبی از «نزهة الناظرین» شیخ مرعی بن یوسف حنبلی مقدسی ازهری (-1033ق.) در تفسیر آیه 59 سوره نساء نقل شده که دانسته نشد آیا جز همین تفسیر است یا سهواً اینجا آمده.
همچنین در برگ 19 تا 22 مجموعه تفسیر آیات 96 و 97 آل عمران نیز آمده که آن هم معلوم نشد مستقل است یا خیر ؛ خط: نسخ، کا: ابوبکر بن زاهر بن عبداﷲ بن محمد یمانی حضرمی شافعی، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه ای، 54گ، 29 سطر، اندازه: 15×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 141]
آغاز: جوال القسم محذوف أی لتبعثن بقرینة قوله (یوم ترجف الراجفة) هو ظرف للمحذوف ... (14ر) سورة الملک مکیة (بسم اﷲ الرحمن الرحیم تبارک) أی تعالی و تعاظم عن صفات المحدثین (الذی بیده) أی فی تصرفه ... (17ر) سورة الواقعة مکیة (بسم اﷲ الرحمن الرحیم إذا وقعت الواقعة) أی إذا قامت القیامة؛ انجام: (32ر) و قال من قرء سورة الکهف فهو معصوم ثمانیة أیام من کل فتنة قوله تعالی (بسم اﷲ الرحمن الرحیم) عن عمر رضی اﷲ عنه عن رسول اﷲ علیه السلام قال أنزلت علی عشر آیات ...
(الذین هم فی صلوتهم خاشعون) و صفهم الذی به یستحقون الفلاح ... (36پ) (لاتنقنطوا) أی لاتیأسوا (من رحمة اﷲ) ... و (أنیبوا إلی ربکم) أی ارجعوا إلیه عن الذنب تائبین (و أسلموا) ...
قیل هذه نصیحة لإتمام التوبة و تحصیل المغفرة به ... »ناتمام.تفسیری روایی و لغوی برخی سوره های قرآن کریم (در نسخه برگ ها متشتت است) مشتمل بر تفسیر بخشی از سوره نازعات و سوره های ملک و واقعه، نیز تفسیر بخشی از سوره های ملک و واقعه، نیز تفسیر بخشی از سوره های الرحمن، نساء، مائده و کهف، مؤمنون و غافر است که به جهت افتادگیهای مکرر دانسته نشد، آیا این اثر بخشی از یک تفسیر بزرگ است یا از سوی مؤلف آن، تنها همین سوره ها به صورت گزیده، تفسیر گردیده است؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی نخودی ضخیم، 24گ (13ر-36پ )،
14 و 18-19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 40/2 - 305]
آغاز: بسمله. قوله یس و القرآن الحکیم عن ابن عباس رضی اﷲ عنه قال یس یعنی محمداً؛ انجام: بارض مصر قبل موسی.
این کتاب که به علت ناقص بودن، عنوان دقیق و مؤلف آن شناخته نشد، وی از اعلام عامه و به احتمال در قرن 9 و یا 10ق.
می زیسته است. تفسیری است موجز بر قرآن کریم با عناوین «قول»که برخی تأویلات نیز در آن به چشم می خورد و موجودی از آیه 35 سوره صافات تا 34 سوره غافر می باشد. برگ ابتدای نسخه تفسیر کلمه یس از سوره یاسین است ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی دارچینی، 55گ،25سطر،اندازه:16/5×28سم[اهدائی رهبر: 1علوم قرآن- 141]
آغاز: اسم الشیء مایعرف به فاسماء اﷲ تعالی هی الصور النوعیة التی تدل بخصائصها و هویاتها علی صفات اﷲ؛ انجام: تا چشم برگشادم نور رخ تو دیدم تا گوش باز کردم آواز تو شنیدم از میرزا اسماعیل الخواجة.
تفسیر بعضی آیات و سور قرآن مانند سوره الحمد و الفلق و غیر آن، این تفسیر عرفانی است؛ خط: نستعلیق، کا: ملااسماعیل خواجه، تا: دهه سوم ذیحجه 1233ق؛ جلد: چرم زرد مایل به سیاهی، 9گ (64ر-72ر)، اندازه: 10/5×15سم [ مؤید: 2 - 111]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب نوراً الی رفع مصابیحه؛ انجام: و علی التغیرات العارضة لها فی الحرکات و الانتقالات و نقل الاحوال مما فصل فی محله ثم المراد.
شاید از: حاج سید ابوالحسن طالقانی. ظاهراً برگرفته از مجلس درس استادش شیخ محمد حسین اصفهانی بوده است. استاد در مقدمه توضیح داده که چون تفسیر جامعی که شامل ظواهر کتاب اﷲ باشد و مواعظ و معارف و علوم مستخرجه از آیات را بیان کند و اخبار وارده را نیز با بیان های شافیه در برداشته باشد، نیافتم در نظر گرفتم که تفسیری بدین مشخصات بر طلاب بیان کنم و در پایان آن که ناتمام مانده، چنین می نویسد: «الی هنا افاض مد ظله العالی وفقنا اﷲ تعالی للاستفادة بتمامها منه ... الثامن من شهر جمادی الآخرة 1306 »، از آغاز کتاب تا تفسیر آیه «یا ایها الناس اعبدوا ربکم الذی خلقکم ...» را دارد ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: احتمالاً سید ابوالحسن طالقانی، تا: 8 جمادی الثانی 1306ق، جا: سامراء؛ سید محمود طالقانی (فرزند سید ابوالحسن طالقانی) در آغاز نسخه شرحی درباره رساله های مجموعه نوشته و توصیه کرده که اولاد خاندانش آن را جهت یادگاری نگه دارند. این یادداشت را یک شنبه 6 ذیقعده 1393ق (11 آذر 1352ش) نوشته و تصریح کرده که اول تیر ماه همین سال از تبعید زابل و بافق برگشته است؛ کاغذ: کاهی شکننده، جلد: چرم قهوه ای، 258ص (2-259 )، 19 و 20 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 45 - 21]
tafsīr-e qor’ān-e karīm
غیر همانند:
آغاز: و اختلف عن اهل الشام و لا صح عنهم انهم ... عن ابی بکر بن مهران رحمهم اﷲ انعمت علیهم و بصری و مکی؛ انجام: و همچنان یحیی و مریم و عیسی و هارون و ابراهیم و اسحق و یعقوب و اسماعیل و بعدد هر که خدای عزوجل را فرزند دعوی کرده پست و بعدد هرکه آن را دعوی نکرده است و اﷲ اعلم باسم اﷲ.
جلد 1، موجودی از سوره فاتحه تا پایان سوره کهف و آغاز مریم است. ترجمه و شرح بسیار نفیس فارسی و کهن قرآن کریم است.
مترجم ابتدا به سبب و محل نزول سوره مبارکه و فضیلت تلاوت آن و اختلاف اقوال اشاره کرده آنگاه به ترجمه تحت اللفظی زیرنویس کل سوره و سپس به شرح و ترجمه مختصر آن پرداخته و به برخی از رخدادهای تاریخی نیز اشاره کرده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن عبدالوارث، تا: 897ق؛ افتادگی: آغاز (برگ اول) و انجام؛ نسخه شماره 2202 ادامه نسخه حاضر می باشد؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج ق هوهای، 279گ، 22 سطر، اندازه: 33/5×23/5سم [ف: 5 - 538]
آغاز: بسمله، کهیعص ذکر رحمة ربک عبده زکریا ... بنام خدای بخشاینده مهربان کافی و هادی و رحیم و علیم و صادق است یاد کردن نعمت خداوند تو بنده او را زکریا ... ترجمه سوره مریم علیها السلام و اول این سورة از حروف معجم است چنانکه همی کوید عزوجل کهیعص و بدین حروفهای معجم علما اختلاف کرده اند کروهی کفته که این حروفهای معجم که اندر جمله قرآن همه بشمار جمل برکیری عدد شمار همه حروفها که بقران اندرست عدد سال های این جهان است؛ انجام: من الجنة و الناس (متأسفانه ترجمه آخرین آیه محو شده) جنانست که خوانده باشد کتابها ... (جای نقطه ها محو شده) خدای شان برسل صلی اﷲ علیه و علیهم اجمعین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله و صحبه اجمعین الطاهرین برحمتک یا ارحم الراحمین.
جلد2، از اوائل سوره مریم تا پایان سوره ناس می باشد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: احمد بن عبدالوارث، تا: پنج شنبه 29 جمادی الثانی 897ق؛ ادامه نسخه 2171 است؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 297گ، 22 سطر، اندازه: 33/5×23/5سم [ف: 5 - 576]
آغاز: سورة مریم مکیة الا آیة السجدة و هی ثمان او تسع و تسعون آیة بسملة، کهیعص به اماله خوانده ابو عمر و تکررا چون الف های اسماء تهجی یا آت اند و ابن عامر و حمزه یاء را به اماله خوانده اند و کسایی و ابوبکر هر دو را به اماله خواندهاند ذکر رحمة ربک خبر ما قبل است اگر تأویل کنند آن را به سورة یا قرآن یا خبر محذوفی است یعنی هذا المتلو از قرآن؛ انجام: یعنی هر که قرائت کند سوره معوذتین را پس چنان است که گویا قرائت کرده کتبی را که نازل ساخته خدای تعالی همه را.
مفسر به طور اختصار به ترجمه و تفسیر و شأن نزول، عدد و محل نزول و ثواب تلاوت آیات پرداخته است. به قراآت قراء مشهور چون ابوعمرو بصری، علی بن حمزه کسایی، ابن عامر شامی، حمزه کوفی و دیگران نیز اشاره دارد. به مباحث اعرابی و نحوی بیش از سایر مباحث عنایت کرده است. او در نقل حدیث به مأخذ و سلسله روات و همچنین به اقوال علما اشاره ننموده است. از ابتدای سوره مریم تا انتهای قرآن می باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 ؛ واقف: رضا علی رضایی، آذر 1378 ؛ کاغذ: شکری و نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 320گ، 27 سطر، اندازه: 19/5×29/3سم [ف: 22 - 188]
آغاز: افساد نکنیم و معصیتها نورزیم این سؤال را چندان جواب است یکی آنست که ایشان ما را ندیده؛ انجام: و یک شیشه بیاورد و یک اسب مادیان و یا کره بیاورد چون این چیزها.
ابتدا متن تمامی سوره ها را با ترجمه تحت اللفظی ذکر نموده، سپس به شأن نزول و رخدادهای تاریخی به طور مشروح می پردازد. بخشی ازسوره بقره تا آیه 37 سوره نمل است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، دی 1380؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج سبز یشمی، 286گ، 11-13 سطر، اندازه: 15/5×26سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 142]
آغاز: فرمود بر جاده فرمان برداری بایستادند و باقی بسخن امیر خود؛ انجام: زیرا که میوه بهشت از درخت رسید بیرون آید و هر طعمی خوش.
در این تفسیر مؤلف بخشی از آیات را ذکر کرده و به ترجمه و تفسیر آنها پرداخته و در برخی آیات شأن نزول و رخدادهای تاریخی را به طور مشروح بیان نموده است ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛کاغذ:نخودی آهار مهره،جلد:مقوا با عطف پارچه،107گ، 27 سطر، اندازه: 24×32/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن- 143]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی اصطفی من البشر رسلاً ... و فضلهم علی الملائکة المقربین و اختار منهم؛ انجام: غیر از این منطق لبی بگشودمی ×× در مدیحت داد معنی دادمی.
تفسیر روایی بر برخی از آیات از جمله آیات مربوط به فضیلت شیعیان و موالی پیامبران و قصص قرآن است که مؤلف از ابتدای قرآن تا پایان آن انتخاب و با روایات مربوطه و اقوال علما تفسیر کرده است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج فرنگی دارچینی، 75گ،21سطر،اندازه:12/5×18سم[اهدائی رهبر:1علوم قرآن - 144]
tafsīr-ol qor’ān-el majīd
افتخاری، علی بن حیدر، ق14 قمری
eftexārī, ‘alī ebn-e heydar (- 20c)
مباحث تفسیری متفرقه موضوعی است که مؤلف از محضر استادش علامه سید محمد حسین طباطبائی استفاده نموده است.
آغاز: قوله تعالی و قل رب زدنی علما و الحقنی بالصالحین تمام سعادتها و رستگاریها دائر مدار علم است
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف- قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 196ص [عکسی ف: 6 - 479]
آغاز: تفسیر جوامع الجامع یکی از ارزنده ترین تفاسیر شیعه است بلکه در تفاسیر اسلامی کم نظیر است
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 67ص [عکسی ف: 6 - 481]
» تفسیر القرطبی ← الجامع لأحکام القرآن و المبین لما تضمن من السنة و آی القرآن
tafsīr-ul qurṭubī (mx.)
ابن ملقن، عمر بن علی، 723 - 804 قمری
(1324 - 1402) ebn-e molaqqan, ‘omar ebn-e ‘alī
وابسته به: الجامع لأحکام القرآن و المبین لما تضمن من السنة و آی القرآن = تفسیر القرطبی؛ قرطبی، محمد بن احمد (-671)
خلاصهای از تفسیر القرطبی است معروف به جامع أحکام القرآن که بعد از تلخیص آن، مطالبی از متأخران بر آن افزوده شده و از نظر حجم در حد نیمی از تفسیر القرطبی است. مدار اصلی این کتاب، تفسیر القرطبی است چنانکه (به عنوان مثال) آغاز سوره مبارکه مائده را با آن تفسیر مقابله نمودیم، در حدود بیش از یک صفحه عیناً مطابقت داشت [برگ 8 و 9] ولی بدون ذکر مأخذ، اما دیده می شود که در ادامه همین کار در نقل اقوال دیگر قرطبی، به نام او تصریح می کند. در این تفسیر، علاوه بر قرطبی مطالب دیگری، از قول مفسران متأخر از او، همچون فخر
رازی، زمخشری، بیضاوی و هر دو نسفی (صاحب مدارک وتیسیر) و کتب حدیث، آورده شده است.
ما انتساب این تفسیر را به سراج الدین «ابن ملقن به» این دلایل با شک و تردید تلقی می کنیم: 1. در دسترس نبودن نسخه ای محقق و مسلم، بلکه هیچ نسخه ای (سالم و غیر سالم) از کتاب حاضر که بتوان به آن استناد نمود؛ 2. عدم تصریح ارباب تراجم، به ذکر این کتاب در فهرست تألیفات «ابن ملقن» مگر کاتب چلبی در کشف الظنون؛ 3. عدم توافق سال فوت «ابن ملقن با» نقل قول از فتح الباری در این کتاب، زیرا تألیف فتح الباری، سال 817 ق ذکر شده و تاریخ فوت «ابن ملقن »804ق. ولی تشکیکات ذکر شده، افاده نفی قطعی نمی کند، زیرا ممکن است تاریخ فوت ابن ملقن 804 ق نباشد و مثلاً 814ق یا 824ق باشد و یا فتح الباری، زودتر از 817 ق تألیف شده باشد و یا اینکه فتح الباری غیر از فتح الباری ابن حجر عسقلانی باشد که احتمال آن از همه ضعیف تر است اما وضعیت نسخه حاضر که از آغاز و انجام افتادگی دارد و از سوره نساء تا سوره انفال می باشد، نشان می دهد که با دیده فنی، نهایتاً به اواخر قرن 8ق تعلق دارد و استنساخ نگردیده که به حد شهرت برسد و به صورت فعلی ناشناخته مانده است. این تفسیر به قرینه نسخه حاضر، به پنج جزء تقسیم شده است.
[دنا 183/3؛ کشف الظنون 534/1؛ معجم المؤلفین 297/7]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11412
آغاز: أحسن منکم فی الاسلام فلا یؤاخذ بها و من آسا أخذ بعمله فی الجاهلیة و الإسلام؛ انجام: قال فی المدارک: قسم الناس أربعة أقسام آمنوا و هاجروا ...
این نسخه از آیه 138 نساء تا پایان سوره انفال را در بر دارد ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: اواخر قرن 8 یا اوای ل قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با نسخه اصل مقابله گردیده، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 242گ، 31 سطر (13×19 )، اندازه: 18×26سم [ف: 29 - 19]
» تفسیر القشیری ← لطائف الاشارات فی حقائق العبارات
tafsīr-e qesār-e sovar
تفسیر فارسی چند سوره از سور مبارکه قرآن کریم است که از سوره مبارکه حمد، آغاز نموده و درباره نخستین آیه آن، یعنی «بسم الله » بسیار گفته و نقل ها نموده، سپس به بقیه سوره حمد پرداخته، آنگاه به سوره های کوچک، سوره « اخلاص » و «جحد » و آیاتی از قرآن، مانند آیه «ملک » و امثال آن و آیات دعا پرداخته و از دیدگاههای عرفانی و فلسفی سخن گفته است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14387
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، یعنی بنام خایی که بخشاینده و مهربانست و دهنده حلال نعم ودقایق آنست؛ انجام: و در آخر حمایت آفت نفس و شیطان هم ... عون و عصمت اوست. منه البداء و الیه المصیر
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: شرقی، جلد: مقوایی با روکش مشمع یشمی، 63گ، 18 سطر(8×10/5 )، اندازه: 12×15سم [ف: 36 - 317]
» تفسیر قطب شاهی ← آیات الاحکام (ترجمه)
tafsīr-e qol hova-l lāh
استرآبادی، محمد بن نظام
estarābādī, mohammad ebn-e nezām
[دنا 183/3]
مشهد ؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:1110/2
آغاز: بسمله بفضلک یا کریم و بعد حمداﷲ والصلوة علی محمد و آله می گوید محمد بن نظام الاسترآبادی که چون شمه از شرح فاتحه نویشتم عزیز از من طلب داشت که شمه قل هو اﷲ نویسم بس ملتمس؛ انجام: و منزه است که دریابد او را حسی و بصری یا سمعی یا لمسی یا ذوقی یا شمی یا وهمی یا خیال یا فکری یا عقلی لا اله الا هو سبحان ربک رب العزه عما یصفون والسلام علی مرسلین والحمدﷲ رب العالمین و صلوا علی نبینا محمد و آله اجمعین تم
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 12×17سم [ف: 3 - 1539]
» تفسیر قمی ← تفسیر القرآن الکریم
tafsīr-e qowl-e «al-mumkin-u fī ḥadd-i ḏāt-i-hī lays wa ‘an ‘illat-i-hī ays»
بحث در باب اینکه از آن حیث که ممکن است چیز نیست و وجود ندارد و به علت چیز و جود دار می شود.
[دنا ۱۸۳/۳]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:۱۶۳۱/۵-ف
نسخه اصل: مجلس ۱۲۹۰۹ ( ۲۲۱ ) [این نسخه با این شماره در فهرستهای مجلس یافت نشد ]؛ بی کا، بیتا [فیلمها ف: ۱ - ۶۲۴]
tafsīr-u qawl-in nabī «a‘rafa-kum bi-nafs-i-hī a‘rafakum bi-rabb-i-h»wa «law kušifa-l ġiṭā’-u ma-zdadtu yaqīn-ā»
آمدی، عبدالواحد بن محمد، - ۵۱۰ ؟ قمری
āmedī, ‘abdolvāhed ebn-e mohammad (- 1117)
رساله قاضی آمد ناصح الدین الی نور الهدی سلمان بن عمر اسکندری در تفسیر قول پیامبر (صلی الله علیه و اله) «اعرفکم بنفسه اعرفکم بربه» و قول حضرت علی (علیه السلام) «لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا».
[دنا 183/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:643/27-ف
خط:نستعلیق،بی کا،بی تا؛4گ(149پ-152پ)[فیلمها ف: 1 - 519]
» تفسیر قوله تعالی (لیغفراﷲ ما تقدم من ذنبک و ما تأخر)
(رسالة فی ... ) ← المحرر فی قوله تعالی (لیغفر لک اﷲ ما تقدم من ذنبک و ما تأخر)
tafsīr-u qawl-i-hī ‘alay-hi-s-salām inna-ka yā ilāhīwaḥdānīyat-ul ‘adad
تونی، عبدالواسع بن علامی ق، ۱۲ قمری
tūnī, ‘abd-ol-vāse‘ ebn-e ‘allāmī (- 18c)
از کتاب «المواهب السنیة فی شرح الصحیفة الکاملة» خود او.
[دنا 183/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6217/10
خط: نستعلیق، کا: عبدالواسع بن علامی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، نیم ص (27 پ )، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 220]
tafsīr-e qūnavī
صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607 - 673 قمری
sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211 - 1275)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17421
کامل ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی؛ 210گ، اندازه: 16/1×20/6سم [رایانه]
» تفسیر القیاس ← شرح القیاس
tafsīr-e kāšānī (t.)
یزدی، محمد بن خالق، ق8 قمری
yazdī, mohammad ebn-e xāleq (- 14c)
تاریخ تألیف: 784ق
مترجم می گوید: چون مرا قصد ترجمه تفسیر کاشانی به سر افتاد بر آن شدم آن را به نام شاهی کنم که محور عالم است در آن روزگار به ارزالروم بودم و بر این نیت کار خود را آغاز کردم. متاسفانه در صفحات بعد نام پادشاه بر اثر افتادگی صفات به دست نیامد. خود تفسیر هم در این نسخه از اواسط سوره بقره شروع می شود و قسمت های ما قبل آن ظاهراً بر اثر افتادگی صفحات در این نسخه موجود نیست. کار مترجم در این تفسیر آن است که هر آیه را جداگانه معنی و سپس تفسیر و بعد تأویل می کند. (عبداﷲ انوار)
[دنا 183/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1461
آغاز: بسمله رب تمم بالخیر یا کریم. حمد بی حد و ثنای بی عد خالقی را که بظهور آورد حقایق معانی؛ انجام: اگر دریای هیولی ... و از برای کتابت مداد خلاص کرد و بکلمات نای ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 884ق، جا: ارز روم؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 289گ، 27 سطر (10/5×28/9 )، اندازه: 18×26سم [ف: 3 - 518]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4237-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ فیلمها ف: 3 - 35]
» تفسیر کاشفی ← مواهب علیه
» تفسیر کبیر ← مفاتیح الغیب فی تفسیر القرآن
tafsīr-u k.-i uṯulujīyā min-al inṣāf
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
وابسته به: اثولوجیا = ثئولوجیا = میامر فلوطین (204-270) ابن سینا، تئولوژی (اثولوجیا) را که منسوب به ارسطو کردهاند و در حقیقت ترجمه قسمتی از تاسوعات افلوطین است، تفسیر کرده و گویا این تفسیر قسمتی از الانصاف تألیف از دست رفته اوست. عبدالرحمان بدوی، شرح اثولوجیا را با شرح کتاب اللام و تعلیقات حواشی کتاب النفس ارسطو که آنها نیز بقایای کتاب الانصاف شیخ الرئیس اند در جلد اول «ارسطو عند العرب» چاپ
کرده.
ابن سینا در شرح اثولوجیا چند بار از الحکمة المشرقیة یادو بدان احالت کرده است. آنچه بدوی چاپ کرده میمر 3-8 است و به جز میمر 8 شرح دیگر میمرها به صورت فقراتی است تعلیقه مانند و هر میمر با حروف ابجد شماره گذاری شده، در میمر 8 در آغاز فقرات «قال»آمده است. (عبدالحسین حائری)
آغاز: بسمله. آ. لیس یعنی ان نفس الانسان کانت موجودة قبل البدن مدة لاینزع الی بدن و لایلابسه، ثم صارت الیه، فان هذا امر انجام: و اما ان الخطاء کیف یقع منها و کیف یزول عنها و کیف یعود الیها ففیه کلام طویل. [پایان حقیقی کتاب همین است که در اینجا قید شده در بعضی از نسخ از جمله در نسخه چاپی، در ذیل میمر 8 فقراتی به نقل از شیخ افزوده شده و در فهرست قنواتی و دکتر مهدوی در پایان رساله، فقرات مذکور نقل گردیده]
چاپ: با تحقیق عبدالرحمن بدوی در ارسطو عند العرب، جلد 1
[دنا 183/3 (5 نسخه)]
نسخه اصل: اسماعیل صائب ش 4605؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 696ق، 19 سطر، [ فیلمها ف: 1 - 449]
خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1087ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سرخ ضربی، 10گ (2پ-11ر )، اندازه: 12×25سم [ف: 399]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین الدین شیرازی، تا: محرم 1088ق؛ کاغذ: اصفهانی شکری رنگ، 24ص (29-52 )، 21 سطر، قطع: نیم خشتی باریک، اندازه: 25×12سم [ شورا: ف: 5 - 307]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1105ق؛ در 1 جمادی الثانی 1105 مقابله شده؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن آبی، 16گ (41پ -56ر )، 24 سطر، اندازه: 15×21/2سم [ف: 9 - 207]
آغاز: ای یشتاق الی ان یراها؛ انجام: برابر
در فهرست با عنوان حاشیة فلسفیة آمده است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 13ص (1-13 )، 27-29 سطر، اندازه: 15×24/5سم [نشریه: 3 - 329]
tafsīr-u k.-i usṭuqus = at-tafṣīl-ul awwal = ġaraḍ-ul aġrāḍ
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: اسطقس الاس الاول = اسطقس الاس علی رأی الفلاسفة؛ جابر بن حیان (120-198)
الاسطقسات الثلاثة و تفسیرها = اسطقس الاس علی رأی الفلاسفة و الدیانة؛ جابر بن حیان (120-198)
شرح و تفسیری است کوتاه بر کتاب اسطقس خود مؤلف، (اسطقس، معرب از یونانی است و به معنی ماده و اصل هر چیزی است و جابر ظاهراً سه رساله اسطقس دارد). پرفسور فؤاد سزگین عقیده دارد این کتاب همان کتاب غرض الاغراض اوست. طبق تصریح مؤلف، این کتاب نیز جزء تألیف صد و دوازده گانه اوست. (سید محمود مرعشی)
آغاز: بسمله الحمد ﷲ وحده انی عازمه فی هذا الکتاب ان اشرح کتاب الاسطقس وهو ثلثه اجزاء وذلک انی جمعت فی جمل معانی کتب المائه والاثنی عشر وجعلته اولها وفاتحاتها ومقدمة بین یدیها ...
انجام:وانما تعرض هیهنا تعریضاً بذلک کما رایت والسلام تم کتاب التفسیر الاسطقس الاس وهو المسمی بالتفصیل الاول
چاپ: بمبئی، چاپ سنگی، 1892 م در «مجموعة احد عشر کتاباً فی علم الاکسیر» [دنا 184/3؛ ریحانة الادب: 111/5؛ تاریخ التراث العربی: 311/4]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ ریز، کا: بهائی بن احمد العاملی، تا: اواخر قرن 12 یا اوایل قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، 1گ (52 )، 26 سطر، اندازه: 6×8سم [ف: 32 - 75]
آغاز و انجام: برابرخط: نسخ، بی کا،
بیتا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج زیتونی، 1گ، 27 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 2 - 998]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ،بی کا،بی تا،جا:حیدراباد؛2گ(61پ-62ر)[ف:4 - 1022]
tafsīr-u k.-il bawl
وابسته به: الجوامع فی البول = الابوال = جوامع کتاب جالینوس فی البول؛ جالینوس (129-199)
تألیف یکی از قدمای اطباست بر کتاب البول از تصانیف جالینوس در یازده «مقاله»: -- قال جالینوس البول یکون من الکبد و یدل علی امراضها و صفاتها و بقوتها خاصة؛-- قال جالینوس فی المقالة الثانیة ینبغی لمن اراد احکام نظر البول ان یکون ذا علم و
معرفة قد قرأ الکتب و نظر فی الامور و خدم العلما و کان معذلک صادق الوهم؛ -- قال جالینوس البول ینقسم الی عشرة اضرب فمنها اربعة اللون: الاحمر و الابیض و الاصفر و الاخضر؛ -- و اما البول نفسه فان سوس (کذا) البول فی الاصل الی الثخن اسفله رقیق اعلاه فی مثل اللون الذی وصفناه؛ -- و اما الثقل فانه للاصحا یکون فی اسفل القارورة لازقا باسفلها مجتمعا قلیلا ابیض و ان کان علی خلاف ذلک فقد یکون علی خلاف الغریزة؛ و - اما ابوال المرضی فعلی ستة الوان اصلها من لونین من الصفرة و البیاض؛ -- اما الثقل فانه یکون فی المرض فی الموضعین من القارورة و لا یکون فی الموضع الثالث؛ -- و اما البول نفسه فانه اذا کان فی حال المرض ثخینا کان ذلک یدل علی ضعف القوة؛ -- فاما الابوال التی تدل علی الموت و الصحة فانها تکون علی مقدار القوة و الضعف و العلة؛ -- من قرأ هذه الکتب و احکمها و اراد ان یضع لنفسه الکتب حتی یکون عالما فینبغی ان ینظر الی ما ذکرت فی کتابی هذا؛ -- و اما امراض الدماغ و القلب و اعلی الحسد (؟- شاید الکبد) و القلب و انقطاع المنی و استرخا الاعضا فان ذلک فی العضو من قبل.
[دنا 184/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:5146/2
آغاز: کتاب ثانی: کتاب صفة البول لجالینوس قال جالینوس العالم و انما سمی العالم لانه کان قابلا للعلم بطبیعة فیه بعثته و فهم جامع و ابد کثیر لم یر قبله مثله و لا یدرک بعده فی عمله بالطب و لطافة نظره فی الامور و سمی المعلم اذا کان الاول و الاخر من المتطببین یحتاجون الیه فی عمل الطب؛ انجام: و هذا هو الذی یظهر الشهادات و یعدل الشهود ان شاءاﷲ تم کتاب البول عن جالینوس.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 6 (این تاریخ قطعی است زیرا که این نسخه منضم بوده است سابقاً به نسخه رساله فی علاج المشایخ به شماره 5112 که به خط کاتب همین نسخه است و در صفحه اول آن سه رباعی مسطور است که صریحا واضحا تاریخ 654 را دارد) ؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور عطف تیماج، 17گ، غالب صفحات 18 و 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 19 - 468]
» تفسیر کتاب العلل ← صنعة الطبیعة و سرائر الخلیقة
tafsīr-u k.-il ma’xūḏāt
نسوی، علی بن احمد، ۳۹۳ - ۴۸۳ ؟ قمری
nasavī, ‘alī ebn-e ahmad (1004 - 1091)
در پانزده شکل در اصول هندسه و از تألیفات ارشمیدس است. ترجمه عربی آن به دست ثابت بن قره الحرنی انجام گرفت و استاد مختص ابوالحسن علی بن احمد نسوی، شاگرد ابن سینا و استاد شهمردان بن ابی الخیر، آنرا شرح و تفسیر کرد.
آغاز: بسمله، تحریر کتاب الماخوذات ارشمیدس ترجمه ثابت بن قرة و تفسیر ... قال الاستاذ المختص هذه مقالة منسوبة الی ارشمیدس و فیها اشکال حسنة قلیلة العدد کثیرة الفوائد فی اصول الهندسیة فی غایة الجودة واللطافة ...
انجام: و قد تبین فی الشکل الثالث عشر من المقالة الثالثة عشر من الاصول و ذلک ما اردناه تمت المأخوذات الارشمیدس
[دنا 184/3]
آغاز و انجام: برابر
خط:نسخ درشت،بی کا، تا: 1269ق؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: مقوا عطف چرمی، 30 سطر، اندازه: 21×33/2سم [ف: 10-238]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد دزفولی حسینی موسوی همدانی مسکن، تا: جمعه 3 ذیقعده 1285ق؛ محشی به عبارت: «میرزا نصیر ره» که به خط و امضای عبداﷲ است؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی و آهار مهره، جلد: پارچه ای، 11گ، 15 سطر (8×13/2 )، اندازه: 13/5×20/3سم [ف: 8 - 95]
» تفسیر کشاف ← الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل
tafsīr-u kalām-i ḥukamā’ «inna li-l-lāh-i jannat-un fi-d dunyā fa-man daxala-hā ṭāba ‘yīš-a-hū wa qila mā hī...»
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2818/6
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 6 - 119]
tafsīr-u kull-u kalāmī kāḏib
تونی، عبدالواسع بن علامی، ق12 قمری
tūnī, ‘abd-ol-vāse‘ ebn-e ‘allāmī (- 18c)
[دنا 184/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:6217/11
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، عطف پارچه، 1گ (28ر )، 18 سطر (8×13 )، اندازه: 13×20سم [ف: 16 - 220]
tafsīr-u kalimat-it tawḥīd = at-tahlīlīya
زمخشری، محمود بن عمر، 467 - 538 قمری
zamaxšarī, mahmūd ebn-e ‘omar (1075 - 1144)
رساله ای است موجز در تفسیر کلمه «لا اله الا اﷲ». مفسران قبل از مخشری آن را کلامی ناتمام و غیر مستقل می دانستند بدین جهت معتقد به محذوف بودن خبر لای نفی جنس بودند که به عقیده آنان این کلمه در اصل «لا اله فی الوجود [یا] موجود الا اﷲ» بوده است. ولی زمخشری این نظر را مردود دانسته و گفته است بلکه آن کلامی است مستقل و نیاز به غیر خود ندارد به.
گفته او: «و لیس الأمر کذلک لأن من ذهب الی ذلک فکأنه لم یعرف معنی هذا الکلام و لا مورده بل الوجه الصحیح أن یکون کلاما مستقلا بنفسه مفیدا غیر محتاج الی سواه و یدل علی صحة ما ذهبنا الیه ...».
[دنا 185/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض23437
آغاز: هذه مسألة فی کلمة لا اله الا اﷲ أملاها جار اﷲ العلامه اعلم أن مقدمی الشیوخ ذهبوا الی ان قولنا لا اله الا اﷲ کلام غیر تام و لا مستقل بنفسه بل یجب أن یقدر هیهنا خبر محذوف؛ انجام: فتبین و تحقق ان المعنی ما ذکرناه و حققناه و ما ذهبوا الیه من تقدیر الخبر غیر مسدد و لا محتاج الیه.
خط: نستعلیق، کا: محمد صادق بن تاج الدین علی کرمانی، تا: 1063ق؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 22 سطر (18×29 )، [ف: 22 - 195]
tafsīr-u kalimat-it tawḥīd
بحرانی، سلیمان بن عبداﷲ، 1075؟ - 1121 قمری
bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665 - 1710)
[دنا 185/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:1142/2
آغاز: کلمة لا اله اﷲ اعلی کله و اشرف لفطة نطق بها فی التوحید؛ انجام: و العالمون کلهم الا المخلصین علی خطر عظیم، انهتی س ع دام ظله
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ1160ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 1گ (5ر-پ )، 15 سطر [ف: 5 - 236]
tafsīr-e kalame-ye towhīd
در تفسیر کلمه توحید و این که آن ترجمه: «و تبتل الیه تبتیلا» است و ذکر خواجگان همین است. شاید از جامی.
[دنا 185/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5905/3
آغاز: مخدوما و معلوم ضمیر آفتاب تنویر ملا زمان خواهد بود؛ انجام: به متابعت حضرت محمد ... باشد باید کرد.
خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: هندی، جلد: گالینگور، 2گ (5پ-7پ)، 12 سطر (10×17)، اندازه: 14×22سم [ف: 16 - 142]
tafsīr-e kalame-ye tahlīl = tahlīlīye
حسینی خلخالی، عزیزاﷲ بن عنایت اﷲ، ق10 قمری
hoseynī xalxālī, ‘azīz-ol-lāh ebn-e ‘enāyat-ol-lāh (- 16c)
اهدا به: سلطانم صفوی (دختر شاه طهماسب)
رساله مختصری است «در بیان معنی کلمه طیبه توحید و تهلیل و تبیان و مباحثات واقعه در این مطلب جلیل».
آغاز: حمد و سپاس محمدت اساس یگانه راست که کثرات عالم شهود شهود وحدانیت حقیقی و ذرات عرصه وجود شواهد فردانیت تحقیق اوست ...
انجام: هذا ما سنح لی من المقال علی طریق الارتجال مع تورع البال و تشتت الحال حامداً ﷲ علی هذا الحال و سایر الاحوال مصلیاً علی النبی و آله خیر عترة و آل مالمع فی البیداء آل و رجع الخیر الی اهله و آل.
چاپ: با تحقیق مایل هروی، در مجموعه رسائل خطی فارسی، دفتر اول، بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی، بهار 1368ش
[دنا 185/3؛ فهرستواره منزوی 247/7]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1261
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد آیتی، تا: 963ق؛ واقف: سلطانم صفویه، قرن دهم هجری ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 36گ 7 ، سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 1 - 447]
tafsīr-u kalimat-iš šahāda: lā ilāh-a illa-l lāh wa muḥammad-an ‘abd-u-hū wa rasūl-u-h
اهدا به: ابوالمعالی الخالدی الصدر السمرقندی در بیان و تفسیر لا اله الا اﷲ و محمد عبده و رسوله، مشتمل بر دو قسم: 1. لغویات؛ 2. معنویات.
[دنا 185/3]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10178/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فان ما یفسح به الاسلام و یتوضح منه الاستسلام کلمة الشهادة و هی قولنا اشهد ان لا اله الا اﷲ؛ انجام: انه تعالی حی عالم قادر مرید سمیع بصیر ...
هو عمدة الاسلام و عمدة الایمان و الحمدﷲ الذی ارشدنا الی الدین القویم ... العلی العظیم
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 6ص (48- 53)، اندازه: 10/5×20سم [ف: 32 - 209]
tafsīr-e kalame-ye šhādatayn
ابن ابی جمهور، محمد بن علی، 838؟ - 906 ؟ قمری
ebn-e abī-jomhūr, mohammad ebn-e ‘alī (1435 - 1501)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19862
آغاز: بسمله، اعلم ایدک اﷲ تعالی ایها الاخ العزیز؛ انجام: مما کتب فی آخره و انا العبد احمد الحسینی 1315 خط: نستعلیق، کا: صفائی خوانساری، احمد بن محمدرضا، تا: 1315ق [رایانه]
tafsīr-e koleynī
کلینی
koleynī
این نسخه مشتمل بر تفسیر قرآن است از آغاز سوره «کهیعص تا» آخر سوره «الناس». شیوه کار مفسر چون دیگر مفسران ابتدا با ترجمه هر آیه مطلب آغاز می شود و سپس آن تفسیر با احادیث و اخبار دیگر شرح می گردد.
[دنا 185/3]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1149
آغاز: بسمله، کهیعص ذکر رحمت ربک عبده ذکریا اذنادی ربه نداء خفیا. آورده اند که حضرت رسالت صلی اﷲ علیه و آله را سه صورت تست؛ انجام: و چون قل اعوذ بب الناس تلاوت کنی بگو در نفس خود که اعوذ برب الناس و له الحمد و الشکر علی تائیده و تسویده اولا و آخراً متوالیا. پایان نسخه: قد وقع الفراغ من تسوید هذا الکتاب المسمی بتفسیر الکلینی علیه رحمة اﷲ الملک الوهاب علی ید الحقیر الفقیر العاص و هو محمد علی منزوی بن مرحوم ملا فتحعلی ارده بیلی (کذا) اللهم اغفر له و لوالدیه و احسن الیهما الیه فی یوم شنبه 29 شهر ذی الحرام مطابق سنه ایت ئیل 1254.
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، کا: محمد علی بن فتحعلی منزوی اردبیلی، تا: 1254ق؛ با سر لوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 313گ، 26 سطر (12×23/5)، اندازه:21×34سم [ف: 3 - 174]
» تفسیر الکواشی ← التلخیص فی التفسیر
tafsīr-e kūtāh-e čand āye-ye qor’ān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9043/8
خط: نستعلیق شکسته تحریری، کا: جامع، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی شکری آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 2گ (32ر - 33ر )، اندازه: 10/6×15/9سم [ف: 29/2 - 659]
tafsīr-e keyvān
کیوان قزوینی، عباسعلی، 1240 - 1317 شمسی
(1861 - 1938) keyvān-e qazvīnī, ‘abbās-‘alī
این تفسیر بر اساس مدلول لفظی آیه بنا نهاده شده نه حدیث و خبر و نه حکمت و عرفان و یا تأویل و از این جهت مؤلف تفسیرش را مستدرکی برای تفاسیر گذشته می داند و معتقد است مطالی در آن اظهار شده که در آنها نیست. او در ابتدا 5 نکته ای که به عنوان روش تفسیر مد نظر داشته را نوشته است.(حکیم) چاپ: به کوشش جعفر پژوم. تهران، سایه، 1384ش، جلد اول
(از آغاز قرآن تا آیه 61 سوره بقره).
[دنا 185/3؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج1، ص745]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9140
آغاز: پنج ماده روش کیوان در هر دو تفسیر عاجزانه خود فارسی و عربی. 1. استناد و استدلالش فقط بر مدلول لفظی است نه به حدیث و خبر ... بسم اﷲ المتکلم بلسان محمد. قرآن میدان خودنمائی هنرمندان مسلمین شده و هیچ کتاب آسمانی به اندازه قرآن میدان نشده؛ انجام:گر چه باز می گردد به سیاق اول و آن تاسیس اصل جمله معترضه ای است ولی ما آن اصل مؤسس را مهم شمرده فاتحه جلد دوم قرار می دهیم تا آن که تجدید مطلع جالب انظار گردد و نظر هوشمندان با فراغت بال به آن اصل مؤسس توجه باید و آن را مهم شمارند و به خاطر سپارند (عباس کیوان قزوینی).
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1348ق / 1308ش / 1929ق؛ با اضافات و اصلاحات و خط خوردگیهای مؤلف در متن و حاشیه، دو یادداشت از مؤلف و سه بیت شعر از او، چند آیه از آغاز سوره بقره از نسخه ساقط شده است ( تفسیری آیات 3 تا 6 ناقص مانده)، با عکس مؤلف پشت طبله دوم جلد، موضوع مطرح شده در هر صفحه بالای همان صفحه نوشته شده، رکابه
دار؛ مهر: کتابخانه جعفر سلطان القرایی؛ خریداری از جعفر سلطان القرایی در آذر 1348ش ؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد: گالینگور عنابی، عطف میشن مشکی،: 189گ، اندازه: 16/1×21/6سم[ف: 801 - 2/29]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11351
نسخه اصل: همان نسخه بالا [مختصر ف: - 191]
» تفسیر گازر ← جلاء الاذهان و جلاء الاحزان
» تفسیر لا اله الا اﷲ ← تهلیلیه
tafsīr-e lā elāh-a ella-l lāh = towhīdīye = jārūbīye = tahlīlīye
نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، ۷۳۰؟ - ۸۳۴ قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تأویل های صوفیانه است از حدیث نبوی و نه قرآن و چون در آن از جاروب مث ل آورده، ان را جاروبیه نیز خواندهاند: داد جاروبی بدستم آن نگار ×× گفت از این آتش تو جاروئی برآر ...». به نثر آمیخته به نظم: «لا و الا هر دو بر خیزذ ز پیش. عقل نفی ماسو اﷲ می کند ×× عشق ما اثبات اﷲ می کند. لا و الا هر دو را بر هم شکن، که این نصیحت نعمة اﷲ می کند. (احمد منزوی)
نسخه ها بعضاً متفاوت است و باید سنجیده شود و به نظر می رسد دو رساله است.
آغاز: 1: الحمدﷲ علی نواله و الصلوة و السلام علی محمد و آله قال رسول اﷲ صل اﷲ علیه و آله من قال لا اله الا اﷲ خالصاً دخل الجنة . چون همه اوست غیر او خود نیست ×× گفته ام لا اله الا اﷲ. پادشاه سراپرده قدم است که قدم در عدم آباد کفر نهاد 2: بسمله حمدله شعر احد و واحد است او وحدت هم ×× یک بیک می کنم بیان فافهم انجام: 1: بداند که ذاکر هو هو است این فقیر حقیر را این معنی به هدایت و تربیت قطب الاقطاب حاصل آمد و به مرتبه یقین واصل شد. و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین
2: صد سلام از ما بیاران و السلام.
چاپ: در مجموعه رسائل مؤلف چاپ شده است.
[دنا 185/3 (23 نسخه )؛ فهرستواره منزوی 227/7 و 240/7]
رساله جاروبیه؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد حسینی، تا: قرن 9 ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (49-50)،32سطر (10/5×19 )، اندازه: 16×24سم [ف: 10 - 1775]
آغاز: برابر1
تهلیلیه؛ خط: نستعلیق نازیبا، کا: عبدالنبی عثمانی شطاری، تا: یک شنبه غره رجب 1009ق؛ جلد: تیماج قرمز، 1گ (152پ)، اندازه: 11/5×20سم [ف: 1 - 136] و [ عکسی ف: 6 - 395]
رسالة فی لا اله الا اﷲ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: 1066ق؛ 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [سنا:ف: 209 - 1]
رسالة فی التوحید؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: دوشنبه جمادی الثانی 1084ق، جا: تفت ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (9×20 )، اندازه: 13×24سم [سنا:ف: 210 - 1]
جاروبیه؛ خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدین، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 1گ (360ر-پ )، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 677]
توحید، با نظم و نثر با عنوان های «توحید »؛ خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد مؤمن، بی تا: 1110ق؛ در چاپ نوربخش 29/1-46 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوه ای، 8گ (529پ- 536ر )، اندازه: 17×25سم [ف: 4 - 679]
رساله توحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی، 8 ص (49-57 )، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
رساله جاروتیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی، 6ص (161-166 )، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 521]
جاروبیه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سفید، جلد:تیماج قهوه ای، 4ص (151-154)، 20 سطر (7×13 )، اندازه: 11×18سم [سنا: ف: 1 - 75]
آغاز و انجام: برابر1
تفسیر لا اله الا اﷲ=توحیدیه؛بی کا ،تا:قرن 12 ؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج تریاکی، 2ص (252-253 )، اندازه: 13×24سم [ف: 1 - 71]
آغاز و انجام: برابر1
رساله در معنی لا اله الا اﷲ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1گ (158ر-158پ )، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 12×19/5سم [ف: 20-308]
آغاز و انجام: برابر1
تفسیر لا اله اﷲ اﷲ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج زرشکی، 2ص (2-3)، اندازه: 17×17سم[ف: 208 - 2]
رسالة فی التوحید؛ خط: نستعلیق، کا: امیر الشعراء رضا قلی خان هدایت صاحب مجمع الفصحاء و غیره، تا: 1239ق، جا: شیراز؛ کاغذ: آبی فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 17/5×24/4سم [نشریه: 6 - 107]
رسالة فی صفة التهلیل؛ خط: نستعلیق، کا: امیر الشعراء رضا قلی خان هدایت صاحب مجمع الفصحاء و غیره، تا: 1239ق، جا: شیراز؛ کاغذ: آبی فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه:17/5×22/4سم [نشریه: 6 - 107]
تفسیر لا اله الا اﷲ؛ خط: نسخ ریز، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی الاصل همدانی المسکن، تا: 1264ق؛ 1ص (232 )، 29 سطر، اندازه: 19/5×32سم [ف: 32 - 148]
آغاز: برابر1
رساله توحید؛ خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق ؛ جلد: گالینگور مشکی، 2گ (117-118 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [الفبائی ف: 150]
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:40/24 عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا. تفسیر لا اله الا اﷲ [ف: 3 - 1306]
آغاز: برابر2
نسخه اصل: آستان قدس عکسی ش 530. توحید = رساله احدیت؛ خط: نسخ، کا: عباس بن حاجی محمد شیرازی همدانی، تا: سلخ رمضان 1264ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 4گ (131-134 )، 29 سطر، اندازه: 28/5×40سم [ف: 3 - 1309]
آغاز و انجام: برابر2
خط: شکسته نستعلیق خوش، بی کا، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی نازک شکری آهارمهره کرده، جلد: تیماج مشکی، 7گ (149-155 )، 25 سطر، اندازه: 14/5× 23/5سم [ف: 10 - 597]
آغاز و انجام: برابر1
تفسیر لا اله الا اﷲ؛خط:نستعلیق،بی کا،تا:1267ق؛جلد:تیماج سرخ،4ص (479-482 )، 11 سطر، اندازه: 11×21/5سم [ف: 24/3 - 96]
رساله در کلمه توحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا عطف تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 - 58]
حکمت رساله در توحید؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا عطف تیماج، قطع: ربعی [ف: 2 - 58]
آغاز و انجام: برابر2
تفسیر لا اله الا اﷲ؛ کا: احمد بن محمد حسن نعمة اللهی، تا: 1350 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 17ص (410-426 )، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 1 - 23]
آغاز: قل بلسانه من کلامه ... توحید و موحد؛ انجام: آب روی ما به عین ما نگر.
توحید؛ بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 25ص (236-260 )، اندازه: 13×18/5سم [ف: 1 - 91]
tafsīr-u lafẓ-il jalāla (al-lāh)
ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638 قمری
(1166 - 1241) ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī
همان کتاب الجلاله یا کتاب اﷲ یا شرح الجلاله است.
[دنا 186/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3995/1
آغاز: بسمله، الحمدﷲ حمداً لاتعلمه الاسرار و لاتعرفه الارواح و لاتدرکه العقول ... اما بعد فانی ذاکر فی هذا الکتاب بعض ما تحتوی علیه الجلالة من الاسرار؛ انجام: فهذا بعض ما فی الجلالة من الجلالة و قد نجز العرض الذی اعطاء الوقت، و الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه و سلم تسلیما.
خط: نسخ، کا: عمران بن احمد، تا: روز عاشورا 1013ق؛ کاغذ: پسته ای، جلد: میشن قهوه ای، 6گ (2ر-7پ )، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/6سم [ف: 7 - 135]
» تفسیر لفظ الجلاله ← خواص لفظ الجلالة
tafsīr-e lafz-e xalse
[دنا 186/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3857/5-ف خط: نسخ، بی کا، بی تا
[فیلمها ف: 2 - 271]
» تفسیر لیس کمثله شیئ ← الزنجیة
tafsīr-u mā ba‘d-aṭ ṭabī‘īyāt
یحیی بن عدی، 280 - 364 قمری
(579 - 498) yahyā ebn-e ‘adī
عنوان: «تفسیر یحیی بن عدی للمقالة الاولی من کتاب ارسطوطالیس الموسوم بمطاطافوسیقا ای فی ما بعد الطبیعیات و هی الموسومة بالف الصغری». قفطی: «تفسیر الالف الصغری من کتب ارسطوطالیس فیما بعد الطبیعة».
چاپ: بنغازی، منشورات الجامة اللیبیة، محقق: عبد الرحمن بدوی، در کتاب رسائل فلسفیه، ص168-203، 1392ق.
[دنا 186/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4901/12
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 33گ (65پ-97پ)، 15 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 12/5×19سم [ف: 14 - 3974]
» تفسیر ماوردی ← العیون و النکت
tafsīr-u mabāni-l bayān fī ma‘āni-l qur‘ān
بصری، احمد بن عبدالرضا، ق11 قمری
basrī, ahmad ebn-e ‘abd-or-rezā (- 17c)
تفسیر سور کلام اﷲ مجید است به نام مبانی البیان که مصنف و کاتب آن احمد بن عبدالرضا مشتهر به مهذب الدین است که به زبان عربی از سوره مبارکه فاتحة الکتاب تا آخر سوره بقره را تفسیر و کتابت نموده است. مؤلف تفسیر خود را با توجه به مطالب تفسیر مجمع البیان و کتاب کافی تنظیم و در نسخه حاضر پس از ذکر آیات کلام اﷲ مجید که به سرخی نگاشته است بلافاصله تفسیر آن را به زبان عربی کتابت کرده است.
[دنا 186/3]
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه:1262
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. الحمدلولیه و اهله. و الصلوة علی نبیه و آله و بعد فیقول یسیر البضاعة بل عدیهما؛ انجام:تم الجزو الاول من التفسیر الموسوم بمبانی البیان بعون الملک المنان علی ید مؤلفه الجانی الراجی عفو ربه العفو و الرضا المشتهر بمهذب الدین احمد بن عبدالرضا و یتلوه الجزاء الثانی بتائید رب المثانی والحمدﷲ اهله والصلوة علی محمد و آله
جزء اول ؛ خط: نسخ خفی، کا: مهذب الدین احمد بن عبدالرضا، تا: قرن 11؛ مجدول، یک سرلوح مذهب، یک کتیبه؛ مهر: مشیر السلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم آلبالویی، 913ص، 25 سطر، اندازه: 19/5×31/6سم [ف: 1 - 195]
tafsīr-ul mutašābihāt
شاید از امام رازی یا راغب باشد و جز «تنزیه القرآن عن المطاعن» عبدالجبار رازی (چاپ 1324 مصر) است. عنوان های آن «مسئلة ... جوابه» است و درست مانند «درة التنزیل و غرة التأویل» اسکافی و شاید بتوان گفت که گزیده و کوتاه شده آن است.
[دنا 186/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4434/2
آغاز: فی التاکید بتکرار الامر. مسئلة قوله تعالی قالوا بل نتبع ما الفینا علیه آباونا ... جوابه انا الفینا و وجدنا معناهما واحد؛ انجام: مسئلة قوله تعالی امنتم من فی السماء ان یخسف بکم الارض ...
جوابه لما تقدم هنا هو الذی جعل لکم الارض زلولا ... من ظلمات البر و البحر الایة و هو فوق.
از سورة البقرة تا سورة التحریم ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج عنابی، 70گ (65ر-134پ )، 15 سطر (8×12 )، اندازه: 12×18سم [ف: 13 - 3394]
tafsīr-e masnavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدین محمد بن محمد (604-672)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10983/13
تفسیر بیتی چند از ابتدای مثنوی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حصار بکری، تا: 855ق، جا: بلده ملک آباد؛ قطع: جانمازی
[میراث شهاب: س9ش2 - 38]
tafsīr-e mohabbat
[دنا 186/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1004/2-ف
نسخه اصل: بادلیان Land Or. 224؛ خط: نسخ، کا: درویش حسن، تا: جمعه پایان ربیع الثانی 886ق؛ 15 سطر[ فیلمها ف:1-552]
tafsīr-e mohammad šāhī
شریف خراسانی، محمد علی بن محمد حسین، ق13 قمری
šarīf xorāsānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
در دیباچه از تاریخ رمضان 1252
ذکر می کند و نام نگارنده و کتاب در دیباچه آمده است و پس از دیباچه تفسیر سوره حمد و بقره است.
آغاز: بسمله، نخستین آتشی که زبان مفسران آیات قرآن عشق را سوخته که انی آنست ناراً لعلی آیتکم منها بقبس او اجد علی النار هدی. و اولین جنبشی که چهره مترجمان سوره حرمان را به واسطه مشاطکی حرکت شوقیه بر افروخته
[دنا 186/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و انهم الیه لا یرجعون و بدرستی و تحقیق بسوی او ... پس عدم کردم عدم چون ارغنون ×× گویدم کانا الیه راجعون
خط:نسخ،بی کا،تا:اواخر قرن13؛مجدول؛کاغذ:ترمه، جلد: مقوایی رویه ابری، 20گ، 23 سطر، اندازه: 20/6×29سم [ف: 2-159]
آغاز: برابر انجام: خسرو ملک سخن آن کافتاب رایتش ×× از حدود باختر تا ساحت خاور گرفت / خدمت دیگر غلامان یک دو روزی بیش نیست ×× خدمت من دامنت تا دامن محشر گرفت جزوی از تفسیر سوره بقره. نسخه فعلی از سوره مبارکه فاتحه الکتاب شروع و به جزوی از سوره بقره ختم شده؛ خط: نسخ عالی، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب، با کمند طلائی زوج، یک سرلوح سر کنگره مذهب مرصع و ممتاز؛ مهر: مشیرالسلطنه، حسین بن هدایت اﷲ، رضا الحسینی، ناصرالدین شاه قاجار ؛ کاغذ:ترمه آهار مهره، جلد: مقوای روکش چرم ساغری لاکی؛ 46ص، 21 سطر، اندازه: 18/6×27/7سم [ف: 1 - 247]
» تفسیر محمود الکرمانی ← برهان القرآن لما فیه الحجة و البیان
tafsīr-e mahmūd-e sar berahne
در ظهر نسخه به خط قدیم به ملامحمود گیلانی لاهیجی از تلامذه شهید ثانی (-965ق) نسبت داده شده، ولی معلوم نیست. در امل الآمل آمده است مولانا محمود بن علی اللاهیجی الگیلانی فاضل عالم از تلامذه شهید ثانی و از آن جناب اجازه دارد، اما تألیفی از این محمود، ذکری نشده و نیز از سربرهنگی او هم.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین الاستعاذه. صورتها علی روی عن النبی صلی اﷲ علیه و آله [دنا 186/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و قول الشاعر امن ریحانه الداعی السمیع. ای المسمع فی تفسیر الاول و فیه نظر بعد.
از آغاز استعاذه تا آیه ده از سوره بقره (لهم عذاب الیم)، ناتمام است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: امیر جبرئیل، از حیدرآباد دکن، 1037 ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 123گ، 21 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 1 - 451]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم الجمله من الظرف و المسندالیه مبتدا کان او فاعلاً و النعت معطوفة علی المستانفه.
9 سطر بیش از نسخه 1247 دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: ابن خاتون، 1067 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن مشکی، 126گ، 21 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 1 - 452]
tafsīr-e mahv va esbāt
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4165/10
ناقص ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا [ف: 7 - 223]
tafsīr-e moxtasar-e majastī
قاینی، کافی بن محتشم، ق11 قمری
qāyenī, kāfī ebn-e mohtašam (- 17c)
وابسته به: المجسطی (مختصر) = ملخص المجسطی؛ خوارزمی، محمد بن احمد (-387)
اهدا به: میرزا ابوطالب رضوی متولی آستان قدس رضوی سال تألیف: 1033ق؛ محل تألیف: قاین خراسان مجسطی در علم هیأت و از تصنیفات بطلمیوس است و پیش از تحریر خواجه طوسی چند تن از دانشمندان به اختصار آن پرداخته اند که به ترتیب عبارتند از:محمد
بن جابر البتانی، ابوریحان بیرونی، ابوعلی سینا، ابوعبداﷲ محمد بن احمد السعید الخوارزمی. این رساله تفسیر مختصر خوارزمی است که مؤلف به تفسیر و تحریر آن پرداخته است.
[دنا 186/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7345
آغاز: الحمدﷲ واهب العقل و الصلوة و السلم علی سیدنا محمد و آله اجمعین و بعد فهذا تفسیر مختصر المجسطی للمهندس الفاضل ابوعبداﷲ محمد بن احمد الخوارزمی؛ انجام:فلنختمه حامدین ﷲ جل جلاله علی حسن افضاله مصلین علی رسوله و آله
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثانی 1033ق؛ قلم خورده از خود مفسر؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج جگری،213گ،مختلف السطر، اندازه:13/7× 21/5سم [ف: 8-96]
tafsīr-u mas’alat-i basīṭ-ul ḥaqīqa kull-ul ašyā’ = javābe mollā-mohammad-e dāmqānī
احسائی، احمد بن زین الدین، ۱۱۶۶ - ۱۲۴۱ ؟ قمری
ahsā’ī, ahmad ebn-e zayn-od-dīn (1753 - 1826)
تاریخ تألیف: 18 ربیع الثانی 1216ق
رساله مختصری است با عناوین «قال - اقول» در جواب سؤال از «بسیط الحقیقه کل الاشیاء» که از طریق اهل بیت روایت شده و در پاسخ پرسش آخوند ملامحمد دامغانی نگاشته است.
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فیقول العبد المسکین احمد بن زین الدین الهجری انه قد سئلنی الاکرم الممجد الاخوند الملا محمد الدامغانی ... عن مسالة اشتهرت فی هذا الزمان بین العلماء الاعیان - و هی قولهم بسیط الحقیقة کل الاشیاء - اقول ان هذه المسئلة اصلها باطل لان مبناه علی الاوهام و التخیلات بغیر علم و اعلم ان الملا صدرا من القائلین بها
انجام: بالمعنی اللغوی من جهة المعنی و الفائدة و بالمعنی الاصطلاحی من جهة الصورة واﷲ سبحانه اعلم بالصواب چاپ: در مجموعه «تسع الرسایل» تبریز چاپ شده است
[فهرست کتب مشایخ 234ش 36 «رساله» ؛ الذریعه 82/5 «جواب السؤال عن بسیط الحقیقة ...»؛ دنا 187/3 (14 نسخه )؛ مکتبة امیرالمؤمنین 525/2]
کا: محمد تقی بن اﷲ وردی جاجرمی، تا: 21 جمادی الاول 1228ق، جا: رشت، مدرسه مسجد جامع؛ جلد: تیماج تریاکی، قطع: ربعی [ نشریه: 3 - 405]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: کاظم بن علیقنی سمنانی، تا: 11 شعبان 1233ق؛ کاغذ: فستقی الوان، جلد: میشن مشکی، 14ص (297-310 )، 17 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 5 - 102]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء-نجف اشرف ؛ خط: نسخ، کا: محمد قلی بن مرزا (میرزا) محمد (خویی )، تا: شب عرفه 9 ذیحجه 1239ق، جا: کربلای؛ 10ص (16-25)[عکسی ف:5-366]
آغاز: برابر؛ انجام: و کتب العبد المسکین احمد بن زین الدین فی اللیلة التاسعة عشرة من شهر ربیع الاول سنة اثنین و ثلاثین و ماتین و الالف ... حامداً ... مستغفراً تمت المکتوبة
کا: محمد بن علی گنجوی تبریزی، تا: 1239ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 5گ (168-172 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 351]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1240ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 11گ (33ر-43پ )، 15 سطر، اندازه: 11×16/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 57] و [عکسی ف: 6 - 225]
آغاز و انجام: برابر؛ و کتبه المسکین احمد بن زین الدین فی الدین فی الیلة التاسعة عشر من شهر ربیع المولود (صلی الله علیه و اله) سنة (1232ق) علی مهاجرها افضل الصلواة و ازکی السلام، حامداً شاکراً مصلیاً مستغفراً.
خط: نسخ پخته، کا: حسین بن علی کرمانی، تا: 1242ق؛ 9ص (17-25) [عکسی ف: 1 - 52]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: اسماعیل حکیم پسر یعقوب حکیم، تا: 1265ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قرمز، 6گ (5-10 )، اندازه: 11/5×20سم [ف: 22 - 68]
کا: محمد رضا بن عبدالغفار بن عبدالرزاق نجف آبادی اصفهانی، تا: 1266ق؛ 3گ (9پ-11پ) [ف: 5 - 25]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: 1268ق؛ 11ص (68-78 )، 19-23 سطر، اندازه: 14/8×21/3سم [ف: 45 - 98]
آغاز: برابر؛ انجام: علی اسرار الکون و اﷲ سبحانه ولی التوفیق
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 7گ (2پ ر-5رو6ر-8پ )، 26 سطر (8×15 )، اندازه: 13×20سم [ف: 12 - 2604]
آغاز: الحمدﷲ ... اما بعد فیقول ... قد التمس منی بعض السادات البناء و الاجلاء الفضلا ان اکتب علی بعض له بعض البیان و کان ذلک
خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج سیاه، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: - 199]
بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 5گ (226پ-230پ )، 21سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 1 - 181]
بی کا، بی تا ؛ اندازه: 13×20سم [ف: 3 - 93]
» تفسیر المشکل من غریب القرآن ← مشکل اعراب القرآن
» تفسیر مطاطافوسیقا ← تفسیر الالف الصغری
tafsīr-ul ma‘ān-iẓ ẓāhira
[دنا 187/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض9540
خط: نسخ، کا: ابراهیم، تا: 1096ق [الفبائی: 138]
tafsīr-ul ma‘āi-ẓ ẓāhira fī kunūz-id dunyā wa-l āxira
مشتمل بر 133 «فصل» در اصول دین، فضایل معصومین و ثواب زیارت ایشان، فضایل بعضی اذکار و صلوات، آداب و اخلاق و کیفیت معاشرت و سلوک در دنیا، بعضی اهوال دارالعقبی، که در آغاز نسخه فهرست ابواب ذکر شده است. شیخ احمد بن سلیمان بحرانی، در کتاب «عقد اللئالی فی مناقب النبی و الآل از» آن نقل کرده و شیخ آقا بزرگ نسخه هایی از آن در کربلا (کتابت 1121ق) و تهران دیده اند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:16457
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الاول بلا اول کان قبله و الآخر بلا آخر یکون بعده ... اما بعد فانی مذ کنت ابن عشرین حتی زرف سنی الی خمسین؛ انجام: فینظرون الی اﷲ عزوجل فی کل بکرة و عشیة تمت.
خط: عربی نسخ و فارسی نستعلیق، کا: ابوالقاسم بن محمد جعفر، تا: صفر 1285ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 486ص، 18 سطر، اندازه: 14×20/7سم [ف: 45 - 249]
tafsīr-e ma‘ānī va āyāt-e golestān (691-)
وابسته به: گلستان سعدی؛ سعدی، مصلح بن عبداﷲ
[دنا 187/3]
مشهد ؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:312/3
خط: نسخ معرب و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، 4ص (317-320 )، 22 سطر، اندازه: 10/5×20/5سم [تراثنا:س6ش4-93]
tafsīr-ul ma‘ūḏatayn
ابن سینا، حسین بن عبداﷲ، 370؟ - 428 قمری
ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)
تفسیر سوره مبارکه «قل اعوذ برب الناس» و سوره مبارکه «قل اعوذ برب الفلق» است. این تفسیر در حاشیه کتاب شرح هدایة ملاصدرا منطبعه تهران چاپ شده است.
[دنا 187/3؛ فهرست مصنفات ابن سینا 65]
خط: نسخ، کا: محمد اکبر بن ابی الرضا، تا: قرن 8؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: مغزی میشن، 20 سطر، اندازه: 11/5×16/6سم[ف: 7 - 444]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ افتادگی: آغاز؛ با سرلوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی، 3گ (148-150)، 24 سطر (10×20 )، اندازه: 17×27سم [ رشت و همدان: ف: - 1470]
آغاز: و به الهدایة و التوفیق قل اعوذ برب الفلق؛ انجام: «و اﷲ تعالی اعلم بحقایق اسراره.
خط:شکسته نستعلیق،بی کا،تا:قرن11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 6ص (63-68 )، 20 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10-349]
آغاز: اعوذ برب الفلق فالق ظلمة العدم بنور الوجود خط: نستعلیق، کا: محمد رضا بن حمید، تا: با تاریخ 1089ق؛ جلد: تیماج کرم، 4ص (108 - 111 )، 14-19 سطر، اندازه: 15/8×20/8سم [ف: 43 - 148]
آغاز: قوله جل جلاله قل اعوذ برب الفلق فالق ظلمه العدم؛ انجام: هذا هو الذی یبلغ الیه العقل فی هذه السورة و اﷲ اعلم باسرارها خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن محمد کریم طبیب سالیانی، تا: ربیع الثانی 1263ق، جا: رشت، مدرسه مستوفی؛ واقف: فهرستی؛ 2گ، 19 سطر [ف: 4 - 426]
آغاز: پس از تسمیه: قل اعوذ برب الناس قد ذکرنا ان الربوبیه عبارة عن التربیة؛ انجام: رزقنا اﷲ تعالی التحرک التام و التاله الکامل
خط: نسخ، کا: ملا محمد رضا تونی، بی تا؛ واقف: قائم مقام؛ 17گ، 10 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 4 - 425]
tafsīr-ul ma‘ūḏatayn
غیر معلوم:
خط: نستعلیق، کا: محمد علی، تا: 1304ق [الفبائی: 137]
نسخه اصل: بغداد لی وهبی ش 2023 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 2گ (98پ-99ر) [فیلمها ف: 1 - 518]
» تفسیر معین ← المعین فی تفسیر الکتاب المبین
tafsīr-ul mu‘īn
نسخه فاقد دیباچه است، به همین جهت مؤلف شناخته نشد.
مضامین کتاب مسلم می دارد که مؤلف آن از اعلام امامیه است.
کتاب تفسیر مزجی مختصری است. اغلب جملات تفسیریه مصدر است به یکی از حروف مقطعه: م« ع- - ی ن- ». طرز و مضامین این تفسیر می رساند که خلاصه و مأخوذ از کتاب تفسیر اصفی «تفسیر دوم فیض» است و گمان می رود که کتاب مصفی «تفسیر دوم فیض» باشد. آقای حاج شیخ آقا بزرگ تهرانی در مسافرت سومشان به مشهد نسخه را رؤیت فرمودند و به قرینه حروف مقطعه و رموز مذکور احتمال دادند که این کتاب همان کتاب موسوم به تفسیر المعین تألیف نورالدین اخباری کاشانی «محمد بن مرتضی بن محمد مؤمن بن شاه مرتضی بن محمود کاشانی» پسر پسر برادر فیض باشد. نسخه حاوی تفسیر از جزو پانزدهم «سوره اسری» تا آخر قرآن است و مذیل است به خاتمه در ادعیه وارده هنگام قرائت قرآن و هم کیفیت استخاره به قرآن و فهرست سوره های مبارک مندرجه در این جلد و تعداد آیات و کلمات و حروف مبارکات قرآن و بیان تعداد آیات وارده از حیث موضوع به طور اجمال.
[دنا 187/3]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1473
آغاز: پس از تسمیه: سبحان الذی اسری بعبده لیلا من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی الذی هو فی السماء؛ انجام: فاترک کذا ذکرها العلامه فی مصباحه
خط: نسخ، کا: محمد باقر بن محمد رضا عبدالعظیمی تهرانی، تا: 27 شعبان 1203ق، جا: مکه ؛ محشی ب ا امضاء «باقر»؛ واقف: قائم مقام؛ 211گ، 17 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 4 - 416]
tafsīr-ul mufradāt
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17535
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 130گ، اندازه: 15/1×21/5سم [رایانه]
tafsīr-ul muqātil
مقاتل بن سلیمان، - 150 قمری
moqātel ebn-e soleymān (- 768)
تفسیر مختصر معروفی است به ترتیب سور قرآنی. مؤلف بعد از هر آیه توضیح لفظی مختصری آورده و در برخی موارد نیز به منابع یهودی و مسیحی ارجاع می دهد. در مورد مذهب مفسر اختلاف وجود دارد. عده ای او را از زیدیه دانسته اند، ولی شیخ طوسی وی را از اصحاب امام باقر و امام صادق علیه السلام شمرده است.
چاپ: محقق: عبداﷲ محمود شحاته، قاهره، عیسی البابی الحلبی، چاپ اول، 411ص، 1393ق.
[الذریعه 315/4؛ طبقات مفسران شیعه 399/1-404؛ مجله معارف، ش 3، دوره ششم، ص 52-101؛ سزگین 37/1؛ معجم مصنفات القرآن کریم 169/2؛ معجم المفسرین 682/2؛ طبقات المفسرین 330/2؛ مجمع علمی 1/19]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:12136
آغاز: اخبرنا القاضی ابوبکر محمد بن عقیل بن زید الشهر زوری رضی اﷲ عنه قال حدثنا القاضی ابوعبداﷲ محمد بن علی بن ذرایج قال حدثنا عبدالخالق؛ انجام:لایبقی شیئاً و لایضو حجاً مستقیماً بره و کانت تلبیة من نسک لتحرم لبیک اللهم لبیک لبیک حجا حقا.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ با سرلوح مزدوج مرصع مذهب، مجدول مذهب ؛ تملک: فرهاد میرزا 9 جمادی الاول 1290 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 250گ، 25سطر، اندازه: 15/5×23/5سم [ف: 35 - 135]
tafsīr-u maqālāt-i jālīnūs fi-t tašrīḥ
عراقی، عبداﷲ بن طیب، - 434 ؟ قمری
‘erāqī, ‘abd-ol-lāh-e-bn-e tayyeb (- 1043)
وابسته به: التشریح = التشریح للمتعلمین؛ جالینوس (129-199) در پنج «مقاله» هر یک چند «تعلیم»، عنوان های آن «التعلیم - قال المفسر» است.
[دنا 187/3]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5468 و 2277-ف
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 و 8؛ تملک: محمد یوسف؛ خط شیخ الاسلام ابومنصور طبیب بیت المقدس؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 127گ، 25 سطر (11×18 )، اندازه: 16×25سم [ف: 16 - 17] و [فیلمها ف: 1 - 309]
یزد ؛ علومی، شیخ علی؛ شماره نسخه:14
همان نسخه بالا. عنوان «التعلیم الثانی» از مقاله یکم را دارد و
می رسد به تعلیم دوازدهم آن همچنین مقاله دوم که بیست تعلیم است و مقاله سوم که پنج تعلیم است و چهار تعلیم مقاله چهارم و دو تعلیم مقاله پنجم را دارد و به پایان می رسد ؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 6 و 7، جا: بیت المقدس؛ افتادگی: آغاز؛ نسخه نزد ابومنصور طبیب در بیت المقدس خوانده شده؛ مهر: محمد یوسف، محمد تقی الشریف؛عنوان «تفسیر الشیخ ابی الفرج عبداﷲ بن الطیب لکتاب جالینوس فی تشریح العروق غیرالضوارب یا» «... لمقالات جالینوس فی التشریح» در میانه دیده می شود؛ قطع: ربعی [نشریه: 4 - 438]
tafsīr-ul maqālat-iṯ ṯānīya min k.-i arašmīdus fi-l kura wa-l usṭuwāna
اوطوقیوس ۶ق، میلادی
otoqīūs (- 6c)
سزگین از این رساله به عنوان «جمل ذکرها اطوقیوس فی تفسیره للمقالة الثانیة ...» یاد کرده و افزوده که نسخه پاریس ترجمه ثابت بن قره است.
[دنا 188/3؛ تاریخ التراث العربی، المجلد الخامس (الریاضیات) 153-156 و 233-234 و 335]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1166/2
آغاز: بسمله ... جمل ذکرها اطوقیوس فی تفسیره للمقالة الثانیة من کتاب ارشمیدس فی الکرة و الاسطوانة و حکی أنها فی استخراج خطین بین خطین تنبو الی الأربعة علی نسبة واحدة لجماعة من القدماء و هم ایرن و فیلون، البزانطی و ابلونیوس و دیوقلیس و بانوس و هوارمس و ماخس و ارسطانیس و نوقومیدس و افلاطون و ارخوطیس. ذکر ما قال ایرن فی کتاب المدخل الی المجانیقی؛ انجام: الأول من المقالة الثانیة من کتاب ابلونیوس فی المخروطات و ذلک ما أردنا أن ابین. تم کتاب اوطوقیوس.
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال، مادرید اسپانیا، ش 960؛ خط: مغربی، بی کا، تا: با تاریخ 742ق؛ 21ص (23-43 )، 29 سطر
[عکسی ف: 3 - 359]
tafsīr-e maqbūl
هندی، عبداﷲ بن بهادر علی، ق13 قمری
hendī, ‘abd-ol-lāh ebn-e bahādor ‘alī (- 19c)
ترجمه و تفسیر بسیار مختصری است از سوره های، یس، رحمن، واقعه، تارک، نوح، عم، مزمل، جن. این کتاب را به راهنمایی مولوی عبدالملک بن مولوی محمد صادق و محمد حسین بن محمد سلیم و به دستور مولوی محمد عبدالحلیم انتخاب نموده است.
[دنا 188/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1845
آغاز: سوره یس مکی هی اس مین تراسی آیتین هین اور کوفیون کی نزدیک براسی سات سوستائیس؛ انجام: حفظ امان کی ساتهر کهی اوریهان خاتمه بخیر کوی اوردهان کناهون سی نجات دی بفضله و کرمهخط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 111گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×24سم [ف: 5 - 231]
tafsīr-ul malāġim
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
وابسته به: الملاغم الاول = الملاغم البرانیة (کتاب 1)؛ جابر بن حیان (120-198)
از جابر بن حیان با سربندهای باب: باب، فاما الظاهر بان تأخذ الزیبق حیا. باب، المقالة الثانی، قد تقدم شرحنا المقالة الاولی ...
[دنا 188/3]
تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه:212/4
آغاز: کتاب تفسیر الملاغم لجابر بن حیان، حمدله، صلاة، هذا تفسیر المقالة الاولی من کتاب الملاغم و هی البرانیة فیها العمل البرانی ...
ترجمه: ... کتاب تفسیر الملاغم از جابر بن حیان. شکر و سپاس مر خدای را که پرورنده عالمیان است و درود بر ختم نبیان و بر آل او؛ انجام: تأثیر الصبغ، فاعرف ذلک انشاء اﷲ تعالی. تم الکتاب و الحمدﷲ رب ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 11؛ زیر نویس نستعلیق تحریری؛ 15گ (48پ-62ر) [ف: 1 - 58]
» تفسیر ملافتح اﷲ ← منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و الزام المخالفین
tafsīr-u manāfi‘-il a‘ḍā’ li-jālīnūs
؟ نیشابوری، عبدالرحمن بن علی، - 470 ؟ قمری
(8701 -) neyšābūrī, ‘abd-or-rahmān-e-bn-e ‘alī
وابسته به: منافع الاعضاء؛ جالینوس (129-199) گویا تألیف ابن ابی صادق نیشابوری. متن این کتاب در مجموعه شماره 4914 دانشگاه هست و جز متنی است که در شرح ابوالفرج عبداﷲ بن الطیب بر آن که آن هم در دانشگاه به شماره
5468 (نشریه 438/4، فهرست میکروفیلمهای دانشگاه ص 309) هست دیده می شود چه آن در تشریح است (مجلة معهد المخطوطات 2/5 ص 290). این شرح دارای عنوان های «قال جالینوس - قال المفسر» است. در آن از صاحب المائة و کتاب «اظهار حکم اﷲ تعالی فی خلق الانسان» او و از صاحب القانون نقل شده است. دارای هفده «مقاله»: 1. منافع اجزاء الید، در هشت تعلیم؛ 2. منافع اجزاء الید، در ده تعلیم؛ 3. منافع اجزاء الرجل، در دوازده تعلیم؛ 4. منافع آلات الغذاء، در سیزده تعلیم؛ 5. منافع آلات الغذاء، در نه تعلیم؛ 6. منافع آلات النفس، در سیزده تعلیم؛ 7. منافع آلات النفس، در هفده تعلیم؛ 8. منافع اجزاء الراس و الدماغ، در هفت تعلیم؛ 9. منافع اجزاء الراس و الدماغ، در هشت تعلیم؛ 10. منافع اجزاء العین، در نه تعلیم؛ 11.منافع اجزاء الحواس الاربعة الاخر و سایر اجزاء الوجه، در هیجده تعلیم؛ 12. منافع آلات الصلب، در هشت تعلیم؛ 13. منافع الکتفین و ما بقی من الآلات الصلب، در هشت تعلیم؛ 14. منافع اعضاء التناسل، در هشت تعلیم؛ 15. منافع اعضاء التناسل، در نه تعلیم؛ 16. منافع الآلات العامیة للبلدان کالاعصاب و العروق و الشرائین، در شانزده تعلیم؛ 17. منفعة هذا الفن من العلم و الاحوال الاعضاء جملة، در سه تعلیم. متن این کتاب را حبیش ترجمه کرده و حنین بن اسحاق اصلاح نمود (ابن القفطی، ابن الندیم). ابن ابی صادق نیشابوری تفسیری بر این کتاب دارد (گویا همین نسخه ما) که در 459 ساخته است (همانجا 22/2) ولی چلبی در کشف الظنون از همین کتاب نقل می کند که او آن را هنگامی که از ایران به بازرگانی به شام رفته بود به سال 632 ؟ ( !) ساخته است و پیش از وی کسی آن را شرح نکرده بود. ولی چنین چیزی در این نسخه دیده نشد. یک نسخه از این در کتابخانه ملی پاریس (ش 2854) هست، مورخ 885 (بروکلمن 205/1 و 484 ذیل 368/2 و 886) (افشار - دانش پژوه) [دنا 188/3]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:4554
آغاز: فی القوی الطبیعیة و بعض مقالات کتابه الکبیر فی آراء بقراط و فلاطن؛ انجام:و منها استکمل العقل علم الوجود علی حقیقته فقد سعد بمعرفة الصانع بمقدار ما فی طاقة الانسان ان سعد بها و هناک یختار الرفیق الاعلی و التقصی من هذه العالم و قد سعد من وفق لذلک علی وجهه سعادة کاملة و ینقضی الکلام فی هذا الکتاب و الحمدﷲ رب العالمین و صلواته علی سید المرسلین محمد النبی و آله و صحبه و التابعین.
دو صفحه از دیباچه را دارد پیش از «المقالة الاولی» و می رسد به اینجا: «هذه المقالة ینتظم الکلام فی الید و من جملة اجزاء الید الکلام فی الاصابع و منافع اجزائها و یتفرع الی ثمانیة تعالیم ... »، سپس می رسد به: «التعلیم الثالث» از «المقالة السابعة عشر ... هذه المقالة یتضمن ثلاثة تعالیم الاول منها فی البیان بان اعضاء البدن کلها بل الحیوان اجمع معمول باتم حکمة و اتقن الصنعة» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن آلبالویی، 179گ، 33 سطر، اندازه: 21/2×32/6سم [ف: 1 - 151]
» تفسیر المنامات ← تعبیر الرؤیا
» تفسیر المنامات ← کتاب الرحمة فی الطب و الحکمة
» تفسیر المنامات ← درة الأحلام
at-tafsīr-ul mansūb ila-l ‘askarī
کلباسی، ابوالمعالی بن محمد ابراهیم، 1247-1315 قمری
kalbāsī, ab-ol-ma‘ālī ebn-e mohammad ebrāhīm (1832 - 1898)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3530/2
آغاز: بسمله. فهذه کلمات فی حال التفسیر المشهور المنسوب الی العسکری سلام اﷲ علیه ابد الآبدین؛ انجام: و اما الصاحب العسکری فهو مطلق علی الهادی علیه السلام، و اﷲ العالم خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قرمز، 4گ (10پ-14پ )، 19 سطر، اندازه: 18×21/8سم [ف: 6 - 467]
» تفسیر منظوم ← روضة القلوب
tafsīr-e manzūm
زیدی، نذر حسن بن محمد علی، 1247 – 1366ق
zeydī, nazr hasan ebn-e mohammad ‘alī (1832 - 1941)
آغاز: به اسمیکه اﷲ و رحمان رحیم به تحمید اﷲ و رب العالمین؛ انجام: هو اعلم بالمعتدین
به اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: ولذالک جعلنا فی کل قریه؛ انجام: اهل البیت انه حمید مجید
به دوم؛ کاتب = مؤلف، تا: 1300ق [رایانه]
آغاز: فلما ذهب عن ابراهیم و جاءته البشری؛ انجام: ایت الرحمن سجد ویلیا
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
آغاز: بعد از بیت اول که خوانده نشد (از اولاد آدم که گل بود وجود و گل بندگان خدای ودود )؛ انجام: بدر طبع داری توای حق پرست
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [رایانه]
tafsīr-e manzūm-e horūf-e moqatta‘e-ye qor’ān
نظیری، محمد حسین، - 1021 ؟ قمری
nazīrī, mohammad hoseyn (- 1613)
رساله ای مختصر و موجز که در آن برخی آیات و مخصوصاً آیات اولیه برخی سور که به صورت کلمات مقطعه هستند ترجمه و تفسیر منظوم شده است
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:3415/3
آغاز: ن والقلم: نون مراد از نفس کلیه است هم ×× عقل کلیه است مقصود از قلم؛ انجام: فباّی الاء ربکما تکذبان: بر کدامین پس زنعمتهای رب ×× می کند انکار این باشد عجب
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ سطور چلیپا؛ 6گ، اندازه:13×20سم [ف: 1 - 476]
tafsīr-ul mūjaz = al-mūjaz
ابوالفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود، ۵۱۵ - ۶۰۰ قمری
abolfotūh-e esfahānī, as‘ad-e-bn-e mahmūd (1122 - 1204)
[دنا 188/3؛ ریحانة الادب 147/5]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2799
آغاز: من وجب علیه و قصر فقد دخل ایمانه نقصان؛ انجام: و اتقوا یوما ترجعون فیه الی اﷲ.
از سوره بقره تا آخر سوره النساء دارد ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: خانبالغ، جلد: مقوایی با تیماج قرمز، 220گ، 21 سطر (11×15 )، اندازه: 17×20/5سم [ف: 4 - 1431]
» تفسیر المهایمی ← تبصیر الرحمن و تیسیر المنان ببعض ما یشیر الی اعجاز القرآن
» تفسیر ناد علیاً ← شرح ناد علیاً مظهر العجائب
» تفسیر الناصبی و احکامه ← ناصبی
tafsīr-u nāmūs-uṭ ṭibb-i buqrāṭ
ابن رضوان، علی بن رضوان، 388 - 453 ؟ قمری
ebn-e rezvān, ‘alī ebn-e rezvān (999 - 1062)
[دنا 188/3؛ عیون الانباء ابن ابی اصیبعه، طبقات الاطباء والحکماء از ابی داود سلیمان بن حیان اندلسی المعروف بابن جلجل تالیف به سال 377ه.ق و الفهرست للندیم از ابوالفرج محمد بن ابن یعقوب اسحق وراق متوفی به سال 380 ه.ق و تاریخ تالیف 377 و الفهرست ابن الندیم]
تبریز؛ ملی تبریز؛ شماره نسخه:3606/2
آغاز: بسمله. تفسیر علی بن رضوان لناموس الطب لبقراط قال علی بن رضوان کاتب صناعة الطب قال بقراط؛ انجام: قال علی بن رضوان قد تبیین فی کتاب بقراط انه قد استووابعلم صناعة الطب بدلیل قوله فی تقدمة المعرفة و لیس ینبغی أن یتشوق الی اسم مرض لم یذکر تمامه فهو جایز علی سبیل اختصاره خط: نسخ، بی کا، تا: 726ق؛ با هفت رساله دیگر ضمن همان تفسیر از: الف: رساله ارطنحشیت الکبیر (اردشیر کبیر معروف به دراز دست) شامل نامه های اردشیر به فهص به اوسطیانوس و رساله ذیمقراطیس حکیم به بقراط، ب- رساله بقراط به فیلوقومس،ج- رساله بقراط به دامانحاطیس، د- رساله ذیمقراطیس به بقراط، ه جواب رساله یا کلام ذیممقراطیس حکیم فی وصف فضل صناعه الطب، و- ناموس بقراط نقل حنین، ز- وصیت بقراط؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: چرمی، اندازه: 20×27 [ف: 3 - 1129]
tafsīr-u nubḏat-in min āyāt-il kitāb-il mubīn wa axbāril a’immat-il ma‘ṣūmīn
هروی، محمد تقی بن حسینعلی، ۱۲۱۷ - ۱۲۹۹ قمری
heravī, mohammad taqī ebn-e hoseyn-‘alī (1803 - 1882)
در چهارده «مجلس».
اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه:146/2
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1297ق؛ کاغذ: فرنگی [ نشریه: 11 - 929]
» تفسیر نبی ← فصول المفصل
tafsīr-e najm-e esfahānī
نجم اصفهانی، محمد، ق14 قمری
najm-e esfahānī, mohammad (- 20c)
تاریخ تألیف: 1333 ق- 1335ق
تفسیر منظومی است در چند جلد که در آن مؤلف ترجمه و
تفسیر آیات قرآن را به ترتیب سور به نظم کشیده است.
[دنا 188/3؛ الذریعه 1174/9، ش 7577؛ فرهنگ سخنوران 595؛ تذکره شعرای معاصر اصفهان]
آغاز: بسمله. علیه توکلی فی اتمام التفسیر یا حکیم و یا قدیر. تتمه بقره: گفتگو لاتسفکوا بودست پیش شرح مطلب ناقص آمد همچو ... لیک ترسانم زدشت ... ترسم از آن بی ادب گویم سخن ×× از من آزرده شود خود یار من؛ انجام: شرح افلاکی به افلاکی بگو ×× قصه این خاک با خاکی بگو / تو تمامی شرح آن قلزم بگو ×× لیک با ما ... بگو / دم مزن دم را بزن بی زهر باش ×× یا که لطف محض شو یا قهر باش
بر سوره بقره به نظم؛ بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا با روکش الوان، 53گ، 13 سطر (8/5×15 )، اندازه: 11×18سم [ف: 34 - 112]
آغاز: سر بسر بر یار احصا می نمود ×× دمبدم بر ذکر زنجش می فزود / تا که یکسر زنجهایش بر شمرد ×× چشمهایش را ز هجران می فشرد؛ انجام: شاهی و صورت گدا در هر رهی ×× کی شود شاهی گدائی می کند ... ملک خلافت یادگیر ... تو از بابا مگیر
جلد دوم، از اواسط سوره بقره تا آخر این سوره. نظم آن در 21 ذیقعده 1333 ق به پایان رسیده؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 21 ذیقعده 1331ق؛ جلد: مقوا، 200گ، 7 سطر، اندازه: 9×13سم [ف: 35 - 258]
آغاز: هست بینائی دلها چون ز دل ×× دل شود از دل مزاجش معتدل / دل شود از دل بسی فربه ز حال ×× فربهی آمد نشان اعتدال؛ انجام: گر نه حاصل گنجها از رنجهاست ×× مر مرا بی رنجها این گنجهاست / گنجهای دل در اینجا هفت خم ×× که همه هستی بهر خم هست گم
جلد پانزدهم، از نیمه سوره یوسف تا آخر سوره کهف. نظم آن در 20 جمادی الثانی 1335 ق به پایان رسیده؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 20 جمادی الثانی 1335ق؛جلد: میشین مشکی، 157گ، 17سطر، اندازه: 20/5×33سم [ف: 35 - 258]
» تفسیر نسفی ← التیسیر فی التفسیر
» تفسیر نسفی ← مدارک التنزیل و حقایق التأویل
tafsīr-un nu‘mānī = al-muḥkam wa-l mutašābih = tafsīr-ul qur‘ān-il karīm
ابن ابی زینب، محمد بن ابراهیم، - 360 ؟ قمری
ebn-e abī zaynab, mohammad-e-bn-e ebrāhīm (- 972)
مجموعه کوتاهی است در علم تفسیر و پایه های اعتقادی درباره قرآن و غیرآن که از سوی «ابن ابی زینب» از محدثان و مفسران امامیه در قرن چهارم تألیف گردیده است. این تفسیر در برخی مصادر با عنوان «المحکم و المتشابه» به سید مرتضی (- 436ق) نسبت داده شده است. علامه مجلسی تمامی این تفسیر را در جلد 93 بحار الأنوار خود «چاپ جدید» با عنوان «ما ورد عن أمیر المؤمنین صلوات اﷲ علیه فی أصناف آیات القرآن و أنواعها و تفسیر بعض آیاتها بروایة النعمانی و هی رسالة مفردة مدونة کثیرة الفوائد نذکرها من فاتحتها إلی خاتمتها» آورده است. برخی اعتقاد دارند که این کتاب فقط مقدمه تفسیر است و اصل تفسیر از میان رفته است.
آغاز: الحمد ﷲ ذی العظمة و الجبروت و العز و الملکوت الحی الذی لا یموت مبدیء الخلق و منشیء کل شیء و مبیده الذی لم یلد لم یولد و لم یکن له کفواً أحد واحد کالآحاد انجام مقدمه: و هو علی مثل هذه الحال نعوذ باﷲ من الضلال بعد الهدی واتباع الهدی و ایاه نستعین علی ما یقرب منه، إنه سمیع مجیب.
چاپ: به نام سید مرتضی در تهران سال 1312 ق چاپ سنگی شده؛ علامه مجلسی در بحار الانوار، جلد 90، چاپ بیروت و 93 چاپ ایران درج نموده
[دنا 188/3؛ الذریعة 318/4 و 154/20؛ ریحانة الادب 348/7؛ نجاشی ص 271؛ خلاصه 79؛ منهج المقال 273؛ کشف الحجب 130؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی 772/1؛ دایرة المعارف تشیع 498/4؛ کتابنامه بزرگ قرآنی، محمد حسن بکائی 2770/7]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ برابر نسخه چاپ شده در «بحار الانوار» جلد 19 ص 94-109 باب 128؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 100گ، 14 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 3 - 482]
آغاز و انجام: برابر
فقط مقدمه تفسیر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج مشکی، 74گ (2پ-75ر )، 15 سطر، اندازه: 12×19سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 408]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ با بلاغ سماع، مجدول ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 94گ (2پ-95پ )، 14 سطر (7×14 )، اندازه: 12×20سم [ف: 13 - 3035]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛
کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه ای، 61گ، 17 سطر، اندازه: 12×21سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن-148]
آغاز: حدثنی الشیخ ابوالفرج محمد بن علی یعقوب ... الحمدﷲ رب العالمین الهادی من یشاء الی صراط مستقیم مستحق الشکر من عباده باخراجه آبائهم من العدم الی الوجود؛ انجام: صاحب الناقة و القضیب ومکلم الثعبان و الغزالة
والذئب والجمل علیه سلام و فعلیه و علی آله افضل الصلاة و السلام ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق؛ ازروی نسخه ای به خط اکبربن محمد حسن تربتی؛ مصحح؛ 67گ (153پ-219پ)، اندازه: 16×22/5سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 409]
بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قرمز، 43گ (1پ-43ر )، اندازه: 11/5×18سم [ف: 2 - 270]
آغاز: بسمله. و به نستعین روی ابو عبداﷲ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی فی کتابه بعد الحمد و الثناء و ذکر شی فی القرآن قال قال ابو عبداﷲ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی رضی اﷲ عنه فی کتابه فی تفسیر القرآن احمد بن محمد بن سعید بن عقده قال حدثنا احمد بن یوسف بن یعقوب الجعفی عن اسمعیل بن مهران عن الحسن بن علی ابی حمزة عن ابیه عن اسمعیل بن جابر قال سمعت ابا عبداﷲ جعفر بن محمد الصادق ع یقول ان اﷲ تبارک و تعالی بعث محمدا فختم الانبیا فلا نبی بعده و انزل علیه کتابا فختم به الکتب فلا کتاب بعده؛ انجام: وعده اسحق بن یوسف الملکی قال حدثنا فضالة عن ابان بن عثمان عن زرارة بن اعین قال سالت ابا جعفر الباقر ع عن المریض هل تعلق علیه تعویذ او شیء من القرآن فقال نعم لا باس به ان قوارع القرآن ینفع فاستعملوها.
خط: نستعلیق، کا: سید محمد طاهر بن محمد صالح حسینی، تا: چهارشنبه 1 شعبان 1253ق، جا: سمنان ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 23گ (181پ-203پ )، 29 سطر (10×20/5 )، اندازه: 15×27سم
[ف: 10 - 1851]
آغاز و انجام: برابرخط: شکسته نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد جعفر بهاری همدانی، تا: جمعه 14 جمادی الاول 1303ق، جا: نجف اشرف؛ محشی، کاتب اظهار داشته که نسخه را از روی نسخه مغشوش که در سال 1093 کتابت شده بود، استنساخ نموده؛ تملک: مرحوم شیخ محمد رضا (برادر کاتب )؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 51گ (39-89)، 14-20 سطر (6/5×13 )، اندازه: 11×18سم[ف: 260 - 31]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جهارشنبه سلخ جمادی الثانی 1307ق؛ مصحح، مقابله شده، در حاشیه برگ «186پ» تعلیقه ای از مرحوم آیت اﷲ میرزا عبداﷲ بن حسن، برهان سبزواری آمده است، ایشان از مشایخ روایتی مرحوم آیت اﷲ العظمی مرعشی نجفی بوده؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 40گ (153پ-192ر )، 21 سطر (9/5×15/5 )، اندازه: 16×21/5سم [ف: 32- 859]
خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد حسین، تا: سه شنبه 26 رجب 1320ق؛ 118گ (1پ-118ر)، 12 سطر، اندازه: 10×14/5سم [ف: 2 - 309]
» تفسیر النقاش ← شفاء الصدور
» تفسیر نور الثقلین ← نورالثقلین
tafsīr-e nūr-os seqlayn (t.)
شریف رضوی، محمد هاشم بن ابی الفضل، ق11 قمری
šarīf razavī, mohammad hāšem ebn-e ab-el-fazl (- 17c)
وابسته به: نورالثقلین = تفسیر نور الثقلین؛ حویزی، عبدعلی بن (12-) جمعه ترجمه ای است تحت اللفظی بر تفسیر نور الثقلین عبد علی بن جمعه حویزی که پس از آوردن مقداری از متن آن را ترجمه نموده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2512
آغاز: الحمدﷲ الذی هدانا لهذا ... اما بعد چون خدمت قرآن مجید ربانی و فرقان حمید سبحانی رأس مفاخر نشأتین؛ انجام:رکوع کرد پس رکوع کردند و سجده کرد پس سجود کردند پس تمام کردند نماز خود را و حضرت رسول ایستاده بود از آغاز تا اواخر سوره نساء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچهای، 160گ، 33 سطر، اندازه: 24/5×38سم [محدث ارموی مخ: 1 - 361]
» تفسیر نیشابوری ← تأویلات القرآن
» تفسیر نیشابوری ← غرائب القرآن و رغائب الفرقان
tafsīr-e neyšābūrī
واعظ نیشابوری، حسن بن محمد، - 406 قمری
vā‘ez-e neyšābūrī, hasan ebn-e mohammad (- 1016)
[دنا 189/3؛ ریحانه 261/4]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5008/19
آغاز: و للناس فی آلم و ما یجری مجراه من فواتح السور قولان قسمتی از آن تفسیر و حکایات و احادیث ؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: علی اشرف، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: رویه تیماج مشکی، اندازه: 15/5×25سم [ف: 14 - 313]
at-tafsīr-ul wāḍiḥ
حسینی مهربانی، عبدالکریم بن سید حسن، ق10 قمری
hoseynī mehrabānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e seyyed hasan (- 16c)
تفسیر حدیثی و عرفانی مختصری است که مؤلف از تفاسیر مشهور و عرفانی با اضافاتی از خود، گردآوری نموده است. او از اهل سنت است و از تفسیر بیضاوی نقل می کند. گرایش عرفانی در تفسیر وی غالب است و او درتفسیر هر آیه به مناسبتی از عرفان و تصوف بحث می کند.
آغاز: بسمله؛ الحمد ﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب منه آیات محکمات فیها تبیان الشراب و الاحکام و اخر متشابهات هن رموز الکلام لا یعلم تأویلها الا اﷲ الملک العلام و بعد فیقول العبد ... انی لما اطلعت علی فضل العلماء و شرفهم ... اردت ان اسلک مسلکهم و اتبع اثرهم و اتشبه بهم فی تالیف تفسیر مما استنبط من حقایق معانی تفاسیرهم و استخرج من مستنبطات دقایق کتب مشاهیرهم و مما یرد علی خلدی و بالی ... ان اسمیه بعد الاتمام بالتفسیر الواضح لما فیه من توضیح حقایق معانی التنزیل و کشف الحجب عن وجوه دقایق مقاصد التأویل ما لیس فی غیره من التفاسیر ... سورة فاتحة الکتاب اسماءها کثیرة و لتسمیتها بکل اسم منها وجه و مناسبة لا یخفی [دنا 189/3]
آغاز: برابر؛ انجام: و عنه علیه الصلوة و السلام من قرء السورة التی یذکر فیها آل عمران یوم الجمعة صلی اﷲ علیه و ملائکته حتی تجب الشمس. هذا آخر ما ذکرناه فی تفسیر الزهرا و نبی موفقا بعنایة والی التوفیق و واهب التحقیق و انه الکافل بتحصیل المراد و علیه التوکل و الاعتماد تمت
از آغاز تفسیر تاپایان سوره آل عمران؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 10؛ گویا مؤلف بعد از کتابت نسخه، تصرفاتی در آن نموده و مطالبی را در آن حذف یا اضافه نموده است؛ تملک: ابراهیم بن اسماعیل در سال 1220؛ وقف نسخه از طرف رحیم قاضی بر مدرسه سلیمانیه؛ تملک: رضوان بن الامام الحسینی در سال 1079؛ 282گ، 21 سطر، اندازه: 22×36سم [ف: 2 - 980]
آغاز: برابر؛ انجام: فانی نسیت الحوت فقدته أو نسیت ذکره بعد ما رأیت منه و ما انسانیة الا الشیطان
از آغاز کتاب تا آیه «و ما انسانیه الا الشیطان» (سوره الکهف: 63) را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 303گ، 27 سطر، اندازه:21×31سم [ف: 9 - 78]
tafsīr-ul wā‘iẓ
واعظ، حسن بن محمد، ق13 قمری
vā‘ez, hasan ebn-e mohammad (- 19c)
تفسیر مزجی از اول سوره حمد تا اواخر سوره نحل.
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:825/2
آغاز: الحمدﷲ الذی انزل علی عبده الکتاب و آتاه الحکمة و فصل الخطاب؛ انجام:و ما رغبهم الشیطان الی اکله کالبحیرة الامثال من الاصنام بشهوتها به ضرب
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: چرم قرمز، 129گ (33پ-161ر)، اندازه: 10/5×15/5سم [ مؤید: 2 - 265]
tafsīr va t.ye qor’ān
ترجمه و تفسیر مختصر ... کهنه قرآن است از سوره نساء آیه 34 (فضل اﷲ بعضهم علی بعض انفقوا من اموالهم) تا آخرین آیه سوره فتح آیه 29 (منهم مغفرة و اجرا عظیما).
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11929
آغاز: نفقات می کنند از مالهاء خویش بریشان بس انج شایستگان باشند از زنان مطیعان باشند ایشانرا نگاه داران باشند غیب ایشان را ... (آغاز سوره محمد) از کسانی که کافر شدند و بکردانیدند روی از سبیل خدی باطل بکرد عمل های ایشان؛ انجام: بذانک صحابه را دشمن دارند نه بینی که خدای تعالی می گوید «لیغیظ بهم الکفار» ابن عباس گوید که پیغمبر علیه السلام گفت در اخر زمان کروهی باشند که لقب ایشان را فضه بود و اسلام را رفض کنند
خط: نسخ و ثلث، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرشکی، 393گ، 19 سطر(14/5×24/5 )، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 34 - 87]
tafsīr-ul wajīz
اصفهانی، محمد ظهیر بن محمد معصوم، ق12
esfahānī, mohammad zahīr ebn-e mohammad ma‘sūm (- 12c)
تاریخ تألیف: جمعه 20 رمضان 1111ق؛ محل تالیف: مشهد
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:51
شامل نیمه اول قرآن ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 20 سطر، اندازه: 13/58×سم [ تراثنا: س6ش1 - 85]
tafsīr-u wajīza
علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری
‘alam-ol-hodā, mohammad ebn-e mohsen (1630 - 1704)
تفسیری است بسیار مختصر. آقای نجفی مرعشی در مقدمه «معادن الحکمه» ضمن معرفی آثار مرحوم علم الهدی، درباره این تفسیر، چنین نگاشته اند: «کتاب الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز. و هو اوجز ما رأیته فی التفاسیر و احسنها من حیث الاشاره الی الآثار الوارده عن الائمه فی تفسیر الآیات مع السلاسة و کمال الوجازه الغیرا لمخله بالمراد».
تفاسیر دیگری نیز به این اسم از مؤلفین دیگر در دست می باشد که یکی از آنها نگارش شیخ علی بن حسین بن محیی الدین بن عبداللطیف بن علی بن احمد ابی جامع، برادر شیخ حسین بن حسین و شاگرد سید محدث جزائری است (فهرست دانشگاه ج1، ص240) و دیگری که در سال 1339 ش در تبریز به چاپ رسیده، از حاج سید محمد تبریزی مشهور به مولاناست.
[دنا 189/3؛ معادن الحکمه فی مکاتیب الائمه علیهم السلام تألیف علم الهدی. مکتبه الصدوق با مقدمه آیة اﷲ مرعشی نجفی ص عدعه]؛
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:1259
آغاز: و یعظم به الثواب و الذکر المستطاب و هو بحمداﷲ علی صغره مشتمل علی تفاسیر لم توجد فی مبسوط غیره؛ انجام: و من سورة الاخلاص مکیة ... و قیل الذی لیس فوقه.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (یک برگ) و انجام (یک برگ)؛ محشی از مؤلف و با رمز محح (محمد بن محمد بن محسن) ؛ کاغذ: استانبولی آهار مهره، جلد:تیماج مشکی، 239گ، 15 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 457]
» تفسیر وجیز واحدی ← الوجیزة فی تفسیر القرآن العزیز
tafsīr va hadīs
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18501 ض
کا: رفیع الدین محمد علوی حسینی، تا: 1086ق [ د.ث.مجلس]
tafsīr va serr-e ešārāt-e asmā’ va faqarāt-e do‘ā-ye sahar-e māh-e ramazān
بیان تفسیر و سر اشارات اسماء و فقرات دعای سحر ماه رمضان مروی از امام محمد باقر (علیه السلام) «اللهم انی اسئلک من بهاءک بابهاه» به درخواست دوستان در شش اشاره: 1. بیان معنی اسم؛ 2. بیان معنی اسم اعظم؛ 3. بیان آنکه از برای ائمه ما چهار مراتب و مقامات است؛ 4. بیان آنکه فقرات دعای سحر اسماء و تجلیات الهیه ات؛ 5. بیان معنی جمال و جلال؛ 6. بیان سر تعبیر فقرات دعای مبارک.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:8884/3
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف پارچه، 14 سطر (7×13) [ف: 17 - 243]
» التفسیر الوسیط ← جوامع الجامع
at-tafsīr-ul wasīṭ = al-wasīṭ fī tafsīr-il qur‘ān
واحدی، علی بن احمد، - 468 قمری
vāhedī, ‘alī ebn-e ahmad (- 1076)
مؤلف سه تفسیر به نام های «البسیط »، «الوسیط » و «الوجیز بر» قرآن کریم نگاشته است. که مجموعاً به نام «الحاوی لجمیع المعانی» و تفسیر واحدی معروف است. این ظاهراً تفسیر وسیط وی است. این تفسیر به صورت «قوله - قوله» است. از ابی الحسن بن محمد فارسی بسیار نقل می کند و در اول نقلهای خود «اخبرنا و حدثنا» می آورد. از جمله از ابومنصور بغدادی با عنوان استادش نام می برد. وی به جنبه های ادبی بیشتر توجه کند و گفته های دانشمندان ادب و لغت را می آورد. مؤلف در مقدمه آورده است: «و قد سبق لی قبل هذا الکتاب بتوفیق اﷲ و حسن تیسیره مجموعات ثلث فی هذا العلم معانی التفسیر و مسند التفسیر و مختصر التفسیر و قدیماً کنت أطالب باملاء کتاب فی تفسیر القرآن وسیط ینحط عن درجة البسیط الذی یتجرد فیه أذیال الأقوال و یرتفع عن رتبة الوجیز الذی اقتصر فیه علی الاقلال و ...».
چاپ: کویت، مؤسسه دار الکتب الثقافیة، محقق: عفیف محمد عبد الرحمن، چاپ اول، 240ص، 1394ق.
[دنا 189/3؛ الذریعة 73/5؛ سیر اعلام النبلاء 339/18؛ کشف الظنون 460/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربی الاسلامی المخطوط، علوم قرآن، مخطوطات التفسیر: 208/1 -228؛ فهرس مخطوطات دارالکتب الظاهریة، علوم القرآن، التفسیر: 461/3-463؛ فهرس المخطوطات العربیة المحفوظة فی مکتبة الاسد الوطنیة، الجزء الرابع (التفسیر) 695-703؛ الاوقاف العامة بغداد 80/1]
آغاز: فرائض اﷲ و حدوده و الناهون عن المنکر عن ترک حدود اﷲ و فرائضه قوله و الحافظون لحدود اﷲ قال الزجاج القائمون بما امر اﷲ به؛ انجام: و هذا معنی قوله الزجاج لم یجنح ان ینتصر بغیره و کبره تکبیراً عظمه عظمة تامة.
از نیمه سوره توبه تا اول سوره کهف؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم علی بن قاسم بن حسین وهاب موصلی، تا: دوشنبه 17 جمادی الثانی 564ق ؛ جلد: مقوا مشکی عطف تیماج سرخ، 156گ، 17 سطر، اندازه: 16×19سم [ف: 35 - 256]
از سوره اسراء تا سوره یس؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی بن محمد بن الجعد المقری، تا: پنج شنبه 5 جمادی الاول 574ق؛ مصحح، مقابله شده؛ روی برگ اول تاریخ تولد 582؛ تملک: حاج عبدالکریم الکرمعانی؟؛ مهر: «خادم شرع قویم عبدالحلیم» (بیضی )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 286گ، 22 سطر، اندازه: 16/5×25سم [ف: 3 - 234]
آغاز: اخبرنا ابوسعید محمد بن علی الجری اخبرنا ابوعمر و محمد بن جعفر ... المؤذن حدثنا ابراهیم بن شریک حدثنا احمد بن یونس حدثنا سلام بن سلیم حدثنا هارون؛ انجام: یتلوه تفسیر سورة الکهف انشاءاﷲ تعالی و الحمدﷲ حق حمده و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و صحبه.
جلد دوم و از تفسیر سوره اعراف تا آخر سوره کهف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: یک شنبه 16 محرم 580ق؛ در آخر نسخه چنین آمده: «سمع جمیع هذه المجلدة فی تفسیر القرآن ... شرف الائمة ابی محمد عبداﷲ بن حسن بن حسین بن السنان عن قاضی عزالدین ابی نصر احمد بن عبداﷲ بن القسم عن حسین بن محمد الفرخان السنانی عن شیخ ابی الحسن علی بن احمد بن متویه واحدی نیشابوری مصنف بقرائة الشیخ الامام رکن الدین علی بن حصر بن خشنام المقری، بوسیلة عزالدین علی بن المعافا بن اسماعیل بن حسین بن ابی السنان و ثبت السماع ابوبکر مسعود بن ابراهیم بن ابی الفرج و ذلک با ... بمسجد اﷲ تعالی یعرف بالمسمع فی عدة مجالس اخرها یوم الاربعا من عشرین ذی الحجة احدی عشرة و سمائة و سمع الشیخ عماد الدین مظفر بن اسمعیل بن مالک بالقرائة المذکورة من اول الکتاب الی قوله تعالی لایستأذنک الذی یؤمنون باﷲ و الیوم الاخر الایة من سورة برائة و سمع ایضاً من قوله تعالی و المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض الایة من سورة برائة الی آخر سورة النحل و صح و ثبت و الحمدﷲ رب العالمین. تلک السماع صحیح کتبه العبد الفقیر الی رحمة اﷲ تعالی عبداﷲ بن الحسن بن الحسین بن ابی السنان فی التاریخ المذکور» و یک سماع دیگر از همو و سماع دیگر که نزد علی بن المعافا بن اسماعیل خوانده است و وی تأیید نموده است؛ تملک: جمال الدین ابوالصحة المعافا ابن العلم اسماعیل بن حسین بن ابی السنان در 580، حسینی حصنی شافعی؛ دستخط عبداﷲ بن حسن بن حسین بن ابی السنان که در مدرسه ام الملک و مدرسه امیر بهاءالدین در سال 595 این تفسیر را درس گرفته؛ جلد: تیماج، مشکی، 209گ، 25سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 35 - 96]
آغاز: قال سل بنی اسرائیل، معنی السؤال هاهنا تبکیت للمسؤل عنه و تقریع؛ انجام:للعلکم تتقون ای یثتب لکم صفت العقلاء بإستعمال ما بینا لکم ...
جزو 3 از نحل تا اندکی از فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7؛ جلد: چرم مشکی، 11گ، 23 سطر (12×19 )، اندازه: 17×26سم [ف: 36 - 45]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3069-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 60]
آغاز: من النار و کل علم سوی الکتاب و السنة و ما یستند الیهما فهو باطل ... القول فیما روی من فضایل سورة الفاتحة أخبرنا ابونصر احمد بن محمد بن ابراهیم المهرجانی؛ انجام: قال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم ما اوحی الی أن أجمع المال و أکون من التاجرین ولکن اوحی الی ان سبح بحمد ربک و کن من الساجدین و اعبد ربک حتی یأتیک الیقین.
نسخه اصل: کتابخانه بایزید، نسخه شماره 606 منتقل شده به کتابخانه سلیمانیه در استانبول؛ از سوره فاتحه تا پایان سوره حجر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 7 یا 8 ق؛ افتادگی: آغاز (برگ آغاز )؛ مصحح، محشی؛ 544ص، 27سطر [عکسی ف: 3 - 501]
آغاز: أخبرنا ابو سعید ... عن ابی بن کعب قال: قال رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) : من قرأ سورة الاعراف جعل اﷲ یوم القیامة بینه و بین ابلیس ستراً و کان آدم شفیعاً له یوم القیایة؛ انجام: و نادی مناد من کان اشرک فی عمل عمله ﷲ احداً ... فان اﷲ تعالی اغنی الشرکاء عن الشریک.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 4297 (اربری، فهرست خطی عربی 94/5). تفسیر سوره اعراف تا پایان سوره کهف ؛ خط: نسخ، کا: مبادر بن منصور بن احمد بن مبادر حنفی، تا: محرم 602ق؛ مصحح، محشی؛ 183گ، 21 و 22سطر [عکسی ف: 2 - 156]
آغاز: بسمله. قال اﷲ تعالی و اذ قال ابراهیم ربی الذی یحیی و یمیت. و هو جواب سوال سابق غیر مذکور؛ انجام: فقال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه لمشیه یبغضها اﷲ الا فی هذا الموضع.
از اواخر سوره بقره (آیه 258) تا اواخر سوره آل عمران (آیه 140 )؛ خط: نسخ، کا: حمزة بن الحسن بن الشیخ، تا: 675ق؛ افتادگی: انجام؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ کاغذ: نخودی ضخیم آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 185گ، 20 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 597]
آغاز: القول: فی آیة التسمیة، أخبرنا أبوبکر أحمد بن الحسن القاضی، حدثنا محمد بن یعقوب أخبرنا الربیع أخبرنا الشافعی أخبرنا عبدالمجید عن ابن جریح أخبرنی أبی عن سعید بن جبیر و لقد آتیناک سبعاً من المثانی و القرآن العظیم، قال هی فاتحة الکتاب؛ انجام:عن أنس بن مالک قال، قال رسول اﷲ صلع إن الشیطان واضع ... النقم قلبه فذلک الواسواس الخناس و قد خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ افتادگی: آغاز وانجام؛ مصحح؛ مهر: «مرتضی الحسینی» (بیضی) ؛ کاغذ: شرقی، جلد: پارچه ای عطف تیماج مشکی، 368گ، 36 سطر (17×26 )، اندازه: 21×30/5سم [ف: 31 - 660]
آغاز: القول فی فضائل سورة البقرة اخبرنا ابو طاهر الزیادی انا «مخفف اخبرنا» حاجب بن احمد الطواسی «انا» محمد بن حماد الابیوردی الی ... قال رسول اﷲ تعلموا سورة البقرة؛ انجام: و هذا معنی قول الذجاج ن الزجاج - ظ یحتج ان ینتصره و کبره تکبیرا عظمه عظمة تامة. آخر تفسیر سورة بین اسرائیل و هی آخر المجلد الاول من کتاب التفسیر الوسیط و یتلوه فی المجلد الثانی تفسیر سوره الکهف
از آغاز سوره بقره تا پایان سوره نحل ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن محمد بن داود بن ایوب جور تیقی، تا: 716ق ؛ جا: تبریز مدرسه تاج؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: ضخیم آهار مهره، جلد: تیماج نارنجی، 404ص، 35 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 9 - 187]
آغاز: تفسیر سورة النساء، بسم اﷲ الرحمن الرحیم، اخبرنا الاستاذ ابو عثمن؛ انجام: اکثر و من السجود فانه لا یسجد عبدﷲ سجدة الا رفعه اﷲ بها درجة و حط عنه بها خطیئة.
نسخه اصل: اسکوریال، ش 1267 (فهرست خطی عربی همانجا 5/3). تفسیر سوره نساء، تا پایان سوره انعام؛ خط: ثلث، کا: مشکول، احمد بن ابی بکر بن احمد السلامی، تا: دهه دوم جمادی الثانی 733ق، مصحح؛ 169گ، 17سطر [عکسی ف: 2 - 157]
از آغاز قرآن تا نیمه های جزو 10 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 828ق، جا: مدرسه جلالیه ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوای مشکی عطف تیماج زرد، 287گ، 21 سطر (11×16/5 )، اندازه: 16/5×24سم [ف: 17 - 40]
جلد اول (از اول قرآن تا آخر سوره بنی اسرائیل) ؛ خط: نسخ، کا: ملک محمود شاه، تا: سه شنبه 5 ذیقعده 836ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 540ص، 25 سطر (11×17 )، اندازه: 18×25سم [ف: 1 - 241]
آغاز: سورة الانعام ابوسعید محمد بن علی الخفاف اخ ابوعمر و محمد بن جعفر بن مطرح بن ابراهیم بن شریک عن یونس؛ انجام: و لو انها اذا احست شیئاً اخذت کفاً من ماء فنضحته فی عینها و قرأت قل هو اﷲ احد و قل اعوذ برب الفلق و قل اعوذ برب الناس سکن.
تفسیر سوره انعام تا آخر قرآن؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن عبداﷲ سلطانی، تا: دوشنبه 1 ذیحجه 894ق؛ تملک: آقا باقر خراسانی؛ جلد: تیماج قهوه ای شمسه، 279گ، 25 سطر، اندازه: 22/5×29سم [ف: 25 - 155]
آغاز: عن جابر قال اتی النبی صلعم رجل فقال یا رسول اﷲ ما الموجبتان قال من مات لایشرک باﷲ شیئا دخل الجنة و من مات بشرک؛ انجام: و من قراء مساء کان فی امان اﷲ تعالی حتی یصبح
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 984ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج عنابی، 8ص (214-221 )، 19 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 17- 266]
آغاز: فی فضیلة بسمله و روی عن ابن عباس عن النبی (صلی الله علیه و اله) انه قال اذا ... سورة فاتحة الکتاب و تسمی ام القرآن لاشتمالها علی المعانی التی فی القرآن من الثناء علی اﷲ بما هو اهله ومن التعبد بالامر و النهی و من الوعد و الوعید؛ انجام: واﷲ بکل شئ علیم من امور معاشکم و معادکم فیجزیها علی ما یقتضیه المصلحة و یوجبه الحکمة.
خط: نستعلیق، کا: نونویس: علی اکبر بن سیدرضا حسینی، تا: 1229ق؛ مصحح؛ در حاشیه از «خلاصة التفاسیر» محمد حسین نام برده شده؛ جلد: تیماج مشکی، 146گ، 23 سطر، اندازه: 15×18سم [ف: 2 - 980]
آغاز: تفسیر سورة النحل، أخبرنا ابو عثمان سعید بن محمد الحیری اه ابو عمرو محمد بن جعفر الحیری؛ انجام: عن قتادة قال هو الملاحة فی العینین و قال الزهری هو حسن الصوت.
از سوره نحل تا به اوائل سوره فاطر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نسخه بسیار قدیم و نفیس؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 227گ، 23 سطر، اندازه: 19×30سم [ف: 1 - 354] و [عکسی ف: 1 - 156]
» تفسیر و شرح «لا إله إلا هو»← التهلیلیة
مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه:592/3
آغاز: الالف اقاقیا هو عصاره؛ انجام:بدل ان مثل آن صبر است. و قد فرغ من تحریر هذه الرسائل علی بن محمد نبی (بن) یعقوب اسیر. در غره شعبان 888 ه.ق.
خط: نستعلیق، کا: ابوطالب بن محمد شریف، تا: 10 ربیع الاول
1243ق ؛ کاغذ: فستقی، جلد: تیماج مشکی، 14 سطر (6×12/5 )، اندازه: 10/5×16/5سم [ف: 478]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23670
آغاز: بسمله، الحمداﷲ الذی جعل طراز الواح الابداع؛ انجام: وسلام علی المرسلین و الحمداﷲ رب العالمین خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابراهیمی، صادق، تا: 1332ق [رایانه]
» تفسیر الهروی ← تفسیر سورآبادی
tafsīrīyya
مدرس یزدی، محمد بن مرتضی، - 1323 قمری
modarres-e yazdī, mohammad ebn-e mortazā (- 1905)
تاریخ تألیف: 1275ق
رساله مختصری است در تفسیر آیه شریفه «ختم اﷲ علی قلوبهم و علی سمعهم» (بقره، آیه 7) که با عناوین «القراءة، اللغة، الاعراب، المعنی، الفصاحة، المحسنات البدیعیة، مسألة کلامیة» پرداخته شده است.
یزد ؛ مدرسی، سید محمد (کتابخانه )؛ شماره نسخه:بدون شماره/1
آغاز: بسم اﷲ ... الحمدﷲ مفسر اسرار الغیب بالشهادة؛ انجام: الوجه الوجیه دقیق حقیق صح و تم الحمد ﷲ اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا صنف 1275ق
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1375ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 19گ (1-19)، 15 سطر (7×15 )، اندازه: 11×18سم [ف مخ: 8 - 455]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1940/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 367]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1758/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا[عکسی ف: 5 - 212]
tafsīr-e yek beyt-e masnavī
وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدین محمد بن محمد (604-672)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2818/4
خط: نسخ، بی کا، بی تا
[ف: 6 - 119]
tafsīr-e yek hadīs
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
اراک ؛ بیات، عبدالحسین؛ شماره نسخه:76/8
خط: نستعلیق، کا: امیر الشعرا ء رضا قلی خان هدایت صاحب مجمع الفصحاء و غیره، تا: 1239ق، جا: شیراز؛ کاغذ: آبی فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 16 سطر، اندازه: 17/5×22/4سم [نشریه: 6 - 107]
tafsīl-e ehdās-e estehkāmāt
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3050/7-ف
که کارگزاران عثمانی در مقابل محمره کهنه به تحریک انگلیس ها می کنند؛ بی کا، بی تا [ فیلمها ف: 2 - 44]
tafsīl-e ahvāl-e tarākeme
بارن نرمان، ق13 قمری
bāron normān (- 19c)
اهداء به: ناصرالدین شاه تاریخ تألیف: 1299 ق
ترجمه رساله ای که اصل آن به زبان نمسه ای (اطریشی) است. تاریخی است از طوایف ترکمن که در سواحل دریای خزر در ایران و ترکمنستان ساکن هستند. در این کتاب از سابقه تاریخی و ریشه نژادی ترکمنها و نیز آداب و رسوم اجتماعی و وضعیت اقتصادی و سیاسی آنان گفتگو شده که در موضوع خود حایز اهمیت است. در پایان اظهار امیدواری کرده که دولت روسیه و انگلیس به ترکمن ها توجه و نظر مساعدت داشته باشند.
آغاز: از تراکمه روایات مختلفه شده است ولی هر یک از روایات بملاحظه وضع پلتیکی و هواخواهی روایت کنندگانی که متعلق به یکی از دولی هستند که در منتهای مشرق صرفه ای به جهت آنها منظور است
انجام: و بواسطه اهتمامات حسنه و متفقه خود اسباب رفع وحشی گری در آسیای وسطی شده و در آنجا رفاه و تمدن بمیان آورند.
چاپ: از روی نسخه شماره 5261 دانشگاه تهران تصحیح و در ضمن «گرگان نامه»تألیف مسیح ذبیحی در صفحات 141-183 آن کتاب، در سال 1363ش در تهران توسط انتشارات بابک به چاپ رسیده است.
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بزچلوئی، تا: 1299ق، جا: تهران ؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مخمل آبی گل و بوته، 47گ، 10 سطر (8×14/5 )، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 129]
آغاز: برابر؛ انجام: در تمام این مطالب باید اظهار امیدواری نمائیم که این دو دولت معظم اروپائی که عبارت از روس و انگلیس است
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود بزجلوئی، تا: 1299ق؛ 90ص، 10 سطر (9×16 )، اندازه: 13×21سم [صارم الدوله: 101]
اصفهان؛ عمومی اصفهان؛ شماره نسخه:11453
همان نسخه بالا [نشریه: 5 - 316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، کا: محمود بن رشید مشهور به مدرس همدانی، تا: 1299ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: پارچه مخمل آبی، 45گ، 12 سطر، اندازه: 13×20/5سم [ف: 26 - 488]
خط:نستعلیق شکسته،کا:محمد بزچلویی، تا: 1299ق [نشریه: 2-69]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3251-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 108]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمود عراقی، تا: 1299ق؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل آبی، 61گ، 7 سطر (9×15 )، اندازه: 13×20سم [ف: 15 - 4185]
احتمالاً محمود عراقی ق ( 13) ؛ خط: نستعلیق زیبا، بی کا، تا: اواخر ذیقعده 1299ق؛ احتمالا نسخه اصل؛ 62گ [جنگ: 1 - 446]
» التفصیل الاول ← تفسیر کتاب اسطقس
» تفصیل البلدان التی دفن فیها السادة ← منتقلة الطالبیة
tafsīl-e tasnīf-e kelīle va demne
؟ اعتضاد السلطنه، علیقلی بن فتحعلی، ۱۲۳۴؟ - ۱۲۹۸ قمری
e‘tezād-os-saltane, ‘alī-qolī ebn-e fath-‘alī (1819 - 1881)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8957/6
آغاز: کتاب کلیله و دمنه کتابی است که حکمای هند آن را به طرزی خاص ساخته اند و برا همه حکمت شعار اوضاع جامعیت آن را بر نمطی مخصوص پرداخته
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن قهوه ای، 2گ (27پ-28ر )، اندازه: 21×35/2سم [ف: 29/1 - 468]
tafsīl-e tūp-hā-ye ta‘mīrī va ...
تعمیری و مخارج توسط معتمدالسلطان اجودان باشی در سال 1300. اعداد به سیاق است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:940
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: آبی، جلد: گالینگور، 16گ، ابعاد متن: 7×15، اندازه: 16×21سم [سنا: ف: 2 - 96]
tafṣīl-ul jurjānī
شیخانی، علی بن حامد
šayxānī, ‘alī ebn-e hāmed
وابسته به: العوامل المأة = عوامل جرجانی = العوامل فی النحو جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن (-471) مؤلف می گوید قبلاً رساله مفصلی در صرف به صورت شرح تصریف زنجانی تألیف نموده و نام آن را «تکمیل الزنجانی» نهاد، پس از آن قصد دارد در این رساله مسائل علم نحو را به صورت مفصل و شرحی بر عوامل عبدالقاهر جرجانی بنگارد و نام آن را تفصیل الجرجانی نهاده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2608/2-14/58
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین اما بعد فیقول الطامع فی اللطف الربانی علی بن الشیخ الحامد الشیخانی لما صنفت کتابا فی علم التصریف؛ انجام:اللهم انفعنا به و ذوی الرغبات و احفظنی شروح الحیاة و الممات و اجعله اخذا بیدی علی الصراط و صل و سلم علی خاتم النبین و علی آله اجمعین.
خط: نسخ، کا: محمد، تا: دهه دوم ربیع الثانی 1309ق، جا: قریه عرب اوغلو؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 40گ، 18 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 999]
tafsīl-e hālāt-e qom = š.-e hokūmat-e qom
ادیب مراغه ای، عبدالعلی بن علیخان، ۱۲۴۳؟ - ۱۳۰۲ قمری
adīb-e marāqe’ī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e ‘alī-xān (1828 - 1885)
مؤلف این رساله که بر حسب امر ناصرالدین شاه قاجار حکومت قم را به عهده داشته (او چند بار حکمران قم بوده) شرحی از موقعیت و اوضاع قم و مضافات و منضمات آن را به رشته تحریر کشیده و به خطی خوش کتابت کرده و پیشکش حضور نموده است. مؤلف، ابتدا مقدمهای مفصل در حمد و ستایش حضرت حق، پیامبر اسلام و ائمه طاهرین (علیهم السلام) با نثری شیوا ارائه کرده، سپس به بیان علت بعثت انبیاء (علیهم السلام) و سر وجود سلاطین پرداخته، پس از آن دلیل انتصاب خود به حکمرانی بر قم را شرح داده و تاریخ ورود خود را به قم، روز چهارشنبه سوم جمادی الثانی 1279 رقم زده است. پس از این مقدمه، به شرح جغرافی اقتصادی شهر قم پرداخته و اشاره ای نیز به شرح حال خادمان آستانه حضرت معصومه (علیها السلام) نموده است. سپس مطالبی است درباره نظم و امنیت شهر از تعیین کدخدا برای هر محله و تعیین مأمورین برای دروازه های ورودی شهر، تعیین قیمت نان و ارزاق عمومی و گوشت، نظم مسائل مربوط به امور زراعت و کشاورزی، اهتمام به امور یخچال های شهر، تقسیم آب رودخانه برای کشاورزان، تدبیر امور آستانه حضرت معصومه (علیها السلام) و رسیدگی به مسائل بست و در افتادن با متولی باشی و خدام آستانه مقدسه، تنظیم امور کاروان سراها، حمام ها، مدارس، حصار شهر و محدود کردن محدوده بست نشینی به آستانه مقدسه تا حدود دارالشفا، و التزام گرفتن از خادمان آستانه در حفظ امنیت زائران آستانه، تعیین کدخدایی جهت آستانه حضرت معصومه (علیها السلام) سرشماری نفوس و خانوارهای شهر قم که در آن زمان 3968 خانوار بوده اند و تعداد نفوس آن 22473 نفر بوده است. ظاهراً این رساله مربوط به دوره نخستین حکمرانی او بر قم و مربوط به سال های 1279 تا 1284 ق باشد.
(حافظیان)
آغاز: بسمله. حمد بی حد و ثنای بلاعد یگانه احدی را سزد که ذات مقدسش مبری از آلایش صفاتست و معری از اقتران بمخلوقات نه با شیئی قرین است ... چون این خانه زاد قدیمی و غلام زاده صمیمی عبدالعلی ابن حاجی علیخان حاجب الدوله و ضیاء الملک و اعتماد السلطنة وزیر عدلیه اعظم ایران ... یکچندی حکومت دارالایمان قم ... بعهده این خانه زاد مقرر ... و آنچه منظور نظر کیمیا اثر همایون ... این خانه زاد ساخته و خواسته شود ... شهر قم شهریست عظیم السواد و عدیم البنیاد و اکثر اهل بلد زارع و در علم زراعت بارع ولی از کثرت توارد صدمات متوالیه متواتره همه ناچیز و فقیر ... الی آخر.
انجام: و از جمله کارهای عمده که درین ولایت در بین این کارها صورت داد خانه شماری و تعداد نفوس بود آنچه که خدایان طومار داده و قلمداد نموده اند سه هزار و نهصد و شصت و هشت در خانه نوشته اند و بیست و دو هزار و چهار صد و هفتاد و سه نفر عدد نفوس اینجا را قلمداد نمودهاند فواید این عمل را اعلیحضرت همایون ... از همه کس بهتر می داند ... خداوند وجود مسعود مبارک اعلی حضرت همایون شاهنشاهی ولی نعمت کل ممالک محروسه ایران را پاینده و مستدام بدارد.
چاپ: به کوشش علی رفیعی علامرودشتی، میراث اسلامی ایران، دفتر دهم، 1378ش، با عنوان «خاطرات ادیب الملک حکمران قم»
[اثرآفرینان 1202/4-1203؛ حدیقة الشعراء 114/1-116؛ فهرستواره منزوی 1006/2؛ المآثر و الآثار، ص 191؛ مکارم الآثار 1202/4-1203؛ میراث اسلامی ایران 449/10-496]
آغازو انجام: برابر
در فهرست بدون نام مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالعلی ابن حاجی علیخان حاجب الدوله، تا: 1279ق؛ کاغذ: فرنگی کبود رنگ شطرنجی، جلد: تیماج لاکی، 111ص، 10 سطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 5 - 621]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1307عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 16]
کا: میرزا علی لواسانی، بی تا [میراث اسلامی: 5 - 620]
tafsīl-e hodūd-e īrān va rūs az samt-e āzarbāyjān
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9316/2
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 16 مهر 1308ش؛ جلد: مقوا رویه کاغذ عطف پارچه مشکی، 13گ (63ر-76ر )، 20 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 30 - 70]
tafsīl-u ‘iqd-il fawā’id bi-takmīl-i qiyd-iš šarā’id
ابن شحنه، عبدالبر بن محمد، 851 - 921 قمری
ebn-e šehna, ‘abd-ol-berr ebn-e mohammad (1448 - 1516)
شیخ عبدالوهاب بن احمد مشهور به ابن وهبان دمشقی (-768) منظومه ای دارد در چهارصد بیت به نام «قید الشرائد و نظم الفرائد» در فقه حنفی و کتاب حاضر شرحی است بر این منظومه با تغییر بعضی از ابیات که در الفاظ مشکل بود. این شرح پس از ماه مبارک رمضان 885 به پایان رسیده و روز شنبه 25 جمادی الثانی 895 تحریر و تهذیبش انجام شده است.
[الاوقاف العامة موصل 271/2 و 399/1 و 38/5]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1323
آغاز: الحمدﷲ رافع الشرع و مؤیده و رافع المذهب الحنفی و مشیده باعث سیدنا محمد و مسدده؛ انجام: و سائر الائمة المجتهدین و العلماء الصالحین الذی بنعمته تتم الصالحات و تنزل البرکات و تزول الضرورات حمداً یوافی نعمه و یکافی مزیده و یدفع نقمه.
خط: نسخ، کا: محمد بن یونس بن محمود بن ادریس عجمی شماخی حموی، تا: پنج شنبه آخر رمضان 964ق؛ مصحح؛ تملکی پاک شده به تاریخ 995 در دمشق و تملک عبدالسلام امام جامع کبیر در لوقا به تاریخ1038؛وقفنامه کتاب و مهر «مظهر لطف الهی احمد»(بیضی)؛253گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 4 - 108]
tafṣīl-ul ‘ulūm
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:17634
بی کا، تا: 1111ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ اندازه: 18×27/4سم [رایانه]
tafsīl-e alqāb
امین الدوله غفاری، فرخ بن مهدی، - 1288 قمری
amīn-od-dole qefārī, farrox ebn-e mahdī (- 1871)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3050/8-ف
که امین الملک به وزرای دربار عثمانی و فرانسه و انگلیس و سفرای آنها خواهند نوشت ؛ بی کا، بی تا [فیلمها: 2 - 45]
tafsīl-ul qawl fī t.-il qur‘ān
سید محمد رضا
seyyed mohammad rezā
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:2597
آغاز: بسمله، الر، تلک آیات الکتاب المبین
خط: نسخ خوش، کا: حاج غلامعلی رئیس یزدی، تا: محرم 1364ق، به دستور حاج سید علی محمد وزیری ؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 38گ، 15 سطر (10×16 )، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 4 - 1358]
» تفصیل مدرسه دار الفنون ← مدرسه دارالفنون
tafsīl-e ma‘mūr-e šahr-e rey va asāmī-ye mahallāt-e estānbūl va favāyed-e dīgar
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1296/22
نسخه اصل: کتابخانه آیت اﷲ گلپایگانی، شماره 48 (جدید 156/19 )؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1ص (73 )، 19 -30 سطر [عکسی ف: 3 - 665]
tafsīl-e mollā zamān-e ‘asāker
هو فیروزی مآثر فی سنة پیچی ئیل 1091: 18340 نفر ؛ قورچی 5 نفر؛ غلام سفر کش 3 نفر؛ توپچی 3 نفر؛ آقایان یساولان ایشیک آقاسیان 250 نفر تفنگچی؛ غلام خانه زاد ... که به سفر نمیروند 1000 نفر؛ قوشچی رکابی 390 نفر؛ قوشچی سفر کش 400 نفر؛ از جمله قورچیان سه هزار نفر کسری ساکن آذربایجان است نوکر امرای آذربایجان کل 25302 نفر، سواری یساق کش. ترتیب تیپ دست راست و دست چپ: دست راست: 1. شاملو 2. ترکمان 3. روملو 4. بیات 5. تکلو 6. بوزچلو 7. بایبردلو 8. چلبینلو 9. اکراد 10. قرامانلو. دست چپ: 1. استجلو 2. ذوالقدر 3. قاجار 4. افشار 5. سعدلو 6. غریب لو 7. وریساق 8. قراول عیسیلو.
تهران ؛ فرمانفرمائیان، حافظ (دکتر )؛ شماره نسخه:بدون شماره/52
بی کا، بی تا ؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (286ر )، قطع: ربعی[نشریه: 553 - 7]
tafsīl-un naš’atayn wa taḥṣīl-us s‘ādatayn
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، - 502 قمری
rāqeb-e esfahānī, hoseyn ebn-e mohammad (- 1109)
رساله ای در شناخت نفس انسانی و تحصیل سعادت دنیا و آخرت با استفاده از آیات کریمه و آنچه در شرع مقدس اسلام وارد شده، و بر پایه های فلسفی و اخلاق عملی، در سی و سه (برخی 30) «باب« و بعضی از بابها دارای چند «فصل»: باب 1. فی معرفة الانسان نفسه؛ 2. فی ذکر اجناس الموجودات و موضع الانسان منها، سوم فی ذکر العناصر التی اوجد منها الانسان ... آغاز: الحمدﷲ الذی ارسل بالنبوة عبده و علمنا علی لسانه حمده و رغبنا فیما عنده
انجام: هذا آخرما قصدت من بیان تفصیل النشأتین و تحصیل السعادتین نفعنی اﷲ به و من نظر فیه برحمته انه علی ما یشاء قدیر و بالاجابة جدیر
چاپ: محقق: احمد حسین کعکو، حلب، دار الدعوة، چاپ جدید، 112ص، 1392ق.
[دنا 191/3؛ معجم المطبوعات 821؛ الذریعة 351/4؛ ریحانة الادب 292/2؛ کشف الظنون 462/1؛ معادن الحکمة، چاپ جامعه مدرسین حوزه علمیه قم 28/1]
خط: نسخ، کا: ابوالمکارم محمود بن محمد بن ابی المکارم بن محمد علوی حسینی، تا: 22 رمضان 661ق ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوه ای، 21 سطر، اندازه: 9/9×19/5سم [ف: 7 - 121]
نسخه اصل: جاراﷲ ش 2078؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 محرم 668ق، جا: تبریز؛ 36گ [فیلمها ف: 1 - 489]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، کا: ابوالحسن علی بن الفتح بن علی بن محمد بغدادی، تا: نیمه ربیع الاخر 683ق ؛ تملک: غلام حسین بتاریخ 1348 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 72گ، 13 سطر، اندازه: 12×15/5سم
[ف: 8 - 275]
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: 11 ذیحجه 718ق؛ مقابله شده صفر 718 و ذیقعده 726؛ تملک: محمد بن حاجی علی بن محمد تفرشی در 1071، فرهاد میرزا در جمادی الاول 1290، ابوجعفر محمد علی در 1098 ؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن تریاکی، 45گ، 17 سطر، اندازه: 16/5×23/7سم [ف: 1 - 115]
بی کا، تا: 775ق [ د.ث. مجلس]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن علی واعظ حنفی، تا: ذیقعده 889ق؛ تملک: ریحان اﷲ موسوی، شرف الدین محمد مکی بن محمد ضیاء الدین بن شمس الدین بن حسن بن زین الدین من ذریة الشریف ابی عبداﷲ الشهید شمس الدین محمد بن مکی مطلبی عاملی جزینی عاملی به تاریخ 1175ق؛ جلد: تیماج با روکش سبز، 32ص (45-76 )، 19 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 47 - 32]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ مهر: «لا اله اﷲ الملک الحق المبین محمد مهدی» (بیضی )؛ یادداشتی نیز با امضای محمد مهدی، مبنی بر این که این کتاب از اموال حجة الاسلام میرزا محمد تقی مهریزی است؛ کاغذ: شرقی، 65گ (10-74 )، 15 سطر، اندازه: 8×17سم [ف: 38 - 730]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: ابن شرف الدین علی جمال الدین محمد کردالانی، تا: دوشنبه 25 جمادی الاول 1053ق؛ کاغذ: اصفهانی مایل به حنایی، جلد: مقوایی روکش تیماج مشکی، 48گ
(41پ-88پ )، 15 سطر (7× 12/5 )، اندازه: 12×18/5سم[ف: 37]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ زیبا، کا: محمد تقی بن ابی الحسن، تا: ربیع الاول 1102ق، برای نوه برادر فیض کاشانی به نام محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی إبن محمد مؤمن بن شاه مرتضی اول کاشانی؛ مصحح، محشی با نشان «ص »، این نسخه از روی نسخه ای که به سال 775 ه کتابت شده بوده، نگاشته شده؛ کاغذ: شرقی، 30گ (95-124 )، 18 سطر، اندازه: 9×14سم [ف: 34 - 308]
tafsīl-u wasā’il-iš šī‘a ilā taḥṣīl-i masā’il-iš šarī‘a = wasā’il-uš šī‘a
حر عاملی، محمد بن حسن، ۱۰۳۳ - ۱۱۰۴ قمری
horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)
تاریخ تألیف: 1088ق
این کتاب از جوامع حدیثی معتبر علماء امامیه می باشد، که حاوی احادیث کتب اربعه و دیگر اصول معتمده است، که فقهای بسیاری به لحاظ اعتبار و ترتیب ابواب و تفصیل آن بدان رجوع نموده و نقل حدیث می کنند. این کتاب حدیثی به روش کتاب های فقهی به ترتیب از کتاب طهارت شروع و به احکام دیات ختم شده و احادیث هر باب با سلسله سند آن ذکر شده است. مؤلف نام این کتاب را «تفصیل وسائل الشیعه ...» گذاشته، لکن معروف به وسائل یا وسائل الشیعه می باشد. جمع آوری مطالب آن در سال 1072 به اتمام رسیده و دقت در تصحیح و مقابله و تحقیق روایات در سال 1088 توسط مؤلف به پایان رسیده است.
این کتاب در شش جزء و خاتمه مرتب شده بدین تفصیل: جزء 1. مقدمه عبادات وکتاب طهارت؛ 2. کتاب صلوة؛ 3. کتاب زکوة، خمس، صوم، اعتکاف وکتاب حج می باشد (در آخر این کتاب ابواب زیارات نوشته شده )؛ 4. کتاب جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، تجارة، رهن، حجر، ضمان، صلح، شرکة، مضاربه، مزارعه و مساقات، ودیعه، اجاره، وکالة، وقوف و صدقات، سکنی و حبس، هبه، سبق و رمایه و کتاب وصایا؛ 5. کتاب نکاح، طلاق، خلع و مبارات، ظهار، ایلاء و کفارات لعان، عتق، تدبیر و مکاتبه و استیلاد، اقرار، جعاله، ایمان، نذر و عهد، صید و ذبائح، اطعمه و اشربه، غصب، شفعه، احیاء موات؛ 6.
کتاب فرائض و مواریث، قضاء شهادات، حدود و تعزیرات، قصاص وکتاب دیات ؛ خاتمه: در دوازده فائده به تفصیل ذیل: ف1) ذکر طرق شیخ صدوق ،2 ) ذکر طرق شیخ طوسی ،3 ) بیان اسانید شیخ کلینی ،4 ) بیان کتبی که از آنها در این کتاب اخبار نقل شده ،5 ) بیان طرق روایت کتب از مؤلفین آنها و رسیدن آن به مؤلف ،6 ) بیان شهادت علماء به صحت کتاب هایی که مآخذ این کتاب اند ،7 ) بیان اصحاب اجماع و اصول و موثقین نزد ائمه (علیهم السلام) ،8 ) بیان قرائن معتبره بر صحت اخبار 9 )، صحت احادیث کتبی که در این کتاب و سایر کتب، مؤلف از آنها اخبار نقل کرده و ادله بر آن، 10) جواب پاره ای از اعتراضات که ممکن است بر مطالب این کتاب وارد گردد، 11) احادیث مضمره و این که مسلماً از معصوم اند، 12) پاره ای از قرائن مستفاده از حال رجال و بیان نام عدهای از آنها با شرح حالشان به ترتیب حروف تهجی که خود مؤلف شماره آنها را بیش از هزار و پانصد نفر معین کرده اند.
مؤلف از این کتاب انتخابی دارد که آن را به نام «هدایة الامة الی احکام الائمة» نامیده است. مرحوم حاجی میرزا حسین نوری طبرسی ره کتابی به نام «مستدرک الوسائل» در سال 1319ق تألیف کرد و در آن اخباری را که مؤلف وسائل به آنها دست نیافته و یا به واسطه این که نقصی در روات آنها تصور فرموده آنها را ترک گفته و یا در اثر نشناختن مؤلف کتابی که مشتمل بر اخباری بوده به ذکر آنها نپرداخته و ایشان به آن کتب دست یافته، تمام آن اخبار را آورده است.
آغاز: الحمد ﷲ الذی فطر العقول علی معرفته و وهبها العلم بوجوب وجوده و وحدانیته و تنزهه عن النقص و کماله
چاپ: چاپ تحقیقی این کتاب توسط مؤسسه آل البیت قم در سی جلد صورت گرفته است؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1324ق، رحلی، 75+681+1ص؛ (ج3، جزء 5-6 )، 1314ق.
(چاپ دوم )، 546ص (صص57-602)، 487ص (صص78- 563)+1ص ؛ ایران، سنگی، 1314، رحلی، 660ص (صص62- 721 )؛ (ج2، جزء3 -4) ایران، سنگی، 1269، رحلی؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1323، رحلی، 4+80+557+1صص؛ (ج2، جزء3-4): ایران، سنگی، 1313، رحلی، 502ص(صص62-563)
[دنا 192/3 (368 نسخه )؛ الذریعة 473/4و 352/4؛ مشار عربی 989]
شرح و حواشی:
1- نهج الیقین فی مسائل احکام الدین؛ حارثی، محمد ناصر بن علی (11-)
2- نور ساطع = ترجمه بدایة الهدایة = شرح بدایة الهدایة؛ کشمیری، محمد مراد بن محمد صادق (-11)
3- مجمع الاحکام فی معرفة مسائل الحلال و الحرام؛ مقابی بحرانی، محمد بن علی (-12)
4- هدایة الاحکام و بدایة الانام = من لا یحضره الامام (ترجمه) = الحسنیة؛ هروی مشهدی، محمد حسن بن محمد صالح (-12)
5- منتخب الهدایة فی ادلة البدایة قاری هروی، محمد طاهر بن عبداﷲ (12-)
6- نهایة التحصیل فی شرح مسائل التفصیل؛ بحرانی، یوسف بن علی (12-)
7- انوار الدرایة فی شرح بدایة الهدایة؛ بحرانی اصبعی، عبدالحسین بن احمد (-12)
8- شرح بدایة الهدایة؛ حسنی بهبهانی، محمد علی بن محمد مؤمن (-12)
9- کشف الدرایة فی ترجمة البدایة = کشف الهدایة فی شرح البدایة؛ فراهی، محمد جعفر بن سلیمان (-12)
10- من لایحضره الامام = فهرست وسائل الشیعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)
11- بدایة الهدایة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)
12- تحریر وسائل الشیعة و تحبیر مسائل الشریعة = شرح وسائل الشیعة؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)
13- هدایة الامة الی احکام الائمة = اثنا عشریات؛ حر عاملی، محمد بن حسن (1033-1104)
14- نهایة البدایة لبدایة الهدایة حسینی نائینی، محمد بن محمد باقر (1140-1080)
15- التحفة الحسینیة؛ خراسانی، ابراهیم بن یعقوب (-13)
16- السوانح النظریة فی شرح البدایة الحریة؛ آل عصفور، حسین بن محمد (-1216)
17- مصابیح الهدایة فی شرح البدایة؛ قزوینی، محمد حسن بن محمد معصوم (-1240)
18- مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل؛ نوری، حسین بن محمد تقی (1254-1320)
19- وسیلة اهل الدرایة = شرح بدایة الهدایة؛ آل عصفور، محمد علی بن محمد نقی (1289-1350)
20- احسن السنن؛ یزدی، حسن بن احمد (-1359)
21- ترجمة الکاظمیة لفهرست الوسائل العالمیة؛ شریف، محمد سمیع بن محمد مؤمن
22- التحفة الحسینیة؛ موسوی خراسانی، ابراهیم بن یعقوب
23- دلائل الشریعة فی شرح وسائل الشیعة؛ نورمحمدی، سیف اﷲ بن عباس
24- مجاری المرام فی شرح بدایة الاحکام
25- فهرست مصادر وسائل الشیعه
26- شرح بدایة الهدایة
27- بدایة الهدایة (ترجمه)
28- نخبة الوسائل
29- شرح تفصیل وسائل الشیعة
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله الاکرمین؛
انجام: وفق اﷲ تعالی لاکماله و العمل به بمحمد و آله نسخه حاضر جزء سوم و چهارم کتاب و شامل کتاب های زکاة،خمس، صوم، حج و جهاد می باشد، تاریخ شروع در این جزء:اول شعبان 1066، تاریخ ختم آن: شعبان 1070؛ خط: نسخ، کاتب =مؤلف،تا: 1070ق؛ دو مهر از مؤلف؛ کاغذ: شکری، جلد: میشنی خرمایی، 321گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 356]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:135
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 153]
تجارت؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: آغاز جمادی الثانی 1071ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 97گ، 23 سطر، اندازه: 15/2×22/1سم [ف: 1 - 115]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی عامله اﷲ بلطفه الخفی؛ انجام: فقیل یا امیرالمؤمنین لایدری سفرة مسلم او سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا.
جلد 5، از ابتدای نکاح تا انتهای لقطه؛ خط: نسخ، کا: = مؤلف، تا: اوایل ربیع الاول 1072ق؛ متن و حاشیه کلاً به خط شریف مؤلف است؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 255گ، 23 سطر، اندازه: 18/2×25/7سم [ف: 14 - 630]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:134
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 153]
آغاز: کتاب الجهاد من کتاب تفصیل وسائل الشیعه ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب جهاد العدو وابواب جهاد النفس؛ انجام: وعن محمد بن یحیی عمن ذکره عن ابی الحسن الرضا علیه السلام فی ام الولد اذا مات عنها مولاها کتاب الجهاد تا اواخر کتاب الوصیة ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه1080ق؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح به خط مؤلف، دارای خط خوردگی وافزودنی های بسیار، از کتاب العاریه به بعد به خط مؤلف؛ تملک: مؤلف با مهر وی «العبد محمد بن الحسن الحر» (بیضی)، محمد بن حاجی عظیم دیزماری در مشهد مقدس؛ جلد: تیماج قهوه ای، 323گ، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [محدث ارموی مخ: 1 - 422]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی محمد و آله الطاهرین یقول الفقیر الی اﷲ الغنی؛ انجام: و الصلاة و السلام علی محمد و آله الذین أوتوا الحکمة و فصل الخطاب و کان الفراغ من تألیفه فی منتصف رجب
جلد 6، از مواریث تا پایان کتاب، در نیمه رجب 1082 به پایان رسیده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: نیمه رجب 1082ق؛ مصحح؛ بسیاری از روایات افزوده شده؛ تملک: مؤلف با مهر «مولای کاشف الضر ارحم محمد الحر» (بیضی)؛ مهر: «العبدمحمد رضا بن الحسن» (بیضی) و نذر اینکه کتاب به کسی داده نشود به تاریخ 1262، «العبد محمد الطباطبائی» (مربع) و اینکه کتاب منتقل شد به آقا جعفر بن آقا اشرف و آقا سید ابوالقاسم ابن سید حسین خونساری، «عبد آل محمد جعفر» (مربع) و اینکه کتاب را سید ابوالقاسم بن سید حسین موسوی به فرزندش سید زین العابدین بخشیده و اینکه سید زین العابدین مذکور کتاب را به فرزندش سید محمد باقر بخشیده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 222گ، مختلف السطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 3 - 360]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:131
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 150]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین کتاب الصلوة؛ انجام: وقد روی الصدوق و غیره احادیث فی ان الرضا علیه السلام اخرج منه المدینة الی المرو مکرها و اﷲ تعالی اعلم.
جلد2، از ابتدای صلوة تا انتهای آن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 19 رمضان 1084ق؛ برخی از موارد به خط نسخ مؤلف باشد، دارای بلاغ از علامه مجلسی ؛ واقف: رضا زنجانی، تیر 1335؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 445گ، 21 سطر، اندازه: 18/6×24/7سم [ف: 14 - 625]
کتاب جهادتا وصیت و دهه اول ذیقعده 1085؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1085 ق؛ تملک: مؤلف؛ کتاب را زین العابدین موسوی به فرزندش سید محمد باقر (صاحب روضات الجنات) بخشیده و ظمناً اجازه روایتی بتاریخ غره ذیحجه 1255 به وی داده، با صورت اجازه اجتهادی که آقا میر سید حسن فرزند میر سید علی حسینی مفتی و مدرس اصفهان نوشته ؛ جلد: تیماج، 360گ، مختلف السطر، اندازه: 18×25سم [ف: 13 - 23]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:132
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 152]
آغاز : یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی ...
الحمدﷲ علی افضاله.. کتاب النکاح من کتاب تفصیل وسائل الشیعة ... فهرست انواع الابواب اجمالاً تفصیل الابواب، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب استحبابه؛ انجام: اقول و تقدم ما یدل علی ذلک فی ... و غیرها و یأتی ما یدل علیه، تم الجزو الخامس من کتاب تفصیل وسائل الشیعة ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1086ق، ترقیمه: «تم الجزو الخامس من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، و کتب مؤلفه الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی عامله اﷲ بلطفه الفی، و فرغ من نقله من المسوده الی هذه النسخة فی الثالث و العشرین من شهر رجب
المعظم قدره من شهور سنة 1086 من الهجرة النبویة علی مشرفها و آله الصلوة و السلم و التحیة، والحمدﷲ وحده »، دستخط شیخ حر با عبارت «مالکه کاتبه مؤلفه» همراه مهر وی «العبد محمد الحر» (بیضی)؛ تملک: صادق بن علی حسینی اعرجی به سال 1181ق، محمد بن [جمال الدین بن محمد قاسم و عبارت «عاریة لابن عمنا الاکرم جناب السید عیسی جلپی سلمه اﷲ تعالی»، مقابله شده و نشان «بلغ » و «بلغ مقابلة بحمداﷲ تعالی» ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج سبز،460گ،21سطر(12-17)،اندازه: 19×24/5سم [ف: 38 - 727]
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمعه 28 ذیحجه 1088ق؛ تملک: محمد رضا حر در 1104، شریف بن محمد اسحق آبادی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 268گ، 22 سطر، اندازه: 18/7×24/8سم [ف: 1 - 116]
نسخه اصل: کتابخانه فخر الدین نصیری-تهران. جلد اول، الطهارة تا کتاب الصلاة (باب کراهة الصلاة الی حائط ...) ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با اضافات و تصحیحات و تعدیلات بسیار، بعد از برگ اول افتادگی دارد (احتمالاً یک برگ)؛ 598ص [عکسی ف: 1 - 152]
کتاب النکاح؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ واقف: مولانا محمد صادق بن مولانا محمد سبزواری، 1098 ؛ قطع: خشتی
[ چهار کتابخانه مشهد-ف: - 7]
از باب «کراهة الصلاة علی الطرق» تا باب «وجوب القصر علی المسافر» ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با اضافات زیادی شده و خط خوردگی دارد، محشی با عبارات «منه مد ظله العالی»؛ 506ص [عکسی ف: 2 - 154]
جزء 5 تا آخر؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ چاپ سنگی، مصحح و تعلیق و شماره های احادیث این کتاب خطی است [ف: 12 - 215]
نسخه از فهرست کتب و منابع است تا مبحث قصر نماز؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی از مؤلف و با نشان «منه »، مصحح و خط خوردگی دارد ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ،549گ، 23 سطر (12×18 )، اندازه: 19/5×26سم [ف: 8 - 317]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... کتاب الزکاة من کتاب تفصیل وسائل الشیعه ... و هذا فهرست انواع الابواب اجمالاً؛ انجام: تم کتاب الحج و بتمامه تم الجزء الثالث من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة.
کتاب الزکاة تا پایان کتاب الحج ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: در عصر مؤلف؛ از کتاب المزار تا پایان به خط مؤلف است، مصحح، با اضافات به خط مؤلف، نام کتاب و مؤلف و فهرستابواب کتاب به خط مؤلف؛ تملک: مؤلف با مهر «العبد محمد بن الحسن الحر» (بیضی)، «فضل اﷲ طبرسی نوری» در مشهد غروی، «لطفعلی موسوی» با مهر «عبده لطفعلی الموسوی» (بیضی)؛ مهر: کتابخانه فضل اﷲ نوری (مربع بزرگ)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 457گ، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [محدث ارموی مخ: 1 - 424]
از نکاح است تا لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز ربیع الاول 1072ق؛ مقابله شده در 1118؛ تاریخ وقف: 1134 [نشریه: 6- 341]
بخشی از مجلد اول (جزء 2 = کتاب الصلوة )؛ خط: نسخ، کا: میرزا علی قاینی، تا: 1078ق؛ مصحح، محشی؛ تملک: محمد ابراهیم عم او میرزا ابوالحسن ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 946ص، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 10 - 1440]
از نکاح تا پایان بخش پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شوال1080ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 582گ، 23 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ف: 3 - 483]
جزو اول از کتاب الصلوة تا پایان آن و آغاز کتاب الزکاة ؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی مشهدی، تا: 10 شوال 1083ق؛ از روی نسخه مؤلف، در ص ع نام کتاب به خط خود مؤلف دیده می شود؛ محشی با نشان «منه دام ظله»؛ تملک: محمد صادق بن زین العابدین الموسوی، سعید نفیسی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ،422گ،20سطر(11×16/5)،اندازه:18×25/5سم
[ف: - 493]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1827
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 288]
آغاز: ویأتی باب انه یستحب ان یقال عند القیام من التشهد بحول اﷲ وقوته اقوم واقعد أو یکبر؛ انجام: ان الرضا علیه السلام اخرج من المدینة الی مر ومکرها واﷲ تعالی اعلم تم الجزو الثانی جزء دوم ومشتمل بر کتاب الصلاة ؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد صادق ملقب به مراد کشمیری، تا: وسط شوال 1084ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخه خط مؤلف، مصحح، با امضای بلاغ مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 239گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 426]
جزء اول، کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن درویش علی جنابدی، تا: 21 محرم 1085ق، مصحح، محشی با نشان «منه دام ظله و منه سلمه اﷲ» است، دارای نشان بلاغ؛ واقف: میرزا محمد داود بر اولاد ذکور خود وقف با مهر «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده داود» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قرمز، 263گ، 22 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ ف مخ: - 13]
از کتاب الزکاة تا پایان جزو ثالث کتاب حج ؛ خط: نسخ، بی کا،تا: رمضان 1085ق؛ خریداری سعید نفیسی در 24 اردیبهشت 1315؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 392گ، 25 سطر
(10/5×18 )، اندازه: 18×25سم [ف: - 493]
آغاز: الحمدﷲ الذی فطر العقول علی معرفته و وهبها العلم بوجوب وجوده و وحدانیته و تنزهه عن النقص و کماله و حکمته جلد اول، مشتمل بر کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: اسد بن حسن بیک تربتی، تا: 9 محرم 1085ق؛ مصحح، محشی، برگی قبل از کتاب چهار بیت در تقریظ کتاب از شیخ زین العابدین برادر مؤلف ؛ تملک: شیخ عبدالصمد همدانی، لطفعلی موسوی با مهر «عبده لطفعلی الموسوی» (بیضی) و دو فرزندش سید محمد و سید حسین ؛ اجازهای که سید میرزا مهدی شهرستانی برای میرزا محمد حسن حسینی زنوزی به تاریخ 25 رمضان 1211 نوشته؛ روی برگ اول مصادر کتاب به نقل از خط حر عاملی بخط زین الدین بن افتخار الدین کرمانی؛ جلد: تیماج مشکی، 323گ، 25 سطر، اندازه:19×30/5سم [ف: 3 - 148]
جلد پنجم ؛ خط: نسخ، کا: اسد بن حسن بیک تربتی، تا: 1085ق؛ مصحح، دارای اجازه ای است که سید میرزا مهدی شهرستانی برای سید محمد بن عبدالرسول حسینی زنوزی به تاریخ اواخر شوال 1211 نوشته؛ جلد: تیماج مشکی، 240گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 155]
آغاز: الفریضة با سناده عن مبارک العقرقوقی عن ابی الحسن موسی بن جعفر علیه السلام؛ انجام: والنظر الی آل محمد عبادة، أقول و تقدم ما یدل علی بعض المقصود و یأتی ما یدل علیه.
کتاب الزکاة تا کتاب الحج باب استحاب النظر الی الوالدین و الی المصحف و الی وجه العالم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 21 جمادی الاول 1085ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با لفظ «منه مدظله»؛ جلد: تیماج قرمز، 370گ، 21 سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: - 245]
آغاز: باب تحریم وطی الحائض قبلاً قبل ان تطهر وعدم تحریم وطی المستحاضه محمدبن یعقوب عن محمد بن اسماعیل؛ انجام: فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه واﷲ اعلم تم کتاب الطهارة کتاب الجهاد تا پایان کتاب النکاح ؛ خط: نسخ، کا: محمود بن سلمان بن صلاح حویزی، تا: 7 شوال 1086، جا: مشهد رضوی؛ از روی نسخه اصل (پایان کتاب الوصایا)، مصحح، با علامت بلاغ، محشی بعضاً از «شبر الموسوی» به سال 1186، اجازه شیخ حر عاملی به «شیخ یوف بن علی بحرانی حویزائی» در نیمه ربیع الاول1086 آمده ؛ تملک: شبر بن محمد بن ثنوان حسینی در نجف بهسال 1131، حسین بن محمد تقی النوری الطبرسی، محمود بن ملامحمد به سال 1122؛ مهر: کتابخانه ضیاءالدین نوری (بیضی )؛ جلد: تیماج قرمز، 263گ، 35 سطر، اندازه: 24×37سم [محدث ارموی مخ: 1 - 422]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی فطر معرفته و وهبها العلم بوجوب وجوده و وحدانیته ... و بعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی؛ انجام: اقول و یدل علی ذلک عموم احادیث القصر و اطلاقها و قد روی الصدر و غیره احادیث فی أن الرضا علیه السلام أخرج من المدینة الی مرو مکرها و اﷲ اعلم.
جلد اول (از اول کتاب تا آخر کتاب الصلاة) ؛ خط: نسخ، کا: عبدالنبی بن عبدالباقی قائنی، تا: جمعه جمادی الثانی 1087ق؛ مصحح، با علامت بلاغ در حاشیه «بلغ سماعاً وفقه اﷲ تعالی »، محشی با لفظ «منه سلمه اﷲ» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 562گ، 28-29 سطر، اندازه: 18/5×31سم [ف: 2 - 1001]
آغاز: جده علی بن جعفر عن اخیه موسی بن جعفر علیهما السلام ... باب جواز الصلوة فیما لاتتم الصلوة فیه منفرد او ان کان؛ انجام: فقیل یا امیرالمؤمنین علیه السلام لایدری اسفرة مسلم اوسفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی تعلموا. تم الجزء و الخامس ... والحمدﷲ وحده
جزء پنجم (کتاب الصلاة) ؛ خط: نسخ، کا: عبدالظهیر گرهرودی، تا: پنجشنبه ذیحجه1087ق،مصحح،با علامت بلاغ؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 70گ، 20 سطر، اندازه: 19×24سم [ف: 2-1001]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی فطر العقول علی معرفته؛ انجام: لا تجوز الصلوه فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه اﷲ اعلم
جلد اول، کتاب طهارت؛ کا: میرزا علی بن حاجی قاسم الاصفهانی، تا: 1087ق؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 308گ، 23 سطر (12/5×17/5)، اندازه: 19×24/5سم [ف: 15 - 105]
جزو ششم در احوال رجال ؛ خط: نسخ، کا: محمد قمی، تا: 4 صفر 1088ق، برای عبدالعلی؛ محشی با نشان «ق، میرزا محمد ره، منه رحمه اﷲ، مجلسی، وجیزه مجلسی، جلاء العیون مجلسی، شرح استبصار، حواشی مشرق الشمسین»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 95گ، 21 سطر (11/5×19/5 )، اندازه: 19×25سم [ف: 494]
کتاب جهاد تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: حسن بن خمیس، تا: رمضان 1088ق، جا: مشهد مقدس؛ از روی نسخه ای که از روی نسخه مؤلف نوشته شده بود؛ جلد: تیماج قهوه ای، 250گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 9 - 84]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... باب وجوب الصلوة؛ انجام: ویتلوه ... کتاب الزکاة.
از کتاب صلوة تا صلوة قصر؛ خط: نسخ، کا: ضیاء الدین بن عبدالحسین سبزواری، تا: یکشنبه نیمه رجب 1088ق،؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ کاغذ: ایرانی، جلد: تیماج قرمز، 700ص، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 1 - 193]
الفرائض و المواریث است با خاتمه ؛ خط: نسخ، کا: عبدالمحمد بن حاج علی شوشتری، تا: پنج شنبه 1 رمضان 1088ق؛ تملک: ملا عبداﷲ خوانساری؛ واقف: میرزا ابوطالب حسینی قمی؛ کاغذ:سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 193گ، 30 سطر، قطع: رحلی[ف: 91 -]
از کتاب نکاح تا لقطه؛ خط: نسخ، کا: حسن بن خمیس بن کربلا وی اسدی، تا: جمعه 12 محرم 1089ق؛ نشانی امانت ابراهیم خوئی از سید حسن حسینی زنوزی با مهر «سلام علی ابراهیم» (مربع)؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 329گ، 29 سطر، اندازه: 21×31/5سم [ف: 18-8]
آغاز: کتاب الزکاة من کتاب ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب ما تجب فیه الزکاة ابواب من تجب علیه؛ انجام:اقول وتقدم ما یدل علی ذلک عموماً تم کتاب الاعتکاف من کتاب تفصیل وسائل الشیعه
کتاب الزکاة تا پایان کتاب الاعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1089ق (پایان کتاب الزکاه)؛ مصحح، با امضای بلاغ به خط مؤلف، تملک: درویشعلی بغدادی درکربلا به تاریخ صفر 1257؛ جلد: تیماج قرمز، 217گ، مختلف السطر، اندازه: 19×25سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 426]
جلد دوم، کتاب الصلوة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه نیمه های ربیع الاول 1089ق، با بلاغ سماع، مصحح، محشی به لفظ «منه دام ظله»؛ قطع: وزیری [ رشت و همدان: ف: - 1298]
آغاز: بجانبه وکان علیه اعتماده فی جمیع مطالبه وجعله عماد قصده ونظام أمره وبذل فی طلبع وتحقیقه جمیع عمره؛ انجام: اقول النجاسة هذه بمعنی الطهارة اللغویة اعنی النظافة لما مر ... قال لانجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ. اقول تقدم وجهه واﷲ اعلم. تم کتاب الطهارة من کتاب وسایل الشیعه.
از اول تا انتهای کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالرحیم، تا: جمعه 1090ق؛ افتادگی: آغاز ؛ با علامات بلاغ، مصحح، در اول نسخه ادعا شده که نسخه به خط شیخ حرعاملی است، با حواشی «ع ل ص»؛ 350گ، 16-23 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 2 - 1002]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی ... والصلوة و السلام علی محمد و آله کتاب النکاح من کتاب؛ انجام: فقال هم فی سعة حتی یعلموا، تم الجزء الخامس ...
جلد پنجم، کتاب النکاح تا آخر کتاب اللقطة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1090ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: حاجی محمد حسن قزوینی، سال 1238 نوشته شده به همراه دو مهر «افوض امری الی اﷲ، عبده احمد» کاغذ: دولت آبادی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 407گ، 23 سطر (11/5×18 )، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 12 - 91]
از نکاح تا لقطة، وزیری ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 14 صفر 1090ق، با بلاغ سماع؛ تملک: محمد بن محمد زمان؛ واقف: محمد حسن قزوینی، 1238 ؛ جلد: تیماج آلبالویی، قطع: وزیری [نشریه: 7 - 122]
نکاح تا آخر جزء پنجم؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر طبسی گیلکی، تا: سلخ جمادی الثانی 1091ق؛ مصحح؛ اندازه: 18/5×25/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 240]
آغاز: عبد ربه بن عامر و عن محمد بن یحیی عن احمد بن محمد جمیعا عن احمد بن محمد بن ابی نصر ... عن احدهما علیهما السلام فی حدیث ان ابراهیم اذن فی الناس بالحج
کتاب الحج و الزیارة؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر قاینی، تا: 10 رجب 1092ق؛ افتادگی: آغاز؛ 426گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 2 - 1003]
آغاز: بسمله. و به ثقتی، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله ... من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه؛ انجام: و الاحادیث فی ذلک کثیرة ... تم کتاب الحج و تم الجزء الثالث من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسایل الشریعه.
از آغاز تا پایان کتاب حج ؛ کا: سلطان محمود طبسی، تا: 1092ق؛ محشی؛تملک:فخرالدین بحرانی مورخ1153؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی،330ص، 30 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 10 - 813]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین یقول ... محمد بن الحسن الحر العاملی ... کتاب الصلوة من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: اقول و یدل علی ذلک عموم احادیث القصر و اطلاقها و قد روی الصدوق و غیره احادیث فی ان الرضا (علیه السلام) اخرج من
المدینة الی مرو مکرها. و اﷲ تعالی اعلم. تم الجزء الثانی من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة و یتلوه
انشاءاﷲ
تعالی فی الجزء الثالث کتاب الزکوة.
دارای صلوة است ؛ خط: نستعلیق خوش، کا: اسد بن حسن بیکتربتی، تا: 12 رمضان 1093ق؛ از روی نسخه اصل حر عاملی؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوائی، 371گ، 33 سطر (11×21 )، اندازه: 19×31سم [ف: 5 - 1238]
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد جعفر، تا: شنبه 7 جمادی الثانی1093ق، جا: خراسان؛ محشی با نشان «منه، کنز»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 346گ، 25 سطر (13×21)، اندازه: 20×30سم [ف: - 493]
خط: نسخ، کا: قدرا ابن حاجی علم محمد علیانی، تا: 1093ق؛ اندازه: 20/5×29/5سم [رشت و همدان: ف: - 1191]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین ... اما بعد فیقول ... محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی ... لما وفقنی اﷲ سبحانه لتألیف کتاب «تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة» ... فقد صرفت فی جمعه ... سنین عدیدة تقارب مدة عشرین سنة ... التمس منی بعض الاصحاب تألیف فهرست لذلک ... فان فهرسته کتاب فقه یشتمل علی الفتاوی المنصوصة ...
فشرعت فی ذلک و حیث اشتمل هذا الفهرست علی اکثر اقوالهم ع یلیق ان یسمی بکتاب من لایحضره الامام؛ انجام: و کتب بیده مؤلفه محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی المجاور بالمشهد المقدس الرضوی عی مشرفه السلام. و کان الفراغ من تألیفه و من کتابه هذه النسخة فی لیلة الجمعة لثلث بقین من ذی الحجة سنة 1088.
طهارة؛ خط: نستعلیق خوش، کا: اسد بن حسن بیگی، تا: با تاریخ 25 صفر 1093ق؛ با سرلوح، مجدول، محشی با لفظ «منه »؛ نوشته است: «من جمله کتابهائی که حاج الحرمین الشریفین حاج فتحعلی تنکابنی ... آنرا بمولانا محمد صالح ابن مرحوم محمد مؤمن داده »؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، 221گ، 33 سطر (10/5×20/5 )، اندازه: 18×31سم [ف: 5 - 1232]
آغاز: فیه الجنب قال اذا کان الماء قدر کرلم ینجسه شیء؛ انجام: اقول و الاحادیث فی ذلک کثیرة لکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیادة فالاحوط الترک.
جلد1-3؛ خط: نسخ، کا: مشهدی، جعفر، تا: 8 شوال 1094ق؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ هر سه جزء بدین شرح ناقص است: جلد1، از ابتدا، جلد2، از انتها و جلد3 فقط از اوایل مزار تا پایان آن است. کاتب جلد 1 و 2 نامعلوم و جلد 3 محمد جعفر بن محمد رضا مشهدی، مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، عطف تیماج عنابی، 266گ، 20 سطر، اندازه: 17/7×25سم[ف: 14 - 629]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن ... کتابالزکوة؛ انجام: و من یلعن اﷲ فلن تجدله نصیرا.
جلد 2-4، از ابتدای زکات تا انتهای امر به معروف و نهی از منکر؛ خط: نستعلیق خوش، کا: اسد بن حسن بیگ تبریزی، تا: یکشنبه 23 جمادی الثانی 1094ق؛ دارای سه سرلوح مذهب مرصع؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 608گ، 33 سطر(11/6×22 )، اندازه: 18/9×31/4سم [ف: 14 - 629]
آغاز: عن احمد بن محمد عن محمد بن یحیی عن جمیل بن دراج ... [در صفحه 2 سطر 11] باب انه لا یجوز اکل ما یصیده حیوان آخر غیر الکلب المعلم؛ انجام: اوتوا الحکمة و فصل الخطاب. و کان الفراغ من تالیفه ...
جلد 5 و 6، از اوایل صید و ذباحه تا آخر دیات با فواید و خاتمه و رجال کتاب که آن را در اوایل صفر 1088ق پاکنویس کرده است ؛ خط: نسخ، کا: حیدر بن احمد بن یوسف کشمیری، تا: 14 محرم 1093 تا 1094ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ و سماع، دارایاجازه روایت و بلاغ با خط مؤلف به کاتب نسخه در 1094ق با این عبارت: «قد انهاه کاتبه العالم الفاضل الصالح وفقه اﷲ تعالی قرایناً و ضبطاً و تحقیقاً لدی و قد اجزت له سلمه اﷲ تعالی روایته و روایة بقیة کتب الحدیث بالطرق السابقة و ارجو منه ان لا ینسانی من الدعا حررة مؤلفة محمد بن الحسن الحر سنه 1094» ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 422گ، 23 سطر (11×17/5 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: - 358]
آغاز: الحمدﷲ الذی فطر العقول علی معرفته. کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر و ما یلحق به فهرست انواع ابواب اجمالاً. ابواب الامر و الهی؛ انجام: فقد جازت وصیته. اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً. تم الجزء الرابع من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسایل الشریعة. یتلوه انشاء اﷲ تعالی فی الجزء الخامس کتاب النکاح. کتبه العبد الاقل ابن مولانا ... 1095.
جلد 4؛ خط: نسخ پخته، کا: ابن مولانا محمد مؤمن قاینی، تا: صفر 1095ق؛ یادداشت با نشانه «م ق، م ق مدظله»، یادداشت مقابله با امضای فخرالدین محمد تبریزی که می گوید با نسخه ای به خامه نگارنده مقابله شده؛ با یادداشت وقف بر گروه شیخیان کرمان، به تولیت آقای محمد خان، به تاریخ 3 ربیع الثانی 1290ق؛ 583ص، 21 سطر (12/5×20)، اندازه: 21×30سم
[عکسی ف: 1 - 82]
آغاز: بسمله، کتاب الصید و الذبایح ابواب الصید باب ما یصیده الکلب العلم اذا قتله محمد بن یعقوب؛ انجام: و الحمدﷲ الکریم الوهاب و الصلاة و السلام علی محمد وآله الذین اوتوا الحکمة و فصل الخطاب
از کتاب الصید و الذبایح تا پایان اسماء الرجال؛ خط: نستعلیق خوش،کا:اسد بن حسن ترتبتی، تا: 10 ذیحجه 1095ق؛ با سرلوح مزدوج مذهب مرصع، مجدول؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد:میشن قهوه ای،444گ،33 سطر، اندازه: 18×29سم [ف: 26 - 667]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین والصلوة والسلام علی خیر خلقه محمدوآله اجمعین. اما بعد فقال المصنف دام ظله العالی کتاب الصلوة فهرست الابواب اجمالاً ابواب اعداد الفرائض ونوافلها ابواب المواقیت؛ انجام: احادیث الرضا علیه السلام اخرج من المدینة الی مرو ومکرها واﷲ تعالی اعلم. تم الجزء الثانی من تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشرعیة بتوفیق اﷲ سبحانه کتاب الصلاة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 280گ، 29 سطر، اندازه: 20×29سم [ف: 2 - 1000]
آغاز: بسمله و به نستعین - یقول فقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی - الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: پایان - فقد جازت وصیة اول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً - تم الجزو الرابع من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه ... و فی الجزو الخامس کتاب النکاح - علی ید ... محمد ابراهیم بن محمد حسین التونی ... فی سنة 1096 ... فی مشهد الرضویه ...
جزو چهارم، کتاب جهاد؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن محمد حسین تونی، تا: 1096ق، جا: مشهد رضویه ؛ کاغذ: سفید، جلد: مقوا با کاغذ سبز، 458ص، 29 سطر (13×21/5)، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 157]
آغاز: بسمله، حمدله و بعد یقول الفقیر الی اﷲ الغنی ... کتاب الصلاة؛ انجام:و قد روی الصدوق و غیره احادیث فی انه الرضا (علیه السلام) اخرج من المدینة الی مرو مکرها و اﷲ تعالی اعلم از ابتدای صلات تا پایان آن؛ خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن کمال الدین حسین مشهدی، تا: محرم 1097ق، جا: مشهد رضوی؛ توسط رحیم بن محمد نصیر در جمادی الثانی 1272 تصحیح و مقابله شده، محشی به لفظ «منهدام ظله العالی» ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف میشن عنابی، 481گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×25سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 806]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلاة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه واﷲ اعلم.
جلد اول، از آغاز تا پایان باب طهارة الحدید؛ خط: نسخ، کا: امیر بیگ به ملک محمد فهنانجی، تا: جمادی الثانی 1097ق؛ مصحح؛ تملک: شیخ جعفر بن خضر در بغداد، احمد الحسینی، زین العابدین الحسینی ؛ جلد: تیماج مشکی، 367گ، 21 سطر، اندازه: 18/5×25سم [محدث ارموی مخ: 1 - 425]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لا یجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ، اقول تقدم وجهه. تم کتاب الطهارة ...
جلد اول، کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد صادق موسوی (شاگرد مؤلف )، تا: 2 رمضان 1098ق؛ در هامش صفحه آخر خط مؤلف آمده: «انها وفقه اﷲ تعالی قراءة و تصحیحاً و کتب بیده مؤلفه محمد الحر سنه 1098 »، در همین صفحه آمده: عدد ابواب 804 عدد احادیث 3887؛ در پشت صفحه اول یادداشتی به خط کاتب نسخه آمده که این کتاب را با 272 جلد کتاب دیگر در رمضان 1119ق وقف کرده و تولیت آن را با میر محمد امین موسوی قرار داده، با مهر «عبده محمد تقی الموسوی» (بیضی )؛ واقف: محمد تقی بن محمد صادق موسوی، رمضان 1119ق؛ جلد: تیماج ضربی دار قهوه ای، 223گ، 23 سطر (11×17 )، اندازه: 19×26سم [ف: - 363]
مشهد؛ مدرسه خیرات خان؛ شماره نسخه:81
همان نسخه بالا [رشت و همدان: ف: 1728]
جلد سوم، از کتاب الزکوة تا آخر حج ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سلخ جمادی الثانی 1099ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 856 ص، 28 سطر (13×23 )، اندازه: 18×29سم [ف: 1 - 325]
آغاز: آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر ... کتاب النکاح. آغاز موجود فایده: رجل من اصحابنا ثقة قلیل الحدیث قاله العلامة و النجاشی؛ انجام: انجام: فقیل یا امیرالمومنین لایدری سفرة مسلم او سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا. انجام موجود فایده: و کان الفراغ فی منتصف رجب سنة اثنتین و ثمانین بعد الالف
خط: نسخ، کا: محمد تقی کشمیری، تا: پنج شنبه 12 جمادی الثانی 1099ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: ابوالحسن بن لطف اﷲ توسط سازمان حج و اوقاف، در آبان 1369؛ کاغذ: نخودی، 361گ، 31 سطر، اندازه: 18×29/8سم [ف: 26 - 663]
صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز وانجام ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 178گ، ابعاد متن: 12×17، اندازه: 18×24/5سم [ف: - 296]
از جهاد است تا باب ثبوت الوصیة بخبر الثقة؛خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، 358گ، 21 سطر، قطع: خشتی [ف: 91]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز (پیش از ابواب ولاء ضمان الجریرة و الامامة) و انجام (در فایده 22) ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، 219گ، 21 سطر [آستانه قم: - 91]
آغاز: برابر؛ انجام: فقال رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله غفراﷲ لصاحبکم قال فقال ابوعبداﷲ. انجام صلات: یسیر الرجل خمسة عشر فرسخا فی یوم و یسیر الاخر اربعة
دو کتاب طهارت و صلات است و هر دو از آخر ناقص می باشند؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی به لفظ «منه ادام اﷲ توفیقاته»؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 297گ، 22 سطر، اندازه: 18/5×25سم [ف: 26 - 660]
آغاز: بسمله، حمدله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن ...
کتاب الفرایض و المواریث؛ انجام: ان یجعل هذا الکتاب من اکرم اسباب موجبات الثواب و اعظم وسائل النجاة یوم الحساب و الحمدﷲ الکریم الوهاب و الصلاة و السلام علی محمد و آله الذین اوتوا الحکمة و فصل الخطاب و کان الفراغ من تالیفه فی منتصف رجب سنه 189 (کذا= 1089)
از ابتدای کتاب فرائض تا پایان وسائل الشیعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ مهر: «افوض امری الی اﷲ عبده احمد 1119» (بیضی )؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 346گ، 22 سطر، اندازه: 19×25سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 809]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول و تقدم وجهه و اﷲ اعلم.
جلد 1، از مقدمه تا انتهای طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ کاتب نونویس: حیدرقلی بن نورمحمدخان کابلی، تاریخ تحریر: چهارشنبه 19شوال 1335، مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348 ؛ کاغذ: حنائی، جلد: تیماج مشکی، 324گ، 19 سطر، اندازه: 16/7×23/6سم [ف: 14 - 622]
آغاز: کتاب الجهاد من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة فهرست انواع الابواب اجمالا؛ انجام: فقد جازت وصیته اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً
کتاب الجهاد تا پایان کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، کا: حیدر بن احمد کشمیری، تا: آخر شعبان قرن 11؛ مصحح، با امضای بلاغ مؤلف، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، 330گ، 23 سطر، اندازه: 19×24/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 428]
آغاز: الاعداء فی اللباس و غیره محمد بن یعقوب عن عده من اصحابنا؛ انجام: فاحب اﷲ عزوجل ان یخفف عنهم الموضع.
ج2، از اوایل «باب کراهة السواد» تا اوایل باب کیفیة صلوة الجمعه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی و حنائی آهار و مهره، جلد: میشن عنابی،250گ، 25 سطر، اندازه: 17×23/3سم [ف: 14- 627]
آغاز: کتاب الطلاق فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب مقدمات هو شرایطه ابواب اقسامه و احکامه؛ انجام: «فان جاء طالبها غرموا له الثمن فقیل یا امیرالمؤمنین لا یدری سفره مسلم او سفرة .. فقال هم فی سفر
کتاب الطلاق تا اواخر لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: «محمد تقی بن محمد ابراهیم کاشانی» در 18 شعبان 1068 در تهران از ملا رحیم قزوینی؛ جلد:تیماج مشکی، 269گ، 24 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 425]
از نکاح است تا اواخر لقطه و افتاده ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، مصحح؛ قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 7]
جلد چهارم، از احرام تا پایان حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ با سماع مجلسی است، وقف با تولیت آقا مخلص ریش سفید حرم بیاد روح برادر خود لطف علی خان؛ مهر: محمد باقر مجلسی در رمضان 1108، کنیز شاه جهان ؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سرخ، 243گ، 23 سطر (11×18 )، اندازه: 19×25سم [سنا: ف: 1 - 73]
صلات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با لفظ «منه» ؛ اندازه: 18×24سم [نسخه پژوهی: 2 - 240]
ارث تا آخر کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ اندازه: 18×24سم [نسخه پژوهی: 2 - 240]
آغاز: بسمله ... حسن حر العاملی الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوه و السلام علی محمد و آله؛ انجام: تم الجزء الرابع من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه یتلوه انشاء اﷲ تعالی فی الجزء الخامس من کتاب نکاح.
شامل: کتاب الجهاد تا کتاب الوصایا ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 255گ، 27 سطر (12×21 )، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 7 - 381]
از ابتدای کتاب جهاد تا اوایل کتاب وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 349گ، 23 سطر (12×18)، اندازه: 18/5×25سم [ف: 1 - 22]
آغاز: نحن نرثهم و لایرثونا ان اﷲ عزوجل لم یزدنا بالاسلام؛ انجام: واسم ابی العلاء و یحیی مولی عبداﷲ بن عطفان ... والشیخ یحیی بن حجاج الکرخی بغدادی.
خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با پارچه قهوه ای،
354گ، 23 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 19×25سم [ف: 2 - 590]
کتاب الصلاة تا باب وجوب القصر علی من خرج الی السفر مکرهاً ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11، در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی، با چهار امضای بلاغ و بعضاً از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 469گ، 25 سطر، اندازه: 18×24سم [قمر بنی هاشم (علیه السلام) : ف:- 245]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1995
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 447]
آغاز: آغاز طهارت: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر
... کتاب النکاح، آغاز موجود فایده: رجل من اصحابنا ثقة قلیل الحدیث قاله العلامة و النجاشی؛ آغاز صلات: بسمله، کتاب الصلاة فهرست انواع الابواب اجمالا ابواب اعداد الفرایض و نوافلها؛ آغاز جهاد: بسمله، یقول الفقیر ...
کتاب الجهاد؛ آغاز امر به معروف: بسمله، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر و ما یلحق به؛ انجام:انجام طهارت: فقیل یا امیرالمومنین لایدری سفرة مسلم او سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا؛ انجام موجود فایده: و کان الفراغ فی منتصف رجب سنة اثنتین و ثمانین بعد الالف؛ انجام موجود صلات: و رواه علی بن جعفر فی کتابه و باسناده عن عمار بن موسی عن ابی عبداﷲ؛ انجام جهاد: فقال و اﷲ لاعرض اعمالهم علی اﷲ فی کل یوم؛ انجام امر به معروف و نهی از منکر: فکیف یخصمه غلام من الغلمان وصبی من الصبیان فقال
خط: نسخ، کا: حاجی محمد بهاء الدین (کاتب طهارت)، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تاریخ کتابت بقیه کتاب اوایل قرن 12؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 263گ، 21 و 30 و 38 سطر، اندازه: 25/5×38/5سم [ف: 26-664]
بخش نخست تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با نشان «منه دام ظله، و سلمه اﷲ و ایده اﷲ، و لمحرره محمد ابراهیم الموسوی »؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج زرد، 358گ، 25 سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 483]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین و یسرلنا معرفة احکام الشرح المبین؛ انجام: قال لا تجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه و اﷲ اعلم جلد اول، شامل: مقدمات العباده با ابواب، کتاب الصلوة با ابواب این جلد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج لعابدار، 210گ، 31 سطر (12/5×20/5 )، اندازه: 18/5×29سم [ف: 8 - 113]
آغاز: تاکد استحباب الخشوع فی الصلاة و استحضار عظمة اﷲ و استشعار هیبته؛ انجام: و قد تقدم ما یدل علی ذلک و یاتی ما یدل علیه
از اواخر افعال الصلاة تا نماز مسافر؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ موقوفه آل عصفور، آبان 1369؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، 203گ، 32 سطر، اندازه: 21/2×32/5سم [ف: 26 - 662]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی ... کتاب الزکوة من کتاب تفصیل وسایل الشیعة الی تحصیل مسایل الشریعة؛ انجام: اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموما تم کتاب الاعتکاف و الحمدﷲ ...
از کتاب زکات تا پایان کتاب اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12؛ محشی به لفظ «منه ره»، ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1372 ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 175گ، 22 سطر، اندازه: 18×24/5سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 806]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن الحر العاملی الحمدﷲ کتاب الجهاد من کتاب تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: فان الطرق الی روایة الکتب و القراین علی ذلک ایضا کثیرة منها انه صرح فی اول کتابه
از ابتدای کتاب جهاد تا انتهای کتاب دیات و چهار سطر از خاتمه کتاب است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ واقف: مسلم الزرتونی، 7 شوال 1184، آل عصفور در 1369؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، 327گ، 45 سطر، اندازه: 21/5×32/3سم [ف: 26 - 661]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی افضاله و الصلاة و السلام علی محمد و آله کتاب الزکاة من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: اقول و الاحادیث فی ذلک کثیرة لکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیادة فالاحوط الترک ... فی اواخر شهر جمادی الاولی فی سنة 1085
از ابتدای زکات تا انتهای حج ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کا: نونویس، 23 برگ رحیم بن محمد نصیر در جمعه دهه سوم شوال 1277 ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 445گ، 23 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 806]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی فطر العقول علی معرفته و هبها العلم بوجوب وجوده و ودانیته؛ انجام: و قد روی الصدوق و غیره احادیث فی انه الرضا (علیه السلام) اخرج من المدینة الی مرو مکرها واﷲ تعالی اعلم
از ابتدای مقدمه تا پایان کتاب صلات؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد رضا، تا: قرن 12؛ موقوفه آل عصفور، در آبان 1369؛ کاغذ: نخودی اهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 363گ، 30 سطر، اندازه: 21×32/5سم [ف: 26 - ]
انجام:باب حکم لو ماتت المرأة قبل اللعان محمد بن الحسن باسناده عن ابی بصیر
از کتاب النکاح تا اواخر کتاب اللعان؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، یادداشتی از غلامحسین مقدس آمده که این چند برگ را ضمیمه وسائل نموده به سال 1312؛ واقف: میرزا محمد جعفر بر مدرسه زهان؛ تملک: محمد حسین بن محمد صالح به سال 1143؛ جلد: گالینگور طوسی، 286گ، 23 سطر، اندازه: 19×25سم [ف:- 12]
کتاب الحج و الوصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، از عصر مؤلف؛ مصحح؛ تملک: حاج محمد واعظ سمنانی، محمد شفیع بن ابوطالب حسنی حسینی طباطبائی؛ جلد: تیماج زرشکی، 284گ، 30 سطر، اندازه: 20×31/5سم [مؤسسه آیة اﷲ بروجردی: ف: 1 - 40]
انجام: و إن شئت فاذکر اﷲ فهو سواء قال قلت فان ذلک افضل فقال هما و اﷲ سواء ان شئت سبحت
جلد دوم و سوم؛ خط: نسخ، کا: زین الدین علی بن صدر الدین شیرازی، تا: از عصر مؤلف؛ مصحح، با نشانی بلاغ مکرر، بعضی از آنها به تاریخ نوروز 1100، در پایان جلد دوم آنهایی است به تاریخ 1098 بخط مؤلف؛ 525گ، 25 سطر، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: - 20]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1771
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 225]
از کتاب فرایض و مواریث تا آخر دیات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، کاغذ: فرنگی نازک و ضخیم، جلد: مقوایی، 22 سطر (9/5×15 )، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 325]
انجام: فقیل یا امیرالمؤمنین لا یدری سفرة مسلم أو سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا
کتاب النکاح تا آخر کتاب اللقطة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 243گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 424]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2360خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی و بعضاً با عنوان «عبدالحسین غروی »؛ یادداشتی در شروع کتاب در روز جمعه ؟ ماه رمضان 1196 در مشهد رضوی آمده؛ تملک: صالح بن شیخ محمد وراق حلی؛ جلد: تیماج مشکی، 444گ، 25 سطر، اندازه: 19×30سم [ف مخ: 1 - 423]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17915
آغاز: بسمله، کتاب الحج فهرست انواع الابواب اجمالاً؛ انجام: فقال و اﷲ انی لاعرض اعمالهم علی اﷲ فی کل یوم.
جلد 3-4، از ابتدای حج تا انتهای جهاد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن12؛ محشی غالباً بارمز«خ ع ن»، مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ تملک: محمد بن علی بن محمدبن احمدبن ابراهیم بن عصفور؛ کاغذ: شکری،381گ،32سطر،اندازه: 19/8×30سم [ف: 14-630]
آغاز: رسول اﷲ صلی علیه و اله و ترکها علی حالها فی السفر و الحضر؛ انجام:فلید خل فلیتم ان کان یخاف ان یخرج الوقت قبل ان یدخل فلیصل و لیقصر و کاسناده عن محمد بن احمد بن یحیی عن محمد بن عبدالحمید.
جلد 2 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛ دارای بلاغ؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودی آهاری، جلد: مقوا رویه پارچه، 395گ، 21 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 14 - 628]
آغاز: و صلوة العیدین و صلوة الاستسقاء و الصلوة علی المیت؛ انجام: اوعلی ثلاثة فراسخ اوعلی اربعة تخلف عنهم رجل لایستقیم لهم سفرهم.
جلد 2 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز (یک ورق) و انجام (14 ورق)؛ مصحح؛ واقف: شیخ غلامعلی فائقی، آذر 1332؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 526گ، 19 سطر، اندازه: 17/8×24/7سم [ف: 14 - 628]
آغاز: بسمله، ابواب صفات القاضی و ما یجوز ان یقضی به؛ انجام: و مضمون الاخیر متواتر من طریق العامة و الخاصة و اﷲ الهادی.
جلد 6، از ابتدای باب «صفات القاضی» تا به باب «عدم جواز استنباط الاحکام النظریه من ظواهر کلام النبی (صلی الله علیه و اله) » ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ واقف: حاج آقا اصغر اصغرزاده موسوی، اردیبهشت 1338؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه، 7گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 14 - 631]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام:و لا یستطیع المشی مخافة السبع فان قام یصلی خاف فی رکوعه و سجوده السبع و السبع امامه علی غیر القبلة.
جلد 2 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام (12 ورق)؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: سیدمحمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 457گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24/6سم [ف: 14 - 627]
کتاب جهاد و حدود؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، محشی، فخرالدین محمد تبریزی می نویسد که مقابله را در مشهد مقدس به سال 1095 به پایان برده؛ مهر: «علی نقی بن محمد تقی»
(بیضی)، «محمد باقر بن محمد نقی الموسوی»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 319گ، 21 سطر، اندازه: 24/5×19سم [ف: 7 - 194]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول و تقدم وجهه و اﷲ اعلم.
جلد 1 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 348گ، 25 سطر، اندازه:12×18/2سم [ف: 14 - 623]
آغاز: الظهار کتاب الایلاء و الکفارات کتاب اللعان؛ انجام: اذا کان الفیء فی الجدار ذراعا صلی الظهر و اذاکان زراعین صلی العصر.
جلد1-2 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام (سقطات این نسخه بسیار و بدین شرح می باشد: از ابتدای آن 2 ورق و از باب «جواز المشی قدام الجنازة علی کراهیة» مقدار 8 ورق و از باب حکم اجتماع میت و جنب و محدث تا پایان طهارت (20ورق) و موجودی از ج2 فقط 22 ورق از کتاب صلوة است)؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حسین کی استوان، آبان 1348؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه گالینگور، 255گ، 20 سطر، اندازه: 16/8×24سم [ف: 14 - 626]
آغاز: فلا صلوة له و روی من صلی الصلوة لغیر وقتها رفعت له سوداء مظلمة؛ انجام: یب قال الصادق علیه السلام لایوم المطلقین و لا صاحب العالج الا صحاء و لا صاحب .
جلد2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ واقف: موسوی گرمارودی، مرداد 1365 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 183گ، 19 سطر، اندازه: 12/1×18/1سم [ف: 14 - 625]
النکاح تا الصید و الذبایح ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ افتادگی: آغاز؛ مهر: محمد باقر بن محمد تقی شریف مورخ 1136؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوه ای، 357گ، 23 سطر (12×18 )، اندازه: 18×24سم [ف: 16 - 344]
از آغاز است تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 189گ، 27 سطر، اندازه: 19/1×29/7سم [ف: 1 - 116]
انجام: باب استحباب ایقاع الفریضة قبل المخالف أو بعده و حضورها معه محمد بن علی بن الحسین باسناده عن عمر بن یزید عن ابی عبداﷲ علیه السلام انه قال ...
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف، واقف: آقا میرزا، وقف بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج قرمز، 462گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×24/5سم [اوراق عتیق: 1 - 180]
از زکاة تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد:تیماج مشکی،114گ،22سطر،اندازه:18×24سم [ف: 3-484]
از جهاد تا پایان بخش چهارم (وصیت) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ با بلاغ سماع؛ تملک: ملا مصطفی حویزی ؛ کاغذ: سپاهانی، فاقد جلد، 295گ، 23 سطر، اندازه: 19×24/5سم [ف: 3 - 483]
آغاز: کتاب الحج. فهرست انواع ابواب الحج اجمالاً ... بسمله ابواب وجوب الحج و شرایطه باب وجوبه علی کل مکلف مستطیع
شامل حج تا آخر مزار ؛ خط: نسخ پست، بی کا، تا: قرن 12 ؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، عطف میشن قهوه ای، 346گ، 21 سطر (11/5×16/5 )، اندازه: 18/5×24سم [ف: 1 - 232]
شامل کتاب نکاح تا طلاق مجنون ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج عنابی، 255گ، 23 سطر (10/5×17 )، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 800]
جلد دوم، کتاب صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ تملک: میرزا صالح طبیب ؛ مهر: «یا صالح المؤمنین»؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: گالینگور عطف میشن سرخ، 211گ، 35 سطر (12/5×21 )، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 934]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی
از زکوة تا اعتکاف؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ محشی به خط شیخ حر عاملی ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 23 سطر (11×18 )، اندازه: 19×25سم [ف: 4 - 1921]
آغاز: فرض اﷲ الصلوة و سن رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) علی از اوایل صلاة تا باب جواز الدعاء برد البلاء ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده، در پشت صفحه بدرقه آمده که این نسخه وسیله خود مؤلف تصحیح شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، 305گ، 19 سطر (11/5×18/5 )، اندازه: 18×24سم [ف: 1 - 197]
فقط شامل فهرست کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ تملک: ابراهیم بن محمد بن ناصر بن عبداﷲ الحساء؛ اندازه: 24/5×21/5سم[ نسخه پژوهی: 2 - 240]
شامل: کتاب طلاق تا پایان خاتمه (رجال) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ مصحح؛ واقف: ملا جعفر دربندی خرمشهری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 257گ، 35سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف:2-664]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوه علی محمد و اله الطاهرین یقول الفقیر الی اﷲ الغنی؛ انجام: وسائل النجاه یوم الحساب و الحمد ﷲ الکریم الوهاب و الصلوه والسلام علی محمد و آله الذین اوراق الحکمه و فصل الخطاب و کان الفراغ من تالیفه فی منتصف بحسب سنه 1089.جلد ششم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 373گ، 22 سطر (12×17 )، اندازه: 18/5×25سم [ف: 7 - 381]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله من کتاب تفصیل وسائل الشیعه؛ انجام: لکن وردلها معارضات غیر صریحة فی الزیاده فالاحوه الترک و اﷲ اعلم جلد سوم،کتاب الزکوة، کتاب الخمس، کتاب الصوم، کتاب الاعتکاف، کتاب الحج و المزارات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 12 ؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 264گ، 25 سطر (21/5×22 )، اندازه: 20/5×21سم [ف: 8 - 123]
آغاز: قرائة القرآن و لو فی غیر الصلوة. باب وجوب تعلم القرآن و تعلیمه؛ انجام:و عن الحسین بن محمد بن معلی بن محمد عن الحسن بن علی عن ابان
جزء دوم و سوم، شامل کتاب الصلوة؛ کتاب الزکوة، کتاب الخمس، کتاب الصیام کتاب الاعتکاف و چند سطری از مقدمه کتاب حج؛ خط: نسخ، کا: محتملاً محمد زمان، تا: محتملاً قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: دولت آبادی شکری، جلد: میشن عنابی، 350گ، 25 سطر (11×23 )، اندازه: 18/5×31سم [ف: 8 - 123]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمدبن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی عامله اﷲ بلطفه الخفی؛ انجام: یا امیر المومنین لایری سفره مسلم او سفرة مجوس فقال فی سنة حتی جزء پنجم شامل: کتاب النکاح تا کتاب اللقطة ؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان، تا: قرن 12؛ محشی محتملا به خط مؤلف ؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: میشن، عنابی، 397گ، 30 سطر (12×22/5 )، اندازه: 18/5×31سم [ف: 8 - 124]
آغاز: بسمله، کتاب الحج فهرست انواع الابواب اجمالا. ابواب وجوبه و شرایطه؛ انجام: قال اقذر الذنوب ثلاثه قتل البهیمه و حبس مهر المراه و منع الاجیر اجره.
شامل مباحث حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ در تاریخ 11 شوال 1117ق، محمد باقر بن محمد جعفر اصفهانی آن را مقابله و تصحیح کرده و در حاشیه صفحه آخر نگاشته ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 100گ، 21 سطر (11/5×16)، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 7 - 316]
آغاز: یقول الفقیر إلی اﷲ الغنی ... کتاب النکاح من کتاب تفصیل وسائل الشیعة؛ انجام: إنه یجوز أکل صید الکلب و إن أکل منه من غیر اعتیاد أقل من النصف أو أکثر منه ...
کتاب های نکاح، طلاق، نذر، عهد و صید ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محسن الحسینی کوه کمری و پدرشان آیت اﷲ سید محمد حجت کوه کمری، مؤسس مدرسه حجیته قم؛ مهر: «العبد محمد الطباطبائی» (مربع)؛ جلد: تیماج مشکی،193گ،23سطر(11×18)،اندازه:19×25سم [ف: 29 - 455]
آغاز: و منها نقل اقوال العامة بل بعضها عند الاحتیاج الی الحمل علی التقیة و لأن مخالفتها من مؤیدات الاحادیث و مرجحاتها کما سیأتی انشاء اﷲ؛ انجام: فان کان بال قبل ان یغتسل فلا یعید غسله ولکن یتوضا و یستنجی.
مشتمل است بر فواید دوازدهگانه، کتاب الجهاد و کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: سید سعید طباطبایی، 1332 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا رویه گالینگور، 186گ، 25 سطر، اندازه: 25×18/5سم [ف: 5 - 584]
آغاز: اﷲ علیه و لعنه و اعدله عذابا عظیما ... در صفحه2: باب اشتراط العقل فی تعلق التکلیف؛ انجام: باب وجوب کون مسح الراس علی مقدمه. محمد بن الحسن عن الحسین ...
شامل بخش طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به لفظ: «منه، م ص ع عفی عنه» ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 182گ، 24 سطر(12×18 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: - 391]
آغاز: باب استحباب صلوة رکعتین و الدعا لرد الضالة بالماثور؛ انجام: عن ابی ایوب ابی حمزه عن الصالح (علیه السلام) قال من زار اخاه
شامل حج و مزار است، از باب 39 آداب سفر حج تا حدیث سوم از باب 97 ابواب مزار، باب استحباب زیارة المومنین خصوصاً الصلحاء را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: حاجی محمد حسن بر طلاب مشهد، 1174؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، 329گ، 25 سطر (11×18 )، اندازه:18×24/5سم [ف: - 397]
آغاز: الصدوق فی کتاب التوحید عن محمد بن الحسن بن الولید عن محمد بن الحسن الصفار؛ انجام: اوجز شعره او خلق قفاد فان
علیه ان یمسحه بالماء
از باب چهارم ابواب مقدمة العبادات از ابتدای باب اشتراط التکلیف بالوجوب و التحریم بالاحتلام او الانبات مطلقاً ... تا بابنجاسة الدم من کل حیوان له نفس سائلة (از کتاب طهارت) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره فرنگی، جلد: تیماج فرنگی، 295گ، 23سطر، اندازه: 25/5×23سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 805]
آغاز: ابا عبداﷲ (علیه السلام) عن المراة تهب نفسها للرجل ینکحها بغیر مهر فقال؛ انجام: قال نعم ایجب العتق لاربعة حین اجملهم او هو لثلاثة الذین اعتق.
از نکاح تا عتق؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 307گ، 22 سطر(12×18 )، اندازه: 18×24سم [ف: - 325]
از نکاح تا مشیخه تاریخ تالیف رجب 1083؛ بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 326گ، ابعاد متن: 13×22، اندازه: 18×29سم [ف: - 296]
آغاز: حمدله. صلاة. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن حسن الحر العاملی ... کتاب الصلوة من کتاب تفصیل وسایل الشیعة الی تحصیل مسایل الشریعة. فهرست انواع ابواب اجمالا؛ انجام: باب کراهة الصلوة فی الفراغین الحجازیة اذا لم تعلم ذکوتها. محمد بن یعقوب ...
جلد یکم ؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ تملک: کریم بن ابراهیم؛ وقف نامه کتاب بر گروه شیخیان کرمان به تولیت محمد زمان خان، نوشته 3 ربیع الثانی 1290؛ 762 ص، 22 سطر (13×18/5 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 82]
انجام: باب 12 ان من ترک الرکوع فی النافلة و ذکر بعد السجدتین القاهما و رکع و ان ذکر بعد الفراغ فضی رکعة و سجد السهو ...
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی از عبدالنبی قزوینی (صاحب تتمیم امل الآمل) آمده که چون شهید رضی؟ تا این برگ از کتاب را شرح نموده وی خواسته آن شرح را کامل کند و سپس حواشی پراکنده از وی با عناوین «لراقمه عبدالنبی »؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه آمده است ؛ جلد: تیماج مشکی، 522گ، 14سطر، اندازه: 18/5×25سم [اوراق عتیق: 1 - 190]
جلد نخست؛ بی کا، تا: قرن 12 [اوراق عتیق: 1 - 243]
آغاز: باسناده عن عبدالکریم بن عتیبة مثله و عنهم عن احمد بن محمدبن خالد عن اسماعیل بن مهران عن حماد بن عثمان قال سمعت ابا عبداﷲ علیه السلام یقول: من قال ماشاء اﷲ لاحول و لاقو ة الا باﷲ؛ انجام: و قال وقت العشاء حین تغیب الشفق الی ثلث اللیل و وقت الفجر حین یبدو حتی یضیء محمد بن الحسن باسناده عن محمد بن یعقوب فقط مقداری از کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: گالینگور سبز، 24گ (1ر-24پ)، اندازه: 20×25سم [ف: 1 - 158]
کتاب زکاة تا حج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ با نسخه مؤلف مقابله شده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 601گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 14 - 273]
انجام: یتضمن الاذن و الرخصة فی التداوی بأشیاء کثیرة و الامر بالتداوی ...
کتاب نکاح تا لقطه؛خط:نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ با نسخه مؤلف مقابله شده؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 427گ، 23 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 14 - 273]
آغاز: الحمدﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین ویسرلنا معرفة احکام الشرع المبین؛ انجام: من الاوامر والنواهی المتعلقه بافعال المکلفین من الرغبة مع حسن.. وکتب بیده مؤلفه فهرست کتاب ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ مصحح، محشی با لفظ «منه مد ظله»؛ تملک: جعفر بن خضر، حسین مشهدی، آقا میرزا؛ مهر: «العبد محمد مهدی الحسنی الحسینی» (مربع)، «عبده یحیی بن عبداﷲ الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 264گ، 20 سطر، اندازه: 18×23/3سم[محدث ارموی مخ: 427 - 1]
آغاز: المفید فی المقنعة مرسلاً وعنهم عن سهل بن زیاد عن جعفر بن محمد الاشعری عن ابن القداح مثله؛ انجام: وقطیعة الرحم وایثار الدنیا علی الآخرة أقول وتقدم ما یدل علی ذلک تم کتاب النکاح
کتاب النکاح ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در حیات مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی به خط مؤلف؛ مهر: کتابخانه فضل اﷲ نوری؛ تملک: «محمد خلیل قزوینی» به سال 1268؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 210گ، مختلف السطر، اندازه: 19×24/7سم [محدث ارموی مخ: 1 - 426]
آغاز: اللهم اجعلنی من التوابین و اجعلنی من المتطهرین و باسناده عن محمد بن علی بن محبوب عن؛ انجام: عن ابراهیم بن هاشم عن نوح بن شعیب عمن رواه عن عبید بن زرارة قال قلت له هل
علی المرأة
از مباحث غسل تا اواخر کتاب الطهارة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: درعصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی به لفظ «منهمدظله»، با امضای بلاغ به خط مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی، 409گ، 17 سطر، اندازه: 19/5×25سم [محدث ارموی مخ: 1-426]
آغاز: و صیام شهر رمضان وحج البیت الحرام و الطاعة للامام و اداء حقوق المؤمن و عن احمد بن الحسن »؛ انجام: من صیام شهرین متتابعین و اعتکافهما فی المسجد الحرام أقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماًکتاب الطهارة تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با لفظ «منه دام ظله»؛ با اضافات؛ تملک «آقا میرزا» ؛ جلد: تیماج مشکی، 362گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف مخ: 1 - 427]
از صلاة المسافر تا پایان کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالواحد حویزی، تا: شنبه 23 رجب 1100ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی در وقف کتاب از میر محمد باقر پیشنماز مسجد جدید عباسی به سال 1230 با مهر «افقر المفتاقین الی اﷲ الغنی محمد باقر بن علیرضا الحسینی» (بیضی)؛ واقف: مریم بیگم، 1116ق؛ جلد: تیماج قرمز، 425گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 2-430]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... یقول ... محمد بن الحسن الحر العاملی ... کتاب الفرائض و المواریث من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام:و کان الفراغ من تألیفه فی منتصف رجب 1082 (و کتب بیده مؤلفه محمد بن الحسن الحر عفا اﷲ عنهما).
از مواریث تا خاتمه؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیز اﷲ، تا: شوال 1101ق؛ محشی با نشان «منه» در آغاز به نستعلیق است و از شبر بن محمد حسنی موسوی و از «م د ح»؛ مهر: کتابخانه ضیاءالدین نوری و تاریخ 1175 و 1180، «عبده شبر بن محمد الموسوی »؛ چند بیتی از ارجوزه مسائل میراث محمد بن حسن حر عاملی به خط «ابن محمد المحمدی الموسوی شبر» بسال 1180، حدیثی از علی از آغاز الدر المسلوک فی احوال الانبیاء و العلماء و الملوک (تألیف اخی الشیخ محمد بن الحسن الحر العاملی عامله اﷲ تعالی بلطفه الخفی )؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 118گ، 35 سطر (15×27 )، اندازه: 24×37سم [ف: 5 - 1239]
آغاز: حمدله. صلاة. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن حسن الحر العاملی ... کتاب الصلوة من کتاب تفصیل وسایل الشیعة الی تحصیل مسایل الشریعة. فهرست انواع ابواب اجمالا؛ انجام: اخرج من المدینة الی مرو مکرها اﷲ تعالی. تم. الجزء الثانی من کتاب تفصیل وسایل الشیعة فی تحصیل مسایل الشریعة بتوفیق... جلد دوم، کتاب صلات؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: با تاریخ 1101ق؛ وقفنامه مورخ ربیع الثانی1290 با تولیت محمدخان؛ 923ص،21سطر (14×17/5 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-82]
آغاز: و شرعت فی ذلک معترفا بالقصور عن سلوک تلک المسالک رجوأن یکون کتابا کاملا فی فنه بارعا فی حسنه؛ انجام: و منها موافقة المشهور بینهم الی غیر ذلک مما یستفاد من الأحادیث الآتیة ان شاء اﷲ تعالی، تمت مقدمات کتاب وسائل الشیعة ...
مقدمات کتاب را داراست؛ خط: نسخ، کا: محمد شریف بن شهاب الدین شهرمزادی، تا: اواخر محرم 1101ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، شده، با امضای بلاغ به خط مؤلف، محشی با عناوین «منه سلمه اﷲ »؛ جلد: تیماج مشکی، 92گ (1ر-92پ )، 17 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 429]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الفرائض و المواریث؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله الذین اوتو الحکمة و فصل الخطاب.
جلد 6، از ابتدای فرائض تا انتهای خاتمه؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا تونی، تا: اواسط ذیقعدة 1102ق؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 304گ، 22 سطر، اندازه: 17/6×24سم [ف: 14 - 631]
آغاز: بسمله، کتاب الطلاق فهرست انواع الابواب اجمالاً؛ انجام: سفره مجوسی قال هم فی حتی یعلموا احمد بن بحرینی العاملی جلد 5، از طلاق تا لقطه؛ خط: نسخ، کا: احمد جزینی عاملی، تا:14 ربیع الثانی 1102ق؛ دارای بلاغ؛ تملک: محمد خلیل قزوینی؛ واقف:خان بابا مشار،اردیبهشت1346 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای،260گ، مختلف السطر، اندازه: 19×25سم [ف: 14 - 631]
آغاز: بسمله رب وفق یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی؛ انجام: الحمدﷲ وحده تم الجزاء الرابع سنه اثنی و م ئه بعد الالف
خط: نسخ، کا: محمدرضا تونی، تا: 1102ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی: 602]
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن عبدالرحیم کشمیری، تا: صفر 1102ق؛ افتادگی: آغاز؛ از روی نسخ مؤلف؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 15]
آغاز: بسمله حمدله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی؛ انجام: و اعظم وسایل النجات یوم الحساب و الحمدﷲ الکریم الوهاب ... الذین
اوتوا الحکمة و فصل الخطاب.
از مواریث تا آخر دیات؛ خط: نسخ، کا: ملک حسین بن شاهحسین قاینی (شاگرد مؤلف )، تا: با تاریخ 1103ق؛ معلق بهحواشی با امضا «منه سلمه اﷲ تعالی»، مصحح، مقابله شده، دارای بلاغ؛ نسخه توسط کاتب نسخه در 1103ق وقف گردیده وقفنامه به خط مرحوم شیخ حرعاملی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، 255گ، 23و25 سطر(11×17/5 )، اندازه: 19×24/5سم [ف: 468]
زکات تا صوم ؛ خط: نسخ، کا: ابن عزیز اﷲ محمد رضای تونی، تا: سه شنبه 8 جمادی الثانی 1103ق، برای خودش؛ تملک: محمد حسن بن حاجی محمد صالح هروی در 1143، محمد علی بن حاجی احمد، محمد صادق بن حاجی محمد حسن بن حاجی محمد صالح هروی در 1178 ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سرخ، 139گ، 27 سطر (13×20 )، اندازه: 20×27سم [ف: 16 - 327]
آغاز: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوه؛ انجام: فقد جازت وصیه. اقول و تقدم ما یدلک علی ذلک عموما.
خط: نسخ، کا: زین الدین علی شیرازی، تا: 1104ق، جا: مشهد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن عنابی، 422گ، 25 سطر(12/15×17 )، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 7 - 382]
آغاز: الزبیری عن ابی عبداﷲ علیه السلام قال الکفر فی کتاب اﷲ عز و جل علی خمسته اوجه
جلد 1، از اوایل کتاب تا آخر کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن محمد فاضل حسنی هروی، تا: رمضان 1105ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشت بیعی در مشهد رضوی با مهر «عبده محمد رضوی» مورخ 1202قریال مصحح، مقابله شده؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج سبز، 353گ، 20-19 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 1 - 241]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین عن الحسین بن سعید عن النصر بن سوید؛ انجام: الی مرد مکرها و اﷲ اعلم من الهجره النبویه و المصطفویه
جلد2، همه مباحث صلاة ؛ خط: نسخ، کا: محمد نبی بجستانی، تا: سه شنبه 29 محرم 1106ق، مصحح؛ وقفنامه محمد صالح بن عبدالواسع حسینی؛ واقف: سید محمد باقر مولوی عربشاهی سبزواری، محرم 1405 ؛ کاغذ: نخودی آهار و مهره، جلد: تیماج قهوه ای با 6 کتیبه، 299گ، 25 سطر، اندازه: 17/8×24/4سم[ف: 626 - 14]
کتاب الطهارة ؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن ملا حسن مشهدی، تا: 3 جمادی الثانی 1106ق؛ مصحح، با علامت بلاغی بدون نام به سال 1108، محشی با عنوان «منه سلمه اﷲ» ؛ مهر: «ضیاء لشکر» (بیضی) و تملک وی به سال 1335 ؛ جلد: تیماج قرمز، 353گ، مختلف السطر، اندازه: 18×24سم [محدث ارموی مخ: 1 - 423]
آغاز: بسمله. و به نستعین. یقول ... محمد بن الحسن الحر العاملی الحمد علی افضاله ... کتاب الزکوة؛ انجام: اقول و الاحادیث فی ذلک کثیر ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیارة فالاحوط الترک تم کتاب الحج و یتلوه فی الجزء الرابع کتاب الجهاد.
از زکوة تا حج؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن عزیزاﷲ تونی مشهدی، تا: چهارشنبه 28 ذیحجه 1106ق؛ از روی نسخه اصل روز جمعه 13 ذیحجه 1105 بوده است؛ مهر: کتابخانه ضیاءالدین نوری؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سرخ، 194گ، 35 سطر (15×27 )، اندازه: 25×37سم [ف: 5 - 1238]
آغاز: (کتاب النکاح): بسمله یقول الفقیر ... الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله. کتاب النکاح من کتاب تفصیل وسائل الشیعه؛ انجام: و قطیعة الرحم و ایثار الدنیا علی الآخرة اقول و تقدم ما یدل علی ذلک تم النکاح من کتاب ... فی جمادی الاول سنه 1081 به قلم مؤلفه محمد بن الحسن الحر العاملی ... انه دهل السوق و قال یا معشر اللحامین من نفخ فی اللحم فلیس منا الحدیث تمت الکتاب
کتاب النکاح و کتاب الطلاق؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی بن محمد مهدی، تا: 28 ربیع الثانی1106ق؛ تعلیقاتی از مؤلف (شیخ حر عاملی) در هامش نسخه با علامت «منه»؛ مهر: «یا هادی المضلین» (بیضی) ؛ کاغذ: اصفهانی آهار مهره، جلد: تیماج زرد، 359گ، 23 سطر، اندازه: 18/7×25سم [ف: 2/24 - 173]
آغاز: و مات علیها اخرجه من الایمان و لم یخرجه من الاسلام؛ انجام: کان الربع هو الاقرب تم
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: حسن بن سلیمان حسین بن محمد بن احمد، تا: 29 رمضان 1107ق، جا: مشهد؛ افتادگی: آغاز(8 ورق )؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: خان بابامشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: مقوا، 291گ، 21 سطر، اندازه: 16/7×25/6سم [ف: 14 - 623]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی ... کتاب الجهاد
جلد چهارم، از کتاب الجهاد تا کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد محسن قزوینی پسر ملا محراب، تا: شنبه 2 رجب 1108ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج آلبالویی، 296گ، 25 سطر (11×17/5 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: 3 - 999]
آغاز: بسمله حمد له و بعد فیقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن
الحسن الحر العاملی؛ انجام: من المدینة الی مرو مکرها و اﷲ تعالی اعلم تم الجزء الثانی من کتاب ...
جلد2، کتاب صلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد صادق موسوی، تا: نیمه شعبان 1108ق؛ دارای اجازه شیخ حرعاملی به شاگرد خود میرمحمد تقی بن میر محمد صادق موسوی کاتب این نسخه در اواخر شعبان 1100ق در مشهد مقدس رضوی، این اجازه به خط شیخ حرعاملی است ؛ مهر: کاتب «عبده محمد تقی بن محمد صادق الموسوی» (بیضی) ؛ واقف: محمد تقی بن محمد صادق موسوی، رمضان 1119ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 362گ، 23 سطر(11×17 )، اندازه: 18×24/5سم [ف: - 357]
جلد 3، حج تا زیارات؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملا محراب، تا: جمعه 22 ذیحجه 1108ق، جا: طوس ؛ تملک: محمد حسن بن حاجی محمد صالح هروی در 1143، احمد بن ملا محمود، محمد علی بن حاجی احمد ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 320گ، 25 سطر (11×18 )، اندازه: 18×25سم [ف: 16 - 344]
جزو چهارم است از جهاد تا وصایا ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن ملا محراب قزوینی، تا: شنبه 2 رجب 1108ق؛ با مقابله محمد حسن بن حاجی محمد صالح هروی در روز دوشنبه عید غدیر
1147 ؛ قطع: خشتی [ نشریه: 4 - 379]
جزء پنجم، از اوائل کتاب النکاح تا آخر کتاب اللقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 20 ربیع الثانی 1110ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوا، 821 ص، 23 سطر (12×18 )، اندازه: 18×23سم [ف: 1-323]
جلد ششم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 21 ربیع الثانی 1112ق؛ از روی نسخه مؤلف؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 247گ، 23 سطر، اندازه:18×24سم [ف: 3 - 361]
آغاز: پس از تسمیه: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله؛ انجام: خیر لکم ان کنتم مومنین
جلد 3، از کتاب زکوة، تا آخر مزار؛ خط: نسخ، کا: تقی بن محمد صادق موسوی، تا: 9 ربیع الثانی 1114ق؛ این جزء را از مسوده دوم نقل و مبیضه نموده است؛ واقف: کاتب نسخه، در 1119، به وسیله دکتر حسن شهیدی، در مهر 1323 تسلیم کتابخانه شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج عنابی، 419گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 5 - 357]
آغاز: بسمله ابتداء باسمه و اسئله ان یوفقنی لاتمامه بعونه. کتاب الطهارة باب طهور الماء قال ابو جعفر محمد بن یعقوب الکلینی از اول طهارت تا کتاب الدواجن از طلا ق؛ خط: نسخ، کا: محمد زمان بن ملا محمد هاشم حسینی، تا: 1114ق تا 1121ق؛ محشی، دارای بلاغ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 500گ، 25 سطر (12×18/5 )، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 1 - 231]
انجام: لایجوز له التزویج و لا الحج و لا التصرف فی ماله.
خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج تریاکی، 48گ (1-48 )، ابعاد متن: 8×14، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 3 - 901]
زکات است تا اعتکاف ؛ بی کا، بی تا؛ مقابله کرده محمد باقر بن محمد جعفر در جمعه 8 رمضان 1117 ؛ واقف: حاج عبدالنبی پسر حاج محمد شریف؛ تاریخ وقف: 1124 [نشریه:6 - 341]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ ... الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الجهاد من کتاب تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، فهرست انواع الابواب اجمالا، ابواب الجهاد العدود، ابواب جهاد النفس؛ انجام: باب جواز الوصیة للصغیر ... من صغیر او کبیر بالمعروف غیر المنکر فقد جازت وصیة اقول وقد تقدم ما یدل علی ذلک عموما، تم الجزء الرابع من کتاب تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل وسائل الشریعة.
از کتاب جهاد العدو و جهاد النفس تا کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ نسخه توسط محمد باقر بن محمد جعفر در اوایل ربیع الاول 1118ق تصحیح و مقابله شده؛ واقف: حاج عبد النبی بن محمد شریف به تولیت امیر محمد ابراهیم قزوینی ؛ جلد: تیماج سرخ، 337گ، 21 سطر [ف: 1 - 293]
آغاز: پس از تسمیه: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله؛ انجام: و تقدم ما یدل علی ذلک عموما
جلد 3، از کتاب زکوة تا آخر کتاب صوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 4 شوال 1118ق؛ واقف: حاج محمد رقه، 1118، به وسیله آقای تقی مدرس رضوی، در 14 شهریور 1323، تسلیم کتابخانه شده؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 204گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5 - 357]
کتاب الطهارة تا پایان کتاب الصلاة ؛ خط: نسخ، کا: محمدرضا بن عزیزاﷲ تونی، تا: سه شنبه 19 صفر 1118 (پایان جزء اول)، سال 1130 (پایان کتاب)؛ مصحح، محشی و بعضا با عناوین «مهدی عفی عنه»، انهائی از «محمد مهدی بن حاجی محمود» به کاتب در سلخ محرم 1124؛ تملک: کاتب به سال 1123، «محمد صادق حسینی»، «محمد طاهر جیلانی» به سال 1257، و یادداشتی که شخصی کتاب را از مولی طاهر مذکور عاریت گرفته؛ مهر:
کتابخانه «ضیاء الدین نوری» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 454گ، 30 سطر، اندازه: 19×30/5سم [محدث ارموی مخ: 1-424]
جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن میر محمد مقیم حسینی، تا: سه شنبه 18 جمادی الاول 1118ق؛ مصحح؛ تملک: شیخ محمد رضا کرمانی؛ جلد: تیماج قرمز، 410گ، 22 سطر، اندازه:18×24سم [ف: 14 - 258]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلاة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه
خط: نسخ، کا: محمد بن محمد اسفراینی، تا: شنبه اول رجب 1119ق؛ مصحح، محشی، مقابله شده، دارای بلاغ؛ کاغذ: نخودی، 219گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×24/5سم [ف: 26 - 659]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله ... کتاب الزکوة؛ انجام: واعتکافهما فی المسجد الحرام اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً. تم کتاب الاعتکاف ...
از زکوة تا اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 9 ذیقعده 1119ق؛ مصحح؛ کاغذ: صیقلی، فاقد جلد، 181گ، 23 سطر (11×17 )، اندازه: 19×24/5سم [ف: - 458]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین؛ انجام:مکرر پیشین 17918
از ابتدای صلات تا پایان آن؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد ولی، تا: دهه صفر 1120ق؛ محشی به لفظ «منه رحمه اﷲ»، مصحح، مقابله شده؛ واقف: جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ:نخودی آهار مهره، جلد: مقوای الحاقی، 555گ، 22 سط، اندازه:18×25سم [ف: 26 - 661]
از کتاب الفرایض و المواریث تا آخر دیات با خاتمة الکتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الاول1120ق؛ تاریخ وقف: 1192؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
آغاز: الحمدﷲ علی افضاله؛ انجام: و تقدم ما یدل علی ذلک عموما
جلد 4، از جهاد تا وصایا؛ خط: نسخ، کا: محمد هاشم بن محمد ولی تبادکانی، تا: 1121ق؛ واقف: کربلائی محمد نبی مشهدی، به وسیله آقا تقی مدرس رضوی، در شهریور 1317، تسلیم کتابخانه شده ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج خرمایی، 435گ، 22 و 23 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 5 - 358]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن... النکاح من کتاب تفصیل وسائل؛
انجام: فقال هم فی سعة حتی یعلموا. تم الجزء الخامس ...شامل کتاب نکاح تا آخر لقطه؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن موسی صفار، تا: چهارشنبه سلخ محرم1121ق، مصحح، محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج سبز، 385گ، 24 سطر (13×18 )، اندازه: 17×24/5سم [ف:- 329]
آغاز: کتاب الحج فهرست انوات الابواب اجمالاً ابواب وجوبه وشرایطه ابواب النیابة ابواب اقسام الحج؛ انجام: لکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیارة فالاحوط الترک تم کتاب الحج کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد علی عاملی، تا: اواخر رجب 1123ق؛ مصحح، با علامت بلاغی از روی خط مؤلف، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 300گ، 26 سطر، اندازه: 18/5×23/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 427]
آغاز: برابر؛ انجام: لاتجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه اﷲ اعلم.
جزء اول کتاب مشتمل بر مبحث کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن حیدر علی، تا: 1124ق؛ مصحح، محشی با استفاده از قاموس و صحاح و مجمع البحرین و حدایق شیخ یوسف بحرانی و با امضای «منه ره » و «شبیر»؛ تملک: لطفعلی بن محمد کاظم؛ مهر: «الواثق باﷲ الغنی عبد اﷲ الحسینی» ؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج عنابی، 342گ، 21 سطر (10×17 )، اندازه: 17×24/5سم [ف: 12 - 364]
از کتاب الزکاة تا پایان وصایا؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد علی عاملی، تا: سه شنبه 8 جمادی الاول 1124ق (پایان کتاب الخمس)، اسماعیل بن محمد علی عاملی، 1124ق (پایان کتاب الجهاد)، ابوالقاسم، 1221ق در اصفهان (پایان کتاب تجارت که برخی از برگها توسط وی بازنویسی شده است)؛ مصحح؛ وقف نامه کتاب از احمد بن علی اکبر تربتی به سال 1234 با مهر «عبده احمد بن علی اکبر» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 385گ، مختلف السطر، اندازه: 18×25سم [ف: 2-435]
جلد 1؛ خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن حاجی سلطان محمد مشهدی، تا: غدیر ذیحجه 1125ق، مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (10×17 )، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 5]
خاتمه کتاب ؛ بی کا، تا: غره ذیقعده 1128ق؛ مصحح، محشی از فتحعلی زند؛ تملک: فتحعلی زند در 1260 در شیراز؛ جواب یک سوال فقهی در نماز قصر از شیخ یوسف بحرانی به خط شاگردش شیخ محمد بن علی بن عیثان بحرانی؛ 94گ، اندازه: 18×23/5سم [ نسخه پژوهی: 2 - 240]
از آغاز تا طهارت ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1129ق؛ قطع: خشتی
[چهار کتابخانه مشهد-ف: - 7]
خط: نسخ، کا: حسن بن علی، تا: 1130ق؛ اندازه: 17/5×23سم
[رشت و همدان: ف: - 1103]
آغاز: باب تحریم وطی الحائض قبلاً قبل ان تطهر وعدم تحریم وطی المستحاضه محمدبن یعقوب عن محمد بن اسماعیل؛ انجام: فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه واﷲ اعلم تم کتاب الطهارة ...
از «باب تحریم وطی الحائض» تا آخر طهارت ؛ خط: نسخ، کا: محمد بن مهر علی، تا: سه شنبه 28 جمادی الاول 1131ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 261گ، 15 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 2- 1001]
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمدی (علی) بن محمد شفیع قزوینی، تا: شنبه صفر 1134ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی برخی به نقل از مؤلف و برخی با عناوین «عب ایده اﷲ » و «لمحرره عبدالنبی» که همان ملا عبدالنبی قزوینی صاحب تتمیم امل الآمل است، یادداشتی به خط عبدالنبی مذکور به سال 1156ق درباره ما ضعف بدن عما قویت علیه النیة؛ تملک: علی بن رضی با مهر «صراط علی حق نمسکه» (بیضی)؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج با روکش پارچه ای، 320گ، 19سطر، اندازه: 18×24سم [ اوراق عتیق: 1 - 160]
طهارت ؛ بی کا، تا: 1134ق؛ کاتب بخشی از آن عقیل بن محمد امین حسینی نوربخشی بروجردی؛ 290گ، 21سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 1 - 296]
جلد دوم، که در نماز می باشد و از ابواب السجود تا باب وجوب القصر علی من خرج الی السفر را دارد ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد رفیع بن حاج علی اصغر قزوینی، تا: پنج شنبه 19 جمادی الاول 1135ق؛ مهر: «ماشااﷲ لا حول و لا قوة الا باﷲ العلی العظیم»، «عبده محمدرضا»؛ جلد: تیماج مشکی، 524گ، 14 سطر (9/5×15 )، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 2 - 607]
کتاب النکاح تا پایان لقطه؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد صادق قزوینی، تا: چهارشنبه سلخ صفر 1138ق؛ مصحح، محشی در برخی موارد با عنوان «محمد ابراهیم سلمه اﷲ»؛ واقف: آقا میرزا و مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجته دیه؛ جلد: تیماج قهوه ای، 345گ، 25 سطر، اندازه: 18×26/5سم [ف: 1 - 171]
آغاز: بسمله، کتاب الحج فهرست انواع الابواب اجمالا، ابواب وجوبه و شرائطه؛ انجام: یتلوه فی الجزء الرابع انشاءاﷲ تعالی کتاب الجهاد.
جزء سوم و در آداب حج؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1139ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 271گ، 29 سطر (8×16 )، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 7 - 306]
آغاز: من المهاجرین الا أن تفعلوا الی اولیائکم معروفاً فهذا معنی نسخ المیراث الفضل بن الحسن الطبرسی فی مجمع البیان از بحث میراث تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: حسن، تا: 6 جمادی الاول 1144ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، 259گ، 22سطر، اندازه: 17×سم [ف: 3 - 597]
کتاب التجارة و صیت، جزو چهارم ؛ خط: نسخ، کا: محمد امین اصفهانی، تا: 1154ق، جا: نجف ؛ قطع: خشتی[رشت و همدان: ف: 1298 - ]
جهاد تا پایان تجارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 14 رمضان 1155ق؛ افتادگی: انجام؛ مهر دایری وقف کتاب بر خزانه مجتهدیه؛ جلد: تیماج مشکی، 495گ، 20سطر، اندازه: 16/5×28سم [اوراق عتیق: 1 - 158]
از کتاب النکاح تا پایان کتاب اللعان و سپس کتاب العتق و سپس کتاب الاطعمة؛ کا: علی بن محمد صادق القزوینی، تا: 17 محرم 1155ق؛ جلد: تیماج مشکی، 515گ، 22سطر، اندازه:16×26/5سم [ اوراق عتیق: 1 - 158]
آغاز: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی ... کتاب النکاح ... باب استحبابه محمد بن علی بن الحسین باسناده عن زرارة بن اعین عن ابی عبداﷲ علیه السلام فی حدیث قال ان اﷲ عزوجل خلق آدم من طین تم ابتدع؛ انجام: فی رجل عاهد اﷲ عند الحجر ان لایقرب محرما ابدا فلما رجع عاد الی المحرم فقال ابوجعفر علیه السلام یعتق او یصوم او یتصدق علی ستین مسکینا وما ترک من الامر اعظم ویستغفر اﷲ ویتوب الیه.
نکاح تا نذر؛ خط: نسخ، کا: علی قلی بن محمد قلی زنگنه، تا: پنج شنبه صفر 1155ق؛ مصحح، مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 287برگ، 23 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 5 - 2272]
آغاز: علیه السلام قال السیف بمنزلة الردا تصلی فیه مالم ترفیه دما؛ انجام:باب ان المسافر اذا نوی اقامة عشرة ایام وجب علیه الاتمام فی الصلوة و الصیام
از اواخر طهارت تا نماز مسافر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد حسینی شاخوری بحرانی، تا: یک شنبه 24 ذیقعده 1161ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: شکری آهار مهره، 391گ، 32 سطر، اندازه: 20×31/2سم [ف: 26 - 662]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر ... کتاب النکاح. آغاز موجود فایده: رجل من اصحابنا ثقة قلیل الحدیث قاله العلامة و النجاشی؛ انجام: فقیل یا امیرالمومنین لایدری سفرة مسلم او سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا. انجام موجود فایده: و کان الفراغ فی منتصف رجب سنة اثنتین و ثمانین بعد الالف
کامل؛ خط: نسخ، کا: عیسی بن محمد بن حسین بن عبداﷲ، تا: 25 جمادی الثانی 1161ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف موقوفه آل عصفور در آبان 1369 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 351گ، 32 سطر، اندازه: 18/5×30سم [ف: 26 - 663]
آغاز: بسمله، حمدله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن ...
کتاب الفرایض و المواریث؛ انجام: و کان الفراغ من تالیفه فی منتصف رجب 1082 و کتبه بیده مؤلفه محمد بن حسن الحر العاملی فرغ من نقل هذه النسخة من المسودة فی اوایل شهر صفر 1088
از ابتدای فرایض تا انتهای دوازدهمین فایده است؛ خط: نسخ، کا: محمد بن حسن بن احمد حسینی ناخوری بحرانی، تا: یک شنبه اول شعبان 1161ق؛ محشی، نسخه توسط خلف بن علی بن عبدعلی بن احمد بن ابراهیم در یازدهم جمادی الثانی 1190 با یک واسطه با نسخه مؤلف تصحیح و مقابله شده؛ واگذاری سازمان حج و اوقاف موقوفه آل عصفور در آبان 1369 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی آهار مهره، 212گ، 32 سطر، اندازه: 17/7×29/7سم [ف: 26 - 666]
آغاز: برابر؛ انجام: و ان شیعتنا فی ذلک من حل. اقول و تقدم ما یدل علی ذلک و یأتی ما یدل. تم کتاب الخمس بعون الشرف.
از طهارة - تا خمس ؛ کا: ابوالحسن بن عبداﷲ، تا: 1169ق ؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 343گ، 37 سطر (13/5×24/5 )، اندازه: 21×34سم [ف: 13 - 46]
آغاز: ثلاثة اوجه و صلاة کسوف الشمس و القمر و صلاة العیدین و صلاة الاستسقاء علی المیت
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق بن عبدالفتاح تونی، تا: ربیع الاول 1107 یا (1170)؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ وقف نامه کتاب با مهر «عبده محمد بن علی اکبر» (بیضی)؛ تملک: ملارمضان بن اسماعیل برنابادی، 1197؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 441گ، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 674]
قصاص تا آخر خاتمه ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن حسین بن لی بن عبداﷲ بن حمزه بن حسین حسینی بحرانی، تا: چهارشنبه 26 جمادی الاول 1173ق، برای شیخ خلف بن مقدس فردوسی؛ افتادگی: انجام ؛ اندازه: 15×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 240]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1175ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 832ص، 19 سطر، اندازه: 19/5×25/5سم [ف: 10 - 1455]
آغاز: ابواب القنوت باب استحبابه فی کل صلوة جهریة او اخفائیه فریضة او نافلة و کراهة ترکه؛ انجام: قد روی الصدوق و غیره احادیث فی ان الرضا اخرج من المدینه الی مرو مکرهاً و اﷲ تعالی اعلم
از «ابواب القنوت» تا اول کتاب الزکاة ؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن خادمعلی، تا: دوشنبه آخر صفر 1178ق؛ جلد: تیماج مشکی، 296گ، 19 سطر (11×16 )، اندازه: 16/5×22سم [ف: 2 - 133]
جزء چهارم؛ بی کا، تا: 1182ق؛ خریداری از سید جعفر موسی کاظمی [رایانه]
از کتاب الزکوة تا ابواب احکام العشرة من کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: 1190؛ قطع: وزیری [ف: - 1298]
کتاب الصلوة از باب القنوت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1192ق؛ افتادگی: انجام (یک صفحه )؛ تاریخ وقف: 1192 [رشت و همدان: ف: - 1298]
جزو پنجم، کتاب النکاح تا آخر خلع و مباراه ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تاریخ وقف: 1192 ؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: 1298]
آغاز: برابر؛ انجام: فی حدیث موسوی بن اکیل عن أبی عبداﷲ قال لاتجوز الصلاة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول: نقدم وجهه و اﷲ أعلم.
کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن جعفر بن محمد حسین کازرونی، تا: ذیقعده 1193ق؛ مصحح، با عبارت «بلغ قرائة ایده اﷲ تعالی بلغ فهماً و علماً»مقابله شده، محشی، دستخط «شیخ خطلف بن عبد علی بن احمد بن ابراهیم اوالی بحرانی» در شب جمعه 12 جمادی الثانی 1194 ه قبل از مقابله نسخه با مهر «خلف بن عبد علی» (بیضی)، نیز در 19 شعبان 1196 ه از سوی شیخ خلف بن عبد علی و شمس الدین محمد طریحی نجفی تصحیح و مقابله شده؛ مهر: «خلف بن عبد علی بن احمد 1194 ه » (بیضی)، «برکات بن سلیمان ...» (هشت گوش)، «خلف عبد علی احمد 1183 ه » (بیضی) ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای با ترنج با عبارت «یا اﷲ المحمود فی کل فعاله عمل حسین 1185 »، 350گ،
23 سطر (13/5×23 )، اندازه: 21×31/5سم [ف: 33 - 507]
از ابتداء تا پایان کتاب طهارت ؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن حاجی محمد حسن، تا: جمعه 25 ربیع الثانی 1195ق؛ محشی با عبارات «منه دام ظله و منه سلمه اﷲ»، مصحح، با علامت بلاغ مرة ثانیة [ف: - 58]
خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1196ق؛ یکی از علمای بزرگ بحرین به نام «شیخ خلف بن عبد علی بن احمد بن ابراهیم اوالی بحرانی» در معیت «شیخ شمس الدین محمد طریحی نجفی در سال 1196ق مقابله و تصحیح کرده و در آخر به آن تصریح نموده است. هم چنین شیخ خلف نیز در سال 1194ق قبل از مقابله نسخه، یک صفحه در خصوص مقابله به خط خود در پشت برگ آغازین نو شته؛ قطع: رحلی [ میراث شهاب: س8ش2 - 18]
از کتاب الظهار تا آخر لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1197ق؛ افتادگی: انجام؛ با تاریخ تعیین تولیت وقف کتاب در 1197 ؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین والصلاة والسلام علی خیر خلقه محمد وآله الطاهرین کتاب الزکاة من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: والاحادیث من ذلک کثیرة ولکن وردلها معارضات غیر صریحة والزیادات فالاحوط الترک واﷲ اعلم تم کتاب الحج ... ویتلوه الجزء الرابع ان شاء اﷲ تعالی کتاب زکات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج مشکی، 257گ، 30 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 2 - 1000]
آغاز: بسمله کتاب التجارة فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب مقدماتها ابواب ما ... ابواب الخیار ابواب احکام العقود ... تفصیل الابواب ابواب مقدماتها باب استحبابها و ... محمد بن علی بن الحسین؛ انجام: قال ابوجعفر (علیه السلام) فی حدیث کفارة العین الی ان قال قلنا ان وجدا لکتموه قال ثوب یواری عورته وعنه عن ابیه عن احمد بن
تجارت تا ایلاء ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی از سیدحسین رحمه اﷲ؛ جلد: مقوایی آبی، 231گ، 35 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 2 - 1002]
کتاب الجهاد تا پایان کتاب الوصایا ؛ خط: نسخ، کا: مهر علی بن علی محمد خوانساری، تا: قرن 13 ؛ تملک: «محمود بن علینقی الحسنی الحسینی الطباطبائی» (بیضی)؛ مهر: «هدایة اﷲ الطباطبائی» (بیضی)؛ جلد: تیماج قهوه ای، 173گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 422]
کتاب الزکاة تا پایان کتاب الاعتکاف ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن13؛ مصحح، با امضای بلاغ ؛ مهر: «یا رفیع الدرجات» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 166گ، 27 سطر، اندازه: 21×31/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 423]
کتاب الصلاة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 309گ، 27 سطر، اندازه: 20×30سم [ف مخ: 1 - 423]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه و اﷲ اعلم
دو جزء اول کتاب شامل کتب: مقدمات العبادة و کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 245گ، 25 سطر (12×20/5 )، اندازه: 21/5×32سم [ف: 8 - 120]
آغاز: کتاب التجارة بسمله فهرست أنواع الأبواب اجمالاً أبواب مقدماتها أبواب ما یکتسب به أبواب عقد البیع و شروطه ... تفصیل الأبواب مقدماتها باب استحبابها و اختیارها علی أسباب الرزق؛ انجام: أمل طویل و حرص غالب و قطیعة الرحم و ایثار الدنیا علی الآخرة ... تم کتاب النکاح و یتلوه کتاب الطلاق.از ابتدای کتاب التجارة تا آخر کتاب النکاح ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، با بلاغ مقابله؛ واقف: ملا جعفر دربندی خرمشهری، 1338ش؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195گ، 37سطر، اندازه: 20/5×29سم [ف: 2 - 665]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... باب وجوب الصلاة محمد بن یعقوب الکلینی عن علی بن ابراهیم عن أبیه؛ انجام: باب جواز خروج المعتکف من المسجد ... احب الی اﷲ من صیام شهرین متتابعین و اعتکافهما فی المسجد الحرام اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً.
ابواب الصلاة تا آخر اعتکاف ؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر ترابی، تا: قرن 13؛ واقف: ملا جعفر دربندی خرمشهری، 6/11/1338؛ جلد: تیماج قهوه ای، 270گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 2 - 666]
از کتاب الزکاة تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی موسوی گلپایگانی، تا: قرن 13؛ تأئید وقف با مهر «سید حسن بن علی حسینی» (بیضی) ؛ واقف: حاجی رمضانعلی، 1275 ق؛ جلد: تیماج روغنی، 312گ، 31 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 2-506]
آغاز: کتاب الحج فهرست انواع الابواب اجمالاً ... باب وجوبه علی کل مکلف مستطیع؛ انجام: باب تحریم منع المؤمن شیئاً من عنده او من عند غیره عند ضرورته ... تقدم فی عیادة المریض عن
رسول اﷲ فی آخر خطبة خطبها قال من شکی الیه اخوه المسلم فلم یقرضه.
جلد سوم: کتاب الحج ؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر ترابی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ واقف: ملاجعفر دربندی خرمشهری، 1342؛ جلد: تیماج، 216گ، 36 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 2 - 666]
جلد پنجم؛ خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن حسین بن ابی القاسم، تا: قرن 13 ؛ وقف نامه کتاب از ثلث مرحوم حاجی رمضانعلی تاجر به سال 1275 با شهادت وقفی با مهر «سید علی بن محمد حسن الحسینی» (بیضی )؛ جلد: روغنی، 273گ، 31 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 699]
از کتاب الزکاة تا پایان کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشتی در استکتاب کتاب از ابوالقاسم شیرازی؛ وقفنامه آن از حاج محمد ابراهیم به سال 1241 با مهر «عبده محمد ابراهیم بن محمد حسن» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قرمز عنابی، 374گ، 25 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 702]
جلد ششم؛خط:نسخ،بی کا،تا:قرن 13؛ وقف نامه آن از ثلث حاجی رمضانعلی تاجر به سال 1275 با شهادت وقف کتاب با مهر «سید علی بن محمد حسن الحسینی» (بیضی) ؛ اهدایی: آیة اﷲ صادقی؛ جلد: روغنی، 256گ، 31 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 3 - 711]
آغاز: بسمله. یقول الفقیر الی اﷲ المغنی محمد بن الحسن ... ابواب انواع الابواب اجمالاً؛ انجام: فقال هم فی سعة حتی یعلموا تم الجزو الخامس و یتلوه جزو السادس ...
از ابتدای نکاح تا پایان لقطه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 259گ، 33 سطر، اندازه: 21×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 808]
آغاز: ثم اذهبی وسطک اﷲ ماله و عن محمد بن یحیی عن احمد بن محمد ... قال قال رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله) اوصانی جبرئیل بالمراة حتی ظننت انه لاینبغی طلاقها الا من فاحشه مبینة؛ انجام: و عن ابی عبداﷲ علیه السلام فی قوله تعالی و المحصنات من النساء قال ذوات الازواج
کتاب نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: نخودی، 176گ، 26 سطر، اندازه: 21×31/2سم [ف: 26 - 658]
فهرست کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 119گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30سم [محدث ارموی مخ: 1 - 424]
آغاز: بسمله حمدله اما بعد فهذا کتاب النکاح من الجامعه الکبیر المسمی بوسائل الشیعه ... کتاب النکاح قد اشتهر انه فاللغه؛ انجام: به قادراً علی ادائه و طالبته به قبل
کتاب جلد نکاح ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اواخر قرن 13؛ نسخه در کرمانشاه توسط محمد حسین جلیلی خریداری شده است که در عبارات صدر نسخه به اشتباه به سید محسن بن حسن اعرجی کاظمی نسبت داده شده؛ کاغذ: شکری آهاری فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج، 173گ، 24 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: - 321]
آغاز: برابر؛ انجام: و قال النبی (علیه السلام) ثمانیة لایقبل اﷲ صلوة منهم المدرکة.
جلد1-2 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 163گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30/8سم [ف: 14 - 624]
کتاب الحج می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مجدول، دارای سرلوح دقیق؛ جلد: تیماج مشکی، 204گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 19 - 54]
آغاز: بسمله. کتاب الصوم فهرست انواع الابواب اجمالیا، ابواب وجوبه و نیته، ابواب آداب ما یمسک عنه الصائم، ابواب من یصح منه الصوم المندوب، ابواب صوم المحرم و المکروه؛ انجام: اقول و الاحادیث فی ذلک کثیرة و لکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیارة فالاحوط الترک و اﷲ تعالی اعلم.
از کتاب صوم تا عمل به مستحبات مزار ؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 33 سطر (12/5×21 )، اندازه: 21×31سم [ف: 13 - 46]
آغاز: و الاداب الدینیه و الدنیویه و ان فرجت عما اشتملت من کتب فقه الامامیه لما فیه من الحفظ لاحادیث المعصومین علیهم السلم و جمع الاوامر و النواهی المتعلقه بافعال المکلفین و لیکون الرجوع الیهم علیهم السلام لا الی غیرهم فی امور الدنیا و الدین و لم انقل فیه الاحادیث الامن الکتب المشهوره المعول علیها التی لا تعمل المشقه؛ انجام: فاذا کان فی یوم الفطر جعلت الفطر لرسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله و لعلی (علیه السلام) .
از آغاز وسائل است تا بخشی از کتاب صلوة ؛خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد شفیع بن محمد تبریزی ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 681ص، 29 سطر، اندازه: 21×25/5سم [ف: 10 - 814]
آغاز: کتاب الحج ... باب وجوبه علی کل مکلف مستطیع؛ انجام: اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموما
از ابتدای کتاب حج تا پایان کتاب وصایا؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، مهر 1385 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 303گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×29سم
[اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 807]
آغاز: بابویه باسناده عن عبداﷲ بن سنان عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) قال؛ انجام: عن عبداﷲ بن المغیرة ان الصادق (علیه السلام) قال اقرا فی صلوة جعفر.
از اوایل صلواة تا مقداری از صلوة جعفر طیار ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی با نشان «صراح، مجمع، منه رحمه اﷲ »؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 271گ، 25 سطر (12×18 )، اندازه: 19×25سم [ف: - 322]
صلاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 208گ، 35 سطر، قطع: رحلی [ف: - 91]
انجام: ثم تصلی فان کان دماً سائلاً فلتؤخر الصلاة الی الصلاة ثم تصلی صلاتین
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح، با امضای بلاغ؛ اهدایی: سید علی نجف آبادی؛ جلد: بدون جلد، 218گ، 19سطر، اندازه: 19×25سم [ف: 3 - 539]
جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: تیماج قرمز، 141گ (130پ-270پ )، 31 سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 3 - 536]
نکاح تا لقطه؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [ف: - 265]
ارث تا پایان کتاب؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [ف: - 265]
طهارت؛ بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: رحلی [ف: - 265]
آغاز: بسمله، کتاب الصلوة ابواب اعداد الفرائض و نوافلها و ماینا سبها باب وجوب الصلوة فیه؛ انجام: خرج الی مرو مکرها و اﷲ تعالی اعلم. تم الجزء الثانی من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه بتوفیق امر سبحانه
جلد دوم حاوی: کتاب صلوة و در آن از انواع نمازها و شرایط نماز و مقدمات آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 271گ، 31 سطر (13×20/5 )، اندازه: 18/5×29سم [ف: 8 - 114]
آغاز: بسمله، کتاب الزکوة ابواب ما تجب فیه و ما تستحب؛ بابوجوبها فیه؛ انجام:اقول و تقدم ما یدل علی ذلک، تم کتاب الحج
جلد سوم شامل: کتاب زکوة تا المزارات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 309گ، 31 سطر (13×20/5 )، اندازه: 20/5×30سم [ف: 8 - 114]
آغاز: بسمله، کتاب الجهاد، ابواب جهاد و الهدو و ما یناسبه باب وجوبه؛ انجام:اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً جزء چهارم، کتاب جهاد تا کتاب الوصایا ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 223گ، 31 سطر (13×20/5 )، اندازه: 20×30سم [ف: 8-115]
آغاز: کتاب الطلاق فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب مقدماته و شرایطه ابواب اقسامه و احکامه؛ انجام: فقیل یا امیرالمؤمنین فلا یدری سفرة او سفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا
کتاب الطلاق تا پایان کتاب اللقطة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 14 ربیع الثانی 1202ق؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه «ضیاء الدین نوری» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 213گ، 30 سطر، اندازه: 21/5×31/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 428]
جلد پنجم (نکاح تا پایان لقطه) ؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن کربلای خدابخش بروجنی، تا: سه شنبه اول صفر 1206ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 260گ، 28 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 1 - 323]
کتاب التجاره تا آخر وصایا، جزو چهارم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1211ق؛ تاریخ وقف: 1190 ؛ قطع: وزیری [ف: - 1298]
جزء چهارم از کتاب الجهاد تا کتاب الوصیة ؛ خط: نسخ، کا: زین العابدین السید الاید ابی القاسم الموسوی، تا: یکشنبه 5 صفر 1220ق؛ 34 سطر، اندازه: 20/5×32/5سم [ف:- 46]
محشی، تجارت تا آخر لعان ؛ خط: نسخ، کا: ابن ابی تراب محمد محسن شیرازی، تا: عصر دوشنبه 16 ذیقعده1221ق؛ با بلاغ سماع از محمد محسن مشهور به آقابابا شوال 1222؛ 329گ، اندازه: 20×30سم [نسخه پژوهی: 2 - 240]
جلد، طهارة؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن صفر علی سپاهانی نجفی، تا: در دهه نخستین ماه هفتم 1222ق؛ افتادگی: آغاز؛ تملک: عباس علی در 1298، حاج حسین کبه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 205گ، 20 سطر (10×22 )، اندازه: 20×30سم [ف: 295]
آغاز: تصلی بغیر حماد ورواه البرقی فی المحاسن عن بعض
اصحابه عن ابی عبداﷲ علیه السلام نحوه وباسناده عن حماد بن عمرو وانس محمد عز ابیه جمیعا عن جعفر بن محمد عن آبائه عن النبی صلوات اﷲ علیهم اجمعین فی وصیة لعلی علیه السلام ؛.. انجام: علی ان القول بالتخییر وترجیح الاتمام مذهب جمیع العامة واکثرهم خلافه شاذ نادر تم ان ما تضمن ذکر المساجد اربعة لایدل علی المثینن لو دور اکثر الاحادیث بعموم.
صلوة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسینی است 1222» (مربع)، «کتابخانه حقیر اسماعیل الحسینی 1242» (بیضی)، «محمد فرهاد بیرونی 1079» (بیضی )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 171گ، 34 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 5 - 2274]
از فرائض تا پایان ؛ خط: نسخ، کا: کاظم بن صفر علی سپاهانی نجفی، تا: 20 ربیع الاول 1223ق، برای حاجی حسن تاجر کبه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 260گ، 30 سطر (11×22 )، اندازه: 19×30سم [ف: 8 - 268]
فرائض تا آخر خاتمه ؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر ولد محمد نبی، تا: 25 جمادی الثانی 1224ق؛ مصحح ؛ اندازه: 20/5×30سم [ نسخه پژوهی: 2 - 240]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله الطاهرین یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی؛ انجام: و الصلوة و السلام علی محمد و آله الذین اتوا الحکمة و فصل الخطاب و کان الفراغ من تالیفه فی منتصف رجب ...
جلد ششم، از کتاب فرائض و مواریث تا پایان دیات؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بروجنی فرزند کربلای خدای بخش، تا: دوشنبه 6 جمادی الثانی 1226ق ؛ جلد: تیماج روغنی قهوه ای، 228گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 92]
آغاز: قوائم السیوف التی تسمی السفن تتخذها من جلود السمک فهل یجوز لی العمل بها و لسنا ناکل لحومها
جز چهارم و پنجم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 12 ربیع الثانی 1228ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، با امضای مقابلهای با نسخه مؤلف از سید ابوالقاسم بن حسین موسوی؛ جلد: تیماج مشکی، 312گ، 31 سطر، اندازه: 19/5×29/5سم [ف: - 29]
آغاز: بسمله. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله.
کتاب الزکوة من کتاب؛ انجام:من صیام شهرین متتابعین و اعتکافهما فی المسجد الحرام اقول و تقدم ما یدل علی ذلک عموماً
کتاب زکات و خمس و صوم؛ خط: نسخ، کا: غلامحسین بن محمد علی اردانی، تا: دوشنبه 27 رجب 1228ق؛ مهر: «عبده الراجی اسداﷲ 1312» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 135گ، 29 سطر (12/5×23 )، اندازه: 21×31سم [ف: 20 - 571]
شامل مقدمات و کتاب طهارت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: در عصر مؤلف؛ با نسخه مؤلف مقابله شده؛ چند کلمه آخر به خط مؤلف است ؛ تملک: محمد رحیم بن مرتضی الشریف به تاریخ 1230؛ مهر: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» (بیضی)، «یا ابا عبداﷲ» (بیضی)، «عبده محمد شریف» (بیضی )؛ جلد: تیماج زرد عطف تیماج قهوه ای، 278گ، 20 سطر، اندازه: 18/5×24سم [ف: 14 - 272]
جلد 4، جهاد تا وصیة؛ کا: سپاهانی، تا: 20 جمادی الاول 1233ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 206گ، 30 سطر (11×32 )، اندازه: 19×29سم [ ف: - 296]
زکوة تا زیارات ؛ کا: سپاهانی، تا: چهارشنبه 7 ربیع الثانی1234ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 421گ، 30 سطر (11×22 )، اندازه: 20/5×30سم [ف: - 296]
از کتاب الصلاة تا باب وجوب القصر ؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد هاشم، تا: 1 ربیع الثانی 1234ق؛ با چند حاشیه «منه؛ مهر: «یا باقر العلوم» ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 572گ، 34 سطر، اندازه: 19×24/8سم [ف: 1 - 116]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمدبن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی ... الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطیبین ... مقدمات النکاح و آدابه؛ انجام: قال محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی هذا ما اردت اثباته فی کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة ... و قد تم الجزء السادس منه و بتمامه تم الکتاب ...
کتاب النکاح تا پایان وسائل الشیعة؛ خط: نسخ، کا: بن حجی محمد خوانساری، تا: سه شنبه جمادی الاول 1236ق؛ تملک: ابوالقاسم طباطبایی ؛ جلد: تیماج مشکی، 363گ، 35 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 1001]
جزء چهارم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی اکبر خوانساری، تا: دوشنبه از جمادی الاول 1236ق ؛ واقف: حسین بن محمد علی قاینی، 1246؛ 220گ، 30 سطر (13×22/5 )، اندازه: 20/5×29سم [ف: 1 - 22]
مجلد نخستین و در طهارت ؛ خط: نسخ، کا: عبدالعلی بن معصوم، تا: ربیع الثانی 1237ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 200گ، 31 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: 1 - 116]
آغاز: بسمله، کتاب النکاح، ابواب، مقدماته و آدابه. باب استحبابهفیه خمسه عشر؛ انجام: فقیل یا امیرالمومنین لایدری سفره مسلم ... فقال هم فی سعة حتی یعلموا
جلد پنجم، کتاب النکاح تا کتاب اللقطه ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1238ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، 302گ، 31 سطر (13×20/5 )، اندازه: 20×29/5سم [ ملی ایران: ف: 8 - 116]
کتاب الزکوه تا کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر؛ خط: نسخ، کا: محمد بن زین العابدین موسوی، تا: 1239ق؛ محشی با امضای «منه رحمه اﷲ»، با امضای «بلغ قبالا » و «بلغ مقابله» مقابله و تصحیح شده؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 316گ، 23 سطر (9×15 )، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 13]
آغاز: عن علی بن عطیه و وراه الشیخ باسناده عن علی بن ابراهیم ... و کذا الذی قبله قال؛ انجام: علی ذلک ایضاً فی کیفیة الصلوة و فی التشهد و فی احادیث التسلیم و غیر ذلک. تمت.
جلد1؛ از اوایل صلوة تا آخر تسلیم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 5 جمادی الثانی1241ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: صیقلی، جلد: تیماج مشکی، 24 سطر (8/5×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 2078]
از آغاز تا آخر کتاب الطهارة؛ خط: نسخ، کا: ابن اسلام بیک، غلامحسین خوانساری، تا: ربیع الاول1241ق؛ واقف: محمد بن ابراهیم خوانساری، 1267؛ 293گ، 23 سطر، اندازه: 14×20/5سم
[آینه پژوهش: سال4ش22 - 94]
جلد سوم، حج؛ خط: نسخ، کا: محمد بن سید زین العابدین موسوی، تا: پایان محرم1243ق؛ مهر: محمد بن صادق بن زین العابدین موسوی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج تریاکی،
331گ، 23 سطر (8×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 217]
زکاة؛ بی کا، تا: 1244ق [ف: 265]
صلاة؛ بی کا، تا: 1244ق؛ قطع: رحلی [ف: 265]
کتاب الزکاة تا پایان کتاب الحج ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الاول 1244ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 387گ، 27 سطر، اندازه: 19/5×30سم [ف مخ: 1 - 423]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر ... کتاب النکاح. آغاز موجود فایده: رجل من اصحابنا ثقة قلیل الحدیث قاله العلامة و النجاشی؛ انجام: مانند 17918
از ابتدای طهارت تا پایان صلات؛ خط: نسخ خفی، کا: محمد بن محمد ابراهیم خوانساری، تا: پنج شنبه ذیحجه 1246ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: جعفر زاهدی، دیماه 1377؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 319گ، 35 سطر، اندازه: 21×28/5سم [ف: 26 - 665]
از ابتداء تا پایان کتاب الحج ؛ خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن کمال الدین حسین مشهدی، تا: محرم 1246 (پایان کتاب الصلاه )، جا: مشهد مقدس؛ مصحح؛ تملک: «شیخ تقی بن ملا احمد» ؛ جلد:تیماج مشکی، 350گ، 35 سطر، اندازه: 21×30سم [محدث ارموی مخ: 1 - 423]
آغاز: کتاب الزکاة أبواب ما تجب فیه و ما تستحب، باب وجوبها، فیه ستة عشر حدیثا، و إشارة إلی ما تقدم؛ انجام:أقول و تقدم مایدل علی ذلک، تم الکتاب الحج و بتمامه تم الجزء الثالث من کتاب تفصیل وسایل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة.
از آغاز کتاب زکات تا پایان کتاب حج؛ خط: نسخ خوش، کا: میرزا محمد فرزند ابراهیم، خوانساری، تا: 1247ق؛ مصحح، محشی؛ واقف: میرزا جلال الدین کتاب فروش، محرم 1252؛ این نسخه را بر فرزندان ذکور خویش وقف نموده و وقف برای استفاده کافه طلاب علوم دینیه نیز می باشد ؛ کاغذ: فرنگی، آهار مهره، جلد: تیماج حنایی، 315گ، 31 سطر (12×20 )، اندازه: 20/5×30/5سم [ف: 29 - 512]
آغاز: بسمله، حمدله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن ...
کتاب الفرایض و المواریث؛ انجام: «ان یجعل جمع هذا الکتاب من اکبر اسباب موجبات الثواب و اعظم وسائل النجاة یوم الحساب و الحمدﷲ الکریم ... کتب بیده مؤلفه محمد بن الحسن الحر العاملی و کان الفراغ من تألیفه فی منتصف رجب سنة 1089
از ابتدای فرائض تا پایان فوائد؛ خط: نسخ خفی، کا: سلیمان بن محمد علی خوانساری، تا: چهارشنبه 22 ربیع الاول 1250ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 171گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 809]
جلد، شامل کتاب زکات تا مزار؛ خط: نسخ، کا: صفر علی نجف آبادی اصفهانی، تا: چهارشنبه 21 رجب 1252ق؛ جلد: تیماج نیلی، 384گ، 29 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 1 - 155]
از کتاب النکاح تا پایان کتاب الاطعمة و الاشربة؛ خط: نسخ، کا: محمد ابراهیم بن حسن خوانساری، تا: ذیقعده 1252ق؛ واقف: حاج محمد ابراهیم، سال 1253؛ جلد: تیماج قهوه ای، 302گ، 30 سطر، اندازه: 20/5×30سم [ف: 2-503]
جلد5،دنباله اطعمه و اشربه تا آخر لقطه؛خط:نسخ، بی کا، تا: چهار شنبه 4 ربیع الثانی 1254ق؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1298]
کتاب الطهارة ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 4 صفر 1255ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع )؛ جلد: تیماج سبز، 239گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×31سم [محدث ارموی مخ: 1-424]
آغاز: الحمدﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین و یسر لنا معرفة احکام الشرع المبین بما فتح لنا من ابواب الروایة و الدرایة لعلوم النبی و الائمة المعصومین صلوات اﷲ و سلامه علیهم اجمعین اما بعد یقول؛ انجام: و الاکتفاء بالمسح وعدم الامر بالغسل و لتعلیل النجاسة بکونه لباس اهل النار و غیرذلک و یأتی فی لباس المصلی فی حدیث موسی بن ... لاتجوز الصلوة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوح
طهارة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر خوانساری، تا: چهارشنبه 9 جمادی الثانی 1256ق؛ جلد: تیماج مشکی، 261برگ، 35 سطر، اندازه: 21×32سم [ف: 5 - 2273]
آغاز: بسمله. حمدله. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی عامله اﷲ باطنه الخفی. کتاب الصلوة من کتاب تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة ... باب وجوب الصلوة. محمد بن یعقوب الکلینی؛ انجام: اقول ویدل علی ذلک عموم احادیث القصر واطلاقها وقد روی الصدوق وغیره احادیث فی ان الرضا علیه السلام اخرج من المدینة الی مرو ومکرهاً واﷲ تعالی اعلم.
کتاب صلاة؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن علی اکبر خوانساری، تا: 19 ربیع الثانی 1256ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 218گ، 35 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 2274]
خط:نسخ،کا:محمد قاسم بن حسنعلی سیرجانی، تا: 1256ق ؛ مهر: «عز من قنع و ذل من طمع»؛کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، 270گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 4 - 1381]
از کتاب نکاح تا آخر دیات به انضمام خاتمه مشتمل بر 12 فائده؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن عبداﷲ خونساری، تا: دوشنبه 22 شوال 1257ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی مشکی، 706ص، 35 سطر (13×21 )، اندازه: 20/5×30سم [ف: 1 - 324]
جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن محمد علی، تا: 13 جمادی الثانی 1257ق؛ واقف: حاجی رمضانعلی تاجر، 1275؛ شهادت بر وقف با مهر «سید علی بن محمد حسن الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 165گ، 31 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 3 - 720]
جلد دوم ؛ کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1257ق؛ قطع: رحلی [ف: 265]
نکاح تا دیات ؛ کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1257ق؛ قطع: رحلی [ف: - 265]
جزء چهارم؛ بی کا، تا: 1258ق؛ با گواهی مقابله با نسخه اصل توسط احمد خراسانی در 1261، محشی [ د.ث. مجلس]
آغاز: کتاب الصلاة من کتاب ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب اعداد الفرایض ونوافلها ابواب المواقیت؛ انجام: ان الرضا علیه السلام اخرج من المدینة الی مرو مکرهاً واﷲ تعالی اعلم بحقایق الامور تم ...
کتاب الصلاة و جزء دوم ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنجشنبه 5 ذیقعده 1258ق؛ مهر مربع «یارفیع الدرجات» ؛ جلد: تیماج سبز، 362گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [محدث ارموی مخ: 1 - 428]
آغاز: کتاب الفرایض و المواریث من کتاب ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب موانع الارث ابواب موجبات الارث؛ انجام: فان لم یظهر وجهه ینبغی أن یکون العمل بالاحادیث دون العنوان واﷲ الموفق للصواب
کتاب الفرایض و المواریث تا پایان کتاب؛خط:نسخ،بی کا،تا: شنبه 25 شوال 1259ق؛ مصحح؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع) ؛ جلد: تیماج سبز، 287گ، 27 سطر، اندازه: 21×30/8سم [ف: 1-428]
کتاب الحج؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1259ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع )؛ جلد: تیماج مشکی، 331گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [محدث ارموی مخ: 1 - 423]
کتاب النکاح تا پایان کتاب اللقطة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثانی1260ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 398گ، 27 سطر، اندازه: 21×30/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 422]
آغاز: باب ان من اعتق مملو کافیه شریک کلف ان یشتری باقیه و یعتقه؛ انجام: فقال هم فی سعة حتی یعلموا. تم الجزء الخامس من کتاب «تفصیل وسایل الشیعة الی تحصیل مسایل الشریعة» بحمداﷲ و حسن توفیقه، 14 ربیع المولد سنة 1260
از باب عتق تا لقطه؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 14 ربیع الاول 1260ق؛ وقفنامه مورخ 3 ربیع الثانی 1290ق به تولیت محمد خان برای گروه شیخیان کرمان؛ 513ص، 20 سطر (12/5×21 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 82]
آغاز: بسمله. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحرالعاملی. حمدله. صلاة. کتاب الجهد من کتاب تفصیل وسایل الشیعة ... فهرست انواع الابواب اجمالا؛ انجام: انی لاعرض اعمالهم علی اﷲ فی کل یوم. تم کتاب الجهاد من کتاب ... 18 ربیع الثانی 1260 کتاب «الجهاد» ؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 18 ربیع الثانی1260ق؛ 241ص،20سطر (13×21/5 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1-82]
آغاز: کتاب الجهاد من کتاب ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب جهاد العدو ابواب جهاد النفس؛ انجام: فقد جازت وصیته أقول وتقدم ما یدل علی ذلک عموماً
خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ مهر: «یارفیع الدرجات» (مربع) ؛ جلد: تیماج مشکی، 286گ، 27 سطر، اندازه: 21/5×31سم [محدث ارموی مخ: 1 - 428]
جلد اول ؛ کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1261ق؛ قطع: رحلی [ف: - 265]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی عامله اﷲ بلطفه الخفی و الجلی ... کتاب النکاح من کتاب تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل؛ انجام: فان جاء طالبها عزموا له الثمن فقیل یا امیرالمؤمنین لایدری سفرة مسلم اوسفرة مجوسی فقال هم فی سعة حتی یعلموا
از نکاح تا آخر لقطه ؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمدابراهیم، تا: 1261ق، جا: اصفهان، به دستور احمد خراسانی؛ مصحح، از روی نسخه ای که به خط مؤلف بوده تصحیح و مقابله شده توسط احمد خراسانی 1261 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 272گ، 31 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 1000]
آغاز: بسمله، کتاب الصوم، فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب وجوبه؛ انجام: فی ذلک لکن ورد لها معارضات غیر صریحه فی الزیادة و الاحوط الترک و اﷲ اعلم
جلد سوم، کتاب الصیام تا المزارات ؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد جعفر نجف آبادی، تا: 1261ق ؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 260گ، 35 سطر (13×22)، اندازه:21×31سم [ف: 8 - 122]
آغاز: الحمد ﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین و یسر لنا معرفة أحکام شرع المبین؛ انجام: من الحدید فانه نجس ممسوخ أقول تقدم وجهه و اﷲ اعلم.
جلد اول ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان 1261ق؛ مصحح؛ واقف: ملا جعفر دربندی خرمشهری، 1342؛ جلد: تیماج زیتونی، 220گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×29/5سم [ف: 2 - 665]
از کتاب زکوة تا آخر کتاب وصایا ؛ خط: نسخ، کا: اسمعیل بن عبداﷲ، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی سفید برفی، جلد: چرمی سیاه، 872ص، 35 سطر (12×22 )، اندازه: 21×38سم [ف: 1 - 325]
آغاز: برابر؛ انجام: اخرج من المدینه الی ... و اﷲ تعالی اعلم
حاوی دو جزء از اول کتاب شامل کتاب مقدمات العباده، کتاب الطهارة، کتاب الصلوة؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1261ق ؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 363گ، 34 سطر (13×21)، اندازه: 20×30/5سم [ف: 8 - 117]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة و السلام علی محمد و اله کتاب الزکوة؛ انجام: و لکن وردلها معارضات غیر صریحه فی الزیاده قالا حوط الترک و اﷲ تعالی اعلم
جلد سوم، کتاب الزکوة تا کتاب الحج ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1261ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 274گ، 34 سطر (13×21)، اندازه: 20/5×31سم [ف: 8 - 117]
جزء ششم؛ بی کا، تا: 1262ق؛ دارای گواهی مقابله با نسخه اصل توسط احمد خراسانی در 1262، مصحح، محشی [ د.ث. مجلس]
از نکاح است تا پایان جزو ششم ؛ خط: نسخ، کا محمد مهدی بن محمدهادی،تا:20صفر1262ق؛کاغذ:فرنگی آهار مهره،جلد:میشن مشکی، 338گ، 37 سطر، اندازه: 21/8×34/7سم [ف: 1-116]
از کتاب الجهاد تا پایان کتاب الوصایا؛ خط: نسخ، کا: سید محمد مهدی بن حسین بن ابی القاسم گلپایگانی، تا: 1262ق؛ مصحح؛ وقف نامه آن از حاجی رمضانعلی تاجر با تولیت میر محمد حسینا و آقا سید علی؛ اهدایی: آیة اﷲ صادقی؛ جلد: تیماج مشکی، 287گ، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 3 - 525]
از کتاب الطلاق تا پایان خاتمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق؛ مصحح؛ تملکی با مهر «الواثق باﷲ الغنی جمال الموسوی» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 249گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5سم [ف: - 89]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین یقول الفقیر الی اﷲ الغنی؛ انجام: و قد روی الصدوق و غیره احادیث فی ان الرضا خرج الی ... و اﷲ اعلم جلد دوم، کتاب «صلوة» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1263ق ؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 210گ، 35 سطر
(12/5×22 )، اندازه: 20/5×31سم [ف: 8 - 121]
آغاز: بسمله، حمد له؛ یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی عامله اﷲ بلطفه الخفی کتاب الصلوة اول کتاب الصلاة تا آغاز کتاب الزکاة؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 16 جمادی الاول 1263ق؛ 248گ، 35 سطر، اندازه: 36×22سم [ف: 2 - 1000]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحر العاملی الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلم؛ انجام: و ایثار الدنیا علی الاخرة اقول و تقدم ما یدل علی ذلک جلد چهارم، کتاب الجهاد تا کتاب النکاح ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خوانساری،تا:1263ق؛کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 275گ، 35 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 8 - 118]
آغاز: بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن الحرالعاملی عامله اﷲ بلطفه الخفی و الجلی علی افضاله؛ انجام:فقیل یا امیر المومنین ... سفرة مسلم ... مجوس ... حتی یعلموا جلد پنجم، کتاب النکاح تا کتاب اللقطه ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 248گ، 34 سطر (13×21)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 8 - 119]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و اله الطاهرین یقول الفقیر الی؛ انجام: و اقول، الحمدﷲ الذی وفقنی لاتمام هذا الکتاب الذی الیه المرجع و المآب و اسئله ان یجعله ذخرا الی یوم الحساب
جلد ششم، کتاب الفرائض و المواریث تا خاتمه الکتاب ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خوانساری، تا: 1263ق؛ کاغذ: فرنگی فستقی، جلد: تیماج مشکی، 182گ، 34 سطر (12/5×21/5 )، اندازه: 21×31/5سم [ف: 8 - 120]
جزء پنجم، از کتاب صید و ذباحه تا آخر لقطه ؛ خط: نسخ، کا: ابوالقاسم شریف حسینی، تا: 26 ربیع الاول 1264ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سیاه، 311 ص، 21 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 323]
کتاب الزکاة تا الاعتکاف ؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد نصیر، تا: جمادی الثانی 1265 (پایان کتاب) و سال 1264 (پایان کتاب الزکاه)، دهه اول محرم 1265 (پایان کتاب الخمس )؛ مصحح؛ مهر: «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» (بیضی)، «یارحیم» (بیضی) ؛ جلد: تیماج سبز، 95گ، 35 سطر، اندازه: 21/5×31سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 423]
آغاز: کتاب النکاح من تفصیل وسائل الشیعه ... فهرست انواع الابواب اجمالاً ابواب آدابه و مقدماته؛ انجام: او یتصدق علی ستین مسکینا و ما ترک من الامر اعظم و یستغفر اﷲ و یتوب الیه کتاب النکاح تا پایان کتاب النذر والعهد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 2 ربیع الاول 1265ق؛ مصحح، با امضای بلاغی به خط مؤلف؛ جلد: تیماج قهوه ای، 339گ، 21 سطر، اندازه: 19×25سم
[محدث ارموی مخ: 1 - 425]
آغاز: شیء قال مثل ما فی الابل العربیة ... باب تقدیر النصب فی البقر وما یخیب فی کل واحد منها. محمدبن یعقوب عن علی بن ابراهیم ... باب وجوب الزکوة فی الجوامیس؛ انجام: و الیقین و الرضا و الوفا و العلم و الحلم ثم قسم ذلک بین الناس فی جعل فیه هذه السبعة الاسهم فهو کامل محتمل
زکوة تا امربه معروف؛ خط: نسخ، کا: محمدحسن بن محمدخوانساری، تا: 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف پارچه مشکی، 259گ، 35 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 2 - 1003]
آغاز: رکعة قال فلیغتسل ولیستقبل الصلوة فقلت انه قد صلی صلوته کلها قال لا یعیده اقول حمله الشیخ علی الاستحباب ... باب وجوب تأخیر التیمم؛ انجام: باب استحباب العموم فی الدعاء وخصوصاً اقام الجماعة ... محمد بن علی بن الحسین قال قال رسول اﷲ (صلی الله علیه و اله)
تیمم تا تعقیب الصلاة ؛ خط: نسخ، کا: حسن بن محمد خوانساری (پایان طهارت )، تا: رجب 1265ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده با نسخه ای که بر مؤلف خوانده شده در 1268ق توسط محمد بن محسن بن صادق بن ... میر هادی کیا؛ جلد: مقوایی عطف پارچهای،160گ،35سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 2-1002]
جزء اول و دوم، مشتمل بر کتاب طهارت تا آخر خمس؛ خط: نسخ بدخط، کا: محمد سابق بن امیر، تا: 1266ق؛ واقف: سپهسالار ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 253ص، 37 سطر، اندازه: 21/5×31سم [ف: 1 - 346]
آغاز: بسمله الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة علی محمد و آله.
کتاب الزکوة من کتاب تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: ولکن وردلها معارضات غیر صریحة فی الزیادة فالاحوط الترک. واﷲ اعلم تمت
زکوة و خمس و حج ؛ خط: نسخ، کا: سید حسین بن سید محمد خوانساری، تا: یکشنبه 25 ربیع الثانی 1266ق؛ مصحح؛ تملک: ابوالقاسم طباطبایی؛ جلد: تیماج مشکی، 211گ، 35 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 2 - 1000]
آغاز: خاتمة الکتاب وهی تشتمل علی فوائد مهمة اثنی عشرةالفائدة الاولی فی ذکر طرق الصدوق رئیس المحدثین؛ انجام: والحمدﷲ الکریم الوهاب و الصلاة و السلام علی محمد و آله الذین اوتوا الحکمة و فصل الخطاب وکان الفراغ ...
خاتمه کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ربیع الاول 1266ق؛ مصحح؛ مهر: «این کتاب از متملکات و جزو کتابخانه احقر محسن الحسینی است» (مربع)، «الراجی محسن بن ابوالقاسم الحسینی» (بیضی) ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 117گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 427]
آغاز: برابر؛ انجام: و یاتی فی لباس المصلی فی حدیث موسی بن اکیل عن ابی عبداﷲ (علیه السلام) قال لاتجوز الصلاة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ، اقول تقدم وجهه، تمت.
کتاب طهارت؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا نجف آبادی اصفهانی، تا: 22 شعبان 1266ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه رحمه اﷲ »؛ جلد: تیماج زرشکی، 140گ، 29 سطر، اندازه: 21×30سم[ف: 5 - 2273]
آغاز: بسمله. یقول الفقیر الی اﷲ المغنی محمد بن الحسن ... ابواب انواع الابواب اجمالاً؛ انجام: ان یجعل جمع هذا الکتاب من اکبر اسباب موجبات الثواب و اعظم وسائل یوم الحساب و الحمدﷲ الکریم ... کتب بیده مؤلفه محمد بن الحسن الحر العاملی و کان الفراغ من تألیفه فی منتصب رجب سنة 1089
از ابتدای کتاب نکاح تا پایان وسائل (فوائد دوازده گانه) ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اول شعبان 1266ق ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 344گ، 37 سطر، اندازه: 21/5×35سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 808]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:125
همان نسخه بالا [ مؤید: 1 - 127]
انجام: اقول تقدم ما یدل علی ذلک عموماً از ابتدای ابواب مقدمة العبادات تا پایان اعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق ؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با رویه گالینگور قهوه ای، 352گ، 37 سطر، اندازه: 21/5×35سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 805]
شامل کتاب الحج و الجهاد تا آخر الوصایا ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق ؛ صورت وقف کتاب از ثلث میرزا ظهیر در ربیع الثانی 1272 ؛ جلد: چرم مشکی، 305گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×30سم
[ مؤید: 1 - 126]
آغاز بسمله، یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن الحر
العاملی الحمدﷲ کتاب الجهاد من کتاب تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعة؛ انجام: اقوال و تقدم ما یدل علی ذلک عموما
از ابتدای کتاب جهاد تا پایان وصایا؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد نصیر، تا: سومین شنبه جمادی الاول 1266ق؛ محشی به لفظ «منه طاب ثراه »؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج ماشی، 177گ، 35 سطر، اندازه:21×30/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 807]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق، جا: مدرسه صالحیه قزوین ؛ تملک:نعمة اﷲ طباطبائی و شمس المحققین ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 812ص، 27 سطر، اندازه: 21×31سم [ف: 10 - 1456]
آغاز: برابر؛ انجام: قال لاتجوز الصلاة فی شیء من الحدید فانه نجس ممسوخ اقول تقدم وجهه
از ابتدای مقدمه تا پایان طهارت؛ خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد نصیر، تا: دهه اول شوال 1267ق؛ محشی به لفظ «منه طاب ثراه »؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی و شکری آهار مهره، جلد: تیماج ماشی، 142گ، 35 سطر، اندازه: 21×30/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار2 - 804]
جزء پنجم و ششم، مشتمل بر کتاب نکاح تا آخرکتاب دیات وپس از ختم آخرین کتاب فوائد دوازده گانه که مؤلف به نام خاتمه ذکر کرده اند نوشته شده؛ کا: محمد سابق بن امیر، تا: 1267ق ؛ واقف: سپهسالار ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 298ص، 37 سطر، اندازه: 31×21/5سم [ف: 1 - 347]
جزء سوم و چهارم و مشتمل بر کتاب حج تا آخر کتاب وصیت؛ کا: محمد سابق بن امیر، تا: 1267ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 264گ، 37 سطر، اندازه: 11/5×31سم[ف: 346 - 1]
از کتاب صید و ذبائح تا آخر دیات بانضمام خاتمه ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن محمد خونساری، تا: پنج شنبه جمادی الاول 1268ق، بر حسب فرموده حاج محمد ابراهیم تحریر؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی سیاه، 528ص، 35 سطر (12×22 )، اندازه: 21×31سم [ف: 1 - 324]
از کتاب التجاره تا آخر کتاب نذر و اول صید و ذباحه؛ خط: نسخ خوب، کا: محمد حسن بن محمد خونساری، تا: 1268ق ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: چرمی سیاه، 620ص، 35 سطر (12/5×22 )، اندازه: 21×31سم [ف: 1 - 324]
از کتاب زکات تا پایان کتاب الوصایا، جزء سوم و چهارم؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی سنگ تراش خوانساری، تا: دوشنبه 21 ربیع الثانی 1269ق؛ چاپ سنگی دارالخلافه تهران، مصحح، محشی دست نویس، چاپ کتاب به تصحیح و سعی حاج محمد قاسم و ملا محمد باقر و آقا محمد باقر و حاج عبدالمحمد ساکنین خوانسار انجام شده، با مقابله جناب آقا سید حسن و آخوند ملا محمد حسن، بعضی از بخشها با نسخه اصل مؤلف تطبیق داده شده است ؛ مهر: «بن علی اکبر اسمعیل» (بیضی)، «عز من قنع و ذل من طمع محمد جعفر بن علی» (بیضی) ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: میشین قهوه ای، 358گ، 41 سطر (15×26/5 )، اندازه: 22/4×37سم [ف: 29/1 - 35]
شامل باب استحباب الاستخارة بالدعاء و استحباب مشاورة اﷲ عزوجل بالمساهمة و الفرعة؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد امین بن محمد سعید، تا: 1271ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (12ر-13ر )، 19-13سطر (7×14 )، اندازه: 11/3×18سم[ف: 29/1 - 191]
مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:123 من أول الکتاب الی آخر کتاب الاعتکاف؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ صورت وقف از ثلث مرحوم المیرزا ظهیر فی ربیع الثانی 1272 ؛ جلد: عادی، 352گ، 38 سطر، اندازه: 21/5×35سم [مؤید: 126 - 1]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11049
آغاز: برابر؛ انجام: اقول و الاحادیث فی ذلک کثیرة و لکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیادة فالاحوط الترک جلد 1، مشتمل بر کتاب طهارت تا ح ج؛ خط: نسخ، کا: ابوالحسن بن عبد اﷲ، خوانساری، تا: شنبه 10 شعبان 1276ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: ساغری مشکی، 473گ، 37 سطر، اندازه: 13/5×25سم [ف: 28 - 73]
آغاز: باب فی فضل
بخشی از کتاب الحجه ؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن عبدالصمد نجومی، تا: 1280ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 28 سطر، اندازه: 17×26/5سم [ف: 17 - 336]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: فیجب العمل علیها ذیقعده الحرام سنه 1284 خط: نسخ، کا: عبدالوهاب، تا: 1284ق؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی ف: 602]
آغاز: حمدله. صلاة. یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن ...
کتاب الفرایض و المواریث من کتاب تفصیل وسایل الشیعة؛ انجام اطعمنی و اسقنی فقد جهدت، فقال لاحتی افعل بک فعل فجلده رسول اﷲ...
از کتاب «الفرایض و المواریث» تا باب حدود «باب حکم المریض و الاعمی و الاخرس و الاصم ...» ؛ خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛ با وقف نامه نوشته 1290ق، وقف بر گروه شیخیان کرمان و تولیت محمد خان؛ 369ص، 16 سطر (13/5×22/5 )، اندازه: 21×31سم [عکسی ف: 1 - 82]
آغاز: یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن الحسن بن علی بن محمد الحر العاملی ... کتاب النکاح من کتاب تفصیل وسایل الشیعة الی تحصیل مسایل الشریعة؛ انجام: و علی بن محمد بن عبداﷲ القمی و احمد بن عبداﷲ و علی بن حسن.
«کتاب النکاح» تا به باب من اعتق مملوکا از «کتاب نکاح» ؛ خط: نسخ پخته، بی کا، بی تا؛ «حاشیه»هایی با امضای «کریم » و «محمد کریم »؛ با وقفنامه ای نوشته 1290ق، وقف بر گروه شیخیان کرمان با تولیت محمدخان؛ 438ص، 25 سطر (12×21 )، اندازه: 21×30سم [عکسی ف: 1 - 83]
آغاز: بسمله و به ثقتی یقول الفقیر الی اﷲ الغنی؛ انجام: وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل اشرعیه
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی ف: 602]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلواه علی؛ انجام: اتو امحکمه و فصل الخطاب و کان الفراغ من ت / لیفه بعون الملک الوهاب خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نباتی، جلد: تیماج [الفبائی ف: 602]
بی کا، بی تا [الفبائی ف: - 602]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی؛ اندازه: 183×226سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ خریداری از غلامرضا محمدی [رایانه]
زکوة و حج؛ بی کا، بی تا ؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
بخش چهارم ؛ بی کا، بی تا؛ خریداری از حوزه علمیه ولی عصر کرمان [رایانه]
آغاز: بسمله، ابواب، التعقیب و ما یناسبه باب استحبابه و تاکده بعد الصبح و العصر؛ انجام: ثم قراء بقیة اﷲ خیر لکم ان کنتم مومنین اقول و الاحادیث فی ذلک کثیرة لکنها ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیارات و الاحوط الترک، تم
از ابتدای «التعقیب»کتاب صلوة تا آخر کتاب الحج؛ خط: نسخجلی، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 395گ،36 سطر، اندازه: 23×37سم [ف: - 168]
نسخه دارای حواشی و تصحیحات با نشان منه ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
کتاب الصلاة، محشی با نشان منه ره، نسخه پاکیزه ؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله. یقول ... الحمدﷲ علی افضاله و الصلاة و السلام علی محمد و آله اجمعین من کتاب ... انواع الابواب اجمالا ما تجب فیه الزکاة؛ انجام: استحباب النظر إلی والدین و إلی المصحف و إلی وجه العالم محمد بن علی بن الحسین قال روی ان النظر الی وجه العالم عبادة و النظر إلی آل محمد عبادة
از کتاب زکات تا کتاب حج (آخر ابواب احکام العشرة فی السفر و الحضر) ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 342گ، 24 سطر، اندازه: 21×34سم [ دارالحدیث: - 101]
قسمتی از کتاب الحج است و کتاب الزیارة ؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ اهدایی: حاج آقا اکبر امامی؛ 177گ، 23سطر، اندازه: 18×25سم [ف: - 29]
آغاز: رواه محمد بن علی بن محبوب عن الهیثم بن ابی مسروق عن محمد بن اسماعیل قال: دخلت علی ابن الحسن الرضا؛ انجام:قال ابوعبداﷲ علیه السلام لا ینبغی للمؤمن إن یذل نفسه قلت بما یذل نفسه قال لا یدخل فی شی یعتذر منه احمد بن محمد بن عیسی عن محمد بن یحیی ...
قسمتی است از اواخر کتاب طهارت تا آخر کتاب ال جهاد؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: حضرت حجة الاسلام آقای حاج آقا علاءالدین مدرس؛ 479گ، 25سطر، اندازه: 20×29سم [ف: - 124]
آغاز: برابر؛ انجام: قال النفساء تقعد اربعین یوما فان طهرت والا فاغتسلت وصلت و یاتیها زوجها.جلد1 ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (از اواخر «باب ان اکثر النفاس عشرة ایام» تا پایان این جلد افتاده)؛ مصحح، مقابله شده ؛ کاغذ: حنایی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی، 102گ، 28 سطر، اندازه: 18/7×24/5سم [ف: 14 - 624]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... کتاب الفرایض والمواریث من کتاب تفصیل وسائل الشیعه ... فهرست انواع الابواب اجمالاً؛ انجام أو ابوهما الیعقوبی داودین علی قال محمد بن الحسن بن ... الحر العاملی هذا ما اروت اثباته فی کتاب تفصیل وسائل الشیعه کتاب الفرایض و المواریث تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: مصطفی بن عبدالواحد حویزی، تا: جمعه اول ذیقعده (در عصر مؤلف)، جا: مشهد مقدس؛ مصحح، در بعضی اوراق خط مؤلف در حاشیه؛ تملک: کاتب؛ مهر: کتابخانه مجدالدین (مستطیل)، «عبده محمد صادق بن زین العابدین الموسوی» (بیضی )؛ جلد: تیماج قرمز، 294گ، 23 سطر، اندازه: 18/5×25سم [محدث ارموی مخ: 1 - 425]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الجهاد ... باب وجوبه علی الکفایة مع القدرة و الاحتیاج الیه وسقوطه عن الاعمی و الاعرج و الفقیر؛ انجام: لاتجمع المال الا بخمس خصال ببخل شدید و امل طویل و حرص غالب و قطیعة الرحم و ایثار الدنیا علی الاخرة. اقول و تقدم ما یدل علی ذلک.
از کتاب جهاد تا آخر نکاح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 245گ، 35 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 2273]
آغاز: بسمله. حمدله. کتاب الطلاق فهرست انواع الابواب اجمالاً.
ابواب مقدماته وشرائطه. ابواب اقسامه واحکامه. ابواب العدد.
تفصیل الابواب؛ انجام: ویکون وجهه ملاحظة احادیث آخر و الاعتماد علی فهم بقیة المقصود من احادیث الباب او غیر ذلک فان لم یظهر وجهه ینبغی ان یکون العمل بالاحادیث دون العنوان واﷲ الموفق للصواب.
از طلاق تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج سبز، 287گ، 35 سطر، اندازه: 20×30سم [ف: 5 - 2273]
آغاز: بسمله ... فهرست انواع الابواب اجمالا. ابواب وجوبه ونیته، ابواب ما یمسک عند الصیام و وقت الامساک ... محمد بن علی بن الحسین باسناده عن هشام بن الحکم انه سئل ابو عبداﷲ علیه السلام عن علة؛ انجام: قلت جعلت فداک کیف تسلم قال تقول السلام علیک یا بقیة اﷲ ثم قرء بقیة اﷲ خیرلکم ان کنتم مؤمنین اقول والاحادیث فی ذلک ولکن ورد لها معارضات غیر صریحة فی الزیارة فالاحوط الترک.
صوم تا حج؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 250گ، 35 سطر، اندازه: 22×32سم [ف: 5 - 2272]
آغاز: کل واحد منهما من السدس شیئاً وان الزوج لاتبعض من الربع شیئاً ... من احمد بن محمد مثله ورواه الصدوق فی المقنع مرسلاً الی قوله فهی للابثة؛ انجام: فقد اخبرنی به المسیح ابوعبداﷲ عن ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه عن محمد بن الحسن بن الولید عن محمد بن الحسن الصفار وسعد بن عبداﷲ عن المفضل
جلد سوم، کتاب الارث تا آخر وسائل که بحث های رجالی است؛
خط:نسخ،بی کا،بی تا؛افتادگی:آغاز و وسط و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوا نارنجی،277گ،23سطر، اندازه: 18×24سم [ف مخ: 2 - 578]
صلوة؛ بی کا، تا: بی تاریخ [ مدرسه حجتیه: ف: - 97]
آغاز: برابر؛ انجام: تم کتاب الطهاره من تفصیل وسائل الشیعه ...
و بتمامه تم الجزء الاول و الحمدﷲ
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی خط دار، جلد: قهوه ای، 217گ، 23، 26، 27 سطر، اندازه: 13/5×20/5سم[ف: 82 - 17]
آغاز: الحمد ﷲ الذی فطر العقول علی معرفته و هبها العلم ... اما بعد فیقول الفقیر الی اﷲ ... و النافلة قال لا باس الحدیث ... باب ان الضحی و الم نشرح سورة واحدة؛ انجام: باب وجوب کون الامام بالغا عاقلا ... .و فسدت صلوة من خلفه و رواه الصدوق مرسلا و عنه.
کتاب الصلاة؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، عطف تیماج تریاکی، 242گ (3-244پ )، 23 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 18×25سم [ف: 12 - 546]
آغاز: بسمله یقول الفقیر الی اﷲ الغنی محمد بن حسن الحر العاملی الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة والسلام علی محمد وآله اجمعین من کتاب وسایل الشیعة
... انواع الابواب اجمالاً ما تجب فیه الزکوة؛ انجام: استحباب النظر الی الدین والی ا لمصحف والی وجه العالم محمد بن علی بن الحسین قال روی ان النظر وجه العالم عبادة و النظر الی محمد عبادة اقول.
کتاب الزکاة تا اول باب استحباب النظر الی الدین والی المصحف ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج مشکی، 280گ، 24 سطر، اندازه: 21×34سم [ ف مخ]
آغاز: من کان یرثه لولا القتل و لایمنع الابوین و الولد و الزوج و الزوجات من اصل المیراث ... باب انه من تقرب فله نصف من یتقرب به اذا لم یکن احد اقرب منه؛ انجام: عبداﷲ بن بکیر بن اعین ... و قال الشیخ عبداﷲ بن بکیر فطحی المذهب الا انه ثقة و نقلهما العلامة و نقل عن الکشی مدحه و ما تقدم من عدة اصحاب الاجماع ثم قال
از ارث تا آخر وسایل ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام ؛ جلد: مقوا با روکش لاجوردی، 208گ، 25 سطر، اندازه: 18×25سم [ف: 2 - 1003]
آغاز: لاتقاتلوا احدا حتی تدعوه الی الاسلام ... باب کیفیة الدعاء الی الاسلام محمد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن القاسم بن محمد عن المنقری عن سفیان بن عیینة؛ انجام: باب النون ناصح البغال کوفی مولی ثقه روی عن ابی عبداﷲ علیه السلام ... نوح بن شعیب البغدادی ذکر الفضل بن شاذان
از «باب کیفیة الدعاء الی الاسلام تا» «اواخر خاتمه کتاب» «رجال تا باب النون »؛ خط: نسخ خفی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط ؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 227گ، 55 سطر، اندازه: 26×37/5سم [ف: 2 - 1002]
جلد سوم، کتاب الجهاد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: 1298]
الحج و المزار؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
بخشی از کتاب فرائض و پارهای از حدود و دیات ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1298]
جلد 1، مقام العبادات و کتاب الطهارة ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
از کتاب الصلاة تا ابواب القنوت ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
کتاب الحج و المزار ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1298]
باب های: زکوة، خمس، صوم، اعتکاف و حج ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح؛ قطع: خشتی [ف: - 1297]
طهارت ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری[رشت و همدان: ف: 1297 - ]
از کتاب الطلاق تا اواخر اطعمه و اشربه ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1297]
کتاب فرائض تا انتهاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: احتمالا در عصر مؤلف؛ دوبار مقابله شده و در آخر کتاب دیات محمدحسین بن محمد قاسم القمشهی چنین نگاشته: «قدبلغ قراءة من اول هذا المجلد الی آخره حرره الاقل ...»، مصحح [ف: - 59]
آغاز: ثم مات المکاتب و ترک ما لا ترک ابناله مدرکا قال نصف ما ترک المکاتب من شی فانه لمولاه الذی کاتبه و النصف الباقی لابن المکاتب لان المکاتب مات و نصفه جزو نصفه؛ انجام: و
فصل الخطاب و کان الفراغ من ذلک فی متصف شهر رجب سنةاثنین و ثمانین بعد الالف سنه 1082 و کتب بیده مؤلفه محمد بنالحسن بن علی بن محمد الحر العاملی عفی اﷲ عنهم کتاب الارث تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 274گ، 23 سطر، اندازه: 18×24سم [ف مخ ]
آغاز: و به نستعین. بسمله. الحمد ﷲ الذی سهل لنا تحصیل علوم الدین؛ انجام: و قد روی الصدوق و غیره احادیث فی ان الرضا علیه السلام خرج من المدینة الی مرو ... .
کا: علی بن محمد علی خوانساری، بی تا؛ چاپ سنگی، در حواشی تعلیقات و تصحیحات قلمی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: عنابی تیماج، 281گ، 41 سطر (15×27)، اندازه: 23×36/5سم [ف: 12 - 215]
آغاز: علی باب الجنة فیقال له ادخل الجنة فیقول لاحتی بدخل یدخل ابوای الجنة قبلی (پیش از باب کراهیة العزوبة )؛ انجام: باب انه لاینبغی ان ینفخ اللحام فی اللحم ... فلیس منا. الحدیث. تم کتاب الصید و الذبایح و یتلوه کتاب الاطعمة و الاشربة.
از میانه نکاح است تا ذبایح ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در میانه دارد:«بلغ قراءة وفقه اﷲ تعالی»؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدین نوری؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج سرخ، 488گ، 25 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 5 - 1238]
آغاز: و بالثالث مائة الف سنة. قلت یا رسول اﷲ الی ذلک خاصة أم للناس؛ انجام: حرم اﷲ علیه الجنة و ماواة النار فان النمام شاهد.
از استحباب صوم تا اواخر کتاب روش معاشرت در سفر ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ صحح ؛ جلد: تیماج، 195گ، 21 سطر (12×18 )، اندازه: 19×25سم [ف: - 336]
از کتاب العتق تا میراث المطلقات ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوا، 23 سطر، قطع: رحلی [ف: - 189]
tafḍīḥ-uṣ ṣūfīya
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، 849 - 911 قمری
soyūtī, ‘abd-or-rahmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:22203
آغاز: بسمله، قال شیخنا شیخ الاسلام حافظ عصره و مجتهد؛ انجام: والحمداﷲ اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا و سرا و علانیه تمت تمام
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [رایانه]
tafḍīḥ-ul muxālif-in nāṣib fī imāmat-i ‘alī ibn-i abīṭālib ‘alay-hi-s-salām
طبسی، محمد بن محمود ق، ۱۱ قمری
tabasī, mohammad ebn-e mahmūd (- 17c)
تاریخ تألیف: 20 شوال 1053ق؛ محل تالیف: مدرسه خان شیراز
تعلیقات مفصلی است بر مباحث امامت و معاد شرح تجرید. بحث امامت را در 20 شعبان 1053 در مدرسه خان شیراز شروع به تألیف نموده و در 20 رمضان همان سال پایان یافته و مبحث معاد را در 20 شعبان شروع و در 20 شوال 1053 در مدرسه خان شیراز خاتمه داده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:3769
آغاز: الحدﷲ الذی علا الصفوة الطاهرة من آل نبیه المصطفی بأصفی المناقب و أجلهم من ذوی الشرف العلا و شرف الهدی فی اعلی المعارج و اسمی المراتب؛ انجام: و أن ینفعنی به وسائر المحصلین من الانام و أن یجعله ذخراً لیوم القیام انه ولی ذلک و کان الفراغ من تألیفه ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی؛ یادداشتی در نام کتاب و مؤلف و اینکه کتاب به خط مؤلف است با مهر «حسین الرضوی» (چهارگوش )؛ جلد: تیماج قهوه ای، 237گ، 20 سطر، اندازه:14/5×20سم [ف مخ: 1 - 429]
» التفضیل ← المعتمد فی الامامة
at-tafḍīl
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:17336 ض
ناتمام؛ بی کا، تا: قرن 13 [ د.ث. مجلس]
tafzīl-ol a’emma ‘alay-hem-os-salām
طبری، حسن بن علی، ق7 قمری
tabarī, hasan ebn-e ‘alī (- 13c)
در سال 673 زمانی که مؤلف به اتفاق وزیر بهاء الدین محمد جوینی صاحب دیوان هلاکوخان به اصفهان رفته بود، ملاحظه کرد بعضی صحابه را بر اهل بیت علیهم السلام تفضیل داده و ادله ای برآن اقامه کرده اند، لذا برآن شد تا رساله ای مختصر مشتمل بر چهل دلیل در رد آنان تألیف نماید. مؤلف چندین کتاب مفصل و مختصر در اثبات امامت ائمه علیهم السلام دارد که شاید رساله حاضر بخشی از این کتاب ها باشد.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2005/3
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد بدانکه مولا سعید حسن بنعلی طبری رحمة اﷲ علیه می فرماید که در شهور سنه ثلاث و سبعین و ستمائه ملازم بارگاه جهان پناه؛ انجام: که مستحق سجده ملایک شد کثرت علم آدم بود و علم آدم الاسماء کلها الی آخره و امیرالمؤمنین
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج قرمز، 3گ (94ر-96پ )، 29 سطر، اندازه: 14×20/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 420]
tafḍīl-ul atrāk ‘alā sā’ir-il ajnās fī manāqib-il ḥaḍrat-is sulṭānīya
رازی، محمد بن علی، - ۴۵۰ قمری
rāzī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1059)
چاپ: انقره، مجلة الجمعیة التاریخیة الترکیة، محقق: عباس العزاوی، جلد4، 1940م.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1408عکسیآغاز: آغاز مقدمه عزاوی: بسملة. المقدمة، کلمة: الدراسات التاریخیة فی العراق، تؤدی بنا حتماً الی لزوم الالتفات الی شعوبه و أصافهم و سجایاهم.کتاب: بسملة. حمدله، و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله أجمعین، اللهم انی أعوذ بک من فتنة القول و العمل و هجنة الخطأ و الخطل ،.. ذکرت أبقاک اﷲ حال الکتاب المعروف بالتاجی لابراهیم بن هلال الصابی؛ انجام: و أرجع الی الأجل عمید الملک کبت اﷲ أعداءه فیما غبت عنه من آثاره لبعدی عن سامی بابه، و من اﷲ التوفیق و علیه التوکل و الیه و هو حسبنا و نعم النصیر. و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله و سلم تسلیماً، تیسر الفراغ من نسخه فی منتصف ذی القعدة سنة تسع و أربعین و ستمئة هلالیة. انتهی.
نسخه اصل: کتابخانه پرینستون آمریکا ؛ خط: نسخ زیبا، کا: عباس عزاوی، تا: قرن 14؛ همراه با مقدمه و پاورقی های عزاوی، گویا این نسخه را برای چاپ آمده کرده است و از روی نسخه مورخه 649 ق کتابت کرده، و در پایان آمده: «و جاء فی هامش آخر الکتاب: عورض بالأصل المنقول منه و کتب الملتجیء الی حرم اﷲ تعالی (الحسن بن) محمد بن الحسن الصغانی، جعله اﷲ مخیماً بمحاله غیر منتقل عنها الا ... فی ذی الحجة من شهور سنة تسع و أربعین و ستمئة حامداً و مصلیاً»؛ 51ص، 18 سطر [عکسی ف: 4 - 212]
» تفضیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) علی جمیع الانبیاء غیر محمد (صلی الله علیه و اله) ← تفضیل علی (علیه السلام) علی الامة
» تفضیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) علی سائر البشر ← تفضیل علی (علیه السلام) علی الامة
» تفضیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) علی سائر الصحابة ← تفضیل علی (علیه السلام) علی الامة
» تفضیل امیرالمؤمنین (علیه السلام) علی سائر الاصحاب ← تفضیل علی (علیه السلام) علی الامة
tafḍīl-ul anbīyā’ ‘ala-l malā’ika
علم الهدی، علی بن حسین، ۳۵۵ - ۴۳۶ قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
مؤلف در این رساله به طور مستدل اثبات می نماید که انبیاء علیهم السلام افضل از ملائکه می باشند و این رساله غیر از رساله دیگر مؤلف «المنع من تفضیل الملائکه علی الانبیاء» می باشد.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اعلم انه لاطریق من جهة العقل الی القطع بفضل مکلف علی آخر لان الفضل المراعی فی هذا الباب هو زیادة استحقاق الثواب ...
انجام: دون حال الملک بمنزلة نفی هذه المنزلة والتعلق بهذا الآیة خاصة ضعیف جداً وفیما أوردناه کفایة.
چاپ: درضمن کتاب رسائل بغداد، مکتبة الشریف المرتضی العامة، محقق احمد الحسینی، 150ص، 1386ق؛ ضمن الرسائل الشریف المرتضی، قم، دار القرآن الکریم، 1405ق، تحقیق سید مهدی رجائی، الجزء الثانیة، ص 155 - 165، [دنا 204/3؛ الذریعة 359/4 رقم 1564؛ رجال نجاشی: 192]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11، جلد: تیماج مشکی، 3گ (318ر-320ر )، 17 سطر، اندازه: 17/5×29سم[محدث ارموی مخ: 420 - 1]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثانی 1056ق؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 6گ (55پ-60ر )، 23 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 1 - 282]
مسالة من املاء السید المرتضی ؛ خط: نسخ، کا: احمد سروی، تا: 1071ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج تریاکی، 5گ (115ر - 119پ )، 27 سطر (10×21 )، اندازه: 18×31سم [ف: 16 - 311]
آغاز: برابر؛ انجام: و کیف نشک فی أن الأمر علی ما ذکرناه و کل من اراد تعظیم آدم و صفه بما یقتضی الفخر و الشرف نعمته باسجاد الملائکة و جعل ذلک من اعظم فضائله ... ناتمام
خط: نسخ، بی کا، تا: 1336ق؛ افتادگی: انجام؛ افزودگی هایی دراصواف ائمه اطهار، ضرورت وجود معصوم و غیبت امام دوازدهمآمده است که به نظر می رسد بخشی از مطالب شیخ مفید می باشد؛مهر تملک: «من کتب الاقل محمد امین النجفی الخوئی» (بیضی )؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد: مقوایی با روکش پارچه ای مشکی، 2گ (73ر -74پ )، 15 سطر (9×15/5 )، اندازه: 13/5×21سم
[ف: 32 - 533]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 6ص (3-8 )، 23 سطر، اندازه: 13/3×26/2سم [ف: 7 - 50]
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه شهرداری-گرگان ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 21گ (425-445) [عکسی ف: 2 - 188]
نسخه اصل: کتابخانه آقای شیخ آقا بزرگ تهرانی؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 20 سطر [ فیلمها ف: 1 - 575]
tafḍīl-ul anbīyā’ ‘ala-l malā’ika
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2611/20
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس ؛ خط: نسخ، کا: عزیزاﷲ بن عبدالعلی فراهانی، بی تا؛ 9ص (134-142)[عکسی ف: 208 - 7 ]
tafzīl-ol ensān-el kāmel ‘ala-l qor’ān
دماوندی، عبدالرحیم بن محمد یونس ق، ۱۲ قمری
damāvandī, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad yūnos (- 18c)
[دنا 205/3؛ فهرستواره منزوی 228/7]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:280/14
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 30 سطر (7×15 )، اندازه: 8×17سم [سنا: ف: 1 - 139]
tafḍīl-ul bašar ‘ala-l malā’ika
حسنی حسینی، معین الدین بن صفی الدین ۹ق، قمری
hasanī hoseynī, mo‘īn-od-dīn ebn-e safī-yod-dīn (- 15c)
تاریخ تألیف: 869ق؛ محل تالیف: مدینه
رد و ایرادهایی است درباره اینکه آیا ملائکه بر بشر فضیلت دارند یا به عکس، و مؤلف در این موضوع رأی قاطعی ندارد گرچه پیامبر اکرم را بهترین مخلوقات می داند و معتقد است که این می تواند دلیل بر افضلیت بشر باشد. بیشتر این رساله بر مبانی عقلی است و مؤلف از احادیث اهل سنت نیز بهره بر ده است، دارای یک «مقدمه» و دو «مقصد» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی بیان الاختلافات فی المسئلة؛ مقصد 1. البحث عن ادلة مفضل الملک؛ مقصد 2. بیان حجة مفضلی البشر رداً و ایراداً ؛ الخاتمة: فی بیان ما هو الحق
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:9908
آغاز: ایاک نحمد یا مقوم الحقایق و ایاک نعبد یا مقسم الخلایق نشکرک یا واهب الوجود موجود و نثنی علیک یا مفضل البعض بخواص الماهیات و الوجود؛ انجام:و قد ختمت رسالتی و کان ختامها مسک
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز، 33گ، 14 سطر، اندازه:12×17/5سم [ف: 25 - 199]
» تفضیل العلوم ← احصاء العلوم
tafḍīl-u ‘alī ‘ala-l umma
مفید، محمد بن محمد، ۳۳۶ - ۴۱۳ قمری
mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)
رساله استدلال مختصری است در چند فصل کوتاه در اثبات برتری امام علی (علیه السلام) بر سایر صحابه و نیز فضیلت آن حضرت بر همه انبیا به جز نبی خاتم. شیخ مفید اقوال گروه های مختلف را نقل کرده و برای اثبات مطلوب خود دلیلهای مختلفی از آیات، روایات و حوادث تاریخی آورده است. در نسخه های خطی از آن به عنوان های مختلفی یاد شده از جمله: «تفصیل علی (علیه السلام) علی الأمة »، «تفضیل أمیرالمؤمنین (علیه السلام) علی سائر الأصحاب »، «تفضیل أمیرالمؤمنین (علیه السلام) علی سائر الصحابة»، «تفضیل أمیرالمؤمنین علیه السلام علی سائر أصحابه». شیخ آقا بزرگ تهرانی نیز عنوان «مسأله فی أفضلیة علی علیه السلام علی کافة البشر سوی رسول اﷲ» را بر آن نهاده است. قدر مشترک اکثر عناوین مذکور، «تفضیل امیر المؤمنین علیه السلام» است بر سایر اضافات ممکن است از کاتبان نسخه ها باشد.
آغاز: قال الشیخ المفید رضی اﷲ عنه اختلف الشیعة فی هذه المسئلة ... واختلف اهل الامامة فی هذالباب فقال کثیر من متعلییهم
انجام: فتفاضل الخلق فیه حسب کثرة القائلین بالدین المستیقنین بذلک من الانام و اﷲ ولی التوفیق و صلی اﷲ علی سید رسله
محمد النبی و آله و سلم تسلیما کثیرا چاپ: در جلد هفتم مصنفات شیخ مفید، قم 1413ق
[دنا 205/3؛ الذریعة ج 4-358 و 383/20؛ رجال نجاشی 283؛ مکتبة امیرالمؤمنین 548/2]
خط: نسخ، کا: عبدالحمید بن محمد مقیم خطیب عبدالعظیمی، تا: 17 ربیع الثانی1056ق، جلد: مقوایی عطف تیماج قرمز، 6گ (153پ-158ر )، 23 سطر، اندازه: 13×25/5سم [ف: 1 - 286]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: زین العابدین بن ابی الحسن بن کتاب اﷲ، تا: جمعه 4 رجب (اواخر شهریور ماه جلالی) 1154ق، مقابله شده؛ نام کتاب در ابتدای آن «مسئلة فی تفضبل أمیرالمؤمنین علی سایر الأمة» درج شده؛ 3ص، 28 سطر، اندازه: 19×27/5سم [ف:3-334]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1844
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 260]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1374؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، 7گ، 12سطر، اندازه: 15/5×20سم [اهدائی رهبر: 2اخبار1 - 203] و [ف: 26 - 165]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج سرخ، 4گ (152پ-156ر )، 17 سطر، اندازه:12×18/5سم [ف: 1 - 94]
انجام: فان قال قد ثبت ان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و آله.
فقط یک صفحه در این مجموعه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: تیماج مشکی، 1گ (145پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1 - 269]
آغاز: قال الشیخ المفید رضی اﷲ عنه اختلفت الشیعة فی هذه المسألة فقالت الجارودیة انه کان علیه السلام افضل من کافة الصحابة
نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس ؛ خط: نسخ، کا: عزیز اﷲ بن عبدالعلی فراهانی، بی تا؛ 8ص (277-284)[عکسی ف: 210 - 7]
آغاز و انجام: برابربی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج زرد، 7ص (304-310 )، 23 سطر، اندازه: 13/3×26/2سم [ف: 7 - 50]
tafḍīl-u fāṭima ‘alay-ha-s-salām
علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1497/52عکسی
نسخه اصل: آستان قدس رضوی، شماره ض21509 ؛ خط: نسخ، کا: سید احمد بن محمد رضا حسینی صفایی خوانساری، بی تا؛ در مصحح، محشی از کاتب و غیر او، رکابه دار؛ 2ص (142-143 )، 22 سطر [عکسی ف: 4 - 394]
tafzīl-e mafzūl
سلطان العلماء، محمد بن دلدار علی،1199-1284قمری
soltān-ol-‘olamā’, mohammad ebn-e deldār ‘alī (1785 - 1868)
رد بر نوشته مولوی محمد رشیدالدین خان دهلوی است که در پاسخ سبحان علی خان نوشته در معنی مفضول و فاضل و اینکه شیخین مفضول نبوده اند. صفحه هایی از این رساله به عربی نگارش یافته است. از محمد رشید الدین رشید الفضلاء کتابی با عنوان «الحق المبین فی فضائل اهل بیت سید المرسلین» در ادامه معرفی خواهد شد، که شاید رساله حاضر در رد آن کتاب باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2163/2
آغاز: عبارت جناب سبحان علی خان صاحب دام اقبالهم در رساله مرسله به رشیدالدین خان دهلوی پر ظاهر است؛ انجام: تا جواب افصاح لطافة المقال رشیدی نوشته آید، بینوا تو جروا.
خط: نسخ، کا: میر فضل شاه کاته میدانی کشمیری، تا: 23 ذیقعده 1308ق ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 4گ (25پ-29پ )، 15 سطر، اندازه: 16×25سم [ف: 6 - 167]
tafḍīl-un nabī ‘alā sā’ir-il ’anbīyā’ = xaṣā’iṣ-un nabīṣalla-l-lāh-u ‘alay-hi wa āl-i-hī wa sallam
سرمری، یوسف بن محمد، ۶۹۶ - ۷۷۶ قمری
sorramorrī, yūsof ebn-e mohammad (1297 - 1375)
مؤلف در این کتاب، خصایص و فضائل انبیاء اولوالعزم را آورد، سپس به برتری مقام حضرت پیامبر (صلی الله علیه و اله) در همان خصیصه و فضیلت پرداخته است. نام کتاب، از دیباچه گزیده شده و نام اصلی آن به دست نیامد.
[فهرست مخطوطات دارالکتب الظاهریة، التاریخ و ملحقاته 219ص؛ شذرات الذهب 453/6]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14201/1
آغاز: الخلق عنداﷲ تعالی منزلاً و أنبل _ صلی اﷲ علیه و سلم وکرم و عظم و علی آله و اصابه و التابعین لهم باحسان الی یومالدین؛ انجام: ثم مضی لسبیله ثم مضی لسبیله طیبباً طاهراً تقیاً زکیاً و ترک الخلق علی بیضاء نقیة ... آخر الکتاب و حسنمنا اﷲ و نعم الوکیل و قد وقع الفراغ من تنمیق هذا الکتاب ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 830ق؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح؛ در آغاز و انجام نسخه اظهارنظرهای نادرستی درباره ماهیت کتاب از سوی مالکان قبلی آمده؛ کاغذ: شرقی، 122گ (1-122 )، 18 سطر، اندازه: 8×13/5سم [ف: 36 - 11]
’tafḍīl-un nabī wa-l āl ‘alā jamī‘-il anbīyā
مؤلف در این رساله مختصر با استناد به اخبار و روایات افضلیت پیامبر و خاندان معصوم او را بر سایر افراد بشر اثبات می نماید.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21482
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی فضل محمداً صلی اﷲ علیه و آله علی الخلق اجمعین؛ انجام: بل العکس هو الوارد عن آل الرسول و الحمدﷲ کثیراً
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1226ق، جا: ملایر همدان؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: آهار مهره نباتی فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 2گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×19/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار1 - 204]
» التفقه فی الدین ← نقد الاصول الفقهیة
» التفقه فی الدین ← المحاکمة بین الفاضلین
at-tafaqquh fi-d dīn
محمد اسماعیل بن محمد باقر
mohammad esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer
رساله مفصلی است درباره لزوم تفقه در دین که گویا مقدمه کتابی باشد از مؤلف در فقه. در این کتاب اولاً در حقیقت دین و کیفیت انتظام آن، پس از آن درباره آیه «فولا نفر من کل فرقة طائفة لیتفقهوا فی الدین»، و در آخر درباره حدیث جنود عقل و جهل گفتگو می کند و گاهی مطالب به فارسی نوشته شده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2303آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... ان الفقه فی اللغة الفهم و هو مطلق الادراک التصدیقی او ادراک الامور الغامضة؛ انجام: از اعتقادات و قبایح اعمال نمانیم بسته شود و نتوانند باین اعتذار کنند.
خط:نسخ،کاتب=مؤلف،بی تا؛مصحح،محشی ؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 145گ، 19 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 6 - 287]
» التفقه فی الدین(رسالة فی تحقیق) ← الحق المبین فی کیفیة التفقه فی الدین
» التفکر ← مصفاة الاشباح و مجلاة الارواح
at-tafakkur
رساله ای است عرفانی درباره تفکر.
تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه:5808/4
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی لم یقدر لانهاء عزمه بحر و لاقطر؛ انجام: ان یجنبنا من مزلة اقدام الجهال، بمنه و فضله. تم کتاب «التفکر» بحمدﷲ و عونه و صلی اﷲ علیه ...
بی کا، بی تا ؛ کاغذ: سپاهانی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 11گ (44پ-54ر )، 22 سطر، اندازه: 12/5×19سم [ف: 3 - 484]
teflīs-e eblīs = monāzere-ye eblīs
ابن غانم، عبدالسلام بن احمد، - 678 قمری
ebn-e qānem, ‘abd-os-salām ebn-e ahmad (- 1280)
مناظرات خیالی و رو در رو با شیطان است.
جدلها بر محور امر و اراده (جبر و اختیار) و استعمال این دو لفظ در قرآن می گردد و به نظر می رسد این رساله در رد تلبیس ابلیس ابن جوزی (597ق) نوشته شده باشد.
آغاز: الحمدﷲ الذی خلق آدم للبشر أباً و استخرج ذریته و جعلهم قبائل و شعباً و أجری علیهم قلم القضاء و جعل لکل شیء سبباً
انجام: لایشابه فعله فعل خلقه و لا یقاس حکمه بحکم عباده فله الخلق و الأمر لا یسأل عما یفعل و هم یسألون چاپ: مصر، 28ص، 1277ق ؛ قاهره، محقق: محمد ابراهیم سلیم، دار النصر للطباعة الاسلامیة، 96ص، 1991م.
[دنا 205/3 ؛ دائرة المعارف بزرگ، ج4، ص354-355؛ معجم التاریخ التراث الاسلامی، ج4، ص1741-1742؛ خزانة مفتی 30/5]
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، اندازه: 14×18سم [ف: 1 - 220]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 15گ (1پ-15پ)، اندازه: 12×17سم [ف: 21 - 3]
آغاز و انجام: برابرکامل. در نسخه با نام «هذا مناظره ابلیس رجیم» خوانده شده است؛ خط: نستعلیق و شکسته، کا: محمود بن جلال الدین محمدنصیر قلندرشاه خویی، تا: 4 رجب 1286ق، جا: قریه چیذر شمیران، آستانه امامزاده علی اکبر؛ داستان شعر خوانی ذو الاصبع عدوانی و چهار دختر او (371 ر-371پ) ؛ کاغذ: فرنگی نازک الوان، جلد: میشن قهوه ای، 11گ (358پ-368پ )، اندازه: 12/8×21/5سم [ف: 29/1 - 336]
طرف من کتاب تفلیس ابلیس ؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قهوه ای، اندازه: 14×18سم [ف: 1 - 220]
tofang-nāme
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:50/8 سرود
خط: نستعلیق، کا: غلام شاه، تا: 1163ق [ نشریه: 13 - 421]
tofang-e verendel va mārtīn va sāyer-e tofang-hā-ye tah-por
تفنگدار قره باغی اسماعیل،
tofangdār-e qara bāqī, esmā‘īl
شامل سه «مقاله» که بنا به تقاضای امیر نظام نوشته شده و فن استفاده از انواع تفنگ های آن زمان برای افراد لشکر توضیح داده شده است.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:5660
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد چنین گوید: گم گشته دیار سرگردانی اسماعیل تفنگدار قره باغی ... چون رای مبارک حضرت مستطاب اجل اکرم ... از فدوی خواهش فرمودند رساله در باب محسنات تفنگ و رندل و مارتین؛ انجام: با دل پژمرده و خاطرات افسرده تمام شد هر چند در بعضی عبارت قلم در کفم سرکشی کرده ... هرگاه نظر بر زللی یا بر محل خللی اندازند عفو فرمایند.
خط:نسخ،بی کا،تا: 1134ق؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی آبی، جلد: میشن قهوه ای،22گ9، سطر، اندازه: 12/6×20/3سم [ف: 2 - 160]
» التفویض ← معنی التفویض
at-tafhīm fī ma‘refat-e estexrāj-et taqvīm
قاری، مظهرالدین محمد بن علی ق، ۱۰ قمری
qārī, mazhar-od-dīn mohammad ebn-e ‘alī (- 16c)
تاریخ تألیف: 967ق
نام یکی از مجلدات «انیس المنجمین» است و این مجلد مشتمل است بر دوازده «فصل» و «خاتمه»: 1. استخراج اوساط آفتاب و دیگر کواکب؛ 2. تقویم کواکب هفت گانه و رأس و ذنب؛ 3. عرض کوکب سبعه؛ 4. معرفت نطاقات و مقامات؛ 5. عمل اجتماعات و استقبالات؛ 6. عمل اتصالات و تحویلات کواکب و ممازجات قمر؛ 7. معرفت خسوف؛ 8. معرفت کسوف؛ 9. معرفت رؤیة اهله؛ 10. ظهور و خفاء کواکب سیاره؛ 11. ظهور منازل قمر و عمل منازل؛ 12. معرفت کواکب ثابته ؛ خاتمه: در معرفت عمل کید.
آغاز: ... حمد بیحد معبودی را عظمت کبریاؤه رسد که موافق و مخالف در عبودیتش در سجود آیند، و شکر بی حد مالک الملکی را سزد ... اما بعد چنین گوید ... مظهر الدین محمد القادری که چون بتوفیق حی قدیم از اتمام زیج مظهری فارغ شدم شروع کردم در تصنیف کتاب انیس المنجمین ...
انجام: در اول مرداد ماه قدیم و جدول این است ...
[دنا 206/3 ؛ نسخه های منزوی 266/1؛ فهرستواره منزوی 2869/4]
آغاز: برابر
کامل ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1145ق؛ در پایان (30-40) افاداتی از حاحی محمد رضا در نجوم و چند جدول ضمیمه دارد؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش سفید، 40گ، 20 سطر (11×19/5 )، اندازه: 15/5×23سم [ ف: 4 - 1276]
آغاز: مرتب ساختم بر دوازده جلد و یکی از مجلدات آنرا مسما گردانیدم التفهیم فی؛ انجام: بران افزودیم شد کید در روز نوروز مطلوب تمت الکتاب
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 13 ذیقعده 1180ق؛ افتادگی: آغاز (صفحه ابتدا) ؛ کاغذ: نباتی آهار مهره، جلد: تیماج، 38گ، 19 سطر، اندازه: 10/5×16سم [ف: 10 - 31]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوات علی خیر خلقه؛ انجام: معظم تأثیر خسوف 52 روز و اﷲ اعلم.
خط: تحریری متوسط، بی کا، تا: 1192ق؛کاغذ: اصفهانی شکری آهار مهره، جلد: میشن سیاه، 125ص، 16 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 6 - 109]
آغاز: برابر؛ انجام: ساعات استقبال در 3 موضع نهادیم و ساعات سقوط از اول کم کردیم ...
خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 16گ
(115پ-130پ) [ف: 1 - 58]
آغاز: برابر؛ انجام: تا بآخر بدین منوال بود و در قمر اگر مثلا درمحاذی. (ناقص، تا اواخر فصل ششم را بیشتر ندارد).
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام (تا اواخر فصل ششم را بیشتر ندارد) ؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: مقوا، اندازه: 10×15سم [ف: 10 - 125]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سیاه، 135گ (101پ-135ر )، 19 سطر، اندازه: 11/3×16/3سم [ف: 6 - 307]
at-tafhīm li-awā’il-i ṣanā‘at-it tanjīm
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
اهدا به: ریحانه دختر حسین خوارزمی تاریخ تألیف: 420ق
کتاب مشهوری است در شناخت و بررسی هیئت عالم و کیفیت اشکال آسمان و زمین و مابین آن به طریق اخبار منقول در علم نجوم. مؤلف، پس از بیان مطالبی از علم هندسه و حساب، به بررسی هیئت عالم و سپس به بیان احکام نجوم پرداخته است.
آن را در سال 420ق به خواهش ریحانه بنت حسین خوارزمی به فارسی نوشته و ظاهراً در همان سال مؤلف عیناً آن را به عربی ترجمه کرده و به نام ابوالحسن علی بن ابی الفضل الخاصی مصدر گردانیده است.
آغاز: دانستن صورت عالم و چگونگی حال آسمان و زمین ...
انجام: و گر کسی این قسمتها بگذارد خویشتن را و صناعت را تعریض کرده دارد مرسخریت و ریشخند را چنانکه اکنون هست، والسلام علی من اتبع الهدی
چاپ: با تصحیح جلال الدین همائی، تهران، انجمن آثار ملی، 1353ش و 1367ش ؛ محقق: رمزی رایت، لندن، شرکة لوزاک، 1934م.
[دنا 206/3؛ فهرستواره منزوی 2868/4]
آغاز: و صورتها و شکلها کی اندر جسم موجود است؛ انجام: و اﷲ المستعان تمت الکتاب بحمداﷲ و عونه و توفیقه.
خط: نسخ، کا: محمد بن جورابی، تا: پنج شنبه 6 صفر 538ق؛ افتادگی: آغاز (چهار ورق (8 صفحه))؛ تملک: خواجه شمس الدین زین الاسلام علی بن احمد بن علی الملی (؟)؛ کاغذ: ریحانی، جلد: تیماج سرخ، 246گ، 15سطر، اندازه: 19×25/5سم [ف: 6 - 108]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4099- ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ فیلمها ف: 3 - 14]
نسخه اصل: فیض اﷲ افندی ش 1333؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رمضان648ق، جا: دمشق ؛ تملک: سلیمان رومی حنفی ماتریدی در 977 [ فیلمها ف: 1 - 309]
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:172-عکسیهمان نسخه بالا [ نشریه: 2 - 272]
آغاز: بسمله و به ثقتی: التفهیم لاوائل صناعة التنجیم؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی اکبر شیرازی، تا: 1085ق؛ با سرلوح مذهب، حاوی جداول و اشکال نجومی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج قرمز، 167گ، 17 سطر (11×15 )، اندازه: 18×25سم [ف: 5- 105]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی، 121گ، 23 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 3 - 486]
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 139گ، 19 سطر، اندازه: 13×20/8سم [ف: 2 - 160]
اواخر این کتاب است؛ بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 43ص (116-158)، 17 سطر (8×15 )، اندازه: 14×21سم [ف: 12 - 2748]
بخشی از آن؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج، 58ص، 20سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 19 - 8]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، کا: میرزا محمد علی عبرت مصاحبی نایینی، بی تا؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: شکری فرنگی آهار مهره، جلد: مقوایی عطف چرمی، 191گ، 16 سطر(5/ 13×7/5 )، اندازه: 15/5×21/3سم [ف: 8 - 98]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1662-ف و 2007-ف
نسخه اصل:همان نسخه بالا[فیلمها ف: 1 - 309]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: امام قلی بن علی اکبر سیرجانی، تا: 4 محرم 1247ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی زمینه مشکی، 121گ، 25 سطر (11×20 )، اندازه: 21×31سم [ف: 12 - 2721]
آغاز: برابر؛ انجام: سال بر سیصد و نود و هشت یزد جردی.
کا: شاه رخ بن اسکندر گشتاسب منجم فارسی کرمانی، تا: 6 صفر 1293ق، جا: بمبئی؛ کاتب خطبه و دیباچه کتاب را ننوشته و در پایان آن رقم کرده است: «انجام یافت این همایون کتاب ... در بندر معموره بمبئی از روی نسخه دستور سهرابچی که در سنه 628 یزدجردی نوشته شده ... بتاریخ ... سنه 1246 یزدجردی موافق ششم شهر صفر المظفر سنه 1293 هجری نگارنده حقیر شاه رخ بن اسکندر گشتاسب منجم فارسی کرمانی.» ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: میشن زرشکی، 358ص، 12سطر، اندازه: 16×20/5سم[ف: 107 - 6]
آغاز: اگر دایره بزرگ بر پشت کره خواهی کشیدن پرکار بمقدار پهلوی آن باید کشیدن؛ انجام: سهم عاقبت کارها خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج جگری، 140گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×20/3سم [ف: 10 - 32]
at-tafhīm li-awā’il-i ṣanā‘at-it tanjīm
ابوریحان بیرونی، محمد بن احمد، 362 - 440 قمری
abū-reyhān-e bīrūnī, mohammad ebn-e ahmad (974 - 1049)
اهدا به: ابوالحسن علی بن ابی الفضل الخاصی
تاریخ تألیف: سه شنبه 421ق تحریر عربی کتاب پیشین.
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم تسلیما الی یوم الدین اما بعد فان الاحاطه بهیئه العالم و کیفیة شکل السماء و الارض و ما بینهما علی وجه الاخبار المأخوذة بالتقلید نافعة جدا فی صناعة التنجیم ...
انجام: و عند البلوغ الی هذا الموضع من صناعة التنجیم کفایة و من تعداها فقد عرض نفسه و صناعته لما بلغت الیه الآن من السخریة و الاستهزاء فقد حملها المنتسبون الیها فضلاً عن المنتفین عنها و باﷲ الااستعانة
چاپ: با تصحیح جلال الدین همائی، تهران، انجمن آثار ملی، 1353ش و 1367ش ؛ محقق: رمزی رایت، لندن، شرکة لوزاک، 1934م.
[دنا 205/3؛ تاریخ ادبیات ایران تألیف استاد بدیع الزمان فروزانفر (ص 104 )؛ الذریعة 362/4؛ مقدمه التفهیم فارسی بقلم استاد جلال الدین همایی؛ نسخه ها ی منزوی 265/1]
نسخه اصل: موزه بریتانیا add. 7696 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز رمضان 685ق؛ 161گ، 21 سطر [ فیلمها ف: 1 - 57]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: شاه محمد بن عبدالستار بن شاه محمد عثمان، تا: 1056ق، جا: احمدآباد هند؛ مصحح، به سال 1063 در شهر برهانپور مقابله شده؛ مهر: «محمد قاسم» (بیضی )؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: تیماج حنایی، 89گ، 25 سطر (8×17 )، اندازه: 13×22سم [ف: 13 - 259]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ در کتابخانه اعتضاد السلطنه بوده؛ وقف: سپهسالار ؛ کاغذ: فرنگی آبی رنگ، جلد: روغنی نارنجی زرین، 120گ، 21 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 3 - 485]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نایینی ؛ کاغذ: نوعی ترمه، جلد: تیماج عنابی، 60گ، 25 سطر (15/5×25)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 8 - 97]
آغاز: اما بعد فان الاحاطه بهیئه العالم و کیفیة شکل السماء و الارض و ما بینهما علی وجه الاخبار المأخوذة بالتقلید نافعة جدا فی صناعة التنجیم؛ انجام: و عند البلوغ الی هذا الموضع من صناعة التنجیم کفایة و من تعداها فقد عرض نفسه و صناعته لما بلغت الیه الآن من السخریة و الاستهزاء فقد حملها المنتسبون الیها فضلاً عن المنتفین عنها و باﷲ الااستعانة
خط: نسخ، کا: محمد باقر اصفهانی، تا: 1272ق؛ 25گ، 69 سطر، اندازه:17×27/5سم [ف: 2 - 88]
آغاز: برابر؛ انجام: خاتمه متن عربی: ... فی نهایة الضعف فهذا هو حال القوة و الضعف بالبسیط من الکلام ...
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 59 جدول نجومی دارد ؛ جلد: چرمی سرخ نرم، 175گ، 17سطر، اندازه: 19/5×26سم [ف: 1 - 291]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3093-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [ فیلمها ف: 2 - 74]
tafhīm-ul masāmi‘ fī jam‘-il jawāmi‘
حلی شافعی، احمد بن محمد، ق9 قمری
hellī-ye šāfe‘ī, ahmad ebn-e mohammad (- 15c)
وابسته به: جمع الجوامع فی اصول الفقه؛ سبکی، عبدالوهاب بن علی (727 -771)
تاریخ تألیف: 9 رمضان 869ق؛ محل تالیف: دمشق، مدرسه شیخ ابی عصر صالحیه
شرح مزجی مختصری است بر «جمع الجوامع» عبدالوهاب سبکی شافعی.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:4478
آغاز: الحمدﷲ الذی یسر الوصول الی الاصول بمعرفة الدلائل و الاجناس و الفصول و اشهد ان لا اله الا اﷲ وحده لاشریک له؛انجام: و اجارنا من نار الجحیم و جعلنا ممن خیرتهم فی جناب النعیم و متعنا بالنظر الی وجههه الکریم انه و لی قدیر والقادر علیه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 869ق، مصحح، با خط خوردگی و اضافات بسیار در حاشیه؛ تملک: ریحان اﷲ بن موسوی، فخریزاده محمد اسعد حسینی با مهر «منجم بخت اسعدباد» (دایره)، محمد بن احمد شوبری، مصطفی بن فتح اﷲ به سال
1099 در مصر، عمر بن احمد بن عقیل، یحیی بن محمد صلاح به سال 970 ؛ جلد: مقوایی؛ عطف تیماج مشکی، 110گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×27/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 430]
at-taqārīr
شرموطی، محمد بن هاشم ق، ۱۴ قمری
šermūtī, mohammad ebn-e hāšem (- 20c)
نگارش افادات درسی استاد و شامل مباحث: تقریر لوجوب المقدمه، تقریر لعدم اقتضاء الامر النهی عن ضده، الاجزاء، جواز اجتماع الامر و النهی، «لدلالت النهی عن الفساد، المفاهیم، تداخل الاسباب [چند برگ بیاض]. (حجیت قطع و ظن، از این موضع، بر اساس فرائد الاصول شیخ انصاری تنظیم یافته است) المطلب الاول فی التفات المکلف الی الحکم الشرعی اما ان یحصل له القطع ... المقصد الثانی الظن و فیه ابواب الباب الاول فی امکان جواز التقید بالظن وقوعه، المقصد الثالث من مقاصد هذا الکتاب علی ترتیب شیخنا شیخ مرتضی الانصاری قدس سره المکلف اذا التفت الی الحکم الشرعی العملی، المقام الثانی للشک فی الاستصحاب، فی التعادل و التراجیح و تعبیر بعضهم بالتراجیح جمعا لا یلیق». تاریخ ختم تألیف: بعد از رحلت شیخ انصاری (1281 ه .ق.) تا سنه تحریر نسخه.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18684
آغاز: بسمله، نحمدک اللهم باصول الحمد و الفروع و نشکرک شکرا لا یتناهی به الشروع؛ انجام: و الاخر مباین فیمکن، القول بالترجیح بالداخلی و الخارجی هذا ما اردنا جمعه من التقاریر و تهیاء الفراغ من نقله الی البیاض فی یوم ...خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً )، تا: پنج شنبه 2 رمضان 1293ق، جا: نجف اشرف؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره حنایی، جلد: مقوا، عطف میشن آلبالویی، 319گ، 19 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 70]
taqārīr-ol manāseb
نامه های مختلفی است که پادشاهان برای نصب شخصی به وزارت و غیره می نگارند و در آن از اشخاصی نظیر: خواجه جهان نظام الملک نائب حضرت الوالمکارم احمد بن عثمان لا کوشی، اتابک معظم محمد بن محمود بن احمد، ابوالمحامد محمد بن عبد الرشید، الغ مشرف بیگ احمد بن محمود و عزالدین عبدالرحمن محمد بن نقیب و غیره و از منصب های مختلفی چون: منصب تدریس، قضاء، فتوا و علوم شرعیه، خطابت، امامت مسجد، شیخ خانقاه، و ملک الشعرایی و غیره نامی آمده است.
بی کا، تا: 717ق [ ف:- 130]
آغاز: صورت منشور وزارت، چون معمارن اقتدار آفریدگار جل جلاله جناب الحق وجود آباد عالم کون و فساد را بنیاد عمارت نهادند؛
نسخه اصلی: کتابخانه ای در آلمان 3173 ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 816ق؛ در پایان رساله آمده: «لکتبه الفقیر محمد الحاکم الشهیر»، در صفحه 184 و 185 اشعار و یادداشت های بسیار آمده و بعضی به خط «عیسی بیگ حلبی »می باشد؛ 76ص (107-183) [عکسی ف: 3 - 480]
بی کا، تا: قرن 10 [ ف: 87]
taqārīḍ-u nafas-ir raḥmān
ارومجی، حاج آقا بن نقیب
orūmjī, hāj āqā-ye-bn-e naqīb
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11360/2
و غیره ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 192]
taqāsīm-ol belād
این کتاب بنا بر قول نویسنده آن حاوی: «تقسیم ممالک ربع مسکون بر مثلثات و بروج و ارباب آنها به مذهب بطلیموس در اربع مقالات و لون آبی اشاره به دریاهاست و خطوط سبز که کشیده و نوشته شده است اشارت است به تقسیمات بطلیموس با اسامی آنها به زبان یونانی و ترجمه آنها به فارسی شده است به سرخی و مدبر آنها ازکواکب و بروج به سیاهی مگر دریاها که به سبزی و سفیدی نوشته شده است تا واضح باشد». با توجه به مطالب مندرج در این کتاب نتیجه می شود که مطالب جغرافیای قدیم در آن به سادگی آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2267
آغاز: بسمله، یا قاصر العددیا و الی الولی؛ انجام: و اقصای روم تا دریای مغرب ... و مولتان و قندهار و شام و گیلان ایضاً خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 13؛ مجدول، حاوی نقشه جغرافی ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 40گ، 37سطر (15×20 )، اندازه: 20×24/5سم [ف: 5 - 385]
» تقاسیم الحکمة و العلوم ← اقسام العلوم العقلیة
» تقاسیم زمین ← اقالیم سبعه
» تقاسیم العلل فی الطب لعلاج الاعضاء ← التقسیم و التشجیر
taqāsīm-ul ‘ilal wa ‘alāmāt-u-hā
رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری
(629 - 668) rāzī, mohammad ebn-e zakaryīā
انواع امراض مربوط به بدن را با ذکر علت آنها، علائم و سپس علاج و درمان آن بررسی کرده است.
آغاز: بسمله. قال محمد بن زکریا الرازی جری یحضرة رجل فاضل ذکر تقاسیم العلل و علاماتها و فرأیت أن اولف کتاباً فی هذا المعنی
[دنا 207/3؛ تاریخ پزشکی ایران، سیریل الگود، چاپ اقبال ص 294]
آغاز: تسمی التوث، و علاج التوث أما الرخوة منها فأن یؤخذ بقالب البواسیر فیقطع من أصلها
خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه نیمه رجب 1006ق (پایان تقاسیم العلل)؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: گالینگور مشکی، 167گ، 23 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 22 - 296]
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1006ق؛ کاغذ: آهار مهره شکری ضخیم، جلد: تیماج مشکی، 101ص (372-472 )، 19 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 10 - 1860]
آغاز: قال ابوبکر محمد بن زکریا الرازی ... فی داء الثعلب و الحیه و هو تمرط الشعر و داء الحیه یکون من بلغم محرق و علامته ان یکون صاحبه؛ انجام: ولا یطعم العلیل فی هاتین العلتین الفروج حتی یسقط قشور الجدری حتی یذهب العطش وخبث النفس عن صاحب الحصبه فاذا سقطت القشور فان ادما الحمام والتدبیر المسمن للبدن یملاء حفره والادویة التی تقلع الکلف یذهب باثاره
خط: نستعلیق، کا: حکیم محمد صفی بن عنایت اﷲ، تا: سه شنبه 7 رجب 1074ق، جا: قلعه مبارکه کلکنده مشهور به مجمد انکر من قلاع بلده حیدرآباد ؛ مصحح؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 168گ، 12 سطر، اندازه: 12×21سم [ف: 1 - 477]
آغاز: برابر؛ انجام: تم کتاب تقاسیم العلل الرازی، و یتلوه القراباذین الکتاب المذکور. و الحمدﷲ کما هو اهله و مستحقه.بی کا، بی تا؛ : ترمه، جلد: میشن زرد سیر، 20گ (140پ -159پ )، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 428]
taqāzā az mīrzā ‘alī akbar xān-e dāvar
تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه:181
که ریاست جامعه کانون و کلاء عدلیه را بپذیرد؛ بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 335]
taqāzā-ye komak = darxāst
راجع به روزنامه حبل المتین و درخواست کمک و مشترک برای آن است. در حاشیه این نامه نوشته شده است: «هنوز کسی برای اشتراک و پرداخت آبونه داوطلب نشده است».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5121/47
بی کا، بی تا [ ف: 15 - 92]
taqbīl-ul yad
ابن مقری، محمد بن ابراهیم، 285 - 381 قمری
ebn-e moqrī, mohammad ebn-e ebrāhīm (899 - 992)
احادیث مربوط به بوسیدن دست به روایت ابوالقاسم ابراهیم بن منصور بن ابراهیم خباز از ابن مقریء جمع آوری شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:612/11
آغاز: أخبرنا الشیخ الامام الادیب ابو عبداﷲ الحسین بن عبدالملک بن الحسین الحکاک الاصبهانی بقرائتی علیه بها فی صفر سنة اثنتین و ثلاثین و خمسمائة
نسخه اصل: کتابخانه دارالکتب الظاهریة (مدرسه عمریه )، دمشق 3771 ؛ بی کا، بی تا؛ 9 سماع و بلاغ از سده هفتم و هشتم و در انجام آن نیز هفت سماع دیگر در همان سالها مشهود می باشد؛ 19گ (309-327) [عکسی ف: 2 - 223]
at-taqdima fī š.-il muqaddama
کنجانی، جبریل بن حسن، - 752 قمری
konjānī, jebreīl ebn-e hasan (- 1352)
وابسته به: مقدمة فی الصلاة = الصلاة؛ سمرقندی، نصر بن محمد (-375)
تاریخ تألیف: 10 جمادی الثانی 732ق؛ محل تألیف: قریة زربیل شرحی است با عناوین «قوله، قوله» بر کتاب «مقدمة الصلاة» نصر بن محمد سمرقندی مشهور به ابولیث. شارح در خاتمه کتاب، اشتقاق و معانی حروف و بعضی از ادعیه را آورده است.
آغاز: الحمدﷲ الذی امد أولیائه فی العاجلة بأنواع النعم و أعدل أعدائه فی الآجلة بأوصاف النعم و ... و بعد فان المقدمة المنسوبة الی الامام الفقیه ابی اللیث رحمه اﷲ علیه اشرف کتاب بکونها مختصة ...
انجام: فاجبت الی تحصیل بقتیة مستعیناً باﷲ تعالی و سنة و جمعت له هذا الکتاب من الکتب المترة و الشروط المتداول ...
[کشف الظنون 1796/2؛ الاوقاف العامة بغداد 400/1]
آغاز: برابر
خط: نسخ نازیبا، کا: جنید بن اسکندر بن زین الدین بن رکن الدین، تا: پنج شنبه آخر رمضان، 860ق؛ مصحح، در بعضی از صفحات عبارت «وهبت هذا الکتاب لحمد لمتین عند صومه الاول من رمضان» آمده، چند تاریخ تولد به سال های 898 و 886 و ...، نام کتاب و مؤلف و شارح به خط «محمد خوانساری »؛ جلد: تیماج قرمز، 210گ، 17 سطر، اندازه: 13×16/5سم [ف: 1 - 94]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:5
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 20]
آغاز و انجام: برابر
کامل ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1075ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 48گ (1پ-48 )، 22 سطر، اندازه: 15×20سم [ف مخ ]
taqdimat-ul ma‘rifa = t.-u taqdimat-il ma‘rifa
بقراط، ۴۶۰؟ - ۳۷۷ ؟ قبل میلاد
boqrāt (-460 - -377)
مترجم: حنین بن اسحاق 194 - 260 قمری
رساله نسبتا مختصری است در سه «مقاله» و بیست «تعلیم» در طب که اصل یونانی آن، فصولی از بقراط حکیم یونانی است که حنین بن اسحاق -- طبیب نصرانی -- آن را به عربی ترجمه کرده است. در مقاله اول از طبیب و ضرورت شناخت احوال بیماران، طبایع و علائم امراض، چگونگی تشخیص آنها، طریقه معالجه بیماران و درباره برخی از بیماری ها مانند ورم ها بحث شده است. مقاله دوم بحث راجع به برخی امراض و عوارض و علاج آنها را دربر دارد. مقاله سوم درباره حمیات ( تبها) و انواع و ادوار آنهاست، هم چنین مباحثی درباره بیماری های حلق و سینه مطرح شده است. اول المقاله الاولی: انی اری انه من افضل الامور ...؛ اول المقاله الثانیة: فاما الاستسقاء الذی یکون من الامراض ...؛ اول المقاله الثالثة: و اما الحمیات فیاتی فیها البحران
...
آغاز: المقالة الاولی من تقدمة المعرفة قال ابقراط انی اری انه من الامور ان یستعمل الطبیب سابق النظر
انجام: قد تتعرفها بهذه الدلائل باعیانها تدبرتها وتمیزتها تمت المقالة الثالثة للامام ابقراط وهی آخر الکتاب نقل حنین بن اسحاق تمت وطابت.چاپ: از سوی سید محمد صادق کمونه محامی نجفی، نجف، 1356ق
[دنا 207/3؛ کشف الظنون 463/1؛ الذریعة 364/4 ؛ اکتفاء القنوع ص 212؛ عیون الانباء 99/1 معهد المخطوطات 24705 (ترجمه کندی)] شرح و حواشی:
1- تفسیر تقدمة المعرفة لبقراط؛ جالینوس (129-199)
2- شرح جالینوس لتقدمة المعرفة (مختصر)؛ ابن تلمیذ، هبة اﷲ بن صاعد (465-506)
3- تفسیر تقدمة المعرفة = شرح تقدمة المعرفة؛ عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف (557-629)
4- شرح تقدمة المعرفة؛ ملطی، غره غوریوس (-1286)
آغاز: ذلک النبض عریضاً و ان وجدته قد زاد فی الطول سمیته طویلاً؛ انجام: برابر
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، ایرلند ش 3341؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6؛ افتادگی: آغاز؛ 44گ (3-46 )، 15 سطر
[عکسی ف: 4 - 29]
آغاز: کتاب تقدمة المعرفة لابقراط ترجمة حنین بن اسحاق و هو ثلاث مقالات المقالة الاولی یتکلم فی العلامات المأخوذة من الوجه وجمع ما فی البدن و الدماغ و الصدر و العرق؛ انجام: برابر خط: تحریری، کا: علی بن ملابرهان طبری، تا: 762ق؛ جلد: تیماج مشکی، 12گ، 27 سطر، اندازه: 9×24سم [ف: 2 - 1003]
خط: نسخ، کا: علی بن زمان طبری، تا: 762ق؛ 24ص، 28 سطر
[عکسی ف: 5 - 373]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلامعلی طبیب، تا: نیمه قرن 11؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 6گ (51-56 )، 35 سطر مورب، اندازه: 8/5×15سم [ف: 32 - 151]
آغاز: بسمله. تقدمة المعرفة هی الاستدلال عن احوال المریض؛
انجام:حدوث الاسهال فی السل او
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ در چهار صفحه در پهنا ؛ جلد: تیماج مشکی، قطع: وزیری [ نشریه: 3 - 45]
تنها عنوان مقاله نخستین است و همه مقاله دوم و عنوان مقاله سوم آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 6گ (21ر-26پ )، 19 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 14 - 4023]
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤید، تا: 1004ق، جا:یزد ؛ کاغذ: سفید [سنا: ف: 1 - 186]
آغاز: بسمله. کتاب تقدمة المعرفة لابقراط، ترجمة حنین بن اسحاق، و هو مرتب علی ثلاث مقالات یشتمل علی عشرین تعلیماً. المقالة الاولی فی الدلایل المأخوذة من الوجه و الدماغ؛ انجام: أن تدبرتها و. تم الکتاب بعون الملک الوهاب ... سلخ شهر ذیقعدة 1040.بی کا، تا: 1040ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 13گ (44پ-56ر )، 18 سطر، اندازه: 11×19/7سم [ف: 7 - 403]
خط:نستعلیق هندی،بی کا، تا: قرن 12 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ (200پ-209پ)،16 سطر، اندازه: 13/5×23/5سم [ف: 20 - 316]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1102ق؛ جلد: چرم زرد، 11گ (21پ-31ر )، 16 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ مؤید: 2 - 295]
آغاز و انجام: برابر
خط: شکسته نستعلیق متوسط، کا: احمد بن محمد حسین بن احمد شریف تنکابنی طبیب، تا: 1285ق؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قرمز، 30ص (88-117 )، 16سطر، اندازه: 11×17/5سم[ف: 137 - 19]
آغاز: برابر؛ انجام: تمت المقالة الثالثة للامام ابقراط و هی آخر الکتاب نقل حسین اسحق.
کا: سید جواد بن تنکابنی طبیب، تا: 1288ق؛ کاغذ: فرنگی، 13گ (32ر-44پ )، 17 سطر، اندازه: 7×14سم [ف: 35 - 679]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: اسد اﷲ تنکابنی، تا: 1291ق؛ جلد: تیماج، 40گ (28پ-68پ )، 11 سطر (6×13 )، اندازه: 11×18سم [ف: 2
آغاز و انجام: برابر
این نسخه حاوی بیست تعلیم است که نخستین تعلیم به عنوان مقاله می باشد ؛ خط: نستعلیق تحریری خوش، کا: اسداﷲ بن نظر، تا: 25 ربیع الاول 1291ق ؛ واقف: غیاثی، 1337 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 35گ 9 ، سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 5 - 458]
آغاز: رساله ... فاقول و باﷲ التوفیق الی کم جزء ینقسم الطب الی جزئین و هما حفظ الاصحاء علی صحتهم بالاشیاء المشابهة لهم و مداواة المرضی بالاشیاء المضادة لامراضهم؛ انجام: و یعجن بماء الاس و البنج و یطلی فی الشهر مرات فید فح علی صغرة زمانا قد وقع
خط: نسخ، کا: محمد حسین، تا: 1303ق؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج تریاکی، 52گ (70-122پ )، 14 سطر (6×12 )، اندازه: 13/5×20سم [ف: 13 - 339]
آغاز: بسمله، المقالة الاولی من تفسیر جالینوس لفصول بقراط ترجمه حنین بن اسحاق هذه المسألة لیست تلزم؛ انجام: فیه تلک الواو ابتداء ... تم المقالات من تفسیر ... فی شهر ... سنه 1103 فی الهجرة علی افضل الصلاة والسلام خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: برابر
بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری آبی سفید، 13گ (72-84 )، 19 سطر (6×14 )، اندازه: 11×18سم [ف: 4 - 1287]
taqaddom va ta’axxor-e ensān
نعمة اﷲ ولی، نعمة اﷲ بن عبداﷲ، 730؟ - 834 قمری
ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330 - 1431)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:1464/54
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ کاغذ: فرنگی، 6ص (827- 833)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19سم [ف: 3 - 522]
taqaddom va ta’axxor dar vojūd va zohūr
همدانی شیخی، محمد باقر بن محمد جعفر، ۱۲۳۹ - ۱۳۱۹ قمری
hamadānī šayxī, mohammad bāqer ebn-e mohammad
ja‘far (1824 - 1902)
تاریخ تألیف: 29 جمادی الاول 1293ق
پاسخ به سؤالی است درباره تقدیم در وجود و ظهور و اینکه در کتاب ارشاد العوام آمده است که هر چه در وجود مقدم است باید در ظهور مؤخر باشد، پس به این قاعده باید موسی (علیه السلام) از نوح اشرف باشد و حال آنکه به عکس است و حضرت حجت (علیه السلام) باید از پیغمبر (صلی الله علیه و اله) اشرف باشد و حال آنکه به عکس است.
موضوع این رساله با رساله ردیف 2 مجموعه حاضر «جواب شبهة فی ضرورة وجود الامام» شباهت دارد.
آغاز: بسمله، حمد له، و بعد چنین گوید این بنده خاکسار خاسر محمد باقر ... که این مختصریست در جواب یکی از برادران رفیق ... بسؤال عرض می شود که این مسأله را مشروحاً بفرمائید در کتاب مبارک ارشاد العوام می فرمایند.
تهران ؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه:602/7
آغاز: برابر؛ انجام: و ازهم و از برای هم بوده و هستند در واقع ان هذا لفی الصحف الاولی صحف ابراهیم و موسی از آدم تا خاتم و صلی اﷲ علی محمد و آله و لعنة اﷲ علی اعدائه. تمام شد جواب با صواب آن برادر شفیق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، مصحح؛ 13گ، 15 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 143]
taqaddom va ta’axxor-e marg-e zan va šohar (fā’ede-ye šenāxtan-e)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2842/43
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم وفا، تا: قرن 13 [ف: 6 - 134]
at-taqdīrāt-uš šar‘īyya
در شناخت رطل و صاع و غیرهما .
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5921/6
کا: بهاء الدین حسینی، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، 17 سطر (7×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 153]
» تقدیر الارزاق ← الارزاق
taqdīr-ud dīyāt
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه:269/17
آغاز: بسمله و حمدله ... اما بعد فانا اردت ان اختصر رسالة مشتملةعلی جمل مسائل الدیات التی یحتاج الانسان
خط: مختلف، بی کا، تا: با تاریخ 1098ق؛ به صورت بیاض نوشته شده؛ جلد: تیماج قرمز، اندازه: 12/5×25سم [ف: 1 - 254]
» تقدیر الکر ← الکر
taqdīr-ul kurr
رساله کوتاهی در خصوص تعیین مقدار آب کر است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14657/8
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین ... و بعد فهذه رسالة فی تقدیر الکر و بیان ضرب جهاته الثلاثة اعنی الطول و العرض و العمق بعضها فی بعض بحیث یتضح بذلک غوامض کثیر؛ انجام: ثم نقصنا الستة عنها بقی سبعة فما فوق الجدول اثنان و اربعون من الصحیح و الباقی تحته سبعة و هی سبعة اثمان المقسوم علیه تمت.
خط: نسخ، کا: محمد، تا: 1254ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ کاغذ: فرنگی، 3گ (41پ-43پ )، اندازه: 15×10سم [ف: 37 - 126]
taqdīr-ul mā’-il kaṯīr
شوشتری، نوراﷲ بن شرف الدین، 956 - 1019 قمری
šūštarī, nūr-ol-lāh ebn-e šaraf-od-dīn (1550 - 1611)
[دنا 208/3؛ الذریعة 153/11]
شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه:69/1
خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 21 ربیع الاول 1250ق؛ اندازه: 14×10سم [ نسخه پژوهی: 3 - 75]
at-taqdīsāt = ‘arš-ut taqdīs
میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمری
mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632)
رساله ای فلسفی در الهیات است و با عناوین «تشریق، تقدیس، فحص، استضاءة، حکومة» و مانند اینهاست. چنان که شیوه او است حقایق فلسفی و نکات معنوی را در مغلق ترین عبارت نگاشته است. در آن شبهه ابن کمونه که «شاید در جهان هستی دو آفریننده، بی هیچ قدر مشترکی باشند» رد شده و می گوید که بر خلاف رأی شیخ، علت و معلول باید تنها در وحدت و کثرت
همانند باشند نه در نحوه وحدت شخصی و نوعی و می شود یک چیز دارای دو علت باشد و این انعکاس تنها در علت آفریننده بایستنی است. صدرای شیرازی دیباچه ای بر آن نوشته و آنرا شناسانده و بسیار ستوده است.
آغاز: بسمله، و الاستیفاق من العلیم الحکیم یا هو یا من لاهو لاهو یا فوق الفوق و یاوراء الوراء و یا عالیا عن ملک الوصف و یا رفیعا عن افق الثناء لا هو الا انت و لا انت الاهو ... لدی و انعمه العظمی علی فوقما شرح صدری للایمان ... و جهل فسطی اصطیاد الحق بالبرهان ...
[دنا 208/3 (19 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- تعلیقة علی التقدیسات فی حکمة الالهیة؛ رشتی، عبدالغفار بن محمد (-11)
2- حاشیة التقدیسات = تعلیقه بر تقدیسات؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099)
آغاز: برابر؛ انجام: لنظام الکل و الاحاد و الجایزات بحسب لحافظها فی السلسلة العرضیه و من حیث هی اجزاء النظام الحملی المستند باتساقه العرضیه و برمته الشخصیه و الجملیه الیه سبحانه مرة واحدة
بی کا، تا: 973ق؛ افتادگی: انجام؛ از روی نسخه مؤلف؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 116ص (2-118 )، 16 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 9 - 388]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1372
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 220]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3420-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 2 - 138]
آغاز: برابر؛ انجام: لخاطبها فی السلسلة العریضة و من حیث هی أجزاء النظام الحملی ...
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مهر: «عبده حسین الحسینی» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم قهوه ای، 59گ (78-36 )، 19 سطر، اندازه:6×12/5سم [ف: 36 - 298]
خط: نستعلیق، کا: صدرای شیرازی شاگرد میرداماد، تا: قرن 11؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز، 126ص (101-226 )، ابعاد متن: 7×13، اندازه: 13×20سم [سنا: ف: 1 - 114]
آغاز: برابر؛ انجام: دیباچه صدرا: و لکن الکل میسر لما خلق له و کتب هذه الاحرف خادم القوی العالیة الروحانیة محمد بن ابراهیم الشهیر بالصدر الشیرازی احسن اﷲ احواله حامداﷲ مصلیا علی نبیه مستغفرالذنبه. در نسخه ما: لکنی لست اجد مساق البرهان الیه اللهم تقدم و تأخر - تقدیسات 911الا فی العلة الجاعلة (تشریق) فاذن لیس یصح.
نسخه در تشریق دوم ناقص است، دارای دیباچه صدرای شیرازی می باشد؛ خط: تعلیق، کا: صدرای شیرازی، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، فاقد جلد، 2گ، ابعاد متن: 8/5×14، اندازه: 13/5×19/9سم [ف: 3 - 299]
آغاز: برابر؛ انجام: ان العلة الغائیة هی التی بما هیتها وشیئیتها علة فاعلة فی علیة العلة الفاعل ... ومن حیث هی اجزاء نظام الجلی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 1 - 28]
آغاز: برابر؛ انجام: ربما استنقدتک و ثیجه واعضالات و شجه فی تشکیکات حسیدة فی مقامات عدیدة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با عناوین «منه دام ظله»؛ 24گ (232پ-255پ)، اندازه: 15×21سم [محدث ارموی مخ: 1 - 430]
آغاز: برابر؛ انجام: والاحاد الجائزات بحسب لحاظها فی السلسلة العرضیة، و من حیث هی اجزاء النظام الجملی
خط: میان تعلیق و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه دام ظله العالی» و نشان «بلغ قراءة افاض اﷲ تعالی علیه» ؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن تریاکی، 79گ (2پ-81ر )، 18 سطر، اندازه: 12/3×19/7سم [ف: 9 - 19]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1041ق [الفبائی ف: - 629]
نسخه اصل: کتابخانه رایلند منچستر شماره P. 97 (686) ؛ خط: نستعلیق هندی، بی کا، تا: قرن 12 [ فیلمها ف: 3 - 131]
آغاز: برابر؛ انجام: و لاحاد الجابرات بحسب لحاظها فی السلسلة العرضیه ومن حیث هی اجزاء النظام الجملی المستند باتساقه العرضی وبرمته الشخصیه الجملیه الیه سبحانه مرة واحده خط: نسخ، کا: محمد امین بن عبد الوهاب شاگرد صدر الدین محمد، تا: 1103ق، جا: اصفهان مدرسه مرتضویه؛ افتادگی: انجام؛ از نسخه خط صدرالدین محمد بن سید عبد الحسیب (که پدرش دختر زاده داماد بوده) رونویسی شده، محشی بسیار از صدر الدین محمد با نشان «ص محمد سلمه اﷲ »؛ جلد: تیماج قهوه ای،
78برگ، 102-180، اندازه: 12×19سم [ شورا: ف: 23 - 565]
آغاز: برابر؛ انجام: ان العلة الغائیة هی التی بما هیتها وشیئیتها علة فاعلة فی علیة العلة الفاعل ... ومن حیث هی اجزاء نظام الجلی.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف، تملکی در سال 1237 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 91برگ، 15 سطر، اندازه: 12×19سم
[ گلپایگانی-ف: 2 - 1005]
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1212ق؛ کاغذ: سفید، 30 سطر (7×15 )، اندازه: 8×17سم [سنا:ف: 1 - 139]
آغاز: برابر؛ انجام: الی هنا قرأت من کتاب التقدیسات و استنسخته من صورة خط المحشی مدظله و هو استنسخه من صورة خط المصنف قدس سره و قد فرغت من تسوید بعض اجزاء هذه الرسالة الشریفه
بیکا، بی تا؛ واقف: آقا سید علی ثقة الاسلام اسلامی بابلی، کاغذ: سفید،جلد:مقوا،164ص،اندازه:13×22سم[فهرست عراقی: 1 - 298]
خط: نستعلیق، کا: زین الدین علی بن حسین گیلانی، بی تا؛ جا: لاهیجان؛ افتادگی: انجام [ نشریه:2 - 115]
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با یک واسطه از روی نسخه اصل؛ 49گ (1-50 )، اندازه: 13×22سم [ف: 3 - 81]
آغاز: برابر؛ انجام: و لم یستأهل أن یطمح بصر سره الی العالم الربوبی و لم ینأهب لأن تمیض الومیضات
الالهیةایماض.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نزدیک عصر مؤلف؛ جلد: تیماج مقوایی عطف تیماج سبز، 14گ (65پ-88پ )، اندازه: 13×24سم [ف: 20 - 61]
آغاز: برابر؛ انجام: و انه معقول فیه واحد فکذلک نتلو علی سمعک.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: ملکزاده کوثر؛ کاغذ: آهار مهره نخودی، جلد: میشن عنابی، 56گ، 19 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 11 - 73]
بی کا، بی تا [فیلمهای دانشگاه تهران-ف: 3 - 103]
آغاز: برابر؛ انجام: ما من العلم علی اعتبار ما اخص من
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ این تقدیسات را وقف خاص اولادی نمودم محمدقلی [رایانه]
taqdīs-ol anbīyā’ va tamjīd-ol awsīyā’
حسینی علوی، محمد بن احمد ق، ۱۱ قمری
hoseynī a‘lavī, mohammad ebn-e ahmad (- 17c)
اهداء به: شاه عباس صفویدر آن از خرده گیری ها که درباره عصمت پیامبران کرده اند پاسخ گفته امامت پیشوایان شیعی را روشن ساخت و آشکار داشت که امامان معصوم می باشند و دلیل های عقلی و نقلی برای آن آورد. کتاب در یک «فاتحه» و چند «تقدیس» هر یک دارای چند «تمجید» و یک «خاتمه» می باشد. نام کتاب و نگارنده آن در متن دیده می شود.
آغاز: بسمله. و هو العزیز العلیم الحکیم. سر هر نامه است نام خدا. بهزاز هرسخن کلام خدا ... شکر بیقیاس و سپاس با اساس ذاتی را سزد.
انجام: و این مباحث را در کتاب مناهج الشارعین ... بیان نموده ایم.. حق مالی جمیع مؤمنان را توفیق علم و (عمل) میسر گرداناد بالنبی و الوصی و آلهما و صلی اﷲ علی محمد و آله اجمعین ابدالابدین.
[ نسخه های منزوی 924؛ فهرستواره منزوی 223/9]
آغازو
انجام: برابر
خط: نسخ و تعلیق، کا: حیدرعلی بن کلب علی ورنوسفادرانی، تا: شنبه 19 ذیقعده 1069ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 392گ، 17 سطر (8/5×13/5 )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 3- 569] و [ فیلمها ف: 2 - 61]
خط: نسخ، کا: محمد امین بن حیدر کاتب نایینی محمدی، تا: 1 ذیحجه 1070ق [ نشریه: 2 - 69]
taqdīs-ol bārī va ta‘dīl-ol mārī
کتابی است در معارف اسلامی و اصول عقاید و فروع دین، به نظم و نثر فارسی کتاب عنوان بندی و فصول خاصی ندارد و از جهت محتوای علمی از غنای کمی برخوردار است.
[دنا 209/3؛ فهرستواره منزوی 224/9]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6797- 34/167
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی مشیته باقتضاء المقتضی فی المعدومات و باتباع المشتهی فی الموجودات وهدایته بمجاهدتنا فی تحصیل الهدایة ... بعد بدانکه سبب نجات اخروی بدو چیز است یکی باعتقاد حقایق و یکی بعمل خیر؛ انجام: ختم کردم این کتاب من بر عصا ×× چون عصایست قوت هر دست وپا / زانکه عاقبت عصا باید بود ×× گر که عاصی بر عصا بینا بود خط: تحریری، کا: احتمالاً به خط مؤلف، تا: 1307ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، با حواشی «منه »؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 172گ، 13-25 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 2 - 1004]
at-taqdīs du‘ā’-uṣ ṣādiqīn
هادی المستجیبین، حمزة بن علی، - 433 قمری
(2401 -) hādī-yol-mostajībīn, hamzat-ebn-e ‘alī
دعایی است برای نجات موحدین عارف، به انشاء حمزه بن علی آمیخته با رموز و اشارات خاص دروزی.
آغاز: التقدیس دعاء الصادقین دعاء لنجاة الموحدین العارفین توکلت علی مولانا الحاکم ... المنجز لعبده الامام الهادی وعده خط:نسخ،بی کا،تا:قرن10؛کاغذ:ضخیم فرنگی،جلد: تیماج مشکی، 1ص (101-102 )، 15 سطر، اندازه: 5×21سم [ف: 10-2208]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم 1332؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 11 ؛ مجدول؛ 3ص (132-134) [عکسی ف: 3- 375]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 1348؛ خط: نسخ درشت، بی کا، تا: قرن 11؛ 5گ (184-188) [عکسی ف: 2 - 457]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان - رم 933 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 12؛ 2ص (111-113) [ف: 3 - 210]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 910 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: شنبه دهه پایانی ربیع الاخر 1109ق؛ 2گ (132-134) [عکسی ف: 2 - 471]
نسخه اصلی: کتابخانه واتیکان -رم1337 ؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: با تاریخ قرن 13؛ 3ص (134-136) [عکسی ف: 3 - 267]
آغاز: توکلت علی مولانا الحکیم المعبود وحده المنجز لعبده الامام الهادی وعده
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم 721 ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 یا 14؛ 3گ (78-80) [عکسی ف: 2 - 425]
نسخه اصل: کتابخانه اباعبداﷲ زنجانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1352ق؛ از روی نسخه انستاس کرملی؛ 19 سطر
[ فیلمها ف: 1 - 598]
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1338؛ خط: نسخ معرب درشت، بی کا، بی تا؛ 5ص (225-229) [عکسی ف: 4 - 289]
taqdīs-or rahmān ‘an-et taqyīd-e be-z-zamān va-lmakān
علیم الله لاهوری
‘alīm-ol-lāh-e lāhūrī
اهدا به: محمود خان و اسعد افندی محل تألیف: استانبول
[دنا 209/3؛ مشار 203]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5476/3-ف
نسخه اصل: دانشگاه توبینگن Ma III 642؛ خط: نستعلیق، کا:عبداﷲ بن عبدالرشید بن العباسی نقش بندی لاهوری، بی تا، برای شیخ الاسلام اسعد افندی؛ تملک: عبدالکریم عزت، سید شیخ محمد توفیق مثنوی خان [ فیلمها ف: 3 - 156]
taqdīm-u abī-bakr = badī‘īyyat-u ibn-il ḥujja = albadī‘īya
ابن حجة، تقی الدین بن علی، ۷۶۷ - ۸۳۷ قمری
ebn-e hejja, taqī-yod-dīn ebn-e ‘alī (1366 - 1434)
وابسته به: البدیعیة (قصیدة)؛ ابن حجة، تقی الدین بن علی (767 - 837ق)
اهداء به: قاضی ناصرالدین محمد بن بارزی جهنی شافعی مؤلف قصیده ای میمیه به روش قصیده برده در مدح پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) نظم کرده بود در 143 بیت شامل 136 نوع از انواع بدیع به تقلید از بدیعیه صفی الدین حلی و عزالدین علی موصلی. ابن الحجه آن قصیده بدیعیه را در کتاب حاضر شرح کرده است. در این شرح شواهد شعری و مطالب ادبی مناسب بسیاری آورده و از این جهت بر کتاب هایی که در این موضوع نوشته شده، برتری دارد.
چاپ:[تهران ،] سنگی، 1316، جیبی، 33ص(صص91-123) [دنا 209/3؛ معجم المطبوعات العربیة 76/1، کشف الظنون 233/1، مکتبة امیر المومنین 252/1]
آغاز: عرض الشیب بعارضیه فاعرضوا ×× و تفوضت خیم الشبابه فقوضوا / و لقد سمعت و ما سمعت بمثلها ×× بین غراب البین فیه ابیض؛ انجام: اعلم انه یجوز ان یغیر لفظ المقتبس منه بزیادة أو نقصان أوتقدیم أو تأخیر أو ابدال الظاهر من المضمر کقول الشاعر خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی؛ جلد: تیماج قرمز جگری، 109گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [محدث ارموی مخ: 1 - 431]
آغاز: بسمله و به نستعین، براعة المطلع، لی فی ابتداء مدحکم یا
عرب ذی سلم؛ انجام: زاد ابهام عدلی عادلی ... مهل مربهم یشفی المی.
خط: نسخ، بی کا، تا: محتملاً قرن 10؛ کاغذ: اصفهانی و سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، 19ص (119-137)، 19 سطر (10/5×15/5 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 9 - 427]
آغاز: قال الشیخ ... الحمد ﷲ البدیع الرفیع الذی أحسن ابتداء خلقنا بصنعه و أولانا جمیل الصنع؛ انجام: أقام هذا الشاعر مقام الأجناس التی لها اشراق و بیاض
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ تملک یحیی بن عبدالرحمن، عبدالرحمن بن امیر المؤمنین، المتوکل علی اﷲ به تاریخ 1335 ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 134گ، مختلف السطر، اندازه: 21×29سم [ف: 13- 246]
آغاز: حسن الابتداء: لی فی ابتدا مدحکم یا عرب ذی سلم ×× براعة تسهل الدمع فی العلم- الجناس المطلق و المرکب - باﷲ سربی فسربی طلقوا وطنی ×× و ترکبوا فی ضلوعی مطلق السقم؛ انجام: تمت مساوا انواع البدیع به ×× لکن یزید علی ما فی بدیعهم/ ... التخلص من ×× نار الجحیم و هذا حسن محتشم بی کا، بی تا؛ مجدول؛ جلد: مقوا، عطف تیماج سرمهای، 4گ
(91پ-94پ) [ف: 36 - 223]
آغاز: بسمله، براعته المطلع تجنیسا المرکب و المطلق؛ انجام:قصرت مسافته علی مترود منه لرهن صبابته و غلیل فاﷲ.
از براعه شروع و به تغایر ختم می شود ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: کاهی سفید تیره، جلد: مقوای ابری، 48ص، 17 سطر (9×14 )، اندازه: 12/5×17سم [ف: - 86]
taqdīmāt
عادل رضوی، محمد، قرن 14 قمری
‘ādel-e razavī, mohammad (-20c)
قصایدی است در مدح ائمه اثنا عشر (علیه السلام)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8505
آغاز: بنی کاجام می یاگه و راه کاروان هوگا؛ انجام: به ربی ...
جوی اشک چشم سقای حسین.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: خود شاعر، مرداد 1334 ؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: مقوایی، 60گ، مختلف السطر، اندازه: 21/7×33/5سم [ف: 7 - 250]
taqdīm-uš šiyā‘-iẓ ẓannī ‘ala-l yad
عاملی، حسین بن عبدالصمد، 918 - 984 قمری
‘āmelī, hoseyn ebn-e ‘abd-os-samad (1513 - 1577)
مؤلف می گوید: بین اصحاب جاری شده که «ان الیدا قوی من الشیاع و انه لاینزع الملک منها». این قاعده که به نام قاعده ید و تصرف مشهور است بین فقیهان مورد بحث است و مؤلف در این رساله ضمن سه «وجه» به آن پرداخته است: 1. ید را دلالت ضعیف بر ملک عین می داند؛ 2. بحث در اینکه ملک مطلق و وقف به شیاع ثابت می شود؛ 3. شیاع گاهی به حد ظن می رسد.
نویسنده در این رساله بر آن است که ید دلالت ضعیف بر ملک عین دارد و شیاع را بر آن تقدم است. او در اینجا شیاع را تعریف می کند و می گوید: «ان الملک المطلق و الوقف و نحوهما ثبت بالشیاع و المراد بالثبوت اذا الطلق الشرعی و اذا ثبت وجب انتزاعه و الاکان ثبوته کعدمه». او پس از این تعریف به قول بعضی از فقهاء می پردازد که به جمع شیاع و ید پرداخته اند ولی به نظر او حکم شیاع بر ید مقدم است.آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی شاع فضله و کرمه و استفاضت مننه و نعمه ... فی مسئلة کثیرة الجدوی عامة البلوی ... فاقول قد اشتهر علی السنة بعض المتاخرین ان الید اقوی من الشیاع.
انجام: و ترک ماقام علیه البرهان المنیف اللهم الهمنا السداد و اجعلنا من اهل الرشاد و صالحی العباد انک انت الکریم الجواد.
[دنا 209/3؛ الذریعه 264/14 ؛ و 153/11؛ مقدمه ای بر فقه شیعه 202]
آغاز و انجام: برابر
در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، کا: علی بن محمد عاملی، تا: 979ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 17 سطر (9×13 )، اندازه: 14/5×20سم [ ملی ایران: ف: 10 - 583]
خط: نسخ، کا: عطاء اﷲ بن ابراهیم بن عداقه، تا: قرن 11؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه ابره، 9گ (121پ-129ر )، 17 سطر، اندازه: 13×19/4سم [ف: 5 - 183]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمدمفید بن محمد تقی حسینی، تا: 1085ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی، 4گ (1پ-،4 ) 14 سطر (8×12/5 )، اندازه: 13×19/5سم [ ملی ایران: ف: 10 - 615]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1198/1
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 463]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن کاظم علوی موسوی، تا: 1251ق، جا: اصفهان؛کاغذ:فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 5گ ، ( 75-79)، 18-20 سطر (9×14 )، اندازه: 15×21سم [ف: 38 - 522]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسن هشترودی، تا: رجب تا جمادی الثانی 1337ق، جا: نجف ؛ جلد: گالینگور زرشکی عطف تیماج مشکی، 5گ (14پ-18ر )، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 31 - 92]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 15گ (65پ-79ر )، 12 سطر، اندازه: 17×25سم [ف: 6 - 10]
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 14گ، 12 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 4 - 2046]
آغاز و انجام: برابر
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا، 18-12سطر، اندازه: 13×19 [ف: 2 - 711]
taqdīm-ul ‘aql ‘ala-n nafs
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمری
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
گویا از صائن الدین ترکه اصفهانی باشد، که به نام «دولت سیدیه امامیه رضویه» در چهار «مسلک» به روش حروفیان نگاشته است: 1. نظر مشائیان؛ 2. رأی اشراقیان؛ 3. عقیده صوفیان؛ 4. مسلک محققین یعنی حروفیان.
بی کا، تا: 1086ق؛ 1گ (174ر-174پ) [ف: 47/1 - 26]
آغاز: بسمله. الحمد للمبدع الاول، مفیض کل خیر و کمال؛ انجام: فوفقه لاستحصاله. بحق محمد صلوات اﷲ علیه و آله.
بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: تیماج سرخ، 4گ (118پ-121ر )، 19 سطر، اندازه: 12/5×21/5سم [ف: 3 - 486]
taqdīm-ul fawā’it ‘ala-l ḥawāḍir
آصف الضریر، عبدالوحید بن محمد حسن ق، ۱۳ قمری
āsef-oz-zarīr, ‘abd-ol-vahīd ebn-e mohammad hasan (- 19c)
رساله در آن است که اگر کسی در وقت، نماز نخواند و وقت نماز دیگر رسید، آیا اول باید نماز گذشته را بجای آورد یا نماز حاضر. این رساله که مشتمل بر یک «مقدمه » و دو «باب » می باشد و ظاهراً در رد یکی از معاصرین نوشته شده و صور مسئله را در مقدمه یکصد و هفتاد و پنج وجه می شمارد. عناوین رساله چنین است: مقدمه: در صور مسئله؛ باب 1. در صورت ضیق وقت نماز حاضر؛ باب 2. در صورت داشتن نماز قضاء می توان نافله بجای آورد؟
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2278/2
آغاز: الحمدﷲ العالم بالقضاء و القدر و المعلوم بدلائل الاثر و الصلاة علی رسوله خیر البشر و آله الفارقین بین الخیر و الشر؛ انجام: و أما الشهرة فقد عرفت ما فیها فیکون العصیر بأقسامه طاهراً مطلقاً. و اﷲ الهادی الی سبیل الرشاد.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 8گ (115ر-122پ)، اندازه: 15/5×20سم [ف: 6 - 264]
taqdīm-ul fawākih qabl-al aṭ‘ima wa-l aṭ‘ima qabl-al fawākih (r.-un fī)
رازی، محمد بن زکریا، ۲۵۱ - ۳۱۳ قمری
rāzī, mohammad ebn-e zakaryīā (866 - 926)
رساله مختصری است در بیان تقدیم خوردن میوه بر غذا یا بالعکس و ذکر مواضیع اختلاف فریقین از اطبا در این باب در یک «مقاله».
آغاز: بسمله. الحمدﷲ حمد الشاکرین و الصلاة علی سیدنا ... اختلف الاطباء فی تقدیم الفواکه علی الاطعمة، و الاطعمة علی الفواکه ...
انجام: علی حسب القانون الذی قدمناه. و اﷲ اعلم.
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد بن کمال الدین حسین، تا: یک شنبه 21 صفر944ق،جا:قم؛کاغذ: شکری و نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، 9ص (258-266 )، 21 سطر، اندازه: 10×17/5سم [ف: 19-352]
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن10و11؛کاغذ: سفید، جلد: تیماج زرد، 6ص (140-145)، 22 سطر (9×19 )، اندازه: 17×28سم [سنا:ف: 1 - 19]
taqdīm-ul qā’im
آغاز: اگر چه این بنده بزه کار و عبدآبق بی مقدار را معاهده بر آن بود ؛.. انجام: تا که خدا شفا دهد چاکر بی نوای تو.
خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 15 ربیع الثانی 1319ق؛ از سوخت شهر رشت در شب 11 رجب 1317 در یادداشت مورخ ربیع الثانی 1319 صفحه عنوان یاد شد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 272گ، 17 سطر، اندازه: 20×27/6سم [ف: 2 - 160]
آغاز: فی توحید الباری عز اسمه المتعالی که برای مقدمه و دیباچه مجلد دوم از کتاب مستطاب تقدیم القائم پس از اتمام حالات و سیر حضرت خاتم الانبیاء و مجلد نمودن در این جلد در نیمه شهر جمادی الاولی مطابق سنه 1319؛ انجام: عدل به عهدش رسانده کار به جائی ×× گرگ ز فریاد گوسپند کند رم جلد دوم و در شرح حال حضرت سید الشهداء (علیه السلام) است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مجدول؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 342ب، 21 سطر، اندازه: 20/2×27/7سم [ف: 2 - 160]
» تقدیم المقرر و الناقل ← تعارض بین المقرر و الناقل
at-taqrīb
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
مطالبی مختصر درباره حجر مکرم و جمیع صفات آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2473/12
آغاز: بسمله، بعد الحمد و الصلوة هذا الکتاب ذهبت فیه الی التقریب و البیان و القصد الی الحق و تالیف ما فرقت الحکما من الکلام؛ انجام: و انفحت ممیز و غیر ذلک و ذلک فضل اﷲ یوتیه من یشاء و اﷲ ذو فضل.
کا: محمد عبد اللطیف، تا: 1328ق؛ کاغذ: هندی، جلد: پلاستیک ابری مشکی با روکش کاغذی عطف تیماج تریاکی، 2گ (74 -75)، اندازه: 21×34/5سم [ف: 12 - 324]
at-taqrīb = taqrīb-un našr fi-l qirā’āt-il ‘ašr = muxtaṣarun našr fi-l qirā’āt-il ‘ašr
ابن جزری، محمد بن محمد، ۷۵۱ - ۸۳۳ ؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
وابسته به: النشر فی القراءات العشر؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833ق)
تاریخ تألیف: 10 محرم 804ق
اختصار و تلخیص کتاب مفصل مؤلف به نام «النشر فی القراآت العشر» است که به خواهش بعضی از دوستان آن را گزین کرده است؛ مشتمل بر ابواب: اسماء ائمة القراء العشرة و راوتهم و طرقهم، الاستعاذه - البسمله سورة ام القران، الادغام الکبیر، هاء الکنایه، المد و القصر، الهمزتین المجتمعین من کلمة، الهمزتین المجتعمین من کلمتین، الهمزالمفرد، نقل حرکت الهمزة الی الساکن قبلها، السکت قبل الهمز و غیره: وقف همزه و هشام علی الهمز، حروف قربت مخارجها، احکام النون الساکنه و التنوین، الفتح و الاماله و بین اللفظین، اماله هآء التانیث و ما قبلها فی الوقف، مذاهبهم فی یاآت الاضافه، مذاهبهم فی الزواید، فرش الحروف، التکبیر.
آغاز: بسملة، الحمدﷲ علی التقریب و التیسیر و اشهد ان لا اله الا اﷲ ... الی یوم الدین، و بعد فلما کان کتابی «نشر القراآت العشر مما عرف قدره ... التمس منی أن اقربه ... لیقل لفظه و یسهل حفظه ... باب اسماء الأئمة القراء العشر و رواتهم ...
چاپ: قاهره، محقق: ابراهیم عطوه عوض، مطبعة الناشر، 266ص، 1380ق.
[دنا 210/3 (17 نسخه)]
آغاز: بسمله قال شیخنا العلامة زبدة المتقدمین و عمدة المتأخرین فرید دهره ... باب اسماء ائمة القراء العشرة و رواتهم و طرقهم و هم نافع
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9، ظاهراً نسخه در زمان حیات مؤلف تحریر یافته ؛ مصحح، در آخر نسخه بندی در مخارج حروف و قطعه ای از حافظ ؛ مهر: حاج سید سعید، «مهدی بن محمد باقر الحسینی» (بیضی)؛ جلد: تیماج ماشی، 126گ، 17 سطر (9/5×13/5 )، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 710]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارزقنی تلاوته آناء اللیل و اطراف النهار ... یا رب العالمین
خط: نسخ تحریری، کا: شاه رضا حیدر کهنموئی، تا: قرن 10، 91ص (39-129) [ف: 7 - 51]
آغاز: برابر؛ انجام: باب الکبیر و هو فی اصل سنة المکیین عند ختم القرآن العظیم ... قال ابن حباب سئلت البزی عن الکبیر کیف هو قال
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مقابله شده، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 18گ (99پ-176پ )، 21 سطر (10×14/5 )، اندازه: 14/5×19/5سم [ف:- 726]
آغاز: برابر؛ انجام: و روی ابومنصور الارجانی فی کتابه فضائل القرآن ... یا رب العالمین. و هذا آخر ما تسهل اختصاره من کتاب «نشر القراآت العشر» جعله اﷲ ...
خط: نسخ، بی کا، تا: 10 شوال 927ق، جا: هند؛ بلد کرهر؛ مصحح، مقابله شده با نسخه اصل در 928ق؛ مهر: «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین عبده محمد تقی» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 125گ (3پ-127پ) [ف: 11 - 614]
آغاز: برابر؛ انجام: روایته عنی مع جمیع ما یجوز لی و عنی روایته قاله و کتبه محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن الجزری عفااﷲ عنهم و ذلک بمنزلی من مدینة المحروسة برصه و الحمدﷲ و صلواته علی سیدنا محمد و آله و سلم
خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 951ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 173گ، 15سطر، اندازه: 10×16سم [ف: 35 - 200]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارزقنی تلاوته آناء اللیل و أطراف النهار و اجعله لی حجة یا رب العالمین
خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن عبدالوهاب جرجانی، تا: 963ق؛ جا: مکه؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 76گ (115پ- 190پ )، 21 سطر، اندازه: 15/5×24/5سم [ف: 14 - 262]
آغاز: برابر؛ انجام: و ارزقنی تلاوته اناء اللیل و اطراف النهار و اجعله بی حجة یا رب العالمین و هذا آخر ما تسهل اختصاره من کتاب نشر القراآت
خط: نستعلیق خفی، بی کا، تا: دهم محرم 977ق؛ مصحح، محشی، مجدول؛ مهر: ابوالفتح مؤید الدوله متولی باشی، سعیر انصاری، انا عبد بن عبید محمد ؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ کاغذ: حنایی آهار مهره روشن دولت آبادی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 102گ، 18 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 23 - 66]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم ذکرنی منه ما نسیت و علمنی منه ما جهلت و ارزقنی تلاوته آناء اللیل و النهار و اجعله لی حجة یا رب العالمین.
کا: محمد بن ملک محمد شیروانی مشهور به محمد قایمی، تا:986ق؛: تیماج قهوه ای عطف سرخ، 208ص (25-232 )، اندازه: 12×18/5سم [ف: 35 - 155]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: محمد یوسف بن ابراهیم زاهد کلالی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن مشکی، 81گ، 15 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 116]
آغاز: برابر؛ انجام: کفا ذکر اسکان فائه لحمزه ویعقوب وخلف وابدال همزه واو الحفص روی رویس بخلاف عنه النافتات بالف تقدیم المقرر - التقریب 917بعد النون وکسر الفا مخففه وانفرد.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 64گ، 21 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 1006]
آغاز: نافع هالون ورشر الکوفیون کلهم غیر نافع ابن کثیر؛ انجام: و اجعل له لی اماما و نورا و هدی و رحمة اللهم ذکرنی منه ما نسیت و علمنی منه ما جهلت
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ یادداشت وقف محمد تقی بن حسن علی مازندرانی به اولاد ذکور در ذیقعده 1096 ؛ واقف: حجة الاسلام رسولی، تیر 1366؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج خرمایی، 158گ، 15 سطر، اندازه: 11/7×18/6سم [ف: 23 - 67]
خط: نسخ، کا: عبدالعباس بن عبداﷲ معلم دویسی (دولتی) بحرانی، تا: یک شنبه 3 شوال 1038ق؛ مصحح، جعفر بن کمال بحرانی در 7 شوال 1038 نسخه را با اصل مقابله کرده؛ 192گ، اندازه: 13×19سم [نسخه پژوهی: 2 - 132]
انجام: و کذا الحافظ ابوالعلاء صاحب التجرید و ابوالحسن الخیاط و صاحب الجامع ...
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1060ق؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: گالینگور قرمز، 61گ (51پ-111پ )، 24 سطر، اندازه: 12/5×19/5سم [ف: 21 - 273]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1078ق؛ افتادگی: انجام (انجام در سوره احزاب افتاده )؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قرمز، 15-16 سطر، اندازه: 10/2×14/7سم [ف: 5 - 12]
آغاز: برابر؛ انجام: هذا آخر ما تسهل اختصاره من کتاب نشر القراآت
انجام: باب التکبیر ... رووه موقوفا
خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن سلطان حسین، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 140گ، 15 سطر (8/5×13 )، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 133]
خط: نسخ، کا: شمس اﷲ بن شیخ عبدالغفار بن مولا گشایش اورامانی، تا: 1104ق؛ جلد: تیماج مشکی، 99ص (127-225 )، 19 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 35 - 227]
آغاز: برابر؛ انجام: اللهم احمنی بالقرآن و اجعله لی اماماً و نوراً و هدی و رحمة اللهم ذکرنی منه ما نیست و علمنی منه ما جهلت و ارزقنی تلاوته اناء اللیل و النهار ... تمت
بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ واقف: زینت دختر ملاکلمحمد
دینائی، 1288ق ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 125گ، 17سطر [ف: 258]
آغاز: برابر؛ انجام: روی ابومنصور الارجانی فی کتاب فضائل القرآن عن داود بن قیس، قال: کان رسول اﷲ صلی اﷲ علیه و سلم یقول عند ختم القران اللهم ارحم بالقرآن ... و اجعله لی حجة یا رب.
خط: نسخ، کا: عبدالکریم العنانی طهوائی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 107گ (1پ-107ر)، ابعاد متن: 10×15، اندازه: 15/5×21سم [ف: 34 - 92]
آغاز: برابر
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، 95گ (1- 95 )، 19 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 34 - 115]
at-taqrīb = ġāyat-ut tahḏīb
عمانی، احمد بن عبداﷲ
‘ommānī, ahmad ebn-e ‘abd-ol-lāh
در نحو، عنوانهای «باب و مسئلة» و در چند «باب» است هر یک دارای چند «مساله».
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:510/4
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی زین المخاطبات بالبلاغة و الایجاز (پس از 2 سطر): اما بعد فهذا کتاب التقریب رسمته لمتعلمی النحو بغایة التهذیب رجاء ان یکون اقرب ماخذا؛ انجام: و ترا الوضیع اذا تکلم معز لاجاز النباهة بالبیان المعلن تم الکتاب و ربنا المحمود و له الفواضل و العلی و الجود
خط: نسخ، کا: مبارک بن خمیس بن راشد بن جمعة بن رجب بن ثانی بن محمد بن عبداﷲ، تا: یک شنبه 19 رجب 1037ق؛ کاغذ: ترمه بخارائی بدون آهار، جلد: میشن قهوه ای، 40ص (185-224 )، اندازه: 14/9×19/5سم [ف: 5 - 50]
at-taqrīb
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ق14 قمری
ja‘farī langarūdī, mohammad ja‘far (- 20c)
وابسته به: حاشیة تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبداﷲ؛ ملا عبداﷲ بن حسین یزدی (-981)
تعالیقی است توضیحی بر کتاب معروف «حاشیه بر تهذیب» ملا عبداﷲ.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8323
آغاز: حمد المن خلق الانسان و علمه البیان؛ انجام: ای لفظة هذا فی عبارت المصنف او اشارة الی عبارت المصنف.خط: نسخ، کاتب = مؤلف، 20 رمضان 1367ق؛ تاریخ وقف: مرداد 1331؛ کاغذ: مشقی، جلد: تیماج خرمایی، 268گ، 17 سطر، اندازه: 4×20سم [ف: 11 - 439]
taqrīb-ol afhām fī tafsīr-e āyāt-el ahkām
کنتوری، محمد قلی بن محمد حامد، ۱۱۸۸ - ۱۲۶۰ قمری
kantūrī, mohammad qolī ebn-e mohammad hāmed (1774 - 1844)
مؤلف آن را در هجده کتاب به روش کتب فقهی از طهارت تاقضا و شهادات مرتب گردانیده و آیات مربوط به هر موضوعی را به ترتیب، آیه به آیه تفسیر کرده است. این کتاب حاوی فوائد و تحقیقات بسیار می باشد. بحث های ادبی، اخلاقی و تاریخی نیز از ویژگی های آن است. از تفاسیر اهل سنت چون انوار التنزیل قاضی بیضاوی، کشاف زمخشری و مفاتیح الغیب فخر رازی هم استفاده می نماید و گاهی به رد و ایراد می پردازد. مؤلف خود می گوید: «اما بعد پس بدان که محقق نجم الدین ابوالقاسم در کتاب معتبر شرح مختصر گفته که مستند احکام شرعیه نزد ما پنج است کتاب اﷲ، و سنت رسول اﷲ و اجماع اهل حق و دلیل عقل و استصحاب حکم سابق و مولانا محمد طاهر قمی در شرح کتاب مستطاب تهذیب الاحکام گفته که احادیثی که در کتب شیعه و اهل سنت وارد است دلالت می کند بر این که ادله شرعیه منحصر است در کتاب اﷲ و سنت رسول اﷲ و به درستی که جایز نیست عمل به غیر آن از قیاس و استحسان و غیر آن از امارات مفیده ظن و نجات از عذاب اخروی منحصر است در متابعت کتاب اﷲ و عمل به محکمات آن و متابعت اهل بیت رسول علیهم السلام و عمل به روایات ایشان بعد از آن احادیث کثیره از طرق خاصه و عامه نقل کرده از آن جمله قوله علیه السلام انی تارک فیکم الثقلین ... و مولانا محمد تقی در لوامع صاحبقرانی ... گفته: و مستند علم فقه نزد این فقیر منحصر است در قرآن و حدیث ... علامه حلی علیه الرحمه در کتاب قواعد و غیر آن و دیگر علما تصریح کرده اند به این که آیات قرآنیه که احکام شرعیه از آن مستنبط می شود پانصد آیه است ... و فخرالدین رازی در تفسیر کبیر شش صد آیه گفته ... و مولانا احمد اردبیلی علیه الرحمه کتاب زبدة البیان فی احکام الفرقان تصنیف کرده و تحقیقات و تدقیقات خود را در آن مذکور ساخته و تفسیری دیگر برای آیات احکام از عربی و فارسی در این بلاد، این احقر را میسر نشده چون در این بلاد هندوستان اکثر طالبان علوم متعارفه با وجود ادعای فضیلت و خواندن کتب مشهوره در علم معقولات از ادراک مطالب مذکوره در هر دو تفسیر که به عبارت عربیه است عاجزاند بنابراین اول ترجمه
آیات به عبارت فارسی ذکر نموده بعد از آن مطالب مسطوره در هر دو تفسیر را به معرض نقل آورده بعضی به ترجمه فارسی و بعضی به اصل عبارت عربی و در تفسیر بعضی آیات اقوال دیگر علما[ی] تفسیر را از تفسیر مجمع البیان و مشرق الشمسین و تفسیر فخرالدین رازی و خلاصة التفاسیر و از بعضی کتب فقه اضافه کرده و بحمداﷲ کتابی جامع در تفسیر آیات به هم رسید». مشتمل است بر: کتاب الطهارة، کتاب الصلاة، کتاب الصوم، کتاب الزکاة، کتاب الخمس، کتاب الحج، کتاب الجهاد، کتاب الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر، کتاب المکاسب، کتابالبیع، کتاب الدین، کتاب فیه جملة من العقود، کتاب النکاح، کتاب المطاعم و المشارب، کتاب المواریث، کتاب الحدود، کتاب الدیات، کتاب القضاء و الشهادات. (غلامی مقدم) [دنا 211/3 (5 نسخه)]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی بعث فی الأمیین رسولا فی آخر الزمان علی کافة الانس و الجان علیه آلاف التحیة و السلام؛ انجام: و درین قول دلیل است بر جواز قتل مرتد لکن بعد استتابت سه روز.
جلد1. در فهرست شماره نسخه 21624 آمده است که با رجوع به رایانه آستان قدس اصلاح شد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، عطف و گوشه میشن قهوه ای، 156گ، 19 سطر، اندازه: 31/5×21سم [ف: 22 - 196]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی بعث فی الأمیین رسولا فی آخر الزمان علی کافة الانس و الجان علیه آلاف التحیة و السلام؛ انجام: و درین قول دلیل است بر جواز قتل مرتد لکن بعد استتابت سه روز.
جلد1. از مقدمه تا پایان کتاب جهاد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 45گ، 19 سطر، اندازه: 20/5×32سم [اهدائی رهبر: 22 - 198 و] [ف: 22-198]
آغاز: کتاب الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر یعنی این کتاب در بیان امر فرمودن مردم را به کاری که نیکو باشد؛ انجام:و مراد از آن مصدر است بمعنی ادخال و وصف الادخال بالکرم بمعنی ان ذلک الادخال یکون مقرونا بالکرم و علی هذا ختمنا الکتاب قایلا اللهم کفر عنا سیآتنا ... و آله الأخیار.
جلد2. از امر به معروف تا پایان قضا و شهادت و همچنین خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، عطف میشن قهوه ای، 145گ، 19 سطر، اندازه: 20×32سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 149] و [ف: 22-198]
آغاز: کتاب الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر یعنی این کتاب در بیان امر فرمودن مردم را به کاری که نیکو باشد؛ انجام: و مراد از آن مصدر است بمعنی ادخال و وصف الادخال بالکرم بمعنی ان ذلک الادخال یکون مقرونا بالکرم و علی هذا ختمنا الکتاب قایلا اللهم کفر عنا سیآتنا ... و آله الأخیار.
جلد2 ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف میشن قهوه ای، 170گ، 19 سطر، اندازه: 20×30/5سم[اهدائی رهبر: 22 - 199 ]و[ ف: 22-199]
آغاز: کتاب الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر یعنی این کتاب در بیان امر فرمودن مردم را به کاری که نیکو باشد؛ انجام:و کلینی رحمه اﷲ از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده که فرموده و الذین لایشهودن الزور یعنی آنان که حاضر نمی شوند.
جلد 2، از امر به معروف تا پایان قضا و شهادت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ محشی ؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا، عطف تیماج، 182گ، 19 سطر، اندازه:20/5×30/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 150 و] [ف: 22-199]
آغاز: بسملة، الحمدﷲ الذی بعث فی الأمیین رسولا فی آخر الزمان علی کافة الانس و الجان علیه آلاف التحیة و السلام؛ انجام: و درین قول دلیل است بر جواز قتل مرتد لکن بعد استتابت سه روز.
از ابتدای مقدمه تا پایان جهاد؛خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا با عطف میشن قهوه ای، 156گ، 19 سطر، اندازه: 21×31/5سم [اهدائی رهبر: 1علوم قرآن - 149]
taqrīb-ut tafsīr
سیرافی فالی، محمد بن مسعود، - 721 قمری
sīrāfī-ye fālī, mohammad ebn-e mas‘ūd (- 1322)
وابسته به: الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل = تفسیر کشاف؛ زمخشری، محمود بن عمر (538-467)
تاریخ تألیف: 9 شوال 698ق؛ محل تالیف: شیراز
تلخیص تفسیر «الکشاف»جار اﷲ زمخشری است دارای مطالب مهم و حل بعضی از معضلات آن، با اضافه نمودن نکاتی از خود.
[دنا 211/3؛ کشف الظنون 1481/2؛ فهرست نسخه های عربی واتیکان 122/1]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1478/1
آغاز: الحمد ﷲ الذی جعل کتابه الکریم مفتاحا للسرور.آغاز و ما هو ... منه بقتلهم او فی القبور و قیل: معناه لا یزال بنیانهم خسرة
نسخه اصل: کتابخانه وایتکان - رم 1034. جلد دوم کتاب از آیه 110 سوره توبه تا آیه 45 سورع عنکبو ت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 14 رمضان 1009ق ؛442 ص (9-450)[عکسی ف: 4 - 303]
taqrīb-ut tahḏīb
ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، 733 - 852 قمری
ebn-e hajar-e ‘asqalānī, ahmad ebn-e ‘alī (1333 - 1449)
تاریخ تألیف: 827ق
این کتاب مختصر تالیف دیگرش موسوم به «تهذیب الکمال فی اسمآء الرجال» است و از کتب معتبر رجال اهل سنت و جماعت. اسامی راویان حدیث را به ترتیب هجایی با ذکر کنیه و لقب و جرح و تعدیل و ضبط اسامی و ذکر عصر و طبقه آنان به اختصار آوردهو در پایان بابی در معروفین به کنیه و هم بابی در زنان راویة نگاشته است. مؤلف در مقدمه، طبقات رجال را در دوازده طبقه دسته بندی نموده و برای هریک از روات دوازده مرتبه قائل شده که در مقدمه مفصل به بیان این امور و رموز کتاب پرداخته است.
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی رفع بعض خلقه علی بعض درجات و میز بین الخبیث و الطیب بالدلایل و الواضحات و تفرد بالملک انجام: امراة قدمت البصرة فنزلت فی قصر بنی خلف علی اختها کانها ام عطیة و اﷲ اعلم بالصواب.
چاپ: چاپ سنگی، لکنو، 1271، ص482؛ دهلی 1308، ص298؛ 1320 المحشی بالمغنی لمحمد بن طاهر البیتنی، چاپ سنگی دهلی 1290 ص348 ، 1320 ص298و98.
[دنا 211/3؛ الاوقاف العامة موصل 36/4؛ فهرستگان حدیث ج1 ص 464- 465؛ کشف الظنون ج2 ص1511]
آغاز: یختص بها من جرح و تعدیل ثم بعصر کل راو بحیث یکون قائماً مقام ما حذفت ذلک من شیوخه و الروایة عنه؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بی کا، تا: جمادی الثانی 827ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: ابن خاتون عاملی، 1067ق ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 318گ، 21 سطر، اندازه: 14×26سم [ف: 27 - 111]
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: زین الدین بن محمد، تا: 5 شعبان 912ق؛ یادداشت استنساخ قسمتی از کتاب از روی خط ابو المفاخر عبداﷲ الحسینی، در پایان نسخه یادداشت مقابله و وقف به تاریخ 946 و یادداشت فراغ از تعلیق در تاریخ 13 ذیحجه 850 که در پایان این یادداشت می نویسد «نقل من خط المصنف رحمه اﷲ »؛ تملک: محمد جعفر بن محمد علی در شهر جمادی الثانی 1218 با مهر «عبده محمد جعفر بن محمد علی» (بیضی)، محمد علی بن محمد باقر اصفهانی بهبهانی مجلسی در قصبه تویسر کان، محمد تقی بن محمد جعفر، جلال الدین محمد بن عبد الجمیل بن محمود بن محمد الصافی 1191، محمد بن جلال الدین در سنه 946، محمد بن شمس الدین الحافظ، عبدالقادر بن احمد بن محمد الحسینی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مقوایی مشکی، 242گ، 25 سطر (11×17 )، اندازه: 17×24سم [ف: 15 - 122]
آغاز: برابر؛ انجام: سعید عن رجل عن کعب هوا بوثماقه سعید بن عبدالعزیز عن مولی یزید بن نمران قیل اسمه خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرد عطف تیماج قهوه ای، 283گ (101پ-384پ )، 24 سطر، اندازه: 13/5×25سم [ف مخ: 1 - 432]
آغاز: بسمله. و باعتبار ما ذکرت انحصر لی الکلام علی احوالهم فی اثنتی عشرة مرتبة و حصرت طبقاتهم فی اثنتی عشرة طبقة. فاما المراتب فاولها الصحابة رضی اﷲ عنهم فاصرح بذلک لشرفهم.
الثانیة من اکد مدحه بافضل کاوثق الناس؛ انجام: ابو یعفور الاکبر اسمه واقد و یقال و اقدان. ابو یعفور الاصغر هو عبدالرحمن بن عبید بن نشیطاس تقدما.
بخش کوتاهی از کتاب است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 و 12؛ این نسخه سه بخش مجزا بوده ولی بعداً به دست کسی در یک مجلد صحافی شده؛ مهر: کتابخانه ضیاء الدین نوری «جزو کتابخانه ضیاءالدین النوری1324» (بیضی )؛ کاغذ: شکری و حنایی آهار مهره، جلد: گالینگور سرخ، 23گ (1پ-23پ )، 16و22 سطر (11×16/5 )، اندازه: 15/5×22/3سم [ف: 29/1 - 359]
خط: نستعلیق، کا: آیة اﷲ بروجردی، تا: 1351ق؛ جلد: تیماج مشکی، 233گ، مختلف السطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 1-154]
آغاز: ثم التعریف بعصر کل راو منهم؛ انجام:کانها ام عطیة.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 123گ، 23 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 6 - 595]
taqrīb-u ḥuṣūl-il maqāṣid
؟ ابن جزری، محمد بن محمد، 751 - 833 ؟ قمری
ebn-e jazarī, mohammad ebn-e mohammad (1351 - 1430)
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:19116
از ابن الجزری ؛ بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه
نوازی ؛ اندازه: 16/3×21/7سم [رایانه]
taqrīb-ud dawr min-al watar
کندی، یعقوب بن اسحاق، 185؟ - 252 ؟ قمری
kendī, ya‘qūb ebn-e eshāq (802 - 867)
رساله کندی به یوحنا بن ماسویه درباره نسبت قطر به محیط در دایره.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7072/4
خط:نستعلیق،بی کا،تا:1036ق؛کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 16ص، 15 سطر (5/5×18 )، اندازه: 9/5×18سم [ف: 16 -445]
at-taqrīb fī asrār-it tarkīb
جلدکی، علی بن ایدمر، - 762 قمری
jeldakī, ‘alī ebn-e aydamor (- 1361)
در این کتاب کیفیت ترکیب و اسرار حجر مکرم و دیگر مسائل علم صنعت (کیمیا) را به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار داده است. در آن از جابر بن حیان و امیر خالد بن یزید یاد می شود.آغاز: الحمد ﷲ الذی فضل الانسان علی کثیر ممن خلق تفضیلا ... و بعد اقول و باﷲ التوفیق انه لما تقدم لنا الکلام فی العلوم التی لابد منها و من الاطلاع علیها.
[دنا 211/3 (19 نسخه )؛ الذریعة 364/4-365؛ سرکیس 704/1؛ کشف الظنون 1/465]
شرح و حواشی:
1- التقریب فی اسرار الترکیب (ترجمه و منتخب)
آغاز: برابر؛ انجام: و علی آله و صحبه و أهل بیته الطیبین الطاهرین و رضی اﷲ عن جمیع الصحابة و التابعین باحسان الی یوم الدین
خط: نستعلیق نازیبا، کا: جمال الدین صوفی قادری شافعی، تا: 866ق ؛ جلد: تیماج مشکی، 77گ، 26 سطر، اندازه: 14/5×19سم
[ف: 8 - 75]
آغاز: برابر؛ انجام: فان ذلک نور من اﷲ یهدی به من یشاء لا اله الا هو ذوالفضل العظیم کمل هذا الجزء المبارک الذی هو الجزء الثالث من کتاب التقریب فی اسرار الترکیب ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: محرم 996ق، جا: مصر ؛ مصحح، با نشان «بلغ، ثم بلغت الی هنا بحمدﷲ تعالی ثم الی هنا قوبلت بحمد ربی الحکیم» مقابله شده، یادداشتی از محمد شریف بن صالح بن جاراﷲ صیمری به تاریخ 1028، بعد از انجام، همراه افزودگی هایی در موضوع رساله و فوایدی از برخی کتابها به صورت نظم و نثر آمده است، محشی از محمد شریف بن صالح بن جاراﷲ صیمری؛ کاغذ: شرقی، جلد: مشمع مشکی عطف تیماج مشکی، 78گ (6پ-83ر )، 19 سطر (10/5×17 )، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 37 - 679]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 225گ، اندازه: 12×22سم [ف: 3 - 22]
آغاز: و ذلک انها لما مثل وزنها مرتین انحلت فی الماء حتی جرت فاخذت؛ انجام: المقصود ان ینحل مع بقاء جوهریته علیه فانه فصل بعد ذلک فانه یخرج منه ...
بخش پایانی کتاب است که آغاز آن از اواخر جزء چهارم در باب غسل زرنیخ آغاز گردیده است تا پایان نسخه ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی، با اشکال هندسی ؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 139گ، 18 سطر، اندازه: 12×16/5سم [ف: 28 - 543]
آغاز: ببسمله. قال الشیخ الفاضل العالم العلامه عزالدین ایدمر بن علی بن ایدمر الجلدکی؛ انجام: صدقة جاریة کما ورد عن سید المرسلین ... ذیحجة الحرام سنه 1263
خط: نسخ، کا: محمد خوانساری، تا: 1263ق [الفبائی ف: - 139]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی تقدست ذاته عن ... الواحد الحق المبرا من الاعراض؛ انجام:دائما اقامة منعقدا علی النار علی ...
حاشیه ان یستحق
خط:شکسته نستعلیق، کا: محمد جواد، تا: 1265ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج، قطع: وزیری کوچک [الفبائی ف: 139]
جزء سیم و چهارم؛ خط: نسخ، کا: آقا بابا بن محمد مهدی شهمیر زادی، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج مشکی، 176گ، 24 سطر، اندازه: 17×26سم [ف: 12 - 109]
آغاز: الحمدﷲ الذی تقدست ذاته عن الاغیار، الواحد الحق المبری من الاعراض و الاوزار ... و بعد فانه لما انعم اﷲ علینا بتمام الثلاثة الاجزاء من کتابنا هذا، اشحرنا اﷲ بالعلم المتعلق بالجزء الرابع الذی به یکمل کتابنا هذا المسمی کتاب «التقریب فی اسرار الترکیب »؛ انجام: در فصل ثالث باب رابع قسم خامس جزء رابع- «تراکیب الاکاسیر البرانیة و الجوانیة. و سپس خاتمه ای دارد که چنین آغاز می شود: خاتمة للتقریب. بسمله. فی ذکر الاشیاء التی اطال علیها الشارح فی کتابه المسمی بالتقریب ... انجام خاتمة: و توجب فیها قوة و زیادة و منفعة و السلام.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: بانو رقیة؛
کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج حنایی، 245گ، 12 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 3 - 487]
آغاز: بسمله، قال الشیخ ذو النون المصری رحمة اﷲ علیه طلت هذا القلم الطبیعی من بربته اخمیم و علمت؛ انجام: اللهم انا نحمدک و نشکرک علی ما اولیتنا من اختصاصک ... .انک اهل التقوی و اهل المغفرة ... .و الحمد ﷲ رب العالمین.
خط: نستعلیق، کا: میرزا قاسم بیک اخگر، تا: 1326ق، جا: حیدر آباد؛ کاغذ: هندی، جلد: پلاستیک ابری مشکی با روکش کاغذی، 79گ (35-114پ)، 18 سطر (14×24)، اندازه: 20/5×32/5سم [ف: 12 - 309]
جزءچهارم؛خط:نستعلیق،کا:محمد رفیع قراکوزلو،بی تا؛جلد:تیماج قهوه ای،18گ (166پ-183ر)، اندازه: 11×17سم [ف: 16 - 268]
آغاز: کتاب الثالث من الترکیب للجلدکی. قال الجلدکی فی الثالث من التقریب فی بیان المیاه الحالة انها تحل الارواح و الاجساد و الاحجار؛ انجام: و یتبع طریق الحق حیث ما وجده من دقایق الظاهرین مع ترک المیل و الهوی فان ذلک نوراﷲ یهدی به من یشاء لا اله الا هو الفضل العظیم.
جزء سوم ؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 18گ، 19 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 477]
آغاز: بعد الحمد و الصلوة علی محمد وآله ... بالجزء الرابع الذی یعمل کتابنا هذا المسمی بکتاب التقریب فی اسرار الترکیب و نیل الهدایة لتمامه و المعونة علی جنابه اعلم ایها الاخ الفاضل؛ انجام: زهره عطارد حرارة برودة یبوست رطوبة ×× حرارة برودة یبوست رطوبة 4 4 5 3 2 4 3 7
جزء چهارم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ از موقوفات حاج محمد رمضانی؛ جلد: تیماج قهوه ای روغنی، 64گ، مختلف السطر، اندازه: 13×21سم [ف: 1 - 477]
آغاز: بسمله، قال الشیخ الفاضل العالم العلامه ... و بعد اقول و باﷲ المستعان انه لما تقدم لنا العلام؛ انجام: و الاجسام و الانفاس کلها و تأملخط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 139]
آغاز: بسمله، قال الشیخ ذوالنون المصری ... حللت هذا القلم الطبیعی من برتبة اخمیم؛ انجام:و مو آسات عباداﷲ بما انعم اﷲ تعالی علیک و ما استیسر آمین به الیک من الترغیب و الترهیب ... و اجعلنا من الاتقیاء المخلصین
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: هندی نخودی، جلد: مقوایی رو گالینگور لاجوردی، 183گ (12-194پ )، 19 سطر (14×27 )، اندازه: 21×34سم [ف: 14 - 104]
آغاز: بسمله، قال فی التقریب الفصل الاول من الباب الثالث من القسم الثانی من الجزء الثالث، فی ان اﷲ سیر الواحد للاکسیر؛ انجام: و الاجساد الذاتیة فعلمه غریب فها فافهم بخشی از آن؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: رویه میشن قرمز، 145گ (107ر-251ر )، 24 سطر، اندازه: 11/4×18/4سم [ف: 6 - 343]
آغاز: الحمدﷲ الذی تقدست ذاته عن الاغیار الواحد الحق المبرا عن الاعراض و الاوزار؛ انجام: و اعلم ان فساده بالیس و افساده بانواط ذلک علیه لیس هو قبل الفاعل الذی فیه بل هو من قبل المنفعل.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرد، 27گ (208ر-234پ )، 26 سطر [ف: 36 - 55]
آغاز: برابر؛ انجام: فان ذلک نور من اﷲ یهدی به اﷲ من یشاء لا اله الا هو ذو الفضل العظیم تمت الجزء الثالث المبارک من کتاب التقریب بحمداﷲ و عونه و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 144گ (59پ-202ر )، 12 سطر [ف: 36 - 75]
آغاز: الحمدﷲ الذی تقدست ذاته عن الاغیار الواحد الحق المبرا عن الاعراض و الاوزار؛ انجام: و لا من اقوال الحکما الذین لم یعرفوا سرالمیزان فان بعض الحکما الواصلین الی علم الاکسیر.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا مشکی، 122گ، 25 سطر، اندازه: 12/5×20سم [ف: 36 - 145]
آغاز: الاکدار و اشهد ان لا اله الا اﷲ وحده لا شریک له یعز من یشاء من عباده الابرار ... و بعد فانه لما انعم اﷲ علینا و اطلعنا علی اسرار حکمته بمنه و مشیئته؛ انجام: و ربما استحالت هذه الرطوبة بوقت و انحدرت الی الاجفان فولدت فیها جربا مختلفا بحسب المادة وردات المزاج و لما کان الحدید و الخار تمت.
از «الفصل الثانی من الباب الثالث من القسم الأول من الجزء الرابع» تا آخر «الفصل الرابع» از همان باب را شامل است و از آغاز خطبه این بخش اندکی افتادگی دارد؛ خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ مجدول مذهب؛ جلد: مقوا زرین، 116ص (293-408 )، 29 سطر [ف: 36 - 162]
at-taqrīb fī asrār-it tarkīb (t. va muntaxab)
وابسته به: التقریب فی اسرار الترکیب؛ جلدکی، علی بن ایدمر (-762)
خلاصه شده «التقریب فی اسرار الترکیب» عزالدین ایدمر جلدکی و ترجمه فارسی آن است.
[دنا 212/3؛ الذریعة 364/4؛ کشف الظنون 465/1]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1188/3-7/88
آغاز: بسمله این فصل دویم است از باب 3 از قسم 4 از جلد 2 از منتخب تقریب جلدکی در ذکر تدبیر باب اعظم اکسیر حجری را خام و با طراوت حل کن در آب قراح و تعفین کن تا حل شود؛ انجام: پس جهد کن وم غرور مشو بظواهر اقوال بدرستی که آن اعظم حجب است و نیست ما را بر تو الا رحمت و کتمان سر تمام شد خلاصه والسلام
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 10گ، 16 سطر، اندازه: 15×22/5سم [ف: 8 - 4589]
at-taqrīb fī usūl-il fiqh
بهلولی یمانی، جعفر بن احمد، - 573 قمری
bohlūlī yamānī, ja‘far ebn-e ahmad (- 1178)
مؤلف مسائلی را که در کتاب «عیون المسائل» حاکم ابوسعد محسن بن کرامه جشمی (545) آمده بود سابقاً شرح کرده و سپس به در خواست بعضی، ادله مسائل این علم را به عنوان مقدمه ای برای کتاب «البیان» که در حقیقت شرح همین مسائل است نگاشته است. این کتاب مشتمل بر یک «مقدمه» و ده «فصل» و هر یک دارای چند «مساله» می باشد: المقدمه: معرفة الخطاب و قسمتة و شرایطه للاستدلال به؛ فصل 1. الاوامر و النواهی؛ 2. الخصوص و العموم؛ 3. المجمل و المبین؛ 4. الناسخ و المنسوخ؛ 5. الاخبار؛ 6. الافعال؛ 7. الاجماع؛ 8. القیاس و الاجتهاد؛ 9. صفة المفتی و المستفتی؛ 10. الحظر و الاباحة.
[دنا 212/3؛ اعلام المؤلفین الزیدیة ص 177]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1224/1
آغاز: الحمد اﷲ علی سابغ نعمته و بالغ حجته و صلاته علی محمد نبیه و صفوته و علی الطاهرین من عترته و سلامه علیهم اجمعین نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم 1165 ؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ 56ص (2-57) [عکسی ف: 4 - 48]
at-taqrīb fī ‘ilm-it tarkīb
جابر بن حیان، 120 - 198 ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رساله بسیار مختصری است در شناخت حجر و تدبیر آن که مؤلف چون در ضمن دیگر کتاب هایش به این مساله به رمز اشاره نموده بود، در این رساله به طور مختصر به این مطلب پرداخته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2004/1
آغاز: الحمد ﷲ الفریب المجیب الفعال لما یرید اعلم ان کتابنا هذا لا یجوز لاحد ان یقراء الامر من عرف حجرنا علی الحقیقة نسخه اصل:کتابخانه دانشگاه کراچی-پاکستان 199983؛خط:نسخ، کا: محمود حمدی، تا: چهار شنبه 9 ربیع الثانی 1346ق؛ از روی نسخه (60) دار الکتب المصریة؛ 9ص (2-10) [عکسی ف: 6 - 8]
at-taqrīb fi-l furū‘
قدوری، احمد بن محمد، 362 - 428 قمری
qodūrī, ahmad ebn-e mohammad (974 - 1038)
در فقه حنفی و خالی از دلیل و آراء است پس از آن مجدد به تألیف آن پرداخت و مسائل فقهی را همراه با ادله آن ذکر کرده است.
[دنا 212/3؛ کشف الظنون 466/1؛ کشف الظنون 1631/2]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1742-10/52
آغاز: بسمله، حمدله و العاقبة للمتقین و الصلوة و السلام علی رسوله محمد و آله اجمعین قال الشیخ الامام الاجل العالم الزاهد ابوالحسن احمد بن جعفر البغدادی القدوری رحمة اﷲ علیه الاصل فی وجوب الطهارة قوله تعالی یا ایها الذین آمنوا اذا قمتم الی الصلوات فاغسلوا؛ انجام:باب المناسخة و اذا لم ینقسم الترکة - حتی مات احد الورثة فان کان ... کل واحد من حساب الدراهم قسمت ما صحت منه علی ثمانیة و اربعین فما خرج اخذت سهام کل واحد وارث حسبت ...
از آغاز کتاب تا آخر کتاب الفرائض ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا عطف تیماج، 99گ، 17-20 سطر، اندازه: 18×23/5سم [ف: 2 - 1007]
taqrīb-ul marām ‘alā tahḏīb-il kalām ‘alā ṣinā‘atay-il manṭiq wa-l kalām
جرفادقانی، محمد بن علی اصغر ق، ۱۳ قمری
jorfādeqānī, mohammad ebn-e ‘alī asqar (- 19c)
وابسته به: تهذیب المنطق و الکلام؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (792-722)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 9 جمادی الاول 1254 تا پنج شنبه 20 ربیع 1254ق
شرحی است آمیخته با متن منطق تهذیب تفتازانی، در ۴۶۰۰ بیت.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:۵۹۰۶/۲
آغاز: بحمدک اللهم یا من جل فعظم و جمل فرحم ... فهذا شرح مسمی بتقریب المرام؛ انجام: بیانا لهذا کمالا یخفی.
خط: نسخ، کا : محمد تقی بن محمد رضای کوکدی جرفادقانی، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، ۱۶ سطر ( ۶×۱۰ )، قطع: بغلی، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ف: ۱۶ - ۱۴۲]
» تقریب المرام فی ترجمة تهذیب الکلام ← تهذیب المرام فی ترجمة تهذیب الکلام
اعتقادات / عربی
taqrīb-ul marām fī š.-i tahḏīb-il kalām
کردی، عبدالقادر بن محمد سعید، ۱۲۱۱ - ۱۳۰۴ قمری
kordī, ‘abd-ol-qāder ebn-e mohammad sa‘īd (1797 - 1887)
وابسته به: تهذیب المنطق و الکلام تفتازانی، مسعود بن عمر (۷۹۲-۷۲۲)
شرحی مزجی توضیحی است بر بخش کلام رساله «التهذیب » سعد الدین تفتازانی است که آن را به خواست برخی از بزرگان تألیف کرده است . در ۶ « باب»: یکم، مقدمه کتاب است.
آغاز: نحمد من هدانا طریق الاسلام حمداً یوافی نعمه و نشکر الذی وفقنا علی تهذیب الکلام ... لما کان قسم التهذیب من الکلام الذی صنفه قدوة الانام
انجام: و الصلوة و السلام علی خیرالمرسلین و علی آله و اصحابه و التابعین لهم اجمعین. تصدیت لشرح هذا الکتاب ... و زیادة ما تفردت به مما لابد منه و نقصان ما تخرجت عنه مما لاعد له و الحمد الله اولاً و آخراً و علی نبیة الصلوة و السلام السائران باطنا و ظاهراً
چاپ: مصر، بولاق، مطبعة الامیریة، ۱۳۱۸ق؛ معجم المطبوعات ۱۲۹۱/۲
[دنا ۲۱۲/۳ ( ۱۰ نسخه )؛ بغدادی، ایضاح ۳۱۴/۱؛ بغدادی، هدیه ۶۰۵/۱؛ زرکلی ۴۴/۴؛ سرکیس :۱۲۹۱/۲ نشانی چ۱ ؛ الاوقاف العامة موصل ۱۳۳/۴]
شرح و حواشی:
1- حاشیة تقریب المرام؛ داش آغلوجی، محمد
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا : عبدالرحمن، تا: ذیحجه ۱۲۱۴ق، جا: شهر سلیمانیه؛ تاریخ وفات ملاعلی قزلجی در روز دوشنبه ۱۴ ذیحجه 1295 ثبت شده؛ جلد: مقوا عطف تیماج، ۲۲۳گ، ۱۵-۱۳ سطر،اندازه: ۱۸×۲۳سم [ف: ۲ - ۱۰۰۶]
آغاز: برابر؛ انجام: و التزریق لاتمام الکلام ... البررة العظام.
خط: نسخ، کا : فخرالدین بن ملا احمد، تا: جمادی الاول ۱۲۶۲ق، جا: قریه «قصلان اسفند آباد »؛ کاتب نسخه را جهت فرزند خود نوشته؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، اندازه: ۱۵×۲۲سم [ف: ۲۵۱ - ۲]
آغاز: برابر؛ انجام: و وفقنا للعلم بما یحب و یرضی انه خیر موفق و معین ...
خط: نسخ، کا : سعدالله بن فتح الله، تا: ۱۲۸۹ق، جا: قریه اطمیش از محال مکریان؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، ۱۳۳گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۵*۲۱/۵سم [ف: ۱۹ - ۱۷۹]
آغاز: برابر؛ انجام: انخ خیر موفق و معین . و الحمدلله رب العامین و الصلاة ... (نویسنده می افزاید، چون شارح در آغاز جوانی بدین کار دست زده بود، هنگامی که خواستم آن را استنساخ کنم . در آن دست بردم، و تصرفاتی کردم ) و زیادة ماتفرد به، مما لابد منه .
و نقصان ما تخرجت عنه مما لاعدله . و الحمدالله اولاً و آخر، و علی نبیه ...
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثانی ۱۲۹۹ ؛ق محشی با نشان « منه»؛ ۱۲۸گ ( پ۷ ۱۳۴-ر ) [ف: ۲ - ۵۴]
آغاز: برابر؛ انجام: و وفقنا للعلم بما یجب و یرضی انه خیر موفق و معین و الحمدالله رب العالمین.
خط: نسخ، بی کا، تا: اوائل قرن ۱۴؛ محشی بعضی به خط مجدی و منقول از شرح مقاصد، دیار بکری، پنجوینی و غیره، توسط ابراهیم قاضی زاده ساوجبلاغی مکری در سال ۱۳۳۲ق تصحیح شده؛ جلد: چرم قهوه ای، ۳۴۴گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۶×۲۲سم
[ف: ۴۵ - ۱۰۵]
آغاز: برابر؛ انجام: و وفقنا الله للعلم بما یحب و یرضی انه خیر موفق و معین.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن ۱۴؛ محشی؛ یادداشتی از عبد العزیز محمد مورخ ۱۳۶۵/۳/۱۵ در اینکه ۱۳۴۰ خورشیدی کتاب را از ملا زبیر دفتردار ازدواج و طلاق و پیشنماز قریه گریزه در مریوان به قیمت ۳۸ تومان خریداری کرده، بایادداشت قرائت کتاب نزد استاد؛ کاغذ: کاهی شکننده، جلد: مقوایی با روکش پلاستیکی قرمز، ۳۱۱گ، ۱۵سطر، اندازه: ۱۷×۲۱/۵سم [ف: ۴۱ - ۲۳۲]
آغاز: برابر؛ انجام: لایدری اوله خیر ام آخره رزقنا الله خیر الآخرة و الاولی و وقفنا للعلم بما یجب و یرضی انه خیر موقف و معین
خط: نسخ، بی کا، تا: اوائل قرن 14؛ محشی بعضی به خط مجدی و منقول از شرح مقاصد، دیار بکری، پنجوینی و غیره، توسط ابراهیم قاضی زاده ساوجبلاغی مکری در سال 1332ق تصحیح شده؛ جلد: چرم قهوه ای، 344گ، 14 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 45 - 105]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1305ق، برای ملا محمد صالح متخلص به حریق؛ محشی؛ جلد: مقوا با کناره تیماج قهوه ای، 147گ، 14سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1/33 - 145]
کا: عبدالسلام، تا: 1307ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 194گ، اندازه:9/ 15×21/4سم [رایانه]
آغاز: برابر؛ انجام: و یرضی انه خیر موفق و معین الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد خیر المرسلین و علی آله و اصحابه و التابعین لهم اجمعین آمین یا رب العالمین کامل ؛ خط: نسخ، کا: فتح اﷲ خلخالی، تا: 8 ذیحجه 1316ق، جا: بلده سلیمانیه در ساوجبلاغ در مدرسه قاضی؛ مصحح، محشی؛ جلد: مقوا تیماج قهوه ای، 283گ 9 ، سطر (8/5×15 )، اندازه: 18×22/5سم [ف: 20 - 461]
آغاز: برابر؛ انجام: والتابعین لهم اجمعین عبدالکریم غفراﷲ لهما آمین آمین آمین
خط: نسخ، کا: عبدالکریم، بی تا [الفبائی ف: - 139]
آغاز: برابر؛ انجام: فلزم التناهی علی تقدیر اللاتناهی و هو محال و لانها ای سلسلة العلل و المعلومات لما اشتملت علی معلول خط: نسخ خوانا،
بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، عطف تیماج، 45گ (186پ-230ر)، اندازه: 18×23سم [ف: 1 - 189]
taqrīb-ul ma‘ārif
ابوالصلاح حلبی، تقی بن نجم، 374 - 447 قمری
abūssalāh-e halabī, taqī ebn-e najm (985 - 1056)
مسائل علم کلام را به روشی نسبتاً مفصل و با نقض و ابرام با عناوین «مسألة-مسألة» به درخواست گروهی از شاگردانش نوشته است.
چاپ: تحقیق رضا استادی (قم، انتشارات اسلامی: 1404ق )؛ تحقیق فارس حسون تبریزیان (قم، دارالهادی: 1417ق)
خط: نسخ، کا: محمد بن اسداﷲ، تا: ذیحجه 1077ق؛ مصحح، با نسخه ای که از نسخه اصل نوشته شده بود مقابله شده ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 99گ، 25سطر، اندازه: 18×30سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: 121]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد فانی مجیب الی ما سألتمونیه ادام اﷲ توفیقکم من املاء جمل العبارات علی المعارف؛ انجام: لجواز القبیح علی من عداه و تقدم العلم بحکمته لیأمن
الناظر خط: نستعلیق، کا: محمد شفیع بن محمد علی استرآبادی، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ مهر: کاتب «محمد شفیع» (بیضی)، «محمود بن علی نقی الحسنی الحسینی الطباطبائی» (بیضی)،
«ابوالمجد الطباطبائی» (بیضی)؛ تملک: علی بن علی، تملکی بی نام به تاریخ شعبان 1255؛ جلد: تیماج قهوه ای، 97گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×18/5سم [ف: 6 - 247]
taqrīb-ul ma‘āhid fī š.-iš šawāhid
غزی عامری، محمد بن محمد، 904 - 984 قمری
qazzī ‘āmerī, mohammad ebn-e mohammad (1499 - 1577)
وابسته به: معاهد التنصیص علی شواهد التلخیص؛ عباسی، عبدالرحیم بن عبدالرحمن (866-963ق)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 6 جمادی الثانی 937ق؛ محل تالیف: قسطنطنیه
گزیده شرح شواهد تلخیص المفتاح است که در خانه مؤلف شواهد «ابی الفتح عبدالرحیم بدر الدین عباس شافعی» در کوی حمام مفتی در شهر قسطنطنیه تألیف شده است.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1111ق؛ با سرلوح، مجدول؛ تملک: محمد بن شیخ جواد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 162گ، 23 سطر (8/5×16 )، اندازه: 14×21/5سم [ف: - 495]
آغاز: بسمله و به نستعین یقول عفو اﷲ تعالی ابوالبرکات محمد بن محمد بن محمد الغزی العامری الشافعی لطف اﷲ تعالی به و عفا عنه الحمدﷲ الذی اطلع بدور المعانی من مشرق البیان و زین سماء الالفاظ بمصابیح التبیان ... اما بعد فهذه ما من به الکریم الفتاح من شرح لطیف علی شواهد تلخیص المفتاح لخصته من شرح صاحبنا ... مولانا المقر الکریم السید العباسی عبدالرحیم لا زال مقامه کل وقت شریفاً؛ انجام: و تلخیص الشواهد بشری ×× بتلخیص الشواهد دون باس. و الحمدﷲ اولا و آخراً و باطناً و ظاهراً
خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن سلیمان بن نصراﷲ حبشی شافعی اشعری، تا: شنبه ربیع الاول 1183ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 325ص، 34- 37 سطر (10/5×24 )، قطع: رحلی [ف: 494]
taqrīb-ul muqarrab
ابوحیان، محمد بن یوسف، 654 - 745 قمری
abūhayyān, mohammad ebn-e yūsof (1257 - 1345)
کتاب «المقرب فی النحو» تألیف ابوالعباس محمد بن یزید ازدی
معروف به مبرد متوفی به سال 280 یا 285ق می باشد. ابوحیان، کتاب «المقرب» را بدون اصلاح اشکالات آن مختصر و امثله و تعلیل های آن را حذف نموده و آن را در یک چهارم اصل تدوین و «تقریب المقرب» نامیده است.
چاپ: محقق: عفیف عبدالرحمان، بیروت، دار المسیرة، 138ص، 1402ق.
[دنا 213/3؛ کشف الظنون 1805/2 ؛ بروکلمان، ذیل 136/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:937عکسی
آغاز: قال الشیخ ... أثیر الدین ابو حیان محمد بن یوسف بن علی بن حیان الاندلسی ... لک اللهم احمد و امجد ... و جاء فی نحو من ربع اصله، سمیته: تقریب المقرب؛ انجام: و بتأخیر حرف عن حرف او بعض کلام عن کلام و لا یقاس الا ما کثر، و اﷲ اعلم.
نسخه اصل: چستربیتی، ش 4123 (اربری، فهرست خطی عربی 39/5) ؛ خط: نسخ معرب، کا: سلیمان بن داود بن سلیمان حنفی مقری، تا: دهه اول ذیقعده 721ق؛ مصحح، با نشانه بلاغ در پایان به خط مؤلف آمده که با نسخه وی مقابله و تصحیح شده، قبل از کتاب فایده ای است وصیت گونه از مؤلف و قبل از آن اجازهای است از کاتب نسخه که اجازه روایت این وصیت و بقیه مصنفات مؤلف را به ناصر الدین محمد نجل امیر علاء الدین در رمضان 725ق داده است؛ 72برگ، 13سطر [عکسی ف: 2 - 416]
» تقریب النشر فی القراءات العشر ← التقریب
at-taqrīb wa-l bayān fī ma‘rifat-i šawāḏḏ-il qur‘ān
صفراوی، عبدالرحمن بن عبدالمجید، ۶۳۶-۵۴۴ قمری
safrāvī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘abd-ol-majīd (1150 - 1239)
کتابی است در قراءات شاذه که مؤلف آن را به درخواست عده ای که قراءات هفتگانه را خوب می دانسته اند تألیف نموده است.
[دنا 213/3؛ هدیة العارفین 524/1؛ بروکلمان 1/(410) 522]
آغاز: قال الشیخ الفقیه ... الحمد اﷲ الذی اهل امة محمد (صلی الله علیه و اله) بحمل کتاب اﷲ؛ انجام: و قد ذکروا مثاله فی الاصول فی باب الامالة ... من طریق الاهوازی تم الکتاب.
خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالباری بن عبدالرحمن بن عبدالکریم، تا: 22 جمادی الاول 627ق؛ جلد: گالینگور مشکی، 151گ، 19 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 292]
آغاز: قال الشیخ الفقیه ... ابوالقاسم عبد الرحمن بن الشیخ الاجل ابی محمد عبد المجید ... الصفراوی؛ انجام: و قد ذکر و امثاله فی الاصول فی باب الامالة ... من طریق الاهوازی نسخه اصل: ظاهریه - دمشق ش 6866 ؛ خط: نسخ، کا: احمد بن عبد الباری بن عبد الرحمن بن عبد الکریم، تا: 22 جمادی الاول 627ق؛ مصحح، در رمضان 635ق بر مؤلف خوانده شده؛ 150گ، 19 سطر [عکسی ف: 1 - 216]
at-taqrīb wa-t taysīr li-ma‘rifat-i sunan-il bašīr-in naḏīr
نووی شرف، یحیی بن ، ۶۳۱ - ۶۷۶ قمری
navavī, yahyā ebn-e šaraf (1234 - 1278)
مؤلف این کتاب، «علوم الحدیث» ابن الصلاح (-643ق) را در کتابی به نام «الارشاد» مختصر کرده بود و برای بار دیگر ارشاد خود را در اینجا کوتاه کرده و می گوید تا توانستم در اختصار آن کوشیدم بدون این که اخلالی در مقصود ابن الصلاح وارد آورم.
چاپ: قاهره، مطبعة المسریة، 67ص، 1356ق؛ پاریس، مطبعة السلطانیة، 1902م.
[دنا 213/3؛ کشف الظنون 465/1؛ معجم المؤلفین 202/13؛ دار صدام ص91و 92]
شرح و حواشی:
1- تدریب الراوی فی شرح تقریب النواوی؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر (849-911)
آغاز: الحمدﷲ الفتاح المنان ذی الطول و الفضل و الاحسان الذی من علینا بالایمان و فضل دیننا علی سائر الادیان؛ انجام:و غفل عن ذکره الغافلون حسبنا اﷲ و نعم الوکیل و لاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العزیز الحکیم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی، با علامت بلاغ؛ جلد: تیماج قرمز، 42گ (22پ-63پ )، 21 سطر، اندازه: 12×19/5سم [ف: 7 - 151]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جا: مکه، حرم شریف کعبه؛ محشی؛ 14گ (1-14 )، اندازه: 12×23سم [ف: 1 - 109]
taqrīb-ul wuṣūl ilā ‘ilm-il usūl
رساله مجمل و مختصری در علم اصول فقه است که عبارات آن همچون تجرید الکلام خواجه نصیر الدین طوسی تحریر شده و دارای 4 «باب» است و هر بابی دارای مقاصد و هر مقصدی
دارای اصول. این رساله جامع ابواب اصول فقه است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11378/1
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذا تقریب الوصول الی علم الاصول الفته تقربا الی اﷲ الکریم؛ انجام: کموافقة الکتاب و السنة او شهرته او افقهیة روایة او موافقته امارة غیر معتبرة لعدم الدلیل لا الدلیل علی العدم و الحمد ﷲ رب العالمین
خط: شکسته نستعلیق، کا: رضا تهرانی، تا: پنج شنبه 17 جمادی الاول 1339ق؛ 2گ (1-2 )، 16 سطر عمودی و 11 سطر افقی، اندازه: 19×14سم [ف: 28 - 633]
» تقریر ابحاث الآخوند ← تقریرات الاصول
» تقریر ابحاث الآخوند الخراسانی الاصولیة ← تقریرات الاصول
» تقریر أبحاث الآقا سید مهدی ← تقریرات الفقه
» تقریر ابحاث الرشتی ← الفقه
» تقریر ابحاث الرشتی ← تقریرات الاصول
» تقریر ابحاث الشیخ الانصاری ← تقریرات الاصول
» تقریر ابحاث شریف العلماء المازندرانی ؟ ← تقریرات الاصول
» تقریر ابحاث شیخ الشریعة اصفهانی ← تقریرات شیخ الشریعة اصفهانی
» تقریرات ← حاشیة فرائد الاصول
» تقریرات ← شرح شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام
» التقریرات ← الاجارة
» التقریرات ← شرح المکاسب
» تقریرات ← تقریرات الاصول
» التقریرات ← الرهن
» تقریرات ← تقریرات الفقه
» التقریرات ← مطارح الانظار
» التقریرات ← الوصایا
» التقریرات ← الغیبة
» التقریرات ← الخمس
» التقریرات ← منتخب الاصول
» التقریرات ← الاجتهاد و التقلید
» التقریرات ← الرضاع
» التقریرات ← الطهارة
» تقریرات ← تقریرات الفقه و الاصول
» التقریرات ← تقریرات الفقه
» التقریرات ← الاجارة
» التقریرات ← الوقف
» التقریرات ← العدالة
taqrīrāt
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - 667 ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1269)
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:49/11
چندین بند از تقریرات؛ خط: نستعلیق، کا: محسن بن مصطفی ساوجبلاغی، تا: 1347ق؛ قطع: ربعی [نشریه: 6 - 676]
taqrīrāt
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ تألیف: دوشنبه 12 ذیحجه 1300ق؛ محل تألیف: همدان در عرفان، کتاب حاوی مطالبی است که استاد در روز دوشنبه 12 ذیحجه 1300 در شهر همدان بیان کرده است.
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی محمد ... (پس از دو ثلث صفحه) معرفت نفس بعینه معرفت رب است
انجام: لکن غیر خدا نیستم بله خدا هم نیستیم قاصد خداییم حجت خداییم صلی اﷲ ...
[دنا 213/3؛ فهرستواره منزوی 224/9]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:554
آغاز: بسمله و صلی اﷲ علی محمد ... (پس از دو ثلث صفحه) معرفت نفس بعینه معرفت رب است؛ انجام: لکن غیر خدا نیستم بله خدا هم نیستیم قاصد خداییم حجت خداییم صلی اﷲ ...
خط:نستعلیق،بی کا،تا:قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 102گ، 17 سطر (7×14 )، اندازه: 11×17/5سم [ف: - 34]
at-taqrīrāt
بهبهانی، محمد تقی بن محمد جعفر، - 1299 قمری
behbahānī, mohammad taqī ebn-e mohammad ja‘far (- 1882)
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:152
کا: محمد جواد، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید و آبی، جلد: تیماج مشکی، 20 سطر (9/5×15) [ف: - 756]
taqrīrāt
حسینی قزوینی، ابوتراب بن محمد، ق13 قمری
hoseynī qazvīnī, abū-torāb ebn-e mohammad (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20579
آغاز: بسمله کتاب القضاء و هو؛ انجام: القصد و لا باس به بعد قیام الدلیل علیه و انما الاشکال خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
taqrīrāt
رضوی، محمد بن محمد حسن، ق13 قمری
razavī, mohammad ebn-e mohammad hasan (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25470
آغاز: بسمله، حمد له ... فی بیان مسائل الخلل الواقعة فی الصلوة؛ انجام: هذا آخر ما قرء نا من صلوة المسافر ... و الحمداﷲ رب العالمین
خط: نسخ و نستعلیق، کا: رضوی، محمد طاهر، تا: 1319ق [رایانه]
at-taqrīrāt
عقیلی، محمد بن مفید، ق13 قمری
‘aqīlī, mohammad ebn-e mofīd (- 19c)
نخست بندی است در وکالت به فارسی سپس چند صفحه ای است گویا حاشیه بر القوانین المحکمة سپس درباره مشتق است، در پایان اجاره است، آنگاه نکاح. برخی از بندها فارسی است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7277
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: مصطفی عقیلی، ذیقعده 1270ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 161گ، اندازه: 10/5×15سم [ف: 16 - 504]
taqrīrāt
قزوینی، ابراهیم، ق13 قمری
qazvīnī, ebrāhīm (- 19c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20491
آغاز: انتهی کلامه و قد ظهر الترجیح بامرو اعلم ان؛ انجام: فتامل حداد اﷲ اعلم بحقائق الاحکام بسم اﷲ الرحمن الرحیم خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
at-taqrīrāt
نوربخشی، محمد حسن بن محمد صالح، ق13 قمری
nūrbaxšī, mohammad hasan ebn-e mohammad sāleh (- 19c)
کتاب اندکی در آغاز در عرفان شیعی و بیشتر در اصول فقه است به عربی و فارسی هم دارد و بخشی از آن شرح متنی است عربی به عربی. بسیاری از بندها نیمه کاره و سفید و ننوشته گذاشته شده است. مؤلف شاگرد میرزا ابوالقاسم قمی نگارنده قوانین و مناهج و غنائم و سه مجلد جواب مسائل و رسائل بسیار بوده و چندین جا به عربی و فارسی در این کتاب او را ستوده است.
تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه:303
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: ریحان اﷲ بن جعفر موسوی؛ جلد: تیماج حنایی، قطع: بغلی [نشریه: 3 - 417]
taqrīrāt
بیرجندی قاینی، محمد علی بن محمد اسماعیل، ۱۲۲۴ - ۱۳۰۵ قمری
bīrjandī qāyenī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad esmā‘īl (1809 - 1888)
آن را برای شاگردش میرزا عبداﷲ طبری نوشته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12087/7
آغاز: بسمله سوال اول وجه اخر شکل ثالث کتاب مفروضات که میفرماید؛ انجام: و همچنین ساعات نصف النهار را از این عرض برداشته ... عمل تفاوتی ندارد
خط: شکسته، کا: سید محمد علی، بی تا؛ با اشکال نجومی؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج، اندازه: 15×21/2سم [ف:10-164]
taqrīrāt
حائری مازندرانی، زین العابدین بن مسلم، ۱۲۲۷ - ۱۳۰۹ قمری
hā’erī māzandarānī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e moslem (1812 - 1892)
رساله مباحث فقهی مختلفی از طهارت تا اواخر عتق است که بنا به برخی قرائن متن از فقیه مذکور پنداشته می شود، وی کتابی وزین به نام ذخیرة المعاد در فقه نیز دارد. این تقریرات مصدر به مقدمه ای در برخی مسائل حکمی است که مدخلیتی در اصل محل بحث دارد.
آغاز: فی الماهیة المرکبة کالانسان کاتب؛ انجام: المسئلة الخامسة اذا اعتق امته فی مرض الموت
خط:نستعلیق تحریری،کاتب=مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 367گ، مختلف السطر، اندازه: 10/5×17/5سم [اهدائی رهبر: 3-154]
آغاز: بسمله، قال المصنف قدس سره الفصل التاسع فی الخیار؛ انجام: و لا یحتاج الی العلم بها و لا لهدمها فلا تذهل خط: نسخ، بی کا، تا: 1245ق [رایانه]
آغاز: و آخر المطلب الثانی فی الاجماع و فیه مقدمه؛ انجام: و دفع شرورهم عنهم
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
نائینی، محمد حسین بن عبدالرحیم ۱۳۱۵-۱۲۳۹،شمسی
nā’īnī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abd-or-rahīm (1860 - 1936)
آغاز: بسمله، کتاب الاجاره و هی ثابته بالکتاب و السنه؛ انجام: الفصل الثانی فی التوصل الی الحق خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1353ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعد فیقول العبد المحتاج؛ انجام: ابوالفضل بن محمد ... ماوندی عنی عنهما خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
at-taqrīrāt
تهرانی نجفی، هادی بن محمد امین، - 1321 قمری
tehrānī najafī, hādī ebn-e mohammad amīn (- 1903)
تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه:160
بی کا، تا: قرن 13 [ نشریه: 7 - 695]
taqrīrāt
اصفهانی، محمد جواد، - 1339 قمری
esfahānī, mohammad javād (- 1921)
تاریخ تألیف: 1277ق
درس های حاج محمد کریم خان را تقریر و جمع کرده است. وی مباحثاتی را که شاگردان در هنگام درس با حاجی داشته اند نیز نقل کرده و بالای هر درس تاریخ دقیق قمری و هجری آن را نوشته است. در حاشیه یکی از درسها توضیح داده که: «در نجوم گواهی فرس را اعتماد نمی کنم بجهت آنکه دیدم در جایی نوشته بود تاریخ فرس به هم خورده».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:5585
آغاز: درس های سنه 1277 که در سنگر فرمایش فرموده اند.
بسمله، سلخ شهر شوال 1277- قال ادام اﷲ ... بجهة تیمن خواستم تأکیدی در این کنم که خداوند عالم؛ انجام:اگر وجهش را فهمیدید عقل تان سقیم و اگر نفهمیدید حالا باید خدا و رسول و کتاب همه را کنار بریزیم.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1277ق؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 376ص، 22 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 17 - 44]
taqrīrāt
جلیلی کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، 1288 - 1377 قمری
jalīl-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abd-orrahīm (1871 - 1958)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6643
آغاز: بسمله، المقصد الثالث فی الشک؛ انجام:تلک المفاهیم الی الالفاظا لموضوعه خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
taqrīrāt
مظفری، محمد بن ابراهیم، - 1380 قمری
mozaffarī, mohammad ebn-e ebrāhīm (- 1961)
آغاز: بسمله، حمدله ... الی قیام یوم الدین فصل فی احکام التخلی قال یجب فی حال التخلی بل فی سایر الاحوال ستر العورة عن الناظر؛ انجام: الاوقات و حیث لا یمکن منه فیخل النذر للحرج ...
الی قیام یوم الدین.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله فصل فی الخلل الواقع فی الصلوة ای الاخلال بشی مما یعتبر فیها وجود او عدما قال قده الخلل اما ان یکون عنعهد؛ انجام: من غیر الارکان جهلا لا یعبد صلاته هذا تمام کلامنافی الفروع العلم الاجمالی و یقع الکلام فی صلاة المسافر بعد
الزیادة انشاءاﷲ تعالی عفی عنهم خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1329ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... الی قیام یوم الدین منجر الکلام فی الاستصحاب و قبل الخوض فی ذکر الادلة لابدمن ذکر امورالاول تعریضه و قد عرف؛ انجام: فیه شخصیا و خارجیا فان المال ماله وله ان یاخذه منه بای نحو یمکن ولو باکراه فاسق - هذا تمام کلامنا فی الاجتها و التقلید و سیقع الکلام فی لیلة السادس ... سنه 1382
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1382ق [رایانه]
آغاز: بسمیه، حمدله ... من الان الی قیام یوم الدین ... فقال مدظله العالی الکلام فی النفاس - النفاس لغة الام-او من النفس بمعنی الوالد ... فاطلق علی؛ انجام:فلابه من الوضو و اذا لم یکن منه لابد من یتیم آخر برلاعن الوضوء و هذا تمام کلامنا فی الاغسال ... و یقع الکلام انشاء ﷲ تع بعد الزیادة فی الیتیم.. من الان الی قیام یو م الدین.. سنه 1383
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1383ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین من الان یوم قیام الدین الکلام فی الاوامر یقع الکلام فیها فی مقامیت-الاولفی مادة الامر؛ انجام: التی یترتب علی هذا النزاع و هذا تمام کلامنا فی الاوامر و یقع الکلام فی النواهی بعد ... من الان الی قیام الدین ... قزوینی عفی عنهما
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1383ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... قیام یوم الدین فصل الکلام فی النواهی ذکر صاحب الکفایة قدس سره النهی کالامر ... تعلق علی الطبیعة الا ان الامر تعلق؛ انجام: انه مردود بین الوجوب و الاستجاب و غیر ذالک مما وقع فیه الخلاف هذا تمام کلامنا فی مباحث الالفاظ و یقع الکلام فی المباحث العقلیه ... سنه 1386 خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1386ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... قیام یوم الدین الکلام فی مباحث العقلیه لا اشکال فی ان اکثز الاحکام الشرعیه نظریه و یحتاج؛ انجام: ک فالماء نجس ولکن شربه لحفظ النفس لامانع منه لارتقاع الحرمة عنه.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1388ق؛ افتادگی: انجام
[رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... منا لان الی قیام یوم الدین فبعد فقد قال السید قده فی عروبه فصل فی المطهرات و هی امور احدهما الما ...
الماء یطهر کل متنجس؛ انجام:و لم یکن انیة و اذا ... انها ...
بصورة الانیة و ابصف بالانیة ام لا یستصب عدم التصافها بها خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، حمله فبعد فمن ... اﷲ تع علی العبد الفقیر ... ان جعلنی فی سلک العلماء الراشدین ... فصل فی المیاه ینفسم المایع علی ثلاثة اقسام قسم لا یطلق؛ انجام: فالروایة غیر تامة سندا و دلالة فلا دلیل علی الحاق من تواته بوله علی.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... من الان الی قیام یوم الدین فبعد و قدقال السید قده فصل واجبات الصلوة احدعشر - ... و القیام و تکبیره الاحرام و الرکوع و السجود؛ انجام: الاثناء ثم علی فرض البعلیم ... هو السلام علینا و علی عباداﷲ الصالحین ... فلیس عجلا اصلا هذا تمام کلامنا هذا المقام و یقع الکلام فی صلوة الایات انشاء اﷲ بع ... عفی اﷲ عنهم و عنی.
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1387ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... من الان الی یوم قیام الدین ... فقال السید قده فصل فی صلاة المسافر لا اشکال فی وجوب القصر علی المسافر مع اجتماع الشرائط ... لا خلاف بین المسلمین؛ انجام: یدل علی اختصاصه ... الحق رایة خلف بن حماد عن الرضا علیه السلام
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1392ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
at-taqrīrāt = al-istiṣḥāb
درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی ق، ۱۴ قمری
dorče’ī esfahānī, mohammad bāqer ebn-e mortezā (- 20c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق) حاشیه ای است بر مبحث استصحاب تا اول تنبیهات از فرائد الاصول (رسائل) شیخ اعظم شیخ مرتضی انصاری. این حاشیه به قلم یکی از شاگردان مرحوم درچه ای است و طبق یادداشتی که در ابتدای نسخه آمده این مباحث تقریرات استادش می باشد و هر جا بعد از عبارت «هذا ما افاده الاستاد» لفظ «اقول» به کار برده نتیجه فکر شاگرد می باشد.
[مکتبة امیر المومنین 259/1]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14677
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین، قوله المقام الثانی فی الاستصحاب وذکرها فی هذا المقام ای عدها من الاصول العملیة مبنی علی مذهبه؛ انجام: و جوابه قد ذکرنا فی موضعه صغری و کبری
فارجع الیه و تفصیله فی محله.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 15 ذیقعده 1315ق؛ مصحح، دارای خط خوردگی و اضافات ؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج زرشکی، 109گ، اندازه: 11/4×17/7سم[ف:41 -154]
at-taqrīrāt = ḥujjīyat-uẓ ẓann
درچه ای اصفهانی، محمد باقر بن مرتضی، ق14 قمری
darčeī esfahānī, mohammad bāqer ebn-e mortezā (- 20c)
مبحث حجیت ظن که صفحه اول آن افتاده است. در حاشیه درون جلد به خط مغایر نوشته شده است: «تقریرات السید محمد باقر الاصبهانی».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15107/1
آغاز: ابتدائیا او امضائیا قلت ان الجواب عن هذا الوجه؛ انجام: قلت سیاتی تصریحه فی المسئله بعدم المنافاة بین جریان الاصل فی کل منهما
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛: فرنگی نخودی، جلد: مقوا عطف تیماج خرمایی، 51گ، 17 سطر، اندازه: 17/6×22سم [ف: 16 - 37]
taqrīrāt
مجتهد بجنوردی، رجبعلی، ق14 قمری
mojtahed-e bojnordī, rajab-‘alī (- 20c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:17033
آغاز: سبقی خطوط و کنت ترابا فینا ناظرا فیه؛ انجام: لیس دلیلا سرعیا.. النصف فی الاشاعه سلیما عن للعارض و الصار فصح خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1312ق؛ کاغذ: حنایی، جلد: میشن ضربی [رایانه]
at-taqrīrāt
حجت کوه کمری، حسن
hojjat-e kūh kamarī, hasan
تقریرات مرحوم آیت اﷲ شیخ الشریعه اصفهانی.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11789
خط: نستعلیق خوش، کاتب = مؤلف، تا: نیمه دوم قرن 14 [میراث شهاب: س10ش1-213 - 13]
at-taqrīrāt
واعظ حلبی، محمود بن غلامرضا
vā‘ez-e halabī, mahmūd ebn-e qolām rezā
این کتاب لباب افادات درسی استادش میرزا مهدی اصفهانی (در عقائد و معارف و توحید) است که به رشته تحریر در آورده و بنظر وی رسیده و تصحیح نموده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:12480
آغاز: اعلم ان من المسلمات الثابتة بالبراهین الکثیرة لزوم النبی ای العلم المربی المکمل للبشر؛ انجام: تیقن بالمعاد الجسمانی و انه لا محذور فیه بوجه من الوجوه.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ پشت صفحه اول: شرح حال مختصری از میرزا مهدی اصفهانی بخامه تقریر نویس؛ واقف: مؤلف، 1370ق؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 114گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×22سم [ف: 11 - 75]
» تقریرات ابحاث الآخود الخراسانی ← الرضاع
» تقریرات ابحاث الآخوند الاخراسانی ← الوقف
» تقریرات ابحاث الآخوند الاخراسانی ← الوصایا
» تقریرات ابحاث الآخوند الخراسانی ← الرهن
» تقریرات ابحاث الآخوند الخراسانی ← العدالة
» تقریرات ابحاث الآخوند الخراسانی ← الاجارة
» تقریرات ابحاث الآخوند الخراسانی ← الخمس
» تقریرات ابحاث الآخوند الخراسانی ← الغیبة
» تقریرات ابحاث الاخوند الخراسانی ← تقریرات الاصول
taqrīrāt-u abḥāṯ-iš šayx-il anṣārī
فیضی، احمد بن محمد محسن، ق13 قمری
feyzī, ahmad ebn-e mohammad mohsen (- 19c)
تقریرات استادش شیخ انصاری است در این حقیقت و مجاز، مقدمه واجب، اوامر، اجتماع امر و نهی، تعارض و ترجیح، اجتهاد و تقلید، مباحثی در درایه.
خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه:215
آغاز: علی وجه الحقیقة کذلک یکون علی وجه المجاز و لا دلالة للعام علی؛ انجام: هذا و هو وکیل عنی فی رفع الخصومات و قبض اموال الامام (علیه السلام) و غیر ذالک مما ساغ التصرف و التوکیل فیه حرره
این کتاب مباحث حقیقت و مجاز، مقدمه واجب، امر به شیئین،اجتماع امر و نهی تعارض ادله و ترجیح هر یک بر دیگری، تقلیدو اجتهاد، درایه و رساله ای در اجتهاد را در بردارد ؛ خط: نستعلیق
نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ پایان کتاب چند اجازه اجتهاد و روایت آمده بدین تفصیل: اجازه شیخ محمد حسن نجفی صاحب «جواهر الکلام» به سید محمد علی بن محمد باقر، اجازه ملا محمد محسن فیضی نجفی به فرزندش آغا میرزا احمد محسن فیضی نجفی به فرزندش آغا میرزا احمد (مقرر کتاب)، اجازهای بدون امضا که در اول آن چنین آمده: «هذا السواد مطابق لأصله الذی وقع علیه نظر الأحقر مرتضی الأنصاری و کان بخط شیخنا و شیخ الطائفة» (گویا مقصود شیخ محمد حسن نجفی صاحب جواهر باشد )، اجازه شاگرد سید باقر به آخوند ملا محمود بن محمد جعفر الکراذی (احتمال می رود اجازه قبل نیز به همین شخص داده شده باشد)؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج زرد شتری، 358گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 166]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:220
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 244]
» تقریرات الاصول ← مناهج
taqrīrāt-ul usūl
حسینی اصفهانی، محمد مهدی بن هدایت الله، ۱۱۵۲ - ۱۲۱۸ قمری
hoseynī esfahānī, mohammad mahdī ebn-e hedāyat-ollāh (1740 - 1804)
درس شیخ مرتضی انصاری
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18791
کاتب = مؤلف، بی تا [ د.ث. مجلس]
taqrīrāt-ul usūl
مازندرانی علی آبادی، سلیم، - 1226 قمری
māzandarānī ‘alī-ābādī, salīm (- 1811)
تقریرات درس شیخ انصاری است (که در چند جا به نام وی تصریح شده) که اقوال دیگر بزرگان نظیر محقق خوانساری، شریف العلماء، فاضل قمی، صاحب ریاض و صاحب اشارات دارد و ایراد نموده، و مشتمل بر مباحث استصحاب، تجزی در اجتهاد، التخطئه و التصویب، التعادل و التراجیح، مشتق، مقدمه واجب، حجیة المظنه را داراست. در پایان نیز رساله ای در حجیة المظنه از دروس میرزا حسن آورده است.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:199
آغاز: فانهم ینکرون الاستصحاب فی الاحکام ... دون الحکم الخبری و الموضوعات ... العکس ... بان الاستصحاب من حکم الکلی
خط: تحریری، کا: = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی و اضافات؛ واقف: شیخ سلیم مازندرانی علی آبادی؛ جلد: تیماج مشکی، 22 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: - 137]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1280
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 105]
taqrīrāt-ul usūl
یزدی، علی اصغر، - 1240 قمری
yazdī, ‘alī asqar (- 1825)
تقریراتی است که مؤلف ار دروس اساتید خود در اصول فقه تحریر نموده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:5040-25/130
آغاز: ادام الجمهور اما غفلة عن الامر المعقول او لعدم الالتفات الی الجهات والاعتبارات التی لولا ها لبطل الحکمه؛ انجام:هذه متمکن عن تحصیل العلم بالوصول الی الرافع بالعمل بالاحتیاط و نحوه فالتمسک بقاعدة الاشتغال فی محله.خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: گویا محرم 1208ق؛ فاقد جلد، 112گ، 27 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 1013]
taqrīrāt-ul usūl
شریف العلماء، محمد شریف بن حسینعلی، - ۱۲۴۵ ؟قمری
šarīf-ol-‘olamā’, mohammad šarīf ebn-e hoseyn-‘alī (- 1830)
شریف العلماء ملا محمد شریف پسر حسن علی آملی مازندرانی درگذشته 1245 در کربلا، گویا تقریر درس های او است از یکی از شاگردانش چه از او جز «رسالة جواز امر الامر مع العلم بانتفاء الشرط» اثر دیگری نشان نداده اند.
[الادب 236/2؛ اعیان الشیعة 223/45؛ اعلام الشیعة 619/2]
آغاز: اصل. اعلم ان العلماء قد اختلفوا فی دلالة النهی؛ انجام: فلاریب فی جواز العمل بخبر المجهول الحال
خط: نسخ، بی کا، تا: 4 جمادی الثانی 1241ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 136گ (1-137)، 30 سطر (14×22 )، اندازه: 20×30سم [ف: 12 - 115]
از تعریف اصول فقه تا اجتهاد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق،جا: کربلا؛ تملک: عبدالکریم بن عبدالمطلب در تهران در
جمادی الاول 1253ق[ نشریه: 7 - 122]
taqrīrāt-ul usūl
هزار جریبی، محمد علی بن محمد باقر، ۱۱۸۸ - ۱۲۴۵قمری
hezār-jarībī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad bāqer (1774 - 1830)
تقریر بحث شیخ انصاری.
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:659
مباحث الفاظ. جلد 1 ؛ بی کا، بی تا ؛ با این یادداشت: «سید محمد علی بن سید کریم هزار جریبی یروی عن الشیخ الانصاری و ملا علی خلیلی رازی » [ف: - 42]
taqrīrāt-ul usūl
تبریزی، لطفعلی بن احمد، - 1262 قمری
tabrīzī, lotf-‘alī ebn-e ahmad (- 1846)
تقریرات درس اصول یکی از علمای امامیه احتمالا سید حسین کوهکمری، در ق 13ق است در مباحث قطع و ظن و مطلق و مقید که در شناسنامه با عنوان تقریرات درس سید حسین کوهکمری از میرزا لطف علی بن میرزا احمد تبریزی شناخته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9253
آغاز: بسمله. و به نستعین الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی اشرف الانبیاء و سید المرسلین ... اصل فی ان القطع و الظن حجة لااعلم ان الشخص؛ انجام: کما وفقنا لرسم المباحث المتقدمة فانه المتفضل علی من یشاء من عباده ولیکن هذا آخر الکلام فی المسالة وقد اتفق الفراغ منها لجامع الکتاب محمد حسن بن عبداﷲ المامقانی
خط: نسخ، کا: علی بن لطفعلی تبریزی، محمد حسن بن عبداﷲ ممقانی، تا: 1277ق؛ اواخر نسخه به خط محمد حسن بن عبداﷲ مامقانی تصحیح شده و متن خط خوردگی دارد؛ تملک: لطف علی بن علی؛ در آخر نسخه آمده است: «اتفق الفراغ منها لجامع الکتاب محمد حسن بن عبداﷲ مامقانی»، گویا اواخر نسخه تقریرات مامقانی باشد، و در لبه نسخه نوشته اند: «هو من والدی قدس نفسه»؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 30 - 36]
taqrīrāt-ul usūl
کرباسی، محمد مهدی بن محمد ابراهیم، - ۱۲۷۸ قمری
karbāsī, mohammad mahdī ebn-e mohammad ebrāhīm (- 1862)
دروس شیخ مرتضی انصاری
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15118
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 199]
taqrīrāt-ul usūl
بحرالعلوم، هاشم بن علی، 1255 - 1284 قمری
(1839 - 1868) bahr-ol-‘olūm, hāšem ebn-e ‘alī
رساله ای است در تقریرات درس اصول فقه میرزای شیرازی (1338ق) که در این نسخه از بحث مفهوم و منطوق تا اواخر بحث ضدین موجود است. مؤلف از شاگردان مرحوم شیرازی است و نویسنده تقریرات درس او. از مباحثی که تقریر کرده بحث مقدمه واجب است که استادش او را تحسین کرده و به شاگرد دیگرش محمدتقی قمی امر می کند که آن را استنساخ کند. او اکثر مباحث اصولی مرحوم شیرازی را تقریر کرده است.
[الذریعة 386/4 در تقریرات از سید هاشم بن سید علی طباطبائی آل بحر العلوم»]
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:265-2/85
آغاز: بسمله و به نستعین. اللهم انت ثقتی. القول فی المفاهیم و قبل الخوض فیها ینبغی التعرض لحدی المفهوم و المنطوق علی نحو الاجمال فاعلم انهم قد عرفوا الاول بانه مادل علیه اللفظ فی محل النطق؛ انجام: لانا نقول: نحن لا ندعی قبح التفویت کلیة بل جزئیة ... بمعنی ان الطبیعة المأمور بها لامصلحة ملزمة فیها بدونه.
ابحاث المیرزا محمد حسن الشیرازی.
جلد دوم از بحث مفاهیم تا بحث ضدین؛ خط: نستعلیق، کا: مهدی بن سید محمد بحر العلوم طباطبائی (برای خودش استنساخ نموده است )، تا: غره محرم 1311ق؛ مصحح، محشی با امضای: «منه قدس سره»، «المحرره» ؛ جلد: تیماج سرخ، 302گ، 18 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 2 - 1007]
taqrīrāt-ul usūl
مغانی تبریزی، علی بن لطفعلی، - 1284 ؟ قمری
(8681 -) moqānī tabrīzī, ‘alī ebn-e lotf-‘alī
تقریرات درس اصول یکی از اساتید حوزه نجف احتمالاً سید حسین کوهکمره ای است.
آغاز: بسمله. حمدله. احتج اقول الاخباریین بوجوب الکف و الاحتیاط فی الشبهة التحریمیة الحکمیة بالادلة الثلاثة و هی الکتاب و الاخبار و العقل؛ انجام: و قال فی الدروس لو ادخل دینار فی محبرته و کانت قیمتها اکثرولم
مباحث برائت و احتیاط را در بردارد و یک جلد از این تقریرات به شماره 9253 آمده است و بخش های دیگر این تقریرات در شماره های بعد خواهد آ مد. در الکرام البرره (ج 3) درباره مقرر آمده است: «ادرک العلامة الانصاری و تلمذ علی العلامة الحاج سید حسین الکو کمره ئی و کتب سبع مجلدات انها من جملة من مباحث الاصول من تقریراته و بعض تقریرات الشیخ محمد حسن الممقانی ...» ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: به خط مقرر، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 219گ، 23 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 30 - 82]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و اله اجمعین ... اصل من جملة الاصول او القواعد او الادلة الشرعیة او العقلیة او کلیهما الاستصحاب و هو لغة من صحبه کسمعه؛ انجام: فاذا ثبت تقصیره ثبت العقاب علیه و هو المطلوب واﷲ تعالی هو العالم خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13، مصحح، متن خط خوردگی دارد، رکابه دار؛ مهر: کتابخانه سلطان القرایی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 282گ، 26 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 30 - 84]
آغاز: الامر بالشیء علی وجه الایجاب هل یتقضی وجوب ما لایتم الا به فیه خلاف و تحقیق البحث علی وجه یقتضی رسم مقدمات؛ انجام: الی عدم جواز اجتماع الامر و النهی اذا لیس هناک عنوانان جمعها المکلف بسوء اختیاره فی فرد
مباحث مقدمه واجب و اجتماع امر و نهی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی، رکابه دار؛ مهر: کتابخانه سلطان القرایی؛ جلد: تیماج مشکی، 213گ، 18 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 30 - 83]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین ... اصل اعلم انهم اختلفوا فی جواز العمل بالعام قبل الفحص عن المخصص علی قولین؛ انجام: لولم یعالج باعتبار کون السبب هو القدر الجامع بینهما للزم.
از مباحث عام و خاص در جمادی الاول 1275ق شروع شده و تا ربیع الثانی 1277ق ادامه یافته و در پایان بخشی درباره قاعده میسور دارد ؛ خط: نسخ، کا: علی بن لطفعلی فرزند مؤلف، تا: 12 ربیع الثانی 1277ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج قهوه ای، 291گ، 29 سطر، اندازه: 18×22/5سم[ف:30-83]
taqrīrāt-ul usūl
روزدری، علی، - 1290 قمری
(3781 -) rūzdarī, ‘alī
تقریر درس های اصولی میرزای شیرازی (-1312ق) و بعضاً میرزا جبیب اﷲ رشتی است. در الذریعة چند تقریر از مباحث اصولی میرزای شیرازی معرفی شده است. مقرر از شاگردان مبرز و برجسته آیة اﷲ میرزا حسن شیرازی بوده، که تقریرات همه درس های اصول فقه را از ایشان فرا گرفته و گردآوری نموده، هنگامی که از طرف استاد خود عازم تبریز و اقامت در آن شهر گشت (سال های پیش از 1209) تقریرات خود را نزد استاد گذارد تا در سفر دستخوش خطر نگردد. شیرازی تقریرات وی را مطالعه کرد و آن را پسندید و به شاگردان خود توصیه نمود، از آن رونویس کنند. فضلای حوزه می گفتند: هر چه محصول آن حوزه بود، روزدری نگاشته حتی کفایه آخوند خراسانی را.
آغاز: بسمله، اصل قد ینقسم اللفظ الموضوع باعتبار المعنی الموضوع له الی متحد المعنی و متکثرة و المتکثر الی المشترک و المبهمات و المنقول و المرتحل لان الموضوع له فیها متعدد چاپ: توسط مؤسسه آل البیت (علیهم السلام) قم به چاپ رسیده است.
[دنا 215/3؛ الذریعة 379/4-380]
آغاز: برابر؛ انجام: فیقال انما اراد النفسی و لو کفی ذلک لزم الالتزام بالنفسی فی جمیع الاشیاء کما لا یخفی شامل مباحث وضع علائم حقیقت و مجاز و تعارض احوال؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: یکشنبه 5 رمضان 1312ق؛ تملک: مسیح بن احمد رضوی؛ جلد: تیماج قرمز، 273گ، 16 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 9 - 297]
آغاز: القول فی المفاهیم، قبل الخوض فیها ینبغی التعرض لحدی المفهوم و المنطوق علی نحو الاجمال
این کتاب تقریرات درس آیة اﷲ شیرازی است که مؤلف در این کتاب مباحث مختلف اصولی را مختصرا آورده بدین شرح: مفاهیم، مشتق، تنبیهات باب مشتق، فوائدی در مباحث مختلف اصولی، دلالت امر بر فور یا تراخی، دلالت امر و نهی بر مره یا تکرار، اجزاء، اجتماع امر و نهی، دلالت نهی به فساد، مقدمه واجب و اقسام مقدمه و شرط متأخر، واجب نفسی و غیری و مقدمه موصله، اعتبار قصد ترتب الغیر فی الواجب الغیری، واجب توصلی و تعبدی و اصلی و تبعی، ان الامر الغیری لایقتضی التعبدیة و ثمرات قول به وجوب مقدمة و ادله قائلین به وجوب مقدمه و مسألة ترک حرام از مقدمات واجب و تنبیهات راجعه به مقدمه واجب و اشکال معروف در باب طهارت ؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، بی تا؛ احتمالاً به خط مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، دارای خط خوردگی؛ جلد: تیماج قرمز، 283گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 1 - 232]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:685
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 315]
آغاز: برابر؛ انجام: لعدم قیام دلیل علیه فیه علی الصحة فیستکشف منه ذلک و یخرجه عن ظاهره
این نسخه شامل بحث الفاظ با تفصیل ذیل می باشد: «وضع، تعارض اصول، حقیقت شرعیه، مفاهیم، تداخل اسباب، استعمال لفظ مشترک، صیغه امر در 6 فائده، دلالت امر بر فورو تراخی، مره و تکرار، دلالت نهی از فساد منهی عنه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ تملک: توسط ذبیح اﷲ خراسانی در کربلا؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362 ؛ کاغذ: فرنگی حنایی، جلد: میشن زرشکی، 149گ، 20 سطر، اندازه: 12×21/7سم [ف: 16 - 83]
نسخه حاضر مجموعه ای است از تقریرات روزدری شامل 14 بحث بزرگ و کوچک از مباحث الفاظ اصول فقه که هر یک با مطلع جدید و بسمله و خطبه جداگانه و بدون رعایت ترتیب متداول در کتب اصول فقه. ما به ترتیب در اینجا یاد می کنیم: اشتراک امر بین، دلالة امر برمره یا تکرار، مبحث فور و تراخی، مقدمه واجب، واجب انفسی و غیری، واجب توصلی و تعبدی، واجب اصلی و تبعی، الامر بالشی هل یقتضی النهی عن ضده، مبحث اجتماع امر و نهی، مبحث دلالة نهی بر فساد منهی عنه، فرق بین بحث دلالة النهی علی الفساد و حمل مطلق بر مقید، تداخل الاسباب شرعیه، مبحث اجزاء، مشتق؛ خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: سفید فرنگی آهاردار، جلد: تیماج سرخ، 161ص، 26 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 10-853]
آغاز: برابر؛ انجام: مع توصفه بالنفسی فیقال انها اراد النفسی و لو کفی لزم الالتزام بالنفسی فی جمیع الاشیاء کما لایخفی تمت المسئلة بعون اﷲ و حسن توفیقه و له الحمد علی توفیق تحریر هذه المسائل الشریفة واتمامها تقریرات درس اصول فقه میرزای شیرازی (1312ق). شامل مباحث الفاظ تا آخر القول فی الکلام النفسی، جزء اول. نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم کازرانی، تا: چهارشنبه 15 جمادی الثانی 1310ق، جا: بلده طیبه سرمن رأی؛ از روی نسخه اصل، محشی با نشان «منه ره»، این نسخه را مهدی بن سید محمد بحرالعلوم برای خود استکتاب نموده و یادداشتی دارد؛ جلد: تیماج سرخ، 210گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 1010]
آغاز: برابر؛ انجام: لم یکونوا یعرفون المعانی المخترعة حتی یضعوا الالفاظ بازائها.
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه به دست آمد ؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن شیخ محمد علی خوانساری، تا: 17 ربیع الاول 1320ق؛ 221گ، 17 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 6 - 5]
آغاز: برابر؛ انجام: ثم ان النزاع فی دلالته علی المرة و التکرار لایختص بما اذا کان للوجوب بل یجری فیه علی تقدیر ارادة الندباو ظهوره فیه
مباحث الفاظ: وضع، تعارض اصول، حقیقت شرعیه، تعارض لغات، مشتق، استعمال لفظ مشترک، صحیح و اعم، صیغه امر، فورو تراخی، مره و تکرار ؛ خط: نسخ، کا: مهدی بن حسین یزدی خراسانی، تا: شعبان 1327ق، جا: سامرا؛ محشی از مؤلف و کاتب؛ واقف: حسن فرید محسنی، شهریور 1354 ؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد:تیماج عنابی،177گ،23سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 16-84]
شامل مباحث: الف- مباحث حقیقت و مجاز و مشترک و غیره آغاز: «بسمله اصل قد ینقسم اللفظ باعتبار المعنی الموضوع له الی المتحد المعنی و المتکثر»، ب- بخش دیگری ازمباحث حقیقت و مجاز که در این نسخه تقریرات جدا شده است با این عنوان: «المقام الثانی فی علائم الحقیقه و المجاز عند الشک فی المراد مع العلم بالوصع» در ذیل این بخش تقریرات نوشته که در تاریخ 1281 انجام یافته و در 1305 کتابت شده و سپس بقیه مباحث مشترک این گونه آغاز می گردد: «اصل اختلفوا فی جواز استعمال لفظ المشترک فی اکثر من معنی» بقیه بخش استعمال لفظ در اکثر از یک معنی در ص 410 پایان یافته و بخش بعد مفاهیم است که در ص 413 این گونه آغاز می شود: «بسمله ... القول فی المفاهیم و قبل الخوض ینبغی التعرض لحدی المفهوم و المنطوق» در پایان بخش مفهوم (ص 450)چنین آمده: «هذا خلاصة الکلام فی المقام الاول من المقامات الموضوعه للمفاهیم و سنختمه بذکر ... تداخل الاسباب ... و له الحمد»، آغاز بخش تداخل اسباب: «فائدة قد عنون جماعة من المتاخرین ... ان الاصل فی الاسباب هل هو التداخل»، بخش بعد (ص 466) «مسئله دلاله النهی علی فساد المنهی عنه» پس از آن بخش موجود مره و تکرار است. «قاعدة اختلفوا فی ان صیغة الامر هل هی للمرة او التکرار» آخرین بخش موجود مقدمه واجب است: آغاز: «بسمله اصل اختلفوا فی وجوب مقدمة الواجب ...» این بخش ناتمام است؛ خط: نسخ خوب، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قهوه ای، 246گ (41ر-286ر )، اندازه: 13×21سم [ف: 23 - 779]
بی کا، بی تا ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی با رویه پارچه گلدار، اندازه: 17×21سم [ف: 1 - 35]
آغاز: بسمله، القول فی المشتق و هو کما ذکره جماعة؛ انجام: او ظهور فیه ایضا ... لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: لاینبغی الاشکال فی امکان استعمال صیغة الامر فی القدر المشترک بین الوجوب والندب وهو الطلب المطلق مطلقا حقیقة بناء علی وضعها له ومجازا بناءعلی وضعها لخصوص؛ انجام: وحاصل ذلک الوجه ان الطبیعة لما اعتبرت وحدانیة غیر ملحوظه فیها التکثر ولاریب ان الامر الوحدانی لاینتفی الا بانتفاء مبحث اوامر را دارد. تقریرات درس میرزای شیرازی است که به وسیله شاگردش ملاعلی سربند نگارش یافته است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: گالینگور سبز عطف تیماج زرشکی، 32گ، 21 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 479]
taqrīrāt-ul usūl
آقا میرزا بابا سبزواری، - 1293 قمری
āqā mīrzā bābā sabzevārī (- 1876)
مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:63
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: میرزا بابا سبزواری، رمضان 1293ق ؛ کاغذ: فرنگی [تراثنا:س6ش1 - 90]
taqrīrāt-ul usūl
اردکانی یزدی، محمد تقی بن محمد حسین، ق13 قمری
ārdakānī-ye yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
تاریخ تألیف: دوشنبه 4 ذیحجه 1230ق (مبحث تعارض) مباحث استدلالی مفصلی است در اصول فقه از تقریرات دروس استادش شریف العلماء مازندارنی (-1245) که آن را در یک «مقدمه» و چند «رکن» که هر یک دارای اصول و مطالبی است ترتیب داده است.
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه رسالة و جیزه فی علم الاصول و رتبته علی مقدمة و ارکان اما المقدمة فی ذکر ما یحتاج الیه قبل الشروع ...
نواهی و چند مساله دیگر؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف مشکی، 21 سطر (9×15 )، اندازه: 14×21سم [ف: 16 - 403]
آغاز: برابر؛ انجام: و هذا القسم ایضا حجة کالسابق و قسم لایفهم عرفا بل یفهمه العقل و هذا القسم من الاولویة محل النزاع فی الحجیة
در مقدمه و چند رکن، مانند تقریرات درس است. نام مؤلف به استناد نسخه دلیل المخطوطات ج 224/1 ذکر شد ؛ خط: نسخ،بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 225گ (1پ-225پ )، 20 سطر (7/5×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 716]
آغاز: برابر
ابحاث شریف العلماء. من اول الکتاب الی مبحث التعارض ؛ کا: محمد جواد بن محمد حسین، تا: 10 شعبان 1246ق؛ محشی، با نشان بلاغ؛ تملک: حسین بن محمد فولادی ؛ مهر: «حسین منی و انا من حسین » (مربع)؛ 595ص [ دلیل المخطوطات: 1 - 224]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1034
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 295]
جلد دوم، از بحث اجماع تا پایان دلیل بر تعمیم اسباب ظن ؛ کا: محمد حسین، تا: 1285ق؛ محشی از «محمد حسین » و «مولانا جعفر»، مصحح، در پایان کتاب محمد حسین نوشته که: «نسخه را از روی نسخه اصل که بخط مرحوم میرزا احمد بوده چه خود نوشته یا دیگری بعداز اتمام، مقابله نیز نمو دهام فی سنة 1285»؛ 417ص [ دلیل المخطوطات: 1 - 253]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1035
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 296]
taqrīrāt-ul usūl
استرآبادی، محمد بن قوچعلی، ق13 قمری
estarābādī, mohammad ebn-e qūč‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: غره جمادی الاول 1241ق (مباحث سنت تراجیح)
تقریر درس های اصولی ملا محمد شریف العملماء مازندرانی می باشد که از علمای بنام کربلا بود. مباحثی استدلالی مفصل و با عناوین « اصل -- اصل»
آغاز: اصل السنة و هی فی الاصل الطریقة کما یقال سنة زید کذا و فی الاصطلاح عبارة عن قول المعصوم
از مباحث سنت تراجیح؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی محمد» (بیضی)، «عبده محمد ابراهیم» (بیضی )؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 263گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 20 - 175]
آغاز: اصل فی الاجتهاد و التقلید و یبحث هذا الاصل عن مسائل ثلاثة لابد من ذکرها فی ضمن مراحل ثلاثة؛ انجام: کما هو وارد فی الشریعة فتفظن فلا یختلط علیک الامر. تمت المقالة فی النسخ از اجتهاد و تقلید شروع شده تا مباحث استصحاب و سپس با بحث نسخ پایان می یابد ؛ خط: تحریری، کا: محمد بن صفر، تا:
1245ق (پایان بحث استصحاب)؛ واقف: زین العابدین که آن را وقف عام کرده؛مهر:«عبده زین العابدین»(بیضی)؛جلد: تیماج کرم قهوه ای، 184گ، 34 سطر، اندازه: 20/5×30/7سم [ف: 43 - 59]
taqrīrāt-ul usūl
حسینی زنجانی، ابراهیم بن مرتضی، ق13 قمری
hoseynī zanjānī, ebrāhīm ebn-e mortezā (- 19c)
تاریخ تألیف: 1240-1243ق؛ محل تألیف: کربلا تقریراتی است در اصول فقه که مؤلف از درس استاد خود شریف العلماء محمد شریف بن حسینعلی مازندرانی (-1246ق) در ایامی که در کربلا مشغول تحصیل بوده، تحریر نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13164/8
آغاز: اختلفوا فی ان الامر بالشی هل یقتضی النهی عن ضده ام لا علی اقوال
از بحث ضد تا اواخر «امر الآمر مع علمه بانتفاء الشرط جائز ام لا »، در اواخر نسخه بحث های متفرقه فقهی از جمله اجتهاد و تقلید نیز تحریر شده؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن مرتضی حسینی زنجانی، تا: قرن 13؛ جلد: ساغری مشکی، 102گ (89ر-190پ )، 33 سطر [ف: 36 - 250]
taqrīrāt-ul usūl
شیرازی، محمد علی بن محمد رضا، ق13 قمری
šīrāzī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad rezā (- 19c)
تاریخ تألیف: 1244ق
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:50
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1244ق؛ با تاریخ های 1 صفر 1242 در نجف و دوشنبه ربیع الثانی 1240 و 1244؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 249گ، 27-34 سطر (11/5- 12/5×18 )، اندازه: 15×21سم [ف: - 495]
taqrīrāt-ul usūl
اصفهانی، عبدالرحیم، ق13 قمری
esfahānī, ‘abd-or-rahīm (- 19c)
در کلام و اصول است .
[فهرستواره منزوی 224/9]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4703/1
آغاز: بسمله. در ذکر شمه ای از احوال نفس بدانکه نشأة انسان در دو چیز فراهم آده است یکی گوهر نفس ... دیگری گوهر بدن؛انجام: در باب اجتناب از شبهه محصوره.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1247ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 129ص (1-129)، 15 سطر (5×10 )، اندازه: 11×16سم[ف: 14 - 3647]
taqrīrāt-ul usūl
بارفروشی، محمد یوسف، ق13 قمری
bārforūšī, mohammad yūsof (- 19c)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1254ق
تقریراتی است در اصول فقه و نسبتاً مفصل که در آن از استادش به «سید الاستاد مد ظله العالی» تعبیر می کند. مباحث اصولی در این تاب با عنوان «اصل، اصل» مطرح شده و از تعریف اصول فقه شروع شده تا مباحثی از خبر واحد.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:236
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فقد جرت عادة الاصولیین؛ انجام: الیس ان العمل به مع کون نسبته الیه مشکوکا لا یجوز لعدم جواز العمل بمثل هذا الخبر لیس ظنی الصدرو.
از اول تا قسمت هایی از خبر واحد؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات؛ جلد: تیماج مشکی، 598ص، مختلف السطر، اندازه: 14×21سم[ف:167]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1262
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 87]
taqrīrāt-ul usūl
طباطبائی تبریزی، محمد تقی، ق13 قمری
tabātabā’ī tabrīzī, mohammad taqī (- 19c)
تاریخ تألیف: 1266-1267ق؛ محل تألیف: نجف اشرف تقریرات درس مرحوم سید حسین کوهکمری (ترک) است که مؤلف در ایام تحصیل در نجف اشرف نگاشته و عناوین آن بدین تفصیل است: 1. مشتقات، ناقص الاول؛ 2. من توسط دارا مغصوبة، سنه 1266؛ 3. النهی عن الشیء یقتضی الفساد ام لا؛ 4. مفاهیم، ناقص الاول؛ 5. مفهوم الوصف؛ 6. بحث العام، ناقص الاول؛ 7. اذا تعقب العام بضمیر ...؛ 8. هل یجوز العمل بالعام قبل الفحص ام لا؟ 21 جمادی الثانی؟؛ 9. جواز تخصیص الکتاب بالسنة؛ 10. حجیة العام فیما یقتضی بعد التخصیص؛ 11. اجمال المخصص، جمادی الثانی 1267؛ 12. اذا ورد عام و خاص متنافیا الظاهر، سه شنبه 27 شوال 1267؛ 13. المطلق و المقید؛ 14. المجمل والمبین؛ 15. الاجماع؛ 16- الاجماع المنقول.
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه:6
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1266ق؛ مطالبی را که نقل کردیم مرحوم سید محمدحجت در صفحه اول نقل کردهاند ولی مرحوم سید حسن حجت آورده اند که: «گمان قوی می برم که این کتاب از تقریرات درس شیخ انصاری است»، محشی، دارای خط خوردگی، اکثر مباحثات ناتمام است [ف: - 20]
taqrīrāt-ul usūl
رضوی، محمد علی، ق13 قمری
razavī, mohammad ‘alī (- 19c)
تقریر درس های اصولی ظاهراً شیخ مرتضی انصاری است.
آغاز: تحقیق فی بیان العلم فنقول و باﷲ التوفیق الکلام فیه یقع فی مقامین الاول فی بیان تحدیده و الثانی فی بیان اقسامه؛ انجام: والوجه واضح اما فی القسم الثانی.
شامل برخی از مباحث الفاظ و یکی از اصول عملیه (از مبادی لغوی صحیح و اعم، اقسام واسطه، شرائط شرعیه، تکلیف بمحال، اصالة الصحه، حمل مطلق بر مقید، مجمل و مبین، مقدمه واجب، امر بشیئ هل یقتضی النهی عن ضده) است. ظاهراً این جلد بالتمام از افادات شیخ انصاری علیه الرحمه است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ بعضی از صفحات به طور چلیپا نوشته شده؛ واقف: مدرس رضوی، 14 شهریور 1323؛ 331گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 13]
آغاز: اصل اعلم ان حقیقة اللغویة عبارة عن وضع اللفظ عیر مسبوق بوضع آخر اصلا؛ انجام: و ان قلنا بجو از الاجتماع فی المسئلة الآتیة.
کتاب تقریر درسی است که بطور مسوده و بر خلاف ترتیب نوشته و غالباً ناقص است و می نماید که در تجلید نیز رعایت ترتیب مباحث نشده. این جلد شامل قدری از مباحث الفاظ و ادله عقلی (از تعریف و بیان موضوع اصول، وضع و استعمال الفاظ صحیح و اعم، فعل و تقریر معصوم، تعریف مطلق و مقید، اجزاء قضاء تابع اداء، اجتماع امر و نهی، مفهوم و منطوق، حجیة قطع و مبحث اجتهاد و تقلید، تعادل و تراجیح است. دو مبحث اخیر بالنسبه مرتب است مطالب این کتاب ظاهراً از شیخ انصاری است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ بعضی از صفحات به طور چلیپا نوشته شده؛ 77گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 6 - 14]
آغاز: اصل من الادلة الشرعیة الاخبار و السنة وهی لغة الطریقة؛ انجام: فنعلم اجمالاً ببطلان احمد الاستصحابین.
این مجلد قدری مرتب و شامل مباحث حجیت خبر واحد، اجماعدلیل انسداد، ادله عقلیه (مطالب و مسائل مقدماتی از قاعده لطفو غیره) از اصل برآئت و اشتغال و استصحاب است. مطلب اولنسخه در(سنت) و مطلب آخر (تعارض اصالة الصحه با استصحاباست). تاریخ ختم مبحث اخیر: 6 محرم 1267؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: مدرس رضوی، 14 شهریور 1323؛ 254گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 14]
taqrīrāt-ul usūl
رضوی، احمد بن محمد، ق13 قمری
razavī, ahmad ebn-e mohammad (- 19c)
گویا تقریرات استادش شیخ انصاری باشد که مبحث صحیح و اعم را در 6 رجب 1274ق، ساخته است و مقدمه واجب را در پنج شنبه سوم رمضان 1272ق، در نجف اشرف نگاشته است.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:22488
آغاز: القول فی الموضوع اعلم انه کما قیل ان کمال السعادة الانسانیة
آنچه در این نسخه هست شامل مباحث موضوع، صحیح و اعم - اتیان مأمور به آیا مقتضی اجزاء است یا نه؟ - مقدمه واجب، امر بشیء آیا مقتضی نهی از ضدش است یا نه؟ اجتماع امر و نهی، نهی در عبادات و معاملات مقتضی فساد است یا نه؟ مفهوم و منطوق - عموم و خصوص،مطلق و مقید و ادلیه عقلیه. قسمتی را هم در 6 رجب 1274 نگاشته است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 3 رمضان1272ق؛ جلد: تیماج مشکی، مختلف السطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 2 - 689]
taqrīrāt-ul usūl
شریف یزدی، محمد تقی بن محمد باقر، ق13 قمری
šarīf-e yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
در اصول فقه. از صفر 1262ق تا ذیحجه 1277ق.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1260 تا صفر1264ق؛ مانند نسخه ش 6836. در بالای برخی از صفحات تاریخ 60 (1260) تا صفر 1264 دیده می شود ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی،260گ،23سطر(10×16)،اندازه:16×22سم [ف: 16 - 379]
آغاز: المطلب الاول اختلفوا فی ان ما بحکم العقل بحسنه علی وجه لزوم الفعل او قبحه علی وجه لزوم الترک او بحکم بهم الاعلی وجه اللزوم ... هل یجوزان یکون یکم الشرع بخلافه
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با چند نامه و فروشنامه حاج میرزا محمد طبسی کشت زار ابراهیم آباد مسکوه جنب هاشم آباد و سرتل را به میرزا ابوالقاسم به فارسی یکی مورخ 7 ذیحجه 1274 و دیگری مورخ 10 شعبان 1271 و پایان شعبان یا 1 رمضان 1274؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 255گ، 27 سطر (10×15 )، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 381]
taqrīrāt-ul usūl
حسین بن محمد حسین، ق13 قمری
hoseyn ebn-e mohammad hoseyn (- 19c)
تقریرات مرحوم شیخ مرتضی انصاری (- 1281ق) است که به وسیله یکی از شاگردانش به نام شیخ حسین بن محمد حسین در زمان حیات استادش گردآوری کرده است و شامل مباحث قضاء، احکام تقلید، اجماع، استصحاب، علم اجمالی، اجتماع امر و نهی می باشد.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:19555
آغاز: بسمله کتاب القضاء و هو فی اللغة لمعان کثیرة الخلق و منه قوله تعالی فقضیهن سبع سموات ای
تقریرات مرحوم شیخ مرتضی انصاری؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی در لبه کتاب یادداشتی از حاجی، مورخ جمعه بیستم ذیقعده 1274ق، در بلده شاهرود آمده که: «تحریر آقای مرحوم»، 308گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 2 - 405]
taqrīrāt-ul usūl
قزوینی زنجانی، حسن بن علی، ق13 قمری
qazvīnī zanjānī, hasan ebn-e ‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: یک شنبه 17 شوال 1277ق تا 10 رجب 1281ق
تقریرات درس اصول یکی از علمای شیعه در قرن 13، گویا شیخ مرتضی انصاری است. مقررحسن قزوینی فرزند ملاعلی قارپوزآبادی است که از آثارش فرائد الاصول و ینابیع الدرر نیز هست.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9730
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی اکرمنا بالعقل و الایمان و جعل العقل لنا هادیا الی سبیل الفوز و الرضوان ... اما بعد فلما قررنا الدلیل الثالث من الادلة الشرعیة شرعنا فی الدلیل الرابع فنقول الدلیل الرابع من الادلة هو العقل فقبل الخوض فی المقصود لابد من تقدیم مقدمة؛ انجام:و اما تعارض الاستصحابین و نحوه فقد ذکر فی مورده لایحتاج الی البیان الحمدﷲ الذی وفقنی لاتمام علم الاصول و اکمل به الاوهام و العقول و الصلاة و السلام علی افضلمن ارسله لتبلیغ الاحکام و.. فی عاشر رجب 1281 خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 رجب 1281ق؛ مصحح،متن خط خوردگی دارد، رکابه دار ؛ جلد: تیماج مشکی، 340گ،17 سطر، اندازه: 17×24سم [ف: 31 - 69]
taqrīrāt-ul usūl
زنجانی، علی اکبر بن رجبعلی، ق13 قمری
zanjānī, ‘alī akbar ebn-e rajab-‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: 18 جمادی الاول 1281ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
مباحث مفصل و استدلالی است در اصول فقه که مؤلف از درس استادش سید حسین کوه کمری تحریر نموده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:13455
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اصل فی ان الالفاظ التی وقع النزاع فیها و حصل فیها ... فی لسان المتشرعة فی المعانی الشرعیة القابلة للصحة و الفساد؛ انجام: فان الأمر الاعتقادی الحاصل ممن لااعتبار بقوله کالمعلم و غیره لیس امراً شرعیاً کما لایخفی هذا تمام الکلامفی الاجتهاد الذی هو اشد من طول الجهاد وفقنا اﷲ ...
مادامت الاحکام مطلوبة من العباد.
یک جلد از مجلدات کتاب و بحث«الصحیح و الاعم تا» «معذوریة الجاهل مرکباً او بسیطاً» را شامل است و فهرست مطالب کتاب در آخر نسخه آمده ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 18 جمادی الاول 1281ق، جا: نجف اشرف ؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوه ای، 255گ، 20-23 سطر، اندازه: 15/5×22/5سم [ف: 36 - 400]
taqrīrāt-ul usūl
حسینی یزدی، مرتضی، ق13 قمری
hoseynī yazdī, morteza (- 19c)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
کتاب مشتمل بر افادات استادش به هنگام تدریس «فرائد الاصول» شیخ مرتضی انصاری است و به احتمال قوی، مؤلف، علی رغم درک حیات شیخ انصاری، شاگرد با واسطه وی بوده است چنان که ضمن مطالب کتاب آورده: «و بین ما ذکر القوم اعتبار یا کذا ذکر الاستاد حاکیا له عن المص سلمه اﷲ فترجدا» و یا «فلا یفی باثبات الحجیة من باب التعبد کما هو مذهب المص کذا قال الاستاد ولکن» و نیز «صرح بذالک غیر واحد من الفحول و منهم شیخنا المرتضی حیث قال فی اواخر کتابه» وی درباره شیوه تدریس استاد نوشته است: «وجوها دقیقة منها ارتضاه
الاستاد دامت ایام افاداته حیث قال سلمه اﷲ ان مقصود هم من هذا النزاع بعد تسلیمهم لاستعمالها فی کلیها تعین ما شاع فی المجازات لیحمل علیه الالفاظ ... محلاً للخلاف مستبعد جدا کما یظهر بالتامل و لقد اقر الاستاد بضعفه فی اثناء الدرس لکن و لما کان البناء فی هذا الدرس علی سرعة السیر و الاختصار لم یتعرض لسایر الوجوه».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20879
آغاز: بسمله فصل فی علایم الوضع اعلم ان الاصولیین قد ذکروا؛ انجام: بمجرد بیان خلاف الواقع و لو کان مخالفا للعامه خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قبل از 1281ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج زرشکی، 376گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 16 - 87]
taqrīrāt-ul usūl
نیشابوری، حسین بن ابوالقاسم، ق13 قمری
neyšābūrī, hoseyn ebn-e ab-ol-qāsem (- 19c)
تاریخ تألیف: 27 ربیع الاول 1293ق
تقریر بحث های اصولی حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی است. بیشتر این بحث ها را خود مؤلف از مجلس درس استاد استفاده کرده و بعضی از درس ها را که حاضر نبوده از نوشته های آخوند ملا غلامرضا قمی بهره برده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:6710
آغاز: اصل من جملة الادلة العقلیة لا الاصول العلمیة المجعولة فی حق الشاک فان لها مقاما آخر یاتی الکلام فیها خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 169گ، مختلف السطر، اندازه: 19×23/5سم[ف:17-266]
taqrīrāt-ul usūl
محمد مهدی بن حمید، ق13 قمری
mohammad mahdī ebn-e hamīd (- 19c)
تاریخ تألیف: 1299ق؛ محل تالیف: نجف اشرف بحث های پراکنده ای است از استصحاب و اجتهاد و تقلید و تمام تعادل و ترجیح که مؤلف از تقریر درس های استادش سید حسین کوهکمری نگاشته است. بیشتر این بحث ها ناتمام می باشد.
آغاز: القول فی المظنة و اعتبارها و تفصیل الکلام علی وجهیکشف اللثام عن وجه المرام یستدعی تمهید مقدمة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: مؤلف «الراجی محمدمهدی» (مربع )، «حسین منی و انا من حسین» (بیضی )؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 87گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 110]
آغاز: اصول و من جملة الأدلة العقلیة الأصول العملیة و هی اربعة و ذلک لأن حکم الشک
در این جلد اصول علمی آمده و بعضی از مباحث آن ناتمام مانده است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مهر: «الراجی محمد مهدی» (مربع)، «حسین منی و انا من حسین» (بیضی )؛ جلد:مقوایی عطف تیماج قهوه ای، 134گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21 - 111]
taqrīrāt-ul usūl
آخوند شریف
āxūnd šrīf
رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه:64ت
از باب چهارم آغاز می شود که در چند منهج بایستی باشد و نخستین آن در اجماع است ؛ خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 254ص، قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1103]
taqrīrāt-ul usūl
ابن اسحاق، ق13 قمری
ebn-e eshāq (- 19c)
تقریر مباحث اصولی استادش شریف العلماء یزدی است، و از مقدمات مباحث اصولی شروع شده، مباحث الفاظ و ادله عقلیه را داراست، مشتمل بر یک «مقدمه» و «خاتمه» و چند «باب».
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14524
آغاز: بسمله، و الصلاة و السلام علی خیر خلقه ... فان هذه رسالة فی المطالب الاصولیة رتبته علی مقدمة و ابواب و خاتمة؛ انجام: ... قال الاستاد دام ظله بعد تقریر الاستدلال بهذه الاخبار یرد علیه امور.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ چنان که فرزندش در آغاز نسخه بدان تصریح کرده، با خط خوردگی و اصلاحات فراوان؛ جلد: تیماج سبز، 193گ، 23سطر، اندازه: 15/2×20/9سم [ف: 41 - 31]
taqrīrāt-ul usūl
بهبهانی، اسماعیل بن محمد بن محمد علی ق، ۱۳ قمری
behbahānī, esmā‘īl ebn-e mohammad ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
[سرگذشت بهبهانی ص 464]
تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه:134
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 23 سطر (9/5×14/5) [ف: - 756]
taqrīrāt-ul usūl
حائری یزدی، احمد
hā’erī yazdī, ahmad
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10234/1
خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی از سید عمیدالدین؛ قطع: وزیری [ میراث شهاب: س8ش4 - 68]
taqrīrāt-ul usūl
حسینی، حسن بن احمد، ق13 قمری
hoseynī, hasan ebn-e ahmad (- 19c)
علما در اینکه «نهی در عبادت» آیا باعث فساد عبادت می شود یا نه، اختلاف کرده اند این رساله ابتدا به تحریر محل نزاع پرداخته و سپس به قول خودش به استقصاء مطلب در میان علما می پردازد و از «فاضل قمی» بسیار نام برده است
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:300/4
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و اله اجمعین و لعنة اﷲ علی اعدائهم الی یوم الدین و بعد فقد یقول احوج عباد ربه الغنی اقل الطلبة حسن ابن احمد الحسینی غفر اﷲ و لوالدیه هذا ما جمعته و وقفت علیه؛ انجام: وفی المثال الثانی فی صورة ان قصد قرائة العزیمة عند التکبیرة کذلک بخلاف مااذا لم یکن ناویا لقرائتها و قرء ففی اثناء القرائة اذا عدل عنها الی سورة اخری لم یجیء فساد علی المش غایه ما هنا فعل محرما یتدارک بعد الصلوة جمیع ماصار زایدا
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج زرشکی، 132گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 1 - 478]
taqrīrāt-ul usūl
خراسانی آملی، محمد حسین بن محمد اسماعیل، ق13 قمری
xorāsānī āmolī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad esmā‘īl (- 19c)
قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه:1382
آغاز: القول فی اصول الفقه و هو مشتمل علی مقدمة و مقاصد و خاتمة؛ انجام: هذا تمام الکلام فی مسالة النهی فی العبادات ... قد کتبت تلک الاوراق فی ارض الاقدس الموسوم بالغری علی مشرفها آلاف التحیة و الثناء عند اساتید العظام حفظهم اﷲ ... بحق محمد و آله.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا )، تا: قرن 13 و 14؛ 245گ، 25 سطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 47]
taqrīrāt-ul usūl
رشتی، محمد علی، ق13 قمری
raštī, mohammad ‘alī (- 19c)
تقریرات درس اصول شیخ محمد کاظم خراسانی است.
[اعلام الشیعه 1302]
آغاز: الحمد الذی نور قلوبنا بمعرفته و فتح لنا من ابواب العلم. و بعد فیقول العبد المفتقر الی ... انی بینما احضر بحث استادنا العلامه امام المحققین و عماد المدققین وحید؛ انجام: و لو بمقدار مثقال من المقدار المقدر له شرعا فی عصمته المقام الثانی.
استصحاب است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج عنابی، 153ص (96-248 )، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/8سم [ف: 17 - 266]
آغاز: الحمدﷲ علی ابتدائه بالنعم الجسام ... و بعد فیقول ... هذه رسالة مختصر کتبتها عند حضوری بحث استادنا العلامه؛ انجام: او یمکن ان یقال و قبل الشروع لابد من تقدیم امور الاول.
تقریرات درس اصول «استصحاب» خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام ؛ کاغذ: فرنگی سفید، آهاردار، جلد: تیماج عنابی، 55ص (254-308 )، 19 سطر، اندازه: 16/5×22/8سم [ف:17 -267]
taqrīrāt-ul usūl
رضوی، محمد بن محمد حسن، ق13 قمری
razavī, mohammad ebn-e mohammad hasan (- 19c)
تقریر درس استادش سید حسین کوه کمری تبریزی .
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:7322
آغاز: فصل و من الادلة العقلیه الاصول العملیة و هی منحصرة فی الاربعة بحسب الموارد و المجاری حصرا عقلیاً؛ انجام: فلا معنی له قبل وقت الواجب.
در مباحث اصل برائت است؛ خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: یک نفر گمنام، شهریور 1329؛ 374گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 12]
taqrīrāt-ul usūl
سپهدار، محمد حسین بن محمد حسن، ق13 قمری
sapahdār, mohammad hoseyn ebn-e mohammad hasan (- 19c)
تألیف محمد حسین بن حاجی محمد حسن خان سپهدار گویا همان قزوینی تهرانی که در نجف و تهران می زیسته است (اعلام الشیعة 767/1). تقریر درس های استادش حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی است در اصول در عام و خاص.
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2717
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فلفل نمکی آبی، جلد: میشن سرخ، 194گ، 14 سطر، اندازه: 13/4×21/3سم [ف: 1 - 120]
taqrīrāt-ul usūl
شیخ الاسلام اردبیلی، عبدالجواد
šayx-ol-eslām ardabīlī, ‘abd-ol-javād
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:- 6265
از استصحاب تا برائت ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: شیخ محمد خورکامی رشتی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 186گ، 22 سطر، قطع: خشتی [ف: - 92]
taqrīrāt-ul usūl
شیروانی، محمد جواد، قرن 13 قمری
šīrvānī, mohammad javād (-19c)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10700
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: اوائل قرن 13 ؛ قطع: رقعی [ میراث شهاب: ش9ش2 - 10]
taqrīrāt-ul usūl
لاریجانی، رجبعلی، ق13 قمری
lārījānī, rajab-‘alī (- 19c)
تقریرات درس شریف العلماء است .
جلد یک؛ بی کا، بیتا [ د.ث. مجلس]
جلد دوم، دارای یک صفحه اجازه اجتهاد به خط و مهر شریف العلماء ؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
جلد سوم ؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
taqrīrāt-ul usūl
لواسانی، محمد بن لطفعلی، ق13 قمری
lavāsānī, mohammad ebn-e lotf-‘alī (- 19c)
تقریرات بحث سید ابراهیم قزوینی صاحب ضوابط است از محمد بن لطفعلی ابن شاه محمد بن یونس لواسانی که بنا به نوشته فرزندش هنگام نوشتن این تقریرات 18 ساله بوده است.
تهران؛ چهل ستون؛ شماره نسخه:61
کاتب = مؤلف، بی تا؛ قطع: خشتی [ چند نسخه ف: - 316]
taqrīrāt-ul usūl
هزار جریبی، محمد علی بن کریم، قرن 13 قمری
hezār-jarībī, mohammad ‘alī ebn-e karīm (-19c)
تقریر بحث شیخ انصاری (1214-1281ق ).
قم؛ حجتیه؛ شماره نسخه:660 بی کا، بی تا [ ف: - 42]
taqrīrāt-ul usūl
شوندی قزوینی، کلبعلی بن عباس، - 1304 قمری
šavandī qazvīnī, kalb‘alī ebn-e ‘abbās (- 1887)
مباحث مفصلی است در اصول فقه که از «مقدمه» و چند «مقصد » و «خاتمه» ترتیب یافته است، مؤلف از شاگردان مرحوم شیخ محمد حسن نجفی (صاحب جواهر )، شیخ مرتضی انصاری و شیخ عبدالحسین تهرانی (شیخ العراقین) بوده و دارای تألیفاتی است که بیشتر آنها در کتابخانه مرعشی نگهداری می شود.
حاشیه شوارق الالهام، ذوق الفقاهة و منهج العبادة، تقریرات فقه
شیخ العراقین تهرانی و کتاب قسطاس الاصول از جمله تالیفات وی می باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14649
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ الذی وفقنا علی ابتدائه و ارجو ان یوفقنا، علی اتمامه و انتهائه ان شاءاﷲ بحق محمد و آله فانه خیر موفق و معین و الصلاة و السلام علی افضل امنائه و اطیب خلفائه فی الارض محمد (صلی الله علیه و اله) ... فهذه کتیبة فی علم اصول الفقه و لقد رتبناه علی مقدمة و مقاصد و خاتمة؛ انجام: فلنشرع الان، فی البحث عن مبحث الخاص، مستعینا باﷲ تعالی، راجیا عنه تعالی التوفیق بالخلاص علی سبیل الاخلاص و مصلیا و مسلما.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ قلم خوردگی دارد ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 268گ، 27 سطر (13×18 )، اندازه: (15×22)سم [ف: 37 - 107]
taqrīrāt-ul usūl
قراچه داغی، محمد علی بن احمد، - 1310 قمری
qarāče-dāqī, mohammad ‘alī ebn-e ahmad (- 1893)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1138/6
در حجیت قطع و ظن ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 71ص (167-237) [سنا: ف: 2 - 132]
taqrīrāt-ul usūl
رشتی، حبیب اﷲ بن محمد علی، 1234 - 1312 قمری
(1819 - 1895) raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī
این تقریرات در سه بخش است: بخش اول در مقدمات اصول است، بخش دوم «صحیح و اعم»است. عنوان ها در هر سه بخش کتاب «بدیعة» است، پس می توان این تقریرات را نسخه اصل کتاب «بدایع الافکار» تألیف همین رشتی دانست که بعداً با تغییراتی آن را به سال 1313ق چاپ کر دهاند و در الذریعه (ج3ش178) معرفی شده است، لیکن به هر حال غیر از آن است و نیز غیر تقریرات همین مؤلف رشتی از درس های استادش شیخ مرتضی انصاری (1214-1281ق) می باشد که در الذریعه (ج4ش1637) یاد شده است. (علینقی منزوی)
[الذریعة 374/4]
تقریرات درس شیخ انصاری است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [مختصر ف: - 194]
آغاز: بخش یکم: نحمدک یا من بحکمته ابدع الأکوان، و فیها اسرار ما یکون و ما کان ... (1پ )؛ بخش دوم: بسملة. حمدلة ...
الطاهرین بدیعه. اذ قد عرف ان الاکثر علی ثبوت الحقیقة الشرعیة (115پ )؛ بخش سوم: اختلفوا فی جواز اجتماع الأمر و النهی فی شیء واحد هذه من غوامض المسائل ... (212ر )؛ انجام: بخش یکم: و ربما یجعل اطلاق کلامهم فی الثمرة قرینة علی ذلک فافهم و اﷲ الهادی و الحمدﷲ ... تمت [9] (113ر )؛ بخش دوم: صح لنا الاحتجاج علی التنجز بتجرد اللفظ عن قرینة الاشتراط ...تم و الحمدﷲ رب ... قدتم هذا الکتاب علی ید الحقیر ... حسن ابن المرحوم شیخ احمود (کذا) و قد فرغ ... غرة رجب سنة الف و ثلاث ماءة و ثلاث بعد الهجرة 1303 (211ر )؛ بخش سوم افتاده و چنین است: و مقتضی الکراهة اشتماله علی منقصة کا: حسن بن مرحوم شیخ احمود، تا: غره رجب1303ق؛ افتادگی: انجام؛ در سه بخش است ؛ کاغذ: فرنگی کاهی، نخودی، 227گ [ف: 11 - 672]
taqrīrāt-ul usūl
شیخ یعقوب، - 1313 قمری
šayx ya‘qūb (- 1896)
رساله حاضر شامل تقریرات استادش آخوند می باشد و حاوی مباحث الفاظ و استصحاب است.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:19557
آغاز: بسمله نخبة فی الوضع و حقیقته علی ما یجده القریحة الصافیة نوع اضافة و اختصاص و علقه و ارتباط خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ یادداشتی بخط حاج شیخ محمد حسین مورخ 1320 و 1323ق، درباره مؤلف این تقریرات و در صفحه دوم یادداشتی از پسرش در خصوص ترجمه شیخ محمد حسین مورخ 1352ق؛ کاغذ فرنگی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 243گ، 21 سطر (10×17/5 )، اندازه: 18/5×24سم [ف: 2 - 407]
taqrīrāt-ul usūl
نجم آبادی تهرانی، هادی بن مهدی،1250-1320قمری
najm-ābādī tehrānī, hādī ebn-e mahdī (1835 - 1902)
در اجتماع امر و نهی است تا عام و خاص ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 151گ، 28 سطر، اندازه: 15/8×21/6سم [ف: 1 - 121]
از مقدمه واجب است تا اجتماع امر و نهی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی سفید و آبی، جلد: میشن سرخ، 168گ، 22 سطر، اندازه: 15/8×21/1سم [ف: 1 - 121]
taqrīrāt-ul usūl
خوانساری نجفی، موسی بن محمد، - ۱۳۲۲ شمسی
xānsārī-ye najafī, mūsā ben mohammad (- 1943)
کتاب حاصل افادات درسی استاد و مشتمل بر:
1 - اجتماع امر و نهی تا مبحث مطلق و مقید، آغاز پس از خطبه مختصر و نام مؤلف: «هذا ما استفدته ممن اننتهت الیه ریاسة الا امامیه الاثنی عشریة فی القرن الرابع عشر ... الشیخ میرزا محمد حسین نائینی متع اﷲ المسلمین ببقائه فی اجتماع الامر و النهی الی اخر مبحث المطلق و المقید فحررته علی طبق ما افاده الا ما فاته منی لقصور الباع فقال مد ظله العالی المبحث الاول اذا اجتمع عنوانان »، انجام: «فمع ظهور فائدة اخری و لو کان من اضعف الظهورات یرتفع موضوع هذا الاصل».
2 - حاشیه بر فرائد الاصول، آغاز بعد از خطبه مختصر و نام مؤلف و استاد: «... النائینی متع اﷲ المسلمین بافاضاته فی الادلة الاجتهادیة و حیث کان عنوان بحثه ما اشتمل علیه کتاب الفرائد فالاولی تحریر ما استفدناه من جنابه علی نحو الحاشیة علیه و لیعلم مقدمة »، انجام: «کانت تشخیص موضوعاتها و اجراء کلیاتها علی مواردها الشخصیة من وظیفة المقلد ام لا»
3 - رساله فی حکم لباس مشکوک، در فقه، آغاز پس از خطبه مختصر و نام مؤلف و استاد: «النائینی متع اﷲ العلماء ببقائه فی حکم لباس المشکوک دام ظله و ان صنف فی المسئلة رسالة لم یکتب مثلها فی الامامیة فلم یکن لتقریر بالعبارت السخیفه وقع بعد ما حرره هو بنفسه ما افاده بعبارات وجیزه رشیقه »، انجام: «فالشک فی الغصب لا یستتبع الشک فی المانعیة».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14816
آغاز: پس از خطبه مختصر و نام مؤلف: هذا ما استفدته ممن اننتهت الیه ریاسة الا امامیه الاثنی عشریة فی القرن الرابع عشر ... الشیخ میرزا محمد حسین نائینی متع اﷲ المسلمین ببقائه فی اجتماع الامر و النهی الی اخر مبحث المطلق و المقید فحررته علی طبق ما افاده الا ما فاته منی لقصور الباع فقال مد ظله العالی المبحث الاول اذا اجتمع عنوانان؛ انجام:فالشک فی الغصب لا یستتبع الشک فی المانعیة
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 10 جمادی الاخر1345ق، جا: مشهد رضوی ؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ کاغذ: مشقی، جلد: تیماج تریاکی، 315گ، 21 سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 90]
taqrīrāt-ul usūl
تنکابنی قزوینی، ابراهیم بن ابی الحسن، - ۱۳۲۴ قمری
tonekābonī-ye qazvīnī, ebrāhīm ebn-e ab-el-hasan (- 1906)
مباحثی در علم اصول فقه است که با توجه به اینکه مؤلف شاگرد شیخ انصاری بوده است احتمالاً تقریر بخشی از درس اصول وی می باشد.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه:185/3
کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1313ق؛ جلد: تیماح سبز [ف: 1- 332]
taqrīrāt-ul usūl
خوئی، حبیب الله بن محمد هاشم، ۱۲۶۸ - ۱۳۲۴ قمری
xūīī, habīb-o-llāh ebn-e mohammad hāšem (1852 - 1906)
تاریخ تألیف: یک شنبه 18 ربیع الثانی 1287 تا جمعه 24 صفر
1289ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تقریراتی است که مؤلف هنگام حضور در درس استادش سیدحسین حسینی کوهکمری (-1299ق) نگاشته است
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... انه لما من اﷲ سبحانه علینا بمجاورة ارض الغری و حضرة مشهد مولی الموالی امیرالمؤمنین
آغاز: برابر؛ انجام: و ان اتفق کونه نافعاً فی الواقع و قد سبق تفصیله فی باب القطع و لیکن هذا آخر ما اردنا ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1287 تا 1289ق؛ مصحح ؛ جلد: تیماج قرمز،161گ،24سطر، اندازه: 15/5×20سم [ف مخ: 1-431]
آغاز: برابر؛ انجام: و کیف کان فخروج القیاس علی هذا التقریر من تحت عموم العمل بالظن خروج موضوعی کما لا یخفی.
از آغاز مباحث اصول فقه تا اواخر حجیت خبر واحد را داراست؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن احمد شوشتری، تا: جمعه 5 محرم 1289ق، جا: نجف، رواق مطهر حضرت امیرالمؤمنین (ع )؛ مصحح، محشی به خط مؤلف ؛ جلد: تیماج قرمز، 257گ (1پ-257پ )، 18 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 6 - 327]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1211
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 34]
taqrīrāt-ul usūl
حجت طباطبائی، محمد صادق بن محمد باقر، - 1327
قمری
hojjat-e tabātabā’ī, mohammad sādeq ebn-e mohammad bāqer (- 1909)
تقریراتی است در مباحث مختلف اصول فقه.
آغاز: فی الادلة العقلیة و تحقیق الکلام فیها یقتضی رسم مقامات الاول فی ادراک العقل الحسن و القبح؛ انجام: «القول فی الاجتهاد و التقلید» فان ملکه الاقتدار ملزوم لتحمل المشقة و کیف و کان
فی الادلة العقلیة؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 195گ، 23 سطر (8/5×14/5)، اندازه:15/5×22سم [ف: - 299]
آغاز: رسالة شریفة فی حجیة القطع بسمله. الحمدﷲ علی نواله ... و بعد فالکلام فیما یتعلق بالقطع من الاحکام و هو و ان کان عادم المساس و الارتباط بمسائل الاصول التی تقع نتیجتها فی صراط الاستنباط؛ انجام: هذا تمام الکلام فیما هو المهم فی المقام من بیاننا للقطع من الاقسام و الاحکام و قد وقع الفراغ عن تسوید هذه الوریقات علی ید مصنفها ... محمد صادق آل العلامة صاحب الریاض فی التربة الغرویة ... فی شهر ربیع الاول من سنة 1329 و قد وقع الانتهاض بنقل السواد الی البیاض فی شهر رجب المرجب سنة 1330
حجیة القطع؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 167گ (2پ-28ر )، 19سطر (9×16 )، اندازه: 16×21سم [ف: - 300]
آغاز: حمد اﷲ علی نواله و الصلوة علی محمد و آله القول فی الاستصحاب و المهم فیه اولا بیان معناه المتداول بین الاصحاب؛ انجام: او المخالفة لاطلاق قوله
فی الاستصحاب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 80گ (33پ - 112ر) [ف: - 300]
آغاز: رسالة شریفة و مقالة منیفة فی مسائل التعادل و التراجیح بسمله. الحمدﷲ علی نواله ... اما بعد فالقول فیما یتعلق بتعارض الدلیلین؛ انجام: مع اغتشاش البال و اختلال الخیال و الحمدﷲ علی افضاله و الصلوة علی محمد و آله. و قد وقع الفراغ من هذه الرسالة لناظم عقودها. محمد صادق بن محمد باقر فی الروضة الغرویة ...
فی سنة 1321 ... و نقل من السواد الی البیاض فی شهر صفر المظفر فی سنة 1325 و قد تیسر و اتفق الانتقال من النقل فی سلخ شهر رمضان المبارک سنة 1330
تقریراتی است در تعادل و تراجیح ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 50گ (113پ-162ر) [ف: - 300]
آغاز: بسمله. القول فی الاصول العلمیة - و هی عبارة الوظائف المقررة و القواعد المعتبرة التی یستریح المکلف بها عند الحیرة؛ انجام: لهذا المعنی ان لا یقوم علی خلافهانا و دلیل اجتهادی متکفل للحکم الفعلی. هذا آخر ما اردنا اثباته
خط: نسخ، کا: محمد حسین ملقب به ضیاء الدین بن محمد مهدی، تا: 1330ق؛ جلد: میشن قرمز، 145گ، 19 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/5×21 [ف: 11 - 315]
taqrīrāt-ul usūl
حجت طباطبائی، محمد صادق بن محمد باقر، - 1327 قمری
hojjat-e tabātabā’ī, mohammad sādeq ebn-e mohammad bāqer (- 1909)
تقریراتی است در قاعده نفی ضرر.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:2/261/4 - ج
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الواحد الاحد ... اما بعد فیقول ... محمد صادق بن محمد باقر الطباطبائی آل العلامة صاحب الریاض ان هذه تحفة وجیزة و نخبة عزیزة فی قاعدة نفی الضرر ... و قد وفقنی اﷲ لتحریرها عند حضوری علی المولی الامام ... شیخنا العلامة؛ انجام: ککل من العنوانین المذکورین بالقیاس الی الآخر بی کا، بی تا؛ 16گ (84پ-99ر) [ف: - 302]
taqrīrāt-ul usūl
آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین، ۱۲۵۵ - ۱۳۲۹ قمری
āxūnd-e xorāsānī, mohammad kāzem ebn-e hoseyn (1839 - 1911)
تاریخ تألیف: دوشنبه 6 شوال 1278ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تقریراتی است در اصول فقه که آخوند از دروس اساتید خود در نجف اشرف -- گویا درس شیخ انصاری -- تحریر نموده است.
این تقریرات مفصل تر از کتاب «کفایة الاصول» است و با عنوان «مقصد، مقصد» و هر مقصد در چند ایضاح تنظیم شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14187
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین فلعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین المقصد الثانی فی النهی، ایضاح: الحق ان النهی عبارة عن القول المخصوص بحکم التبادر و عدم صحة السلب و اما الفعل و الادلة
العقلیة الدالة علی حرمة الافعال فخارجتان عن النهی.
آغاز مقصد رابع: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین، المقصد الرابع فی العام و الخاص، ایضاح، اعلم ان للقوم فی العام حدودا کثیرة لا یسلم اکثرها او جلها عن المناقشة او الخلل المحوج الی ارتکاب التعسف او التمحل و التعرض؛ انجام: اما ادلة سایر الاقوال فلکثرة و نحن اغضضنا عن ذکرها بل یعرف الکلام فیها بعد معرفة ان المیزان فی الجواز و العدم علی عدم لزوم اللغویة و نقض الغرض و عدم [؟] و بهذا المیزان یعرف حکم هذه المسئلة و مسئلة تأخیر البیان عن وقت الحاجة و مسئلة اسماع العام من دون اسماع الخاص الحمدﷲ اولا و آخرا.
از «المقصد الثانی فی النهی» تا آخر بحث مجمل و مبین؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: شب دوشنبه 6 شوال 1278ق، جا: نجف؛ مصحح توسط مؤلف، محشی به امضاء «منه »؛ زوجه مؤلف از ورثه خریداری کرده و وقف بر قاطبه علما و طلاب اثنا عشری نموده است تحریر در جمادی الثانی 1380؛ جلد: تیماج مشکی، 137گ، 30 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 38 - 248]
taqrīrāt-ul usūl
علوی خوانساری، محمد مهدی بن علی، -1329 قمری
(1191 -) ‘alavī xānsārī , mohammad mahdī ben ‘alī
تقریر درس آخوند خراسانی است. مؤلف در برگ 421 نوشته است: «... و بعد لما نزلت بی رحمة من ربی ایدت لتحصیل مدارک الحلال و الحرام فتشرفت بأرض الغری علی مشرفها السلام، و استعنت اولاً بصاحب الارض، ثم تشرفت عند الاستاذ الاکرم، العالم الربانی و الفاضل الصمدانی العلامة الثانی الشیخ محمد کاظم الخراسانی دام ظله العالی، و رأیته مشتغلاً بمباحث الاصول، فسرنی ذلک غایة السرور، فاشتغلت عنده بالتلمذة و الاستفادة من ءفاداته فی بیان مهمات مسائل الأصول ...». این کتاب تقریباً تقریر یک دوره اصول آخوند است، به جز موارد معدودی که بخشی از مباحث را فاقد است. مباحث به ترتیب کفایه است، ولی در صحافی و گویا در نوشتن نیز، مباحث به ترتیب نوشته نشده و پس و پیش است. در لابه لای آن بحثی فقهی مربوط به بیع هم در چند برگ از همین مؤلف دیده می شود که شاید در صحافی به این کتاب ملحق شده است.
مباحث موجود در آن عبارت است: اقسام وضع و بحث مشتق، بحث اوامر، اجزاء، مقدمه واجب، اجتماع امر و نهی، المقصد الثالث فی المفاهیم، المقصد الرابع فی العام و الخاص و المطلق و المقید، امارات معتبره شرعاً یا عقلاً، حجیت خبر واحد، اصول علمیه، شک در مکلف به، قاعده لاضرر، استصحاب، تعارض ادله و تعادل و تراجیح، خاتمه فی بیان بعض المسائل المهمة: الاولی: درباره حسن و قبح عقلی و نزاع با اشاعره، الثانیة: در اجتهاد و تقلید، موضوع علم، موضوع علم اصول، وضع، و صحیح و اعم، تعادل و تراجیح، بحث فقهی اصالة اللزوم در بیع و معاطاة و ملزمات آن، بحث فقهی شرایط بیع (به نظر می رسد این دو بحث فقهی نیز تقریر درس آخوند است)، لا ضرر، بیع، درباره موضوع علم، معاطاة.
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه:بدون شماره
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 425گ، مختلف السطر، 27-43 سطر، اندازه: 17×22سم [ آینه پژوهش: سال4ش22 - 94]
taqrīrāt-ul usūl
تربتی، محمد تقی بن علی نقی، - 1330 قمری
torbatī, mohammad taqī ebn-e ‘alī naqī (- 1912)
محل تألیف: سامراء
تقریراتی است که مؤلف از درس اساتید خود تهیه کرده است. مؤلف از اجله علماء و از شاگردان میرزای بزرگ شیرازی در سامراء است.
[دنا 219/3؛ نقباء البشر 239/1]
آغاز: بسمله، اصل فی بیان المشتق و کیفیة استعماله اعلم ان المشتق قد یطلق و یراد به مطلق ما اخذ من لفظ آخر؛ انجام:وعلیک بالتتبع فی الموارد لان المقامات تختلف باختلاف الموارد قد تمت المسئلة بما تحتویها من البیانات الشریفه و الدقائق اللطیفة من بیانات مولانا الاعظم متعنا اﷲ بطول بقائه و صحة مزاجه ...
تقریرات بحث مشتق از مباحث الفاظ در اصول فقه است. در آخر رساله از استاد خود باتعبیر «مولانا المعظم» یاد می کند؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ بسیاری از عبارت توسط مؤلف تغییر داده شده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 11گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 1014]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم وقد یطلق علی بعض الاستصحابات استصحاب التقدیری باعتبار ان الحکم فیه معلق علی شئ آخر؛ انجام: واما الصورة الثالثه فلا مانع عنه مطلقا هذا تمام ما استفدت علی قدر استعدادی من بیانات شیخنا العلامة اطال اﷲ ایامه فی مسئلة الاستصحاب نعم ما قیل بالفارسیة ورحم اﷲ من قال زاعمی صنعت قالی نخواهد ×× زمور ره سلیمانی نخواهد. تم تقریرات بحث استصحاب از اصول فقه است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14؛ محشی به امضاء «علی نقی» که ظاهراً پدر مؤلف است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 70گ، 14-24 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 1014]
آغاز: بسمله، اختلفوا فی ان اتیان المأمور به علی وجهه هل یقتضی للاجزاء ام لا و اکثر الاصولیین ذکروا هذه المسئلة فی طی مباحث الامر و لیس علی ما ینبغی؛ انجام: و السادس حجت الظن المطلق فی حال الانسداد وذکره فی القوانین قائلا فیها ای ثمرة اعظم منها هذه جملة الثمرات المذکورة ولکن لایخفی علیک ما فیها اما الاول فبعدم زمان بعد و ان سلمنا امکانه قبل واما الثانی خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1304ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 133گ، 20-25 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 1014]
آغاز: اصل اختلف الاصولیین (کذ) فی جواز استعمال اللفظ فی اکثر من معنی و عدمه علی اقوال سیاتی تحقیقها انشعم و قبل الخوض فی المطلب؛ انجام: استمرار الطریقة علی ذالک.
مباحث مقدمه واجب اجزاء، اجتماع امر و نهی، نهی در عبادات، مفهوم و منطوق، مطالب در عنوان (اصل) ذکر شده و غالب ناقص و مسوده است. دانسته نشد که مطالب آن افادات درس کدام یک از استادان او است؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: جواد شجیعی، فروردین 1315؛ 278گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 6 - 14]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی دزفولی، علی بن نعمة اﷲ، - 1330 قمری
(2191 -)
تقریرات درس خارج اصول فقه استادش میراز حبیب اﷲ رشتی (-1312ق) است و از بحث سنت شروع شده تاشبهه محصوره و غیر محصوره را دارا است.
[دنا 219/3؛ تقباء البشر 1551/4]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:188
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین.. القول فی السنة و هی قول النبی
(صلی الله علیه و اله) و فعله او تقریره، و عرفها المحقق القمی نسخه اصلی: کتابخانه سید محمد نبوی-دزفول؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی؛ در آخر کتاب تقریظ میرزا حبیب اﷲ رشتی بر کتاب و اجازه امور حسبیه به وی آمده؛ 397ص [عکسی ف: 1 - 212]
taqrīrāt-ul usūl
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، ۱۲۵۲ - ۱۳۳۴ قمری
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
تاریخ تألیف: 20 محرم 1280ق؛ محل تالیف: نجف اشرف
تقریرات درس استادش حاج سید حسین کوه کمری است مشتمل بر: 1. صحیح و اعم و اجتهاد و تقلید؛ 2. مقدمه واجب و حجیت ظنون و بعضی مسائل فقهی؛ 3. خلل الصلوة.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9956
آغاز: ثم بعد فرغنا من جواز الاستصحاب و عدمه فی الاحکام الشرایع السالفة؛ انجام: زوجت بنت موکلی ولایته علیها الی غیر ذلک من التصور فعلیک باستخراج صور التی نذکرها فتامل مباحث استصحاب، تعارض احوال، اجتهاد و تقلید، اصالت براعت و بعضی مسائل فقهی ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: مرتضی مدرسی چهاردهی، شهریور 1348 ؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوا با روکش مشما، عطف میشن قهوه ای، 246گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 71]
taqrīrāt-ul usūl
قوچانی، ذبیح اﷲ بن محمد صادق، - 1335 قمری
qūčānī, zabīh-ol-llāh ebn-e mohammad sādeq (- 1917)
کتاب تقریرات درسی استادش، میرزا حبیب اﷲ رشتی (-1312ق) در مبحث مفهوم و منطوق است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13035
آغاز: القول فی المنطوق و المفهوم و فیه مباحث و قبل الشروع فی المقصود لابد من تقدیم امور مهمة مربوطة بالمقام؛ انجام:و لیس ذلک الا اذا کان علة منحصرة و الا لم یکن السکر بعنوانه علة بل العلة العلة ح هو الکلی الجامع بینهما الصادق علی کل منهما و هو الخلاف الظ- لان المفروض انه ظاهر فی علیة و صفة العنوانی و هو لاینفک عن الانحصار فیثبت الانحصار ایض بنفس الکلام و لابضمیمة الاصل و لازمه المفهوم لا محالة هذا اخرما اردنا تبعا للاستاد العلام ادام اﷲ ظله العالی علی رؤس الانام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1306ق؛ مصحح، محشی از مؤلف؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، 15 مرداد 1362؛ کاغذ: فرنگی آهاری شکری، جلد: تیماج خرمایی، 211گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف: 16 - 82]
taqrīrāt-ul usūl
اشرفی مازندرانی، خضر بن اسماعیل، - 1336 ؟ قمری
ašrafī māzandarānī, xezr ebn-e esmā‘īl (- 1918)
تاریخ تألیف: 1308 و 1310ق؛ محل تالیف: نجف اشرف
کتاب شامل تقریرات درسی برخی مسائل اصولی و بعضاً فقهی است که به صورت پراکنده و بدون نظم و ترتیب خاصی جمع آوری و صحافی شده است. اکثر مباحث ناقص و در مرحله
اولیه تألیف باقی مانده است. برخی عناوین مطروحه طبق نظم موجود کتاب عبارت است از: «القول فی المبادی اللغویه، الحقیقة الشرعیة عبارة عن کل لفظ، القول فی الامارات، فصل قالوا ان متعلق الامر و النهی، القول فی جواز اجماع [کذا] الامر و النهی، اختلفوا فی جواز تقلید المیت و عدمه، القول فی مدارک الاحکام الشرعیه، فی ابطال الوهم الثانی و هو جواز العمل بالظن، اوراقی پراکنده در طهارت و نجاسات، اجتماع امر و نهی ...».
آغاز: بسمله، کتاب الضاربه و فیه فصول الاول فی؛ انجام: الی ظاهر الاصحاب ثم قال و العمل ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسم اﷲ تعالی نحمده و هو اهله و نصلی علی محمد و اله مقدمة العمدة فی اصول الفقه؛ انجام: ترک المنازعه فی احکام اﷲ تعالی و اقتضیه ... عارفین مسلمین فکن لعلی [کذ] عبارت است از: «مقدمة العمدة فی اصول الفقه و الظرف المستلزمه للعلم بالاحکام الشرعیة الفرعیه، بسمله البحث الرابع اختلفوا فی دلالة النهی علی فساد المنهی عنه، المطلب السادس فی المنطوق و المفهوم، اختلفوا ان النهی هل یقتضی الصحة ام لا ...» ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14 ؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوا، 136گ، مختلف السطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 73]
آغاز: بسم اﷲ تعالی شانه العزیز نحمده و هو اهله و نصلی علی محمد؛ انجام:از عرض می باشد ... اعراض می شود و احد ...
کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله، نحمده و هو اهله و نصلی علی محمد و اله القول فی الادلة العقلیه اصول الفقه و ما یستلزم العلم بالحکم الشرعی؛ انجام: و به یختص عموم الاخبار الداله علی عدم انفعاله بالملاقاة
عبارت است از: «القول فی الادلة العقلیه، قوله الاصول لغة ما یبتنی علیه الشی (ظهر برگ اول این بخش به خط مؤلف نوشته شده: نقل الی السواد الاربع للیله ... من ذی القعدة الحرام 1304)، الاصول العملیه» ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق؛ واقف: محمد حسن اشرفی، فرزند مؤلف؛کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 121گ، مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف:16-75]
آغاز: نسخه بعد از خطبه مختصر: القول فی مبادی الاحکام؛ انجام: الاول اقوی و اوقف بالاحتیاط
عبارت است از: «اقول فی مبادی الاحکام و یقع الکلام فیه فی ثلاثة المقاصد، اصل الحق ان الامر یقتضی الاجزاء، القول فی بعض مباحث التخصیص، کتاب الایلاء (فقه )، فصل فی بیان اذا ورد عام و خاص، مسئلة اختلفوا فی انه هل یکون الشفعة ثابتة فی البیع، فصل اذا ورد خبر عقب عام، فصل فی بیان جواز تخصیص العام بمفهوم المخالفة، القول فیما یتعلق بالمخصص، یکبرگ اول از رساله رایة الهدی و آیة الحق فی الامامة، دلالة ما وضع له، اوراق متفرق در معانی و بیان، ادامه مبحث عام و خاص، کتاب العاریه (در فقه) ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 256گ، مختلف السطر، اندازه:17/2×22/3سم [ف: 16 - 77]
آغاز: نسخه پس از خطبه مختصر: الفصل الرابع فی العام و الخاص؛ انجام: الاخبار فی هذا المعنی بالغه حد التواتر و ما ورد فی بعض الاخبار
این مجلد عبارت است از: الفصل الرابع فی العام و الخاص و فیه فصول الاول فی الالفاظ، اصلها اختلفوا فی اقتضاء الامر الفور، فصل اذا حصل الاضطرار الی ارتکاب بعض اطراف الشبهه، القول فی الشبهة المحصورة، اختلفوا فی صیغة الامر اذا وردت بعد الحظر، المقصد الثانی فی المیاه (در فقه )، قوله الاول النیة، مبحث الالفاظ و الحقوا منها موضوعة لتعریف الجنس؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 147گ، مختلف السطر، اندازه: 17/8×22/3سم [ف: 16 - 78]
آغاز: قوله و لو انقطع عند الاجزا لا خلاف [کما فی الجواهر] فی عدم بطلان العقد؛ انجام: المحمول بالنسبة الی اجتماع الضدین مطالب این مجلد عبارت است از: مباحث نکاح و عقد در فقه، درس لا یمکن التعارض بین الدلیلین القطعیین، القول فی التعادل و التراجیح درس لما کان مورد التعادل، و من الاصول اصل التخییر، اختلفوا فی استعمال اللفظ فی معنی الحقیقة و المجاز، المقصد الثانی فی تعارض الادله و الامارات ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 153گ، مختلف السطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 79]
آغاز: پس از خطبه مختصر: و بعد فقد زاد شوقی الی عمل کتاب فی الغیبة و اثبات الامام الثابت وجوده و بقائه؛ انجام: و اتصال بمجردات می باشد و توضیح مرام گویم که
مطالب این مجلد عبارت است از: کتاب الغیبة (11 برگ )، قال صاحب الکتاب و بعد فان اصول الشرع ثلثة الکتاب و السنه، قال صاحب الکتاب و حکم المجاز، فصل لو شک فی المکلف، بسمله، الباب الرابع فی العدل قال المص فی کشف الحق (ناقص )، بسمله درس اللفظ الامر معان المتعدده (ناقص )، قوله در معرفة اﷲ و صفاته (در کلام به زبان فارسی، ناقص )، قاعده فی ثبوت
الاستصحاب ان یکون المکلف (ناقص- فارسی )، اوراق متفرق شامل اخبار و احادیث درباره اخلاق تاریخ تألیف به ضبط ظهر برگ اول: سلخ رمضان 1321؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: نیمه اول قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 154گ، مختلف السطر، اندازه: 13×21سم [ف: 16 - 80]
آغاز: بسم اﷲ تعالی الحمدﷲ و صلی اﷲ ... الباب السادس فی؛ انجام: من کثرة الاستعمال فی الفائده.
خط: مختلف، کاتب = مؤلف، تا: 1300ق [رایانه]
آغاز: بسم اﷲ تعالی فائده کل دلیله اعز اشاع علی خلاف؛ انجام: علی لعدم الاخر و هوالب لما ذکر فی ... الدور.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1306ق [رایانه]
آغاز: بعد الاغماض عما افاده فی الجمع ... المرفوعه و لمقبوله؛ انجام: هو الحالی عن الفرض لا الخالی عن الفائده صح.
کاتب = مؤلف، تا: 1306ق [رایانه]
آغاز: پس از بسمله و خطبه مختصر: کتاب الصوم الذی هو من الطاعات و القربات؛ انجام: و بمجرد بیعة رفع ... احرام و ... شان و نقل نمکردن
مطالب این مجلد عبارت است از:«کتاب الصوم (در چند درس )، البحث الثانی اختلفوا فی دلالة معنی علی الوحده و التکرار، القول فی المشتق (تألیف در جمادی الثانی 1304)، کتاب الخیار و الوضوء، القول فی اصول الفقه (در سه برگ و ناقص )، مواقیت الصلوة، کتاب الوقف، اقول فی المکان المصلی، اوراقی در مبحث غیبت و نیز اوراق پراکنده و متفرق دیگر در موضوعات مختلف که در سنوات متفاوت نگاشته شده و بعدها جمعآوری و صحافی گردیده است ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی نخودی و شکری، جلد: مقوا، 126گ، مختلف السطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 16 - 74]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ الذی فطر؛ انجام: لاحتمال کون الواجب هو الاکثر من حیث الکم
عناوین این مجلد عبارت است از: «فصل الوضع هو ارتباط خاص بین اللفظ و المعنی، فصل اعلم انه لا لفظ [کذ] احوال خمسه (ناقص )، درس موضوع الحکم اما ان یکون معلوما (ناقص )، مباحث استصحاب (ناقص ضمن چند درس )، مباحث نکاح (ضمن چند درس به فارسی تألیف در 1305ق )، مباحث اجتهاد، کتاب الصلوة، المعاملات (در چند درس) و سادسها اخبار الغبن، شرایط متعاقدین در نکاح، بسمله، فصل الثانی فی المواقیت، در مطهرات، المقصد الاول فی مقدماته (مباحث اصول و ناقص )، القول فی الوضو »؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره نخودی، جلد: مقوا، 177گ، مختلف السطر، اندازه: 17/6×22/3سم[ف: 75 - 16]
آغاز: و اعلموا ان الواجب ینقسم باعتبار اخر الی تعبد و توصلی؛ انجام: از امام حاصل نشود
برخی عناوین این مجلد عبارت است از: اوراقی ناقص در اقسام واجبات، الثانی ان ... ما ورد الشرع به نفیا او اثباتا، تفسیر سوره فاتحه و بقره، اوراق متفرقه در مبحث طهارت، خبر واحد، کتاب مفاتیح الحج قال اﷲ تعالی و للله علی الناس. ،. اوراق پراکنده در دماء ثلاثه، اوراق متفرق در موضوع کلام و حضور قلب در عبادات به فارسی؛خط:نسخ تحریری،کاتب= مؤلف، بی تا؛ واقف: فرزند مؤلف، محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 238گ، مختلف السطر، اندازه: 13/5×21سم [ف: 16 - 76]
آغاز: هذه المسئله من المشکلات اردت ان اشرحها بعون اﷲ و توفیقه و هی هذه اختلف اصحابنا فی اشتراط التوالی فی الثلثة الایام؛ انجام: بذلک الاخبار لکون ذلک من افراده مسامحه لشبهة ... لذلک الکلی
برخی مباحث این مجلد: جواب مسائل فقهی در دماء ثلاثه، اوراق پراکنده در اخبار، چندین برگ در تحصیل ملکه اجتهاد، اوراق متفرقه در تراجیح (تألیف در صفر 1327) و متفرقات دیگر ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: فرزند مؤلف، محمد حسن اشرفی؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: مقوا، مختلف السطر، اندازه: 14/3×22/3سم [ف: 16 - 77]
آغاز: بسمله، اصل الاصول جمع الاصل و هو لغة ما یبتنی علیه الشی؛ انجام: ان هذا الفرد اذا لم یکن مأمور به.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: فرزند مؤلف محمد حسن اشرفی ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا، 369گ، مختلف السطر، اندازه: 19/5×14/5×19/5سم[ف: 73 - 16]
آغاز: بسمله، و من یحمده ... علی محمد و اله اصول الفقه و مانسبی علیه السلام بالحکم الشرعی؛ انجام: ذلک احباط حیث هو و جمیع بین القوامین فلاوجه ...
کا: نسخ، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ افتادگی اوراق؛ ضمیمه نسخه ش 16949 [رایانه]
taqrīrāt-ul usūl
مجتهد کرمانشاهی، محمد هادی بن عبدالرحیم، 1250 - 1336 قمری
mojtahed-e kermānšāhī, mohammad hādī ebn-e ‘abd- or-rahīm (1835 - 1918)
کتاب تقریرات درس اصول آخوند محمد کاظم خراسانی است، به انضمام برخی تقریرات در فقه.
کرمانشاه ؛ جلیلی؛ شماره نسخه:72
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... و بعد فیقول العبد الجانی محمد هادی ... ان هذه وجیزة لطیفة فی اصالة البرائه استفتدها فی مجلس البحث؛ انجام: و هو عدم الاجماع التوقف کما لا یخفی علی المتامل الدقیق
خط: نستعلیق و نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 ؛ کاغذ: شکری فرنگی، جلد: تیماج لاکی، 164گ، مختلف السطر، اندازه: 15×22سم [ف: - 56]
taqrīrāt-ul usūl
گلپایگانی، محمد جعفر بن عباس، - 1337 قمری
golpāygānī, mohammad ja‘far ebn-e ‘abbās (- 1919)
تقریرات درس اصول استاد مؤلف، میرزا حبیب اﷲ رشتی که بر وی عرضه شده، در پنج «مقصد».
آغاز: أحسن مبادی یبتدأ بها الکلام و خیر مبانی یبتنی علیها المرام حمدک اللهم یامن أبدع الأکوان
آغاز: برابر؛ انجام: و تمام الکلام و یحتاج الی المراجعة و التأمل التام و فیما حققناه سابقاً و الحمدﷲ اولاً و آخراً و ظاهراً و باطناً و نسخه حاضر مباحث الفاظ تا «مسألة الامر مع علمه بانتفاء الشرط» را شامل است و در پایان نسخه چنین آمده: «و یتلوه المجلد الرابع فی مسألة الامر مع علمه بانتفاء الشرط »؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده 1300ق؛ مقابله شده؛ جزء کتابخانه شیخ فضل اﷲ نوری؛ جلد: تیماج قهوه ای، 219گ، 23 سطر، اندازه: 17×23/5سم [ف: 25 - 281]
آغاز: برابر؛ انجام: فأخذوا بمقتضی اصالة العدم فی الاول دون الثانی
مشتمل بر مقصد دوم در مشترکات کتاب می باشد ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 79گ (49پ-127پ)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 10 - 333]
آغاز: برابر؛ انجام: و تمام الکلام یحتاج الی المراجعة و التأمل التام فیما حققناه سابقاً...
تا بحث «هل الأمر بالشیء یقتضی النهی عن ضده» آمده؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین رشتی غروی، تا: 8 رمضان 1305ق؛ جلد: تیماج قرمز عطف تیماج قهوه ای، 190گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×23سم [ف: 14 - 233]
آغاز: برابر؛ انجام: فانه یجب امضائه مادام الحکم حکما الا انه لاینافی شیء منهما النظر وسماع البینة من المدعی وغیرهما من غیر فرق بین مراضی الخصمین و عدمه
در فهرست به نام بدایع الافکار رشتی معرفی شده که به قرینه آغاز نسخه تصحیح شد ؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج زرشکی، 254گ، 21 سطر، اندازه: 19×29سم [ف: 1 - 261]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج سبز، 251گ، 20 سطر، اندازه: 18×22/5سم [ف: 19 - 31]
taqrīrāt-ul usūl
شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمد جواد، ۱۲۶۶ - ۱۳۳۹ قمری
šarī‘at-e esfahānī, fath-ol-lāh ebn-e mohammad javād (1850 - 1921)
تاریخ تألیف: 1320ق
در یک «مقدمه» و چند «مقصد» و یک «خاتمه» است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:2627/1
آغاز: بسمله حمدله ... و بعد فهذه نبذة من المسائل الاصولیه کتبتها تذکرة لی و تبصرة لغیری و رتبتها علی مقدمة و مقاصد و خاتمه؛ انجام: و ان کان التحقیق امکان الامر فی المقامین کما قرر فی محله.
نسخه تا مباحث امر است و حواشی خود مؤلف دارد ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 64گ (2پ - 65ر )، 21 سطر (10×15/5 )، اندازه: 17×23سم [ف: 9 - 1502]
taqrīrāt-ul usūl
گزی برخواری، عبدالکریم بن مهدی، 1260 - 1339 قمری
(1844 - 1921) gazī borxārī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mahdī
تقریرات اصولی، یکی از استادان مرحوم آیت اﷲ گزی اصفهانی است که احتمالاً تقریر مباحث مرحوم آخوند خراسانی صاحب کفایه باشد. مقرر از شاگردان آخوند خراسانی و سید حسین کوهکمر، و حاج میرزا حسین حاجی میرزا خلیل بوده. مباحث به صورت مسوده و در برخی موارد پراکنده و آشفته است.
مؤلف در این اثر از استاد خود با عنوان «قال الاستاذ دام ظله» یاد می کند.
[رجال اصفهان، کتابی: 181-184]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14928/1
آغاز: یحتمل وجهین، احدهما حال النطق اعنی زمان التکلم کما هو الظاهر منه عند الاطلاق فمفهوم المشتق، علی القول بکونه حقیقة فی خصوص ذلک، هو المتلبس بالمبدا حال الاطلاق بمعنی اتصافه؛ انجام: انه قد یحصل الاظهریة، لکثرة التخصیص فان العام الکثیر الافراد، اقوی ظهورا فی افراد من العام ...
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: اوایل قرن 14، جا: نجف اشرف؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، عبارات قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، 345گ (1ر-345پ )، 19 سطر، اندازه: 10×15/5سم [ف: 37 - 577]
taqrīrāt-ul usūl
لاری، عبدالحسین بن عبداﷲ، 1264 - 1340 ؟ قمری
lārī, ‘abd-ol-hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (1848 - 1922)
تقریرات درس ا صول آیة اﷲ مجدد حاج میرزا محمد حسن شیرازی رضوان اﷲ علیه است، که مؤلف، در دو مجلد مرتب نموده است.
[نقباء البشر 1048/3]
آغاز: الحمدﷲ الذی اسس الفروع علی الاصول، و رتب المنقول علی المعقول ... و بعد فیقول العبد الفقیر الی ربه الغنی عبد الحسین بن عبداﷲ الموسوی الدزفولی الساکن فی ارض الغری: لما ساعدنی سواعد التوفیقات الالهی علی الحضور فی محفل استاذنا الربانی؛ انجام: هذا آخر المجلد الاول ... استاذنا العلامة فی المباحث اللفظیه المتعلقة بالادلة ... یتلوه المجلد الثانی فی سائر الادلة الشرعیة من الاجماع و غیرها.
نسخه اصل: خاندان مؤلف. جلد اول، مشتمل بر مباحث الفاظ؛ خط: نسخ و تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1294ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ 449گ، مختلف السطر [عکسی ف: 2 - 152]
آغاز: و الحمدﷲ حمدا یدوم بالدوام ... اما بعد: فلما ساعدنا سواعد التوفیقات علی اختتام المجلد الاول ... شرعت فی ارتسام المجلد الثانی مما استفده منه دام ظله؛ انجام: پایان رساله تقدیر صاع: و اما علی مذهب المجلسی و غیره القائلین بازدیاد الدرهم علی نصف المثقال الصیر فی بربع عشره، فیزداد کل من المقادیر و الموازین المذکوره بربع عشره.
نسخه اصل: خاندان مؤلف. جلد دوم، مشتمل بر مباحث اصول عملیه که مؤلف آن را بعنوان تعلیقه بر کتاب «فرائد الاصول» شیخ انصاری قدس سره نوشته؛ خط: نسخ و تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1294ق؛ در پایان دو رساله است از همین مؤلف، اولی تعلیقاتی است بر کتاب صوم مدارک الاحکام و دومی در تقدیر صاع و مد؛ 169گ، مختلف السطر [عکسی ف: 2 - 153]
taqrīrāt-ul usūl
نخعی گلپایگانی، زین العابدین، - 1347 قمری
naxa‘ī golpāygnī, zayn-ol-‘ābedīn (- 1929)
دوره اصول فقه استدلالی است با رد و ایراد و نقل اقوال و استفاده از آیات و روایات. مؤلف از تلامذه میرزای شیرازی بوده و مرحوم میرزا حسین نائینی شاگرد وی بوده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1538-9/88
آغاز: القول فی الصحیح و الاعم قداختلف انظار اهل النظر فی ان الفاظ العبادات هل هی اسامی للصحیح او الاعم اقوال ثالثها التفصیل ... اقول الوجه فی اختصاص العنوان؛ انجام: تحقق الوجوب للواجب برغم کفایة وجود المتأخر لتحقق وجوب الواجب فی المتقدم کما یراه العاقل ...
تذکر: آغاز رساله با مطارح الانظار کلانتری منطبق است ؛ خط: تحریری، کا: نخعی گلپایگانی، زین العابدین، تا: 1302ق؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد ؛ اهدایی: حاج ریحان اﷲ نخعی؛ جلد: مقوا عطف تیماج قهوه ای، 289گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 397]
taqrīrāt-ul usūl
زنجانی، ابراهیم بن ابو الفتح، - 1351 قمری
zanjānī, ebrāhīm ebn-e ab-ol-fath (- 1933)
تقریرات اصول فقه است شامل: اصل فی ان النهی فی العبادات و المعاملات یقتضی الفساد اولا؛ اصل فی ان مقدمة الواجب هل هی واجبة ام لا؛ اصل فی ان الاتیان بالمامور به علی وجهه هل یفید الاجزاء ام لا ؛ اصل فی الدلیل العقلی؛ اصل فی بیان تعارض الادلة؛ اصل فی التقلید؛ اصل فی الاجتهاد؛ اصل فی ان الاسماء فی العبادات و المعاملات هل موضوعة بمعناه الاعم للصحیحة او الاعم منها و من الفاسده؛ القول فی المشتق؛ القول فی التعادل و التراجیح؛ اصل فی ان وجوب الشیء او الامر به یقتضی النهی عن ضده ام لا؛ اصل اختلف الاصولیین فی عموم خطاب المشافهة للمعدومین زمان الخطاب؛ اصل فی المفاهیم و البحث عنها خارج عن المسالة الاصولیة؛ اصل فی الاجماع؛ اصل فی انه اذا نسخ الوجوب هل بقی الجواز.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11667/1
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ ابر و باد، 41گ (1-42 )، 21 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 34 - 37]
taqrīrāt-ul usūl
یزدی، عبدالکریم بن محمد جعفر، 1276-1355 قمری
yazdī, ‘abd-ol-karīm ebn-e mohammad ja‘far (1860 - 1936)
در این تقریرات او سخنان دو استاد خود سید محمد فشارکی سپاهانی و شیخ محمد کاظم خراسانی را آورده و از آن دو به «سیدنا الاستاد » و «شیخنا الاستاد» تعبیر کرده است. از «شیخنا المرتضی قه » و «سید مشایخنا المیرزا الشیرازی قه » و «المحقق القمی قه» نیز یاد نمود.
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... فیقول ... عبدالکریم الیزدی النجفی ... لما فرقت من مسائل القطع و الظن التی علقتها علی فرائد الشیخ ... المرتضی الانصاری ... هممت ان افرد رسالة مستقلة فی مسائل الشک من البرائة و الاشتغال و التخییر و الاستصحاب؛ انجام: علی مزیة خاصة موجبة للترجیح هذا و الحمدﷲ علی ما تیسر لی من تحریر هذه المسائل ... ماتنا فرت الاضداد و الاماثل سخنان دو استاد خود سید محمد فشارکی سپاهانی و شیخ محمد کاظم خراسانی را آورده است. در پایان دارد «حرره الاقل» و همه تقریرات در آن هست؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 79گ، 21 سطر (11×16/5 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: - 297]
آغاز: بسمله. المسئله الرابعة فی الاستصحاب و قد عرفت بتعاریف غیر خالیة عن المناقشة و امتنها تعریفه بابقاء ما کان؛ انجام: ماتنا فرت الاضداد و الاماثل. حرره الاقل ابوالحسن ابن محمد جعفر الیزدی و کان الفراغ منه فی الاحد الثامن عشر من شوال المکرم سنة 1336
بخش استصحاب را که در 13 شوال نوشته شده و بخش تعارض را که در روز یک شنبه 18 شوال 1236 نوشته شده را دارد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 18 شوال 1336ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد مقوا، 82گ، 22 سطر (9×15/5 )، اندازه: 16×22/5سم [ف: 298]
taqrīrāt-ul usūl
نجفی قوچانی، محمد حسن بن محمد، 1256 - 1322 شمسی
najafī qūčānī, mohammad hasan ebn-e mohammad (1877 - 1943)
وابسته به: فرائد الاصول = الرسائل = رسائل شیخ انصاری؛ انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281ق)
کتاب تقریرات مؤلف در تدریس فرائد الاصول است و در واقع ادامه و تکمیل مطالب کتاب «اصالة البرائة» همو است. روش نگارش مؤلف چنان است که ابتدا توضیح مطالب و مباحث را با عناوین «قال الشیخ- قال الاستاد»بیان نموده و در ادامه نظر مختار را با عنوان «فنقول» متذکر شده است. مندرجات کتاب مشتمل است بر: اصالة الصحة (در 8 تنبیه در 63 برگ )، فی تعارض الاستصحاب مع القرعة (در 15 برگ )، فی تعارض الاستصحابین اعلم یا اخا الاعز ان فی تعارض الاستصحابین اقسام کثیره (در 34 برگ- تاریخ تألیف: غره ذیحجه 1317 مختوم به مهر مؤلف با نقش «عبده الراجی محمد حسن الحسینی ») ؛(ادامه اوراق مباحث «اصالة البرائة» مفهرس با شماره 15802)، آغاز موجود: الاحتیاط یعطی اختلاف موضوعی البرائه و الاباحة و یظهر من صاحب الفصول (در 39 برگ )؛ فی التعادل و التراجیح (بعد از خطبهای مختصر) البحث فی التعادل و التراجیح و حیث البحث فیها من وجهین فانه تارة یبحث عنها بحسب الظهور و الدلالة (در 72 برگ).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15803
آغاز: المطالب و البستها فی ثوب مختصر کیلا تکلف النفس فی ادراک محاسنها؛ انجام:فی صورة النقل بالمعنی الا ان فی هذا القول
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ضمایم: 1- دعاء نادعلی در 2 برگ به خط غلامرضا بن ابراهیم یزدی به تاریخ شوال 1315، 2- شرح ارجوزة در صرف (13 برگ و ناقص الطرفین) شارح شرح ابیات را با عنوان «درر» ذکر نموده است. آغاز: «لانهما لما ساویا فی مطلق الاصالة ... ان مضارعا و فعلا ماضیا- من حیث اصل و عروض ساویا »، انجام:«یمکن لازمة و مثل هذا المعنی» ؛ مصحح، مقابله شده، محشی از مؤلف؛ واقف: محمد مهدی ابراهیمی نژاد، خرداد 1363 ؛ کاغذ: فرنگی حنایی، 247گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم[ف: 16- 80 ]
taqrīrāt-ul usūl
کلارستاقی، علی اکبر بن محمد، - ۱۳۶۲ قمری
kalārostāqī, ‘alī akbar ebn-e mohammad (- 1943)
تاریخ تألیف: 16 شوال 1341ق
مباحث اصولی است که در نجف اشرف از محضر اساتیدش استفاده کرده و مشتمل بر: مباحث الفاظ، اجتهاد و تقلید، قاعده
لاضرر، حسن و قبح در افعال عباد می باشد.
چالوس؛ امام صادق؛ شماره نسخه:690
آغاز: هذا المجموعة حاویه المباحث الالفاظ و مباحث ... رتبته علی مقدمة و مباحث و خاتمة و اما المقدمة ففیها هدایات، هدایة: و ما ینبغی ان علم علم الاصول مأخود؛ انجام: بناء علی تقلبک بینهما فی باب الصوم و اما صحة الغسل فلا مانع منها بعد حصول الارتماس
خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: 16 شوال 1341ق، جا: نجف اشرف ؛ مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف: - 53]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2362
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 6 - 462]
taqrīrāt-ul usūl
اصفهانی، میرزا مهدی، 1303 - 1365 قمری
esfahānī, mīrzā mahdī (1886 - 1946)
آغاز: بسمله تبارک الذی علم اللهم؛ انجام:هذا تمام الکلام فی المطلق و المقیدخط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 [الفبائی ف: - 141]
آغاز: بسمله، لا یخفی ان الکلام فی المقام لیس الامع العقلا؛ انجام: ابواب المعارف لانه بمعرفته.
خط: نستعلیق تحریری، کا: حلبی محمود، تا: 1350ق [الفبائی ف: -141]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین؛ انجام: فلیتنافس المتنافسون
خط: نسخ، بی کا، بی تا [الفبائی ف: 141]
آغاز: و به نستعین فی تعیین موضوع العلم علم الاصول من العلوم الالهیه؛ انجام:یزید فی عقوبه نثرب للین خط: مختلف، بی کا، بی تا [الفبائی ف: - 141]
taqrīrāt-ul usūl
مرندی، علی اکبر، - 1373 قمری
marandī, ‘alī akbar (- 1954)
تقریرات درس آیت اﷲ میرزا محمدحسین نائینی است. مفهوم الشرط و مفهوم الوصف، مفهوم الغایة و العام و الخاص را دارد.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه:4028
آغاز: کان التالی [مستعللا] علی حکم کلی ایجابی اوسلبی نظیر اذا بلغ الماء قدر کر لاینجسه شیء من جهته ای المفهوم هل هو موجبة جزئیة لان ارتفاع السلب الکلی انما یکون بالایجاب الجزئی؛ انجام: و منه یظهر عدم جواز التمسک فی وجوب الفحص بالوجه الثانی فانی دیدن المولی اذا کان علی ذکر قیود مراداته بالقرائن المنفصلة فبالفحص عنها فی هذه الکتب خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 15گ، مختلف السطر، اندازه: 16×20سم [ف: 1 - 483]
taqrīrāt-ul usūl
کرمانی، محمد علی بن محمد حسین، - 1380 قمری
kermānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hoseyn (- 1961)
تقریراتی از بحث های اصولی آخوند خراسانی است شامل بعضی از مباحث الفاظ و استصحاب و تعادل و تراجیح و عدالت می باشد. بحث استصحاب شب چهارشنبه 28 ذیحجه 1321 و عدالت در اواخر رمضان 1323 پایان یافته است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1520
آغاز: الکلام فی نبذة من مباحث الالفاظ الدائرة فی لسان الاصولیین، ... ان لاصول الفقه معنییین اضافی و علمی
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: سید مصلح الدین مهدوی اصفهانی به تاریخ رجب 1381؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، 88گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22سم [ف: 4 - 369]
taqrīrāt-ul usūl
آقا سید رضی، ق14 قمری
āqā seyyed razī (- 20c)
تقریرات مفصلی است در اصول فقه که ملا علی اصغر نامی از درس آقا سید رضی تحریر نموده است. این تقریرات با رد و استدلال های بسیار برگزار شده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4215-21/135
آغاز: اصل فی الاوامر و الکلام یقع فیها فی مقامین الاول فی مفهوم الامر و مادته و الثانی فی الصیغة و الهیئة اما المقام الاول؛ انجام: و ثالثها ان قولنا ... و المبتدا لابد ان یکون مستعملا فی معنی اما حقیقة او مجازا و ان کان داخلاً فی احدهما اصل فی الاوامر تا بعد نسخ الوجوب هل یبقی الجواز؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ 126گ، 24 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 423]
taqrīrāt-ul usūl
اشرف زاده، محسن بن ابی القاسم، ق14 شمسی
ašraf-zāde, mohsen ebn-e abe-l-qāsem (- 20c)
تاریخ آغاز تألیف: ربیع الثانی 1346ق
کتاب تقریرات درس کفایة الاصول حاج میرزا محمد آقازاده (فرزند صاحب کفایه )؛ شامل مباحث الفاظ تا عام و خاص می باشد.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:9365
آغاز: پس از خطبه: قوله موضوع کل علم و هو الذی یبحث فیه عن عوارض الذاتیه؛ انجام: لو کانت فی منتهی البیان لکانت بالنسبة الی کون هذا الحیوان مذکا و ماکول اللحم و اما بالنسبة الی هذا الموضوع فمسکوت عنه بلا اشکال
جلد 1؛ خط: شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ واقف: مؤلف، تیر 1344 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، عطف پارچه مشکی، 174گ، مختلف السطر، اندازه: 14×24سم [ف: 16 - 86]
taqrīrāt-ul usūl
اصفهانی، عبدالرحیم، ق14 قمری
esfahānī, ‘abd-or-rahīm (- 20c)
اصفهان ؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه:1/1
فی اصل البرائة ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: دهه سوم ذیحجه 1317ق، قطع: فرنگی [ نشریه: 11 - 922]
taqrīrāt-ul usūl
افتخاری، علی بن حیدر، ق14 قمری
eftexārī, ‘alī ebn-e heydar (- 20c)
تقریرات درس اصولی مرحوم شیخ باقر زنجانی است .
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2390
آغاز: التنبیه الرابع ذکر کاشف الغطاء قدس سره المسالة المعروفة و هی الجهر فی مورد الاخفات و بالعکس
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف – قم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ 90ص [عکسی ف: 6 - 482]
taqrīrāt-ul usūl
بارفروشی مازندرانی، ابوالحسن بن محمد، ق14 قمری
bārforūšī-ye māzandarānī, ab-ol-hasan ebn-e mohammad (- 20c)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
تاریخ تألیف: 1325ق
تقریرات درس اصولی آخوند خراسانی است که بخش حاضر مشتمل بر مقصد ششم در قطع و مقصد هفتم در ظن تا اول مباحث برائت می باشد. مباحث کتاب بسیار شبیه «کفایة الاصول» مرحوم آخوند می باشد و در مواضعی به مجلس درس آخوند تصریح شده است.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:132
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... المقصد السادس فی القطع و قبل الخوض فی احکامه ینبغی التنبیه علی امر و هو ان البالغ العاقل اذا التفت الی حکم فعلی ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1325ق ؛ مهر: مقرر «ابوالحسن» (بیضی) ؛ جلد: تیماج سرخ، 251گ، 16 سطر، اندازه: 17×23سم
[ف:- 92]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1263
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 88]
taqrīrāt-ul usūl
تنکابنی، حسین بن ملا حبیب اﷲ، ق14 قمری
tonekābonī, hoseyn ebn-e mollā habīb-ol-lāh (- 20c)
این تقریرات شامل دو قسمت است قسمت اول در اصول فقه و قسمت دوم در فقه و صلوة است.
رامسر؛ فرید تنکابنی، عبدالوهاب؛ شماره نسخه:50
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین - اصل فی تعارض العرف و اللغة و اختلف العلماء؛ انجام: تا آخر مسئله صحیح و اعمم ... یجری فی العقود ... و بالجملة لااشکال فی اجراء الاصل فافهم - هذا تمام الکلام فی مقدمة الکتاب و نسئل اﷲ تعالی التوفیق فی المقاصد و الابواب و الخاتمة و صلی اﷲ علی نبینا و عترته الطاهرین - قد وقع الفراع من هذا المجلد فی غرة ذیقعدة الحرام من شهور 1304 من الهجره.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ اصول 99 گ 19س، قسم دوم در فقه و صلوة است، 151 گ، 19س، آغاز: «بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة علی محمد و آله الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین - المنهج الثانی فی کیفیة الصلوة ای هیئتها ...»، انجام: «... و لایکفی الحکمیة فی شیء منها - قد تمت احکام الصلوة الیومیة و الحمدﷲ اولا و آخرا و حشرنا اﷲ مع أئمتنا الطاهرین و اسکننا معهم فی الجنات خالدین بحق نبینا محمد و آله الطاهرین صلی اﷲ
علیهم اجمعین قد وقع الفراغ فی یوم السبت 27 شوال 1305 »، هر دو در یک مجلد، «در بعضی صفحات حجم کتابت کمی زیاد و کم است »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: چرمی قهوه ای، ابعاد متن: 22/5×18/7، اندازه: 11×15/5سم [نشریه:7 - 788]
taqrīrāt-ul usūl
حسینی، عبدالعظیم، ق14 قمری
hoseynī, ‘abd-ol-‘azīm (- 20c)
تاریخ تألیف: ربیع الثانی 1378ق؛ محل تالیف: قم تقریراتی است ناتمام از درس اصول فقه مرحوم حاج شیخ عبد النبی نجفی عراقی که مؤلف در ایام تلمذ در نزد وی تقریر نموده است. فقط قسمتهایی از بحث اوامر را تحریر نموده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:445
آغاز: البحث فی الاوامر و فیه فصول الاول فی مادة الامر و قد تقدم ذلک فیما سبق و کذلک البحث فی جهات عدیدة منها ان معنی الامر هل هی الطب الحقیقیخط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1378ق؛ علاوه بر آن مقاله ای با نام «عقاید عمومی نصاری» به صورت ناتمام در صفحات 78-83 از همان مؤلف و لیست کتاب های او، در صفحات 140-145 دیده می شود؛ جلد: مقوایی زیتونی با عطف پارچه ای، 153گ، 17 سطر (13×15 )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 2 - 60]
taqrīrāt-ul usūl
حسینی تنکابنی، حسن بن علی، ق14 قمری
hoseynī tonekābonī, hasan ebn-e ‘alī (- 20c)
مؤلف احتمالاً سید حسن تنکابنی. کتاب شامل افادات استاد مؤلف (ابو علی محمد بن موسی جیلانی؟) است که ناتمام مانده و تنها مبحث اوامر موجود است. وی در برگ 7پ نسخه نگاشته است: «هذا تمام الکلام فی المقام حیث سمعتها من المحقق القمقام حجة اﷲ علی کافة الانام» و تفصیل مطالب را به «بدایع [افکار میرزا حبیب اﷲ رشتی]» ارجاع داده است. بعضی عناوین عبارت است از: «و نقول تبعاً لعلماء الاعلام و اقتفاء لاثرهم ان الکلام فی المقام فی منظرین المنظر الاول فی الامر و فیها مطالب و مباحث یذکر فی طی کفایات الکفایة الاولی فی معنی الامر».
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:19140
آغاز: الفقها و قد ضاق علی بعضهم الخناق فالتزم بکونه من الاغلاط؛ انجام: خارجة عن مباحث الاصولیة التی تکون هی المقصودة فی البیان فمن اراد الاطلاع علیها مستقصی فلیرجع الی البدایع الشریفه
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ ضمیمه: ضمن 2 برگ انتهای نسخه «تعلیقات متفرقه در محبث ظن »، انجام: «مفسدا لا یوجب رفع ما اورده الخصم من تحریر الحلال»؛ واقف: احمد شیخ تبار بابلی، آبان 1372 ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 28گ، 20 سطر، اندازه:19×23/5سم [ف: 16-72]
taqrīrāt-ul usūl
سلامی کازرونی، علاء الدین بن ابی تراب، ق14 قمری
salāmī kāzerūnī, ‘alā‘-od-dīn ebn-e abī-torāb (- 20c)
تقریرات درس فاضل شربیانی است.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 195]
اصالة البرائة ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 4گ (270پ-273پ) [مختصر ف: - 196]
اصالة البرائة ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 268گ (1پ- 268پ) [مختصر ف: - 196]
التعادل و التراجیح؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: رمضان 1303ق [مختصر ف: - 195]
استصحاب؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 18 رمضان 1303ق [مختصر ف: 196]
حجیة الظن ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1308ق
[مختصر ف: 196]
taqrīrāt-ul usūl
سنگلجی قوچانی، محمد، ق14 قمری
sangelajī-ye qūčānī, mohammad (- 20c)
تقریرات درسی آخوند ملا محمد کاظم خراسانی است با اظهار نظرهایی از خود مؤلف درباره پاره ای از موضوعات در حاشیه.
بحث استصحاب و تعادل و ترجیح می باشد ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 183گ، 19 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 22 - 152]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین
... أما بعد فلا یخفی علی أحد أن الکلام و البحث فی بیان موضوع علم الاصول؛ انجام: حال المطلوب فی أحدهما یتفاوت بفعل المقدمات و ترکها بخلاف الاخر فعلها و ترکها بالنیة.
از اول مباحث اصول تا مبحث مقدمه واجب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ نام مؤلف در یادداشتی در حاشیه صفحه اول از زین الدین جعفر زاهدی آمده، محشی با لفظ «محمد »، یادداشت زین الدین جعفر زاهدی به تاریخ 25 ذیقعده 1375؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 247گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×22سم [ف: 6 - 83]
taqrīrāt-ul usūl
سید حسین بن سید محمد رضا، ق14 قمری
seyyed hoseyn ebn-e seyyed mohammad rezā (- 20c)
تقریرات دروس شیخ انصاری استیزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:1852
آغاز: بسمله حمدله قد ذکروا من جملة الادلة العقلیة الاصول الاربعة المشهورة المتداولة؛ انجام: و ان کان جاهلا لا علی الفحص.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: پسته ای، جلد: مقوایی روکش کاغذ مشکی عطف تیماج تریاکی، 72گ، 20 سطر (8/5×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 3 - 1075]
taqrīrāt-ul usūl
شرندی قزوینی، کلبعلی بن عباس، ق14 قمری
šerendī-ye qazvīnī, kalb‘alī ebn-e ‘abbās (- 20c)
از تقریرات استادش شیخ عبدالحسین شیخ العراقین طهرانی است. این نوشته ها اکثراً ناتمام و بعضی از آنها به صورت حاشیه بر کتاب های فقهی یا قواعد علامه حلی می باشد و دارای
کتاب های اجاره و صلح و وقف و صلاة مسافر و کتاب القضاء و الغصب و الضمان است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4070
آغاز: اعلم أیدک اﷲ تعالی أن الصلح و البیع و الاجارة مشترکة فی أنها عقد یحصل بها النقل
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 229گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 76]
taqrīrāt-ul usūl
طباطبائی
تبریزی، عبدالعلی بن محمد رفیع، ق14 قمری
tabātabā’īī-ye tabrīzī, ‘abd-ol-‘alī ebn-e mohammad rafī‘ (- 20c)
تاریخ تألیف: 1314-1315ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تقریرات اصولی ملا محمد فاضل شرابیانی است که نگارنده هنگام تحصیل نزد وی نگاشته است.
آغاز: و لکنه مردود بان بین هذا المعنی المجازی ... فرقا واضحاً کالنجم اللائح لان المعنی المجازی؛ انجام: و تنظر فیه و نظره فی محله اذکما ان إزالته النجاسة عن المسجد واجب فوری ...از مباحث الفاظ آغاز و تا بحث مقدمه واجب؛ خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 250گ، 19 سطر (11×16 )، اندازه: 14/5×19/5سم [ف: 33 - 278]
آغاز: اصل، اعلم ان المکلف اذا التفت الی حکم شرعی، فلا یخلو اما إن حصل له القطع أو الظن أو الشک؛ انجام: لعدم الدوران بینهما جزماً کما سیجی بیانه فی محله إن شائ اﷲ، هکذا ذکره الاستاد دام مجده.
مباحث قطع و ظن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن قهوه ای، 288گ، 16-19 سطر، اندازه: 11×15سم [ف: 33 - 279]
آغاز: اصل فی مقدمة الواجب، اختلف الأصولیون فی وجوب مقدمة الواجب و عدم وجوبها علی أقوال
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1314 تا 1315ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 140گ، 19 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 26- 391]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... اصل المکلف الملتف الی حکم شرعی لموضوع اما إن حصل له القطع بذلک الحکم؛ انجام:هذا کله فی الخنثی المشکل، و اما الخنثی الواضح فتقصیله فی الفقه، هذه غایة ما استفدنا من بعض.
حجیة قطع وظن؛ خط: نسخ نازیبا، کا: = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی، برخی عبارات قلم خوردگی دارد؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 173ص، 19-16 سطر (11×14/5 )، اندازه: 14×19سم [ف: 33 - 277]
taqrīrāt-ul usūl
عراقی کوه کمری، محمود، قرن 14 قمری
‘erāqī-ye kūh-e kamarī, mahmūd (-20c)
تألیف شیخ محمود عراقی معروف به «عرب» کوه کمری.
تقریرات ابحاث استادش سید محمد حجت کوه کمری (1310 -1372ق) است. وی می گوید: «و بعد ... فهذه وجیزة فی الأصول من تقریرات درس سیدنا الأستاذ العالم المحقق المدقق الماهر و البحر الذاخر الفایق علی الأوائل و الأواخر العلامة الکوه کمری السید محمد الشهیر ب- «الحجة» أدام اﷲ ظله علی روؤس المسلمین». شامل مقدمه و دو مقصد: المقدمة فی بیان المبادئ اللغویة، یتلوها المبادی الأحکامیة؛ مقصد 1. مشترکات الأدلة، فیدخل فیه جمیع مباحث الألفاظ، لاشتراک حجیة الظهور بالکتاب و السنة؛ 2. الأدلة. کتاب شامل جمیع مباحث اصولی تا آخر مباحث اجتهاد و تقلید است.
قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه:بدون شماره
کاتب = مؤلف، بی تا [تراثنا: س13ش1 - 151]
taqrīrāt-ul usūl
عزیزخانی، صادق، قرن 14 قمری
‘azīz-xānī, sādeq (-20c)
بعضی از مباحث اصولی است از قبیل: مجعولیة الحکم بالامارة و عدمها و ... که با استفاده از درس استادش سید محمد حجت کوه کمری (1310-1372) نگاشته و در سه شنبه دهم جمادی الاولی ؟ از تالیف آن فارغ شده است.
قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه:7
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [ف: - 21]
taqrīrāt-ul usūl
فلاورجانی لنجانی، امیر آقا، ق14 قمری
falāvarjānī-ye lenjānī, amīr āqā (- 20c)
تقریرات درس اصول فقه میرزا محمد تقی شیرازی (-1338ق) است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:1190- 7/90
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... وینبغی التنبیه علی امور الاول ان المتیقن السابق اذا کان کلیا ضمن اشخاص فالشک فی بقائه یتصور علی وجوه ثلاثة؛ انجام:فیکون ذلک بمنزلة الترخیص بالنسبة الی احد طرفی العلم الاجمالی ویجب الاتیان بالفرد الاخر فقط قنامل جیداً
مبحث استحصاب ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 16 ذیقعده 1354ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ 20گ، 16-23 سطر، اندازه: 14×22سم [ف: 2 - 1011]
taqrīrāt-ul usūl
قزوینی، زین العابدین محمد، ق14 قمری
qazvīnī, zayn-ol-‘ābedīn mohammad (- 20c)
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:16/3- 6257
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 142گ، 18 سطر، قطع: خشتی [ف: - 92]
taqrīrāt-ul usūl
قزوینی، علی اکبر بن محمد مهدی، ق14 قمری
qazvīnī, ‘alī akbar ebn-e mohammad mahdī (- 20c)
تقریرات مفصل دروس اصولی مرحوم میرزا حبیب اﷲ رشتی در ایام حیات استاد می باشد که به گفته مؤلف در شش جزء نگاشته شده است مؤلف دانشمند که از فقهای قزوین به شمار می رود در این اثر به طرح مبانی، اصول و دلایل آراء و نظرات اصولیین و از جمله استادش مرحوم رشتی پرداخته و با دیدگاه خاص خود به رد یا قبول نظرات آنان همت گمارده است.
آغاز: بسمله الکلام فی مقدمه الواجب، قداختلف کلماتهم فی هذه المسئلة فمنهم من ادرجها فی المسائل الاصولیه اللفظیة کما هو ظاهر و الفاضل الجواد علی ما حکی عنه و غیر واحد ممن تاخر عنهما؛ انجام:الامر الثامن ان نقل لازم الاجماع فی قوة نقل الاجماع کقولنا من استحل المیتة او الخمر فقد کفر فان ذلک من لوازم قیام الاجماع بل الضرورة علی خلاف ذلک انتهی.
از ابتدای مقدمه الواجب تا انتهای استصحاب؛ خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 10 ربیع الاول 1291ق؛ جلد: تیماج سیاه، 485گ، 15 سطر [ف: 1 - 64]
آغاز: بسمله الکلام فی الادلة التی اقاموها علی حجة الظن من غیر خصوصیة للجز یقتضیها نفس الدلیل و ان اقتضاها دلیل آخر و هو کون الخبر معلوم الثبوت من هذه الادلة اذ فرض انها لا تفید الا حجیة الظن؛ انجام: الا ان الاول اقوی والاحتیاط مرعی دائما ثم انه لایبعد القول بان زیادة الورع فی هذه المقامات تقدم علی زیادة العلم عکس التقلید فلا تغفل و تدبر. تمت.
از ابتدای ادله حجیة الظن است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج سیاه، 251گ، 15 سطر [ف: 1 - 64]
taqrīrāt-ul usūl
قوچانی، محمد، ق14 قمری
qūčānī, mohammad (- 20c)
تقریرات مفصلی است از بحث استادش ملا محمد کاظم آخوند خراسانی که مقرر در چند دوره درس استاد حاضر بوده و گاهی اشاره به اختلاف مسائل در بحثهای مختلف می کند که استاد در هر دوره نظری داشته است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:4546
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فاعلم ان البحث و الکلام فی الاصول العملیة التی ینتهی الیها رأی المجتهد از بحث اصالة البرائه شروع می شود ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قرمز، 249گ، 18 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 12 - 122]
taqrīrāt-ul usūl
گیلانی، شعبان بن محمد مهدی، ق14 قمری
gīlānī, ša‘bān ebn-e mohammad mahdī (- 20c)
جلد 1، اصول لفظیه؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
جلد 2، اصول عملیه؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
taqrīrāt-ul usūl
محلاتی، عبدالوهاب بن احمد، ق14 قمری
mahallātī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e ahmad (- 20c)
تاریخ تألیف: 1278-1288ق؛ محل تألیف: نجف اشرف مشتمل بر بحثهای اصولی از تقریرات اساتیدش با عناوین «اصل-اصل» است و گویا تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری باشد.
شامل: تقسیمات الواجب، تألیف شده به روز دوشنبه از ذیحجه 1278 در نجف اشرف، وجوب مقدمة الواجب و عدمه، مقدمة الواجب واجبة ام لا من ابحاث المیرزا، الاجزاء، الادلة العقلیة، التقلید من ابحاث السید، اجتماع الامر و النهی فی الشیء الواحد، دلالة النهی علی الفساد، المفهوم و المنطوق، المطلق و المقید، المجمل و المبین، السنة، أصالة الصحة فی العبادات، اجتماع الأمر و النهی فی الشیء الواحد، اجتماع الامر و النهی من ابحاث المیرزا، دلالة النهی علی فساد المنهی عنه، تداخل الاسباب علی مسبب واحد، الاستصحاب، تعارض الاستصحاب مع أصالة الصحة فی فعل الغیر من ابحاث الفاضل الایروانی، التعادل و الترجیح، تألیف شده در 16 ربیع الثانی 1280، التعارض من ابحاث المیرزا، التعارض و التعادل و الترجیح من ابحاث السید، الخلاف بین المجتهدین و الاخباریین، منبع الحیاة فی حجیة قول المجتهد من الاموات از سید نعمت اﷲ جزائری، الاوزان الشرعیة از ملا محمد باقر مجلسی ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه؛ 353گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 295]
آغاز: الکلام فی السنة تقع فی مباحث، الاول فی حجیة العلم
در دنبال مبحث حجیت علم از خبر واحد و بنای عام بر خاص و حجیت عام مخصص و اصل برائت سخن گفته است.
عنوانها «جامعه، جامعه» است. مؤلف این کتاب را در دوشنبه 24 صفر 1278ق در نجف آغاز کرده و در شعبان 1288ق به پایان رسانیده است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، (43پ-پایان )، 19 سطر، اندازه: 16×23سم[ف: 152 - 3]
taqrīrāt-ul usūl
محمد بن محسن، ق14 قمری
mohammad ebn-e mohsen (- 20c)
تاریخ تألیف: 1309ق؛ محل تألیف: نجف اشرف اصول استدلالی است با رد و ایراد فراوان و گویا تقریرات درسی ملا محمد کاظم آخوند خراسانی است که پس از چهار سال استفاده از وی نگاشته است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:8105
آغاز: القول فی الوضع و هو علی ما یساعد علیه التدبر عبارة عن نوع اختصاص و ارتباط بین اللفظ و المعنی
این نسخه که از مباحث وضع شروع شده دهه اول ماه صفر 1309 در نجف اشرف پایان یافته؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، 150گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 21 - 109]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی حائری، محمد حسن، ق14 قمری
mūsavī hā’erī, mohammad hasan (- 20c)
تقریرات درس آخوند خراسانی است، ظاهراً مؤلف جناب سید ابی محمد حسن بن هادی موسوی عاملی کاظمی (1354ق) صاحب کتاب «البراهین الجلیة» می باشد.
[الذریعة 79/3]
آغاز: بسمله المقصد السابع من مقاصد الکتاب فی الاصول العملیة التی هی الوظیفة للفقیه بعد الفحص و الیأس عن الظفر بالحجة الشرعیة و هی بمادل علیها قضاء العقل و دلالة النقل اربعة البرائة العقلیة؛ انجام: للحکم الفعلی هذا آخرما اردنا تحریره فی المقام مما یتعلق بمسائل البرائه و الاشتغال و لقد وفقنا لتسویده فی العشرة الاخرة من شهر شوال المکرم من شهور سنة 1330 من الهجرة علی مؤلفه الجانی محمد حسن الموسوی الحائری
برائت واشتغال؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ محشی از علی زنجانی؛ تملک: علی زنجانی؛ جلد: مقوای قرمز عطف تیماج، 61گ، 20 سطر، اندازه: 14/5×21سم [ف مخ: 1 - 136]
آغاز: بسمله حمدله والصلوة وقدرتبته علی مقدمة ومقاصد وخاتمة اما المقدمة ففی بیان اموریتم بها مقدمة العلم الاول فقد عرف غیر واحد من علماء الفن هذا العلم بانه العلم بالقواعد الممهده؛ انجام: وهو لایترتب علی استصحاب عدمه بمفاد لیس التامة الاعلی القول بالاصل المثبت مدفوعة
از آغاز تا خاص و عام ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ یادداشتی از شیخ اسداﷲ زنجانی که استاد مؤلف بوده به تاریخ 1344 و یادداشتی از مؤلف به تاریخ 1333 درباره کتاب حاضر: «بسمله هذا بعض ما برز من قلمی القاصر ... عند حضوری مجلس البحث لشیخنا ... شیخ ملا محمد کاظم الخراسانی ... »؛ تملک: علی زنجانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 233گ، 13 سطر، اندازه: 14×22سم [ ف مخ: 1 - 136]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی خلخالی، اسماعیل، ق14 قمری
mūsavī xalxālī, esmā‘īl (- 20c)
تاریخ تألیف: 10 صفر 1323ق تقریر ابحاث آخوند خراسانی است.
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1323ق؛ مصحح، با خط خوردگی؛ جلد: مقوایی پسته ای عطف تیماج زرشکی، 94گ، مختلف السطر، اندازه: 14/6×20سم [ف: 41 - 47]
التعادل و التراجیح ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1323ق؛ 44گ (51-95) [مختصر ف: - 193]
الاجتهاد و التقلید؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1323ق؛ 42گ (10- 51) [مختصر ف: - 193]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی دزفولی، میرسیدعلی، ق14 قمری
mūsavī dezfūlī, mīr-seyyed-‘alī (- 20c)
تاریخ تألیف: 20 جمادی الثانی 1328ق
تقریرات بحث های اصولی ملا محمد کاظم آخوند خراسانی ( -1329) است مشتمل بر مباحث الفاظ در یک «مقدمه» و چهار «مقصد» و یک «خاتمه».
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:367
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فهذا الکتاب مشتمل علی مقدمة و مقاصد و خاتمة
نسخه اصلی: کتابخانه سید محمد نبوی-دزفول؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1328ق؛ 467ص [عکسی ف: 1- 426]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی طباطبائی، حسن بن محمد، ق14 قمری
mūsavī tabātabā’ī, hasan ebn-e mohammad (- 20c)
تاریخ تألیف: چهارشنبه 10 صفر 1327ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
درس های اصولی مولی محمد کاظم خراسانی است که به وسیله حسن بن محمد موسوی طباطبائی ساروی مازندرانی نوشته شده است. در چهار جزء در یک مجلد در مقدمات و مباحث الفاظ و اصول عملیة و اجتهاد و تقلید.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4351
آغاز: بسمله. حمد له و الصلاة ... و بعد قد شرع استادنا علامة الزمان المحقق المدقق الآخوند ملا محمد کاظم الهروی النجفی ادام اﷲ افاداته فی الاصول لیلة السبت قد مضت اثنی عشر یوما من ربیع المولود سنة 1327. قال: ؛ انجام: من باب حجیة قوله علی المکلف المقلد تخییرا و المفروض اخذه و عمل به. تمت افادات الاستاد دام ظله العالی فی یوم الاربعا العاشر من شهر صفر المظفر من شهور سنة 1327 فی المشهد العلوی سلام اﷲ علیه و علی اولاده الطاهرین و انا الاقل حسن بن محمد الموسوی الطباطبائی الساروی المازندرانی.
خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: 1327 و 1328ق؛ مصحح با نشان «صح» از کاتب؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی تیماج عنابی، 22 سطر (13×21 )، اندازه: 18×24سم [ف: 12 - 64]
taqrīrāt-ul usūl
واعظ حلبی، محمود بن غلامرضا، قرن 14 قمری
vā‘ez-e halabī, mahmūd ebn-e qolām rezā (-20c)
محل تألیف: مشهد رضوی
کتاب، تقریرات درس استادش است که طی یک سال و اندی در مدرسه پریزاد مشهد رضوی برگزار شده و مشتمل بر سه مقصد: 1. القطع بالاحکام المجعوله الاولیة؛ 2. الطرق المجعوله؛ 3. الوظائف المقرره ؛ الخاتمه فی حجیة الحجج المتعارضه المعبر عنه فی کتب القوم بالتعادل و التراجیح و فی حجیة فتوی المجتهد للجاهل المعبر عنه فیها باجتهاد و التقلید.
آغاز: اعلم انه قد ذکرنا فی اول جزوات الجبر و الاختیار بان الکلام فی الاصول العقلیه و الشرعیه یتوقف علی تحقیق حقیقته عالم التشریع؛ انجام: فلا یمکن البرائة فهو باطل فاسد اذ لو کان مراده من عدم النص
شامل مقصد سوم در وظایف مقرره (اصول عملیه: برائت و اشتغال) است؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه شعبان 1350ق؛ نسخه توسط استاد مؤلف، میرزا مهدی اصفهانی رضوان اﷲ تعالی علیه تحشیه و تصحیح شده؛ واقف: مؤلف، رجب 1370 ؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: میشن عنابی، 554گ، مختلف السطر، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 85]
آغاز: بسمله، الکلام فی خاتمه الاصول و البحث فیها انما یکون عن حجیة الحجج المتعارضه و حجیة فتوی الفقیه للجاهل بالاحکام الکلیه؛ انجام: و هذا العلم کما تری لا یبتنی علی المیزان المصطلح و
شامل خاتمه کتاب (تعادل و تراجیح) است. ضمناً مؤلف در انتهاء ذیلی بر خاتمه (فی حجیة فتوی الفقیه) اضافه نموده که ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1350ق؛ واقف: مؤلف، رجب 1370 ؛ کاغذ: مشقی شطرنجی، جلد: میشن عنابی،191گ، مختلف السطر، اندازه: 13×22سم [ف: 16 - 86]
taqrīrāt-ul usūl
نجومی، مرتضی بن محمد جواد، 1307 شمسی
nojūmī, morteza ebn-e mohammad javād (1928 -)
تقریرات دروس اصولی میرزا محمد باقر زنجانی است. مؤلف مباحث استصحاب و تعادل و التراجیح را در 27 جمادی الثانی 1374 نوشته و مبحث اشتغال را در 28 ذیحجه 1327 تمام کرده؛ سپس در آن تجدید نظر کرده و اضافاتی بر آن افزوده است.
کرمانشاه؛ نجومی؛ شماره نسخه:بدون شماره
فی ثلاثة اجزاء؛ کاتب = مؤلف، بی تا [ دلیل المخطوطات: ۱ - ۲۲۳]
taqrīrāt-ul usūl
نوری، محمد علی ق، ۱۴ قمری
nūrī , mohammad ‘alī (- 20c)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:2817
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... أما بعد فمن المسائل المهمة التی هی کثیرة الفروع و عظیمة الفائدة مسألة الاستصحاب؛ انجام: انما هو یجری علی طریقة ارباب الظنون الخاصة لا مطلقا کما لا یخفی فتأمل جیداً
از مبحث استصحاب تا مبحث تعادل و ترجیح؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1297ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 337گ، 19 سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 8 - 20]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1521
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 339]
taqrīrāt-ul usūl
علوی خوانساری، حسین بن محمد مهدی، - 1409 قمری
‘alavī xānsārī, hoseyn ebn-e mohammad mahdī (- 1989)
تاریخ تألیف: 1346 تا 1348ق
تقریر درس آیت اﷲ شیخ محمد حسین نائینی است. گویا مؤلف یک دوره کامل تقریرات اصول نائینی را نوشته است. ولی قسمت موجود آن تقریبا نیمی از مباحث اصول است بدین ترتیب: اجزاء و تقسیمات واجب؛ مقدمه واجب؛ امر به شئ مقتضی نهی از ضد است یانه؟ ؛ نواهی ؛ مفاهیم؛ عام و خاص؛ مطلق و مقید؛ حجیة قطع.
خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه:بدون شماره
خط: نستعلیق خوانا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 332گ، (16-21) سطر، اندازه: 13×20/5سم [آینه پژوهش: سال4ش22 - 95]
taqrīrāt-ul usūl
موسوی خلخالی، مرتضی بن محمد جواد،-1411قمری
mūsavī xalxālī, morteza ebn-e mohammad javād (- 1991)
تاریخ تألیف: قرن ۱۴
تقریرات مباحث اصولی استادش شیخ ضیاء الدین علی عراقی (-۱۳۶۱ق) است . این تقریرات در بیش از یک دوره درسی
نگاشته شده بعضی از مطالب در دوره های بعد کامل شده است.
شروع درس عراقی در تقریرات حاضر شب یک شنبه 18 رجب 1353 بوده ولی اصل دروس از سال 1346 شروع شده است.
آغاز: احمدک اللهم و اسألک ان تصلی علی محمد و آله طاهرین ... و بعد فقد شرع استادنا العراقی دام ظله العالی نسخه اصلی: اپن اسکول - شیکاگو. جزء اول مشتمل بر مباحث الفاظ می باشد ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در آغاز نسخه سید محمد حسینی جلالی شرح حال آقا ضیاء عراقی و سید مرتضی خلخالی و نحوه دست یابی به نسخه را نگاشته است، صفحه آخر رساله لا ضرر که خط شیخ ضیاءالدین عراقی بر آن است و نامه سید مرتضی خلخالی به آقای جلالی در تاریخ 15 جمادی الاول 1404 و رساله دیگر به تاریخ 7/2 همین سال نیز در صفحه 12-14 مشهود است، عکس مقرر بعد از صفحه عنوان درج شده است؛ 338ص [عکسی ف: 3 - 406]
نسخه اصلی: اپن اسکول - شیکاگو. جزء دوم مشتمل بر ادله عقلیه می باشد؛خط:نسخ،کاتب=مؤلف،بی تا؛554ص[عکسی ف:3 - 407]
taqrīrāt-ul usūl
کلباسی، محمد حسین بن محمد رضا، - ۱۴۱۸ قمری
kalbāsī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad rezā (- 1998)
تاریخ تألیف: 14 شوال 1348 تا یک شنبه 9 جمادی الاول1351ق
تقریرات درس آقا ضیاء الدین عراقی (-1361ق) است در ادله عقلیه.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2766
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد المکلف الملتفت إلی حکم شرعی لا یخلو أمره من احدی الثلاثة من القطع به أو الظن له أو الشک فیه و هذا الحصر عقلی کما لایخفی
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 403ص [عکسی ف: 7 - 359]
taqrīrāt-ul usūl
فانی یزدی، ضیاءالدین بن حسن، - 1419 قمری
fānī yazdī, zīyā’-od-dīn ebn-e hasan (- 1998)
تاریخ تألیف: 1375-1376ق
تقریرات درس اصول آیه اﷲ سید ابوالقاسم خوئی است، شامل مباحث الفاظ (از بحث وضع تا مقدمه واجب).
اصفهان؛ علامه فانی (ضیاء الدین )؛ شماره نسخه:78
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوایی، 228گ، 15سطر[سه کتابخانه اصفهان: ف: - 155]
taqrīrāt-ul usūl
بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد، ق15 قمری
behbahānī argānī, mahmūd ebn-e ahmad (- 21c)
تاریخ تألیف: 1414-1416ق
تقریرات درس خارج اجتهاد و تقلید استاد آیة اﷲ وحید خراسانی است بر متن «وسیلة النجاة» آیة اﷲ سید ابوالحسن اصفهانی. آغاز این دفتر دوشنبه 1414/9/17ق (1372/12/9 ق) و آخرین یادداشتها در تاریخ پنج شنبه 9 شوال 1416ق (1374/12/9ش) بوده است.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در صفحه آخر مطلبی مربوط به درس خارج صوم در تاریخ 1416/5/18 ق مندرج است؛ مختلف السطر، اندازه: 10×17سم [ف: - 72]
خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد مهدی ارگانی (فرزند مؤلف )، بی تا؛ سطور معمولی، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 74]
taqrīrāt-ul usūl
بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد، ق15 قمری
behbahānī argānī, mahmūd ebn-e ahmad (- 21c)
تاریخ تألیف: 1418-1419ق (1376-1377ش) تقریرات درس استاد شیخ مصطفی اعتمادی تبریزی است.
قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه:49-53
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: کلاسوری، اندازه: 19×23سم [ف: - 68]
taqrīrāt-ul usūl
نقوی، علی محمد ، قرن 15 قمری
naqavī, ‘alī mohammad
تاریخ تألیف: 27 محرم 1410ق تا 12 ربیع الاول 1419ق؛ محل تألیف: قم
تقریرات درس خارج اصول فقه آیة اﷲ میرزا جواد تبریزی است
که به ترتیب دروس در شهر قم نوشته شده شامل 1116 درس در شش مجلد. مقرر سعی نموده بدون تغییر عین الفاظ استاد را متذکر شود.
نسخه اصل: کتابخانه سید علی محمد نقوی - سرگودها، پاکستان؛ جلد اول، از آغاز تا بحث 307 ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 431ص [عکسی ف: 6 - 279]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی نقوی - سرگودها، پاکستان. جلد دوم، از جلسه درس 325 تا 548 ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف،
بیتا؛ 376ص [عکسی ف: 6 - 280]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی محمد هندی- سرگودها، پاکستان.
جلد سوم، از جلسه درس 549 تا درس 779 ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 378ص [عکسی ف: 6- 280]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی محمد هندی- سرگودها، پاکستان. جلد چهارم، از جلسه درس 780 تا درس 890؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 398ص [عکسی ف: 6 - 280]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی محمد نقوی - سرگودها، پاکستان.
جلد پنجم، از بحث 891 تا 1005 ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 399ص [عکسی ف: 6 - 281]
نسخه اصل: کتابخانه سید علی محمد نقوی - سرگودها، پاکستان. جلد ششم، از بحث 1006 تا 1116 ؛ خط: نستعلیق هندی، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 376ص [عکسی ف: 6 - 281]
taqrīrāt-ul usūl
رضوی همدانی، حسن بن ابوتراب
razavī-ye hamedānī, hasan ebn-e abū-torāb
همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه:10130
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی[رشت و همدان: ف: 1607 -]
taqrīrāt-ul usūl = al-masā’il-ul uṣūlīya
مؤلف از شاگردان شریف العلماء مازندرانی است و جای جای کتاب از او به عنوان استادنا الشریف یاد می کند.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1242 ط
آغاز: بسمله فائده لاریب فی حول العمل بالظن فی الاحکام الشرعیة لوجوه من الادلة الاول اعلم انه لاشک فی ان اﷲ تعالی فیکل شیء حکماً بالنسبة الینا و نعم بالقطع؛ انجام: سیجیء ان شاء اﷲ تعالی ان حجیة الاجماع المنقول و امثاله من الظنون المظنون اعتبارها لیست الا لاجل الدلیل العقلی القاطع الدال علی حجیة امثال تلک الظنون فلتنظر. تم تحریر الاجماع المنقول فی یوم الرابع من شهر الجمادی الثانی (کذا) من شهور سنة 1234.
خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1234ق؛ یادداشتی است که نشان می دهد کاتب عرب بوده و سفارش دهنده دل خونی از کاتب داشته. یادداشت مزبور چنین است: «این صفحه بی مصرف است و اول مسئله صفحه بعد است بر ریش عرب لعنت باد. بگو بیش باد»؛ مهر: «عبده محمد سعید ابن محمد مهدی الرضوی» (مربع )؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 254گ، 21 و 22 سطر، قطع: وزیری [ف: 24/2 - 183]
taqrīrāt-ul usūl
غیر همانند:
به پیش نویس مؤلف می ماند. مطالب تحت عنوان مصباح: در شرایط مفتی، مشتق، مقدمه واجب ...، در پشت صفحه اول آمده از تقریرات جناب مستطاب فخر العلماء الاطیاب رئیس المجتهدین ملاذ الاسلام قبلة الانام آقای آقا سید ربیع مجتهد ؛ کا: سید عبداﷲ جیلانی،تا:ذیحجه1234ق[اندیشه حوزه:س2، ش7-212]
آغاز: قوله ان ترک العمل بالدلیل یعنی الاصل فی الجملة الواجدة لدفع محذور ... فان الخروج عن اصالة الحقیقة والمصیر الی المجاز؛ انجام: ان احتمال التقیة علی ما هو المعلوم من احوال الائمة علیهم السلام اقرب و اظهر وذلک کاف فی الترجیح فکلام الشیخ عندی هو الحق.
مباحثی مختصر در اصول فقه استدلالی و شرح کتابی در اصول که با عناوین «قوله قوله» تنظیم شده است و هیچ نشانی از نام مقرر و محرر در میان نیست ؛ خط: نسخ، کا: عبدالخالق بن رجب تلاته من محال رودبار، تا: رمضان 1235ق؛ افتادگی: آغاز؛ 60گ، 14 سطر [ف: 1 - 63]
خط: نستعلیق، کا: محمد حسین، تا: 1239ق [الفبائی ف: 141]
آغاز: هل الامر بالشیء علی الاطلاق یقتضی ایجاب مالایتم الابه من المقدمات ام لا؟؛ انجام: هو المطابقة و العدم بمعنی إن طابق الواقع فالمعاملة صحیحة و الافلا بالاجماع القاطع.
تقریرات درس شریف العلماء است مشتمل بر مباحث ذیل: مقدمة الواجب، و ضد تألیف شده در دهه دوم محرم 1241، واجب تخییری و واجب موسع ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1241-1242ق؛ مصحح، محشی؛ مهر بیضوی «عبده الراجی محمد کاظم (بیضی)؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، 294گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21/5سم [ف مخ: 1 - 432]
آغاز: بسمله، اعلم ان التحقیق فی المقام علی وجه یکشف عنه النقاب و الابهام یحتاج الی بسط الکلام فی مقامات ستة الاول فی مفهوم لغوی المضاف فی التعریف الاضافی؛ انجام: و هو ان کون جواز التقلید فی هذه المسائل ضروری عندهم لایحتاج الی النظر و الاستدلال لدیهم حتی یلزم احد المحذورین. تمت تقریرات الاستاد شریف العلماء ...
در این اثر که به سال 1243ق. تألیف شده، تقریرات شریف العلماء مازندرانی در مسائل مختلف اصول فقه از تعریف اصول و فقه از جنبه های گوناگون گرفته تا مبحث تقلید از اعلم و اورع، به رشته تحریر درآمده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1243ق، جا: کربلا؛ مصحح، محشی با امضای «منه »؛ فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 337گ، 29-38 سطر (11×16و13×18/5 )، اندازه: 14/3×21سم [ف: 18 - 66]
آغاز: دائماً و هذا احیاناً و لا یلزم من ذلک الحجیة و اما عن الثالث فبان الروایة مخالفة
تألیف قرن 13 ه .ق. از اوایل حجیت ظن تا اجتهاد و تقلید، در آن از سید استاد، شارح مقدس، صاحب معالم، استاد السید فی شرحه الکبیر علی النافع، شرح مفاتیح محقق بهبهانی، شیخ المحققین شیخ جعفر نجفی، صدرالافاضل سید صدرالدین، فاضل تونی جمع من الفحول کالسید الطباطبائی و المحقق الخونساری، سید سند صاحب مدارک، فاضل قمی و محقق سبزواری، یاد کرده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1243-1244ق؛ پایان مبحث عسر و حرج 27 رمضان 1244ق و پایان مبحث استصحاب عشر اول رمضان 1243ق ؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 33 سطر (10/5×17/5) [ف: 2 - 700]
در اصل برائت است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1244ق، جا: نجف؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 210گ، 12 سطر، اندازه: 10/8×15/5سم [ف: 1 - 118]
آغاز: بسمله، صحیحی و اعمی من تقریرات ... اعلم انه بعد ما تحقق تصرف فی تلک الالفاظ بالاتفاق؛ انجام: و کذا لو زاد عمدا بخلاف الاعمی فحکمه عند ها کحکم سایر الاجزاء المطلوبة.
مؤلف از شاگردان محمد شریف مازندرانی (شریف العلما)، اینمسئله که آیا الفاظ اسامی برای صحیح بوده یا اسامی برای اعم ازصحیح و فاسد؟ به عبارت دیگر آیا استعمال الفاظ در صحیح وفاسد حقیقت است؟ مورد اختلاف اصولیین بوده عده ای قول اولرا برگزیده که آنها را صحیحی نامیده و عده ای قول دوم را انتخاب کرده که آنها نیز اعمی نام گرفته اند. اختلاف دو قول و ادله هر یک در رساله مورد بررسی قرار گرفته است. محمد شریف مازندانی قول دوم را ترجیح داده بر آن استدلال نموده است. ظاهرا یکی از شاگردان مازندرانی تقریرات استاد خود در این مسئله را در رساله حاضر به رشته تحریر در آورده است ؛ کا: ابو القاسم بن محمد ابراهیم جوشقانی کاشانی، تا: 1244ق ؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی، 22گ (189پ-210)، اندازه: 11/5×17/5 [ف: 12 - 512]
رساله مانند است در اصول از عنوان «فی بیان دلالة النهی علی الفساد، فی بیان العام و الخاص و المطلق و المقید» تا می رسد به مفاهیم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 صفر 1245ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 183گ، 12 سطر، قطع: جیبی [ف: - 92]
آغاز: أقول فی تقاسیم الألفاظ و المعانی و فیها مباحث، الأول المفهوم ان کان قابلاً للصدق علی کثیرین فکلی و الا فجزئی؛ انجام: و الا فلم یمکن التمسک بالاطلاق فی مورد أبداً و بذلک یختل نظام الأحکام بأن بناء جل الأحکام علیه.. ناتمام.
تقریرات درس اصول فقه مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (- 1329ق) است که از سوی یکی از شاگردان وی با عناوین «قال الأستاذ علی الاطلاق دام ظله العالی» (برگ 7) «قال قدس سره فی تقریراته» (برگ 135 )، «لایخفی أن صاحب التقریرات» (برگ 144) و ... که احتمالاً بین سال های 1328 و 1332 ق در نجف اشرف نگارش یافته است. در این تقریرات، که از مبحث ضد (امر به شی مقتضی نهی از ضدش هست یا نه؟ تا) تعادل و ترجیح را شامل است، از شخصیتهایی مانند آقا رضا ترک [شیخ آغا محمدرضا بن محمد باقر تبریزی، متوفای 1331ق] (برگ 47)، سلطان العلماء مازندرانی «علیه الرحمة»
(برگ 94)، محقق ملا عبدالرضا لاهیجی «قدس سره» (برگ 98 )، المحقق الشیرازی (برگ 106)، آقا سید محمد علی معروف به شاهزاده عبدالعظیم [سید محمد علی بن محمد، حسینی شاه عبدالعظیمی، درگذشته 1334ق] (برگ 47) و ... نام برده و از استاد خویش مرحوم آخوند خراسانی در برگ (46) با عبارت: «... بعد وفات المرحوم الأستاذ علی الاطلاق المأوی للفروع و الأصول و الجامع للمعقول و المنقول حجة الاسلام و المسلمین آیة اﷲ فی العالمین الآخوند ملا محمد کاظم الخراسانی الهروی قدس اﷲ و نوراﷲ مرقده و حشره مع جمیع الأنبیاء المرسلین و الائمة المعصومین ...» یاد می کند. به عنوان «اصل-اصل» یا «القول فی ...»
که از آغاز بحث الفاظ تا پایان مبحث اجتهاد را دارا می باشد. اگرچه کتاب به عنوان تقریرات (یعنی درس های شفاهی) ثبت شده ولی به نظر می رسد که عبارات و مطالب آن بازبینی و تحریر گردیده و به حق، یکی از غنی ترین آثار مفصل اصولی است که بعد از نهضت علمی محقق بهبهانی نگاشته شده است، مقرر از دانشمندان سده 13ق بوده است. در این کتاب مقرر از استاد خویش تحت عنوان «قال الأستاذ سلمه اﷲ »،«قال الأستاذ تبعاً لأستاذه أعلی اﷲ مقامه» و از میرزای قمی (متوفای سال 1231ق) با عنوان «فاضل قمی» یاد می کند. با توجه به تاریخ کتابت نسخه (1251ق) تاریخ تألیف آن بین سال های 1232 و 1250ق خواهد بود ؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: جمعه ذیقعده 1251ق؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی کلاسیک آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 267گ، 27 سطر (13×22/5 )، اندازه: 20/5×31سم [ف: 30- 250]
آغاز: بسمله قد جری دیدن الاصولیین فی المقدمه علی تعریف علم اصول الفقهه بکلا معنییه الترکیبی الاضافی و الافرادی العلمی؛ انجام:فنقول ان المسلم من اعتبار قاعدة الاشتغال انما هو جریانها فیما یحصل من العمل بها القطع باحکم الواقعی فی المسئلة الفرعیه و اما اذا لم یحصل من العمل بها القطع بمطابقه العمل فی الفرع للنفس الامر فلم یثبت اعتبارها قلنا.
مباحث الفاظ این کتاب به ترتیب، تعریف علم اصول، مبحث وضع، حقیقه شرعیه اوامر، مبانی امر، قور و تراضی، بحث ضد اجتماع امر و نهی، عام و خاص مجمل و مبین. در مباحث ادله عقلیه، شیوه خاصی دارد؛ مؤلف ، از استاد خود با عنوان «قال السید الاستاد مدظله» کرارا یاد می کند. در مقصد ثالث (ادله عقلیه) می گوید که چون تقریرات هر روزه درس استاد است گاهی یک مطلب در دو بحث و دو روز ظاهرا احتلاف یافته و عدول می شود از اول. مباحث الفاظ این کتاب به ترتیب، تعریف علم اصول، مبحث وضع، حقیقه شرعیه اوامر، مبانی امر، قور و تراضی، بحث ضد اجتماع امر و نهی، عام و خاص مجمل و متبین. در مباحث ادله عقلیه، شیوه خاصی دارد، مبحث اول بحث از حسن و قبح عقلی حجیة و مباحث متعلق به آن تبعیه احکام شرعیه از مصالح عقلیه، و مبحث دوم اجماع است قرآن، از قواعد فقه هم در این شده است قاعده ضرر و عسر و حرج دیگر قواعد فقه کتاب و در مبحث حجیة خبر واحد تمام می شود؛ خط: نسخ، کا: صادق حسینی، تا: 1254ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، 33ص (80-112 )، 21 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 17 - 289]
آغاز: مسوده و الخامس المفر المنون و هو یطلق علی العموم نحو علمت نفس و انزلنا من السماء ماء (برگ 1ر )؛ انجام:و قیل بالعدم و استظهره المحقق الشیخ علی، علی ما قیل تقریرات اصول فقه است. از آن یکی از طلاب ایرانی در عراق عرب که در 22 رجب 1255ق در آن شروع کرده است که در آن از فاضل قمی ؟ (صاحب قوانین؟ 1151-1231) و از صاحبضوابط سید ابراهیم قزوینی (1214-1262) نقل دارد. عنوانبحث ها در نیمه دوم کتاب: اصل، اصل است. عنوانهای مهم آنچنین است: اختصاص الخطاب بالحاضرین او اعم، المطلب الثانی العام و الخاص، تخصیص بالحاضرین او اعم، المطلب الثانی العام و الخاص، تخصیص الاکثر و استثناء الاکثر جایز است؟!، عام تخصیص خورده حجت است یا نه؟، تخصیص قرآن به حدیث ممکن است؟، مطلق و مقید، مجمل و مبین، اجماع، حجیت ظن؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1255ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی سپید و فرنگی آبی، جلد: تیماج مشکی، 119گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×23/2سم [ف: 17 - 143]
آغاز: (این بخش در صحافی برگ 67 نسخه قرار گرفته است): بسمله قال بعض اهل المیزان ان الشارع فی کل علم لابد ان یتصور ذلک العلم اولا حتی یتمکن له الشروع فی ذلک العلم لانه لو لم یتصور یلزم ان یکون طالبا للمجهول المطلق (که ادامه برگ پایان نسخه است و در آغاز نسخه صحافی شده):
«اصل اختلفوا من ان الامر بالشیء هل یقتضی الذی عن ضد ام لا بمعنی انه اذا قال الشارع مثلا ازل النجاسة »؛ انجام: (که در صحافی برگ 66 پ نسخه قرار گرفته است): کما فی بعض من الصور المتصورة للجهة الثالثة المعنونة للشک فی ... و عدم طردها علی ما عرفت تمة المسئلة بعون اﷲ و حسن توفیقه. نسخه: «هو الاول الا ما خرج و اما الاجتماع مع الحرام فهو من توابع مسئلة اجتماع الامر و النهی»
تقریراتی است که مؤلف از درس استاد خود (که از وی به سید الاستاذ دام ظله العالی تعبیر می کند) تحریر کرده است. او این تقریرات را در 7 ربیع الثانی 1254 شروع و باب اول (اوامر) را در روز چهارشنبه 13 شعبان 1255 به پایان رسانیده است و در آن از شریف العلماء با عنوان «الاستاد الاستاد» تعبیر می کند. ترتیب مباحث به ترتیب مطالب کتاب «معالم الدین و ملاذ المجتهدین» شیخ حسن عاملی است، نسخه حاضر که جلد اول کتاب است شامل مباحث الفاظ و باب اول الاوامر و باب دوم النواهی را شامل است؛ خط: تحریری، کا: مصنف، تا: چهارشنبه دهه 3 شعبان 1255ق؛ مصحح، محشی به امضای «منه»، آغاز و انجام نسخه که در واقع وسط کتاب است و در صحافی در آغاز و انجام قرار گرفته عبارتند از: آغاز: (که ادامه برگ پایان نسخه است و در آغاز نسخه صحافی شده) «اصل اختلفوامن ان الامر بالشیء هل یقتضی الذیعن ضدام لابمعنی انه اذا قال الشارع مثلا ازل النجاسة »، انجام: «هوالاول الاماخرج واماالاجتماع مع الحرام فهو من توابع مسألة اجتماع الامر و النهی »؛ اهدایی: جواد کمالیان، 1354ش؛ جلد: تیماج زیتونی، 193گ، 25سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 199]
شامل مباحث الفاظ و ادله عقلیه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1257ق؛مهر: «عبده حسین الحسینی » با تاریخ 1292؛ 320گ، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 49]
در نماز است و از الخلل فی الصلاة آغاز
می شود و مسائل اصولی هم دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: شعبان1256 تا 1260ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 125گ، 22 سطر (10×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 404]
آغاز: البحث فی ان الالفاظ الشرعیة کالصلاة و الصوم و نحو ذلک امام للصحیحة أو الأعم؛ انجام: و التفکیک بین الموضوع و الحکم فیه و قلنا فیه و جهان و ان المتیقن هو الاول فراجع
تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری است. مشتمل بر مباحث: الصحیح و الاعم، امرالآمر مع العلم بانتفاء الشرط، الاجزاء، الضد، مقدمة الواجب، اجتماع الامر و النهی، المفهوم و المنطوق، مفهوم الشرط، مفهوم الوضع، مفهوم الغایة، مفهوم اللقب، مفهوم العدد، العام و الخاص، حجیة العام، المخصص بالمبین، جواز تخصیص العام بمفهوم الموافقة و ...؛ خط: نسخ، بی کا، تا: غره ذیحجه 1265ق (پایان مقدمة الواجب)، در ابتدای بحث مقدمة الواجب تاریخ شروع 25 ربیع الاول 1265 آمده؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه فضل اﷲ نوری (مربع)؛ 200گ (19پ-219ر)، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ محدث ارموی ف: 1 - 435]
آغاز: بسمله والحمدﷲ رب العالمین ... اختلف الاصولیین فی ان مقدمة الواجب واجبة ام لا و هذا البحث قد عنونه بعضهم کالعلامة فی التهذیب؛ انجام: الاظهر ثبوتها بعد القول بحجیة ظنها و جواز تقلیدها لاطلاق الادلة و عمومها و السلام و الصلاة علی محمد رسول اﷲ بعد الحمد و الشکر له و علی آله قبل الصلوة علی انبیائه
تقریرات درس فقه و اصول شیخ مرتضی انصاری است، شامل مباحث: مقدمة الواجب، مسألة الاجزاء، مسألة اجتماع الامر و النهی، مسألة اقتضاء النهی الفساد، مسألة اقتضاء الامر بالشیء النهی عن ضده، مسألة التداخل، مفهوم الوصف، مفهوم الغایة، امر الامر مع علمه بانتفاء الشرط، مباحث العموم و الخصوص، مباحث المطلق و المقید، مباحث المجمل و المبین، مسألة الصحیح و الاعم، الکلام فی السنة، الکلام فی الاجماع و احکامه، رسالة فی التقیة، کلام فی التکلیف بالمحال، القول فی المشتق، حجیة الظن و ذکر مسائل متعلقة بالقطع، رسالة فی اصالة البرائة، مسألة التعارض و التعادل و التراجیح، کتاب القضاء و الدعاوی. مقرر مسأله المتجزی فی الاجتهاد را در 1268 در نجف به پایان رسانده؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1268ق، جا: نجف؛ مصحح؛ جلد: تیماج سرخ، 307گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 31 - 14]
آغاز: و قد عرف الشرط المحقق المزبور بما لا یلزم من وجوده الوجود رساله ای است بدون خطبه و خاتمه که نام مؤلف آن شناخته نشدپیداست که از شاگردان شیخ انصاری بوده است شامل بحث،مقدمه واجب، امر بشیء مقتضی نهی از ضدش می شود یا نه؟ ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ذیقعده 1272ق؛ به پیش نویس مؤلف می ماند، اوراق آشفته است؛ جلد: تیماج مشکی، مختلف السطر، اندازه: 16×20سم [ف: 2 - 685]
در ادله عقلیه و مباحث الفاظ تا اجتماع امر و نهی ؛ خط: نسخ، بی کا،تا:جمعه 1 ربیع الاول 1273ق، برای میرزا ابوالقاسم؛ تملک: امامقلی، یوسف طباطبایی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 400گ، 20 سطر (9/5×15)، اندازه: 15/5×21سم [ف: 495]
آغاز: الحمدﷲ الذی ارشدنا الی اخذ العلوم من أفواه الرجال قبل حلول الآجال. اصل: اختلفوا فی جواز اجتماع الامر و النهی فی الامر الواحد؛ انجام: فکلامه هذا به معزل عن التحقیق.
در دو بخش 1- اجتماع امر و نهی، 2- اجزاء. گویا یکی از شاگردان شیخ مرتضی انصاری (-1281ق) مؤلف آن است، که در 1275ق آن را نگاشته است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1275ق؛ مهر: کتابخانه و مجله خانه «تربیت» ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، 241گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 3 - 487]
آغاز: فانه قد یدل علی المفهوم بسبب القرینة و قد لایدل فلذا نقول ان مفهوم الوصف؛ انجام: فیجوز استصحاب الشرایع السابقة قد فرغت من تثبیت لآلی المذکورة فی واحد من قسمی الادلة فعلیک بالتدبر و التامل فی مسائله و مباحثه العلیة ... و یتلوه القسم الثانی من قسمی الادلة
تقریرات درس اصول فقه یکی از علمای امامیه در قرن 13 است با رد و ایرادهای بسیار با عناوین «فان قلت قلت »؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه شعبان 1277ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 162گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 30 - 242]
آغاز: اصل اذا تعقب المخصص عمومات جملاً کانت أو مفرداً متعاطفة بالواو أو بغیرها و صح عوده؛ انجام: لعدم لزوم الفحص فی الاولی دون الثانیة ولکنه غیر مطرد کما لایخفی هذا جملة ما استفدنا من
تقریرات درس مرحوم سید حسین کوهکمری است. مشتمل بر تعقب المخصص عمومات متعددة، ترک الاستفصال فی حکایة الحال مع قیام الاحتمال ینزل منزلة العموم فی المقال در 14 ربیع الاول 1276، المطلق و المقید در 25 جمادی الاول 1276، المجمل و المبین در 5 رجب 1276، الفعل و التقریر در ذیقعده
1276، الاجماع المحصل و المنقول، الاستصحاب در 18 رجب 1281؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: سال 1276-1281ق؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات ؛ جلد: تیماج قرمز، 302گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22/5سم [ف مخ: 1 - 434]
گویا تقریر بحث میرزای شیرازی (1230-1212 )؛ بی کا، تا: 1284ق [ف: - 43]
آغاز: تفصیل. قوله اختلفوا فی جواز تخصیص العام بمفهوم المخالفة فی هذا المقام ایراد و هو ان الاصولیین اتفقوا فی ان مفهوم المخالفة کمفهوم الشرط و الصفة و الغایة ؛ انجام: یقتضی الفا و الخاص هذا مبنی علی عدم جواز النسخ قبل حضور وقت العمل بالمنسوخ و الا یکون نسخا علی التقدیرین کذا قیل و لعله اجمل اعتماد
از قرن سیزدهم شاید از یکی از شاگردان شیخ مرتضی انصاری باشد، با عنوانهای «قوله، قوله»؛ خط: نستعلیق بد، کا: حسن، تا: 1288ق؛ نسخه دستنویس طلبهای است که در آغاز و میان چلیپانویسی کرده و از 126پ: «قوله: الفقه فی اللغه الفهم ...» عنوانها «قوله»؛ مهر: «حاج سید نصراﷲ تقوی»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 198گ، 24-32 سطر، اندازه: 17×21 [ف: 11-181]
آغاز: مع ان القبح المغلوب فی جنب الحسن لایصیر منشأ لنقص الثواب؛ انجام: و غیره لیس امرا شرعیا کمالایخفی هذا تمام الکلام فی الاجتهاد الذی هو اشد من الجهاد رزقناه بحق محمد و آله الطاهرین و کان التدریس و التدرس فیه فی سنة 1291 من شهر جمادی الاولی
تقریرات درس اصول یکی از علمای شیعه در ق 13 است، شامل مباحث: اجتماع الامر و النهی، مباحث المفهوم و المنطوق، العموم و الخصوص، الحکم الواقعی و الظاهری، عبادة الجاهل و معاملته، فی ذکر ثمرات ذکروها للخلاف فی وجوب مقدمة الواجب، کلام فی ان اترک الضد هل هو مقدمة لفعل ضده ام لا؟ مسألة الصحیح و الاعم، فی اقتضاء الامر بالشیء النهی عن ضده و عدمه، الکلام فی الاستصحاب، الکلام فی الاجتهاد و التقلید و التخطئة و التصویب ؛ خط: نستعلیق تحریری، کا: = مؤلف، تا: جمادی الاول 1291ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ نام بحر العلوم در اوایل نسخه دیده می شود ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 200گ، 24 سطر، اندازه: 22×29/5سم [ف: 31 - 16]
آغاز: بسمله ... اصل النهی فی العبادات و المعاملات فهل یتقضی فساد ما تعلقت به. اختلفوا فیه علی اقوال؛ انجام: هذا تمام الکلام فی المسئلة و الحمد ﷲ ... حرره الاقل مهدی اهری سنه 1298.
شامل مبحث نهی از عبادات و معاملات و اجزاء از مباحث اصول فقه. در این تقریرات از صاحب فصول و قوانین و نیز از صاحب جواهر یاد می کند و مطلبی را که استاد مشافهة از صاحب فصولشنیده است می آورد. بنابراین دور نیست که تقریر درس شیخ مرتضی انصاری یا یکی از ابتکارات کاشف الغطاء است سخن می گوید؛ خط: نستعلیق، کا: مهدی اهری، تا: 1298ق؛کاغذ: فرنگی سفید و زرد رنگ، جلد: مقوا با روکش پارچه راه راه، 58گ (109ر-167ر )، اندازه: 15×21سم [ف: 22 - 161]
آغاز: بسمله، حمدله صلاة و لعنه اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین اما بعد فاعلم انهم اختلفوا فی ان الامر هل یقتضی الاجزاء ام لا و عبر بعضهم بان الاتیان الامور به علی وجهه هل یوجب الاجزاء؛ انجام: فلا معنی حینئذ لتقدیم الاول علی الثانی و الحاصل ان هذا التقدیم مغالطة وتقریر شبهة المغالطة یمکن بوجهین و قد مر الجواب عنها.
تقریرات مفصل درس اصول فقه است که توسط یکی از علماء نگاشته شده است و شامل مباحث اجزاء، مفهوم و منطوق، عام و خاص، تجزی در اجتهاد، تقلید، شرائط مفتی و تعادل و ترجیح می باشد. مقرر این نسخه و نسخه شماره 109/30 یک نفر است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ بسیاری از عبارات خط خورده و تغییر داده شده؛ تملک: جلال بن محمد تقی به تاریخ ربیع الاول 1301؛ جلد: تیماج قهوه ای، 224گ، 20-29 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 1011]
آغاز: بسمله، حمدله صلاة ولعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین اما بعد فالکلام فی الاجماع اعلم ان الاجماع معدود من جملة الادلة؛ انجام: یعلم انه لیس له معارض اقوی کالخبر الصحیح الاعلائی مثلا بل ان معارضه علی تقدیر ثبوته فی الواقع اما مساومعه او
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ بسیاری از عبارات خط خورده و تغییر داده شده ؛ تملک: جلال بن محمد تقی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 265گ، 20-24 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 2 - 1012]
آغاز: فی دفعة من ضم القرینة فالتمسک بالاطلاقات فی المقام ...
بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی سیدنا محمد و آله الطیبین الطاهرین القول فی التعادل و التراجیح محط الکلام فی المقام العوارض الطاریة للدلیل بواسطة التعارض و التدافع؛ انجام:فی موضوع التعادل و اعلم انهم اختلفوا فی المقام فی امر واتفقوا فی آخر و تشخیص و الاضطرار فلابأس بذکر جملة من کلماتهم توضیحا للمقام و تشریحا للمرام قال العلامة قدس سره فی النهایة تقریراتی است از دروس یکی از اساتید حوزه نجف اشرف، مؤلف از شاگردان آخوند خراسانی بوده و به صورت پراکنده مباحث را تقریر نموده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا عطف
گالینگور قهوه ای،95گ،25سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 2-1012]
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 197]
تقریرات درس اصول فقه: مقدمه واجب و حجیة اخبار احاد ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 197]
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 [ نشریه: 7 - 122]
آغاز: وأورد صاحب الضوابط علی فاضل القمی حیث قال احد معان البرائه استصحاب البرائة؛ انجام: کما أشار الیه القمی ره انما هو ما حصل عن مجموع الادلة الشرعیة ولایمکن ذلک الابعد الفحص.
مشتمل بر استصحاب، مفهوم ومنطوق، علم و خاص، المجمل و المبین، الصحیح و الاعم، اجماع، اصل البرائة و مباحث دیگر؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی و اضافات بسیار، در بالای بعضی صفحات عناوین با عبارات «للسید» و یا «نسخه ملا رضا» مشهود است ؛ جلد: تیماج مشکی، 210گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم[ف مخ:1-433]
آغاز: أو مساویاً وجوابه انا نری العالی یندب و یبیح و یکره و یحرم فنفس العلولا دلالة له علی الایجاب؛ انجام: و اما ارتکاب هذا النحو من خلاف الظاهر فلیس موجباً لمجازیته کما مر ...
بحث های اصولی استدلالی است با استفاده از دروس اساتید و مشتمل بر: تعریف الفقه المرة و التکرار، الفور و الترافی، مقدمة الواجب، اجتماع الامر و النهی، الضد، الاجزاء، النهی، دلالة النهی علی الفساد، العام، خطاب المشافهة، التخصیص، مقدمة الواجب، الصحیح و الاعم، المشترک، استعمال الحقیقة، الحقیقة الشرعیة، العزم علی المعصیة حرام، فرض العین و الکفایة ، الواجب المخیر، التمسک بالعام قبل الفحص عن مخصصه، واجب الکفائی، تعارض المجاز، الامر بالموقت، عدم صحة السلب، الحقیقة و المجاز، الاوامر، المشترک، الامارات، مادة الامر و صیغة النهی، تعارض کلمات اهل اللغة، حجیة الظن، الاستصحاب، المرة و التکرار، الفور و التراخی، التبادر، حجیة الخبر الواحد و الظن، صیغ الحموم، المطلق و المقید و ... ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای،349گ،مختلف السطر،اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1-433]
جلد دیگر، مؤلف ناشناخته ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا:اواخر قرن 13؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س8ش4 - 68]
آغاز: بسمله. اما المقدمة ففی ذکر ما یحتاج الیه قبل الشروع فی العلم؛ انجام:عند تعارض الشکوک و الشبهات ... و الصلاة علی النبی.
تقریر درس اصول است. از آغاز تا تعادل و تراجیح را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: مقوا، 306گ، 36 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 490]
آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد، فاعلم ان الشارع فی کل علم لابد له من معرفة امور ثلاثة؛ انجام: فی المقام الاول سلیم عن المعارض. و الحمدﷲ.
در اصول است و در پشت جلد نسخه به میرزا احمد نسبت داده شده است. از اول اصول فقه تا آخر مباحث الفاظ می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج قهوه ای، 180گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21سم [ف: 3 - 490]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ محمد و عترته الطاهرین و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین ... و بعد ذلک فاعلم اذ الکلام فی مقام التعرض لبیان الأمارات و الأصول؛ انجام: و اما الفرق بین العلم و العلمی ... و علی تقدیر آخر کان علی نحو التعلیق فلا تفعل
مؤلف اول قسمتی از متن کتاب را می آورد و در راستای آن استلال می کند و اثبات و رد می نماید و در ضمن بحث نظرات استاد خود را تقویت می کند. از بحث قطع تا بحث قیاس را شامل است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 110برگ، 19 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
آغاز: قوله إلا علی القول بالاصل المثبت اقول هذا مضافاً الی ما فی امثال المقام من الاشکال الزاید فی الجهة المثبة ؛. انجام: قوله ان قضیة مقدمات الحکمة اقول بعد کون طبع اللفظ موضوعا لما هو مجمع جمیع الاعتبارات
حاشیه ای مفصل که به صورت قوله قوله برگزار شده. نسخه حاضر راجع به حقیقت شرعیه است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: حدود قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ 60گ، 22 سطر، اندازه: 13×21سم [ف مخ ]
مباحث الفاظ تا مبحث ظن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 167گ، 29 سطر، اندازه: 15/3×21/8سم [ف: 1 - 118]
آغاز: الی الادله الاجمالیه کذلک تستند الی الادله التفصیلیه بلافرق و مجرد اخذ ... فی حده مما لا یصلح قرینه علی اراده الاول مما اضیف الیه؛ انجام: لا التخییر علی انها مدعیا ان هذا لیس من قبیل ... غیر واضح، بل التحقیق ما عرفت. تم بالخیر.
مباحث اصولی مفصلی است که گمان می رود تقریرات درسی یکی از اساتید باشد که در قرن 13 به رشته تحریر در آمده است.
از مبحث مطلق و مقید تا مجمل و مبین و نسخ از مبحث الفاظ را دربر دارد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 222ص (167-388)، متغیر بین 23 و 28 سطر (10×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 61]
در اصول فقه و از یکی از متأخران شیعی است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج مشکی، 151گ، 18 سطر (7 و 8×13/5 و 14/5 )، اندازه:11×17/5سم [ف: - 495]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 80]
در مباحث الفاظ؛خط:نسخ و نستعلیق،بی کا،تا:قرن 13 [ف: 3 - 80]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 80]
از ادله عقلیه است تا می رسد به خیارات؛خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی، 206گ، 24 سطر (11×15 )، اندازه: 15×22سم [سنا:ف: 2 - 86]
آغاز: حمدله. و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین أما بعد فاعلم ان ههنا ثلث مقامات الأول فی بیان المعانی المفردة و الثانی فی بیان المعانی المرکبة و الثالث فی بیان الاعتراضات و دفعها اما المعانی المفردة فالعلم ینقسم الی حضوری و الی حصولی؛ انجام: المسألة الرابعة فی جواز العدول عن مجتهد الی مجتهد آخر هل یجوز أم لا و یحتمل هذه المسألة باحتمالات عدیدة ... یجوز التجزیة فی التقلید یعنی أخذ بعض المسائل من مجتهد و بعض الآخر من مجتهد آخر و الدلیل علی هذا الاجماع مع جریان أدله اللفظیة فتدبر.
تقریرات درس اصول فقه است که شامل مباحثی همچون تبادر، اشتقاق، اوامر، مقدمه واجب، واجب تخییری، مفهوم و منطوق، نواهی، عموم و خصوص، مطلق و مقید، مجمل و مبین، حجیت کتاب، استصحاب، اجماع و تقلید می باشد. در این رساله از فاضل قمی نقل قول شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به لفظ «منه»، پس از اتمام تقریرات سؤال و جواب فقهی از سید محمد باقر شفتی درج شده؛ 128گ، 35 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 1 - 144]
گویا یکی از شاگردان شیخ مرتضی و شاید از حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی چنانکه بهاء الدین املشی در آغاز نسخه نوشته است، در اصول است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 126ص، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1103]
آغاز: تناول لفظه شیئین فصاعدا و الخصوص ما تناول شیئا؛ انجام: لانه خبر لکان و للالحاق متعلق ... و کما تقدم فی آخر المسئلة السابقة.
از یکی از شاگردان شیخ انصاری در مسائل و مواضیع مختلف اصولی ؛ خط: نسخ ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 173گ، 30 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 15×21سم [ف: 12 - 231]
در مباحث حجیت قطع و ظن و وضع و حقیقت و مجاز و تعارض عرف سائل و مسئول و صحیح و اعم ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی عطف تیماج، 177گ، 22 سطر (10/5×14/5 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 8 - 139]
از تقریرات اصولی یکی از دانشمندان متاخر است ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: وسط و انجام؛ نسخه خط خورده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 79گ، 15 سطر (11×16 )، اندازه: 16/5×21سم [ف: 8 - 238]
آغاز: فی یوم الخمیس لیس الا ... الوجوب بالخطاب الثابت من الاول فان فرض العلم بانتفاء الشرط فیکف یکون الخطاب؛ انجام:یکون رجوعا عن اعتبار التواتر کما اورد علیه المقدس الاردبیلی و تلمیذه صاحب
تقریرات درس اصول فقه شیخ مرتضی انصاری است شامل مباحث ذیل: الصحیح و الاعم، الامر مع علم الامر بانتفاء الشرط، مسألة الاجزاء، المفهوم و المنطوق، مفهوم الشرط و ما یتعلق بها من مسألة التداخل، مفهوم الوصف، مفهوم الغایة، مفهوم العلة، مفهوم العدد، مفهوم القید، مفهوم اللطف، مفهوم الزمان و المکان، مفهوم الحصر، العموم و الخصوص، التمسک بالعام قبل الفحص، حجیة العام المخصص، تعقیب العام بالضمیر، تخصیص الادلة اللفظیة بمثلها و غیرها، بناء العام علی الخاص، المطلق و المقید، المجمل و المبین، فعل المعصوم و تقریره، الاجماع محصلا و منقولا ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ متن خط خوردگی دارد؛ جلد: مقوا رویه مخمل مشکی، 79گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 31 - 72]
در اصول و گویا ناظر به معالم عاملی؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: محمد بن احمد ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 113گ، 23 سطر، قطع: ربعی [ف: - 92]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ وقف «شیخ محمد وحید خورکامی رشتی» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوای پارچه ای، 568گ، 18 سطر، قطع: ربعی [ف: - 92]
با فهرستی از کتاب های فقهی و رموز آنها در پایان در دو صفحه؛ خط: نستعلیق چلیپا، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 128گ، اندازه: 18×23سم [ف: 16 - 490]ژ
گویا تألیف سده 13؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مهر: محمد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 202گ، 26 سطر (11×17 )، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 490]
در اصول و آغازش حاشیهمانندی است بر معالم عاملی و در پایان
میرسد به تعادل و تراجیح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 113گ، 24 سطر (10×16 )، قطع: بغلی، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 507]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13، کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 256گ، 23 سطر (11×17 )، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 512]
گویا از شیخ هادی تهرانی، در مفهوم و منطوق و مجمل و مبین و عام و خاص با عنوان «هدایة» ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن13؛افتادگی:آغاز ؛ قطع: ربعی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 241]
از استثناء تا جهاد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: نو، 117گ، 23 سطر (11×16 )، اندازه: 16×22سم [ف: 16 - 504]
آغاز: فصل اعلم ان بعض افاضل العلماء من متاخری الاصولیین عنون فی ذیل مسألة الحقیقة الشرعیة؛ انجام: المقدمة الثالثة: النهی اما ان یکون متعلقا بنفس العبادة ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ 205گ، 19سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 47]
آغاز: و بعد ما عرفت ان الاجزاء بناء علی القول بالصحة مقدمات للماهیة و بناء علی الاعم؛ انجام: لانه علم شرعی حادث من العلم الاجمالی الکلی الثابت فی الفروع فهما من سنخ واحد کما ان الاولی من سنخ واحد ...
مباحث اصول فقه رابه صورت عمیق و استدلالی و رد و ایرادهای بسیار بیان نموده است. این کتاب تقریرات درس یکی از بزرگان می باشد که مؤلف تقریر نموده است. از اول بحث اجزاء تا آخر تعادل و تراجیح؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 206گ، 24 سطر (12×17 )، اندازه: 5/5×21سم [ف: 2 - 244]
آغاز: بسمله و الحمدﷲ رب العالمین والصلاة والسلام ... موضوع کل علم هو الجامع المنتزع من موضوعات قضایا مسائله کما ان حیثیة البحث فیه هو الجامع؛ انجام: و الدلیل المجمل باحد انحاء الاجمال ساقط عن درجة الاعتبار قاصر عن اثبات المؤدی فلاثمره فی البحث عن الاقسام و باﷲ الاعتصام تقریرات درس اصول فقه است. شامل یک دوره مباحث الفاظ از موضوع علم اصول تا بحث مجمل و مبین. در برخی موارد مقرر نظرات خود را در قالب «اقول» بیان می کند ؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا زرد عطف تیماج، 177گ، 12 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ: 1 - 137]
باب التسامح؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ ناقص؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 38ص (242-279) [سنا: ف: 2 - 131]
تقریراتی در اصول است در باب التعادل و التراجیح، از آخوند ملا محمد ایروانی؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج حنایی، 73ص (290-362) [سنا: ف: 2 - 131]
الف در آن «استادنا الاعظم» یاد شده است که شاید شیخ مرتضی باشد.
جلد 1، الاستصحاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ 829ص، 23-27 سطر، اندازه: 18/5×24سم [رشت و همدان: ف: - 1103]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... قد ذکروا من جملة الادلة العقلیة الاصول الاربعة المشهورة فی السنتهم و هی البرائة و الاشتغال و الاستصحاب و التخییر و الحصر فی الاربعة عقلی یظهر وجهه بادنی تامل؛ انجام: و هذا مالاشبهة فیه و یدل علیه جمیع الوجوه السابقة من الاجماع القولی و العملی و الاصول ...
ظاهراً تقریرات درس اصول شیخ انصاری می باشد. نسخه حاضر از اول ادله عقلیه تا اواخر استصحاب را شامل است. به ضمیمه نسخه فوق فوایدی است در بیان حاجت به علم رجال ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج قهوه ای، 251گ، 21 سطر (9×15 )، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 233]
الاصول العملیة. تقریرات درس اصول فقه شیخ مرتضی انصاری؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [مختصر ف: - 193]
آغاز: بسمله و به نستعین. الحمدﷲ رب العالمین و الصلواة و السلام علی خیر خلقه اما بعد لما حضرت مجلس درس؛ انجام:ان الحجیة امر حادث فالاصل عدمها
املا کننده شیخ مرتضی انصاری. محرر که نام خود را یاد نکرده همان طور که در آغاز نوشته خود یادآور شده در درس شیخ انصاری حضور یافته و برای مصونیت از نسیان مطالب، به تحریرآنها پرداخته است، این مکتوب حاوی مسائل اصولیه ایست که شیخ انصاری در درس خارج طرح نموده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 214گ،
مختلف السطر؛ اندازه: 11×18سم [ف: 11 - 55]
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س8ش4 - 65]
درس های مرحوم حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی؛ کاتب = مؤلف، تا: اواخر قرن 13؛ مصحح، با قلم خوردگی؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س8ش4 - 68]
بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 217]
آغاز: اما خبر الواحد فهو خبر لم یبلغ حد التواتر، سواء افاد العلم بنفسه؛ انجام:علی حجیة امثال تلک الظنون، فنینظر قد تم.
تقریراتی است در مباحث حجیة ظن در خبر واحد و حجیة ظن در مسائل اصولی و حجیة ظن در مسائل فقهی، در عام و خاص، در مطلق و مقید، اجماع و خرق در اجماع، و جز اینها ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه عفی عنه »؛ کاغذ: فستقی، جلد: رویه میشن سیاه، 249گ، 20 سطر، اندازه: 15/2×21سم [ف: 1 - 185]
آغاز: یتوقف تمامیة اصل المطلب علیها و مقدمة فی جهة البصیرة بان یتوقف البصیرة فی اصل المطلب علیها و کیف کان فلابد من رسم مقدمة و الکلام فی تلک المقدمة یقع فی جهات الاولی فی بیان الفرق بین الحکم الواقعی و الحکم الظاهری؛ انجام: احدهما ان یرد من الشارع امر واحد علی شیء واحد مستمر الی غایة معینة لکن یکون ذلک الشیء
تقریرات درس اصول یکی از علمای نجف است و مباحث اصول علمیه ؛ خط: تحریری نازیبا، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ با خط خوردگی؛ تملک علی بحرالعلوم؛ جلد: تیماج یشمی، 249گ، 17 سطر، اندازه: 20×27/5سم [ف: 30 - 240]
آغاز: القول فی الکلام النفسی و توضیح المرام فیه یتوقف علی مقدمة و مقام اما المقدمة فهی انهم اختلفوا فی ان الکلام حقیقة فی المؤلف من الحروف المسموعة خاصة؛ انجام: فتوهم انه کان ینبغی بناء التنافی فیه علی القول بالامتناع فی تلک المسألة بمکان من الفساد لخروجه عن مورد الخلاف فیها فافهم.
تقریرات اصولی یکی از اساتید است با عناوین «ایقاظ» و این عناوین در آن دیده می شود: الکلام النفسی، المشتق، فوائد فی الالفاظ الدالة علی الطلب و الجمل الخبریة المستعملة فیه، صیغة الامر هل هی للمرة أو التکرار، مقدمة الواجب، الامر بالشی هل یقتضی النهی عن ضده أم لا، الاجزاء، اجتماع الامر و النهی، دلالة النهی علی الفساد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی به نقل از مؤلف با عناوین «منه ره»؛ مهر: «محمد جواد» (بیضی)، «حسینعلی ... »؛ یادداشتی در انتقال کتاب به شخصی از کتابخانه سید مهدی طباطبائی آل السید بحرالعلوم به سال 1335ق ؛ جلد: تیماج قرمز، 21گ، 22سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 28 - 248]
آغاز: اصل اختلف العلماء فی ان الالفاظ المستعملة فی المعان الشرعیة التی صارت تقریرات درس اصول و فقه یکی از علمای نجف در ق 13 است.
شامل مباحث ذیل: مسألة الصحیح و الاعم، تعارض العرف و اللغة، الحقیقة الشرعیة، المشتق، مادة الامر، صیغته، الامر الواقع عقیب الحظر، طرق معرفة الحقیقة و المجاز، مقدمة الواجب، التسامح فی ادلة السنن، کتاب القضاء، حاشیة علی اول القوانین، امر الامر مع العلم بانتفاء الشرط، مسئلة الاجزاء، الاجتهاد و التقلید، حاشیة علی اوائل الرسائل و علی التعددل و التراجیح؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ خط خوردگی در متن به چشم می خورد؛ تملک: خاندان سید بحرالعلوم، نسخه را حسن موسوی از سید محسن آل بحرالعلوم عاریه گرفته است؛ جلد:تیماج سبز، 288گ، 22 سطر، اندازه: 20×26/5سم [ف: 31 - 11]
آغاز: بسمله. و به نستعین، حمدله، و صلی اﷲ علی محمد واله الطاهرین ... الکلام فی مقدمة الواجب فنقول یمکن تحریر محل النزاع فی هذه المسئلة علی وجوه شتی؛ انجام: تطویلا بلاطائل بل لغوا مخطا کما لایخفی
مباحث علم اصول فقه را با عناوین «اصل-اصل» آورده. باید اثر یکی از علمای شیعه در قرن 13 باشد و شاید از خاندان سید بحرالعلوم (سید مهدی طباطبایی). شامل: مقدمة الواجب، اقتضاء الامر بالشیء النهی عن ضده، مسألة الاجزاء، مسألة اقتضاء النهی الفساد، مفهوم الشرط، مسألة وجوب الفحص عن المخصص، حکم العام المخصص و اقسامه، الکلام فی القطع، الکلام فی حجیة الظواهر، الاجماع المنقول، الشهرة، خبر الواحد، دلیل الانسداد، الکلام فی اصل البرائة، الکلام فی اصالة التخییر، الکلام فی الاحتیاط ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ متن خط خوردگی دارد، مصحح، دارای اضافات در حاشیه؛ جلد: تیماج سرخ، 147گ، 21 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 31 - 11]
آغاز: مقدمة الواجب اختلفوا فی ان مقدمة الواجب واجبة اولا علی اقوال و قبل الغرض لابد من ذکر مقدمات الاولی اعلم ان المسئلة لیست من مسائل الفروع؛ انجام:و لعل هذا ایضا مختار اکثر الاصحاب فراجع کتبهم حتی یتبین لک حقیقة الحال واﷲ العالم تم ملخصا فی التسع من شعبان بعون الملک الوهاب.
بر فراز صفحه آغاز آمده: «مقدمة الواجب الی مسئلة الضد و اجتماع الامر و النهی فی العبادات من تقریرات الشیخ مرتضی دام ظله» ؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: علی بحرالعلوم ؛ جلد: مقوا رویه کاغذ ابر و باد عطف تیماج سرخ،
56گ، 25 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 31 - 45]
مجموعه تقریراتی است از قرن 13 مشتمل بر مباحثی از جمله تبادر، تعارض الاحوال، الاوامر ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ دارای خط خوردگی، محشی با امضای «منه »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سورمهای، 254گ (با اوراق الحاقی )، 16 سطر، اندازه: 10/5×15/5سم [ف: 24/2 - 169]
آغاز: مطلب فی بیان سبک المجاز من المجاز والکلام فیه یقع فی مقامین. الاول فی تصویره و بیان مهیته والثانی فی بیان احکامه؛ انجام: اللهم الا ان یمکر الا رسال او یدعی اشتراط العصمة فی النواب او حصول العلم من قولهم و فی الجمیع نظر واضح.
این کتاب، طبق یاداشتی که در عطف نسخه نوشته شده، تقریرات درس اصول شریف العلماء، محمد شریف بن حسنعلی مازندرانی (- 1246ق)
می باشد که از سوی یکی از شاگردانش نگاشته شده است. وی، در موارد متعدد از استادش با عبارت «قال السید الاستاد، الاستاد مد ظله العالی وزید عمره، السید الاستاد دام ظله، السید الاستاد دام مجده، استادنا الشریف مد ظله» یاد کرده است.
عناوین آن نیز «مطلب، فائدة، قاعدة، لامعة» و غیر آن است. از صاحب معالم، فیض کاشانی، محقق قمی (از وی با عبارت رحمه اﷲ یاد کرده)، فاضل خراسانی، محقق خوانساری، صاحب مدارک، وحید بهبهانی، سید طباطبایی نجفی و دیگران نقل کرده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه، منه عفی عنه، منه سلمه اﷲ، مهدی، مهدی زید عمره، مهدی دام عزه، مهدی دام مجده، مهدی 12»؛ نام آخوند ملا حسن یزدی در حاشیه برگ 70 آمده؛ کاغذ: فرنگی، 154گ (2-15 )، 23 -24 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 38 - 509]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ رب العالمین ... فنقول اختلف الاصولیون فی ان مقدمة الواجب واجبة ام لا؛ انجام: و تدارکا للخلل الواقع من حیث الکمال لا من حیث الاجزاء ...
شامل مباحث مقدمه واجب و اوامر و نواهی است ؛ خط: نسخ، کا: عبدالحسین طهرانی، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج زرد، 473ص (213- 685)، 16-21 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 24/3 - 24]
آغاز: بسمله الحمدﷲ الذی جعلنا من أمه الرسول المختار و رزقنا باتباعه ... اما بعد فالکلام؛ انجام: و قد مر ذکر هذا المطلب مشروحاً فتدبر و لاتغفل. قد تم مبحث الاستصحاب المعتبر عند اولی الالباب بعون الملک الوهاب.
شامل مباحث اصل برایت و اصل احتیاط، استصحاب و حجیه استصحاب ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان :«منه و فقه اﷲ تعالی» ؛ کاغذ: آهارمهره، جلد: تیماج سرخ، 147گ، 24-30 سطر(10/5×16 )، اندازه: 14×21سم [ف: - 231]
آغاز: الفصل الاول فی الکلام علی الفاظ العموم؛ انجام: المدعی علی المقلدمع المجتهد فی ممنوع خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
آغاز: ما یدل علی ان الامر حقیقة فی الوجوب ما ورد فی الصحیح؛ انجام: ان امر الفروج شدید و منه یکون بالولد و نحن نحتاط. تمت بعون اﷲ.
به توضیحاتی می ماند درباره مباحثی از مفاتیح آقا محمد باقر بن محمد اکمل و مباحثی است درباره امر حقیقت در وجوب است.
استنباط احکام از عمومات، اتحاد مکلفین در تکالیف شرعی، اصاله البرائه ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جا: کربلا و نجف؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 21 سطر(10×16 )، اندازه: 14×21سم [ف: - 262]
آغاز: اصل هل الامر بالشی یقتضی النهی عن ضده أم لا و تحقیق المقام و کشف الحجاب عن وجه المرام یقتضی رسم مقدمات المقدمة الاولی فی ذکر النسبة بین مسألتنا هذه و المسألة المتقدمة؛ انجام: اذ کانت من الادلة الفقاهتیة کالاستصحاب و الاشتغال و البرائة فلا، و قد مر ذکر هذا المطلب فی المقام الثانی من المقام الثانی فلیراجع الیه لمن أراد الاطلاع.
در مباحث استدلالی اصول فقه با عناوین «اصل اصل» و این عناوین در آن آمده: هل الآمر بالشی یقتضی النهی عن ضده، هل التخییر استمراری أم بدوی، الواجب المضیق و الموسع، المفهوم و المنطوق، العام، المفرد المحلی باللام، ترک الاستفصال، الخطاب الشفاهی، المطلق و المقید با عناوین «درس-درس »، المجمل و المبین با عناوین «درس-درس »، الاستصحاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج شکلاتی، 133گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 28- 36]
آغاز: اختلفوا فی حجیة الخبر الواحد العاری عن القراین المفیدة للعلم بصدقه فی مقامین احدهما فی جواز التعبد به عقلاً و الآخر فی وقوع التعبد به شرعاً. فاعلم ان الخبر علی اربعة اقسام لایکون سنده ظنیاً و مضمونه قطعیاً باعتبار موافقة مضمونه لدلیل قطعی مثل الاجماع و الدلیل العقلی؛ انجام: ان کن مراده ان حرمته اتباع الظن بخصوص فی صورة امکان العلم فقد عرفت انه لانزاع فی العمل باظن فی حال الضرورة و انسداد باب العلم والاکما یمکن تخصیص و تقیید
تقریرات درس اصول فقه یکی از علمای قرن 13 است بر اساس کتاب معالم الدین و ملاذ المجتهدین حسن بن زین الدین عاملی(1011ق) استاد مؤلف از معاصران شیخ جعفر کاشف الغطاء
(1227ق) بوده و از او با دعای رحمه اﷲ یاد می کند (از جمله برگ 73ر و 74ر). این نسخه فقط مباحث مربوط به خبر واحد و
حجیت آن را دارد و از انجام ناتمام رها شده است ؛ خط: نستعلیق،بی کا، تا: قرن 13 ؛ جلد: تیماج زیتونی، 12گ (65پ-76ر )، ابعاد متن: 11×17، اندازه: 17×23سم [ف: 20 - 48]
آغاز: بسمله. حمدله و الصلوة ... النهی فی العبادات و المعاملات اما ان یتعلق بعنوان آخر
مبحث نهی در عبادات و معاملات است. گویا تقریرات درس یکی از علمای قرن 13 باشد. از فاضل قمی و صاحب فصول نقل می کند؛ کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ پیش نویس مؤلف است و خط خوردگی زیادی دارد ؛ جلد: تیماج مشکی، 118گ (96پ-214 )، اندازه: 16×22/5سم [ف: 30 - 35]
آغاز: مسألة فی بیان ان الامر بالشی یقتضی ایجاب مقدماته ام لا قال صاحب المعالم الا کثرون علی ان الامر بالشی یقتضی ایجاب ما لا یتم الا به شرطاً کان أو سبباً أو غیر هما؛ انجام: و ثالثاً ان ذلک منکر لوجدانه فالحق فی بیان الخروج هو ما ذکرنا فظهر مما ذکرنا ان تعمیم الاسباب یثبت من وجوه عدیدة.
تقریرات اصولی بحث سید علی طباطبائی (صاحب ریاض) است.این عناوین در آن آمده است: الامر بالشی یقتضی ایجاب مقدماته أم لا، حجیة اخبار الآحاد، الا ستصحاب؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ در برگ ها آغازین تقریرات فقهی پراکنده ای به خط مؤلف آمده، در برگ 15 صورت دو اجازه بدون نام به سال 1242ه دیده می شود ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 63گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 28 - 35]
آغاز: بسمله، قد اختلف انظار اهل النظر فی ان الفاظ العباد؛ انجام: هذا آخر ما اوردنا تحریره ... سنه 1301
خط: نسخ، کا: محمد مهدی بن جعفر، تا: 1301ق [رایانه]
تقریرات درس میرزا حبیب اﷲ رشتی است. التعادل و التراجیح؛ بی کا، تا: با تاریخ 1303ق؛ قطع: خشتی [ف:- 298]
آغاز: بدیعة هل الامر بالشیء یقتضی النهی عن ضده أم لا و هذه مسألة غامضة معرکة الإراء بین اعاظم العلماء فیها فوائد؛ انجام: و هذا کما تری یرجع الی الاثبات فالتعارض بین المثبتین لا بین المثبت و النا فی کما توهم
مشتمل بر 1 - هل الامر بالشیء یقتضی النهی عن ضده ام لا؟ 2- جواز اجتماع الامر والنهی فی شیء واحد، 3- المفهوم و المنطوق، 4- مقدمة الواجب، 5- النواهی. ظاهراً مستفاد از دروس میرزا حبیب اﷲ رشتی با عناوین «بدیعة - بدیعة» واحتمال دارد «بدایع الافکار» میرزای رشتی باشد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: رجب سال 1304ق (پایان رساله دوم) و 2 شعبان 1303ق (پایان رساله سوم)، جا: نجف؛ محشی با عبارت «منه عفی عنه» ؛ جلد: مقوایی، 123گ، مختلف السطر، اندازه: 19×24سم [ف: - 44]
مباحث الفاظ است و روی جلد آن نوشته: تقریرات مرحوم حاج شیخ محمد سرخهای؛ بی کا، تا: 1303-1305، جا: سر من رأی؛ قطع: وزیری [ف: - 91]
آغاز: الحمدﷲ ... اصل فی ادلة العقلیة وفیما یستقل العقل بالحکم فیه والکلام یقع فیه فی مقامات الاول فی تعریف الدلیل العقلی؛ انجام: هذا مضافا الی ما ذکرنا سابقا واوردنا علیه استنصارا للکلام السید قده فراجع هذا تمام الکلام فی التنبیه الاول.
کتابی مفصل در تقریر مباحث اصول فقه علامه شیخ مرتضی انصاری (1281ق) است و توسط یکی از شاگردان او. نسخه حاضر از ادله عقلیه تا اواسط مطلق و مقید را دربر دارد ؛ خط:نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 25 محرم 1309ق ؛ جلد: تیماج سرخ، 251گ، 22 سطر [ف: 1 - 62]
آغاز: بسمله. الحمد ﷲ رب العالمین ... فائده استعمال اللفظ فی معنیین مجازیین و اکثر غیر جائز استعماله فی معنیین؛ انجام: بل وضع عدم حصوله شخصا بناء علی کفایة الظن النوعی.
طبق یادداشت محمد بن صادق حسین طباطبائی، این اثر از محررات شیخ مرتضی انصاری یا از تلامذه معتبر آن مرحوم است (ص 234 و 464) و نیز در پایان نسخه نگاشته: «الی هنا بلغ الینا و المظنون انها من محررات شیخنا الاجل علم الهدی الشیخ المرتضی عطر اﷲ مرقده کما لا یخفی علی من تأمل فیها و علی النسخة المنقوله هذه النسخة منها هکذا این کتاب را جناب مستطاب آقا شیخ علی تویسر کانی زید فضله استنساخ نمودند از نسخه جناب مستطاب آقا میرزا محسن تویسرکانی که از جمله اجله تلامذه مرحوم شیخ قده بودند که ایشان از خط مبارک استاد و مصنف مرحوم شیخ اعلی اﷲ مقامه استنساخ فرموده بودند حرره الاحقر علی الحسینی ». مرحوم طباطبائی در حاشیه نویسی است: «هو جناب میرزا علی آقا زید فضلا ابن حضرت حجة الاسلام الحاج میرزا محمد حسن متع اﷲ ... »؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن صادق حسینی طباطبائی، تا: 1309ق، جا: سامرا؛ 464ص، 17 سطر، اندازه: 16×23/5سم [ف: 24/3 - 57]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فهذه نبذه مما سمع الأحقر عن الاستاذ المعظم ... حقیقة کل علم عبارة من عدة قوانین و محمولات کلیة لها دخل فی حصول غرض واحد نسخه اصل: کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی - قم 684.تقریرات الشیخ ضیاء الدین العراقی ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1309ق؛ 122ص [عکسی ف: 7 - 362]
تالیف متاخرین است؛ خط: نسخ، کا: محمد خوانساری، تا:
1313ق [د.ث. مجلس]
آغاز: فصل فی بیان حقیقة الوضع قد عرف الوضع بانه تعیین اللفظ للادلة علی المعنی بنفسه وهو بظاهره غیرمستقیم؛ انجام: فان الاصل عدم السبب الناقل ومن ذلک مالو ادعی انی اشتریت العبد فقال بعتک الحر انتهی. اللهم وفقنا للعلم والعمل به بحق محمد واولیائه الطاهرین
خط: تحریری، بی کا، تا: ذیحجه 1317ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 167گ، 35 سطر، اندازه: 20/5×31سم [ف: 1 - 479]
آغاز: بسمله، حمدله، القول فی موضوع علم الاصول و مسائله اعلم انه لابد فی کل علم من غرض بحیث یکون؛ انجام:و قد تقدم آنفا ... من بیان انها داخل فی محل النزاع و ایها خارج عنه.
در موضوع اصول فقه و اقسام واجب (اوامر) و مباحث دیگر الفاظ، استاد آن را در 8 شوال 1318 تقریر کرده است (پایان مقدمه واجب) ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: 8 شوال 1318ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سرخ، 103گ، 26 سطر، اندازه:15/5×22/4سم [ف: 1 - 119]
آغاز: پس از خطبه مختصر: و بعد فقد رتبته علی مقدمه و مقاصد و خاتمه لها المقدمه هی بیان امور؛ انجام: هو مقتضی الروایه الدالة علی تعلیل کونه ص کم ادنا ... رحمته علی المؤمنین مؤلف از علماء امامیه نیمه اول قرن 14 و به ضبط پایان رساله قطع و ظن: از جمله شاگردان آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (-1329ق). کتاب حاوی افادات استاد است که ابتدا مؤلف در نظر داشته آن را به صورت کتاب با عناوین «مقدمه و مقاصد» مرتب کند ولیکن بعداً تغییر روش داده و به صورت تقریرنویسی نگاشته است. مندرجات نسخه عبارت است از: «فی موضوع علم الاصول، القول فی علائم الحقیقة و المجاز، القول فی الحقیقة الشرعیه، القول فی الصحیح و الاعم، اصل فی المشترک، القول فی مقدمة الواجب، القول فی الوجوب التخییری و التعیینی و الکفایی و العینی، مقالة هل یکون تکرار الصیغة دلالة علی تکرار المطلوب ام لا، مقالة القول فی النهی و دلالته علی التحریم، مقالة فی جواز اجتماع الامر و النهی، هل النهی فی العبادات او المعاملات یقتضی الفساد ام لا، القول فی المفهوم و لا منطوق، القول فی العموم و الخصوص، المکلف اذا التفت الی حکم شرعی [مؤلف رساله قطع، کتاب را تبرکاً با کلام شیخ انصاری در فرائد الاصول آغاز نموده و در پایان همان رساله نوشته است: «قد وقع الفراغ من تسوید هذه الرسالة فی یوم الخمیس ثالث عشر من شهر صفر المظفر سنه عشرین بعد الثلثمائه بعد الالف من الهجره النبویه. قد کتبت هذه الرساله منه ما قراناها علی شیخنا العلامه الآخوند ملا محمد کاظم الخراسانی ادام اﷲ ایامه.] رسالة فی الظن و ما یلحقه من الاحکام و الاثار کتیبته تذکره لی عند قرائتی لها علی شیخنا الاستاد العلامه ادام اﷲ ایامه و الکلام فیه یقع فی مقامات ثلث »، تاریخ ختم تألیف: پنج شنبه 13 صفر 1320؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح مؤلف؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با روکش گالینگور، عطف تیماج قهوه ای، 161گ، اندازه: 16/9×22سم [ف: 16 - 89]
آغاز: فصل فی مسئلة الضد و اعلم أن الأمر بشیء و طلبه هل یقتضی النهی عن ضده أم لا؟؛ انجام: بل کان من قبیل النهی فی العبادات و سیأتی الکلام فیه ان شاءاﷲ تعالی فهذا غایة ما تیسرلنا تحریر تقریرات ... العلام فی المقام أعلی اﷲ درجته ... العفو عنه ...
تقریرات درس اصول فقه مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی (متوفای سال 1329ق) است که از سوی یکی از شاگردان وی با عناوین «قال الأستاذ علی الاطلاق دام ظله العالی» (برگ 7) «قال قدس سره فی تقریراته» (برگ 135 )، «لا یخفی أن صاحب التقریرات» (برگ 144) و ... که احتمالاً بین سال های 1328و 1332ق در نجف اشرف نگارش یافته است. در این تقریرات، که از مبحث ضد (امر به شی مقتضی نهی از ضدش هست یا نه؟ تا تعادل و ترجیح را شامل است، از شخصیت هایی مانند: آقا رضا ترک [شیخ آغا محمدرضا بن محمد باقر تبریزی، متوفای 1331ق] (برگ 47)، سلطان العلماء مازندرانی «علیه الرحمة» (برگ 94)، محقق ملا عبدالرضا لاهیجی «قدس سره» (برگ 98)، المحقق الشیرازی (برگ 106)، آقا سید محمد علی معروف به شاهزاده عبدالعظیم [سید محمد علی بن محمد، حسینی شاه عبدالعظیمی، درگذشته 1334ق] (برگ 47) و ... نام برده و از استاد خویش مرحوم آخوند خراسانی در برگ (46) با عبارت: «... بعد وفات المرحوم الأستاذ علی الاطلاق المأوی للفروع و الأصول و الجامع للمعقول و المنقول حجة الاسلام و المسلمین آیة اﷲ فی العالمین الآخوند ملا محمد کاظم الخراسانی الهروی قدس اﷲ و نوراﷲ مرقده و حشره مع جمیع الأنبیاء المرسلین و الائمة المعصومین ...»یاد می کند ؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: بین 1328-1332ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با عنوان «لمحرره»، متن اندکی قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی نخودی، 160گ، 23 سطر (12×17/5 )، اندازه: 16×21/5سم [ف: 30- 107]
در مبحث الفاظ و ادله عقلیه است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد هادی بن محمد تقی، تا: 16 شعبان 1335ق؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: میشن سیاه، 125گ، 23 سطر، اندازه: 18×22/3سم [ف: 1 - 118]
مجموعه تقریرات؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسنهشترودی تبریزی، تا: 1338ق [ نشریه: 7 - 699]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین... الکلام فی الاستصحاب و له معنیان
لایهمنا التعرض اللغوی منهما و أما الاصطلاحی فقد عرفبتعاریف أسدها و أخصرها علی ما فی الرسائل نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم. تقریرات اصول مرحوم آقاضیاء الدین عراقی است در استصحاب و تعادل و تراجیح که از 10 جمادی الاول 1351 شروع و در 23 جمادی الثانی 1353 به پایان رسیده است و در پایان این جلد مقداری از بحث تعادل و تراجیح استاد که در 25 جمادی الثانی 1346 شروع و در 27 شعبان همان سال ختم شده نیز افزوده شده است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 218ص [عکسی ف: 7 - 363]
جلد 2، از اجتماع الامر و النهی آغاز می شود؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1370ق؛ 1110ص، اندازه: 18/5×24سم [رشت و همدان: ف: - 1103]
آغاز: اصل الفقه فی اللغة الفهم و فی الاصطلاح هو العلم بالاحکام الشرعیة الفرعیة عن ادلتها التفصیلیة فخرج بالتقید بالاحکام العلم بالذوات کزید مثلاً؛ انجام: فاستبقوا الخیرات یعنی پیشی بگیرید بخیرات ومیفرماید خیرهمان فعل مأمور به است تقریب استدلال بدین مقدمه است که فعل المأمور به خیر وکل خیر یجب الاستباق الیه پس نتیجه چنین است که فعل المأمور به یجب الاستباق الیه قطعه ای از تقریرات درس اصول فقه یکی از اساتید است که از روی کتاب «معالم الاصول» درس می گفته ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ برخی مطالب را به عربی و برخی دیگر را به فارسی نوشته؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای، 34گ، 22 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 2 - 1013]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین، قوله دام ظله العالی المکلف الملتفت الی الحکم الشرعی العلمی ... اقول لایخفی وجه اخذ الالتفات؛ انجام: و عدمه اتمام له حیث یکونت واجباً و حراماً أولا حیث لا یکون کک، فافهم، سقط
مقرر، مباحث برائت، اشتغال و تخییر را از دروس استادش سید حسین ترک در نجف اشرف استماع کرده و نگاشته است چنانکه بدان تصریح می نماید (برگ 113پ، 114پ) بخشی از مباحث استاد با محوریت مباحث مرحوم شیخ اعظم انصاری رضوان اﷲ علیه می باشد ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی و اصلاحات؛ جلد: تیماج مشکی ساده، 209گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22/4سم [ف: 41 - 18]
آغاز: الثالث أن الامر بالمسبب ان کان متعلقاته ... لان الامر بالمسبب اما أن یکون مع عدم السبب او؛ انجام:و المطلق ینصرف الی اظهر الافراد. هذا منتخب الکلام فی مباحث المفاهیم. و الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام
از ناشناس، که بایستی یکی از بزرگان فقیهان باشد، که پس از میرزا ابوالقاسم قمی شفتی نگارنده «قوانین الاصول» ( - 1231ق) و میرزا محمد حسین تهرانی اصفهانی نگارنده «الفصول الغرویة» ( - 1254ق) می زیسته باشد. که از کار آنان یاد کرده است (گ 33پ). تقریراتی است بخش بندی نشده. برای نشانی: «بسمله. «اصل». لاخلاف فی انه یجوز امر الامر مع جهله و جهل المأمور بانتفاء الشرط کما انه لاخلاف فی عدم جوازه مع علمها بذلک.
انما الکلام فیها لو علم الامر بانتفائه مع جهل المأمور بذلک» (گ 61پ)؛کاغذ: ماشینی نخودی و نباتی، جلد: تیماج قهوه ای، 394گ، 17 سطر (8×13/5 )، اندازه: 14×19سم [ف: 2 - 54]
در سه جلد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: از قرن 13 و 14؛ 114گ، 25 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 48]
آغاز: اصل ... المکلف اما ملتفت الی حکم شرعی اولا؛ انجام: و التفصیل موکول فی محله و سیجیء فی اواخر مقصد - الظن ...
نگارنده آن شناخته نشده از شیخ انصاری و فرائد ایشان به عنوان: «العلامة الانصاری فی الرسالة» یاد می کند، جلد اول؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ به ضمیمه بخشی از حاشیه رسائل آشتیانی (بحث برائت) در 192 برگ؛ 50گ، 24سطر، اندازه: 14×20سم [ف: 1 - 48]
آغاز: و من جملة الأدلة العقلیة و الشرعیة علی الاختلاف بین الطائفة الاستصحاب و هو فی اللغة أخذ الشیء مصاحباً و یقال استصحب الشیء؛ انجام: عن کل واحد اذ استعمال النکرة فی الفردین غیر جائز کاستعمال المشترک فی المعنیین.
تقریرت درس اصول فقه یکی از علمای شیعی قرن سیزدهم و چهاردهم هجری است، شامل مباحث استصحاب و حجیت خبر واحد و دیگر مباحث اصول فقه ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد. ؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی، 1338 ؛ جلد: تیماج مصنوعی قهوه ای، 392گ، 17 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 144]
آغاز: اما الکلام فیما ابدء ها الاخبارئین من الشبهة فی حجیة الکتاب فهی الاخبار التی تدل علی حصر علم الکتاب فیمن خوطب به؛ انجام: وجوب المصلحة للجعل فیها فاذا کانا سببان فیحکم العقل بکون العبد فیهما مخیراً
بخشی از تقریرات درس اصول فقه یکی از علمای شیعه در اوایل قرن 14 هجری است از گفته های شیخ انصاری و سید صدر نقل می کند؛خط:نستعلیق،کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛مصحح،متن خط خوردگی دارد؛جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای، 34گ، 21 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 2 - 1018]
آغاز: درس فی حجیة المظنة فنقول هل الاصل حجیة الظن بمعنی
ان القاعدة المستفادة من العقل و الشرع هو حجیة الظن؛ انجام: هوالعلم الفقه مانع ففی صورة الشک فی النحو و القطع بالعلم یجبالاکرام اقول ان الاستثناء مبین المراد من العالم فیکون بینا تقریراتی در اصول فقه است که مؤلف در آن از استاد خود با عبارت «قال الاستاد » و «اورد الاستاد» یاد می کند و شامل مباحث حجیة المظنة و تعارض ظنون و قاعده عسر وحرج و بحث شک در جزئیت و شرطیت و رکنیت و مانعیت و حجیت استصحاب و ... و مباحث الفاظ است با عنوان «درس». دروس الاصول از محمد حسین اصفهانی که تقریرات درس شریف العلماست در الذریعة 144/8 معرفی شده است ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی به خط مؤلف ؛ جلد: تیماج سرخ، 223گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 138]
آغاز: بسملة أصل فی الشبهة الموضوعیة التحریمیة و هی لا تخلو من أ ن یکون منشأ الاشباه فیها المزج و الخلط أو عدم الاجتناب إلا فی موارد فمنها مورد الاستهلاک؛ انجام: خاتمه قد اشرنا فی التنبیهات السالفة ... علیه الفحص و أمثاله و أما فی الفقه فقد قالوا بوجوب الفحص فلا یجوز الاشکال بإصالة العدم قد فرغنا.
تقریرات بحث اصول فقه شامل شبهة موضوعیة و استصحاب مرحوم آیت اﷲ حاج شیخ محمد حسن مامقانی تبریزی ( - 1323ق) است که از سوی یکی از شاگردان ایشان نگاشته شده است. به علت شاگردان بسیار آن مرحوم (فهرستی از شاگردان علامه مامقانی در چاپ تحقیقی مخزن المعانی: 243-365 آمده است) علی رغم بررسی متأسفانه نویسنده تقریرات شناخته نشد همچنین در این اثر از نظریات بسیاری از بزرگان بهره جسته که برخی عبارتند از: محقق قمی «صاحب قوانین»، علامه مجلسی، صاحب المدارک، الذخیرة، الریاض، سید بن طاووس، شیخ مرتضی، شیج محمد تقی [صاحب هدایة المسترشدین ،] فاضل التونی، فاضل هندی، کاشف الغطاء، فاضل نراقی، علامه حلی، علامه خوانساری فی شرح الدروس، شریف العلماء، محقق حر عاملی فی الفصول المهمة ؛ خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ ترقیمه (مقرر): «و قد وقع الفراغ بعون الملک الوهاب عن تحریر ما سمعنا من شیخنا أدام اﷲ عزه و رئینا من غیره و ما أخطر ببالنا بمقدار استعدادنا فأن وجدتها بعد استیفاء الفکر و استقصاء النظر حقیقیاً بالقبول فلله الحمد علی ذلک و الا فالتمس منک الإصلاح ما استطعت فإنی معذور لکثرة الضعف و فقدان الصحة و هم الأوان و ما توفیقی الا باﷲ علیه توکلت و ألیه انیب»، مصحح، دارای قلم خوردگی، در آغاز نسخه به خطی شبیه به خط نویسنده نام اثر چنین آمده «هذا من تقریرات شیخنا الفاضل المسمی الشیخ محمد حسن المامقانی رحمة اﷲ علیه »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 179گ، 19-15 سطر، اندازه: 10/5×15سم [ف: 35 - 108]
آغاز: لما صار لفظ الاصول علماً للعلم المعروف فلا بدأن نعرفاحوال لفظ الاصول قبل العلمیة و بعد العلمیة؛ انجام: و ترکه مقدمة للإخر ففعل الازالة مقدمة لترک الصلاة و ترک الصلاة مقدمة لفعل الازالة.
مشتمل بر: 1- تعریف علم الاصول (در پایان این رساله آمده: الی هنا بلغ تحریر اتی من تقریر خالی و استادی الحاج ملا ابو القاسم)، 2- الا لفاظ المتداولة فی لسان الشارع فی العبادات هل هی موضوعة للمعانی الصحیحة و للاعم، 3- المشتق، 4- مقدمة الواجب، 5- مسأله الضد، 6-اقسام الواجب، 7- الاجزاء، 8 - اجتماع الامر و النهی، 9- الامر بالفعل المشروط مع علم الإمر بانتفاء شرطه جایز ام لا، 10- دلالة النهی علی الفساد، 11- المنطوق و المفهوم، 12- هل للغایة مفهوم أم لا، 13- التعادل و التراجیح، 14- الاستصحاب، 15- تعریف علم الاصول و موضوعه، 16- الحقیقة و المجاز، 17- تعارض الاحوال، 18 - المشترک، 19- بیان الواجب المطلق و المشروط (در پایان آمده هذه ما وقف من تحریرات آقا میرزا حبیب اﷲ)، 20 - مسأله الضد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی، 127گ، مختلف السطر، اندازه: 17/5×24سم [ف:- 45]
با عنوان فوائد در مبحث استعمال صیغه امر در قدر مشترک ؛ خط:شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 76گ، 24 سطر، اندازه: 18/3×23/4سم [ف: 1 - 117]
آغاز: بسمله -الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله.اما بعد فقال الاستاد مد ظله العالی ان المنطقیین و غیرهم من العلماء ذکروا و اتفقوا علی ان کل علم لابد فیه قبل الشروع فی المقصود من بیان تعریفه باحد الانحاء الاربعة؛ انجام: استدل به علی کون الامر و یفید الاستحباب لان بعد کونها ظاهرة فی الوجوب و لا سیما فی خصوص الخبر بقرینة صدرها کما لا یخق الا ان [کذا]
تقریرات اصولی یکی از علمای شیعه است که لابد به دست شاگردش نگاشته شده و نسخه اصل است. این تقریرات احتمالاً در حوزه علمی نجف نوشته شده و از قرن 13 و 14ق است با.
توجه به حجم بسیار آن و غیر ممکن بودن مطالعه اش در فرصتی چنین، با ورق زدنی گذرا به این نکات در آن برخوردم. در آن از فاضل قمی صاحب قوانین (میرزا ابوالقاسم گیلانی ملقب به میرزای قمی) با دعای درگذشتگان یاد شده و نظراتش بررسی شده است (مثلا برگهای 118ر، 196ر و 237ر). در یک جا به نقلی از فاضل بهبهانی (گویا آقا محمد باقر، وحید بهبهانی) که در آن نظر فاضل قمی را نقد کرده پرداخته (329ر). در حاشیه یکی از برگها نیز درباره صاحبان اقوالی که در متن از آنها نقل مطلب شده توضیحی مفید داده است: «و توهم جماعة من فحول متأخرینا من کلام هذا الفاضل انه ره جعل المغایرة بین الدلیل و المدلول
باعتبار الاحمال الکاین ...» که در حاشیه منظور از آن فحولمتأخرین را چنین توضیح داده: «و هی مولانا الشیخ محمد تقی[گویا شیخ محمد تقی مشهور به آقا نجفی ابن محمد باقر بن محمد تقی بن عبدالرحیم طهرانی، صاحب «الحاشیة الکبیرة علی المعالم»] و الفاضل الکرباسی [گویا محمد ابراهیم بن محمد حسن اصفهانی کرباسی / کلباسی (-1262ق) صاحب «اشارات الاصول و منهاج الاصول»] و صاحب الفصول [گویا شیخ محمد حسین بن محمد رحیم طهرانی اصفهانی حائری (-1250ق) صاحب الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة» (29ر). به هر صورت بررسی این گونه تقریرات خود مبحثی جدا و تخصصی است؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ مصحح، دارای خط خوردگی ها و اصلاحات متعدد؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی با عطف تیماج قهوه ای، 337گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1/27 - 273]
از مباحث ادله عقلیه آغاز می شود ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا:قرن13و14؛محشی با نشانه«منه»؛کاغذ:فرنگی،جلد: تیماج سرخ، 304گ، 25- 28 سطر (12×17 )، اندازه: 15×20سم [ف: 495]
شامل مباحث بیع ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ 116گ، 20سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 49]
آغاز: فصل فی بناء العالم علی الخاص اذا تنافیا ظاهراً کأن یکون أحدهما مشتملاً؛ انجام: لأن الأول کان لابشرط و هو لاینافی الشرط کما لایخفی، تم بالخیر و الاقبال هذه المسألة الشریفة.
بخشی از تقریرات درس اصول فقه یکی از اساتید قرن سیزدهم و چهاردهم هجری است. در این کتاب از اشارات الأصول، مناهج و ضوابط و حواشی معالم همچون حاشیه ملا صالح مازندرانی و سلطان العلماء و نیز کتب اهل سنت همچون شرح عضدی نقل قول شده است؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا، عطف تیماج قهوه ای، 209گ، 20سطر، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: - 21]
120.قم؛ حجت کوهکمری؛ شماره نسخه:8
بحث های اصولی درس سید محمد حجت است از قبیل: موضوع علم اصول، واضع علم اصول، وضع الشخصی والنوعی، تبادر، توصلی و تعبدی، اجزاء، مقدمه واجب و ... ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام [ف:- 22]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام ... تقدیم مقال یتبین به تعریف اصول الفقه و موضوعه و غایته و فائدة ذلک زیادة التبصر لمن حاول التعرض و التدبر و لما کان هذا لفظ علماً؛ انجام: مع الاقتصار المذکور فی کلام اخر فالامر اظهر و اﷲ العالمو له الحمد فی کل حال عفا اﷲ من القبائح و وفقنا الحسنات الافعال.
اصول فقه استدلالی است با رد و ایراد و بررسی اقوال ونظرات، تقریرات درس استادش شیخ مرتضی انصاری است که از او با دعای رحمه اﷲ یاد می کند ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، محشی با عنوان «لمحرره »؛ جلد:تیماج مشکی،258گ،18سطر،اندازه:15×22سم[ف:2- 1009]
آغاز: بسم اﷲ ... القول فی وجوب مقدمة الواجب؛ انجام: و وجود المانع و لا یلزم من عدم المقتضی
تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری دزفولی؛ خط: نسخ تحریری، کا: سید احمد مدرس یزدی، تا: پنج شنبه 3 ربیع الاول قرن 14؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوایی، 11گ (112-122)، 12 سطر (8×14 )، اندازه: 11×18سم [ میراث اسلامی: 8 - 456]
آغاز: بسمله. خاتمة فی التعارض و لاخفاء فی ان هذا المقصد من اهم مقاصد الاصول و لاخلاف من احد منهم فی کونه من مقاصد علم الاصول؛ انجام: فالامر واضح و کذا علی الثانی لان کلماتهم صلوات اﷲ علیهم یفسر بعضها بعضا لان جمعیهم بمنزلة متکلم واحد
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، رکابه دار؛ تملک: علی بحرالعلوم؛ جلد: تیماج سرخ، 151گ، 19 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 31 - 71]
کا:آیت اﷲ عبدالکریم گزی اصفهانی،تا: اواخر قرن13یا آغاز قرن 14، جا: نجف اشرف ؛ قطع: رقعی [میراث شهاب:س7ش1-2-34]
آغاز: لا یقال الحکم المستفاد من ظاهر الکتاب لما ذکر من الدلیل ان باب العلم؛ انجام: اقول لا یخفی علیک انه لم یبق فی المقام ما ذکره ... فی الجواب عن الوجه الرابع.
گویا تقریرات درس میرزا محمد حسن شیرازی باشد؛ بی کا، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی به امضای «منه ره»؛ 388ص، 16-17 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24/3 - 35]
تقریرات درس اصول آخوند ملا محمد شریف مشهور به شریف العلماء می باشد که مقرر هنگام تحصیل آن را تقریر کرده و در یک مقدمه و چند مقاله ترتیب داده است. احتمالا روضة المحصلین می باشد که در فهرست مرعشی ش 13 معرفی شده است. از آغاز مباحث اصول فقه تا قسمتهایی از صحیح و اعم را شامل است؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج مشکی، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: - 133]
آغاز: اعلم لابد فی کل علم قبل الشروع فیه معرفة ثلاث مقدماتحتی یکون الطالب فیه بصیرة الاولی فی تعریف العلم
مباحث مفصل اصول فقه که در مجلس درس یکی از اساتیدتقریر شده است و هیچ نشانی از نام محرر و استاد در صفحاتنسخه به چشم نمی خورد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف،بی تا؛ خط خوردگی زیادی دارد ؛ جلد: تیماج، 300گ، مختلف السطر [ف: 1 - 61]
آغاز: بسمله فصل فی التخصیص وهو فی اللغة مطلق الحصر و القصر و منه قولهم الوضع تخصیص شیء بشیء آخر؛ انجام:فصل هل یصح التمسک باستصحاب بقاء حکم المرکب لجزئه بعد انتفاء بعض اجزائه الاخر تقریرات اصول فقه یکی از بزرگان است که با عجله تحریر شده است و هیچ نام و نشانی از محرر و مقرر در میان نیست و در آن نظرات دیگر اصولین مورد نقد و بررسی قرار گرفته است، مباحث عام و خاص، مطلق و مقید، حجیت ظن، تسامح ادله سنن، برائت، اشتغال و استصحاب را دربر دارد ؛ خط: شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه تاریخ 1289ق دیده می شود؛ جلد: تیماج قهوه ای، 220گ، 27 سطر [ف: 1 - 62]
نوشته مؤلف در 1256 در فقه ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1256ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 17 سطر (11×17)[ف:756]
آغاز: الامر السادس فی تاسیس الاصل عند الشک فی جواز الاجتماع و عدمه و اعلم اولا ان ذلک انما هو علی مذاق القوم تقریرات اصولی است مشتمل بر مباحث ذیل: تاسیس الاصل عند الشک فی جواز الاجتماع و عدمه، اعتبار الظن، بیان حال المتحیر فی زمان الحیرة و ذکر اقسامه و احکامه، اجتماع الامر و النهی، الظن و الجواز التعبد به، دلیل الانسداد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 47گ (1ر-48پ)، اندازه: 15/5×20سم [ف: - 104]
آغاز: قال صاحب المعالم اصل ما وضع لخطاب المشافهة؛ انجام: الحکم بعدم اشتراط البلوغ.
از شیخ احمد درگذشته ذیقعده 1273 و در مباحث الفاظ است (ص ع )؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 335گ، 26 سطر (12×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 13 - 3027]
آغاز: الثالثة من مقدمات الانسداد و هی ان الاحتیاط غیر ممکن علی المکلف لان التام منه یوجب العسر و الحرج و التبعیض فی الاحتیاط غیر صحیح
درس های اصول مرحوم سید محمود شاهرودی است که متن مورد بحث «فرائد الاصول» شیخ انصاری است، مؤلف اضافات دوره دوم دروس استادش را در حاشیه نگاشته و از برخی مباحثبه سال 1388 فارغ شده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی ابر و باد عطف پارچهای، 190گ، 20سطر، اندازه: 17×20سم [ف: 3 - 600]
آغاز: بسمله اختلف الاصولیون فی ان الامر بالشیء هل یقتضی ایجاب مقدماته و المراد بالامر بالشیء ای ایجابه کما حقق فی محله و بالاقتصار الطلب
رساله مفصلی در مباحث اصول فقه که بر اساس متنی که به صورت «قوله - قوله» از آن استفاده کرده است به نگارش در آمده و از نام مؤلف ذکری به میان نیامده است، تنها چند جا از کسی به صورت «الاستاد الملاکنی» (برگ آخر) به نام برده که چنین بر می آید از شاگردان مرحوم مولی علی کنی تهرانی از فقهای پس از شیخ انصاری بوده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ دارای خط خوردگی؛ جلد: گالینگور آبی، 145گ، مختلف السطر [ف: - 52]
آغاز: الامر الثانی فی ان سوء اختیار المکلف یصحح التکلیف المحال ام لا
در آن از نتائج الافکار سید ابراهیم قزوینی یاد می شود و در برخی از موارد این عبارت به چشم می خورد: «هکذا ذکره السید الاستاد دام ظله »؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ 225گ، 17سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 47]
آغاز: فنقول ینبغی التنبیه علی امور بعضها متعلق با لمتیقن السابق؛ انجام: اما الشهرة الفتوائیة ...
نگارنده آن شناخته نشده از شیخ انصاری و فرائد ایشان به عنوان: «العلامة الانصاری فی الرسالة» یاد می کند. جلد دوم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 197گ، 21سطر، اندازه:14×20سم [ ف: 1 - 48]
در سه جلد مؤلف آن شناخته نشد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 122گ، 22سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 48]
در سه جلد مؤلف آن شناخته نشد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 110گ، 24 سطر، اندازه: 13×19سم [ف: 1 - 49]
آغاز: قوله اما القسم الثانی ففیما دار الامر فی الواجب بین الاقل و الاکثر اقول هذه هی المسئلة المعروفة عند الاصولیین؛ انجام: الخامس انه لو لم یؤخذ ذات ما فی مفهومها ... ینحصل معناه فی الخارج ... و الاسماء الموضوعة للاعراض فی الحروف و هو باطل
شرح نسبتا مفصلی است بر کتاب اصولی که شاگرد ضمن درس بر متن کتاب استاد خود نگاشته و اکثر مباحث نا تمام مانده است.مطالبی را از میرزای قمی و فاضل نراقی نقل می کند ؛ خط:نستعلیق، کاتب= مؤلف، بی تا؛ فاقد جلد؛ 281گ، 16سطر،
اندازه: 15×20سم [ف مخ: 1 - 505]
درس های مرحوم حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی، مبحث استصحاب؛کاتب = مؤلف، بی تا؛ نسخه اصل با همان مشخصات دو نسخه قبلی [میراث شهاب: س8ش4 - 68]
آغاز: بسمله البحث فی العموم فاعلم انه قد یطلق و یراد به الکلی المنطقی؛ انجام:نظرا الی الاعتقاد و بالاشتغال و بناء الفضلاء و قلة المورد و غیر ذلک و لو سلم غایة التعارض و التساقط و الاصل الموسس فی المقام الاول سلیم عن المعارض
رساله مفصلی در مباحث اصول استدلالی است که مؤلف آن را از مباحث استادش که متأسفانه نامش در کتاب نیامده است به تحریر درآورده است. نسخه از مبحث عموم و خصوص تا تعادل و تراجیح را در بردارد ؛ خط: نسخ و نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی بسیار، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 165گ، 30سطر، اندازه: 15×21سم [ف: - 52]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و منها أی من جملة الادلة العقلیة والأصول العملیة و الأ دلة الفقهائیة الاستصحاب؛ انجام: اننظر هم فی باب التراجیح المضمونیةعلی اعتبار الترجیح و ثانیاً ...
تقریرات اصول فقه است و شامل استصحاب و تعادل ترجیح می باشد. نام مقرر به دست نیامد، لیکن در بین عبارتها «قال الأستاد العلامة دام مجده » و «شیخنا و امامنا المرتضی» به چشم می خورد، از محتوای مطالب بر می آید که بسیار عالمانه و محققانه نگاشته شده و در قرن 14 هجری انجام گرفته است ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 483گ، 15 سطر (12/8 )، اندازه: 14×19/5سم [ف: 33 - 280]
آغاز: بسمله. حمدله. و صلی اﷲ علی سید الاولین و الاخرین محمد خاتم النبیین و علی عترته الطاهرین و ذریته الاکرمین اما بعد هذه نبذة ... اصل فی المشتق و التحقیق فیه یقتضی بسط الکلام فی مقدمات عدیدة؛ انجام: ان یکون المراد منه المتعدد المطلوبی تقریرات درس اصول یکی از دانشمندان شیعی در قرن 13 و 14 است. در مباحث مشتق و اوامر. در مقدمه می گوید: «هذه نبذة من مسائل الاصولیة سمعتها من الاستاد ادام اﷲ ظله و اطال اﷲ تعالی للمومنین بقائه شفاها و مجلس الدرس جمعتها تذکرة لنفسی و ارجوا من اﷲ بها و جمیع المحصلین »؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوا، عطف پارچه مشکی، 56گ (1پ-56ر )، اندازه: 11/5×18سم [ف: 30 - 233]
آغاز: اصل تحقق الکلام فی الاستصحاب یتوقف علی التنبیه علیامور الاول فی تعریفه و عرفوه بتعاریف؛ انجام: فکیف یبتنی مذهبهم علی تلک المسألة المبتنیة علی الحسن و القبح فتأمل جیداً.
مشتمل بر 1- استصحاب 2 ،- الدلیل العقلی والکلام فیه، ودر ابتدای رساله دوم تصریح شده که از تحریرات درس میرزا حبیب اﷲ رشتی است ؛ خط: نستعلیق، کا: ظاهراً به خط مؤلف، تا: صفر، جا: نجف اشرف ؛ مصحح ؛ جلد: مقوایی، 73گ، مختلف السطر، اندازه: 19×24سم [ف: - 45]
آغاز: اصل الاستصحاب الحال و هو من القواعدا و الاصول او من الادلة العقلیه التی تنتقل منها الی حکم شرعی و هو فی اللغة بمعنی المصاحبه و المعیه و قد عرفوا معناه المصطلح؛ انجام: و فی کل مورد قالوا انه یجب اولاثم العمل بالخطاب فیجب وقدیفصل بین ما کان هناک علم اجمالی فی البین وبین الشبهات البدویه فیجب فی الاول دون الثانی و الاوجه هو الثالث
تقریرات مبحث استصحاب را به تفصیل آورده است و از میرزای قمی به «فاضل قمی رحمة اﷲ» و شیخ مرتضی انصاری به «الشیخ دام اجلاله» تعبیر کرده است. ظاهراً یکی از شاگردان شیخ مرتضی انصاری است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ با خط خوردگی است؛ جلد: گالینگور سبز، عطف تیماج زرشکی، 150گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 1 - 480]
آغاز: المقام الثالث فی أن الأمر الظاهری هل یقتضی الاجزاء ام لا ان اجرائه به معنی سقوط التعبد بنفس الأمر الظاهری؛ انجام: فائدة فی المجمل و المبین و قد عرف المجمل بتعریفات کثیرة مذکورة فی الکتب المبسوطة الا انه لما لم یرد لفظه فی آیة أو روایة موضوعاً لأمر الشرعی بل
تقریرات مفصلی است که اول قسمتی از متن کتاب را آورده و بعد نظرات دیگران را بیان می کند و به حلاجی آنها می پردازد و با عناوین «فائدة، فائدة» به انجام رسیده است، شامل مباحث مطلق و مقید مجمل و مبین و برائت می باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 83گ، 22 سطر، اندازه: 17×22سم [ف مخ ]
آغاز: قوله الوضع هو نحو اختصاص اللفظ الخ اقول لما کانت تعاریف القوم من تخصیص اللفظ بالمعنی او تعیین اللفظ للدلالة؛ انجام: هذا کله من باب المماشاة فالا فمن الواضح کون حالة الواجب التعبدی حال التوصلی فی خروج قصد القربته.
چند برگی است در بحث الفاظ و مقدمات حکمت که با عناوین «قوله و اقول» برگزار شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 20گ، 20 سطر، اندازه: 16×21سم [ف مخ]
آغاز: مقدمات عدیده هم یستحق الا عقاب واحد علی التحقیق؛انجام: فکذ الظن بالترخیص کان مستحیلاً نعم نباء علی البقاء.
از مقدمات شرعیه تا مطلق و مقید را شامل است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با قلم خوردگی زیاد؛ جلد: مقوا سرخ عطف تیماج سرخ، 160گ، 16 سطر، اندازه: 14×22سم [ف مخ ]
آغاز: مقالة فی القطع الاجمالی فنقول ان الکلام فیه تارة فی [اشتغاله] اثباتاً و اخری اسقاطا اما الأول فتارة یقع الکلام فی اصل اقتضائه الحجیة و اثبات استعمال الذمة؛ انجام: مقالة فی حکم تعارض الادلة و عرف التعارض ینافی مدلوله الدلیلین علی وجه بالفراغ من العمل علی طبق ... و ان جازله العمل علی وفق رامی کتاب مفصل اصولی است که به صورت مقاله و مقصد و اصل برگزار شده است. از مبحث قطع تا تعارض ادله را شامل است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ جلد: مقوا سرخ عطف تیماج، 178گ، 20 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ ]
آغاز: الاول فی الضابط بین التعارض و التزاحم و حاصله ان بین منهم الدلیلین لو کان فی الواقع و نفس الامر ناقیاً بمعنی انه فی مقام التشریع؛ انجام:فنقول لا شک ان دلیل المستحبات لم تشمل عناوین [ ... ] و فی العرش تشمل.
بحث تعارض و تزاحم؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ فاقد جلد، 190گ، 22 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین القول فی تعریف اصول الفقه و له معنیان ترکیبی اضافی و افرادی علمی و قدجری دیدنهم بالبحث درس های اصول فقه به طور مرتب و منظم تحریر و تقریر شده است، مقرر در سال 1254 مشغول تنظیم آن بوده است، نسخه حاضر از اول مباحث اصول تا آخر مباحث عام و خاص را شامل است، و ترتیب مطالب کتاب طبق ترتیب کتاب «الفصول الغرویة» مرحوم شیخ محمد حسین اصفهانی (-1250) می باشد. مقرر از آوردن نام افراد و اشخاص و اقوال معاصرینش خودداری کرده و گاه گاهی فقط آراء صاحب قوانین را مورد بررسی قرار داده است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ در اولش «من الکتب المشترکة بینی و بین اخی» با مهر «عبداﷲ» (شلجمی) ؛ جلد: تیماج مشکی، اندازه: 15×21سم [ف: - 387]
چندین رساله که از دروس خارج اصول حوزه علمیه نجف در قرن سیزده نوشته شده را حاوی می باشد ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: بدون جلد، اندازه: 17×21سم [ف:- 418]
آغاز: الکلام فی الادله العقلیة عرف الدلیل العقلی بانه حکم عقلی یتوصل به الی حکم شرعی و قسموه الی ما لایتوقف علی خطاب شرعی مباحث علم اصول فقه را به طور مبسوط از کلاس درس استاد تقریر و تحریر نموده است، از ادله عقلیه تا آخر باب تقلید؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی، 26 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: - 138]
آغاز: القول فی المطلق و المقید و تنقیح البحث فیه بطی هدایات هدایة عرف المطلق بانه مادل علی شایع فی جنسه؛ انجام: و زیادة الاستخراج الفعلی مما لا مدخلیة له فی تحقق عنوان الاعلمیة.
مجموعه ای است شامل هفت مبحث از مباحث فن اصول از افادات درسی شیخ انصاری علیه الرحمه که به خامه روان و توانا غالباً در عنوان «هدایة اصل» نگاشته شده: 1. القول فی المطلق و المقید، 2. القول فی اعتبار المظنة و تفصیل الکلام علی وجه یکشف اللثام (مسآئل حجیت ظواهر و امارات از قطع و ظن اجماع، دلیل انسداد)، 3. القول فی الادلة العقلیة و یتم الکلام فیه فی طی اصول (ادله عقلیه حسن و قبح عقلی اصالة الاباحة اصالة البرآئة)، 4. القول فی الاستصحاب و تحقیق المقصود فیه فی طی هدایات، 5. تقلید میت و تقلید اعلم، 6. هدایة القول فی التعادل و التراجیح، 7. مسئلتی تقلید المیت و تقلید الاعلم. هر چند اعاظم شاگردان شیخ را به جمع و تدوین افادات علمی او اهتمام بود و در این نسخه نامی از مؤلف این مجموعه و محرر این مباحث نیست لیک مبحث اول و سوم ( بهجز مسئله اصالة البرائت) به خامه میرزا ابوالقاسم کلانتری (مؤلف تقریرات شیخ انصاری موسوم به مطارح الانظار) است مبحث پنجم به خامه دیگری از شاگردان شیخ است که با کتاب مطارح الانظار چاپ شده. از اسلوب نگارش و عناوین مطالب گمان قوی می رود که بقیه مباحث به خامه کلانتری باشد و این نسخه دارای آن جمله از تقریرات او است که به جهت نشر «فرائد الاصول» چاپ نشده ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 418گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 12]
آغاز: لایخفی ان ما اسسه قد لجعل الامارات الغیر العلمیة حجة لا اساس له من غیر فرق بین التکوینیات و التشریعیات؛ انجام:و لو کان من اضعف الظهورات یرتفع موضوع هذا الاصل.
مجموعه ای است شامل مباحث (حجیت ظن، اجتماع امر و نهی، دلالة نهی بر فساد، مفاهیم، عام و خاص، مطلق و مقید) مبحث حجیت ظن به طور تعلیقه و حاشیه بر فرائد الاصول است و بقیه مباحث یک رشته نگارشی است استدلالی مطالب را در عنوان «فصل» آورده و به تقریرنگاری اشبه است تا به تألیفی مستقل. از نقل مطالب کفایة الاصول دانسته می شود که مطالب این کتاب از افادات معاصرین است. لیک به تحقیق دانسته نشد این افادات از کیست و به خامه چه کسی است. واقف نسخه که خود فاضلی است کتاب دوست و بهره مند از کتابشناسی در صدر نسخه استظهار نموده که مؤلف سیدعبدالرزاق داماد آقا بزرگ حکیممعروف است و برخی را پندار است که مؤلف این کتاب رو آن
شاد میرزا مهدی شهیدی فرزند حکیم مذکور است؛خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: حاج سید علی اصغر اصغرزاده، اردبیهشت 1338؛ 155گ، 20 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 6 - 16]
مباحث اصول فقه را از درس یکی از اساتید نجف به طور مبسوط و مفصل و مرتب تنظیم و تقریر شده است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اندازه: 17×21سم [ف: 418]
بی کا، بی تا [ف: - 43]
آغاز: توضیح، اذا ورد امر من الشارع بشیء و اتی بالمأمور بذلک الشیء علی وجهه، فهل یفید الاجزاء ام لا؟ و القول فی هذه المسئلة منحصر فی اثنین و توضیح الکلام فی هذا النزاع یستدعی رسم مقدمات؛ انجام: علی سقوط الاعادة و لاعلی عدم سقوطها بل هو ساکت فی الدلالة علی احد الطرفین. فان قلت مقتضی الاصل اللفظی من حیث الدلالة
تقریرات مختصری است در مبحث «اجزاء». با توجه به آنکه در حاشیه اولین برگ کتاب، تقریرات آقا سید ابراهیم نوشته شده احتمال دارد مبحث حاضر، بخشی از تقریرات سید ابراهیم دامغانی خراسانی (-1291) از مباحث استادش آیت اﷲ میرزا محمد حسن شیرازی معرفی شده در الذریعة (4.367) باشد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج مشکی، 6گ (199-204 )، اندازه: 15×20سم [ف: 13 - 99]
آغاز: بسمله، اما المقدمه ففی ذکر ما یحتاج الیه قبل الشروع فی العلم فاعلم ان اول ما یحتاج الیه الشروع فی هذا العلم تعریفه ثم بیان موضوعه ثم بیان غایته؛ انجام: و ثانی فی ما یرد علیک انه ما تقول فی العبارات الواقعه فی اوقات المکروهه التی لیست لها ابدال.
در این اثر مسائل مختلف اصول فقه به تفصیل و به صورت استدلالی مورد بحث قرار گرفته است. در مواضع مختلف کتاب، عبارت «قال الاستاد دام ظله» آمده. شیوه پرداختن به مباحث کتاب نشان می دهد که مؤلف تقریرات درسی استاد خود را که احتمالاً در قرن 13 می زیسته به خط خود نگاشته است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ کاغذ:فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج قهوه ای، 187گ، 24-35 سطر (11/5×17 )، اندازه: 15/3×21/5سم [ف: 18 - 67]
آغاز: اصل فی المشتق من اسم الفاعل و المفعول و الصفه المشبهه ... یعلم جلیه الحال فیه بعد ملاحظه تعریف المشتق منقول انهم قد عرفوه بتعاریف متعدده؛ انجام: فلا منافات فی تکلیفین نظر الی اختلافهما فی الترتیب انتهی ما اوردنا نقله و تبعه اخوه الفاضل فیالفصول حیث قال و التحقیق عندی.
در این اثر مباحث مختلف اصول فقه شیعه به رشته تحریر درآمدهاست؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح، محشی از خود مؤلف است ؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج مشکی، 379گ، 20-32 سطر (11×16) [ف: 18 - 81]
آغاز: بسمله، القول فی النواهی النهی کالامرفی الدلالة علی المطلب بمادته و صیغته اقصی ما هناک ان الامر لطلب الوجود و النهی لطلب العدم؛ انجام: الرابعة ان لا یعلم تاریخها و لا مناص عن الرجوع الی الاصول العملیة لتکافوا احتمال النسخ و التخصیص و لا معین لا حدهما ...
در این اثر مبحث الفاظ از اصول فقه مورد بحث قرار گرفته است.به نظر می رسد که این اثر قسمتی از یک کتاب تقریرات در اصول باشد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ:فرنگی نخودی، جلد: مقوایی با روکش کاغذی نقشدار الوان، 136گ، 19 سطر (9×16 )، اندازه: 15/8×21سم [ف: 19 - 142]
در حسن و قبح و اصول عملی و استصحاب و اجتهاد و تقلید و تعادل و تراجیح و شرح مانند ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، به فرموده میرزا محمد حسن [ف: 3 - 80]
دنباله رساله 403. رسالة فی القواعد الاصولیة علی مقدمة و مقاصد و خاتمه، کتاب بزرگی است؛ بی کا، بی تا [ف: 3 - 80]
از یکی از شاگردان شیخ انصاری در مباحث قطع و سنت و ادلة عقلیه؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: آقا سید عبد المجید گروسی همدانی، بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1299]
آغاز: او عالما به ولی ای تقدیر فاما ان یکون عالما یالحکم سواء کان تکلیفا او وضیعا؛ انجام: و اما الکلام من الجهة الاولی وهو مقتضی الاصول السلیمة فالاقوی هو القول باصل الاشتغال الذی مقتضاه واقعیته الجزء او الشرط
نویسنده آن از متاخرین و گویا از شاگردان شیخ انصاری بوده و مکرر از استاد خود با عنوان «الشیخ الاستادره» تعبیر می کند، این تقریرات بخشی است شامل حمل مطلق بر مقید، اقوال در مسئله ترتب را از فاضل تونی، محقق کرکی، کاشف الغطاء و شیخ محمد تقی نقل می کند ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: گوناگون، جلد: تیماج عنابی، 16ص (129-144)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9 - 100]
آغاز: لو علم بوجود شیء و شک فی بقائه فهل یجوز الحکم ببقائه ام لا کما اذا علم بوجود زید مثلاً فی زمان السابق و شککنا فی بقائه فی اللاحق؛ انجام: عن بعض الباقی بفهم العرف و اقتصاراًفیما خالف الاصل بقدر الضرورة و ان کان مقتضی الاصل عدم
التکلیف.
تقریرات مفصلی از مباحث علم اصول با رد و استدلالهای فراوان است؛ مقرر از وحید بهبهانی و سید علی طباطبایی (صاحب ریاض المسائل) نام می برد، نسخه شامل مباحث استصحاب و الفاظ است؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 372گ، 20 و 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 25- 422]
آغاز: اعلم ان الفقهاء و الاصولیین من الامامیه ... قد وضعوا لا لا حکام ادله و قسموها علی قسمین؛ انجام: فصل فی اصل البرائه اعلم ان المرجع فی جمیع ابواب الفقه ... منحصر فی میئین احدهما الاصل و الاخر الدلیل ... و الاصل بهذا المعنی فی کلماتهم منقسم الی اقسام اربعه ... لانه دائر بین النفی و الاثبات و بیانه هو ان المکلف فی الواقعه اما انه ملتفت.
این بخش در اقسام ادله و مباحث حسن و قبح است و گویا از نویسنده دیگر بخش های اصول فقه در این دفتر است و با همان خط ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ در بالای نسخه با همان خط این نوشته دیده می شود: «بسمله هذه الجزءات من تقریرات استادنا العالم الفاضل ... المحقق المدقق السید السند المتبحر لازال ظله العالی علی ممدوده ... ما دامت السموات متحرکه و الارضون ساکنه»؛ جلد: تیماج سبز، 49گ (193ر-241ر)، اندازه: 17×22سم [ف: 22 - 256]
کتابچهای است از تقریرات چند بحث از اصول مرحوم آیة اﷲ آقای آسید محمد فشارکی اصفهانی که مرحوم آقای حاج آقا رحیم ارباب رضوان اﷲ علیه جمع نمودهاند، و آخرین بحث آن بحث ترتب است و تاریخ اتمام 12 ذیحجه 1336 می باشد ؛ کا: مرحوم آقای ارباب، بی تا؛ 139گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم [ف: - 107]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ بر بعض هوامش توقیع «محمد علی »؛ مختلف السطر [تراثنا: س6ش1 - 90]
مطالب آن تحت عنوان «مصباح و مفتاح» آمده و در آن آراء سید طباطبائی و المحقق الشریف و السید المرتضی و المحقق القمی و صاحب الجواهر ذکر شده؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، مختلف السطر [تراثنا: س6ش1 - 91]
آغاز: قوله و بتقریر آخر الفرق بین هذا التقریر و التقریر الاول ظاهراً من حیث البیان علی ما هو الشأن فی اختلاف التقریر و بینهما مع ذلک اختلاف آخر فی بیان
توضیح و شرح مفصل متنی در اصول که به صورت تقریر درس یکی از بزرگان نگاشته شده است؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج سیاه، 215گ، 25سطر، اندازه: 15×22سم [ف: - 51]
استصحاب، اشتغال، برائت ؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
تالیف یکی از شاگردان شیخ انصاری ؛ بی کا، بیتا [ د.ث. مجلس]
آغاز: بسمله قوله من جهة الاضافة و من جهة العلمیة الخ منهم من قدم بیان معناه الاضافی بملاحظة تقدمه طبعاً باعبتار کونه منقولاً منه فلیقدم ذکرا لیوافق الواضع بی کا، بی تا ؛ جلد: پارچه، 45گ، اندازه: 11×17سم [ف:- 264]
بی کا، بی تا [ف: - 43]
بی کا، بی تا [ف: - 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
بی کا، بی تا [ف:- 43]
آغاز: مسألة فی الأوامر و یقع الکلام فیها فی مقامین الاول فی موادها و الثانی فی صیغها؛ انجام: و بعبارة اخری لان جهة الاعتقاد بالحکم قد خالفت فی زمان الشک لان جهة الاعتقاد بالمنع هو احتمال
تقریرات درسی مفصل در مباحث اصول فقه که نام مقرر و استاد در کتاب دیده نشد، احتمال دارد استاد شریف العلماء مازندرانی و یا شیخ اعظم انصاری باشد، شامل مباحث الفاظ و ادله عقلی است و برگهای زیادی از آغاز و میانه و انجام افتادگی دارد ؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز ووسط و انجام؛ مصحح؛ مهر: «یا امام علی النقی 1210» (بیضی )؛ جلد: تیماج مشکی، 202گ، 35سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 437]
آغاز: الحمد ﷲ ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین فبعد لانزاع ولااشکال فی ان موضوع کل علم هو الذی یبحث فیه عن عوارضه
الذاتیة لکن النزاع فی تسمیة موضوعات العلوم؛ انجام: قوله انه لو سلم صحة هذا المنع نقول ان اختصاص الوجوب ح ... اذ یلزم منه ان یکون وجوب ذی المقدمة مشروطا بوجوده ولو بنحو الشرط المتاخر و هو فاسد بیان الملازمة ان وجوب
تقریراتی است در درس اصول فقه یکی از مجتهدان شیعه در قرن چهاردهم هجری. استاد اساس درسش را کفایه آخوند خراسانی قرار داده و ترتیب مباحث به همان ترتیب کفایه است. در پایان بخش اول تقریرات دستخطی از استاد تحریر شده بدین عبارت: «الی هنا تقریرات بحثی کتبها بعض تلامذتی »، اقسام وضع، صحیح و اعم، اوامر، مقدمه واجب، واجب کفایی و موسع، مطلق و مقید، اصالة الاشتغال، الاستحصاب، تعادل و تراجیع، مشتق، عام و خاص؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 159گ، 20-22 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 2 - 1011]
آغاز: فاعلم ان الضرر اما ان یکون بلامعارض او مع المعارض علی الاخیر المعارض اما النفع او الضرر و علی الاول اما ان یکون الضرر دنیویاً او اخرویاً و الذی یکون مع المعارض و یکون معارفه النفع؛ انجام: و اما العمل علی القسم الثانی فالمشهور الی زمان الاردبیلی رحمت اﷲ علیه بطلانه ایضاً ولکن الحق صحته لمطابقته الواقع و حصول قصد التقرب فیه ایضاً و المقتضی موجود و المانع ایضا مفقود وفاقاً لمشایخنا
تقریرات درس اصول فقه به طور مفصل و با رد و ایراد فراوان است. مقرر از فاصل قمی و صاحب فصول، صاحب ریاض، شیخ بهائی و دیگران نام می برد. ضرر تا اصول عملیه را دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 288گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 478]
بی کا، بی تا ؛ خریداری از اصغر توحیدی ادیب [رایانه]
آغاز: رب یسر و لاتعسر: اعلم أن المتجزی ما أن یؤدی اجتهاده الی القطع و اما أن یؤدی الی الظن؛ انجام: و لو قلنا بکونها ناقلة بناء علی عموم أدلة الوفاء بالعقود و قد عرفت فساده.
رساله ای است شامل مبحث تجزی در اجتهاد و بحث صحت یا بطلان عبادات و معاملات جاهل ؛ خط: نسخ متوسط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی آهار مهری، جلد: تیماج قهوه ای، 20ص (145 - 164)، 20 سطر (10×15/5 )، اندازه: 15×20/5سم [رایانه]
آغاز: اصل، اعلم ان المتجزی اما ان یودی اجتهاده الی القطع بالمسئله و اما ان یودی الی الظن بواسطه اعمال بعض المقدمات الظنیه فی الاستدلال؛ انجام: بعد ثبوت اتحاد التکلیف و ظنی ان کل هذا تکلف و لا یسعنی الان المتامل از ید من ذلک و الظاهر ما ذکرنا فتدبر.
مباحثی کوتاه و استدلالی از اصول فقه با عنوان «اصل، اصل» است و ظاهراً تقریرات درسی یکی از اصولیین قرن 13ق، همچون شیخ انصاری باشد که توسط یکی از شاگردان ایشان به رشته تحریر درآمده است. مباحث رساله عبارت است از: تجزی در اجتهاد و جواز عمل متجزی به ظن خود، جواز عمل دیگران به ظن متجزی، ثبوت عبادات مکروهه و اجتماع طلب فعل و طلب ترک، دخول حرف نهی بر فعل در کلام شارع و منظور از آن، نزاع در مفهوم غایت ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 6ص (16-21)، 23 سطر (9/5×16 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 211]
آغاز: اصل فی بیان الجمع بین الدلیلین؛ انجام: هذا آخر ما استفدناه فی العلم الاصول من الاستاد السناد و الرکن العماد تعادل و تراجیح ؛ بی کا، بی تا؛ 24گ، اندازه: 20×30سم [ف: 3- 9]
آغاز: اولین عنوان موجود پس از 5 برگ: مسئلة اللفظ و المعنی ان اتحدا فیکون متحد اللفظ و المعنی؛ انجام:اصل فی المبین و هو عبارة عما یتضح دلالته و هو قد یکون قولا ...به پیش نویس مؤلف می ماند شامل مباحث الفاظ، مقدمه واجب، نسخ - نهی در عبادات، مطلق و مقید، مبین و ...؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ آهار مهره؛ 18-25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 229]
بی کا، بی تا؛ خریداری از مصطفی حسینی [رایانه]
درس های مرحوم حاج میرزا حبیب اﷲ رشتی، مبحث تعادل و تراجیح ؛ بی کا، بی تا [میراث شهاب: س8ش4 - 68]
آغاز: قوله ره و الثانی یثمر بعد معرفة تاریخ التخصیص قال الشیخ سلمه اله و فیه ان هذا لا یختص با المنقول التخصصی، بل المنقول التخصیصی ایضا لا یثمر الا؛ انجام: قد ذکرنا ان المجمل علی ضربین ذاتی و عرضی و علی کل واحد منهما، اما الاجمال فی اصل التکلیف او فی المکلف به.
مشتمل بر: تعارض العرف و اللغة، حقیقه الشرعیة، الصحیح و الاعم، المشترک، استعمال اللفظ فی معنی الحقیقی و المجازی، مشتق، اوامر و نواهی، مراتب مجاز و مجاز مشهور، در امر واقع عقیب الحظر، در حظر واقع عقیب الامر، ورود امرین علی التعاقب، در تداخل اسباب و عدمه، در تداخل مسببات، مره و تکرار، و فور تراخی در امر، در مقدمه واجب، امر بشیء وجواز اجتماع امر و نهی و دلالت نهی بر فساد، مفاهیم و مفهوم شرط، استصحاب و مجمل و مبین ؛ بی کا، بیتا ؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1518]
آغاز: بسمله، مساله فی جواز الاجتماع الامر و النهی؛ انجام:
موجبه لاستجاب الاکتساب به
خط: مختلف، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائی ف: - 141]
آغاز: و آخرا المطلب الثانی فی الاجماع و فیه مقدمة و فصول؛ انجام: فیلزم الثبوت فی الخارج و اللازم بط و یمکن الجواب عن ذلک بان
مؤلف به دلیل افتادگی اوراق اول و آخر نسخه شناخته نشد اما از مطالب و مندرجات برمی آید که از علمای امامیه نیمه قرن 13 به بعد است وی در نگارش مباحث به کتب علماء معاصر توجه خاص داشته است از جمله: «ما اشار التی ذکرنا او سنة علی ما ذکره فی القوانین »، «الاول قال الفاضل المعاصر فی الفصول (فصول الغرویه شیخ محمد حسین اصفهانی (-1270ق )»، «کما نقله العلامة الطباطبائی المزبور قدس سره فی فوائده». کتاب شامل تقریراتی است مفصل و استدلالی در ادله استنباط احکام. عناوین موجود عبارت است از: المطلب الثانی فی الاجماع و فیه مقدمة و فصول اما المقدمه ففی بیان معنی الاجماع ... الفصل الاول فی بیان الاقوال و الثانی فی بیان ادلة الاجماع الثالث فی ادلته عند مخالفینا الرابع فی بیان امور تتعلق فی المقام الخامس بیان فی الاجماع المنقول، المطالب الثالث فی السنة و الکلام فی موضوعها و اقسامها و احکامها و شرائطها و توابعها فهنا خمسة مباحث، فی الادلة العقلیه و فیها مقدمة و مباحث »؛ خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا با روکش میشن دارچینی، 188گ، 24 سطر، اندازه: 15×20/8سم [ف: 16 - 88]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطیبین الطاهرین العز المیامین، بحث: اختلف الاصولیون فی ان مقدمة الواجب واجبة ام لا؟ و هذا بحث قد عنونها بعضهم کالعلامة فی التهذیب؛ انجام: کان رافعا للتمکن عنه بقول مطلق فظهر ان الانقسام بالنسبة الی الواجب المضیق لا بالنسبة الی الضد فانه ربما یکون الواجب تقریرات شیخ مرتضی انصاری (-1281) در مباحث «مقدمه واجب » و «مقتضای امر به شیء» است که توسط یکی از شاگردان ایشان نگاشته شده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی، جلد: تیماج مشکی، 94گ (105-198 )، اندازه: 15×20 [ف: 13 - 99]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله الطیبین الطاهرین؛ انجام:ما قدیو همه بعضهم فتدبر. تم الکلام فی مسئلة اصالة الاباحة و الحمدﷲ.
تقریرات درس شیخ انصاری است. بحث «الأدلة العقلیة» با عنوان «اصل، اصل» ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 32گ (75پ-106پ )، 20 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم[ مؤید: 1 - 165]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: اقسام منا ان یکون تقریرات درس شیخ انصاری است. در این رساله سه مقصد زیر از اصول عقلی آمده است: 1. حسن و قبح ،2 . اباحة ،3 . اصالة برائة و اشتغال و تخییر ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [الفبائی ف: 141]
آغاز: لیحصل العلم فی الجمله
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ ابری، 210ص (1-210)، اندازه: 16×21سم [ف: 5 - 1656]
مؤلف ناشناخته؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ قطع: وزیری [میراث شهاب: س9ش2 - 10]
آغاز: آغاز قسمت اول: المقدمة فی بیان رسم هذا العلم و نبذ من القواعد اللغویة.آغاز قسمت دوم: المطلب الثانی فی الادلة العقلیه مبحث اعلم ان القول بان ادلة العقلیة؛ انجام: انجام قسمت اول:ارادة المعن الحقیقی بوحدتها درس. انجام قسمت دوم: والمنط بالمفهوم فتد بر و تامل.
دو رشته نگارشی است پی در پی: 1. از اول تعریف علم اصول تا آخر مبحث استعمال لفظ در معنی حقیقی و مجازی ضمن 61 صفحه تقریر درس صاحب ضوابط الاصول و بخامه آخوند ملاعبداﷲ شاه عبدالعظیمی است، 2. در مباحث ادله عقلی (حسن و قبح اباحه اصلیه. اصل برآئت. حجیة کتاب. قیاس ؛ خط: نسخ، کا: بقرینه شباهت خط: مولانا محمد اسماعیل هروی مؤلف کنز الاصول از شاگردان صاحب ضوابط الاصول، بی تا؛ 70گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف: 6 - 12]
تقریرات ابحاث شیخ انصاری ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [نشریه: 7 - 123]
آغاز: قدعلمت ان المکلف الملتلفت الی الحکم الشرعی اما ان یحصل له القطع
برائت و اشتغال شاید از یکی از شاگردان شیخ انصاری ؛ بی کا، بی تا؛ 50گ [ چند نسخه -ف: - 385]
آغاز: الصحیح او الاعم و قبل الخوض؛ انجام:و الظاهر هنا علی الاصل ان هذا فیما لم یکن علی الظاهر دلیل هو الاصل
شامل: مقدمه واجب، اجتماع امر و نهی، امر به شی باعلم به انتفاء شرط آن، دلالت نهی بر فساد، فرق مفهوم و منطوق، اجتهاد و تقلید، تعادل و تراجیح ؛ خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی آبی و نخودی، جلد: مقوا، رویه
تیماج سبز تیره، 274گ، 20-32 سطر (11×16و10×14 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 17 - 8]
نسخه ناتمام رها شده ؛ بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [اندیشه حوزه: س2، ش7 - 217]
آغاز: مقدوریتها فالعقاب علی ترک ذی المقدمه ایذاء تقریراتی است از یک کتاب در اصول فقه که جدا افتاده، اول و آخر ندارد، عناوین: اصل، هل الامر بالشیء یقتضی النهی عن ضده ام لا، اصل، هل الامر عقیب الحظر ایضاً یعید الوجوب ام لا، هل الامر یقتضی الاجزاء ام لا، اصل، هل یجوز امر الآمر مع العلم بانتفاء الشرط ام لا ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی:آغاز ؛ کاغذ: لیموئی، 28گ (69ر-86پ)، اندازه: 17×22سم[ف: 358 - 2]
آغاز: پس از یک سطر خطبه: اصل اختلف العلماء فی وجوب مقدمة الواجب و عدمه علی اقوال؛ انجام: فاذا فرض الکفایة.
تقریرات اصول فقه است و شامل استصحاب و تعادل ترجیح می باشد. نام مقرر به دست نیامد، لیکن در بین عبارت ها «قال الأستاد العلامة دام مجده » و «شیخنا و امامنا المرتضی» به چشم می خورد، از محتوای مطالب بر می آید که بسیار عالمانه و محققانه نگاشته شده و در قرن 14 هجری انجام گرفته است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 271بگ، مختلف السطر، اندازه: 16×20سم [ف: 6 - 14]
آغاز: المقصد الثالث فی الشک و لما کان البحث فی هذه المقاصد لبیان الادلة العقلیة التی هی عبارة عن الوظائف العقلیة ای یتوصل بها الی الوظائف الشرعیة بالنسبة الی الاحکام الواقعیة؛ انجام: لیتوصل الاحضار تلک المفاهیم الی الالفاظ الموضوعه.
آنچه مسلم است مؤلف از مردمان قرن سیزده است و مطالب ان از افادات یکی از علماء متأخر از شریف العلماء است. بنا به آنچه که در پشت صفحه اول نسخه نوشته شده این کتاب تقریر درس شیخ انصاری است و غیر از تقریرات موسوم به مطالح الانظار است. نسخه شامل مباحث مقدمه واجب، امر به شیئی مقتضی نهی از ضد، حجیت ظن (حاوی مباحث اجماع منقول، خبر واحد، دلیل انسداد، حرمت عمل به قیاس). نسخه تمام است ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛110گ،مختلف السطر،اندازه: 18×24سم [ف: 6 - 15]
آغاز: بسمله الفقه فی اللغة اه لا یق ان العلماء کان بنائهم اذا ارادوا التصنیف ایراد تعریف ذلک العلم فی دیباجته فلم اعرض المصنف عما بنوا علیه ... لانه قد صنف کتاباً فی علم الفقه و سماه بالمعالم؛ انجام: ویحرم علیک الغصب او فی المکان المغصوب ثم تخطی العبد بعض الخطوات فی المکان المغصوب ثم قطعها قبل الاتمام فهو یعاقبه علی الامرین الغصب و قطع التخطی فتدبر لابحاث شریف العلماء. از اول اصول تا اجتماع امر و نهی ؛ خط: نسخ و نستعلیق و تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده الراجی عبدالحسین» (بیضی )؛ جلد: مقوای زرد عطف تیماج سرخ، 237گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 1 - 136]
تعادل و تراجیح. تقریرات ابحاث السید حسین ترک ؛ بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [ف: - 298]
شریف العلماء استاد شیخ انصاری ؛ بی کا، بی تا [ د.ث.مجلس]
تقریرات ابحاث شریف العلماء ؛ بی کا، بی تا [ د.ث. مجلس]
تقریرات ابحاث صاحب الفصول ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (112ر - 113ر) [ف: 6 - 165]
آغاز: اصل فی اثبات الاستصحاب فی الجمله ای ... الدلیل علیه و سیاتی. و لنا مویدات: الاول، الشهره المحکیه بل ... و النصوص الخاصه غیر ما ذکر کثیره. و اما الوجوه فمنها الاخبار العامه کصحیحه زراره؛ انجام: اصل، قدیتمسک فی اثبات ماهیه العبادات المرکبه باصاله الاطلاق ... و الثانی و تالیه مرتبط بمسئله اصل البرائه و الثالث ای عدم الدلیل مرتبط.
تقریرات مختصر و ناتمامی است در بررسی استدلالی مسئله استصحاب با عنوان «اصل، اصل» ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی شکری و نخودی، جلد: تیماج تریاکی، 9گ (80-88پ)، 23و28 سطر (11×16)، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 59]
آغاز: بسمله. فصل اختلفوا فی ان الفاظ العبادات هل موضوعة للصحیحة او الاعم منها و فی الفاسده الی اقوال ثالثها التفصیل بین اجزاء العبادات و شرایطها؛ انجام:نعم یجوز له النقل عن المجتهد هذا تمام الکلام فی التقلید و یتلوه الکلام فی الاجتهاد الذی نسئل التوفیق له بحق محمد و علی و فاطمه و الحسن و الحسین و الائمة من ولده. تم بالخیر و العافیة
تقریرات درس اصول یکی از علمای شیعه در ق 13، در حوزه نجف است که از او به عنوان «السید الاستاد» یاد می کند. مباحث اصولی را با عناوین «اصل-اصل» به صورت استدلالی با نقل اقوال آورده از جمله از میرزای قمی و وحید بهبهانی نقل می کند. از جمله مباحث است: الصحیح و الاعم. دلالة النهی علی الفساد، المفهوم و المنطوق، المطلق و المقید، الاستصحاب و در انتها مصباح القول فی المبحث عن الاجتهاد و التقلید. نام مقرر را در آخر نسخه سیاه کرده اند و تنها «ابن محمد حسین» خوانده می شود؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، متن خط
خوردگی دارد ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 199گ، 28 سطر، اندازه: 22×30سم [ف: 31 - 23]
آغاز: بسمله. اصل فی مفهوم الحصر و المراد به انه هل هناک له مفهوم ام لا، لا انه بعد ثبوت المفهوم هو حجة ام لا
تقریرات درس اصول یکی از علمای نجف در قرن 13 و 14 است. شامل: مبحث المفاهیم، مباحث العام و الخاص، مباحث المطلق و المقید، مباحث المجمل و المبین، فعل المعصوم و تقریره، مباحث الاجماع، الکلام فی حجیة الشهرة و عدمها، مباحث القطع، جملة من مباحث الظن؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد: تیماج سبز، 292گ، 20 سطر، اندازه: 20/5×27/5سم [ف: 31 - 28]
آغاز: ثم علم الاصول لغویات و ... فی لسان البعض یعنی حجة الادلة؛ انجام: ان الوضع مقضی للتبادی ف ا الاصل عدم المانع فان قلت خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
آغاز: بسمله اصل اختلف الا صولیین فی ان الامر بالشی هل یقتضی ایجاب مقدماته ... ام لا علی؛ انجام: امر بسببه معزل عن التحقیق کما یشهد به الحس و الوجدان ان السلیم ...
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ ضمیمه نسخه ش 29085 [رایانه]
آغاز: ثم بعدنا فرغنا جو از الاستصحاب؛ انجام:صورالذی لم نذکرها فتامل
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام [رایانه]
در این تقریرات نسبتا مفصل به مباحثی از این دست پرداخته شده است : هل مقدمه الواجب واجبه؟، کتاب التقلید، کتاب التقیه، فی المشتق، قضیه کلیه، هل النهی عن الشئ یقتضی الفساد فی المنهی عنه ام لا، اصل فی ان تقلید الاعلم لازم ام لا، تذکره اختلفوا فی ان الالفاظ العبادات و المعاملات اسماء لصحیحها و لاعم من الصحیح و الفاسد، اصل و یعتبر فیمن یرجع الیه المقلد صفات البلوغ و العقل و الاسلام و العداله و الحیوه مع المتمکن من الحی. با توجه به نام بردن از برخی فقها همچون وحید بهبهانی این تقریرات باید مربوط قرن 13 باشد ؛ خط: نسخ و تحریری، بی کا، بی تا؛کاغذ: سفید آهار مهره دار، جلد: تیماج قهوه ای، 443ص (1 – 443 )، اندازه: 15×22سم [ف: 47/1 - 63]
آغاز: کلام در مقصد سادس است از جمله قطع است قبل از ورود در مبحث؛ انجام: مسئله عقلیه است اجماع در او راه ندارد پس معنی ندارد رد این را باجماع مرتب.
اوراق پراکنده از تقریرات درس اصول از نظر فقه اسلامی به ویژه در ارکان علم، جواز و تحریم افعال، استدلال در علم توحید، قبح و حسن افعال، تقسیمات خاص افعال، تعاریف یقین، انکشاف و قطع در امور می باشد. در آن نیز از قدمای مذهب تشیع همچون شیخ مفید، شیخ صدوق، شیخ مرتضی انصاری، علامه حلی و شیخ الطایفه طوسی نقل قول کرده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ انتقالی از سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی؛ کاغذ: دفتری خط دار نخودی، 93گ، 33-36 سطر (17×30 )، اندازه: 21×34سم [رایانه]
taqrīrāt-ul usūl
ظاهراً مباحث استدلالی مفصلی از تقریر ابحاث بعضی از علماست. در فهرست شاهچراغ به احتمال از قزوینی صاحب ضوابط دانسته است.آغاز: بسمله الحمد ... اما بعد فاعلم ان الشارع فی کل علم لابد له من معرفة امور ثلاثة العلم و الثمرة و الموضوع و نحن نذکر اولاً سیر لزوم معرفة تلک المذکورات
همانند:
آغاز: برابر
خط: شکسته، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی بسیار، مصحح، محشی ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 210گ، 27سطر، اندازه: 16×22سم [ف: - 52]
آغاز: برابر
شامل مباحث الفاظ؛ کاتب = مؤلف، بی تا [ تراثنا: س2ش4 - 25]
آغاز: برابر؛ انجام: ام مع فقد الشروط حتی لم یکن علامته فلا بد من التوقف.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ محشی؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، 154ص، اندازه: 15×21 [ف: 2 - 236]
» تقریرات اصولی ← تقریرات الاصول
» تقریرات ثلاثه کلیات سعدی ← سؤال صاحب دیوان
taqrīrāt-e hekmat
مجموعه سی و شش تقریر از درس های فلسفه یکی از اساتید اواخر قرن 13 که بدون ذکر نام استاد یا محل درس تحریر شده و تنها در اول یکی از دروس (بالای ص 97) تاریخ دوم رجب 1300ق درج شده است. مقرر از استادش با عنوان «قال ارواحنا
فداه» نام برده و در هامش برخی صفحات توضیحات و یا اصلاحاتی انجام داده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10619
آغاز: بسمله قال روحنا فداه ... قال رحمة اﷲ فصل فی علم سبحانه و هو مسئلة عویصة ... از جمله امور بدیهیه که به ضرورت اسلام و مسلمین؛ انجام: در علم خدا از پیش نباشد نه خدا پیش از انشاء آسمان و زمین می داند حرف حق است و درست. تمت.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج سرخ، 139گ، 20 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 1/33 - 134]
» تقریرات الحکمة المتعالیة ← تقریرات ملا علی نوری
taqrīrāt-e dars-e ebrāhīm xān
علیرضا، ق12 قمری
‘alī rezā (- 18c)
ابراهیم خان مجلس درسی داشته است و کتاب جلال الدین دوانی را که حاشیه ای بر کتابی کلامی بوده را درس می گفته است. علی رضا مؤلف این رساله در آن مجلس بوده و مطالب ابراهیم خان را تقریر کرده است. در واقع این رساله شرحی است بر حاشیه دوانی.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:967/5-6/57
آغاز: بسمله این هم قیود است سو دهنده ارباب تعلیم تعلم که در حین مذاکره مخدوم جلیل القدر عظیم الشأن ابراهیم خان ...
برزبان خامه حقیر علی رضا جاری گشته؛ انجام: بعضی مفسرین می گویند اولوالعزم آن پیغمبرانند که در امر نبوت ثبات قدم ورزیدن و جد و جهد نمودن و بعضی می گویند.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 6گ، 17 سطر، اندازه: 12/5×21سم [ف: 2 - 1015]
» تقریرات درس شریف العلماء ← تقریرات الاصول
taqrīrāt-e dars-e šeyx ‘abd-ol-lāh-e māzandarānī
طبیب کاشانی، احمد بن محسن
tabīb-e kāšānī, ahmad ebn-e mohsen
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة؛ انجام: و لعنة اﷲ علی اعدائهم من الان الی یوم الدین
خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ضربی [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین هذا کتاب الزکوة تالیق المذنب احمد بن محسن الطبیب؛ انجام: تقریب الاستدلال عدم ... بالاجماع فتعین حمله خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: 1324ق؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج [رایانه]
taqrīrāt-e dars-e šeyx morteza ansārī
همدانی، صادق، ق13 قمری
hamadānī, sādeq (- 19c)
بخش هایی از درس «اصول فقه» شیخ مرتضی انصاری است در مبحث های: مشتق، حجیت اجماع المنقول بخییر الواحد، فی بیان المطلق و المقید، فی الفعل و التقریر، الکلام فی الاجماع و غیر آنان.
[نقباء البشر: 857/2]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14341
خط: شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ نسخه توسط کلبعلی شوندی بر اولاد ذکور وی، وقف شده؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: مقوایی با روکش کاغذی آبی و سفید، 142گ، 23 سطر (8×15 )، اندازه: 19×27سم [ف: 36 - 230]
taqrīrāt-e dars-e qavānīn-ol osūl
خرمدره ای، ابراهیم، ق14 قمری
xorram darre’ī, ebrāhīm (- 20c)
بخش اندکی از تقریرات درس قوانین الاصول که مدرس «سید نعیم قزوینی» و مقرر «میرزا ابراهیم خرمدرهای» بوده است.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14288/2
آغاز: الحمد الذی علمنا الأصول و الفورغ فی الاسلام ... و بعد، فیقول العبد الآثم الفانی ابراهیم بن علی الخرم درئی؛ انجام:للمعانی الجزئیة فإنها خارجة عن محل البحث لأن الجزئیات لادوام لها
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی مخلوط، جلد: مشمع مشکی، عطف چرم قهوه ای، 25گ (98-122)، 22 سطر (16×28 )، اندازه: 21×33/5سم [ف: 36 - 116]
taqrīrāt-e darsī
جنگی است از علوم پراکنده، مقدماتی چون نحو صرف و سطح
فقه اصول به فارسی و عربی، شاید کار روزانه یک طلبه بوده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:3806
خط: نسخ بدخط، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج بنفش تیره، 398گ، 12-27 سطر (10×14 )، اندازه: 16/5×22سم [ف: 17 - 11]
taqrīrāt dar kalām va mavā‘ez
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
تاریخ آغاز تألیف: شنبه 19 جمادی الاول 1299ق [فهرستواره منزوی 224/9]
یزد ؛ وزیری؛ شماره نسخه:866
آغاز: بسم اﷲ و لاحول و لاقوة الا باﷲ العلی العظیم، و صلی اﷲ علی محمد و ... قال اعلی اﷲ مقامه الحمد ﷲ المحجب بذاته عن درک الابصار بقاعدة براعة الاستهلال. بجهت اینکه منظور در این کتاب بیان؛ انجام: پس ابن لعنت هم پشت سر هم خواهد بود، وصلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 19 جمادی الاول 1299ق؛ محمود بن غلامعلی اصفهانی در 27 رمضان 1300 آن را مقابله کرده است؛ تملک: میرزا احمد بن حاج محمد ابراهیم؛ کاغذ: فرنگی، جلد:تیماج قهوه ای، 101گ، 23 سطر (10/5×16 )، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 722]
» تقریرات دروس میرزای شیرازی ← دلالة النهی علی فساد المنهی عنه
» تقریرات دروس میرزای شیرازی ← المفاهیم (مفهوم الشرط)
» تقریرات دروس میرزای شیرازی ← اجتماع الامر و النهی
» تقریرات دروس میرزای شیرازی ← مقدمة الواجب
» تقریرات دروس میرزای شیرازی ← تداخل الاسباب الشرعیة
» تقریرات شریف العلماء ← القواعد الشریفیة فی مهمات المسائل الاصولیة
» تقریرات شریف العلماء ← تقریرات الاصول
taqrīrāt-u šawāhid-ir rubūbīya fi-l manāhij-is sulūkīya = hāšīya-tu šawāhid-ir rubūbīya
نوری، علی بن جمشید، ۱۲۴۶-قمری
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (-1831)
وابسته به: الشواهد الربوبیة فی المنهاج السلوکیة؛ صدرالدین شیرازی، محمد بن محمد (979-1050ق)
تقریرات درس کتاب شواهد ربوبیه است با عناوین «قوله قوله» که به قرینه رساله های دیگر مجموعه مقرر ملا علی نوری و نویسنده یکی از شاگردان وی بوده و در آغاز رساله عبارت «تقریرات الحکیم الصمدانی و العارف الربانی استادنا الاعلم الافهم حین قرأتنا علیه الشواهد الربوبیة» دیده می شود. نسخه موجود از حکمت مشرقیه از اشراق چهارم از شاهد چهارم از مشهد پنجم از همان شاهد را دارا می باشد.
[الذریعة 144/6]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13937/4
آغاز: قوله فی الحکمة المشرقیة من الاشراق الرابع من الشاهد الرابع من المشهد الاول من الشواهد الربوبیة و لیس المجعول نفس المهیة مع قطع النظر عن وجودها؛ انجام:انه اطلق الجواهریة علیها باعتبار نفسها قوله هی عین الوجودات الخاصة و من هنا یأتی الواحدة فی الکثرة.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ رساله ای با عنوان «حاشیه شواهد الربوبیة فی المنهاج السلوکیة» در بخش یکم جلد سوم فهرست کتب اهدایی آیت اﷲ سید محمد مشکوة به کتابخانه دانشگاه تهران ص 244 از ملا علی نوری معرفی گردیده است که احتمال دارد با رساله مورد بحث و رساله بعدی این مجموعه از یک سری تقریرات باشند، مصحح، محشی؛ اهدایی: سید محمد مشکوة؛ کاغذ: فرنگی، 6گ (115پ-120پ)، 21 سطر، اندازه: 13×17سم [ف: 35 - 360]
» تقریرات شواهد الربوبیة فی المنهاج السلوکیة ← حاشیة شواهد الربوبیة فی المنهاج السلوکیة
» تقریرات شیخ انصاری ← القضا و الشهادات
» تقریرات شیخ انصاری ← تقریرات الفقه
» تقریرات شیخ انصاری ← القضاء
taqrīrāt-e šeyx-oš šarī‘a-ye esfahānī = taqrīr-e abhās-e šeyx-oš šarī‘a-ye esfahānī
حجت کوه کمری، محمد بن علی، ۱۳۱۰ - ۱۳۷۲ قمری
hojjat-e kūh-kamarī, mohammad ebn-e ‘alī (1893 - 1953)
تاریخ آغاز تألیف: نیمه رجب ۱۳۲۲ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تقریر مبحث بیع ملا فتح اﷲ شیخ الشریعة اصفهانی است.
[ریحانة الادب 23/2؛ موسوعة طبقات الفقهاء 550/14]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:14191
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی البیع و شرائطه و آدابه، اما البیع فقد اختلف فیه هل هو من مقلولة الالفاظ او المعانی؛ انجام: یلزم بلزوم هذا القصد لانه یستلزمه و هذا هو المراد من العبارة فتدبر.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز عطف مشمع قرمز، 102گ، 17 سطر (14×18 )، اندازه:18×22سم [ف: 35 - 767]
at-taqrīrāt-ul ‘irfānīya
خوئی، حسین بن عبداﷲ
xū’ī, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1132/6
خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی، 55ص (231-285 )، 16 سطر [سنا: ف: 2 - 127]
» تقریرات فاضل الاردکانی ← غایة المسئول و نهایة المامول فی علم الاصول
» تقریرات الفقه ← شرح المکاسب
taqrīrāt-ul fiqh
مراغی، فتاح بن علی، 1175 - 1250 قمری
(1762 - 1835) marāqī, fattāh ebn-e ‘alī
وابسته به: اللمعة الدمشقیة فی فقه الامامیة = لمعه؛ شهید اول، محمد بن مکی (734-786)حاشیه ای است استدلالی و تحقیقی بر «اللمعة الدمشقیه» شهید اول. مؤلف که از شاگردان برجسته شیخ موسی بن جعفر نجفی کاشف الغطاء است، تقریرات استاد خود را با استوارترین الفاظ آورده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:14733
آغاز: بسمله، قال المصنف قدس سره الفصل التاسع فی الخیار و هو اربعة عشر؛ انجام: لایحتاج الی العلم بها و لا لعدمها فلا تذهل.
حاوی «الفصل التاسع: فی الخیار» است ؛ خط: نسخ، کا: علی بن فتحعلی مرندی (کذا )، تا: 1245ق؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، 1405ق ؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 81گ، 25 سطر، اندازه: 15×20/5سم [ف: 20 - 92]
taqrīrāt-ul fiqh
یزدی، محمد تقی بن ابیطالب، - 1267 قمری
yazdī, mohammad taqī ebn-e abītāleb (- 1851)
از محمد تقی اردکانی و درس های او که محمدرضا بن علی کوکدی گلپایگانی در سپاهان از او شنیده و در این نسخه نوشته است.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1953/10
آغاز: بسمله. الحمدﷲ الذی وفق اقویاء العقول لاجراء عین التحقیقات؛ انجام: لیست معاملة اجباریة.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ خط خوردگی دارد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 12گ (105پ-116ر )، 21 سطر (11×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 8 - 569]
taqrīrāt-ul fiqh
انصاری، مرتضی بن محمد امین، 1214 - 1281 قمری
ansārī, morteza ebn-e mohammad amīn (1800 - 1865)
تقریرات درس های شیخ انصاری است که مقرر معلومی ندارد
تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری (-1281ق) است که شیخ باقر نامی نگاشته است. بخش یکم: زکاة فطره است، آغاز در یک شنبه 5 شعبان 1279ق، انجام سه شنبه رمضان 1280ق بوده است. بخش دوم: صید و ذباحه است، آغاز در سه شنبه 20 شوال 1280ق و پایان در چهارشنبه 13 ربیع الاول 1281ق بوده است.
بخش سوم: صلاة جماعت آغاز در 19 ربیع الاول 1281ق (ناقص). بخش چهارم: تقریرات «فرائد الاصول» انصاری است. آغاز در یک شنبه 2 جمادی الاول 1279ق (ناقص) ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سرخ، 200گ، 23 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 3 - 489]
آغاز: الحمدﷲ و کفی و سلامه علی عباده الذین اصطفی محمد المصطفی و آله الأصفیاء کتاب الطهارة و فیه مقدمة و فصول و خاتمة؛ انجام: روایة الصلاح عن محمد عن أحدهما ع قال: قلت الرجل یزجع ابنه و هو صغیر فیجوز طلاق أمه ...تقریرات درس استاد مؤلف شیخ مرتضی انصاری که به طور گاه و بیگاه، یادداشت شده است. بیشتر مطالب ناقص و ناتمام می باشد. مؤلف کتاب شناخته نشد ولی آنچه مسلم است وی یکی از شاگردان شیخ بوده است. در پایان کتاب، نوشته شده است: «این آن چیزیست که بدست آمده از تعلیقات استاد سند، هنگام تدریس مکاسب »، این کتاب مشتمل بر بحث طهارت و صلاة
می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: احتمالاً مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، در آغاز افزودگی هایی از کتاب الطهارة علامه حلی آمده، در متن قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: هندی جدید نخودی، جلد: تیماج زرشکی، 192گ، 16 سطر (9/5×17)، اندازه: 15×21/5سم [ ف: 30 - 61]
آغاز: الکلام فی الاجماع و احکامه و مباحثه؛ انجام: و لا یعمل به اذا افثق.
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب لعالمین؛ انجام:عند ذکر شر و طالعقد فلیراجع ... علی روس المشتغلین.
خط: شکسته نستعلیق، کا: سبزواری، عبدالجواد بن محمدتقی، تا: 1273ق [رایانه]
آغاز: نسخه بسمله، مساله لا یجوز تقلید المیت؛ انجام: لیس بالغا الی حده فیه
خط: شکسته نستعلیق، کا: خراسانی ذبیح اﷲ بن محمد صادق، تا: قرن 14 [الفبائی: 140]
آغاز: بسمله، حمدله ... البحث فی المفهوم و المنطوق؛ انجام: و یتلوه بعض مباحث العام و الخاص ... بمحمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ، کا: محمدمهدی بن جعفر، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 26363 [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله ... و بعدر فهذه مسالة معروفة؛ انجام: و لا نقول به کما مر غیر مرة. تمت فی بلدة سامرة خط: نسخ، کا: محمدمهدی بن جعفر، تا: 1303ق؛ ضمیمه نسخه ش 26361 [رایانه]
آغاز: بسمله، القول فی الصیح و الاعم؛ انجام: فینا الکلام سابقا فی اثبات
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 1298 [رایانه]
آغاز: بسمله، القول فی المشتق و هو کما ذکره؛ انجام: و جعل الجنة مثواهم ... بمحمد و آله الکرام. انجام: و یتلوه بعضی مباحث العالم و الخاص ... بمحمد و آله الطاهرین.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 26361 [رایانه]
آغاز: بسمله، الحمدﷲ رب العالمین؛ انجام: لو کان نافیا للعلم تمست
خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: قال المصنف ره الثانیه فی المواقیت؛ انجام: ذلک مشکل جدا سیما الی هناختمت.
خط: مختلف، بی کا، بی تا [الفبائی ف: - 140]
آغاز: بسمله، فی الاستصحاب اعلم اولا ان العلما اختلفوا فی انه من الاخبار؛ انجام:و الحمدله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی اﷲ علی محمد و آله الطاهرین.
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا [رایانه]
آغاز: بسمله و به ثقفی، البحث فی التخصیص اختلفوا فی حجیه العالم؛ انجام: و ثانیهما للمراتب الباقیه علی سبیل الاشتراک اللفظی او اللمعنوی تم.
خط: نسخ، بی کا، بی تا
[رایانه]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة علی محمد و آله الطاهرین؛ انجام: کما هو واضح و هو ایضاً کما تری خلاف قضیة کلامهم.
هذا آخر ما أردنا
تقریرات ابحات شیخ انصاری. تقریرات بحث «کتاب احیاء الموات »؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 70گ (107پ-176ر )، 20 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [ مؤید: 1 - 165]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی محمد و آله خیر الأنام؛ انجام: کما یعتمدون علی قول الوکیل کذلک یعتمدون علی قول الفضول
تقریرات ابحات شیخ انصاری. تقریرات بحث کتاب «اللقطة» دارای مقدمة و مقاصد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 72گ (1پ-72ر )، 20 سطر، اندازه: 15/5×20/5سم [مؤید: 1 - 164]
آغاز: بسمله، الکلام فی الخیار و النظر فی اقسامه و احکامه مقدمه هی الاصل فی الانتقال اللازم ام الجواز فیقول الاصل فیه الزوم لانه اذا تحقق الانتقال؛ انجام:و یمکن اراده الاعم ترجیحا لجانب المرتهن الذی کانت الحکمه فی مشروعیه الارتهان له استیفاء حقه در این اثر تقریرات شیخ مرتضی انصاری در مبحث بیع و خیارات، توسط یکی از شاگردان وی به رشته تحریر درآمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج زنگاری، 243گ، 19-22 سطر (10×11/5 )، اندازه: 16×22/3سم [ف: 18 - 43]
بی کا، بی تا [الفبائی ف: - 140]
taqrīrāt-ul fiqh
مغانی تبریزی، علی بن لطفعلی، - 1284 ؟ قمری
moqānī tabrīzī, ‘alī ebn-e lotf-‘alī (- 1868)
تاریخ آغاز تألیف: رجب 1279ق
تقریرات درس خارج فقه یکی از اساتید است در کتاب الحج.
در میان نسخه تقریظ و اجازه اجتهاد دو تن از علما در حق مقرر درج شده است. مقرر از شاگردان شیخ انصاری و شیخ حسین کوه کمرهای بوده است. در شناسنامه نسخه، مقرر میرزا لطف علی بن میرزا احمد تبریزی معرفی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9342
آغاز: بسمله. حمدله و صلی اﷲ علی محمد واله الطاهرین قوله اسم لمجموع المناسک الموداة فی المشاعر المخصوصة هذا تعریف الماتن فی المعتبر و الشرائع ایضا و اورد علیه شیخنا الشهید فی شرحه؛ انجام: لان تعلق وجوبه بماله او بذمته و تنجزه فی حقه قبل تنجز الحج کمالو نذر قبل الاستطاعة ان یکون کل یوم عرفه عند قبر ابی عبداﷲ علیه السلام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1279ق؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد، رکابه دار ؛ جلد: تیماج مشکی، 59گ، 21 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 30 - 81]
taqrīrāt-ul fiqh
کلانتری نوری، ابوالقاسم بن محمد علی، 1236 - 1292 قمری
kalāntarī-ye nūrī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad ‘alī (1821 - 1875)
تقریرات درس مرحوم شیخ انصاری است. نویسنده که از فقهای نامدار عصر خود و از شاگردان معروف شیخ انصاری (1281ق) است، شرحی بر اساس تقریرات درس استادش بر کتاب شرائع الاسلام محقق اول نگاشت.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:23711
جلد دوم، قضا و شهادت؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد:مقوا،عطف میشن،مختلف السطر،اندازه:16×22سم[ف:2- 58]
taqrīrāt-ul fiqh
تهرانی، علی بن خلیل، - 1296 قمری
tehrānī, ‘alī ebn-e xalīl (- 1879)
آغاز: بسمله. المقدمة الثالثه فی البحث عن القبلة؛ انجام: و اما بعد زوال فهو داخل فی العموم.
مشتمل بر مسائل فقهی در طهارت و صلات به صورت نامرتب؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا رویه پارچه، 90گ، مختلف السطر، اندازه: 13×23سم [ف: 20 - 89]
آغاز: بسمله. احدیها ای احدی التکبیرات السبع؛ انجام: متداولاً فی زمن الشارع و لم یبرز منه ...
مشتمل بر مسائل فقهی در صلات بصورت نامرتب ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 156گ، مختلف السطر، اندازه: 15×22سم [ف: 20 - 89]
آغاز: بسمله. کتاب البیع الفصل الثانی فی عقد البیع الخ؛ انجام: کما یظهر من بعضهم هذه العبارة مکتوبة فی الهامش.
مشتمل بر مسائل فقهی: کتاب البیع، فی الخیارات، باب النکاح: الکلام فی النظر و فیه مسائل. فی مواضع التی یجوز بیع ام الولد، کتاب الصلح، مسئلة: لایجوز رهن الخمر و الخنزیر، یکره الجماع قبلاً عند الزوال ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن خرمایی، 71گ، مختلف السطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20 - 90]
taqrīrāt-ul fiqh
آخوند ملا علی همدانی، ق13 قمری
āxūnd mollā ‘alī-e hamedānī (- 19c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تقریر دروس فقهی شیخ انصاری است که ناظر به شرایع محقق حلی افاده شده و مقرر آن را نگاشته است.
شامل: کتاب الغصب، خلل الصلاة، صلاة المسافر، الوقوف و الصدقات، کتاب الرهن و کتاب احیاء الموات؛ خط: شکسته نستعلیق،کاتب=مؤلف،بی تا؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: 1299]
آغاز: بسمله الحمدﷲ ... و بعد فیقول العبد العاصی ... ان هذا ما کتبته علی الشرایع حین کنت احضر درس ... قوله الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلوة و هو اما عن عهد ... اقول مقتضی السیاق عطف قوله او شک علی المجرور کما یستفاد من عبارة الشهید؛ انجام: ان الشارع رفع الید عن الواجب الاخر و هذا مما لا اشکال من تعلیق هذه الکلمات علی الشرایع فی مسائل الخلل عصمنا اﷲ من الزلل بمحمد و آله
شرح بخش خلل شرایع الاسلام است از تقریر بحث استادش شیخمرتضی انصاری ؛ خط: نستعلیق، کا: یحیی بن احمد حسینی کبودرآهنگی همدانی، تا: 1307ق؛ یادداشت اهدای این نسخه به سید محمد طباطبایی؛ کاغذ: فرنگی لیمویی، جلد: تیماج قرمز، 133گ، 15سطر، اندازه: 13×21سم [ف: 24 - 279]
taqrīrāt-ul fiqh
حسینی خراسانی، ذبیح اﷲ بن هدایت اﷲ، ق13 قمری
hoseynī xorāsānī, zabīh-ol-lāh ebn-e hedāyat-ol-lāh (- 19c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:18416
کاتب = مؤلف، بی تا [ د.ث. مجلس]
taqrīrāt-ul fiqh
حسینی یزدی، مرتضی، ق13 قمری
hoseynī yazdī, morteza (- 19c)
حاشیه ای است استدلالی با عناوین «قوله اقول»بر دو کتاب زکات و خمس شرایع الاسلام. این حاشیه که از تقریرات مرحوم شیخ انصاری است شاگرد برجسته اش سید مرتضی مشهدی آن را با عبارتی متین و ادله متقن نگاشته است. [آقای استادی می نویسد: گفته شده زکات و خمس و برخی از بخش های دیگری که از شیخ انصاری چاپ شده به قلم همین سید مرتضی یزدی مشهدی است. که با توجه به سیاق و اسلوب عبارت، این نوشته متعلق به میرزا حبیب اﷲ رشتی است و آقای استادی نیز در ص 366 فهرست خود این احتمال را داده است.] [رک: فهرست هزار و پانصد نسخه خطی صفحات 78، 365 و 366.]
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:20914
آغاز: بسمله، حمدله قوله کتاب الزکاة اقول لأن الزکاة قد فسرت لغة بمعنیین الطهارة و الزیادة و النمو؛ انجام: و ان الأول اسم لما کان زایداً بخلاف الثانی فانه اسم لما یبقی عن الشیء خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ اهدایی: رهبری، کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: تیماج زرشکی، 269گ، 19 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 21/1 - 279]
taqrīrāt-ul fiqh
رازی، محمد بن محمد ابراهیم، ق13 قمری
rāzī, mohammad ebn-e mohammad ebrāhīm (- 19c)
فقه استدلالی مبسوطی است از تقریرات شیخ مرتضی انصاری (ره)
در مبحث غصب و مقداری از قضا که توسط شاگرد برجسته اش شیخ محمد نجم آبادی تدوین شده است. کتاب غصب مشتمل است بر «مقدمه» و دو «مقصد»: المقدمة: فی تعریف الغصب ؛ مقصد 1. اسباب الضمان، حاوی دو باب؛ مقصد 2. احکام الغصب، دارای چهار باب.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:13527
آغاز: بسمله، کتاب القضاء المشروع بالأدلة الاربعة. آغاز غصب: بسمله، حمدله، کتاب الغصب و فیه مقدمة و مقاصد؛ انجام: فهل یجوز للمقضی علیه
انجام: لوجوب تخلیص مال الغیر الواجب علیه و لو فی صورة التفریط و اﷲ العالم بحقایق الأحکام
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن قهوه ای، 269گ، 21 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 21/1 - 281]
taqrīrāt-ul fiqh
رضوی، محمد بن احمد، ق13 قمری
razavī, mohammad ebn-e ahmad (- 19c)
شامل مباحث متفرقه ای است بدین شرح: در خلع، مسائل متعلقه بدعوی، عقد فضولی، بیع فضولی، شروط متعاقدین در یمین با شاهد، در جواب مدعی علیه، در مفلس.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه:22502/3
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: ابراهیم بن محمد رضوی با مهر «العبد المذنب ابراهیم بن محمد الرضوی» مورخ 1296ق ؛ کاغذ: فرنگی مشقی و کاهی، جلد: تیماج عنابی، 69گ (24-92)، اندازه: 17/5×22سم [ف: 2 - 699]
taqrīrāt-ul fiqh
؟ شریف یزدی، محمد تقی بن محمد باقر، ق13 قمری
šarīf yazdī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (- 19c)
مکاسب و تجارت و پاره ای از وصیت و یمین؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1261ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 157گ، 15 سطر (9×17 )، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 406]
از احکام جبائر تا احکام رضاع؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف،
بی تا؛ با تاریخ های رمضان 1255 و محرم 1258 و ربیع الاول1284 و 4 جمادی الثانی 1283 و مانند اینها؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 256گ، 29 سطر (10×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 16 - 407]
بی کا، بی تا ؛ کاغذ: فرنگی، فاقد جلد، 202 سطر (10×13 )، اندازه: 16×23سم [ف: 16 - 419]
taqrīrāt-ul fiqh
فیضی، احمد بن محمد محسن، ق13 قمری
feyzī, ahmad ebn-e mohammad mohsen (- 19c)
تقریرات درس شیخ انصاری است
[الذریعه 369/4 -370]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم کتاب الغصب و فیه مقدمة و مقاصد أما المقدمة ففی تعریفه و بیان موضوعه؛ انجام: و لعل هذا مما لا خلاف فیه و لا شبهة مضربه و اﷲ تعالی هو العالم بحقائق احکامه و الحمدﷲ
بحث غصب را به سال 1271 تقریر نمو ده؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح، با خط خوردگی زیاد؛کاغذ مختلف ؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج زرد شتری، 284گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 163]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:216
نسخه اصلی: همان نسخه بالا [عکسی ف: 1 - 241]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... الرکن الاول فی المیاه و هی جمع الماء و الهمزة فیه مبدلة من الهاء فی موضع اللام؛ انجام:فیحمل علی العموم المجموعی فی ارادة الوقف و لا نمنع التشریک و الاستیعاب الا أن یمنع شرعی کلزوم الحرج ...
مسائل فقهی: میاه، اجاره، لقطه و وقف؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ یادداشتی ناتمام درباره علم، موضوع تعریف و غایت آن آمده به خط مؤلف و فهرست کتب موجود در این کتاب و نام مؤلف آن و دو یادداشت متفرقه نیز مکتوب است؛ جلد: تیماج قهوه ای، 264گ، مختلف السطر، اندازه: 15×22سم [ف: 1 - 165]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... کتاب القضاء و هو فی اللغة لمعان کثیرة ربما انتهت الی عشرة و المناسب منها فی المقام؛ انجام: هل یجوز التبعیض فیها فقلد و احدا فی احدهما و الآخر فی الآخر علی فرض تخالفهما فی الرأی اما الکلام فی المقام الاول بحث قضاء و رسال های در تقلید؛ خط: نستعلیق نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج قرمز، 224گ، مختلف السطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 167]
آغاز: کتاب الغصب، و فیه مقدمة و مقاصد ، أما المقدمة ففی تعریفه و بیان موضوعه
نسخه اصل: کتابخانه کاشف الغطاء - نجف اشرف، غصب ؛ خط: نسخ، کا: محمد علی بن میرزا خلیل خوانساری، تا: 27 شوال 1300ق؛ مصحح؛ تملک: محمد آل بحر العلوم طباطبائی، جعفر بن محمد آل بحر العلوم طباطبائی، علی کاشف الغطاء؛ در شش برگ آغاز مقداری از کتاب الضمان مؤلف نیز آمده؛ 647ص[عکسی ف: 6 - 291]
آغاز: بسمله، کتاب الغصب و فیه مقدمة و مقاصد اما المقدمة ففی تعریفه و بیان موضوعه؛ انجام: و لعل هذا مما لا خلاف فیه و لاشبهة معتریة و اﷲ تعالی هو اعالم بحقایق احکامه ... علی ید مؤلفه الفاتر القاصر ... احمد بن محمد محسن ... فهو من ابکار افکار شیخنا العلام و امامنا القمقام ...
غصب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1307ق؛ واقف: شیخ عبداﷲ مجتهدپور، مرداد 1362 ؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 250گ، 27 سطر، اندازه: 22/5×32سم [ف: 21/1 - 284]
taqrīrāt-ul fiqh
کزازی، محمد، ق13 قمری
kazzāzī, mohammad (- 19c)
مؤلف یکی از اجله فقهای امامیه قرن سیزدهم و از شاگردان مبرز ملا احمد نراقی است و سید محمد رحیم موسوی از جمله تلامذه وی تقریرات درس استاد خود را در موضوع استصحاب مشتمل بر «مقدمه »، پنج «مقام » و «خاتمه» نگاشته، در مقدمه به مقرر و محرر اشاره شده نسخه حاضر گویا دو رساله و از می انهها و آخر افتادگی دارد. بعضی از رؤوس مطالب آن چنین است: مقدمه: اختلف العلماء فی تعریف الاستصحاب فی اجمله، فی بیان اشتراط ابقاء الموضوع فی الاستصحاب، فی بیان الفرق بین کلام المشائی و المحققین و کلام محقق خوانساری، فی یذهب علامه خوانساری، الاستدلال بقواعد الشرعیه، فی تعارض الاستصحاب، فی تقسیم الاستصحاب، تقسیم دلایل العقلی باعتبار الخطاب، فی تعارض الاستصحاب مع بنی الادله، قاعده فی اصالة البرایة، فی الشبهه التحریمته، فی اصالة التحریم بحلت، فی اصالة حلیة الفروج، تنبیهات فی خاتمه المسئله.
اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه:54
آغاز: بسمله، الحمدﷲ المتفرد بالقدم و السابق الازلی المنزه عن عروض العدم و المحسن علی عباده غایة الجود ... (بعد از 17س)
اما بعد فیقول راجی عفو ربه الکریم... ابن محمد نبی الموسوممحمد رحیم تجاوزها عن جرائهما فی یوم؛ انجام: مستلزم لطرحالدلیلین و حسب و هو ...
خط: نستعلیق شکسته، کا: سید محمد رحیم ابن محمد نبی موسوی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام ؛ محشی با امضاء «منه»«م »، از کتاب های مرحوم ابراهیم دهگان ؛ کاغذ: شکری، جلد: مقوایی با رویه نایلون صورتی، 151گ، مختلف السطر، اندازه: 11×18سم [ف: 1 - 75]
taqrīrāt-ul fiqh
گلپایگانی، محمد باقر، ق13 قمری
golpāygānī, mohammad bāqer (- 19c)
رساله مفصلی است که مؤلف از تقریرات درس یکی از اساتید تحریر نموده است، شامل مباحث خمس، صلوة، طهارت، صوم، دین زکات و ...
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4248-21/168
آغاز: مسئلة فی خمس المنتسب بالام کتاب الخمس المشهور بین علمائنا رضوان اﷲ علیهم انه یشترط فی مستحق الخمس من ذوی القربی والیتامی والمساکین وابن السبیل انتسابهم الی هاشم بالابوة؛ انجام: وقال الصدوق وارفع یدیک واستو قائما ثم قل سمع اﷲ لمن حمده.خط:تحریری،بی کا،تا: قرن 14؛ جلد: تیماج سرخ عطف گالینگور قهوه ای، 152گ، 26 سطر، اندازه: 14×17سم [ف: 2- 1016]
taqrīrāt-ul fiqh
گیلانی، محمد شفیع بن محمد سعید، ق13
gīlānī, mohammad šafī‘ ebn-e mohammad sa‘īd (- 13c)
تقریر درس های شیخ مرتضی انصاری است
در طهارت ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1289ق؛ 409ص، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1103]
دنباله نسخه پیش؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1289ق؛ قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1103]
taqrīrāt-ul fiqh
نجفی، علی
najafī, ‘alī
ازقضاء تا آخر دیات؛ خط: نسخ، کا: محمد امین، تا: رمضان 1253ق، جا: نجف ؛ مهر: علی نقی بن حاج محمد جعفر؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1300]
مبحث خیارات؛ خط: نسخ، ب یکا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1300]
مبحث: تجارة، اجاره، غصب، لقطه ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی [رشت و همدان: ف: - 1300]
taqrīrāt-ul fiqh
هروی، محمد اسماعیل بن محمد تقی، ق13 قمری
heravī, mohammad esmā‘īl ebn-e mohammad taqī (- 19c)
تاریخ تألیف: شوال 1254ق
تقریر درس آخوند ملا محمد حسین قزوینی است (شاید همان شیخ محمد حسین قزوینی حائری باشد که در المآثر و الآثار، ص 156 ذکر شده) و در موضع دیگر نوشته تقریر درس شیخ محمد حسن کاظمینی است. ظاهراً مؤلف در شهرستان کاظمین بوده و این تقریرات را در آنجا نوشته است. کتاب شامل ابواب و مباحث بیع و متاجر و خیارات و مسأله ترتیب فوائت بین صلوات و مختصری از باب اجاره و ناقص است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:6185
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد خاتم النبیین و علی ابن عمه و اخیه علی امیرالمؤمنین و علی زوجته و حلیلته؛ انجام: فیصح اجارته ایض
خط: نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: شکری و برخی آبی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 163گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 422]
taqrīrāt-ul fiqh
رضوی، محمد علی بن صادق، 1239 - 1311 قمری
razavī, mohammad ‘alī ebn-e sādeq (1824 - 1894)
تقریر درس استادان اوست در ابواب و مسائل و مباحث متفرقه که به طور مشوشی نگاشته و تنها در مرحله اول تدوین مانده و به تحریر و ترتیب و تهذیب آن موفق نگشته است. برخی از مطالب و مباحث را ناقص گذاشته است.
آغاز: بسمله. مسألة فی بیان کیفیة الغسل هل هو تدریجیالحصول؛ انجام: کما هو طریق الاحتیاط فی المسئلة.
شامل ابواب: طهارت (کیفیت غسل و احکام تیمم)، صلاة، زکاة، خمس، صوم ؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: آقا تقی مدرس رضوی، شهریور 1323 ؛ کاغذ: شکری و نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 248گ، مختلف السطر، اندازه: 14×21سم [ف: 20 - 84]
آغاز: بسمله. البحث فی الوضوء و یجب فیه امور الاول النیة؛ انجام: الامع اجازة الوارث.
شامل ابواب: وضوء، صلاة ، زکاة، صوم، حج ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14 ؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 216گ، مختلف السطر، اندازه: 21سم [ف: 20 - 85]
آغاز: بسمله. نحمدک اللهم یا الهی و نصلی علی نبینا الهادی؛ انجام: او ارادة التنبیه و التشدید کما فی الامر بالمعروف.
شامل ابواب: طهارت، بیع، معاملات ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن عنابی عطف تیماج قهوه ای، 229گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم [ف: 20 - 86]
آغاز: بسمله، کتاب الاجارة قد اشتهر بین الاصحاب فی ان الاجارة لازمة من الطرفین؛ انجام: و الاصح العمل علی الروایة الواردة فی المقام بل علی اجماع.حاوی ابواب: اجاره، وقف، غصب، صید و ذباحه ؛ خط: نسخ و نستعلیق شکسته، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: آقا تقی مدرس رضوی، شهریور 1323 ؛ کاغذ: شکری و نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 236گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم[ف: 86 - 20]
آغاز: بسمله، کتاب التجارة و هی مصدر تجر یتجر تجرا او تجارة؛ انجام:کما ان روایة السکونی عن الصادق (علیه السلام) یدل علی ذلک.
شامل کتاب های: متاجر، بیع، خیارات ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: آقا تقی مدرس رضوی، شهریور 1323 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه با عطف تیماج، 203گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 87]
آغاز: بسمله. کتاب الضمان و هو مأخوذ من الضمن لانه یجعل ما کان فی؛ انجام: اهداء ثوابه الیه جیداً.
شامل ابواب: ضمان، حواله، کفالت، صلح، طلاق، منجزات مریض، لقطه، احکام اولاد رضاع، عصیر عنبی، اجرت بر عبادت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ واقف: آقا تقی مدرس رضوی، شهریور1323؛کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با روکش پارچه با عطف تیماج، 157گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 20 - 88]
آغاز: مسئلة فی بیان کیفیة الغسل هل هو تدریجی الحصول؛ انجام: کما هو طریق الاحتیاط فی المسئله
حاوی ابواب: طهارت (کیفیت غسل و احکام تیمم) صلوة، زکوة، خمس و صوم است؛ خط: شکسته و نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ واقف: آقای تقی مدرس رضوی، 14 شهریور 1323؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: مقوا با روکش پارچه عطف تیماج قهوه ای سیر،247گ،مختلف السطر،اندازه:14×20سم[ف:5 - 423]
آغاز: البحث فی الوضوء و یحب (کذا) فیه امور الاول النیه؛ انجام: الامع اجازة الوارث
شامل ابواب: وضو، صلوة، زکوة، صوم و حج؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شکری، بعضاً آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 216گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم [ف: 5 - 424]
آغاز: نحمدک اللهم یا الهی و نصلی علی نبیک الهادی؛ انجام: او ارادة التنبیه و التشدید کما فی الامر بالمعروف شامل ابواب: طهارت و بیع و معاملات؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ کاغذ: نخودی و نیمی فرنگی شکری، جلد: میشن زرشکی، 229گ، مختلف السطر، اندازه: 14×20سم[ف: 5 - 424]
آغاز: کتاب التجاره و هی مصدر تجر یتجر تجرا او تجارة مثل کتب یکتب کتبا و کتابة؛ انجام: کما ان روایة السکونی عن الصادق (علیه السلام) یدل علی ذلک
شامل: متاجر و بیع و خیارات؛ خط: نسخ و نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ واقف: آقای تقی مدرس رضوی، 14 شهریور 1323؛ کاغذ: نخودی و شکری فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، عطف و گوشه ها تیماج قهوه ای، 203گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 5 - 425]
آغاز: کتاب الضمان و هو مأخوذ من الضمن لانه یجعل ما کان فی ضمته (کذا) من المال من ضمن ذمة آخر؛ انجام:و اهداء ثوابه الیه جیدا
شامل ابواب: ضمان، حواله، کفالت، صلح، طلاق، منجزات مریض، لقطه، احکام اولاد رضاع، عصیر عنبی، اجرت بر عبادات است که از محضر شیخ انصاری و شیخ محسن و شیخ مشکور استفاده نموده ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: آقای تقی مدرس رضوی، 14 شهریور 1323 ؛ کاغذ: نخودی و شکری فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، 157گ، مختلف السطر، اندازه: 15×20سم [ف: 5 - 425]
آغاز: کتاب الاجاره قد اشتهر بین الاصحاب فی ان الاجارة لازمة
من الطرفین و تنفسخ بالتقائل او باحد الاسباب الموجبة له اقول و الدلیل علی اللزوم و جهان احدهما الاجماع و ثانیهما الاصل و یقرر هذا الاصل بوجوه؛ انجام: و الاصح العمل علی الروایة الواردة فی المقام بل علی اجماع حاوی ابواب : اجاره، وقف، غصب، صید و ذباحه؛ خط: شکسته و نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، بی تا؛ اوقف : آقای تقی مدرس رضوی۱۴،شهریور۱۳۲۳؛کاغذ:شکری فرنگی،جلد :مقوا با روکش پارچه، ۲۳۶گ، مختلف السطر، اندازه: ۱۵×۲۰سم [ف: ۵ - ۴۲۶]
taqrīrāt-ul fiqh
؟ رشتی، حبیب الله بن محمد علی، ۱۳۱۲-۱۲۳۴ قمری
raštī, habīb-ol-lāh ebn-e mohammad ‘alī (1819 - 1895)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفربن حسن (۶۷۶-۶۰۲)
تقریرات درسهای شیخ انصاری است و گویا از میرزا حبیب الله رشتی، در دو جزء : ۱ . خلل واقعه در نماز؛ ۲ . نماز مسافر.
آغاز: بسمله قال شیخنا و استادنا هذا الحدیث و نحوه مما دل علی عدم الاعادة؛ انجام: هذا تمام مما قرأنا من احکام الخلل عند الاستاد الاعظم الذی لانظیر به فی سائر الامم و یتلوه بحول اله و قوته و حسن توفیقه البحث فی صلوة المسافر مشتمل است بر بخش احکام خلل از شرح شرایع؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ بر پشت آخرین صفحه نسخه نیز اخبار تخییر بین قصر و اتمام در اماکن چهارگانه کعبه و مسجدالنبی و کوفه و حایر مقدس به خط سید محمد طباطبایی سنگلجی به تاریخ 1306 و 1307 در سامرا کتابت شده ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز، 141گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 24 - 89]
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی محمد ... فی بیان مسائل الخلل الواقعة فی الصلوة قال شیخنا سلمه اﷲ هذا الحدیث و نحوه مما دل علی عدم الاعادة عند الجهل؛ انجام: فحکمه ما عرفت من غیر اشکال هذا آخر ما قرانا من صلوة المسافر من کتاب شرایع الاسلام عند الشیخ القمقام و البدر التمام شیخنا المرتضی و استادنا المقتدی سلمه اﷲ تعالی و قد تمت المسئلة بقلم اقل المشتغلین علی الیاسین النجفی و الحمدﷲ رب العالمین.
در فهرست ناشناس. خلل ؛ خط: نسخ، کا: محمد صادق الواعظ بن محمد علی اصفهانی، تا: سلخ محرم 1279ق؛ تملک: محمد بن احمد رضوی با مهر «العبد المذنب محمد طاهر بن احمد مولوی رضوی» ؛ جلد: مقوا عطف تیماج مشکی، 20 سطر (9/5×15)[ف: 2-693]
taqrīrāt-ul fiqh
موسوی دزفولی، محمد طاهر بن اسماعیل، - ۱۳۱۸ قمری
mūsavī dezfūlī, mohammad tāher ebn-e esmā‘īl (- 1901)
متن فقهی بدون استدلال است از آغاز باب طهارت تا خاتمه که آن را به احکام جلود و اوانی اختصاص داده است، مؤلف از شاگردان شیخ انصاری و گویا داماد وی بوده است . این رساله شامل « باب » و هر باب دارای فصول و یک «خاتمه » است: باب
۱ . المیاه؛ ۲ . الوضوء ؛۳ . الغسل ؛۴ . التیمم ؛۵ . النجاسات؛ الخاتمة: در دو بحث : ۱ ) الجلود ،۲ ) الاوانی.
[الذریعة ۳۷۷/۴]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:11388/2
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الطهارة و فیه ابواب الاول فی المیاه و فیه فصول الاول فی الماء المطلف؛ انجام: و الاحوط فی الخمر و موت الفارة، السبع سیما الجرذ و لا یبعد من سائر النجاسات مرة
خط: نسخ، کا: محمد امین بن علی محمد موسوی، تا: 6 جمادی الاول 1311ق؛ محشی ؛ کاغذ: فرنگی، 34گ (5-38 )، 14 سطر، اندازه: 10×15سم [ف: 28 - 646]
taqrīrāt-ul fiqh = ḥāšīyat-uš šarāyi‘ = taqrīrāt-e šiyx-e anṣārī
آشتیانی، محمد حسن بن جعفر، ۱۲۴۸؟ - ۱۳۱۹ قمری
āštīyānī, mohammad hasan ebn-e ja‘far (1833 - 1902)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
تقریرات بحث شیخ انصاری است که ظاهراً مؤلف آن را مانند شرحی با عناوین «قوله، قوله» نگاشته است. مؤلف که از شاگردان ممتاز شیخ انصاری است تقریرات استاد را با تحقیقات عمیق و استوارترین عبارات به رشته تحریر درآورده و در موارد متعدد از او به عنوان «شیخنا دام ظله العالی» یاد کرده است.
آغاز: قوله قدس سره الفصل الأول فی الخلل الواقع فی الصلاة ...
اقول مقتضی سیاق العبارة کون قوله او شک عطفاً علی قوله عمد؛ انجام: فتعدد سجدتی السهو فی الأول دون الثانی لأن المتکلم مادام شاغلا بالکلام بعد کلامه کلاما واحدا هذا آخر ما اردنا ایراده فی المقام من مسائل الکتاب و اﷲ العالم ...
از «الخلل الواقع فی الصلاة» تا انتهای مبحث «سجدتی السهو »؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج، 277گ، 16 و 17 سطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 21/1 - 282]
آغاز: قوله قدس سره الفصل الأول فی الخلل الواقع فی الصلاة ...
اقول مقتضی سیاق العبارة کون قوله او شک عطفاً علی قوله عمد؛ انجام: فنقول الذی یستفاد من الأخبار من ان سفر کل یوم سبب مستقل للتقصیر و اﷲ اعلم.
از «الخلل الواقع فی الصلاة» تا اواسط صلاة المسافر؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 13؛ کاغذ: شکری آهار مهره، جلد: میشن زرشکی، 104گ، 21 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 21/1 - 283]
آغاز: قوله کتاب الزکاة أقول الزکاة فی اللغة لمعان کما فی القاموس و الصحاح و غیرهما؛ انجام: من النعم التی لایحصی التی منها التوفیق لاتمام هذا الکتاب و صلی اﷲ علی نبیه محمد و..
کتاب زکات؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح؛ مهر: کتابخانه فضل اﷲ نوری (مربع) ؛ جلد: تیماج قرمز، 295گ، 18 سطر، اندازه: 16/5×22سم [ محدث ارموی مخ: 1 - 434]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین قوله (قدس سره): الفصل لاول فی الخلل الواقع فی الصلاة و هو اما عن عمد او سهو او شک؛ انجام: ثم ان افروغ التی ذکرها المصنف الی آخر الکتاب قد علم حکمها مما ذکر نا فی باب زکاة المال فلا یحتاج الی اعادة الکلام و الحمدﷲ اولا و آخرال
الخلل فی الصلات ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اوایل قرن 14، جا: نجف اشرف (احتمالاً)؛ مصحح؛ عبارتی در آغاز کتاب نوشته شده که چنین است «کتاب الخلل فی الصلاة الذی الفه جدی العلامة الحاج میرزا محمد حسن الاشتیانی قدس سره» احتمالا خط مرحوم آیت اﷲ حاج میرزا محمود آشتیانی، نوه مؤلف باشد؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 291گ، 25 سطر (12/5×22 )، اندازه: 20/5×32سم [ف: 28 - 86]
آغاز: بسمله، قوله کتاب الاجارة و فیه فصول اربعة ... و یفتقر الی الخ اقول الکلام فی المقام کسایر ابواب العقود؛ انجام: و الافلا اشکال فی الاقتصار علی الیمین هذا آخر ما اردنا بیانه و الحمدﷲ حاوی مباحث اجاره؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول1309ق؛ به اهتمام محمد مهدی بن محمد حسن به مبلغ هفت تومان نوشته شده؛ کاغذ: نخودی و حنایی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی،
125گ، 25 سطر، اندازه: 16/5×26/5سم [ف: 21/1 - 283]
taqrīrāt-ul fiqh
خلیلی، حسین بن خلیل، 1230 - 1326 قمری
xalīlī, hoseyn ebn-e xalīl (1815 - 1908)
وابسته به: المکاسب = المتاجر انصاری، مرتضی بن محمد امین (1214-1281)
حاشیه مانندی است بر مکاسب شیخ انصاری دزفولی.
[اعلام الشیعة 573/1]
آغاز: فقه الخارج، بسمله حمدله ... و بعد فهذه ارجوزة من الفقه الخارج الذی استفدت من استادی ... الطهرانی زیدت فکرته و اصل المتن و الکلام یکون من کلام الشیخ علی ما یکون فی کتابه المسمی بالطهارة؛ انجام: مقدار الثمن بمقدار النسبة در تجارت است و حاشیه مانندی است بر مکاسب شیخ انصاری دزفولی ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سرخ، 283گ، 13 سطر، اندازه: 15/5×21/4سم [ف: 1 - 120]
از «قاعدة الید» آغاز و می رسد در پایان به «مسالة ماء الکر» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 21 رجب 1300ق؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سبز، 186گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 1 - 120]
taqrīrāt-ul fiqh
حجت طباطبائی، محمد صادق بن محمد باقر، - ۱۳۲۷ قمری
hojjat-e tabātabā’ī, mohammad sādeq ebn-e mohammad bāqer (- 1909)
آغاز: بسمله. الحمدﷲ رب العالمین ... الرضاع کالنسب فی انه یوجب تحریم النکاح کتابا و سنة؛ انجام: و قد نفی الضرر فی الاسلام منته علی الانام هذا آخر ما اردنا ایراده الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهر و باطنا. تمت بعون اﷲ و حسن توفیقه تقریراتی است در رضاع ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ 15گ (56پ-70ر) [ف:- 301]
آغاز: بسمله. الحمدﷲ علی آلائه الجزیلة و نعمه الجمة ... و بعد فیقول ... محمد صادق بن محمد باقر الطباطبائی آل العلامة صاحب الریاض ان هذه فوائد رشیقة و افکار دقیقة فی مسئلة التقیة تلقینا ها من المولی الامام ... شیخنا العلامة؛ انجام:لا الی عنوان عام کما فی المقام و الحمدﷲ اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا در تقیه ؛ بی کا، بی تا؛ 12گ (72پ-83ر) [ف:- 301]
taqrīrāt-ul fiqh
مدرس چهاردهی، محمد علی بن محمد نصیر، ۱۲۵۲ - ۱۳۳۴ قمری
modarres-e čahārdehī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad nasīr (1837 - 1916)
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:10494
القضاء ؛ خط: نستعلیق و نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: وزیری [ میراث شهاب: س8ش4 - 72]
taqrīrāt-ul fiqh
منتظری، حسینعلی، 1301 شمسی
montazerī, hoseyn-‘alī (1922 -)
تاریخ تألیف: 1367 و 1368ق
تقریرات فقهی دروس استادش حاج آقا حسین بروجردی است در بحث صلاة جمعه و صلاة مسافر.
قائن ؛ امام، سید حسن؛ شماره نسخه:34
آغاز: کتاب الصلاظ من تقریرات ... الصلاة ماخوذة من الصلاة بمعنی الدعاء او من صلیت الخشب
خط: نستعلیق، کا: سید محمد علی بن حسین حسینی فقیه، تا: 1370ق؛ از روی خط مؤلف و هنگام رای گیری برای دکتر مصدق، مصحح؛ جلد: مقوایی، 90گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×19سم [کتابخانه های قائن: ف: - 206]
taqrīrāt-ul fiqh
شهیدی، مهدی، 1313شمسی
(- 4391) šahīdī, mahdī
فقه استدلالی و تحقیقی است در مبحث قضا. برخی از مباحث آن: موضع 3. آداب القاضی؛ موضع 3. کیفیة مجلس الحکم و فیه مقاصد: 1) وظایف القاضی، 2) الدعوی؛ موضع 4. الاستحلاف. مؤلف در هر مورد استناد به احادیث و اقوال علمای مشهور امثال محقق، صاحب جواهر، شیخ انصاری و دیگران نموده و گاهی به رد آنها نیز پرداخته است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:8684
آغاز: و عدم الاجرة کالمجاهدین الذین لهم ذلک مع عدم قصدهم الاجرة؛ انجام: لانها انما تکون امارة علی کون الاستیلاء منه علی ما فی الید و تصرفه فیه بنحو الصحیح الذی یکون اعم من الملکیة فتأمل جیدا و اﷲ اعلم ...
خط: نسخ، کا: مهدی بن عسکری بن ذبیح اﷲ حسینی، تا: 14
رجب 1342ق؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: سید اصغر اصغرزاده،اردیبهشت 1338؛ کاغذ: مشقی نخودی، جلد: میشن عنابی، 133گ، 22 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: 21/1 - 280]
taqrīrāt-ul fiqh
زنجانی، ابراهیم بن ابو الفتح، - 1351 قمری
zanjānī, ebrāhīm ebn-e ab-ol-fath (- 1933)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:11667/4
آغاز: بسمله. الوکالة بالکسر او الفتح اسم علی ما فی القاموس و هی لغة الاسلام مع عدم اجازة المولی وقعت المعاملة صحیحة لکونها واقعة مع اذن المالکین و ان لم تکن عن وکالة لابطال المولی ایاها
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، 8گ (217-224)، 21 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 34 - 37]
taqrīrāt-ul fiqh
خراسانی، محمد بن محمد کاظم، 1294 - 1356 قمری
xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad kāzem (1877 - 1937)
تقریرات بحث والدش آخوند خراسانی (-1329) است.
[الذریعه 385/4]
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول العبد الآثم الجانی محمد بن محمد کاظم الخراسانی انی بینا احضر بحث والدی المحقق
تقریرات بحث قضاء و شهادات ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام ؛ مصحح ؛ 47ص [عکسی ف: 1 - 219]
آغاز: بسمله، حمدله، و الصلاة و السلام علی سید الانبیاء ... و بعد فیقول العبد ... محمد بن محمد کاظم الخراسانی؛ انجام:بنحو الصحیح الذی یکون اعم من الملکیة فتامل بعدا و اﷲ العالم.خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ با حاشیه ای از پدر مؤلف در ص 29؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن سرخ، 117گ، 23 سطر، اندازه: 19/2×26/2سم [ف: 1 - 120]
قضاء؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ یادداشت ربیع الاول 1250؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 160گ، 19سطر (9×15 )، اندازه: 16×21سم [ف:- 303]
خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 174گ، 28 سطر (8×16 )، اندازه: 16×22سم [ف: 5 - 1832]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و السلام علی سید الانبیاء ... و بعد فیقول العبد ... انی بینا احضر بحث والدی المحقق ... فاعلم ان القضاء لغة کما صرح به غیر واحد بمعان کثیرة؛ انجام: هل تنفع و تجری فی الحکم بالمکیة لذیها و لو مع تتمیم مقتضاها بالاستصحاب ام لا و المقصود بالبحث فی هذه المسئلة ان البینة القائمة علی الملک فی الامس او علی الید فیه.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا عطف تیماج سرخ، 167گ (77ر-243پ )، 17 سطر [ف: 36 - 260]
taqrīrāt-ul fiqh
آقا ضیاء عراقی، 1278 - 1361 قمری
(1862 - 1942) āqā zīyā’-e ‘erāqī
مؤلف در این کتاب به ترتیب کتب فقهی پیش نرفته است و به صورت گزینشی تحریر کرده است.
قوچان؛ مدرسه عوضیه؛ شماره نسخه:78
آغاز: بسمله، کتاب القضا و الشهادات و الحدود فههنا ابواب الباب الاول فی القضا و ما یتعلق به و هو لغة لمعان کثیر یمکن ارجاع بعضها الی بعض؛ انجام: للفراغ عن صلوة الوقت و اﷲ العالم هذه احدی و مأته من الفروع الملة الراجعه الی الخلل کتاب القضاء و الشهادات و حدود و بیع و صلاة؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ بن محمد حسین هشترودی تبریزی نجفی، تا: پنج شنبه سلخ محرم 1329ق؛ فاقد جلد، 253گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ]
taqrīrāt-ul fiqh
نجفی قوچانی، محمد حسن بن محمد، 1256 - 1322 شمسی
najafī qūčānī, mohammad hasan ebn-e mohammad (1877 - 1943)
تقریرات یکی از اساتید خود را با بیانی استوار، تحقیقی و مستدل به رشته نگارش درآورده است، مشتمل بر: کتاب القضاء، رسالة فی الخمس، رسالة فی التقصیر،کتاب الرهن (ناقص).
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:15801
آغاز: بسمله. حمدله ... کتاب القضاء و هو لغة لمعان کثیرةالحکم؛ انجام: و ان یحمل علی مثل الاجارة او الصلح ...
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: انجام ؛ واقف: محمد مهدی ابراهیمی نژاد، خرداد 1363 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با عطف میشن، 89گ، مختلف السطر [ف: 20 - 94]
taqrīrāt-ul fiqh
مرندی، علی اکبر، - 1373 قمری
marandī, ‘alī akbar (- 1954)
تقریرات درس آیت اﷲ العظمی میرزا محمد حسین نائینی است.
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... کتاب الطهارة قال ره فی الشرایع، الرکن الاول فی المیاه وفیه اطراف الی قوله فکله طاهر مزید للحدث والخبث، هذه الفقرة قد تضمنت بیان موضوع الماء المترتب علیه الاحکام؛ انجام:اما العادل فان شهد دلیله المؤرد فلاوجه للاعادة وان لم یشمل فلاوجه للعادل فتأمل جیداً طهارت، صلاة و قسمتی از خیارات را دارد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 220گ، 23 سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 1- 482]
آغاز: بسمه تعالی. الکلام فی صلاة المسافر ... سمعه یقول انما وجب التقصیر فی ثمانیة فراسخ ... الکلام فی کیفیة التلفیق واختلف فیه علی ثلاثة اقوال؛ انجام: وخذ بالاحتیاط فی جمیع ما تجد الیه سبیلا واهرب من الفتیا هربک من الاسد ولاتجعل رقبتک فی الناس جراقم عنی یا ابا عبداﷲ فقد نصحت لک ولاتفسد علی وردی فانی امرء ضنین نفسی
نماز مسافر و نماز جماعت؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 22گ، مختلف السطر، اندازه: 16×20سم [ف: 1 - 482]
taqrīrāt-ul fiqh
حسینی قهستانی، معصوم بن رضی، - 1353 شمسی
(4791 -) hoseynī qohestānī, ma‘sūm ebn-e razī
مباحث متفرقه ای است در فقه از تقریرات استادش آقا ضیاء الدین عراقی مشتمل بر مباحث: خیار عیب، شروع در تألیف سه شنبه 19 ذیحجه 1343، کتاب الغصب تألیف شده در شب دوشنبه سلخ شعبان 1344 در نجف اشرف، صفات القاضی و آدابه و کتاب القضاء شروع به تألیف شب شنبه 4 شوال 1344 و اتمام آن در 25 شعبان 1345، رضاع شروع به تألیف 17 شعبان 1354، عدالت، کتاب الزکاة شروع به تألیف یک شنبه 14 ربیع الاول 1346ق.
قائن؛ حسینی قهستانی؛ شماره نسخه:10
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... القول فی خیار العیب قال شیخنا
الانصاری قدس سره اطلاق العقد یقتضی و قوعه مبنیا علی سلامة العین من العیب
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، 214گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×21سم [مدرسه جعفریه زهان: ف:- 120]
taqrīrāt-ul fiqh
اصفهانی، محمد
esfahānī, mohammad
تقریر مباحث فقهی میرزا محمد حسن شیرازی است.
قم؛ طبسی؛ شماره نسخه:573
آغاز: بسمله حمدله وصلی اﷲ علی سیدنا محمد ... القول فی الخیارات ومفرده الخیار وهو فی اللغة اسم للاختیار؛ انجام: علی تقدیر بقائه ورد بدله علی تقدیر عدم بقائه
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی، محشی، یادداشتی از علی حسینی شیرازی ؛ جلد: مقوا، عطف گالینگور سبز، 29گ، 20 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف مخ: 1 - 137]
taqrīrāt-ul fiqh
افتخاری، علی بن حیدر، ق14 قمری
eftexārī, ‘alī ebn-e heydar (- 20c)
آغاز: یذکر مقدمة ثم امور اما المقدمة ففی بیان معنی الخلل، الظاهر من معناه، هو النقصان و عدم التمامیة
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف-قم. بحث خلل در نماز را با استفاده از دروس استادش سید جمال الدین گلپایگانی نجفی به رشته تحریر در آورده و آن را در یک مقدمه و چند امر تنظیم نموده؛ خط:نستعلیق،کاتب=مؤلف،تا:قرن 14؛ 11ص [عکسی ف: 2- 477]
آغاز: من المسائل المشکلة مسالة جواز الانفراد و عدمه فی الجماعة و ملخص ما افاده الاستاذ دام ظله فی تلک المسالة نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم. تقریرات درس حاج آقا حسین بروجردی است در بحث صلاة، و در روز 14 رمضان ؟ در قریه دهفول از کتابت آن فارغ شده است؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 144ص [عکسی ف: 6 - 479]
آغاز: الرکن الثانی فی افعال الحج القول الاول فی الاحرام والکلام فیه یقع فی فصول الفصل الاول فی حقیقة الاحرام نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم. تقریرات درس حج سید محمدرضا گلپایگانی است که به سال 1392 تألیف شده و از افعال الحج تا پایان محرمات احرام را داراست؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 61ص [عکسی ف: 6 - 478]
آغاز: کتاب الحج و البحث فیه من جهات الاولی فی وجوبه و قدر ورد فیه الکتاب حیث قال عز من قائل
نسخه اصل: کتابخانه مؤلف - قم. با تصحیحات استاد؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 291ص [عکسی ف: 6 - 483]
taqrīrāt-ul fiqh
بایگی، علی اکبر بن محمد، ق14 قمری
bāygī, ‘alī akbar ebn-e mohammad (- 20c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676ق)
حاشیه ای است استدلالی و تحقیقی بر کتاب شرایع الاسلام محقق حلی. وی که از شاگردان برجسته شیخ مرتضی انصاری است، تقریرات استاد خود را با استوارترین الفاظ آورده و مشتمل بر: خلل الصلاة والشکوک فیها، صلاة الجماعة واحکامها، صلاة المسافر و شرائطها.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:25299
آغاز: بسمله، قال شیخنا سلمه اﷲ هذا الحدیث و نحوه مما دل علی عدم الاعاده؛ انجام:هذا اخر ما قراءنا من صلاة المسافر من کتاب شرایع الاسلام.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1301ق؛ واقف: استاد زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: میشن عنابی، 127گ، 25 سطر، اندازه: 20×24/5سم [ف: 20 - 92]
taqrīrāt-ul fiqh
بایگی، محمد صادق بن علی اکبر، ق14 قمری
bāygī, mohammad sādeq ebn-e ‘alī akbar (- 20c)
احتمالاً از شیخ محمد صادق بن علی اکبر بایگی خراسانی (قرن ق14).
آغاز: بسمله. اللهم اجعل التوفیق قرینی بمحمد و آله الاطهار؛ انجام: و ان کان مذکوراً فی کلام بعض اللغویین لکن لاتزعم حقیقته ... فی سنه 1321.مشتمل بر: باب الصلاة، باب الصلح، باب الاجارة، باب الوصایا، باب القضاء؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ذیحجه 1321ق؛
واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377 ؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج ماشی، 103گ، 21 سطر، اندازه: 18×24سم [ف: 20 - 94]
آغاز: قوله، اذا مات المالک و علیه دین فظهرت الثمرة و بلغت نصاباً؛ انجام:اذا ذکرت التمر والعنب و قیل ان الزکاة فی ان التمر و العنب.
از اواخر «زکاة الغلاة» تا اواخر «اصناف المستحقین للزکاة» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج ماشی، 81گ، 20 سطر، اندازه: 16×20/5سم [ف: 20 - 93]
taqrīrāt-ul fiqh
ترابی، عباس، ق14 قمری
torābī, ‘abbās (- 20c)
تقریرات بحث های فقهی مرحوم آیة اﷲ آقای سید حسین طباطبائی بروجرودی است. در ابواب مختلف فقهی همچون بیع، اجاره، شروط و میراث الزوجة. مباحث مذکور کامل نیست و در هر بحثی فواید و مسائلی مطرح شده و بقیه مطالب در نسخه نیامده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6715-34/85
آغاز: بسمله، مسئلة اعلم ان المعاملات المتداولة بین الناس لیست مما اخترعها الشارع بحیث لم یکن لها سابقة الا بجعله بل معانیها کانت متداولة؛ انجام: هو صورة التعذر فقط والحمد ﷲ تم مباحث الشروط بقی هنا مسائل ذکره الاستاد ولم اضبط لعدم توفیقی.
خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14، جلد: تیماج قهوه ای، 79گ، 18 سطر، اندازه: 12×20سم [ف: 2 - 1008]
taqrīrāt-ul fiqh
رضوی قمی، محمد بن عبداﷲ، ق14 قمری
razavī qomī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 20c)
یادداشت های مختلفی است از مباحث مختلف فقهی و بیشتر در مباحث طهارت که به صورت پیش نویس از تقریرات مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی نوشته است و تقریباً همه مباحث ناتمام و نامنظم مانده است.
آغاز: فإنه علم بالقواعد الممهدة لاستنباط الأحکام من دون ذکر الأدلة الأربعة و الموضوع اصلاً و لذلک؛ انجام: الشارع بالاستحباب ... شیئاً علی کون عبادات الصبی مندوبة شرعیة لا تمرینیة صرفه.
خط: شکسته نستعلیق تحریری و نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن14؛ افتادگی: آغاز؛ با قلم خوردگی های فراوان، در آغاز دستخط مرحوم آیت اﷲ مرعشی با عبارت «کتاب فی تقریر بحث العلامة محمد کاظم الهروی الطوسی فی الأصول صاحب الکفایة قلم تلمیذه العلامة المحقق الشریفالجلیل الآیة الحجة المیر سید محمد بن العلامةالسید عبداﷲ الرضوی القمی من أکابر علماء قم المشرفة، حرره شهاب الدین الحسینی المرعشی النجفی 1390 ه »، یادداشتی از «ابوالقاسم بن محمد کریم» به سال 1338ق آمده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 433گ، 15 سطر (14×18 )، اندازه: 18×22سم [ف: 32 - 902]
آغاز: فی الطهارة، و من افاداته دام ظله ان الکتف فی الانسان و الحیوان بمعنی واحد من العظم المخصوص؛ انجام: و شغله فی کل یوم عشرة توامین مع عدم الحکم بالضمان و التغریم من أحد.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 314گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22سم [ف: 7 - 158]
taqrīrāt-ul fiqh
فاضل همدانی، یحیی بن علی اکبر، ق14 قمری
fāzel-e hamedānī, yahyā ben ‘alī akbar (- 20c)
تاریخ تألیف: شنبه 7 جمادی الاول 1365ق تقریرات درس استادش مرحوم حجت است که مؤلف بنا به درخواست استادش آن را استنساخ نموده و در اختیار ایشان گذاشته است.
از ابتدای بحث «ثبوت ولایت اب وجد للطفل تا» «فی تحقق کون صحة البیع فی مورد الاندار علی طبق القاعدة »؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الاول1360ق؛ محشی [ف: - 22]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم ... کتاب الصلوة ولقد اختلف الاعلام فی اعداد الصلوة الواجبه فی انها تسعة اوسبعة اوستة الصلاة ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با حواشی سید حسن حجت در 24 شوال 1388 در آخر بحث «تنبیها فی مسالة القرآن بین السورتین» مؤلف می نویسد که: «روز چهارشنبه 7 رجب 1364 است و درس تعطیل شده و الحرارة فی غایة الشدة »، در آخر اضافه کرده است که: «کتاب بیع را در سه جلد و بحث اصول را از اول تا آخر در دو جلد و طهارت و صلوة را در دو جلد و مختصر الرجال و لباس مشکوک و قاعده لاضرر و صوم و بعض قواعد الاخر را نزد مرحوم سید محمد حجت تلمذ کرده ام و آنها را نگاشته ام» [ف: - 38]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:481
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 2 - 82]
taqrīrāt-ul fiqh
فرید نهاوندی، محمد بن علی اکبر، ق14 قمری
farīd-e nahāvandī, mohammad ebn-e ‘alī akbar (- 20c)
تاریخ تألیف: 1377ق
از تقریرات درس اساتیدش چون علامه طباطبائی بروجردی (ره) و امام خمینی است.
آغاز: اذا ورد مطلق و فیه متنافیان حقیقة؛ انجام: ثابتا فی هذه الصورة لاجل الدورانخط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی:آغاز ؛ ضمیمه نسخه ش 25569 [رایانه]
آغاز: مسئلة. اذا اتی المصلی بالعزیمة؛ انجام:عن طاووس الیمانی عن ابن عباس ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1347ق؛ افتادگی: انجام [رایانه]
آغاز: قوله فی الاسفار ص21 سطر23 فی ان واجب الوجود
(کذا )؛ انجام: و اسنحدثه من مقولة الکیف انتهی خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1372ق، ضمیمه نسخه ش 26225 [رایانه]
آغاز: الکلام فی الترتیب. یوم السبت 19محرم 74 من المعتبرة فی الوضوء الترتیب؛ انجام:قسمها بقاعدة الفراغ او بالمضی او غیر ذلک و هذا آخر ما اوردناه.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 19 محرم 1374ق؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 48گ، 17 سطر، اندازه:11×17/5سم [ف: 20 - 91]
آغاز: بسمله، حمد له ... ان قلت قد سبق منکم فی مقام الجواب؛ انجام: یکفی ذلک عن الوضوء ... فرید النهاوندی 1375 خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1375ق [رایانه]
آغاز: الکلام فی قواطع الصلاة . یوم الاحد 11رجب 74 اعلم ان قواطع الصلاة علی قسمین منها ما هو قاطع فی حالتی؛ انجام:من ناحیة ادلة الشک بین الثلث و الاربع ... فرید النهاوندی سنه 1376.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1376ق؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377 ؛ کاغذ: مشقی، جلد: مقوا، 89گ، 15 سطر، اندازه: 11×17سم [ف: 20 - 90]
آغاز: هذه جملة من المبحاث الاصولیة ... یوم الاربعاء 12 رجب76؛ انجام: ما صدر عن الامام فی مقام العمل فتدبر ... سنه 1377ق خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1377ق؛ ذیل نسخه در 19 برگ تقریرات در استحاضه ضمیمه است [رایانه]
آغاز: یوم الاثنین 28 ج 1 76/ الکلام فی التیمم؛ انجام: و قد کتبت هذه السطورات فی مجلس الدرس 1377 ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1377ق [رایانه]
آغاز: یوم السبت 148 76/ قد فرغت ان الحکم سجدتی السهو(کذا )؛ انجام: هذا بعض الکلام مما یتعلق بالمقام فتدبر ... سنه 1377
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1377ق [رایانه]
آغاز: یوم الاحد 23 ج 2 77/قال الشیخ فی الخلاف؛ انجام: من ای جهة سئل عن الخمس فی اجابة الامام بهذا خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1377ق [رایانه]
آغاز: یوم الاحد 23ج 77/1 فی باب اللقیط کلام و هو انه نقل عن الشیخ؛ انجام: و قد کتبت هذه المسطورات فی خارج مجلس الدرس ... والحمدﷲ.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1379ق؛ واقف: زین الدین جعفر زاهدی، دی 1377؛ کاغذ: شکری مشقی، جلد: پارچه، 88گ، 18 سطر، اندازه: 10/5×17سم [ف: 20 - 91]
آغاز: بعد از فهرست. بسمله. حمد له ... و بعد فیقول محمد المشتهر بالفرید النهاوندی؛ انجام: لو لم یکن اقوی عدم الاجتزاء ... هذه نسخة الاصل
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: 1380ق [رایانه]
آغاز: بسمله. اعلم ان الفقهاء قد عدوا النیة اول فعل؛ انجام: اذا الاستعمال هو کون هذا آلة لهذا خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: بسمله، حمد له ... و بعد فیقول اقل خدمة العلم؛ انجام: لیس النظر فی هذا التقریر
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14 [رایانه]
آغاز: و مما ذکرنا فی المقام من الفرق بین الاسباب؛ انجام: و کل لفظ العموم بعمومه یشمل فی الفراد النادر خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1373ق [رایانه]
آغاز: یوم السبت 2 ربیع الاول 74 من جملة واجبات الصلاة؛
انجام: التی انعم اﷲ تعالی علی نعمته المعتدة ... سنه 1374
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1374ق [رایانه]
آغاز: لو کان المراد باصالة؛ انجام: قد تم الی هنا المباحث المتعلقة بالوضوء ... فرید نهاوندی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1374ق؛ ضمیمه
نسخه ش 26203 [رایانه]
آغاز: فی بیان حد جواز الاستمتاع یوم الاحد؛ انجام: و قد کتبتها فی مجاس الدرس و الحمداﷲ ... سنه 1375 خط: نستعلیق شکسته، بی کا، تا: 1375ق [رایانه]
آغاز: یوم السبت 23 ج 177/ لتعارض بین الاکثر؛ انجام: فالاطلاقات باقیة بحالها ... محمد الشهیر بالفرید النهاوندی
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1377ق [رایانه]
آغاز: بسمله، الکلام فی المکاسب الحرمه؛ انجام:فرق فی ذلک بین کون حقوق ...
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]
taqrīrāt-ul fiqh = š.-u šarāyi‘-il islām
لنکرانی، ملا آقا بن محمد علی ق، ۱۴ قمری
lankarānī, mollā āqā ben mohammad ‘alī (- 20c)
وابسته به: شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ محقق حلی، جعفر بن حسن (602-676)
کتاب القضاء ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ 122گ (71پ- 193پ) [مختصر ف: - 198]
کتاب القضاء ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ 70گ (1پ–70پ) [ مختصر ف: - 199]
taqrīrāt-ul fiqh
مازندرانی، محمد سلیم، ق14 قمری
māzandarānī, mohammad salīm (- 20c)
تقریرات درس فقه استادش شیخ مهدی بن شیخ علی کاشف الغطاء (- 1288) را تقریر و تحریر نموده است.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:211
آغاز: الکلام فی احیاء الموات یقراء بضم المیم و کسرها و هی ارض باطلة و بلا صاحب معین و هی من مال الامام مثل بطون الاودیة
نام مؤلف در این فهرست نیامده است. به استناد فهرست نسخه های عکسی مرکز احیاء ذکر شد. از اول کتاب احیاء اموات تا آخر قضا؛ خط: نستعلیق نازیبا، بی کا، بی تا؛ واقف: آقا شیخ محمد سلیم، سال 1312 با مهر «عبده الراجی سلیم بن محمد» (بیضی)؛ 528ص، 28 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 145]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1294
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 117]
taqrīrāt-ul fiqh
مازندرانی، نصراﷲ بن ابو تراب، ق14 قمری
māzandarānī, nasr-ol-lāh ebn-e abū-torāb (- 20c)
تقریرات درسی استادش را تحریر کرده و از خودش نیز مطالبی به آن افزوده است.
بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه:256
آغاز: الحمدﷲ الذی زکی اموالنا بالزکوة التی قارنها فی محکم کتابه بالصلوه»کتاب زکات و خمس؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: در 7 جمادی الاول 1316؛ در اولش نوشته شده «این کتاب از شیخ نصراﷲ خریداری شده» و تملک با مهر «عبده الراجی محسن بن حبیب اﷲ» (بیضی) ؛ جلد: روغنی، 19 سطر، اندازه: 13×20سم [ف: - 183]
taqrīrāt-ul fiqh
نبوی، ابوالفضل
nabavī, ab-ol-fazl
تقریرات بحث صلاة مرحوم آیة اﷲ بروجردی است که از بحث صلاة الجمعة تا قضاء صلوات را داراست و سپس مباحثی نظیر: مواکلة مع اهل الکتاب، منجزات المریض، حجیة الاجماع منقولا او محصلا، تحقیق فی صلاة الجمعة، تقدیر الدیات فی القتل و الجرح. بعضی از قسمت های آن به سال 1388 در قم نگاشته شده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1213
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فقد اردنا ان نضبط درس سیدنا الاستاد آیة اﷲ الطباطبایی البروجردی فی الفقه؛ نسخه اصل: کتابخانه سید صادق شیرازی - قم. ابحاث السید البروجردی ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ یادداشتی از «سید صادق شیرازی»در هدیه کتاب از طرف مؤلف به وی؛ 363ص [عکسی ف: 4 - 38]
taqrīrāt-ul fiqh
یزدی، ابوالحسن، ق14 قمری
yazdī, ab-ol-hasan (- 20c)
تقریراتی درباره صلاة است .
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:291 - ج
آغاز: بسمله. کتاب الصلوة. و فیه مقاصد. المقصد الاول فی مقدماتها و هی تشتمل علی فصول الاول فی اعداد الصلوة الیومیة و نوافلها و هی احدی و خمسون؛ انجام: الا انه یکفی للعدم احراز الموجب. و اﷲ العالم. الحمدﷲ اولا و آخرا. کتبه ... ابوالحسن الیزدی قدتم فی یوم 28 شهر محرم الحرام سنة 1335 خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تاریخ وقف: 28 محرم 1335؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 156گ، 21 سطر (9/5×15 )، اندازه: 15/5×22/5سم [ف:- 296]
taqrīrāt-ul fiqh
فقیهی گیلانی، عبدالحسین، - 1410 قمری
faqīhī gīlānī, ‘abd-ol-hoseyn (- 1990)
تقریرات درس های آیت اﷲ بروجردی است .
صلاة ؛ خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 30گ (790پ- 819پ) [ مختصر ف: - 195]
وصایا؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 30گ (757پ– 786ر) [مختصر ف: - 195]
کتاب الحج ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 22 رجب 1286ق؛ 77گ (546ر- 622پ) [مختصر ف: - 194]
طهارة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 64گ (2ر– 65ر)
[مختصر ف: - 195]
مکاسب، الاجاره؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14؛ 92گ (371پ- 462پ) [مختصر ف: - 194]
مسأله نبش قبر ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: قرن 14 [مختصر ف: - 194]
کتاب الصوم ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 4گ (867پ - 870پ) [مختصر ف: - 194]
خمس ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ 32گ (821ر– 853ر)
[مختصر ف: - 195]
طهارت؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 6 رجب 1373ق؛ 44گ (144ر- 187ر) [مختصر ف: - 195]
طهارة (غسل) ؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 26 جمادی الثانی 1374ق؛ 25گ (344ر- 368پ) [مختصر ف: - 194]
الخیارات؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1377ق؛ 86گ (257ر _343پ) [مختصر ف: - 195]
کتاب الصوم؛ خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: سلخ ذیقعده 1379ق؛ 360گ (623ر- 982ر) [مختصر ف: - 201]
المکاسب المحرمة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: غره ربیع الثانی 1381ق؛ 68گ (67ر– 134ر) [ مختصر ف: - 195]
البیع ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 18 رجب 1381ق؛ 7گ (135ر– 142ر) [مختصر ف: - 195]
مکاسب محرمة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1381ق؛ 74گ (682پ– 756پ) [مختصر ف: - 195]
الکلام فی تروک الاحرام؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 11 رجب 1388ق، 68گ (188پ- 256ر) [مختصر ف: - 195]
نیابة الحج ؛ بی کا، بی تا؛ 77گ (468 ر-545ر) [مختصر ف: - 194]
taqrīrāt-ul fiqh
خوئی، ابوالقاسم، 1278 - 1371 شمسی
xū’ī, ab-ol-qāsem (1899 - 1992)
آغاز: بسمله، حمدله
... من الان الی قیام یوم الدین فصل فی الاغسال قل قده و الواجب منها سبعة غسل الجنابة و الحیض الخ هذه السجة مما لا اشکال؛ انجام: من الیتیم عشر مرات فی کل یوم و لیلة خمسة ... عن الغسل و خمسه بدلا عن الوضوء و هذا تمام کلامنا فی ... فی النفاس بعد شهر رمضان المبارک ... سنه 1382
کتاب طهارة، غسل، استحاضه ؛ خط: نسخ تحریری، کا: مظفری قزوینی محمد بن ابراهیم، تا: 1382ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، لعنه اﷲ اجمعین من الان الی قیام یوم الدین ... فصل فی الیتیم قال السید قده ... العجزعن استعمال الماء الخ لا اشکال فی ان التراب؛ انجام: اذا لم یمکن الطهار المتئیه ینتقل الامر الی الطهارة الترابیه هذا تممام کلامنا فی کتاب الطهارة ... و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین ... سنه 1384
فی التیمم؛ خط: نسخ تحریری، کا: مظفری قزوینی محمد ابراهیم، تا: 1384ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله، و لعنة اله علی اعدائهم اجمعین من الان الی قیام یوم الدین فبعد فقد انتهی کلام سید اساتیدنا الاعظم و الخیر ... و قال بسم اﷲ الرحمن الرحیم الکلام فی الصلوات المفروضات و المراد؛ انجام: اذا تلاشی المیت و لم یبق منه ان عظام فلا یجوز البش لعدم بقاء المیت و موضوع وجوب ... هو المیت ... لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی قیام یوم الدین ... سنه 1385 الصلوة؛ خط: نسخ تحریری، کا: مظفری قزوینی محمد بن ابراهیم، تا: 1385ق [رایانه]
آغاز: بسمله، حمدله و بعد فقه قال السید قده فصل فی صلوة الایات و هی واجبة علی الرجال و النساء و الخنائی و سببها امور؛ انجام: فان الامر الوجوبی قد سقط بالامتثال و الامر المتعلق ... الطبیعیة ثانیا هو الامر ... هذا تمام کلامنا فی المقام و یقع الکلام فی المقام و یقع الکلام فی الخلل بعد الزیادة ... سنه139
الصلوة؛ خط: نسخ تحریری، کا: مظفری قزوینی محمد بن ابراهیم، تا: 1390ق [رایانه]
taqrīrāt-ul fiqh
بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد، ق15 قمری
behbahānī argānī, mahmūd ebn-e ahmad (- 21c)
تقریر درس اساتیدش می باشد
حج؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: کلاسوری، اندازه: 19×23سم [ف: - 70]
تقریرات درس خارج فقه حضرت آیة اﷲ سید ابوالقاسم کوکبی تبریزی مشتمل بر مباحث مکاسب محرمه می باشد. این مباحث روز دوشنبه 9 شوال 1412 ق مطابق با 1371/1/24 شروع شده و روز دوشنبه 29 ذیقعده همان سال مطابق با 1371/3/11 آخرین جلسه آن می باشد. چند درس پایانی در دفتر بعدی (شماره 80) آمده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مختلف السطر، اندازه: 17×22سم [ف:- 71]
صوم و اعتکاف. تقریرات درس خارج استاد آیة اﷲ سید ابوالقاسم کوکبی تبریزی است در پنج دفتر، مشتمل بر مباحث صوم و متن آن «عروة الوثقی» مرحوم سید کاظم یزدی می باشد؛ خط:نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ در آغاز شماره 80، تتمه شماره 89 آمده و در انتهای شماره 84، مباحث اعتکاف و مقداری از مباحث حج و قصاص نیز مندرج است. این بحث ها از سال 1416ق (1374 ش) شروع شده و تا سال 1418 (1376) ادامه یافته؛ 1982گ، مختلف السطر، اندازه: 21/5×17سم [ف:- 72]
بخش هایی از تقریرات درس خارج آیة اﷲ میرزا جواد تبریزی است مشتمل بر مباحثی از بحث نوافل، تشهد و قصاص، شروع این دفتر 21 رجب 1418 قمری (1376/9/1 شمسی) و ختم آن 2 شعبان 1418 (1376/9/12)
بوده؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: کلاسوری، اندازه: 19×23سم [ف: - 69]
تقریرات درس حارج فقه (کتاب الحج) آیة اﷲ حاج سید ابوالقاسم حسینی کوکبی تبریزی می باشد ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مختلف السطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف:- 69]
تقریرات درس خارج فقه استاد آیة اﷲ سید ابوالقاسم کوکبی تبریزی در مباحث صلاة است، شروع دفتر اول 8 شوال 1412ق (1371/1/2 ش) و ختم دفتر چهارم به تاریخ 1414/7/8ق (1372/10/1) بوده است، ضمناً دفتری خارج دروس وصیت نامه که به تاریخ 5 ربیع الاول 1425 ق و به تاریخ 16 شعبان 1425 ق ختم گردیده که از صفحه 5786 تا 5917 می باشد و از صفحه 5918 تا 6023 درس خارج کتاب الاجارة که به تاریخ 17 شعبان 1425 ق شروع تا تاریخ 6 ذیحجه 1425 ق ادامه داشته؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 1050گ، مختلف السطر، اندازه: 21/5×17سم [ف: - 72]
تقریرات مکاسب شیخ انصاری است که مقرر از دروس استاد شیخ احمد پایانی بهره برده است. شروع این درس ها در سال 1362ش بوده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مختلف السطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 71]
ادامه بحثهای درس خارج آیة اﷲ میرزا جواد تبریزی در مباحث صلاة است. ابتدای مباحث این دفتر از تاریخ شنبه 17 شعبان 1417 قمری مطابق با 1375/10/8 شمسی بوده؛ خط: نستعلیق، کا: شیخ محمد مهدی ارگانی (فرزند مؤلف)، بی تا؛ اندازه: 17×21/5سم [ف:- 74]
taqrīrāt-ul fiqh
دانشور، احمد، ق15 قمری
dānešvar, ahmad (- 21c)
تاریخ تألیف: 1375ق
بخشی از تقریرات مباحث فقهی حضرت آیت اﷲ مرعشی است.
شامل اندکی از باب طهارت تا فصل النجاسات می باشد.
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13177
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... هذا کتاب و استدلالها، اخذت من استاذنا الشریف و السید الجلیل صاحب الاصول و الفروع و جامع المنقول و المعقول ... آیة اﷲ و حجة الاسلام السید شهاب الدین الحسینی المعروف بالنجفی ... مقدمة فقهنا مشتمل علی العبادات و المعاملات؛ انجام: و هذه الروایة عند الشیخ عمت یشتمل الذاتی و العرضی، قلنا: هو المفهوم و المفهوم لینصرف بالذات و غیر مأکون اللهم قسمان تارة مع الخباثة و دخری بدون الخبائة.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی، با قلم خوردگی دارد؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد: تیماج حنایی، 44گ، 19 سطر (14×15 )، اندازه: 15/5×18/5سم [ ف: 33 - 340]
taqrīrāt-ul fiqh
غیر همانند و ناشناس:
در فقه است و پس از جواهر تألیف شده و عبارتهای «قال الاستاد و الشریف ادام اﷲ سبحانه حراسته، قد نثر قلمه الشریف من غرر التحقیق و فوائد التدقیق، قال ادام اﷲ حراسته»دارد ؛ خط: نسخ، کا: عبداﷲ حاجی درویش، تا: سه شنبه 22 ربیع الثانی1224ق؛ تملک: میرزا قمی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 146گ، 21 سطر، قطع: ربعی [ف: - 93]
خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ با اشعار عربی گویا از صفدی[ف: 80 - 3 ]
مؤلف در این کتاب یکی از کتب فقهی را به عنوان متن قرار داده و با عناوین «قوله -اقول»کتاب اجاره آن را شرح کرده و در بین جملات عباراتی همچون «مال الیه الاستاده العلامة فی مجلس البحث، و فی المکاسب، و یظهر من کلام شیخنا فی شرحه و ...» را استفاده می کند که مراد شیخ انصاری می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: شنبه 27 ربیع الثانی 1257ق؛ مصحح، محشی با عبارت «منه مد ظله» ؛ جلد: مقوایی قرمز عطف تیماج قرمز، 169گ، 20 سطر، اندازه: 16×22/5سم [ف: 1 - 258]
آغاز: بسمله، الحمداﷲ رب العالمین؛ انجام:والافاقل من هذاکاف ذیقعده الحدام
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1272ق [الفبائی ف: - 141]
در وکالت است ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 15 ربیع الثانی1276ق، جا: تهران؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن قهوه ای، 115گ، 21 سطر، اندازه: 16/2×21/7سم [ف: 1 - 117]
تقریرات استاد که شاگردش که احتمالاً میرزا بابا سبزواری است جمعآوری کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا بابا سبزواری، تا: رمضان 1293ق؛ واقف: کاتب [تراثنا:س6ش1 - 91]
آغاز: فی بیان الروایة «یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب فنقول ان المستفاد من قوله یحرم من الرضاع ... ان کل عنوان قد حمل علیه الشارع؛ انجام: ان الضان ... فی سبعة اشهر و المعزو فی ...
الثانیة.
در رضاع و عقود و زکات از دو نویسنده و در بخش زکات آن آمده: «4 صفر 1296 در سامره منوره »؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 4 صفر 1296ق، جا: سامره ؛ کاغذ: مختلف، جلد: رویه میشن سرخ، 85گ، اندازه: 17/7×22سم [ف: 1 - 119]
آغاز: بسمله. القول فی الحیض و هو لغة الذم السائل او سیلان الدم او مطلق السیلان علی خلاف لا یجدی الخوض فیه.
بسمله. کتاب الرهن و اعلم ان تمام النظر فی هذا المقام یستدعی رسم فصول الفصل الاول فی الرهن؛ انجام: فی وقت الفریضة بخلاف ما اذا تعلق بالفرد المقید فانه و بینهما بون بعید. الی هنا انتهی کلام الاستاد مدظلة العالی تقریرات فقهی است با استدلال و بسیار منظم و دارای مبحث حیض است و رهن؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 128گ، 18 سطر (9/5×16 )، اندازه: 15/5×21سم [ف:- 298]
آغاز: قال المصنف أعلی اﷲ مقامه بعد الخطبة و قد رتبت الکتاب فی ق رتب رتوباً کقعد قعوداً أی استقر و لم یتحرک؛ انجام: علی تقدیر العینیة نعم بکل لو کان الامام من غیر هم علی مامر، فتدبر.
تقریرات درس فقه یکی از اساتید قرن سیزدهم هجری است که از روی متنی در فقه درس می گفته و مقرر این رساله را به صورت شرح مزجی بر متن مذکور نگاشته است، بیشتر مباحث مطروحه درباره مسائل نماز است و از مقدمات نماز شروع شده و رساله با بحث استدلالی درباره نماز جمعه خاتمه می یابد ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، با خط خوردگی ؛ واقف:
آیت اﷲ مرعشی نجفی، 1339 ؛ جلد: تیماج مصنوعی مشکی،
209گ، 17 سطر، اندازه: 17/5×22سم [ف: 1 - 143]
این کتاب سه بخش دارد، نخست در بیع معاطات، دوم در بیع فضولی و شرح مختصر نافع است، سوم در بیع و شرح لمعه دمشقیه است. همه اینها گویا تقریرات درس های شیخ مرتضی انصاری است. در پایان آن مسئله های پراکنده است، در تقلید، بیع، رهن و خیار. در صفحه عنوان این کتاب از شیخ انصاری دانسته شده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه دام ظله» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 339گ، 23 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 3 - 488]
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد، 391گ، 20 سطر، اندازه:15/5×22سم [ف: 3 - 489]
در پاکی است و نماز جماعت، شاید مناهج الاحکام بهبهانی باشد؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 184گ، 20 سطر، اندازه: 15/2×21/3سم [ف: 1 - 117]
آغاز: بسمله، الفقه فی اللغة حق کما نص علیه الجوهری و غیره قال اﷲ ولکن لا تفقهون و خصه بعضهم بفهم غیر المتکلم من کلامه؛ انجام: فهو فی غایة العبد عن الظن فلایراد المذکور فی غایة الوهن.
خط: نسخ و نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 145گ، مختلف السطر، اندازه: 15×21سم[ف: 119 - 1]
آغاز: فصل، واجبات الوضوء ستة، منها النیة و الکلام فیها یقع فی مواضع، الأول فی بیان النیة، لا ریب فی وجوبها فی الوضوء بل فی جملة من العبادات و هی فی اللغة بمعنی القصد و العزم ... قال الشسخ فی النهایة و المحقق فی الشرائع بعدم اشتراط شیء منهما؛ انجام:قلت: إذا مکثت المرءة عشرة ایام تری الدم ثم طهرت فمکثت ثلثة ایام طاهراً ثم رأت الدم بعد ذلک ... عن الصلوة؛ قال لا، هذه استحاضة الخ ...
تقریرات درس فقه از مبحث وضوء تا استحاضه می باشد که البته مباحث اصولی آن نیز بیشتر است، مؤلف در این کتاب فروان از آرای فقهاء متقدم و متأخر استفاده می نماید، آرای متأخران از صاحب کتاب ریاض المسائل (-1231ق) است که با عنوان «رحمه اﷲ» از یاد می کند. «میرزا محمد ...» (مؤلف) که به دلیل قانع کننده ای برخورد نکردیم که وی «میرزا محمود بن سلیمان تنکابنی» باشد که وی در شرح حال خویش در کتاب «قصصالعلماء» فراوان از استاد خودش با عناوین گوناگون همچون: «شیخالأستاد دام ظله العالی» (67ر )، «کما اختاره الفاضل النحریر و الشسیخ الکبیر و استاذنا دام ظله العالی» (51پ )، «هو فتوی امام الفقه شیخنا و مولانا الشسیخ الأستاذ دام ظله العالی» (55ر) و ... یاد کند، با توجه به تقریظی که از سوی «شیخ حسین بن چعفر جناحی نجفی» نگاشته شده، منظور از استاد باید همو باشد و البته از آنجا که در برخی موارد از استاد خویش با عنوان «الشیخ الکبیر» نام می برد، ممکن است به ذهن تبادر یابد که وی بایستی «شیخ جعفر بن خضر
جناحی نجفی» صاحب کشف الغطاء باشد، لیکن از آنجا که وی به سال 1228ق درگذشته است قطعاً از استادش که با عنوان «دام ظله العالی» یاد می کند، شیخ جعفر کاشف الغطاء نمی تواند باشد چه آنکه از صاحب ریاض (متوفای 1231ق) با عنوان «رحمه اﷲ» یاد می کند، بنابراین به طریق اولی کاشف الغطاء که سه سال قبل از او درگذشته نمی تواند «دام ظله العالی» شامل او شود. آنچه که از قرائن برمی آید این تقریرات بایستی بین سال های 1231-1262ق تألیف گردیده باشد که سال وفات «شیخ حسن بن جعفر نجفی» می باشد. نقل قول ها از منابع و شخصیت ها در این کتاب بسیارند که برخی از آنها را برمی شماریم: الشهیدان، العلامه، الإسکافی، الشیخ فی النهایة و المبسوط، المحقق فی المعتبر، ابن ادریس و ابنا زهرة و حمزة، المحققفی الشرائع السید السعید جمال الدین فی البشری، ابن الجنید، الزمخشری، البیضاوی، الطبرسی (2ر)، المقدس الأردبیلی (3پ)، صاحب المدارک (4پ)، الفاضل القمی (5پ)، کشف الغطاء (برگ 6 الف)، ابن زهرة فی الغنیة و ابن ادریسفی السرائر و العلامة فی القواعد (6پ)، الشسیخ الحر فی کتابه الوسائل (47ر )، استدل الراوندی (110ر)، ذهب الشهید الثانی فی الروض و صاحباً المدارک و الذخیرة (111ر)، الفقه الرضوی (96ر)، الشهید فی الذکری (95پ و 97پ)، قال السید فی المصباح (122ر)، البحر الحقائق (122ر)، بعض مشایخنا المتأخرین السید حسن بن جعفر المعاصر للشهید الثانی (111پ)، ذهب الشیخ الأکبر الکبیر الشیخ الأجل الشیخ جعفر فی کشف الغطاء (122ر)، جماعة من المتأخرین کصاحب الحدائق و الفاضل الشیخ الأستاد و شیخه حسن و غیرهم ... بل ادعی الشیخ الأستاذ دام ظله العالی (50ر)، قال المحقق البهبهانی فی شرحه علی المفاتیح (120پ)، ادعی المحقق الثانی فی شرحه علی القواعد (120پ) صاحب الحدائق الشیخ احمد بن الشیخ محمد بن یوسف البحرانی (108پ)، المحقق فی المعتبر و الشهید فی الذکری و الشهید الثانی فی شرح الإرشاد و الفاضل الاردبیلی و المدارک (104پ)، فاضل التونی (58ر)، شیخنا البهائی عطر اﷲ مرقده (20پ)، الراوندی فی أحکام القرآن (29ر)، الشیخ ابو علی الطبرسی فی مجمع البیان (35پ) و دیگران. این اثر بعید است به خط میرزا محمد تنکابنی باشد، در هر صورت نیاز به بررسی همه جانبه دارد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا:قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی، با قلم خوردگی، تقریظی در یک صفحه کامل از «شیخ حسن بن جعفر بن خضر نجفی» آمده که از مؤلف با عنوان «العالم العامل، و الفاضلالکامل، الجامع بین المعقول و المنقول، بحر العلم لایدرکه لهساحل، جناب الحاج میرزا محمد» یاد می نماید؛ مهر: «رق حسن بن جعفر نجفی 1238» (بیضی)، «لا اله الا اﷲ الملک الحق المبین حسن بن جعفر 1259» (مربع )؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 133گ، 26 و 27 سطر (10×16/5 )، اندازه: 16×22/5سم [ف: 32 - 958]
آغاز: کتاب الطهارة اعلم ان الفقه علی اربعة اقسام لانه اما انه یبحث فیه عمایتعلق؛ انجام: تقریرات فقه: و اما الثانی فیتساوی فیه العالم و الجاهل و الناس.
این رساله که از قسمت های مختلف فقه سخن می گوید هر بحثی را با «بسم اﷲ الرحمن الرحیم» می آغازد و در تحت مطالب فقهی را می آورد: ابتداء از کتاب طهارة می کند پس از آن در اناء نجس و بعد غسل و وضو و چون این مسائل را پرداخت مطالبی در بیع و صوم و صلوة می آورد. رساله می رساند که دست نویس نخستین است که به تصحیح مؤلف دوباره رفته و قلم خوردگی بسیار دارد، در آخر آن رساله بسیار مختصر و کوچکی است در مبحث استصحاب که آن نیز دست نویس نخست است و با تصحیح مجدد و سبک نگارش می رساند که باید به قلم همان نویسنده تقریرات فقهی باشد ؛ خط: نستعلیق و شکسته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 250گ، 29 سطر (11×17 )، اندازه: 15×22سم [ف: 10 - 125]
آغاز: و هی لغة النظافة و شرعا اسم للمفهوم المشترک بین الغسل و الوضوء و التیمم علی وجه ... و فیها مقاصد فی بیان احکام الماء المطلق و کله طاهر
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 [ف: 3 - 80]
آغاز: فائدة. اعلم ان اکثر الاصحاب ذهبوا فی الوضوء الی الوجوب الغیری؛ انجام:فالمدعی یثبت به ولو بانضمام شیء آخر کما هو ظاهر
این تقریرات مستدل فقهی در مبحث وضوء است و ناظر به مدارک عاملی می باشد ؛ خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه دام ظله العالی » و «لمحرره عفی عنه» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 172گ، 15 سطر (9/5×16/5 )، اندازه: 15×23سم [ف: - 299]
در صلاة؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با عبارت «للحقیر محمد باقر ... سلخ صفر 1324» ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 84گ، 22 سطر (10×16 )، اندازه: 15×21سم[ف: 16 - 219]
شرح با حاشیه مانند است بر متنی در فقه گویا از شیخ مرتضی باعنوان «قوله» در سه بخش، نخستین آن با عبارت «قوله قده الامرالرباع ان اصل المعاطات ...» آغاز می شود و انجامش نانویس ماندهدوم، آن درباره «احکام التوصلیة و التعبدیة» است و رساله مانندی است ناتمام، سوم باز شرح است درباره «ادلة البرائة» ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 225گ، 23 سطر (8×15 )، اندازه: 14×20سم [ف: 17 - 135]
کا: اسماعیل بن حاجی ملا خداداد، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، 17 سطر (10×15 )، اندازه: 17×23سم [ف: 16 - 493]
کتاب الحج است تا میانه آن و در آن از مدارک نقل شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی کبود، 121گ، 21 سطر (12×16 )، اندازه: 18/5×23سم [ف: 16 - 494]
آغاز: ان یباع خوفا من ان یولی الخراب او التلف؛ انجام: و الثمار تشمل ثمار النخل و غیره و لاقائل بالفرق هنا خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ تملک: مصطفی عقیلی؛ کاغذ:فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 71گ، 29 سطر (10 ×19)، اندازه: 17×24سم [ف: 16 - 665]
آغاز: قوله قدس سره الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلوة و هو اما عن عمد او سهو اوشک اقول مقتضی سیاق العبارة کون قوله او شک عطفاً علی قوله عمد فیکون مجرورا کما هو مقتضی کلام ثانی الشهیدین؛ انجام: واجتماع العلة التامه له مع وجود المانع من ان ینقدح فی نفسه البعث او الزجر لعدم استعداد الانام تقریرات درس فقه یکی از فقهای قرن 13 یا 14 هجری است که به صورت حاشیه ای بر متن با عناوین «قوله، اقول» پیاده شده است.
مقرر از استادش با عنوان «شیخنا دام ظله و شیخنا الاستاد العلامة دام ظله العالی» یاد می کند. بر متن مورد بحث شروح و حواشی دیگری هم نگاشته شده که از آنها یاد می کند، در جایی آورده است: «ذکر شیخنا دام ظله استنصاراً لصاحب المدارک فی رسالة اصل البرأته و فی مجلس البحث ... کما حققناه فی بحث وجوب المقدمة»، تقریرات حاضر مربوط به کتاب الصلاة است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامات بلاغ، با خط خوردگی متن ؛ جلد: تیماج سرخ، 200گ، 22 سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 2 - 1018]
آغاز: بسمله، حمدله، و آله الطاهرین ... الی یوم الدین ...
الی یوم الدین - البیع و هو فی الاصل کما عن المصباح مبادله مال بمال؛ انجام: ... تو هم ان المکره لاقصد له مدلول اللفظ تقریرات فقهی: باب بیع معاطات، عقد بیع، بیع فضولی. گویا از شیخ مرتضی انصاری است چون اولین رساله مجموعه «تقیه»
مطابق تقیه انصاری مطبوع در مجموعه مکاسب است ؛ خط: نسخ،بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی فرنگی، فاقدجلد، 87گ (9-95ر)، 23-25 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15/8×21/6سم [ف: 17 - 68]
مقرر ناشناخته در چند بخش با خط های گوناگون است: 1-صلات (برگ های 1 تا 201) حاشیه است بر یک متن در باب نماز: آغاز: «قوله: و المراد هنا. ای فی بحث مکان المصلی احترازاً عن بحث المکان ...»، 2-تجارت، آغاز: «کتاب التجارة و فیه مطالب الاول فی بیان ماهیتها ...»، 3- الرهن، آغاز: «الرهن و هو نوع امانة اخذه المرتهن للاستیثاق ...»، 4- الاجارة، آغاز: «کتاب الاجارة و هی عقد مشروع اجماعاً»، 5- الوکالة: آغاز: «بسم اﷲ المعین المؤید: قوله: الوکیل یمضی تصرفه ... »؛ 6- النکاح: آغاز: «المقصد الثانی فی المهور. اعلم ان المهور جمع مهر و هو علی ما عرفه فی الصحاح» 7 ،- أحکام الفقه اربعة اقسام؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ واقف: مجتهد الزمان آخوند ملا آقا بزرگ تهرانی تا آنکه طلاب آن را بخوانند و برای او و مرحوم شیخ (گویا مؤلف) دعا کنند، 15 ذیحجه 1272ق؛کاغذ: فرنگی سفید، نخودی، جلد: مقوا، 227گ، 24تا 27 سطر (9×16 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 11 - 106]
در قضاء و شهادات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ قطع: ربعی [نشریه: 7 - 122]
خط:نسخ،بی کا،تا:قرن13؛کاغذ:فرنگی آهار مهره[نشریه:11 - 888]
تقریرات. هفت بخش و نیمه کاره گذارد شده، در فقه و از متاخران است و باید از یکی از دانشمندان یزد باشد: 1- حجیة قول العدلین، در دو مقدمه و چند مبحث، 2-الحیض، در چهار مقام، 3- الدماء الثلثة در پنج عنوان، 4- شرایط العوضین، 5 -الصوم، در مقدمه و چند مقصد، 6- السهو فی السهو، 7- قرائة السوره بعد الحمد فی الصلوات، در مقدمه و چند مبحث ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اصل؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 400گ، 13 سطر (11×16 )، اندازه: 17×22سم[ف: 409 - 16]
آغاز: الحمد اﷲ رب العالمین ... قوله رحمه اﷲ تعالی الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلاة و هو اما عن عمد او سهوا و شک؛ استدلالی است مفصل و بسیار گسترده، تقریر درس های شیخ مرتضی انصاری و با عنوان شرح «شرائع الاسلام» می باشد با عناوین «قوله - اقول». این نسخه شامل خلل در صلاة و احکامموات و وقف و رهن و غصب می باشد ؛ خط: نسخ خوب، بی کا،تا: از اواخر قرن 13 ؛ تملک: سید محمد اردبیلی به تاریخ 1349؛
جلد:تیماج قرمز،430گ،25سطر،اندازه:20×30/5سم[ف:1- 130]
خط: نسخ عربی، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سمرقندی و فرنگی، 69گ (91ر-159پ )، 17 سطر (10×14 )، اندازه: 17/5×22سم [ف: 17 - 394]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... کتاب الطهارة و هی لغة النظافة فهل المراد من قولهم لغة بیان المعنی الحقیقی او الاعم منه و من المجازی فیه اشکال؛ انجام: و الحاصل ان حجیة قول المفسر مخصوصة بوقت الحاجة و مع فرض الاطلاق.
این کتاب، طبق یادداشتی که به خط اصلی در آغاز نسخه آمده، تقریرات فقه آقا سید مهدی دام ظلله است که از سوی یکی از شاگردانش نگاشته شده است. وی در مواردی از استادش با عبارت «السید الاستاد زیدت افاداته» یاد کرده. از: معالم الاصول، دروس، بیان، جعفریه، موجز، شرح موجز، شهید ثانی، صاحب معالم، وحید بهبهانی، سید شریف شرح ارشاد مقدس اردبیلی، کنز الفوائد، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، شیخ بهایی، مصنف دام ظله العالی و غیر آن یاد کرده است ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه، منه عفی عنه »؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرشکی، 20گ (171-190)، 36 سطر مورب (13×19 )، اندازه: 15×21/5سم [ف: 38 - 511]
رساله اجتهادی است گویا از عبدالعظیم اصفهانی بعربی در بیع و حبوه و غنا و پاره ای از مسائل اصول مانند تقلید و جز آن ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1301ق، نستعلیق مؤلف و محمد علی گواری گویا شاگردش ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 159گ، 17 سطر (14×17 )، اندازه: 18×22سم [ف: 12 - 2847]
از مبحث نذر صدقه آغاز می شود ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 1301ق؛ کاغذ: فستقی و فرنگی، جلد: میشن یشمی، 188گ، 16 سطر، اندازه: 15/4×21/4سم [ف: 1 - 117]
آغاز: بسمله، الحمد ﷲ رب العالمین ... قوله: کتاب الرهن و النظر فیه یستدعی فصولا، الاول فی الرهن و هو ثیقة لدین المرتهن اقول: قال فی ق، الرهن ما وضع عندک لینوب مناب ما اخذ منک؛ انجام:فالمصیر الی ما ذهب الیه المشهور متعین عدا هذا ملخص ما افاده شیخنا دام ظله العالی فی المقام و آخر افادته من مسائل الکتاب ...تقریرات فقهی شیخ مرتضی انصاری (- 1281ق) در مباحث رهن است، در این مباحث، متن کتاب شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام محقق حلی (- 676ق)، مبنای بحث قرار گرفته و به گونه ای می توان گفت که حاشیه مفصلی است بر کتاب رهن شرائع الاسلام، متاسفانه نام نویسنده را نیافتیم؛ خط: شکسته
نستعلیق، کا: عبدالکریم بن مهدی گزی اصفهانی، تا: محرم1301ق؛ محشی، ترقیمه: «و قد وقع الفراغ من التحریر و التسطیر،بید ... عبدالکریم بن حاجی ملا مهدی جزی اصفهانی، فی غایة العجلة و کان ذلک فی یوم الجمعة الرابع عشر او الخامس عشر من شهر محرم الحرام فی سنة 1301ه »؛ کاغذ: فرنگی، 139گ (1پ-139پ )، 17 سطر، اندازه: 16×12/5سم [ف: 37 - 581]
تقریرات فقهی است با رد و استدلال بسیار، در آن از شیخ انصاری با دعای سلمه اﷲ یاد شده است، در این تقریرات این بخش ها موجود است: الف: کتاب البیع، آغاز: «الحمدﷲ رب العالمین کتاب البیع و هل هو اسم اللفظ مثل ان الصدق و الکذب اسم الکلام» این بخش از آخر ناتمام است، ب: المسئلة الثانیة: الصبی المتطوع بوظیفة الوقت اذا بلغ فی اثناء صلوته بما لایبطل طهارته، ج: مسئلة: قضاء الاموات و یتکلم فی اربع مقامات القضاء و القاضی و المقضی و المقضی عنه، د : القول فی الوضوء و هو ینقسم الی واجب و مندوب و هما بالنسبة الی وجوب الغایة المشروطة به، ه : خیار الرویة، و : الکلام فی موجبات الضمان و مسقطاته، ز: کتاب التجارة و هو مبنی علی فصول الاول فیما یکتسب به؛ خط: نستعلیق، کا: ابراهیم بن محمد هادی زنجانی، تا:پنج شنبه 24 ربیع الاول1303ق، جا: نجف ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 120گ (193ر-312پ )، 18 سطر [ف: 36 - 400]
تقریرات ابحاث سید محمد حسینی رازی لواسانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا،تا:27شعبان1305ق ؛ قطع: رقعی [میراث شهاب: س8ش4 - 53]
در قضا و شهادت است؛ خط: نسخ، کا: شیخ محمد تونی، تا: 1307ق؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: میشن سرخ، 213گ، 21 سطر، اندازه: 15/5×21/8سم [ف: 1 - 116]
آغاز: قوله کتاب الاجارة و فیه فصول اربعة الاول فی العقد و ثمرته تملیک ... بعوض معلوم و یفتقر الخ اقول الکلام فی المقام کسایر ابواب العقود قد تقع فی المعنی؛ انجام: مع قطع النظر عن قواعد القضا و الا فلا اشکال فی الاقتصار علی الیمین هذا آخر ما اردناه بیانه و الحمدﷲ رب العالمین اولا و آخرا ... تم فی التاسع من الربیع الاول فی سنة 1314
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 9 ربیع الاول 1314ق؛ محشی در بعضی با امضای ابراهیم (احتمالا ابراهیم بن ابی الفتح زنجانی) ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی با روکش کاغذ ابر و باد، 182گ، 18 سطر(10×14/5 )، اندازه: 18×22سم [ف: 34 - 36]
آغاز: بسمله، حمد له، صلوات، قوله قدس سره و اقل الحیضثلاثة ایام و اکثره عشرة؛ انجام: وفیه ایضا منع لا حتمال ان یکون بالذال المعجمة المراد به ما یقابل المیتة کما لا یخفی...
از نوادگان امیر سید علی بن سید محمد علی بن ابی المعالی الصیغر طباطبائی صاحب ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل در فقه در طهارت و صلاة ؛ خط: نسخ، کا: ضیاء الدین بن محمد مهدی ابی القاسم بن حسن بن محمد بن السید علی صاحب الریاض المسائل، تا: 1329ق ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: مقوایی ابری عطف تیماج سرخ، 75گ، اندازه: 15×20سم [ف: 12 - 213]
آغاز: فاعلم أن الصلاة واجبة مقتضی الآیة أقیموا الصلوة و أنفقوا مما رزقناکم و غیرها؛ انجام: و إن کان کذلک فیکونان غیر الرقیب و العتید فإنهما موکلان فی کل الحال یا رحمن یا رحیم تقریرات درس خارج مرحوم آیت اﷲ العظمی سید محمد تقی خوانساری است که موضوع صلات می باشد، به نظر می رسد این تقریرات از سوی کاتب «شیخ نصرت اﷲ بناروانی میانجی» نگاشته شده باشد که در این صورت، نگارنده و مؤلف این رساله وی خواهد بود. او از فضلا و مدرسان حوزه علمیه قم بود و قبل از پیروزی انقلاب درگذشت ؛ خط: نستعلیق، کا: نصرت اﷲ بناروانی میانجی، تا: 23ربیع الثانی1351ق؛ با قلم خوردگی؛ کاغذ: خط دار معمولی، 8برگ، (35-28)، میانگین 23 سطر، اندازه:11/5×18/5سم [ف: 31 - 443]
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمدو اله الطاهرین ... (مسئله) قد وقع الخلاف بین الفقهاء فی جواز الصلوة فی اللباس المشکوک؛ انجام:و لایستفاد منه الوجوب لاحتمال کون السبحات المذکوره افضل الافراد ... و سیأتی اخبار الباب الواحد و الخمسین فی الجزء الآتی انشاء اﷲ تعالی
فقه تفصیلی و استدلالی با ذکر سلسله اسناد به نقل از طرق عامه و شیعه در مبحث نماز از مسیله حکم لباس مشکوک تا مسئله قرائت در نماز. در پایان با طرح دو مسئله: 1- آنچه قرائت آن در دو رکعت اول بعد از حمد واجب است، 2- آنچه در دو رکعت اخر باید قرائت کرد. ابتدا به بحث درباره مسئله دوم (به جهت کثرت ابتلا) پرداخته و در آن اخبار دو باب 42 و 51 وسایل الشیعه را مورد بررسی قرار داده است. این نسخه با اخبار باب 42 پایان یافته و اخبار باب 51 در جزیی دیگر آمده است. این مباحث از سلسله دروس آیت اﷲ بروجردی است که به وسیله شاگرد ایشان قربانعلی اعتمادی تقریر شده است. مقرر ضمن یادداشتی الصاقی به اندرون جلد، توضیح داده عبارت بین هلالین سخنان خود اوست ؛ خط: تحریری، کا: قربانعلی اعتمادی تبریزی، تا: 2 رجب 1370 تا آخر شعبان1372ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی، روکش کاغذ روغنی نخودی، 152ص، 19 سطر (14/5×18 )، اندازه: 18×22/4سم [رایانه]
آغاز: قوله فیجب الزکوة علی البایع الحر المالک المتمکن ...
الکلام فی زکوة الاموال، یقع فی مقاصد ثلاث؛ انجام: فما ذکرناهو متقضی الجمع بین الاصول و الاجماعات
تعلیقاتی است فقهی بر کتابی از آن یکی از فقیهان قرن 13 یا 14 که به صورت حاشیه برای شاگردان تقریر نموده است. نسخه جای گفتگو از باب زکات آغاز شده و پس از آن عنوان «الفصل الثالث فی الجماعة» دیده می شود و بحثی راجع به عقود و اجاره است و نسخه به صورت ناقص پایان می گیرد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: در قرن 13 یا 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 124گ، 23 تا 27 سطر (10/5×16 )، اندازه: 15×22سم [ف: 11 - 116]
نخست بندی است به فارسی در زکات سپس خبر مفضل سپس الوصایا تا می رسد به احکام العیوب، به عربی ؛ خط: نسخ تحریری، کا: نجفی، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی، 199گ، 26 سطر (11×17)، اندازه: 15×24سم [ف: 17 - 218]
تقریرات فقه شامل بحثهای زیر: 1- الخلال فی الصلاة، 2- القول فی الصلاة المسافر، 3- الکلام فی القضاء، 4- الکلام فی المواسعه و المضایقه، 5- فی القضاء عن المیت، 6- کتاب الصوم، 7- کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، 8- کتاب الخمس، 9- کتاب الوقف ؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13 و 14؛ جلد: مقوا با روکش کاغذ ابر و باد، عطف تیماج قهوه ای، 137گ (134-271)، 24 سطر (12×17/5 )، اندازه: 18×23سم [ف: 34 - 38]
آغاز: الشرط الثانی قصد المسافة المعهودة و الظاهر ان هذا الحکم مجمع علیه بین العلماء کافه ... (پس از دو صفحه و نیم) مسألة المشهور بین الاصحاب انه لا فرق فی اشتراط قصد المسافة فی السفر، انجام: مسألة الحریر المنتهی عبه لبسه فی الصلاة و غیرها ...
و من هذا القبیل الشک فی کون الثوب حریرا من جهة عدم معلومیة الجنسدر صلاة است ؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فستقی، جلد: میشن سیاه، 139گ، 20 سطر، اندازه: 15/8×21/5سم [ف: 1 - 117]
شامل طهارت و صلوة و بیع ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13و14؛ 192گ، 25 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 1 - 49]
تقریرات درسی فقه شیعی است و در آن از «جواهر» در شرح «شرایع» شیخ محمد حسن د( 1266ق) و از نگارنده آن به گونه درگذشته یاد می کند. قرن 13-14 است در برگیرنده کتاب های: 1- وصایة، آغاز: «حمدله. صلاة. مسئلة لو اصی احمد بمال معینکالف دینار مثلا لشخص او فی مصرف، و شک الوصی فی أنهذه المقدار زائد عن الثلث ...»، انجام: «... و ان قلنا بکفایة الظن،ترتب سائر آثار العدالة»، 2- القضاء و الشهادات، آغاز: «لئلا یلزماخلال نظام العالم و اساس عیش بنی آدم، و معلوم أن هذالایقتضی الا وجوب اطاعة حکمه»، انجام: «بثبوت متبوعها بالشاهد و الیمن لانه مقتضی قضیة التبعیة»، 3- الوقوف، کتاب الوقوف.
آغاز: «حمدله. صلاة کتاب الوقوف و الصدقات، التقات الوقف لغة الحبس و التحبیس و یتعدی و لایتعدی»، انجام: «ما سمعته علی ذکر منک لینفعک فیما یاتی انشاءاﷲ الامر الثانی» ؛ خط: تحریری، بی کا، تا: قرن 13-14ق؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 428گ، 24 سطر (13/5×28 )، اندازه: 17/5×22/5سم [ف: 2- 54]
تقریرات درسی از کتاب «الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة» بخش متاجر و بیع است. چون غالبا از شهیدین یاد می کند ؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ کاغذ: مختلف، جلد: کاغذی عطف میشن قهوه ای، 10گ (2ر-12ر )، 11 سطر، اندازه: 11×19سم [ف: 9 - 430]
آغاز: بسمله، حمدله صلاة و لعنة اﷲ علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین الرکن الرابع من ارکان الکتاب ... الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلوة و لایقدح فیه اختصاص بعض الاحکام الإتیه علی خصوص الفرائض الیومیة؛ انجام: اذا لم یکن من صلب الرجل احد قام مقام الابن قال و ابنة البنت اذا لم یکن من صلب الرجل احد قامت مقام البنت.
تقریرات درس فقه است که متن آن «شرائع الاسلام» محقق حلی است و به صورت مزجی تقریر شده است. مقرر سپس مطالب فراوانی را در حاشیه اضافه کرده و بعضی از عبارات را نیز تغییر داده است، تعدادی از کتب فقهی موجود از آخر ناتمام مانده است، از کتاب الصلوة (الرکن الرابع من ارکان الکتاب فی التوابع و فیه فصول الفصل الاول فی الخلل الواقع فی الصلوة) تا کتاب المیراث ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با حواشی از مقرر غیر از مطالبی که در حاشیه به اصل متن اضافه کرده؛ تملک: محمدعلی بن کاظم؛ مهر: «عبده محمد حسین» (مربع )؛ جلد: تیماج سرخ، 314گ، مختلف السطر، اندازه: 16×24سم[ف: 1015 - 2]
در صلات؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: آغاز قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن سیاه، 212گ، مختلف السطر، اندازه: 15/9×21/8سم [ف: 1 - 118]
در فقه و در آن از عروة الوثقی یاد شده است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی نارنجی، 6گ (1 -6پ )، 19سطر، اندازه: 17×21سم [ف: 16 - 320]
در فقه در سه بخش ؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14، کاغذ: فرنگی،جلد: مقوا، 99گ، 12 سطر [ف: - 93]
بی کا، تا: قرن 14 [ نشریه:5 - 286]
با عنوانهای التسامح فی ادلة السنن، شرط ضمن العقد ... غسل الجمعة، النظر السادس فیما یتبع الطهارة ... النجاسات عشرة، شرح متنی است و در پایان دارد «تم کتاب الطهارة »؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ ربعی [نشریه: 7 - 122]
آغاز: قوله الرکن الاول فی المیاه و فیه اطراف الاول فی المیاه المطلق ... جمع الماء تعدد انواعه و افراده و هو اما مطلق او مضاف و الاول موضوع لحقیقة معروفة؛ انجام: و المکان المغضوب لاتصح الصلوة فیه للغاصب و غیره ممن علم بالغصب و کان مختاراً فان صلی عامداً و جاهلاً کانت صلوته باطلة لاجامع محصلة رساله ای مفصل در شرح شرایع الاسلام که به صورت تقریرات درس یکی از بزرگان به نگارش در آمده است نام مقرر و محرر به دست نیامد ؛ خط: نسخ نازیبا، کاتب = مؤلف، بی تا؛ محشی، با خط خوردگی بسیار؛ جلد: تیماج سیاه، 256گ، مختلف السطر، اندازه: 19×24سم [ف: - 53]
شامل طهارت و صوم،در آن از صاحب جواهر یاد می شود؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ 230گ، 19سطر، اندازه: 17×23سم [ف: 1 - 50]
آغاز: الکلام فی بیان مفاد قاعدة لاضرر، و یقع البحث عنها فی جهات الاولی فی مدرک تلک القاعدة
قطعه های پراکنده ای است از تقریرات در سی حاج میرزا حسین ناثینی در قاعده لاضرر و صلاة مسافر و احکام بیع، و در آغاز بحث اخیر نام نائینی با صراحت آمده است ؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ قبل از کتاب قطعه ای از حاشیه کفایة الاصول میرزا ابوالحسن مشکینی با نسخه صحافی شده که این حاشیه گویا به خط مشکینی باشد که در ذیحجه 1334 به پایان رسیده؛ جلد: تیماج قهوه ای، 195گ، مختلف السطر، اندازه: 15/5×21سم[ف: 157 - 19]
آغاز: یجب الوضوء للصلوة الواجبة و یشترط فیها و فی کل صلوة و لوکانت مندوبة و لایجب الصلوة الجنازة و لایشترط فیها و یجب ایضاً للطواف الواجب و یشترط فیه وقیل یجب لمس کتابة القرآن؛ انجام: و لافرق فی ذلک بین ان یتحد العوضان جنساً اولا وکذا یصح الصلح علی اسقاط حق الخیار و علی اسقاط حق الاولویة فی تحجیر
تقریرات فقهی است که بعضی ابواب را مفصل و بعضی از آنها را به اختصار برگزار کرده و از کتاب حج فقط بحث استطاعت را آورده است از هیچ کتاب و نویسنده ای در متن اسمی نیاوردهاست؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و وسط و انجام؛احتمالاً این نسخه به خط مؤلف می باشد؛ جلد: تیماج مشکی،220گ، مختلف السطر، اندازه: 16/5×21/5سم [ف: 1 - 483]
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم. الحمدﷲ کماهو اهله رب العالمین ... امابعد فلما من اﷲ سبحانه علینا بالعلامة النحریر الماهر التقریر بأن اتکلم اولاً فی السند ثم فی المتن فی الدلالة؛ انجام: قلت وعلی هذا لایتاتی لهم الفرق بین المجتهد فی تحصیل حکم من الاحکام وبین المجتهد فی تحصیل اجماع علی حکم حتی حکموا تقریرات درس فقه یکی از علما که مؤلف از ایشان به «استادنا و عمادنا، السید المعظم، المطهر المکرم السید الهادی محمدمهدی اطال اﷲ بقائه للاسلام و المسلمین ...» نام برده که گویا محمدمهدی بحر العلوم باشد مؤلف اول سند و سپس متن و آنگاه دلالت خبر را بررسی می کند، مقداری از بحث وضوء را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، 8گ، 23 سطر، اندازه: 18×26سم [ف: 1 - 481]
آغاز: الحمدﷲ کما هو اهله رب العالمین و الصلوة علی خیر خلقه محمد و اله الطاهرین المعصومین اما بعد فلما من اﷲ سبحانه علینا بالعلامة النحریر الماهر و المحقق المقدس الطیب الطاهر الجامع لجمیع الفضائل و الماثر و الفائق علی جل الاوائل؛ انجام:و استبعاد سقوط حکم هذه النجاسة شرعا اذا لم تحصل المباشرة لجمیع ما وقع فیه الاشتباه غیر ملتفت الیه قال و قد ثبت نظیره فی حکم واجدی المنی فی الثوب المشترک بین اثنین و اعترف به الاصحاب فی غیر المحصور و الفرق بینه و بین المحصور خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با امضای «منه »؛ جلد: تیماج زرشکی، 132گ، 21 سطر، اندازه: 14/5×21سم[ف: 481 - 1]
در تیمم، موالات، طهارت، خلل صلاة، و جز آنها می باشد، و شاید تقریرات درس یکی از روحانیان قرن سیزدهم باشد ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ 104گ، 14 سطر، اندازه: 11×16سم [ف: 3 - 488]
از بعض شاگردان صاحب جواهر و شیخ انصاری (قدهما)، مباحث صلوة مسافر، خلل صلوة و مبطلات صلوة و نماز جماعت و غیره در این مجموعه گردآوری شده و همان طور که مرحوم حجت در ابتدای کتاب نوشته اند از مطالب صاحب جواهر و شیخ انصاری (قدهما) است؛ بی کا، بی تا؛ خطوط مختلف با حواشی بسیار [ف: - 23]
آغاز: ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر، الصلوة معراج کل
مومن؛ انجام: مع ان الفسخ لمافیه من التصریح به عملا بادلة الوفاء.
بخش های کوتاهی است در فقه و گویا نویسنده از شاگردان شیخ انصاری بوده و درس های استاد خود را تقریر نموده است. در این بخش ها از مسائل نماز، وقت نماز، ولایت قاضی و حکومت حاکم، خرید و فروش گفتگو کرده است. در میان آنها بالای دو برگ عبارت «فقه قضاء للشیخ» به چشم می خورد و در میان آن فاصله های سفید زیاد است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 33ص (148 -180)، اندازه: 18×22/5سم[ف: 101 - 9]
آغاز: و قد جعل و ضع الکتاب لبعض المصنفین فیما یروی؛ انجام: و احتمال الاردبیلی ایضا من القاعدة الاولیه ... عوضا عن البعض فلا معاوضة.
بخشی از تقریرات فقه و گویا دنباله بخش 3 دفتر است و در آن مسائل خرید و فروش کافر، برخی از شروط عقد و وکالت و تصرف در مال غیر و بیع نجس و جز آنها عنوان شده است. در میان نسخه صفحه ها و برگ های سفید به چشم می خورد و نیز در صفحه 240 بخش کوتاهی از آغاز کتاب الانوار العلویه فی المناقب المرتضویه نوشته است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: گوناگون، جلد: تیماج عنابی، 36ص (221-256)، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9 - 103]
آغاز: و هو کما بینا لعموم ادلته لایخص بعض افراد البیع بل یعمهو غیره و من انواع العقود؛ انجام: و ان صح لظاهر اطلاق التملیک باخذ المنفعة مستحقة و السرفیه ما فهم من الشارع گویا دنباله ش 3 و 7 دفتر شماره 2745 مجلس در صحافی جدا افتاده و در خیار شرط و دعوی بر میت گفتگو کرده و همچنان که گفته شد گویا تقریرات درس شیخ انصاری است که یکی از شاگردانش نوشته و در بالای برخی از برگها عنوان «فقه شیخ» آمده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج عنابی، 48ص (264-311 )، اندازه: 18×22/5سم [ف: 9 - 103]
آغاز: قال المصنف ... اقل الحیض ثلثة ایام و کثرة عشره و کذا اقل الطهر و هل یشترط التوالی فی الثلثة ام یکفی کونها من جملة العشره الاظهر الاول، اقول؛ انجام: فما کان مرجعها الی الخلق فیکون فیه المرتین نظرا الی الکبری الکلیة المستفادة من مجموع الکلام.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ قطع: خشتی کوچک [رشت و همدان: ف: - 1607]
مجموعه ای است شامل مباحث اصول و فقه که ظاهراً تقریر درساستاد است و همه از یک نویسنده می باشد. مؤلف از شیخ مرتضیانصاری با عنوان «الشیخ الاستاد الامام المرتضی رحمه اﷲ» و ازصاحب جواهر با عنوان «استاد رحمه اﷲ» یاد می کند و از استاددیگرش که ظاهراً شیخ حسن مامقانی است با عنوان «افضلالمحققین، استادنا سلمه اﷲ یا ادام اﷲ افادته» یاد می کند. فهرستبخش های موجود در این مجموعه عبارتند از: رسالة فی وجوب تقلید الاعلم، الکلام فی عقد الفضولی، شرح شرایع الاسلام (کتاب الزکاة و الخمس)، کتاب المتاجر، مسألة فی حکم حلق اللحیة؛ خط: تحریری، بی کا، بی تا؛ بی کا، بی تا؛ جلد: روغنی، 261گ، 19 سطر، اندازه: 14/5×20/5سم [ف: 26 - 299]
یادداشت های فقهی و اصولی است بدون فصل و ضابطه، گویا تقریرات درس استادش را نوشته است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز (برگ اول) و وسط؛ اوراق آشفته؛ 147گ، مختلف السطر (10×15 )، اندازه: 16×22سم [عمومی ساری و تنکابن: ف: - 126]
شامل مبحث البیع؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: شیخ رجب علی مجتهد بجنوردی، محرم 1340؛ 21سطر، اندازه: 13/5×17سم
[تراثنا: س6ش1 - 90]
بی کا، بی تا؛ جلد: پارچه، 105گ، مختلف السطر، اندازه: 11×17سم [ف: -265]
آغاز: کتاب الطلاق و الکلام فیه مرة فی بیان الموضوع و مرة فی بیان الحکم الوضعی من حیث التسبیب
تقریرات مفصلی است که مؤلف از درس استادش که از وی با دعای «دام ظله» یاد می کند تحریر نموده است. این تقریرات به عنوان شرحی بر یک کتاب فقهی نگاشته شده که از تألیفات استاد شارح بوده است. گویا مؤلف متن میرزا حبیب اﷲ رشتی باشد. کتابی که به عنوان متن قرار گرفته به ترتیب کتابهای فقهی شیعه تنظیم گردیده و عنوان مباحث آن «مواضع - مواضع» است. شارح از استادش و دیگران، در برخی موارد شرح با این عبارتها، یاد کرده است: «شیخ جعفر ره فی کتاب البیع فی باب المعاطات»، «قال س دام ظله»، «الموضع السادس فی ولایة المقاص و قد ترک الاستاد الموضع السادس لعدم اقتضاء المصلحة فی ذکره هنا»، «الشیخ ره» که گویا مقصود از آن، شیخ مرتضی انصاری است ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 261گ، 21-24 سطر، اندازه: 18×23سم [ف: 2 - 1016]
آغاز: فی قصد القریبة ودلیل الابطال؛ انجام:شیء حاولا و عزها هکذا ... الفقیه الاسماء ادام اﷲ عزه و علاه از شیخ جواد مدرس ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا [الفبایی ف: 139]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 182گ،
اندازه: 17×25/5سم [رایانه]
بی کا، بی تا؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 124گ، اندازه: 17/7×22/2سم [رایانه]
آغاز: فاعلم ان الفقهاء اختلفوا فی ان نیة الوضوء وجب قصد الوجه؛ انجام: المسئلة الخامسة: اذا عتق امة فی مرض الموت ...
تقریرات دروس فقه شامل دو کتاب الطهارة و الصلاة، و در آن بسیار تعبیر «قال استادنا الشیخ و قال الشیخ سلمه اﷲ و قال الشیخ الاستاد حجة الاسلام فی رسالته» آمده است. در ابتدای نسخه اوراقی در تقریر دروس حکمت آمده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: چرم سیاه، 367گ، 22 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [مؤید: 2 - 79]
درس آخوند خراسانی. کتاب البیع ؛ بی کا، بی تا[ د.ث. مجلس]
در این مجموعه استدلالی که تقریر بعضی از درس های شیخ هادی طهرانی است و پاره ای از بحثها ناتمام مانده است، این بحث ها آمده است: بعضی احکام طهارت، منجزات مریض، مستثنیات جهل و حکم در صلاة، بعضی احکام اجاره، قاعده ضمان ید، احکام صلح. در پایان رساله «الرضوان »طهرانی درج شده است؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ رسا لههای آخر به خط نسخ محمد ناصر سرجانی کرمانی است که در عصر طهرانی نوشته است؛ جلد: تیماج قرمز، 196گ، مختلف السطر، اندازه: 18×22سم [ف: 81 - 1 ]
تقریرات ابحاث سید محمد حسینی رازی لواسانی ؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تقریرات فقه مرحوم آیت اﷲ سید محمد حسینی رازی لواسانی احتمالاً پدر مرحوم آیت اﷲ سید کاظم عصار؛ قطع: رقعی[ میراث شهاب: س8ش4 - 53]
تقریرات ملارضای استرآبادی شاگرد کاشف الغطا ؛ بی کا، بی تا میراث[اسلامی: 5 - 588]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
علیرضا، ق12 قمری
‘alī rezā (- 18c)
تقریراتی است از درس استادی که از وی با لقب «السید الاستاد» در متن یاد شده، این تقریرات پراکنده و در موضوعات حجیة حکم ظاهری، شروط الصلوة، اخبار البرائة، الواجب التوصلی والتعبدی، العلم الاجمالی، خیارات است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:2199-12/89آغاز: بسمله و به نستعین انکار السید للاستاد دام ظله جعل الحجیةو الحکم الظاهری بل عدم معقولیة الجعل و بیان هذا المدعییتضح بذکر مقدمات الاولی ان النزاع؛ انجام:و تذکر فیها ان بطلان الشرط فی الفرع الذی ذکره العلامة مسلم بالنص و الاجماع کما ذکره الانصاری (ره) و هنا فروع آخر مذکورة فی شرح اللمعة و علیکم بالمراجعة.
خط: نستعلیق شکسته، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: مقوا عطف پارچه، 73گ، 22 سطر، اندازه: 16×21سم [ف: 2 - 1017]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
نایب الصدر، محمد مهدی بن محمد کاظم، - 1267 قمری
nāyeb-os-sadr, mohammad mahdī ebn-e mohammad kāzem (- 1851)
تقریرات فقهی و اصولی وی است که از استاد خود با عنوان، «قال شیخنا دام ظله» نام برده و در اکثر ابواب فقه خصوصاً وقف، ارث، خمس و بیع مطالبی را بدون نظم و ترتیب خاص و برخی مواقع در حاشیه با عنوان «فائده» به تحریر در آورده و بیشتر مطالب به عربی است. در واقع می توان گفت یک نوع فقه استدلالی است که علاوه بر طرح فروعات فقهی، قواعد اصولی نیز طی آن بیان شده است، در برخی موارد جداگانه به مباحث اصولی پرداخته و از منابع گوناگونی اصولی چون قوانین الاصول سود جسته است.
[رجال اصفهان: 94؛ مکارم الاثار: 1867/5]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13077
آغاز: فیما بین ایشان مگر آنکه تفویض به یک نفر در هر طبقه یا در بعضی از طبقات در سابق به وی، لا حق شخص شود، قصه این است که عبارت وقفنامچه بنفسها وفاء به این مطلب نمی کند؛ انجام:و اعلم، أن الانسان بعد أن صار مالکاً للاصول و القواعد له من العمل فیظهر له بذلک خفایا النص.
خط: تعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ بیشتر عبارات بدون نقطه نگاشته شده، مصحح، محشی بسیار با عنوان «فائدة - فائدة»؛ وقف نامه ای در پشت برگ آغازین به خط مؤلف آمده [ف: 33 - 142]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
قزوینی، احمد، - 1273 قمری
qazvīnī, ahmad (- 1857)
تقریراتی در تجارات و عبادات و پاره ای از مباحث اصول.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:4184
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی،397گ،19سطر(9×15)،اندازه: 16×21سم [ف: 13-3151]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
طباطبائی، زین العابدین بن محمد، ق13 قمری
tabātabā’īī, zayn-ol-‘ābedīn ebn-e mohammad (- 19c)
تقریرات فقهی و اصولی است .
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه:265 - ج
آغاز: بسمله. حمدله. اما بعد فالکلام فی علم الرجال یقتضی رسم مقدمه و مقامات؛ انجام: و هذه قرینة علی ارادة الاستخدام المذکور سابقا
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ با خط خوردگی، محشی، پسر مؤلف در آغاز نسخه نوشته که تألیف پدر من است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی، 349گ، 25 سطر (10×16/5 )، اندازه: 16×22سم [ف: - 302]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
کوکدی گلپایگانی، محمد رضا بن علی، ق13 قمری
kūkadī golpāygānī, mohammad rezā ebn-e ‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: 1247 تا 1253ق
یادداشت های مؤلف است که در بین سال های 1247 تا 1253ق تقریرات دروس اساتیدش را در فقه و اصول نگاشته و برخی از آنها به صورت حاشیه یا شرح بر متنی است، این نسخه پیشنویس مؤلف بوده و خط خوردگی زیادی دارد، شامل مباحث الفاظ، اصالة الصحة، وصیت، بیع، کتاب الطهارة و الزکوة (شرح بر شرائع الاسلام).
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:6163-31/43
آغاز: بسم اﷲ سبحانه الحمد ﷲ مرسل الرسل منزل الکتب ناصب الاوصیاء رافع الاولیاء ... المقصد الثانی فی مباحث الالفاظ اللازم ذکرها فی الاصول ... القول فی الالفاظ واحکام اللغات مقدمة اللفظ فی الاصل مصدر بمعنی الرمی من الغم کما صرح به الجوهری وفی عرف العام عبارة عن الصوت؛ انجام: وکذلک حج المستحب ولو مع فقد الاستطاعة الشرعیة بمعنی الامکان ثم کونه حجة للاسلام ما شیاً قبل الاستطاعة الشرعیة فامکن له سابقاً او لاحقاً
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1247 تا 1253، جا: کوکد گلپایگان؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ اهدایی: حاج عطاءاﷲ نخعی گلپایگانی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 189گ، 31-27 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 1019]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
گلپایگانی، حسین، ق13 قمری
golpāygānī, hoseyn (- 19c)
تقریراتی است در مسائل فقه و اصول فقه که مؤلف از دروس اساتید خودش تحریر نموده است. این تقریرات از فقه بحث شهادات و طهارت و از اصول فقه بحث الفاظ و اوامر را شامل است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4381-22/101
آغاز: للمدعی علیه و تبقی بین المدعی و ذلک الغیر فان صدق المدعی علیه احدهما یقبل منه و یحکم علی طبقه سماعا بقول ذی الید فان اقام الإخر بعد ذلک بینة؛ انجام: فنقول اولاً انه من القسم الاول منها و هو عدم العلم بالوضع بوجوه الاول انا لاتم فیه الوضع لان الاصل عدمه و الا دعاء علیه فیهم لیس بحجة لانهم لیسوا.خط: نسخ و تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ جلد: کاغذی سفید، 87گ، 22 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 2 - 1017]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
فاضل خوانساری، محمد مهدی، 1252 - 1315 شمسی
(1873 - 1936) fāzel-e xānsārī, mohammad mahdī
تقریرات دروس اساتید مؤلف مانند آخوند خراسانی (-1329ق) است دارای بحث های اشتغال، قطع، دلیل انسداد، برائت، تسامح در ادله سنن، مسأله ای در الفاظ عبادات، نهی آیا مقتضی فساد هست یا نه، شروط متعاقدین، تعدد اسباب، بیع فاسد، تلف مبیع، متاجر و صلح، در ابتدا دوازده فائده رجالی منتقی الجمان فرزند شهید ثانی را نقل کرده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:234
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... فهذا کتاب منتقی الجمان فی الأحادیث الصحاح و الحسان
نسخه اصلی: کتابخانه شخصی محمد حسن فاضلی –تهران؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ 622ص [عکسی ف: 265 - 1]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
رشتی، محمد عیسی بن یوسف، - 1317 قمری
raštī, mohammad ‘īsā ben yūsof (- 1900)
تاریخ تألیف: 1283 تا 1284ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
تقریرات فقهی و اصولی است که مؤلف در دوران تحصیل خود در نجف اشرف از محضر درس اساتید خود تقریر نموده است.
فهرست مباحث طرح در آن بدین قرار است: الصحیح و الاعم، المشتق، مقدمه الواجب، الشبهات المحصورة، القول فی الاجماع، القول فی التعارض و التعادل و الترجیح، الاجتهاد و التقلید، صلوة الجامعة، رسالة فی الخمس، المدعی و المنکر، صلوة الجماعة، السلف السلم، الغصب، الصید و الذباحه، قاعدة من ملک. مصنف بعد از اتمام تحصیلات در هنگام بازگشت به وطنش به عنوان پایان نامه تألیف نموده است.
قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه:410
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین ... و بعد فیقول الحقیر الفقیر الی اﷲ الغنی عیسی بن یوسف الرشتی ... سیما من فرید الدهر و الاوان و مجتهد العصر و الزمان ... المطابق اسمه باسم نبینا، ثم انی اردت ان اخرج من المشهد الغروی کرها کتبت بعون اﷲ الموفق للسداد شطرا من مسائل الخمس تعجیلا لیکون انموزجال لما حصلت منه سلمه اﷲ ... مسالة الخمس و هو حق مالی یثبت لبنی هاشم؛ انجام:فلو کلف مع هذا باداء الخمس یکون مشقة علیه، اسقطه الامام فی وقته و فی حقه او غیر ذلک من المحامل کما مر. تمت خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: 1283 و 1284ق، جلد: تیماج قهوه ای، 727گ، مختلف السطر، 12-21 سطر (12×17 )، اندازه: 14/5×20سم [ف: 2 - 18]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
محمد حسین بن آقا باقر، - 1336 قمری
mohammad hoseyn ebn-e āqā bāqer (- 1918)
در فقه و اصول و از بیع آغاز می شود، شاید از نورالدین محمد حسین بن اقا باقر باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ چند برگی نانوشته؛ تملک: نورالدین محمد حسین با مهر 1319 ؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج حنایی، 287گ، 22 سطر (15×15 )، اندازه: 17×22سم [ف: 17 - 108]
از امر و نهی است و می رسد به تجری، شاید از نورالدین محمد حسین ابن آقا باقر باشد ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ مهر: نورالدین محمد حسین؛ کاغذ: فرنگی سفید و کبود، جلد: تیماج سرخ، 263گ، 26 سطر (13×16 )، اندازه: 2×17سم [ف: 17-108]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
مجتهد ساروی، موسی بن حسن، 1285 - 1339 قمری
mojtahed-e sāravī, mūsā ben hasan (1869 - 1921)
در ضمن تدریس به شاگردان و مسائل غامض این رشته از علوم را با بیانی ساده به زبان عربی در سلک تحریر آورده و مشتمل بر سه جزو است.
ساری؛ طاهری شهاب؛ شماره نسخه:194
بعضی جزوات آن ناتمام مانده؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ 99ص، قطع: خشتی [ نشریه: 6 - 617]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
حسینی شیرازی، میرزا عبداﷲ بن میرزا حبیب، ق14 قمری
hoseynī šīrāzī, mīrzā ‘abd-ol-lāh ebn-e mīrzā habīb (-20c)
تقریراتی است که مؤلف به عنوان حواشی بر بخش هایی از کتاب «المکاسب » و «فراید الاصول» شیخ انصاری با عناوین «قوله قوله» نگاشته است. او این تعلیقات را در نجف اشرف از درس میرزا (گویا میرزای شیرازی یا میرزا حبیب اﷲ رشتی) تحریر نموده است. او هم چنین مطلبی را از استاد دیگر خود شیخ علی همدانی با عنوان «قال الاستاد دام فضله» نقل نموده است.
قم؛ مرکز مطالعات؛ شماره نسخه:259/1
آغاز: بسمله قوله بناء علی ان مورد السؤال الکون علی الوضوء باعتقاده؛ انجام: اختتام در تحفة الزائر نوشته و طریقه خواندن و افتتاح آن را آقا میرزا عبداﷲ ولد مرحوم آقا میرزا حبیب حسینی شیرازی نقل فرمودند از بعضی از مشایخ عظام
خط: نسخ، بی کا، تا: 3 ربیع الاول1323ق؛ جلد: مقوا، آبی، عطف پارچه، 76گ (1ر-76پ)، اندازه: 13×22سم [ف: 1 - 228]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
موسوی شمس آبادی، ابوالحسن، ق14 قمری
mūsavī šams-ābādī, ab-ol-hasan (- 20c)
تقریرات دروس سید أبوالحسن اصفهانی و شیخ عراقی در فقه و اصول است، شامل: بحث المطلق و المقید، بحث الظن، الاجتهاد و التقلید، البراءة، الاستصحاب، التعادل و التراجیح، بحث التیمم، الوکالة، الحج، البیع.
قم؛ فاضل قائینی؛ شماره نسخه:بدون شماره
کاتب = مؤلف، تا: 1357ق [تراثنا: س13ش1 - 151]
taqrīrāt-ul fiqh wa-l usūl
غیر همانند:
آغاز: الحمدﷲ رب العالمین و صلی اﷲ علی محمد و اله الطاهرین، و بعد فیقول ... ان هذا وریقات متعلقة بحجیة الظن؛ انجام:فالترجیح مع ادلة الاصول لکونها اکثر و لکونها معتبرة محکمة متقنة معمولة عند العلماء و لتحقق الشهرة فی المقام علی طبقه.
نسخه اصل: کتابخانه ای شخصی در اصفهان. مجموعه ای است مشتمل بر مباحث فقهی و اصولی. قسمت اول احتمالاً تقریر درس اصول فقه یکی از علماء است که با عناوین «هدایة-هدایة» تدوین شده است، و احتمالاً شیخ عبدالکریم جزی اصفهانی تقریرات درس مرحوم میرزا ابو القاسم اوردوبادی (-1333ق) را نوشته است، کما اینکه قبل از مبحث «القول فی ان الامر بالشیء هل یقتضی النهی عن ضده» چنین نوشته شده است. نیمه دیگر نسخه مباحث فقهی است مشتمل بر کتاب 1- زکات، 2- خمس، 3 - صوم، 4- رساله در تعارض خبرین ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن حاج ملا مهدی جزی اصفهانی، تا: چهارشنبه 28 ربیع الاول 1297ق (پایان مطلق و مقید)؛ مصحح؛ 528گ، مختلف السطر [عکسی ف: 2 - 340]
آغاز: اختلفوا فی جواز اجتماع الامر والنهی علی قولین ... لکن الاستاد دام ظله (78پ) فصل اختلفوا فی ان النهی هر یقتضی الفساد (81ر )؛ انجام: قال و لیس علیه الانقلاب الی مجلس شامل مسائل گوناگون، اجتماع امر و نهی، آیا نهی دلالت بر فساد می کند، اجتهاد و تقلید، تجزی در اجتهاد، حکم حاکم قابل نقض است؟ مکاسب محرمه، قمار، نرد، شطرنج و در پایان قطعه ای در شرح یک متن فقهی است در چهار صفحه. مقرر ظاهراً یکی از شاگردان شیخ مرتضی انصاری (1212-1281) است که در کرانه برگ 100پ از او به «و شیخنا المرتضی» نام برده است ؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوا رویه تیماج مشکی، 27گ (76پ-102پ )، اندازه: 15×21سم [ف: 17 - 100]
آغاز: حمدله. و الصلوة ... قوله قدس الفصل الخامس فی صلوة المسافر اه أقول لااشکال فی مشروعیة صلوة المسافر لأن الأدلة الثلاثة؛ انجام: ذکره الأستاد العلامة من صحة استناد عدم العقاب الی الأمر الغیر الاختیاری ... العقاب علی أصل فعل الغیر من العقاب الأمر الغیر الاختیاری.
تقریرات درس فقه و اصول فقه یکی از فقهای شیعی در قرنسیزدهم هجری است که مقرر از او به عنوان «شیخنا » و «استادالعلامة» نام می برد و در حق او دعای «دام ظله» می گوید، گویامتن درس فقه یکی از کتب علامه حلی بوده و مقرر مطالب کتاب متن را به عنوان «قوله» و توضیحات خود را به عنوان «اقول» می آورد. بخش اول نسخه شامل بحث فقهی درباره صلاة مسافر است و بخش دوم بحث اصولی درباره استصحاب است؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی، متن خط خوردگی دارد؛ یادداشت امانت گرفتن نسخه از سید محمد تنکابنی ثبت شده؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی، 1339؛ 277گ، 21 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1 - 146]
در اصول و فقه به عربی و در میانه رساله مانندی به فارسی هم هست؛خط:نستعلیق،کاتب=مؤلف،تا:قرن 13 ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج،279گ،20سطر (6×14 )، اندازه: 15×21سم [ف: 16 - 265]
آغاز: بسمله. فی صلاة المسافر و فیه مقاصد. الاول فی الشروط و هی: الاول المسافة. و هی شرط اجماعاً. و تحقق بثمانیة فراسخ ذهاباً اجماعاً. منها الصلوة المسافر
مسایل فقهی و مباحثی از اصول فقه، با سربندهای «المطلب الاول ... الثانی ... » و «المبحث الاول ... الثانی ... » و «باب الاول ... الثانی
...» ولی این سربندها پیوستگی آنچنانی که کتابی را تشکیل دهد، ندارد. تقریراتی را ماند و یا خمیرمایه کتابی ؛ خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آهار مهره، جلد: مقوایی کاغذ ابری پوشانیده، 374گ، 20-22 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 188]
آغاز: بسمله. القول فی النجاسات و احکامها و هی علی اتنی عشرة. اولها و ثانیها البول و الغایة. مما لایوکل لحمه ؛.
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا روکش کاغذ ابری، 304گ، 20-22 سطر (11/5×17/5 )، اندازه: 15/5×22سم [ف: 2 - 188]
در اصول و فقه است در اوامر، تخصیص عموم کتاب، جواز رجوع به مفضول با بود فاضل، اجرت قضاء، حکم و فتوی، حقیقت شرعی، تخصیصی به مفهوم مخالف، اجزاء، اقتضا امر نهی از ضد را، مقدمه واجب، حجیت عام پس از تخصیص، اجماع، منطوق و مفهوم، اجتماع امر و نهی مؤلف این کتاب با کتاب شماره پیش باید یکی باشد؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه ای، 221گ، 25 سطر (9/5×17 )، اندازه: 16×22سم [ف: 8 - 139]
آغاز: الکلام فی مدرک الظن الحاصل من الاستصحاب فنقول قال بعضهم ان منشأ الظن فی الاستصحاب هو مجدد الکون فی الزمان الاول؛ انجام: اما الرابع فتدرج اتدراجه تحت نفی الاحکام الفرریة و عدم کونها مجعولة لان عدم الضمان مثلا لیس بمقبولة حتی نفی
بالقاعدة.
مباحثی در اصول فقه با استفاده از دروس اساتید و مشتمل بر: 1 - استصحاب از درس فاضل اردکانی، تعارض بین الاصل والظاهر، الجمع مهما امکن اولی، العدالة، حجیة الظن و اعتباره فی اصول الدین، بعضی مسائل الصوم، الاجتهاد و التقلید بحث اعلم، التقلید، التجزی فی الاجتهاد، الاجماع از تقریرات سید حسین ترک ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: ربیع الثانی 1302 (پایان اول)، ربیع الثانی 1300 (ابتدای سوم و) 29 شعبان 1302 (ابتدای پنجم )، مصحح، با خط خوردگی و اضافات در حاشیه ؛ جلد: مقوایی، 84گ، مختلف السطر، اندازه: 18/5×24سم [ف: - 46]
در فقه و اصول از «بسمله. قاعدة فی شرائط المتواتر» تا به پراکنده هایی در غسل و طهارت ؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: آبی و سفید، قطع: خشتی [چهار کتابخانه مشهد-ف: - 8]
آغاز: هو اسقاط الاتیان ثانیاً فیصدق فی فاسد العیدین فی الوقت المتسع ... اما المعاملات فهل یقتضی النهی فیها الفسادام لانقول اولاً؛ انجام: هو قوله لایحل مال امرء الابطیب نفسه وهو موجود فی رضایة الفعلی ایضاً الثالث الفرق بین الحکم التکلیفی والوضعی فسیأتی انشاء اﷲ تعالی والحمدﷲ
تقریرات درس یکی از اساتید است از قرن 14 هجری شامل مباحث فقهی و اصول به صورت استدلالی، درآغاز مباحث الفاظ از اصول و پس از آن بخشی از مباحث قطع و ظن و برائت است که به صورت حاشیه بر «فرائد الاصول» شیخ انصاری است و سپس بحث جواز اجتماع امر و نهی و نیز مغالطه و انواع آن و پس ازآن پاره ای از شرایط نماز و در پایان بحثی درباره شروط ضمن عقد ؛ خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: پنج شنبه 27 جمادی الثانی 1314ق؛ افتادگی: آغاز ؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد ؛ جلد: مقوا عطف گالینگور قهوه ای، 141گ، 25 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 2 - 1018]
آغاز: اختلفوا فی جواز اجتماع الامر و النهی فی امر واحد علی اقوال و قبل الشروع فی المقصود و اللخوض فی استدلال لتحقیق ما هو الحق فی المقال لابد من تقدیم مقدمة و امور ینبغی علیها اما المقدمة ففی بیان ان هذه المسئلة هل من المسائل الاصولیه المندرجه فی مبحث الالفاظ او المعدوده من الادلة العقلیة؛ انجام: فان قولهم الانسان لاحجر یراد به عند التحقیق ان الانسان لیس حجراً او مغایر للحجر لا ان وجوده عین عدم وجود الحجر اذهو کما تری غلط بین و یدل علی ذلک مضافاً ...
تقریراتی است از دروس اساتید علمیه نجف با رد و ایرادهای بسیار، در آن از «شیخ بهائی، شیخ محمد تقی اصفهانی فی الهدایة المسترشدین، کلباسی در اشارات الاصول، مدقق شیروانی، بعض مشایخ عصرنا و شیخنا الامام المرتضی قدس سره» نقل قول شده است. نسخه حاضر از مباحث اصول فقه، اجتماع امر و نهی و تعارض و مباحثی از فقه را شامل است ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: وسط؛ مصحح؛ فاقد جلد، 292گ، 23 سطر (8/5×15 )، اندازه: 15×20سم [ف: 2 - 260]
آغاز: قوله ولا تستخلف المدعی مع البینة الا ان یکون الشهادة علی من فیستحلف علی بقاء الحق استظهارا اقول لا یخفی علیک ان مقتضی الاصل الاولی لغة تسلیم؛ انجام: علی القول بالاصل المثبت حسب ان حصه الدم الموجود لست من انار اﷲ علیه لعدم بلوغ خمسین اوستین
تقریرات درس فقه و اصول استادش را که با دعای «مدظله» از او یاد می کند به صورت پراکنده و نامنظم دراین نسخه نگاشته، بحث اصول آن درباره استصحاب به صورت حاشیه ای است برمتن (گویا حاشیه بر رسائل شیخ انصاری) و استاد نویسنده تقریرات، شاگرد ماتن بوده است ؛ خط: نسخ، کا: خط مؤلف، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ جلد:مقوا با عطف گالینگور قهوه ای، 38گ، 19 سطر، اندازه:15/5×21سم [ف: 2 - 1019]
فی الاستصحاب و الاجماع و مسقطات الخیار و الاقرار من الریاض و التعادل والتراجیح و بعض مسائل الخیارات (پایان یافته در 1329) و مسائل خیار الغبن و مسائل خیار الرؤیة؛ خط: نسخ بدخط، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن تریاکی، 181گ، 21 سطر، اندازه: 17/3×23/8سم [ف: 4 - 863]
آغاز: کتاب الصوم و الکلام فیه یقع فی موارد الأول فی معنی الصوم فنقول لاکلام فی أن الصوم فی اللغة بمعنی الامساک؛ انجام: و هی القول بالفوریة لاستناده الی عدم الدلیل علی العموم و منع جریان الاستصحاب فی المقام و قد عرفت الکلام فیهما.
بخش های پراکنده ای از تقریرات درس فقه و اصول است شامل مباحثی از کتاب صوم، تکلیف واقعی و وضعی، خلل واقعه در صلاة، خیارات و قطعه ای از منظومه ای در فقه به عربی، مقرر از استادش به عنوان «شیخنا العلامه دام ظله» نقل قول می نماید ؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ مصحح، متن خط خوردگی دارد؛ تملک: شیخ علی بن ابراهیم به سال 1343ق؛ واقف: آیت اﷲ مرعشی نجفی، 1339 ؛ جلد: تیماج سرخ، 91گ، 16 سطر، اندازه: 11/5×18سم [ف: 1 - 145]
القول فی السنة آغاز می شود و گویا از همان نورالدین محمد حسین است؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 14؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 24 سطر (11×17) [ف: 17 - 108]
آغاز: بسم اﷲ تعالی اختلف کلمات ارباب النظر فی اشتراط الحیوة
فی المفتی فالمعروف بین اصحابنا الاشتراط و المنسوب الی العامة عدمه و لیعلم مقدمة؛ انجام: اذلایصح التمسک بعموم العام فیما اذا علم تخصیصه بالمخصص الذی یکون له عنوان مجمل کما لا یصح التمسک بالمخصص فی ادراج الفرد المشکوک تحت عنوان المجمل و اﷲ العالم.
خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اندازه: 18×24سم [رشت و همدان: ف: - 1607]
آغاز: اعلم ان من الادلة الشرعیة النقلیة او الشرعیة العقلیة ... و منه استصحاب اجزاء ما لا یؤکل لحمه فی الصلاة ... ما ذکره العلامة فی القوانین
درس های یک استاد ناشناس را به طور پراکنده گرد آورده و از استاد به «دام ظله» بی نام یاد می کند. از میرزای قمی (1151-1231) و از کاشف الغطا (م1228) نیز یاد کرده است. در استصحاب است سپس بخش هائی از صید و ذباحه و اجاره و صلاة و صوم و غیر آن؛ خط: نستعلیق ناخوش، بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: مقوایی رویه تیماج مشکی، 224گ، 19-20 سطر (11×17 )، اندازه: 16/5×22/5سم [ف: 11 - 678]
کا: حاج میرزا عبدالمسیح (چهل ستونی)، بی تا[چند نسخه ف:315]
بی کا، بی تا؛ خریداری از عبداﷲ ناصری [رایانه]
آغاز: بسمله، المقصد الثالث فی الشک ولما کان البحث فی هذه المقاصد لبیان الادلة العقلیة التی هی عبارة عن الوظائف العقلیة التی یتوصل بها الی الوظائف الشرعیة؛ انجام: اصل العمل و یمنع جهاته و تعیین اجزائه فی جمیع جهاتها من الوجوب و الاستحباب و غیرهما تقریرات درس اصول و فقه شیخ مرتضی انصاری است از چند نفر که در آغاز نسخه چنین معرفی شده است: اصل برائت تا اواسط از میرزا مهدی خراسانی، تا اواخر از میرزا ابوالحسن گرگانی، و قدری از اواخر از میرزا علی سبزواری و تعادل و ترجیح نوشته میرزا محمد تقیگرگانی و قدری از صلاة نوشته شیخ عبدالحسین گرگانی؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: محمد علی بن کاظم؛ جلد: تیماج سرخ ضربی، ترنج باسر، 244گ، 20 سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 2 - 1009]
taqrīrāt-e feqhī va osūlī
معصومی بهبهانی، محمد علی بن سلیمان۱۳۷۲-، قمری
ma‘sūmī behbahānī, mohammad ‘alī ebn-e soleymān (- 1953)
یادداشت های پراکنده فقهی و اصولی از تقریرات درس یکی از اساتید حوزه علمیه نجف- گویا شیخ هادی تهرانی- است. مقرر از استاد با عنوان «شیخنا العلام النحریر القمقام» یاد می کند. از جمله مباحث این دفتر بحث در مسائل زکات است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:15836
آغاز: بسمله. قال علی بن ابی طالب لابی الاسود الکلام کله اسم و فعل و حرف الظاهر ان مراده علیه السلانم بالکلام؛ انجام: و بهذا لبیان ظهر فساد قول النصاری القائلین بأنه تعالی جوهر واحد و ثلثه اقانیم ... المسیح کاتحاد الماء بالخمر.
خط: نستعلیق تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ با خط خوردگی در متن؛ 86گ، 26 سطر، اندازه: 20×24/5سم[ف: 91 - 44]
taqrīrāt fi-ṣ ṣalāt-il jamā‘a
شوشتری، عبدالرحیم بن محمد علی، 1226-1313 قمری
šūštarī, ‘abd-or-rahīm ebn-e mohammad ‘alī (1811 - 1896)
در این اثر مبحث نماز جماعت در یک «مقدمه» و دو «فصل به» رشته تحریر درآمده است: فصل 1. در آنچه در مورد جماعت صحت دارد و آنچه بر آن واقع نمی شود؛ 2. در رسیدن به جماعت. تقریرکننده این ابحاث احتمالاً یکی از دو تن از اساتید مؤلف یعنی شیخ محمد حسن صاحب جواهر یاشیخ مرتضی انصاری می باشد که در نسخه تنها با عنوان «مرحوم شیخ» از وی یاد شده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:4323
آغاز: بسمله، حمدله، القول فی صلوة الجماعة و الکلام یقع فی مقدمة و فصول ففی الثلثه علی امرین؛ انجام: و اما اثبات القید و هو رکوع الامام فی ذلک الحال فبالاستصحاب فیکون ثبوت احدهما بالحسن و تقارن الاخر و معه بالشرع و بعبارة الاخری صفة الاجتماع.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: گالینگور با روکشی از چرم مصنوعی قهوه ای، 28گ، 20 و 21سطر (8×15و8×16 )، اندازه: 14×22سم [ف: 18 - 288]
» تقریرات فی الغسل ← الغسل
taqrīrāt-e kefāyat-ol osūl
بهبهانی ارگانی، محمود بن احمد ق، ۱۵ قمری
behbahānī argānī, mahmūd ebn-e ahmad (- 21c)
وابسته به: کفایة الاصول؛ آخوند خراسانی، محمد کاظم بن حسین (1255-1329)
تاریخ آغاز تألیف: شنبه 1413/3/21ق (برابر 1371/6/28ش) تقریرات درس خارج آیت اﷲ حاج سید ابوالقاسم حسینی کوکبی تبریزی بر کفایة الاصول مرحوم آخوند خراسانی که از شماره 58 تا 65 می باشد، و از شماره 66 تا 70 تقریر متن دو جلد کفایه توسط آیة اﷲ استاد شیخ مصطفی اعتمادی تبریزی است.
قم؛ ارگانی بهبهانی؛ شماره نسخه:58-70
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مختلف السطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 70]
» تقریرات لابحاث الشیخ الانصاری ← تقریرات الاصول
taqrīrāt-e māzandarānī
حسینی مازندرانی، مصطفی بن معصوم، ق13 قمری
hoseynī-ye māzandarānī, mostafā ebn-e ma‘sūm (- 19c)
مؤلف این تقریرات را پس از چهل سالگی نوشته و در آن از نماز مسافر و پوشاک نمازگذار و از اینکه نهی، معامله و داد و ستد را فاسد و تباه می سازد و از قاعده لزوم و خیار گفتگو نمود . مسئله های فقهی و اصولی در آن پراکنده است و یادداشت مانند می باشد . در آن دارد که من در ۱۲۸۱ دو ماه پس از مرگ شیخ مرتضی انصاری به نجف رفتهام و از «ملا لطف الله مازندرانی ایده الله » یاد می کند . او از خود نام می برد و تاریخ ۱۲۸۵ و شب ۱۵ رجب همین سال هم در آن دیده می شود.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:۷۵۹
آغاز: یا هو یا من هو الا هو . بسمله . و به ثقتی انه خیر موفق و معین ادرکنی یا امیرالمؤمنین علیک و علی محبک سلام الله و الملئکة و الناس اجمعین . الحمدالله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله الطیبین الطاهرین المعصومین الذین ببرکة ارشادهم و بمن استمدادهم ... سهل سبیل التحصیل و التکمیل ... اما بعد فالعبد الجانی مصطفی بن معصوم الحسینی المازندرانی ... غب حصول المأمول من المعقول و المنقول و الوصول الی حد الاربعین بعد استکمال مراتب الکهول مع اشتغال جل العمر فی تشیید قواعد الفقه و الاصول قد تشرف ... سنة احدی و ثمانین بعد الالف و المأتین بالمشهد ... النجف ... بمضی شهرین بعد ... موت... الشیخ ... التستری ... مرتضی الانصاری؛ انجام: فلا یجوز الاقدام بهذا النحو من الالزام و الالتزام ... بان یخرج صدق الاسم عرفا.
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوا ته آن میشن، ۱۶۹گ، ۲۷ سطر (۸/۵×۱۷ )، اندازه: ۱۴×۲۲سم
[ف: ۵ - ۱۸۳۳]
taqrīrāt-e mollā ‘alī nūrī = taqrīrāt-i al-hekmat-li muta‘ālīyi = hāšīya-tu hekmat-el muta‘ālīya
نوری، علی بن جمشید، ۱۲۴۶-قمری
nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd (-1831)
تقریرات درس فلسفه ملا علی بن جمشید نوری اصفهانی است با عناوین «قوله، قوله» که از سوی یکی از شاگردان وی که شاید اسماعیل بن سمیع اصفهانی باشد نگاشته شده است.
[روضات الجنات 408/4؛ الکرام البررة 47/3]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13937/3
آغاز: قوله کما ظنه المحقق الدوانی قد ظن المحقق و تلامذته الی الجعل البسیط بالقیاس الی نفس الذات هو بعینه جعل مرکب بالقیاس الی الذاتیات و وجه ظنه یعلم من قوله ره؛ انجام: قوله امر مبهم لا یحصل له اصلاً و منها یعلم العاقل ان الفناء عند نفخ الصور الاولی ... المادة فی کل الاشیاء هی الهیولی الاولی.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «منه عفی عنه »؛ کاغذ: فرنگی، 9گ (106ر-114پ )، 23 سطر، اندازه: 13×18سم [ف: 35 - 359]
taqrīrāt-e malkam dar teflīs darbāre-ye emtīyāz be xārejī dar 1872
ملکم، ۱۲۴۹ - ۱۳۲۶ قمری
malkam (1834 - 1908)
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2455/19
خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1323ق [ف: 6 - 19]
taqrīrāt-ul mīrzā aš-šīrāzī = muqaddamat-ul wājib
از شیخ حسن (؟)، بنا به گواهی جناب استاد حائری بر پشت برگ آغاز مجموعه تقریرات درس میرزا محمد حسن مجدد شیرازی (-1312ق) است و چنان که بر قطر کتاب به خط قدیم نوشته شده مقدمة الواجب از تقریرات شیخ حسن است و ظاهراً
نویسنده تقریرات شیخ حسن نام داشته و نگارنده حدس می زند که «شیخ حسن بن شیخ محمد قابچی کاظمی مشهدی» باشد که شرح حالش در هدیة الرازی (ص 88) آمده است و قرینهای که بنده را به این حدس گماشت این که طهرانی در آن کتاب تصریح دارد که همسر شیخ حسن مزبور از طایفه آقا سید محمد صادق طباطبایی سنگلجی است و با توجه به اینکه مجموعه حاضر نیز از همان سید محمد صادق و فرزندش سید محمد است ممکن است کتاب حاضر از همان شیخ حسن باشد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1140 ط
آغاز: بسمله اصل: الامر بالشیء هل یقتضی وجوب ملا یتم الا به فیه خلاف و تحقیقه یقتضی رسم مقدمات؛ انجام: الاجتماع فی مثل ذلک مستند إلی نفس التضاد الواقع بین نفس متعلقی الامر و النهی لا الی عدم جواز اجتماع الامر و النهی اذ لیس هناک عنوانان جمعها المکلف بسوء اختیاره فی فرد. قد تم بحمداﷲ و الحمدﷲ اولاً و آخراً.
خط: نسخ، کا: شیخ حسن، تا: قرن 13؛ محشی به نقل از میرزا محمد حسین شیرازی ( - 1312ق) با امضای «منه سلمه اﷲ»، مقابله شده، مصحح، مستدرکات در هوامش با علامت «صح» ؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج یشمی، 190گ، 17سطر، اندازه: 15×22سم [ف: 24/2 - 153]
» تقریر الاستعارة ← رسالة التشریف
taqrīr-ot tahrīr
مهندس لاهوری، خیراﷲ بن لطف اﷲ، ق12 قمری
mohandes-e lāhūrī, xayr-ol-lāh ben lotf-ol lāh (- 18c)
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة و الحساب = تحریر اقلیدس؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) تاریخ تألیف: 1144ق
ترجمه فارسی تحریر اقلیدس که در سال 1144 به روزگار محمد شاه (1131-1161ق) در 15 «مقاله» به انجام رسیده است. نام کتاب را تقریر التحریر آورده ولی محمد علی فرزند مؤلف در مقدمه آن «تقریب التحریر» آورده است.
[فهرستواره منزوی 2633/4]
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:3642
آغاز: شکر مر خدای را که ازوست ابتدا و بسوی اوست انتها و بدوست اختیار همه چیزها؛ انجام: و هر کسی که تفصیل این خواهد ملاحظه این اشکال نماید، واﷲ اعلم بالصواب و الیه المرجع و المآب.
خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ دارای یادداشت خرید میرزا عباس، در آخر یک بند با عنوان «هذا طریق استعلام بعد الذی زید من بعید و لا یمکن وصولنا الیه» به عربی الحاق شده؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 259گ، 21 سطر، اندازه: 17/3×28سم[ف: 161 - 2]
taqrīr-ot towhīd = tafsīr-e sūre-ye exlās
شریف فالی، سلمان بن احمد، ق11 قمری
šarīf fālī, salmān ebn-e ahmad (- 17c)
تفسیری است عرفانی، ادبی و فلسفی بر سوره مبارکه توحید مشتمل بر چهار «مطلب» به شرح زیر: 1. بیان اسامی سوره مبارکه، که عبارتند از: تفرید، تجرید، توحید، اخلاص، معوذه، اساس، صمد، مانعه، مذکره، نور، امان، معرفت، نجات، جمال یا جمیل، مقشقشه [هر یک از واژه ها را نیز به طور مبسوط توضیح داده است ]؛ 2. بیان برخی از احادیث در فضیلت این سوره مبارکه که در کتب تفاسیر مضبوط است؛ 3. سبب نزول سوره؛ 4. بیان ثواب تلاوت آن. مؤلف اقوال مفسران بزرگ چون زمخشری، تفتازانی و دیگران را نقل نموده و گاهی به رد و ایراد نیز پرداخته است.
آغاز: بسمله، أی: ذات تو بالاتر از اوصاف خرد ×× یک حرف زوصف تست اﷲ احد / تا از صفت تو گویم ای فرد صمد ×× گه لم یلد آوری و گه لم یولد.
انجام: اختتام کلام به خاتمه مفادات طیبی در این مقام می نماید قال خاتمة من کلام الشیخ فصیح الدین لم یعطف «اﷲ الصمد»علی الجملة المتقدمة لانها محققة لمضمونها و مبنیة لها و کذا لم یلد لانها محققة لمضمون «اﷲ الصمد»لان الغنی ...
چاپ: با تصحیح فرج اﷲ غلامی، آفاق نور، شماره 3، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، قم، بهار و تابستان 1385ش
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق مورب، بی کا، تا: اوایل قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: مقوا عطف پارچه مشکی، 16گ، اندازه: 13×24سم [ف: 22 - 200]
خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: حنایی و نخودی، جلد: مقوایی با عطف پارچه، 32ص (183-214 )، سطور چلیپا، اندازه: 13×24/5سم [ف: 17 - 421]
taqrīr-u ḥujjat-i ibn-il ḥaddād fī ṭalāq-id dawr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:599/9
خط:نسخ،بی کا،تا:با تاریخ570ق؛اندازه: 11×19/5سم [ف: 2-357]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:1094/9-ف
نسخه اصل : همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 564]
taqrīr-e dars-e šeyx-e kabīr
بارفروشی، محمد علی بن عبدالمطلب، ق13 قمری
bārforūšī, mohammad ‘alī ebn-e ‘abd-ol-motalleb (- 19c)
تاریخ تألیف: 1296ق
مؤلف می گوید که در سال 1296ق در پای منبر شیخ محمد حسن بارفروشی مازندرانی (مشهور به شیخ کبیر و شریعتمدار مازندرانی و کفاش) حاضر شدم و آن بزرگوار موعظه می فرموده و من در رساله حاضر آنها را نوشتم. این رساله که فقط تقریر یک منبر شیخ کبیر است بحث کوتاهی است در اعتقادات و اقسام قطع و شک و ظن.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:14282/1
خط: نستعلیق، کا: محمد علی خلف مرحوم حاجی عبدالمطلب بارفروشی، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 2گ (1پ-3ر )، 15 سطر، اندازه: 16×21/5سم [ف: 38 - 406]
taqrīr-e d.-e hemāse va d.-e motanabī
وابسته به: دیوان المتنبی؛ متنبی، احمد بن حسین (303 -354ق )
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:28621
آغاز: وقال عویف القوا فی عینه - رس شاعر و کابهنو کی تهایورسکی بین کو؛ انجام: طلل بری نشان - دمنه جهوتی شان.
خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، 396گ، اندازه: 17×21/5سم [رایانه]
taqrīr-uš šubhat-iṭ ṭafrat-iz zāwīya
عبدالعالی، محمد امین، ق12 قمری
‘abd-ol-‘ālī, mohammad amīn (- 18c)
تاریخ تألیف: محرم 1108ق؛ محل تألیف: اصفهان رساله کوتاهی است در تقریر و تحریر اشکال معروف در زاویه حاده بین دایره و خط مماس که به شبهه طفرة الزاویة مشهور است. مؤلف این شبهه را ابتدا تحریر نموده و سپس طریق حل و رفع آن را ذکر کرده است. او این رساله را به خواهش یکی از دوستانش تحریر نموده است.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:7733/2-52/73
آغاز: بسمله؛ من اعضل الاشکالات و اعوص الاعضالات شبهة طفرة الزاویة، تقرها ان الزاویة الحادة بین الدایرة و الخط المماس لها علی طرف قطر من اقطارها احد من جمیع الزوایا المستقیمة الخطین للخامس عشر من ثالثه الاصول فاذا فرضنا خطاً منطبقاً علی ذلک الخط المماس تحرک الی جهة الدایرة مع ثبات نقطة التماس منه؛ انجام: و سایر النسب العددیة و ما یقال من النسبة فرع لاتفاق و التجانس فالمراد منها العددیه فقط دون الصمیة فافهم و تدبر.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: محرم 1108ق؛ 3ص، 22 سطر، اندازه: 12×24سم [ف: 2 - 1008]
taqrīr-uš šubhat-il wārida ‘alā ta‘rīf-iz zāwīyat-il musaṭṭaḥa
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
دفع اشکالی هندسی است از سوی محقق دوانی در اینکه گفته شده در مورد زاویه مسطحه که آیا از مقوله کم بوده و قبول قسمت می کند در دو جهت طول و عرض یا خیر؟ در شرح حال ملا جلال دوانی که به قلم دانشمند و پژوهشگر توانا زنده یاد مرحوم استاد علی دوانی نگاشته شده است که در کتابخانه شخصی علامه محمدحسین طباطبائی (ره) صاحب تفسیر المیزان در قم نسخه ای از شرح تحریر اقلیدس خواجه نصیرالدین طوسی موجود است که از سوی ملا جلال دوانی تا مقاله چهارم آن شرح شده است. به نظر می رسد این رساله کوتاه بخشی از آن شرح بوده باشد.
[ریحانة الادب 232/2-236]
قم ؛ مرعشی؛ شماره نسخه:13836/3
آغاز: تقریر الشبهة الواردة علی تعریف الزاویة المسطحة من حیث أنها سطح هو أن السطح یقبل القسمة فی الجهتین و أما الزاویة فلا یقبل إلا فی جهة واحدة التی هی محدود من تلک الجهة اجاب عنه المحقق الدوانی بأنها کیفیة حاصلة من تلاقی الخطین لا کم حتی یقبل القسمة؛ انجام: و ذلک الهیئة إما شرط لها أو شطر فانتفائها بانتفاء الشرط او بانتفاء الجزء فلا یمکن النقض بانتفاء الزاویة علی الکلیة المذکورة نعم من تلک الحیثیة یتزاید بتزایده.
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن شرفعلی، تا: 1304ق ؛ کاغذ: فرنگی، 2گ (49پ-50 ر )، 17 سطر، اندازه: 9×15سم [ف: 35 - 143]
taqrīr-e ‘elm-e meftāh-e a‘zam
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:11044
آغاز: بسمله و الصلوه ... انا جعلنا فی هذه المقدمه ما یجب علی الحکیم ان یذکره فی تقریر علم المفتاح؛ انجام: و له مدخل فی عالم الصناعی
خط: نسخ، بی کا، بی تا
[الفبائی]
taqrīr-ul qawānīn-il mutadāwala min ‘ilm-il munāẓira
ساچقلی زاده، محمد بن ابی بکر، - ۱۱۵۰ قمری
sāčqolī-zāde, mohammad ebn-e abī-bakr (- 1738)
تاریخ تألیف: 1117ق
در آداب بحث، در یک «مقدمه« و دو «مقصد »، ساخته است.
[بروکلمان 1:418 ذیل 1:74،N 2:698]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10524/2
آغاز: و بحمده و صلاة علی رسوله یقول البائس الفقیر ... هذا تقریر القوانین المتداولة من علم المناظرة کتبته تخلیصاً عن اقتراح بعض الطلبة و لیکون لهم مقدمة لطلب فروعها؛ انجام: عنوان و:
فی باب المعارضه فصلان، الفصل الاول: فی تقسیمها هی تنقسم الی المعارضة فی المدعی و الی المعارضة فی المقدمة ...
رساله حاضر از انتها ناقص کتابت شده است ؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالکریم بن علی بن حاجی عمر معروف به فقیه، تا: 1187ق؛ افتادگی: انجام ؛ محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 83ص (192-274 )، 21 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 1/33 - 74]
at-taqrīr li-awjah-it taqdīr
عامری، محمد بن یوسف، - 381 قمری
‘āmerī, mohammad ebn-e yūsof (- 992)
اهدا به: ملک الشرق ابوالحسین عبداﷲ بن احمد
آغاز: بسم اﷲ الرحمن الرحیم، و به اعتضادی، و علیه توکل، و بعد تقدیر اخلص الحمد لولی النعم [و] تخصیص الخلق بالصلاة علی محمد و آله، فانی لما شاهدت مملکة الشرق -- التی هی یمین العالم فی الجبلة
انجام: اذ کان هو نفسه سببا لزواله کذا الحال فی امتناع الایمان علی المخذول. و هذا آخر ما اودع التصنیف فی التقریر لأوجه التقدیر. و اﷲ ولی العون و التیسیر.
چاپ: در رسائل ابوالحسن عامری، به تصحیح سحبان خلیفات (تهران، نشر دانشگاهی: 1375)
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:5774/1-ف
نسخه اصل: پرینستن B. 393 ؛ کا: ابونصر محمد بن حسن بن سعد طبیب، تا: 5 رمضان 592ق [فیلمها ف: 3-181]
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه:301/2بخش3
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [ف: - 139]
taqrīr-ul masā’il wa taḥrīr-ud dalā’il
بهشتی، محمد بن احمد، ق10 قمری
beheštī , mohammad-e bn-e ahmad (- 16c)
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:23906
آغاز: فهو متحیر و نتایج تلک القیاسات؛ انجام: تمت الکتاب بعون ملک الوهاب فی یوم ... فی شهر شعبان المعظم سنه 1123 خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1123ق؛ افتادگی: آغاز ؛ کاغذ: شکری [رایانه]
taqrīr-e mas’alat-ot towhīd
ترکه اصفهانی، علی بن محمد، - 836 ؟ قمری
torke esfahānī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1433)
خط: نسخ، کا: محمد در جزینی، تا: 1309ق ؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج حنایی، 21گ (294-314)، 22 سطر (10×13 )، اندازه: 12×18سم [ف: 16 - 232]
آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة ... اما بعد فان تقریر مسألة التوحید علی النحو الذی ذهب الیه العارفون و اشار الیه المحققون فی المسائل الغامضة ... اردت ان اکتب رسالة اوضح فیها حقیقة مذهب العارفین و بطلان قول الطاعنین من المنکرین مشتهراً علی صفوة ما ظهر لی بالحدس فی هذه المسألة و محتویة علی زبدة ما اشتهر الیه نظری فی تلک المسألة و رأینا ان نقرر تلک المسألة علی طریق الناظرین و ان نسلک مسلک المناظرة مع الطاعنین و نبینها بحجج قویه یدفع عنها طعن المنکرین و یشتد بها رغبة الطالبین؛ انجام: اذا لم یکن له شیخ مکمل یرشده فی کل مقام و منزل. و اعلم ان تحقیق الکلام فی هذا الموضع انما یحتاج الی کلام مبسوط لا یحتمله هذا المختصر و هذا آخر ما اردنا ان نورده فی هذا الرسالة و الحمدﷲ رب العالمین.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالکریم، تا: جمادی الثانی 1319ق؛ جلد: تیماج فرنگی، 43ص (860-902)، اندازه: 11×18سم[ف: 176 - 44]
taqrīr-e mo‘īn-ol-molk safīr kabīr dar hozūr-e vazīr-e darbār-e amīn-os-soltān va javāb-e taqrīr-e īšān
اعتماد السلطنه، محمد حسن بن علی، 1259-1313 قمری
e‘temād-os-saltane, mohammad hasan ebn-e ‘alī (1843 - 1896)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9450/125
بی کا، تا: قرن 13 و 14؛ مسوده به خط مجیرالدوله میرزا علی محمد خان و مبیضه به خط اعتماد السلطنه؛ 1ص (731) [مختصر ف: - 200]
taqrīr-e menbarī
کیوان قزوینی، عباسعلی، 1240 - 1317 شمسی
keyvān-e qazvīnī, ‘abbās-‘alī (1861 - 1938)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:9139/4
آغاز: قال تعالی شهر رمضان الآیة. اول هفته چون عددش که بی خلاف هفت است بی خلاف است که روز یک شنبه است و آخرش شنبه؛ انجام: ترس آن است که استعداد اصلی باطل شود که کفران حقیقی نعمت خداداد است و خروج از حدود انسانیت است.
خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: دفتری خط دار، جلد: مقوا، رویه کاغذ ابر و باد، 8ص (480-487 )، اندازه: 16/2×22/1سم [ف: 29/2 - 800]
» تقریریه ← جوابیه
taqrīẓ
عاملی، علی بن محمد، 1013؟ - 1104 قمری
‘āmelī, ‘alī ebn-e mohammad (1605 - 1693)
صورت تقریظ شیخ علامه نجیب الدین علی بن محمد بن مکی العاملی طاب ثراه بر کتاب فراقد الغر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4957/32
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 2ص (116-117)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7 - 819]
taqrīẓ = ijāza
صاحب جواهر، محمد حسن بن باقر، 1200؟ - 1266 قمری
sāheb javāher, mohammad hasan ebn-e bāqer (1786 - 1850)
این تقریظ را برای کتاب فقهی محمد حسین بن محمد علی خبوشانی مرقوم فرموده و از او به عنوان مجتهد محقق و مدقق یاد کرده و کتاب فقهی او را ستوده است. به این تقریظ در شناسنامه عنوان «اجازه» داده شده است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:29354
آغاز: بسمله، و الحمدﷲ رب العالمین و الصلاة و السلام علی سید الاولین و الاخرین؛ انجام: و ان لاینسانی من المدعوات فی اوقات الخلوات و مظان الاجابات الراجی عفو ربه خادم الشریعة محمد حسن بن الشیخ باقر قدس سره.خط: نسخ تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ مهر: مؤلف؛ جلد: میشن زرشکی، 1ص، 18 سطر، اندازه:14/8× 20/6سم[ف: 44 - 27 ]
taqrīẓ
خطی بحرانی، حسن بن عبدالنبی، ق13 قمری
xattī bahrānī, hasan ebn-e ‘abd-on-nabī (- 19c)
صورت تقریظی برای شیخ فاضل حسن بن عبدالنبی بر کتاب فراقد الغر.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4957/33
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: نایینی، کاغذ: فرنگی آهار مهره، جلد: تیماج مشکی، 1ص (117-118)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7 - 819]
taqrīẓ
آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، 1293 - 1389 قمری
āqā-bozorg-e tehrānī, mohammad mohsen (1876 - 1969)
تاریخ تألیف: شنبه 25 ذیقعده 1374ق؛ محل تألیف: نجف اشرف
مؤلف بنا به درخواست شیخ عباسقلی واعظ چرندابی تبریزی که در نام های درباره کتاب «الکافی»مرحوم کلینی (328) از وی سؤال نموده که آیا در این کتاب احادیث ضعیف موجود است یا نه؟ و در صورت وجود چرا به سفراء اربعه که هم عصر وی
بوده اند نشان نداده تا آن احادیث ضعیف را از بین بقیه آنها بیرون آورد؟ و نظر مؤلف را در این باره خواستار شده است.
مؤلف با استفاده از گفتار استادش مرحوم علامه نوری در خاتمه «مستدرک الوسائل» فائدة چهارم که اختصاص به کتاب کافی دارد این سؤال را پاسخ داده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:1061/2
آغاز: الحمد لولیه و الصلاة علی سید نا محمدنبیه و علی المعصومین الاثنی عشر اوصیاء نبیه و بعد فقد کتب الی العالم الفاضل الخطیب البارع الحاج الشیخ عباسقلی الواعظ الچرندابی التبریزی دامت افاضاته
نسخه اصلی: کتابخانه علینقی منزوی، فرزند مؤلف - تهران؛ بی کا، تا: قرن 14، تایپ ماشینی شده و در ابتدای کتاب اضافه شده است؛ 4ص (37-40) [عکسی ف: 3 - 318]
taqrīẓ
غیر همانند:
نسخه اصل: نسخه ش 216 کتابخانه تقوی که اکنون در کتابخانه مجلس شورای ملی است 64614-4559. یکی به نثر از سراج الدین البلقینی، دیگری به نظم در 34 بیت سروده ابوالحسن زرندی محدث در صفر 776 هر دوبیتی از آن با یک قافیه ؛ کا: عبدالحی، تا: 822ق، جا: ماردین در شمال عراق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای [فیلمها ف: 1 - 618]
صورت تقریظ شیخ نور الدین علی خیاط رشیدی شافعی و صورت تقریض شیخ عبدالوهاب بن محمد معروف به شایب رشیدی شافعی ازهری بر کتاب شرح شهابیه ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ فرنگی ؛ جلد: تیماج سبز، 1گ، 24-32 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 1 - 524]
taqrīẓ
غیر همانند:
ستایشهایی که از میرزا لطفعلی دانش کرده اند به نظم فارسی از: میرزا زین العابدین فرهنگ منشی باشی (583) و میرزا کاظم مدرس سپاهانی (584) و میرزا محمود خان (585) و میرزا علی (586) و میرزا محمد حسن (587) و ملامحمد علی (587) و نظام العلماء میرزا رفیع تبریزی (588) و مایل افشار (589) ؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: روغنی زمینه سبز با گل و بوته سرخ، 7ص (583-589)، 11 سطر (6×11 )، اندازه: 11×17سم [ف: 14 - 3690]
آغاز: بسمله، پایه سریر و الامصیر وجوب ذاتی رفیع تر از آنست که طایر خیال انسانی با شکسته پر و بال امکانی طیران در فضای ساحت عز جبروتش تواند نمود و لمعات بوارق اشراقات نور الانوار منیع تر از آنکه خفاش سیرتان ظلمت سرای حدوث؛ انجام: زخم سرم زیاری ناخن بپا رسید، در ره نماند هر که باور هنما رسید، آب دهن ز فیض خموش گهر شود، این راز سر بمهر ز دریا بما رسید.
تقریظ دیوان شعر ؛ بی کا، بی تا ؛ جلد: تیم اج قرمز، 4ص (6-9)، قطع: بیاضی، اندازه: 15/5×33سم [ف: 10 - 1335]
taqrīz-e āqā najafī-ye esfahānī bar alfīye-ye razīye
آقا نجفی، محمد تقی بن محمد باقر، 1262 - 1331 ؟ قمری
āqā najafī, mohammad taqī ebn-e mohammad bāqer (1846 - 1913)
در این تقریظ، ناظم در استواری شعر به کمیت، فرزدق، دعبل و جریر همانند شده است. گویا این نسخه از روی نسخه اصلی مؤلف کتابت شده زیرا در پایان آن، پس از نام آقا نجفی، اشاره ای به محل خاتم (مهر) وی شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8117/2
آغاز: بسمله - الحمدﷲ رب العالمین ... اما بعد فقد اقر اﷲ باصرتی بمطالعة هذه المنظومة النشیدة و نور ناظرتی بمراجعة هذه الدر الفریدة فوجدت ناظمها قد اتقن فی النظم و افصح فی البیان حتی فاق فی کلامه بیان الحسان و اسبق فی انشاده علی اقرانه ممن سبق و احیی فی مسلکه رسوم الکمیت و الفرزدق؛ انجام: و یعطی ناظمها بکل شعر مدینة فی الجنان و یطوف علیه فیها الحور و الولدان و نرجو ان یشارکنا فی ثواب هذا النظم و البیان و انا الراجی لرحمة ربه الغافر محمد تقی بن محمد باقر. محل خاتمه المبارک
خط: نسخ خوب و مشکول، بی کا، بی تا؛ رکابه دار؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی ، 2گ (3پ-4پ)، 9 سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [ف: 1/27 - 212]
taqrīẓ-u bayān-il ḥaqq
ذوالریاستین، عبدالحسین، 1251 - 1332 شمسی
zo-r-rīyāsatayn, ‘abd-ol-hoseyn (1872 - 1953)
وابسته به: بیان الحق؛ شیخ الاسلام اصطهباناتی، احمد (-1254ق)
بر کتاب «بیان الحق» تألیف میرزا احمد اصطهباناتی.
تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه:43/2
آغاز: الحمد ﷲ حق حمده ... اما بعد فان معرفة ولاة الامر و امام العصر؛ انجام:و اﷲ ولی الهدیة و الرشاد و بیده ... غفر له.
کاتب = مؤلف، بی تا؛ کاغذ: فرنگی شطرنجی سفید، جلد: مقوایی، 2ص (276-278 )، اندازه: 17×22سم [ف: 1 - 53]
taqrīẓ-u tuḥfat-il anām
تبریزی، محمد رضا بن عبد المطلب، ق12 قمری
tabrīzī, mohammad rezā ebn-e ‘abd-ol-motalleb (- 18c)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10445/1
خط: ثلث، کاتب = مؤلف، تا: صفر 1218ق [مختصر ف: - 200]
taqrīz-ul jumānat-ul bahīyya
فاضل مقداد، مقداد بن عبداﷲ، - 826 قمری
fāzel-e meqdād, meqdād ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 1423)
وابسته به: الجمانة الهبیة فی نظم الرسالة الالفیة؛ تاج الدین حلی، حسن بن محمد (قرن 9)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8932/1
آغاز: صورة خط الشیخ العلامة المقداد فی مدح الجمانة و مصنفها ما صورته: هذا الکتاب درة بهیة و خریدة کریمه و حسنة عظیمة؛ انجام: و اسکننا بحابیح دار کرامته و حشرنا مع محمد و عترته و ذریته و کتب اقل العباد و الراجی عفو یوم التناد المقداد بن عبداﷲ السیوری عفا اﷲ عنه حامدا ﷲ مصلیا علی رسوله و آله مستغفرا من ذنوبه. رب اختم بالخیر.
خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: 851ق؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن بنفش، 1ص (1 )، اندازه: 18/2×28سم [ف: 29/1 - 381]
taqrīẓ-ur r.-il ḥusaynīyya
حسن بن محمد علی، ق13 قمری
hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 19c)
تاریخ تألیف: 22 جمادی الثانی 1238ق
تقریظی است مختصر بر «الرسالة الحسینیة» ملا علی بن عبداﷲ سمنانی که در اعتقادات نگاشته است. این تقریظ به تایید شیخ احمد احسائی و سید کاظم رشتی رسیده است.
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:2206/5
آغاز: الحمد ﷲ رب العالمین ... انی قد وفقت علی الرسالة المساة بالرسالة الحسینیة فی الاعتقادات و مراتب التوحیدات و المعارف الحقیة؛
نسخه اصل: کتابخانه مشایخ - کرمان الف 7؛ کاتب = مؤلف، بی تا؛ 1ص (24) [عکسی ف: 6 - 258]
taqrīz-e r.-ye seyyed mohammad hasan-e vā‘ez-e kāšī
وابسته به: مواعظ حسنه = جواب نامه ملا علی کنی؛ واعظ کاشانی، محمد حسن (قرن 14)
سید محمد حسن واعظ کاشی رساله ای در جهت بودن فقهاء در عصر غیبت و نحوه سلوک علماء با پادشاهان نگاشته و به خدمت علما ارسال داشته است و علما نظرات خود را در باره آن نگاشته اند. در این نسخه نظرات علمای زیر تحریر شده است:
میرزا محمدتقی، میرزا ابوالقاسم مدرس، محمد تقی بن محمد حسن، حبیب اﷲ بن علی مدد ساوجی.
قم ؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه:4783-24/83
آغاز: بسمله رساله جناب مستطاب خیر الذاکرین و سلطان الواعظین اشرف السادات و الحاج آقائی حاجی سید محمد حسن واعظ کاشی را برایم خواندند اصل مطلب؛ انجام:والا فالامر اوضح من ان یبین اذا لضرورات تبیح المحظورات و الحمد ﷲ علی جمیع الحالات و علی محمد و آله اکمل التحیات و افضل الصلوات حرره العبد الراجی حبیب اﷲ بن علی مدد الساوجی خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 7گ، 21 سطر، اندازه: 13×22سم [ف: 2 - 1020]
taqrīẓ-u r.-i niẓām-ul-‘ulamā’
تستری، محمد بن ابی طالب
tostarī, mohammad ebn-e abī tāleb
تهران ؛ ملک؛ شماره نسخه:2667/2
خط: نسخ، بی کا، تا: 1270ق؛ 5گ ، ( 38ر- 43ر) [ف: 6 - 88]
taqrīz-e zayn-ol-‘ābedīn-e māzandarānī
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:3560/7-ف
نسخه اصل: نسخه آقای حسن نراقی. در 1200 و اندی درباره کتاب حج محمد مهدی بن ابی ذر نراقی کاشانی؛ بی کا، بی تا [فیلمها ف: 2 - 183]
taqrīz-e sāheb-e rawzāt bar mnz.-ye nā‘īnī
خوانساری، محمد باقر بن زین العابدین، ۱۲۲۶ - ۱۳۱۳ قمری
xānsārī, mohammad bāqer ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1811 - 1896)
تقریظی به نظم و نثر بر دیوان شاعر نوشته شده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8117/7
آغاز: یا باذل الجهد فیما یکمل الدینا ×× و باسط الاید بسطا فوق ایدینا /اتیت بالنطق بالسحر الحلال کمن ×× اتی بالاعجاز فوق المرتجی حینا؛ انجام: و کتب هذه النبذة من الکلام تذکرة لجنابه المفضال المنعام و تهنیة لما اهداه من الکلم الطیب الی اسماع الانام، العبد العاثر الداثرو الرق الخاسر الحاسر، ابن السید الاید الجلیل زین العابدین الموسوی محمد باقر وقاهما اﷲ تعالی شر الیوم الآخر فی 21 رجب الاصب سنه 138 [=1308]. محل خاتمه المبارک.
خط: نسخ خوب و مشکول، بی کا، بی تا؛ رکابه دار ؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی، 1گ (155ر-156پ )، 9 سطر، اندازه: 10/7×17/5سم [ف: 27/1 - 217]
taqrīz-e ‘allāme čahār-sūqī bar alfīye-ye razīye
خوانساری، محمد هاشم بن زین العابدین، ۱۳۱۸-۱۲۳۵ قمری
xānsārī, mohammad hāšem ebn-e zeyn-ol-‘ābedīn (1820 - 1901)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:8117/3
آغاز: بسمله الحمدﷲ رب العالمین و الصلوة و السلام علی ... و بعد لقد اجلت النظر فی هذه المنظومة الشریفة و تشرفت بمضامین ابیاتها المنیفة و حق لی ان اقول فی حق جناب ناظمها المعظم ... ایها العالم العامل النحریر و الفاضل الکامل الخبیر مرحبا بک؛ انجام: و یذیقک من حلاوة افاضاته الجلیلة و المسئول من جنابک الدعاء فی مظان الدعوات الخالصة و السلام علیکم و رحمة اﷲ و برکاته. و کتبه بیمناه الدائرة العبد المحتاج الی عفو ربه القوی محمد هاشم بن زین العابدین الموسوی عفی عنهما فی الخامس من جمادی الثانیة عام 138 [=1308] محل خاتمة المبارک.
بی کا، بی تا؛ این تقریظ گویا از روی خط مؤلف نوشته شده، تاریخ کتابت اصل آن 5 جمادی الثانی 1308ق بوده است؛ دارای رکابه ؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج حنایی، 1گ (5ر-5پ) 9 ،سطر، اندازه: 10/8×17/5سم [ف: 27/1 - 213]
taqrīẓ-un ‘alā tārīx-i madīna
قیراطی، ابراهیم بن شرف الدین، - 781 قمری
qīrātī, ebrāhīm-e bn-e šaraf-e dīn (- 1380)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:179ط
بی کا، بی تا؛ 3ص (400-402) [ف: 22 - 111]
taqrīẓ-un ‘ala-l fawā’id-il madanīyya
حسین بن حسن، ق11 قمری
hoseyn ebn-e hasan (- 17c)
وابسته به: الفوائد المدنیة فی الرد علی من قال بالاجتهاد و التقلید فی الاحکام الالهیة = الفوائد المدنیة و حقایق قواعد الاصول الدینیة؛ استرآبادی، محمد امین بن محمد شریف (-1033) نوشته ای است از مؤلف درباره الفوائد المدنیة میرزا محمد امین استرآبادی اخباری و تقریظ بر آن کتاب. در آخر این رساله سؤالاتی درباره بعضی از مسائل فقهی و اصول در خطاب به استرآبادی بدون ذکر جواب آورده و در آخر نام خود را همان گونه که نوشتیم ذکر کرده است. وی در آغاز رساله از کتاب «فواید المدنیه» تعریف و آنگاه درباره آن مختصر گفتگو کرده است.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1836/16
آغاز: بسمله، نحمدک یا من هدانا سبیل الرشاد و دلنا علی المنهج الواضح و الصواب و نشکرک یا من جعلنا من المتمسکین بالعروة الوثقی من اولی الاسباب و نصلی و نسلم علی النبی المصطفی ...
کتابه الذی جادبه علی کل کتاب المبعوث کافه للناس من عجم و عراب و عبد فانی و ان کنت قاصرا عن رتبة المحصلین و غیر داخل فی زمرة العلماء ... لکنی ... راج ان اکون من المصنفین و الان قد وفقنی اﷲ للوقوف علی کتاب الفوائد المدنیه و العوائد المحمدیه؛ انجام: حسین بن حسن اقل الخدام المنسوب الی ظهیر الدین بن الحسام و انه فی سبعة من شوال.. علی کل حال و انتم فی امان اﷲ و رعایته تم ...
بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج قهوه ای، 20ص (262-281 )، اندازه: 15×20/5سم [ف: 9 - 493]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه:923/16
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 132]
taqrīẓ-un ‘alā «al-murūr bayn-al ḥaramayn»
دو تقریظ است بر «المرور بین الحرمین» یکی به نثر و دیگری به نظم. منظوم قصیده ای است در 34 بیت از ابوالحسن زرندی محدث یاد شده که آن را در صفر 776 سروده و هر دو بیت از آن یک قافیه جداگانه دارد.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:4559/8
آغاز: آغاز تقریظ منثور: الحمد ﷲ و سلام علی عباده الذین اصطفی. وقفت علی عرفات ذات العلمین و افضت منها فاستعشرت فاضتها مشاعر الحرمین ... آغاز قصیده: ایا بحر علم فاض من اشرف المدن ×× و سار علی ابهی المناهج و السنن؛ انجام: حقیق بان تحطی بکل فضیلة ×× ترام و تعطی کل مارمت سجن بی کا، تا: با تاریخ822ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوه ای، 1گ ، ( 155ر-156پ )، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 12 - 247]
taqrīẓ-u k.-il waṣāyā
کردی باشی، عبداﷲ
kordī bāšī, ‘abd-ol-lāh
در صدر تقریظ با قلم قرمز چنین نوشته است: «قال مقرضا لهذا المجموع الشیخ عبداﷲ الکردی البادشی. بسمله یا رب انی استعین بک ان احمدک علی ما منحت به من نعمة الاسلام ... و بعد فقد تاملت هذا المجموع». در پایان این بخش نیز چند بیت از شیخ عبداﷲ کردی در تقریظ این مجموعه است با این آغاز:
«لاقیت ذا المجموع فی حیرة ×× یرتاد کفوا من کرام الانام»
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:755/6-طباطبائی
خط: نسخ، بی کا، تا: 1243ق؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: تیماج قهوه ای، 103ص (109-211 )، 14سطر، اندازه: 15×20سم[ف: 23-45 ]
» تقریظ مرآة الازمان ← مکتوب الشیخ عبدالنبی بن محمد تقی القزوینی المدرس الی الشیخ محمد بن محمد زمان الکاشانی
taqrīẓ-ul mas’alat-in nāfi‘a li-l-mabāḥiṯ-il jāmi‘a liaqsām-il mawārīṯ
علامه حلی، حسن بن یوسف، ۶۴۸ - ۷۲۶ قمری
‘allāme-ye hellī, hasan ebn-e yūsof (1251 - 1326)
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10070/11
خط: نستعلیق، کا: کمال الدین عطاء اﷲ بن مسیح آملی، تا: ذیقعده 944ق؛ 1ص (168ر) [مختصر ف: - 200]
taqrīzī az sāheb-e ma‘ālem
عاملی، حسن بن زین الدین، 959 - 1011 قمری
āmelī, hasan ebn-e zayn-od-dīn (1552 - 1603) ‘
صورت تقریظ شیخ حسن بن زین الملة و الدین بر کتاب فراقد الغربا از جمال الدین الحسن بن جابلثی.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:4957/31
خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی آهارمهره، جلد: تیماج مشکی، 1ص (116)، اندازه: 17/5×21/8سم [ف: 7 - 819]
Union Catalogue of Iran
Manuscripts
By
Mostafa Derayati
Tarjam - Taqrizi
Volume 8