فهرستگان نسخه های خطی ایران فنخا جلد 24 فصاحة - قرآن

مشخصات کتاب

فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

سرشناسه: درایتی، مصطفی، 1334 -، گردآورنده

عنوان و نام پدیدآور: فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)/ به کوشش مصطفی داریتی.

مشخصات نشر: تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1391-

مشخصات ظاهری: ج.؛ 22/5*28/5 س م.

فروست: نسخه شناسی؛ 1

شابک: دوره: 978-964-466-271-9؛ ج. 24: 978-964-446-295-5

وضعیت فهرست نویسی: فاپا

مندرجات: ج. 24. فصاحة- قرآن.

موضوع: نسخه های خطی -- ایران -- فهرستگان ها

شناسه افزوده: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

رده بندی کنگره: 1390 36 د 9 الف/ Z6620

رده بندی دیویی: 011/31

شماره کتابشناسی ملی: 2596708

ویراستاران دیجیتال: فاطمه جباران، مرضیه حسینی، محدثه غریبی، زهرا شیرازی، فاطمه غلامی، عسل بی غم، سپیده پولادخان، مرضیه محمدی سرپیری، شهرزاد سجادی، لیلا کریمی، زهرا سوسنی، نگین طاهری، مرضیه شفقی،

اشاره

بسم الله الرحمن الرحيم

فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)

جلد بیست و چهارم

فصاحة - قرآن

به کوشش: مصطفی درایتی

نسخه شناسی/ 1

فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا)

مولف: مصطفی درایتی Derayatimostafa@yahoo.com

ویراستار: دکتر مجتبی درایتی

چاپ اول: 1392

ناشر: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران

شمارگان: 1000 نسخه

مدیریت هماهنگی: عباسعلی علیزاده یزدی

مدیریت فنی و کامپیوتر: مهندس امین رشیدی، مهندس محبوبه درایتی

آماده سازی اطلاعات: علی علیزاده یزدی، حسین متدین طوسی تقی چیت ساز، عباسعلی علیزاده یزدی

تایپ و تصحیح: سمیرا عابد پور، فاطمه محمودی، هدی محمدی، سارا محمدی

طرح روی جلد: برگرفته از جلد نسخه خطی کلیات سعدی دورة صفوی با شماره ثبت 19165 کتابخانه ملی

خوشنویسی روی جلد: مهدی فلاح

صفحه آرایی: مهندس محبوبه درایتی

ناظر چاپ: نصرت ا... امیرآبادی

چاپ و صحافی: قلم قم

نشانی: تهران بزرگراه شهید حقانی (غرب به شرق)، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانه ملی

تلفن فروشگاه: 88941946-81623315-81623318 دورنگار: 88947496

وب گاه: www.nlai.ir پست الكترونيك انتشارات: Publication@nlai.ir

الفهرس الموحّد

للمخطوطات الايرانيه

اربع العشرين

فصاحة- قرآن

اعداد:

مصطفی الدرايتي

رموز و اختصارات

آتشی: مجموعه آقای سید علی آتشی در یزد

آثار ملی: کتابخانه آثار ملی کاشان

آغاز: برابر: آغاز برابر نمونه کتاب

آغاز و انجام برابر: آغاز و انجام برابر نمونه کتاب

احتمالاً غیر همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کاررفته است که نام مشترک دارند و ما به احتمال آن ها را متفاوت می دانیم

احتمالاً همانند: در مورد نسخه های فاقد مؤلف به کار رفته که نام مشترک دارند ولی ما احتمال می دهیم برخی از آن ها یک اثر است ولی مطمئن نیستیم.

احتمالاً بعضا همانند: در مورد نسخه هایی به کار رفته که نام مؤلف آن ها معلوم نیست ولی نام مشترک دارند و تعدادی نسخه به این نام معرفی شده است و برخی از آن ها احتمال می رود یک کتاب باشند ولی مطمئن نیستیم.

ادبیات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد؛ با نام شهر اصفهان: دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان.

اصغر زاده: مجموعه اصغر زاده

الفبائي: فهرست الفبائي نسخه های خطی کتابخانه آستان قدس رضوی.

الهيات: با نام شهر تهران: کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه تهران؛ با نام شهر مشهد: دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد.

امام جمعه: کتابخانه امام جمعه زنجان

امام صادق: مدرسه امام صادق چالوس و مدرسه امام صادق قزوین و کتابخانه مؤسسه امام صادق قم و کتابخانه حوزه علمیه امام صادق اردکان یزد. که هر کدام با قرینه نام شهر قبل از آن قابل تشخیص است.

امام عصر: کتابخانه مدرسه امام عصر شیراز

امام هادی: کتابخانه عمومی امام هادی در مشهد

امیر کبیر: کتابخانه امیر کبیر در باغشاه فین

اميرالمؤمنين: کتابخانه امیر المؤمنين بشرویه

انجام برابر: انجام برابر نمونه کتاب.

اندازه: اندازه صفحه.

اوراق عتیق: مجموعه ای به همین نام که به کوشش محمد حسین حکیم از طریق کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتشر شده است.

اهدائی ف: فهرست نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی، تالیف رضا استادی

اهدائی رهبر: مجموعه فهارس نسخه های خطی اهدائی رهبری به آستان قدس رضوی که چندین جلد آن منتشر شده است.

بی تا: بدون تاریخ کتابت.

بی کا: بدون کاتب.

پ: پشت

تا: تاریخ کتابت.

جا: محل کتابت.

چهل ستون: مدرسه چهل ستون تهران

حجتیه: کتابخانه مدرسه حجتیه

حججی: کتابخانه آية الله حججی نجف آباد

حقوق: دانشکده حقوق دانشگاه تهران

حوزه علمیه: حوزه علمیه آشتیان

خاتم الانبياء: کتابخانه مدرسه خاتم الانبياء (صدر) بابل

دائرة المعارف: کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ سلامی

دار الحديث: کتابخانه مرکز دار الحديث در قم

دانشگاه: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

د.ث: به معنای دفتر ثبت کتابخانه مجلس شورای اسلامی است.

دهگان: مجموعه ابراهیم دهگان اراک.

دیانی: کتابخانه شیخ محمد علی دیانی بیرجند

ذکاء، یحیی: مجموعه ذکاء یحیی

ر: رو

رایانه: رایانه کتابخانه ملی ایران و کتابخانه آستان قدس رضوی و در مواردی کتابخانه مسجد گوهرشاد. لازم به ذکر است که شماره بعد از آن در مورد کتابخانه ملی غیرقابل پیگیری است و منظور شماره صفحاتی است که متن پیاده شده فایل آن می باشد که در اختیار ماست و برای کنترل کار خود ما می باشد.

رضوی: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

روضاتی: مجموعه شخصی سید احمد روضاتی

سپهسالار: کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار)

سر یزدی: کتابخانه مسجد حظیره (سر یزدی)

سعید نفیسی: نسخه های خطی مرحوم سعید نفیسی

سم: سانتی متر

سنا ف: فهرست نسخه های خطی کتابخانه مجلس سنا (که مجموعه آن به کتابخانه مجلس شورای اسلامی منتقل شده است).

سلطنتی: کتابخانه کاخ گلستان (سلطنتی)

شاهچراغ: کتابخانه آستانه حضرت شاهچراغ شیراز

شیخ علی حیدر: مکتبه شیخ علی حیدر (مؤيد)، این مجموعه شخصی که ظاهراً هنگام جنگ کویت توسط صاحب آن از کویت به ایران منتقل شده بود ابتدا در قم نگهداری می شد و بعد دچار مشکلاتی شد و معلوم نبود در چه محلی نگهداری می شود. آخرین اطلاع این است که این مجموعه به شهر مشهد و به آستان قدس رضوی انتقال یافته است و ضمن مجموعه اهدائی رهبری نگهداری می شود.

ص: صفحه

صادقیه: کتابخانه مدرسه فتحعلی بیگ (صادقیه) دامغان

طبسی: کتابخانه طبسی حائری در قم

عبدالعظیم: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم در شهر ری

عکسی: این تعبیر در دو جابه کار رفته است: یکی در کنار شماره برخی از نسخه ها که به معنای آن است که نسخه، عکسی است و باید برای یافتن نسخه در کتابخانه معرفی شده، به عکسی بودن توجه شود؛ و دوم در معرفی مأخذ است که منظور فهرست عکسی آن کتابخانه می باشد.

علامه طباطبائی: کتابخانه علامه طباطبائی شیراز که نام شیراز در قبل از آن آمده است.

علامه طباطبائی: مکتبه علامه طباطبائی قم که نام شهر قم در قبل از آن آمده است.

علوم پزشکی: کتابخانه دانشگاه علوم پزشکی تهران

عمومی ساری: کتابخانه عمومی ساری

عمومی: با کلمه قبل سمنان: کتابخانه عمومی سمنان

عمومی: با کلمه قبل مراغه: کتابخانه عمومی مراغه

غیر همانند: در مورد نسخه هایی که نام آن ها یکی است ولی نسخه ها متفاوت است و به دلیل صرف هجویی و جلوگیری از تکرار، نام مکرر آن ها حذف شده است.

ف: این رمز در مورد مأخذ به کار رفته است و هنگامی که برای یک کتابخانه فهرستی به نام همان کتابخانه به صورت مستقل منتشر شده باشد، نام مأخذ آن با رمز «ف:» به معنای فهرست، به کار رفته است و اگر نام مأخذ با نام کتابخانه متفاوت باشد، نام مأخذ ذکر شده است.

فاضل: کتابخانه آية الله فاضل خوانساری

فاضل قائینی: کتابخانه فاضل قائینی قم

فرهاد معتمد: مجموعه فرهاد معتمد

فرهنگ و هنر: کتابخانه فرهنگ و هنر مشهد

فرهنگ و ارشاد: کتابخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان

فیاض: مجموعه دکتر علی اکبر فیاض

فیضیه: کتابخانه مدرسه فیضیه قم

فیلم ها: فهرست فیلم های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

قاضی طباطبائی: مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی تبریز

قمر بنی هاشم: کتابخانه قمر بنی هاشم دامغان

کا: کاتب

کاتب = مؤلف: نسخه به خط مؤلف است.

کاظمینی: کتابخانه میرزا محمد کاظمینی

گ: برگ.

گلپایگانی: کتابخانه عمومی حضرت آية الله العظمي گلپایگانی.

گوهرشاد: کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.

مجلس: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی

محدث ارموی مخ: فهرست مجموعه نسخه های خطی محدث ارموی، مخطوط

محمد هلال: کتابخانه امامزاده محمد هلال آران کاشان، مخطوط.

مختصر ف: فهرست مختصر نسخه های خطی مجلس شورای اسلامی که در سال 1387 منتشر شده است.

مخ: به معنای مخطوط بودن فهرست می باشد.

مدارک فرهنگی: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب

مدرسه غرب: کتابخانه مدرسه غرب همدان

مدرسی: کتابخانه سید محمد مدرسی در یزد

مرعشی: کتابخانه عمومی آية الله العظمي مرعشی نجفی

مرکز احیاء: مرکز احیاء میراث اسلامی، قم.

مرکز مطالعات: کتابخانه پژوهشگاه علوم و تحقیقات اسلامی قم

مروی: کتابخانه مدرسه مروی تهران

مسجد اعظم: کتابخانه مسجد اعظم قم

مطالعات فرهنگی: کتابخانه (پژوهشگاه) مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی

معصومیه: آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام

مفتاح: مجموعه محمد حسین مفتاح

ملک: کتابخانه ملک

ملی: با نام قبلی تهران: کتابخانه ملی ایران؛ با نام قبلی شیراز: کتابخانه ملی شیراز؛ با نام قبلی تبریز: کتابخانه ملی تبریز.

مهدوی: مجموعه دکتر اصغر مهدوی

موزه ملی: کتابخانه موزه ملی ایران (موزه ایران باستان)

مؤسسه آية الله بروجردی: مؤسسه حضرت آية العظمي بروجردی.

مولوی: عبد المجيد مولوی (قسمتی از این مجموعه به کتابخانه دانشکده الهيات دانشگاه فردسی مشهد منتقل شده است.)

مینوی: مجتبی مینوی

نجومی: مجموعه سید مرتضی نجومی

نسخه پژوهی: مجموعه ای با همین عنوان که چند شماره از آن از طرف کتابخانه مجلس شورای اسلامی و به کوشش ابوالفضل حافظیان منتشر شده است.

نشریه: نشریه کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

نک: این علامت به معنای «نگاه کنید» می باشد و در موارد ارجاع به کار رفته است. ارجاع دوگونه است: گاهی عنوان ارجاع داده شده كلاً در جای دیگری که راهنمائی شده، ثبت شده است و گاهی قسمتی از عنوان ارجاعی در محل دیگری ثبت شده است که در واقع به معنای «نیز نگاه کنید» می باشد.

نواب: کتابخانه مدرسه نواب مشهد

نمازی: کتابخانه مدرسه نمازی خوی

نوربخش: کتابخانه نوربخش (خانقاه نعمت اللهي تهران)

وابسته به: این اصطلاح در جایی به کار رفته که کتاب معرفی شده به اثری دیگر وابسته است و بیش تر در مورد شرح ها، حاشیه ها، تعلیقه ها، منتخب ها، مختصرها، گزیده ها، و ترجمه ها به کار رفته است و نام کامل اثر اصلی، همراه با نام مؤلف آن معرفی شده است و در صورت نیاز می توانید به اثر اصلی مراجعه کنید.

وزیری: کتابخانه وزیری یزد

همانند: این کلمه در جایی به کار رفته، که اثر معرفی شده فاقد نام مؤلف است و چند نسخه از آن در کشور وجود دارد و به معنای آن است که نسخه ها یک اثر است.

آوا نگاری و اختصارات

در آوانگاری عناوین کتاب ها چند نکته هست که باید یادآوری شود:

1- در آوانگاری فقط حروفی که تلفظ می شوند، ضبط می گردند.

مثال: آداب الشريعه=ādāb-oš šarī‘a

2- عنوان کتاب های فارسی با تلفظ فارسی و عنوان کتاب های عربی با تلفظ عربی آوانگاری شده اند.

مثال: آداب صوفیه=ādāb-e sūfīye

آداب الصوفيه=ādāb-uṣ ṣūfīya

3- کلمات و ترکیباتی که از زبان های دیگر (از جمله عربی) به فارسی وارد گردیده، با تلفظ متداول در فارسی ضبط شده است.

مثال: اسطرلاب=ostorlāb

ابواب الجنان=abvāb-ol jenān

4- چون در آوانگاری مقصود فقط نشان دادن تلفظ کلمات است، حروف اول عناوین مانند دیگر حروف کوچک نوشته شده است.

5- برای آوانگاری کلماتی که بارها تکرار شده اند، از اختصار استفاده شده است.

الف- آوانگاری کلمات و ترکیبات فارسی:

ب- آوانگاری کلمات و ترکیبات عربی:

فصاحة

اشاره

فصاحت و بلاغت- آداب فصاحت و بلاغت

فصاحة المشوق ملاحة المعشوق/ ادبیات/ عربی

faṣāḥat-ul mušawwiq malāḥat-ul ma‘šūq

تلمسانی، محمد بن عفیف

telemsānī, mohammad ebn-e ‘afīf

تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: 74/7- ب

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 9گ (78پ-86ر)، 27 سطر (9×18)، اندازه: 18/5×28 سم [ف: 1-155]

فصد- معالجه با فصد

الفصد- دستور الفصد

فصد- احکام فصد و حجامت

فصد- احکام فصد در روزهای ماه

فصد- اختیارات فصد کردن

الفصد- مقالة في الفصد

فصد- دانش فصد کردن (مختصر)

الفصد- العروق المفصودة

الفصد/ طب/ عربی

al-faṣd

قسطا بن لوقا، ق3 قمری

(qostā ebn-e luqā (- 9c

رساله ای است درباره رگ زدن (فصد) و شرایط و نکات مهمی که هنگام آن باید رعایت شود و اقسام امراضی که به وسیله فصد معالجه می شود و توضیحات درباره حالات خون و علامات کمی و زیادی و اعتدال فشار خون، و شامل 91 «باب» می باشد. در دیباچه به نام مؤلف تصریح کرده شده و آن را از گفته های جالینوس گردآوری کرده است.

آغاز: قال قسطا بن لوقا اجهاد النفس في الوفاء بالفرائض اوجب من حملها في النوافل و قد حملت نفسی في النوافل مدة من الزمان طويلة فاحتاج الي اجهادها في الوفاء بالفرائض و علی من فضلك ایدك الله...

بی کا، بی تا [نشریه: 7-687]

آغاز: برابر؛ انجام: و ما کان من الابدان کهذه حالته فلیس ینبغی ان یتوقف عن علاجه الي ان یظهر فیه دلائل الامتلاء.

بی کا، بی تا؛ به طوری که کاتب در پایان آن تذکر می دهد از روی یک نسخه بسیار مغلوط کتابت شده است [ف: 4-243]

الفصد/ طب/ عربی

al-faṣd

رازی، محمد بن زکریا، 251-313 قمری

(rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866-926

رساله ای است مختصر در فصد (رگ زدن) و طریقه معالجه امراض به وسیله فصد؛ در ده باب. این رساله از تأليفات منسوب به زکریای رازی است.

آغاز: بسمله. هذه مقالة في الفصد مشتملة علی عشرة ابواب. الباب الاول في حد الفصد... القصد هو تفرق اتصال ارادی یتبعه استفراغ کلی من العروق خاصة و بتوسطها من جمیع الجسم...

انجام: في اوفی من سایر ما رغبنا فیه و السلام.

[الذريعه 226:16؛ نجم آبادی 144 و 315]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 15 ص (85-99)، 21 سطر [ف: 10-1890]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: قهوه ای، 20گ (130پ-149ر)، اندازه: 8/6×16/9 سم [ف: 5-153]

اندکی از باب 9 و همه باب 10 را دارد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج زرد، 2ص (161-162)، 22 سطر (9×19)، اندازه: 17×28 سم [سنا: ف: 1-19]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محمد باقر طبیب، تا: 1075ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 8گ (90ر-97ر)، 23 سطر (8/5×15)، اندازه: 12/5×22 سم [ف: 8-596]

آغاز: مقالة انشأها محمد بن زکریا الرازي في الفصد قال القيفال ینبغی ان ینزل عن العضله نحو اللحم و لایفصد صیفا فانه یروم و لا یمکن تثنیته؛ انجام: بل اما ان یترکه فلاباس و اما ان یحل ما قد جمد في فم الصربة من الدم بشعرة المبضع فان ذلك اصلح من لیه و سطعه.

بی کا، بی تا [ف: 4-252]

آغاز و انجام: برابر

در ده باب؛ بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 4گ (53پ-56پ)، اندازه: 23×39/5 سم [ف: 7-424]

الفصد = رگ شناسی/ طب/ فارسی

al-faṣd = rag šenāsī

رازی، محمد بن زکریا، 251-313 قمری

(rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866-926

رساله کوتاهی در شناسایی رگ ها و فصد آن هاست و شامل هفده رگ می باشد. نام رگ های هفده گانه عبارتند از: قیفال، باسلیق، اکحل، حبل، حبل الزارع، اسلیم، صافن، رگ زیر زانو، عرق النسا، عرق الجبهة، صدغ، ماقین، ارنبه، دواج، رگ زیر زبان، چهار رگ لب ها، رگ میان سر و رگ پس گوش. مترجم، در این ترجمه کتاب را به محمد بن زکریای رازی نسبت داده که چنان که صحیح باشد بایستی ترجمه فارسی باب چهارم از الفصد وی از سوی مترجمی ناشناس باشد.

[نسخه های منزوی: 544/1؛ فهرستواره منزوی: 3487/5]

آغاز: چنین گوید فاضل محمد زکریا الزاري رحمه الله که خواستم پیدا کنم منفعت رگ زدن را که کرا بیش تر باید زدن و کرا کم تر؛ انجام: تا آماس نگیرد وریش نشود

خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حسین بن محمد شوشتری، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه جده؛ جلد: مقوا، 8ص (15-22) [ف: 10-1667]

آغاز: در شناسایی رگ ها مضروب بدن چنین گوید محمد بن زکریای رازی آن چه رگی که بیش تر باید زد و آن چه را که باید کم تر زد چندین رگ است اول قیفال و جایگاه او بر میان بازوست؛ انجام: هفدهم رگ پس گوش است گوش را نیک باید مالید تا رگ پدید آید و این هم کودکان را زنند از بهر درد چشم و خارش سر نیک منفعت دارد.

خط: شکسته نستعلیق، کا: سید یحیی ملقب به سیدالحکما ء، تا: 25 رمضان 1331ق، جا: تهران؛ مصحح؛ 2گ (7پ-8ر)، 16 سطر، اندازه: 8/5×15/5 سم [ف: 35-26]

الفصد = العروق المفصودة/ طب/ عربی

al-faṣd = al-‘urūq-ul mafṣūda

ابن سینا، حسین بن عبدالله، 370؟-428 قمری

(ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981-1038

در ده «باب».

آغاز: البسملة. حمدله... العروق المفصودة علی ما أشار إليه الأطباء في کتبهم نوعان نوع هو الاوردة...

انجام: فهذا ما یجب ضرورة ان یکون الفصاد عارفا به. تمت رسالة الفصد للرئیس...

[فهرست مهدوی: 186؛ قنواتی: 190]

آغاز: حمدله. صلاة. العروق المفصدة علی ما اشار اليه الاطباء في کتبهم نوعان: نوع هو الاوردة؛ انجام: فهذا ما یجب ضرورة ان یکون الفصاد عارفآ به. تمت رسالة الفصد للرئیس...

اصل نسخه: ایاصوفیه، 4849؛ خط: نسخ پخته، بی کا، تا: مقابله شده 697ق؛ 4گ (144-147) [عکسی ف: 2-204]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1190/35- ف و 2264/2- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 1- 577 و 662]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1006 ق؛ کاغذ: دولت آبادی، 7ص (2-18)، 23 سطر، اندازه: 13×19 سم [ف: 19-187]

نسخه اصل: نور عثمانی 2748؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 2گ (39-40)، 37 سطر [فیلم ها ف: 3-219]

الفصد/ طب/ عربی

al-faṣd

شیرازی، حسین بن محمد، ق10 قمری

(Šīrāzī, hoseyn ebn-e mohammad (- 16c

تاریخ تأليف: 987ق

رساله ای است طبی در چگونگی رگ زدن؛ در چند «فصل» و یک «خاتمه»؛ در فهرست دانشگاه مؤلف رساله معرفی نشده، ولی در نهایت نسخه کتابخانه عمومی سمنان این رساله به حکیم کمال الدين حسین نسبت داده شده است.

آغاز: بسمله حمدله و الصلوة... اما بعد هذه رسالة و جيزة في الفصد اوردنا فیها ما یجب استظهاره للمفصدین و ما ینبغی ان یکون مهیا للفصادین لیکونا من الواصلين بالصواب... و رتبتها علی فصول و خاتمة فصل في مهية الفصد و هو لغة الحرق

انجام: فصل في ان الفصد له وقتان اختیاری... کثیر الخطر و المزمنة بخلافها تمت الرسالة الشريفة المنسوبة الي حکیم کمال الدين حسین رحمة الله

[الذريعة 225/16 رقم 876؛ تحفه سامی ص 52: (کمال الدين حسین شیرازی متوفی 952ق)؛ فهرستواره منزوی 3607/5]

آغاز و انجام: برابر؛ تمت الرسالة الشريفة المنسوبة الي حکیم کمال الدين حسین رحمة الله

خط: نسخ، کا: سید عبدالله، تا: 1279ق؛ جلد: گالینگور قهوه ای، 9گ (166ر-174ر) [ف مخ]

آغاز و انجام: برابر؛ (تمت هذه الرسالة... في سنة 987)

در فهرست ناشناس؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سمرقندی، 14گ (1-14)، 21 سطر (6×14)، اندازه: 10×19 سم [ف: 13-3145]

الفصد/ طب/ فارسی

al-faṣd

شیرازی، حسین بن محمد، ق10 قمری

(Šīrāzī, hoseyn ebn-e mohammad (- 16c

اصل مقاله او به عربی است و قسمتی از آن که به فارسی است و معلوم نیست ترجمه قسمتی از همان مقاله است و یا یادداشتی دیگر است و مترجم ممکن است خود او باشد یا دیگری.

آغاز: بسمله، این فصلی است از تصنیف استاد الاطباء و سلطان الحكماء کمال الدين حسین شیرازی در باب فصد بدان که عروق که می گشایند بعضی از سر است و بعضی از پا.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6112/10

آغاز: برابر

این نسخه فصلی است از رساله او در باب فصد؛ بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 4ص (587-590)، اندازه: 12/5×21/5 سم [ف: 19-103]

فصد/ طب/ فارسی

fasd

طبیب تهرانی، محمد هاشم بن محمد طاهر، ق11 قمری

(tabīb-e tehrānī, mohammad hāšem ebn-e mohammad tāher (- 17c

در چگونگی و منافع فصد (رگ زدن) و موضع رگ هایی که می توان زد، از سر تا پشت پا...

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 8387/4

آغاز: اما بعد بدان وفقك الله تعالی به نیل عواطف ربانی که این شرحی است در بیان رگ از برای فایده انسان؛ انجام: چون متفق علیه حکما نیست و عبرت ندارد ذکر نشد، این منفعت رگ ها و بالله التوفيق و منه الهداية و الرشد

دیباچه مؤلف در این نسخه نیامده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیقعده 1116ق؛ جلد: تیماج، 3گ (101پ-103پ)، 25 سطر، اندازه: 12×24 سم [ف: 21-357]

الفصد/ طب/ فارسی

al-faṣd

گرگانی، علی بن محمد

gorgānī, ‘alī ebn-e mohammad

رساله در چند «فصل» است و در دیباچه آورده: پیش از این مقالتی دیگر در این فن... کرده ام چون دراز است این را از آن مختصر کردم.

آغاز: بسمله. شکر و سپاس خدای را... که جهان است و آفریننده جانوارن... چنین گوید ابوالحسن علی بن محمد الجرجاني الفصاد که چون طبیبان و فصادان را تأمل کردم کارهای ایشان بی ثمر دیدم و کارهای دشوار بر دست گرفته بودند... پس... واجب بود این مقاله ساختن... و مقالتی دیگر هم درین فن بشهری ری کرده ام آن را دراز است این از ان مختصر کردم

انجام: و علت اندران عضو پدید آید بدو منسوب بود و الله اعلم و احکم

[فهرستواره منزوی 3607/5]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2830/4

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عبدالصمد بن حسین بن محمد شوشتری، تا: قرن 13، جا: اصفهان مدرسه جده؛ جلد: مقوا، 11ص (23-33)

الفصد/ طب/ عربی

al-faṣd

ناشناخته:

آغاز: اما بعد فان الاجل السيد الحكيم... نجیب الدين عز الاسلام

احمد بن... شمس الدين فخر الاسلام عفیف بن سماقه... اولی من لم یلزمنی اسعافه التمس... ان اجمع له مقالة في العضد یشتمل علی کلیات احکامه و منابعه؛ انجام: فقد اتینا علی ما رمنا بیانه فلنختم هذه المقاله في هذا الموضع و الحمدلله واهب العقل... و آله اجمعین.

خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الثاني 740ق؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن، 25 سطر، اندازه: 11/8×20/9 سم [ف: 7-378]

بی کا، تا: قرن 9 [نشریه: 6-350]

فصد عروق/ طب/ فارسی

fasd-e ‘orūq

بلخی، محمد بیک

balxī, mohammad beyk

بی کا، تا: قرن 8 [د.ث. مجلس]

آغاز: بسمله. سپاس بی کران و ستایش بی پایان مر حکیم مطلق را سزد که وجود بشر؛ انجام: و اگر از روغن کنجد گرم کرده چرب دارند خالی از منفعت نخواهد و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب تمت الرساله في الفصد

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 11گ (1پ-11پ)، 19 سطر (9/5×19)، اندازه: 14/5×23 سم [رایانه]

فصد کردن/ طب/ فارسی

fasd kardan

فائده در فصد کردن به قول ابوعلی سینا. جز آن است که منزوی (544) یاد کرده است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 777/3

آغاز: اول در رگ گشودن، اول نیک احتیاط نماید - صاحب جرئت می باید

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ با دو سرلوح، مجدول؛ جلد: میشن، 3گ (75پ-77پ)، 16 سطر [ف: 5-173]

فصد و حجامت/ طب/ فارسی

fasd va hejāmat

رساله ای کوتاه است در فصد (رگ زدن) و حجامت همراه با تصاویر.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15014/4

خط: نستعلیق ریز، کا: خضر غریب (؟)، تا: قرن 13؛ 2گ (237-38)، 29 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 38-39]

فصد و رگ زدن/ طب/ فارسی

fasd va rag zadan

از سخنان بقراط و ابن سینا است.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 807/16

آغاز: نقل من کلام استاد الحكماء... بقراط من العربية الي الفارسية. حکیم بقراط گوید هر کس که چون بسیار گیرد... زود پیر گردد؛ انجام: تا غش و ضعف حادث نگردد

بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 2گ (153ر-154)، اندازه: 17/3×13/6 سم [ف: 5-190]

الفصل بین النفس و الروح- الفرق بین النفس و الروح

الفصل الجليل/ ادبیات/ عربی

al-faṣl-ul jalīl

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 29035

آغاز: بسمله الحمدلله ذی العرش المجيد علا الباسه من لباس فصله حالا؛ انجام: و قداتت الف و اليا بکسربها و لم... و اوها والها کما جعلا تمت.

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ ضمیمه نسخه ش 29032 [رایانه]

فصل الخطاب- الحكمة العلوية

فصل الخطاب- حكمة العارفين

فصل الخطاب/ اصول فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb

نراقی، احمد بن محمد مهدی، 1185؟ -1245؟ قمری

(narāqī, ahmad ebn-e mohammad mahdī (1772-1830

تاریخ تأليف: اواسط محرم 1214ق

رساله ای استدلالی و کوتاه در رد حجیت ظن و این که کدام ظن در استنباط احکام شرعی حجت می باشد و فقیه می تواند بدان در استدلال بر مسائل فقهی ترتیب اثر دهد. مشتمل بر یک «مقدمه» و سه «فصل».

آغاز: بسملة، الحمدلله الذي هدانا بأنوار آیاته الي السبيل القويم و أرشدنا بمتابعة حججه إلي صراط المستقيم، أغنانا بهم عن الإجتهاد... و بعد، یقول أقل الناس عملاً و أكثرهم زللاً... إنه لما اشتهر في عصرنا هذا عند جمع من الفضلاء و الطلبة، القول بأن کل ظن حجة...

انجام: و لم یکن عند آخر کذلك، فلایبالی بإنكاره علیه، هذا آخر ما أردنا إيراده في هذه الرسالة، تم الرسالة الذي أنزل اليه

الكتاب...

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: جمادی الاول 1227ق؛ محشی؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، 37گ، 17 سطر (6×11/5)، اندازه: 10×15/5 سم [ف: 39-550]

آغاز: برابر؛ انجام: و لیتامل فیها بنظر دقیق و فکر عمیق، و قد وقع جفاف القلم عن تأليفها...

خط: نستعلیق، کا: عبدالوهاب بن محمد علی قزوینی، تا: 1316ق، جا: کربلا؛ جلد: تیماج، 18گ (205ر-222پ)، اندازه: 15×20/5 سم [ف: 1-81]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 31گ (101-131)، 15 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-3051]

فصل الخطاب/ اصول فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb

تویسرکانی، حسینعلی بن نوروز علی، - 1286 قمری

(toyserkānī, hoseyn-‘alī ebn-e nowrūz ‘alī (- 1870

تاریخ تأليف: ذیحجه 1259ق

کتابی استدلالی و مفصل در اصول فقه، در دو جلد بزرگ در یک «مقدمه» و چند «فصل» و «باب» و یک «خاتمه» که برخی از مباحث آن ناتمام است.

آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدینا لدین الاسلام ووفقنا لاستنباط الاحكام... أما بعد فهذه جملة من المسائل الاصولية و نبذة من معانی المسائل الفقهية جمعتها تذكرة للطالبین...

[الذريعة 228/16]

آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة والسلام علی اشرف الانبياء و المرسلين محمد و آله الاطياب الاكرمين الانجبين [] في الادلة الشرعية و فیه مطالب مقدمة الدليل فعیل بمعنی الفاعل و هو لغة؛ انجام: فلابد من الاخذ بالارجح و مع التكافئ فالتخییر ولیکن هذا آخر... و صلی الله علی خیر خلقه محمد وآله الطيبين الطاهرين المعصومين قد وقع الفراغ... و ان یغفرله و لوالدیه و لجمیع المؤمنين و المؤمنات بجاه خیر خلقه محمد و آله

از الادلة الشرعية تا آخر تعادل و تراجیح؛ خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ربیع الثاني 1263ق؛ با اضافات از مؤلف؛ جلد: تیماج مشکی مذهب، 207گ، 20-21 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 6-3049]

آغاز: برابر؛ انجام: ولکن المحقق الخوانساري کان ینتظر في صحة هذا النقل عن العلامة ره ونقول انا حاسبنا ذلك بالدقة فلم یبلغ قسط کل یوم منه ربع مانقله هذا الناقل.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی؛ 166گ، 20-23 سطر، اندازه: 16/5×21 سم [ف: 6-3049]

از ادله عقلیه تا تعادل و تراجیح؛ بی کا، تا: 1292ق؛ قطع: خشتی [ف: - 194]

آغاز: برابر؛ انجام: اذ ثبت حکم و شك في نسخه فالاصل بقائه هذا في شرعنا و اما اذا ثبت حکم في الشرايع السابقه و شك في نسخه في شریعتنا فهل یحکم بثبوته في حقنا ام لا الاظهر هو الثاني للاصل فیحکم بعدم ثبوته الا اذا ثبت من القرآن الخارجيه خلافه و لعلنا نتکلم فیه ايضاً في مسئلة الاستصحاب انشاءالله تعالی ولیکن هذا اخر

جلد اول را دارد و مباحث الفاظ؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 269گ، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 4-1454]

آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف الانبياء و المرسلين محمدوآله الاطائب الاكرمين الانجبين في الادله الشرعيه وفیه مطالب الدليل فعیل بمعنی الفاعل و هو لغة ما یعرف به الشيء؛ انجام: اذا تعارضت الوجوه المرجحه فلا بد من الاخذ بالارجح و مع التكافو فالتخییر ولیکن هذا آخر ما قصدنا به بیانه و اوردنا بیانه و الحمدلله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين المعصومين ادله عقلیه تا تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن کربلائی خدابخش بروجنی، تا: ربیع الثاني 1266- جلد اول در 1265 تحریر شده؛ جلد: تیماج مشکی، 156گ، 22 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1-173]

آغاز: برابر؛ انجام: و من ثم اختص الرمي بمن تجادله و لو کان منشأه التخصيص بالذکر لکان رمياً لکل من لم یذکر.

جلد اول کتاب و تا مبحث لقب را دارا است؛ خط: نسخ، کا: محمد نبی توسرکانی (شاگرد مؤلف)، بی تا؛ بعضی از مباحث ناتمام مانده؛ با صورت اجازه های حدیث و اجتهاد گروهی از دانشمندان که به جهت کاتب نسخه نوشته اند، نام اجازه دهندگان چنین است: ملا محمد جعفر بن محمد صفی آباده ای، ملا حسینعلی توسرکانی (مؤلف کتاب فصل الخطاب)، ملا عبدالرحیم اصفهانی، سید حبیب الله موسوی، شیخ زین العابدين هزار جریبی، حاج میرزا ابوالقاسم اصفهانی، حاج ملا علی (کنی) صاحب کتاب قضاء، سید اسماعیل موسوی بهبهانی، ملا محمود (میثمی) عراقی، گروهی این اجازه ها را نیز تصدیق کرده بدین نام و مهر:

محمد علی به تاریخ 12 رجب 1286 با مهر «محمد علی» (مربع)، محمود خونساری با مهر «عبده الراجي محمود الموسوي» (بیضی)، عبدالکریم خونساری با مهر «عبدالکریم» (بیضی)، محمد رضا به تاریخ 12 رجب 1286 با مهر «لا اله الا الله الملك الحق المبين عبده محمد رضا» (مربع)، محمد حسین العراقي با مهر «عبده محمد حسین» (بیضی)؛ جلد: مقوایی، 153گ، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-300]

آغاز: بسمله. حمدله و صلاة. في الادلة الشرعية و فیه مطالب. الدليل فعیل بمعنی الفاعل و هو لغة مایعرف به الشيء و اما في اصطلاح الفقهاء و الاصوليين في النهاية بأنه مایمکن ان یتوصل؛ انجام: الرابع اذا تعارضت الوجوه المرجحة فلابد من الاخذ بالارجح و مع التكافؤ فالتخییر ولیکن هذا آخرما قصدنا بیانه و الحمدلله

جلد دوم از ادله شرعیه (اجماع و...) تا آخر تعادل و تراجیح؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مجدول، مصحح، محشی با امضای «منه»؛ جلد: تیماج، 175گ، 22 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 6-3050]

آغاز: بسمله. حمدله. في الادلة الشرعية و فیه مطالب. مقدمة: الدليل فعیل بمعنی الفاعل و هو لغة ما یعرف به الشيء واما في في اصطلاح الفقهاء و الاصوليين؛ انجام: ثم ان بعض مشایخنا المعاصرين فرق بین متعلق الطلب و متعلق الامر... فلاخلاف بین اصحابنا في عدم حجیته بل تواتر دعوی الاجماع علیه بل هو من ضروریات مذهبنا

از ادله شرعیه تا اواخر اوامر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «لمحرره»؛ جلد: تیماج مشکی، 127گ، 29-26 سطر، اندازه: 17/5×21 سم [ف: 6-3050]

فصل الخطاب/ اصول فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb

اشرفی مازندرانی، اسماعیل بن محمد باقر،- 1308 قمری

(ašrafī māzandarānī, esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (-1891

مؤلف بنا داشت که کتابی بسیار مفصل در فقه نویسد که شامل همه مسائل این فن باشد با در نظر گرفتن مذاهب غیر شیعه، و این جلد که شامل مقدمات و مباحث اصول است نوشته شده و نمی دانیم که چقدر از کتاب را تأليف کرده است. مباحث این بخش بسیار مفصل و مخصوصاً از گفته های استادش شیخ مرتضی انصاری بهره های فراوان برده و بعضی از مباحث ناتمام مانده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 6593

آغاز: الحمدلله الذي ملا الافاق و الانفس بدلائل توحیده و شرح صدور من والاه بشواهد روبیته؛

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 275گ، اندازه: 14×19 سم [ف: 17-168]

فصل الخطاب (ترجمه)/ عرفان و تصوف/ فارسی

(.faṣl-ul xiṭāb (t

حالی اردبیلی، محسن بن حسن علی، 1287؟-1373؟ قمری

(hālī ardabīlī, mohsen ebn-e hasan ‘alī (1870-1954

به نظم فارسی.

[فهرستواره منزوی 211/7]

شیراز؛ خانقاه احمدیه؛ شماره نسخه: 227/1

بی کا، بی تا [نشریه: 5-223]

فصل الخطاب/ -

faṣl-ul xiṭāb

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 26123

بی کا، بی تا؛ خریداری از عباس محسنی [رایانه]

فصل الخطاب/ دعا/ عربی

faṣl-ul xiṭāb

بخشی از فصل الخطاب. در ذکر الله و پراکنده های منقول از فصل الخطاب بخاری، پراکنده های عرفانی فارسی و عربی است. در بالای گ 127 آمده است: «منقول من فصل الخطاب لمحمد بن محمد بن محمود البخاري».

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2219/8

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 4گ (126-129پ)، ابعاد متن: 9/2×16/3، اندازه: 14×25/5 سم [ف: 11-570]

فصل الخطاب الابراهيمية في کشف عبارات روضة البهية/ فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb-ul ibrāhīmīyya fī kašf-i ‘ibārāt-i rawḍat-ul bahīyya

مدنی، ابراهیم بن محمد حسین، ق13 قمری

(madanī, ebrāhīm ebn-e mohammad hoseyn (- 19c

وابسته به: الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية؛ شهید ثانی، زین الدين بن علی (911-965)

شرح استدلالی مبسوطی است با عناوین «قوله». مؤلف همه حواشی سلطان العلماء را با برخی از حواشی فقهای دیگر نیز در

حاشیه خود آورده است. او در مقدمه مبسوط خویش از کتب فقهی و اخباری به عنوان براعت استهلال نام برده و از سلطان العلما به «شیخ الفرسان» یاد کرده است. این حاشیه به یقین از طهارت تا اواسط نکاح تدوین شده و مرحوم آقا بزرگ نیز آن را دیده است و از آن پس اطلاعی در دست نیست.

آغاز: بسمله، الحمدلله الذي نور قلوبنا بسراج المنير معرفته و صیر قرة عیوننا في اصباح الشيعة بمصباح الشريعة الله نور السموات و الارض.

[الذريعه 230/16]

آغاز: برابر؛ انجام: بل المراد منه التعويد و المداومة علی افعال المكلفين و الغاية من التعويد المذكور ذلك فهو امر خارج عن المراد منه غاية له و الحمدلله رب العالمين.

از اول حاشیه تا نیمه های کتاب الصلوة (حکم نماز خواندن اطفال)؛ خط: نسخ خوانا، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 127گ، 30 سطر، اندازه: 19/5×39/5 سم [ف: 37-119]

شرح کتاب طهارت و صلوة؛ خط: نستعلیق ریز، بی کا، بی تا [ف: - 57]

آغاز: برابر؛ انجام: فهو امر خارج عن المراد منه غاية له و الحمدلله رب العالمين.

از مقدمه تا پایان مقدمات نماز؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: دکتر شمس الدين جزایری، شهریور 1348؛ جلد: مقوا، 119گ، 32 سطر، اندازه: 9×20 سم [ف: 20-369]

فصل الخطاب الهادي الي طریق الصواب/ حدیث/ عربی

faṣl-ul xiṭāb-ul hādī ilā ṭarīq-iṣ ṣawāb

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225-1288 قمری

(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871

تاریخ تأليف: ربیع الاول 1282ق

رساله ای متوسط در جمع اخبار و روایات مندرج در کتب اربعه؛ در یک «مقدمه» و سه «سفر» و یک «خاتمه»: مقدمه در کلیات و اصولی که فقیه به آن ها نیازمند است؛ سفر 1. علم حقیقت و عقاید، در شش «کتاب»: 1) خدا، 2) معاد، 3) پیامبری، 4) امامت، 5) ولایت، 6) نوادر حکمت؛ سفر 2. علم طریقت و سلوک، در دو «کتاب»؛ سفر 3. علم شریعت، در پنج «قسم» که احکام فقهی است. در بیماران و مرگ، از وصیت، مردگان، یتیمان آن ها، مرده ریگ.

چاپ: مشار عربی، ص666؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1302ق، رحلی، 111+1507+2صص

[الذريعة 229/16؛ دنا 1020/7؛ فهرست کتب مشایخ: 209]

شرح و حواشی:

1- در ثمین = احادیث فصل الخطاب؛ حسینی کلباسی، محمد شریف (- 13)

آغاز: فقال الحمدلله الذي هدی اولکم باولنا و آخرکم باخرنا و صلی الله علی جدی محمد النبي و آله و سلم و اسمعوا منی مقالتی و اعیرونی فهمکم؛ انجام: قال الرضا علیه السلام لیس علمه بذلك بموجب لانقطاعه عنهم لانه قد یعلم ذلك ثم یزیدهم ثم لایقطعه عنهم و کذلك.

خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، 209گ، 18 سطر، اندازه: 10×15 سم [ف: 6-3050]

تنها مقدمه است؛ خط: نسخ، کا: غلام علی کرمانی، تا: 1263ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 14 سطر (6×15)،

اندازه: 16×21 سم [ف: 16-117]

فصل الخطاب در قباحت و عذاب شراب/ حدیث/ فارسی

fasl-ol xetāb dar qebāhat va ‘azāb-e šarāb

عرب باغی، حسین بن نصرالله، 1294-1369 قمری

(arab bāqī, hoseyn (1877-1950‘

تاریخ تأليف: 3 شوال 1363ق

در ترجمه بعضی از روایت هایی که در حرمت میگساری روایت شده و از آن نکوهش می کند؛ در چهارده «فصل» کوتاه: 1. ماهیت و موضوع شراب؛ 2. در این که شراب در تمام شریعت ها حرام بوده؛ 3. حرمت شراب در قرآن مجید؛ 4. در این که شراب کم و زیاد فرق نمی کند؛ 5. حکم مدمن شراب؛ 6. در این که آشامیدن مسکر سر تمام گناهان می باشد؛ 7. عاقبت شراب خورنده؛ 8. در این که نماز شراب خوار قبول نمی شود؛ 9. حرمت زن دادن به شرا بخوار؛ 10. حرمت مداوا با خمر؛ 11. نجاست با خمر؛ 12. حرمت خوراک بر سفره ای که در آن شراب باشد؛ 13. لعن چند نفر از جهت شراب؛ 14. حد شارب خمر.

آغاز: الحمدلله رب العالمين... این مختصری است در وخامت و عقاب و عاقبت خوردن شراب

انجام: و اگر شارب خمر غیرت و انصاف و شرافت داشته باشد یک فصل کافی است...

[الذريعه 228/16 شماره 89؛ فهرستواره منزوی 459/9]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1213/2 و 2009/2 عکسی

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: تیماج، 12گ (7پ-

18پ)، اندازه: 14×22 سم [ف: 4-17] و [عکسی ف: 6-22]

فصل الخطاب صغیر/ حدیث/ عربی

fasl-ol xetāb-e saqīr

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225-1288 قمری

(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871

تاریخ تأليف: ربیع الاول 1282ق

وی دو کتاب به نام «فصل الخطاب» دارد که یکی از آن ها کبیر است و در دو جلد می باشد و شامل مقدمه و سه سفر است که معرفی شد و دیگری فصل الخطاب صغیر که شامل اخبار متعلقه به اصول و کلیات فروع است که کتاب حاضر است و مؤلف با حذف سلسله اسانید روایات، ابواب آن را به روش کتب فقهی جمع آوری نموده است. شامل «مقدمه» و 36 «باب»: مقدمه في بیان فضل العلم و العالم و المتعلم و معرفتها و آدابها، باب فضل العلم؛ باب فرض العلم و الحث علیه و ثواب طلبته... باب في بعض الاخبار الواردة عن اهل العصمة (علیهم السلام) في العام و الخاص و المطلق و المقيد و الاشارة الي بعض ما استدلوا به علیه مما یفید زيادة اللحن للفقیه. مؤلف با حذف سلسله اسانید روایات، ابواب آن را به روش کتب فقهی جمع آوری نموده است.

آغاز: حمدله. مالك یوم الدين ایاك نعبد و ایاك نستعین... و لا الضالين. و بعد، فیقول العبد الاثيم کریم بن ابراهیم غفرالله لهما... انی لما فرغت من کتب معارف الدين علی طريقة الهداة المهتدين (علیهم السلام)، رایت ان فروع الدين و معرفة احکام الشرع المبين من اهم الاشياء.

انجام: و استحباب حك النخامة عن المسجد و لو في اثناء الصلاة و استحباب العود الي مکان الصلاة من غیر ان یلتفت فهذه عشرة احکام الهمنا الله من هذا الخير و یعرف منه طریق الاستدلال و لاقوة الا بالله العلي العظيم

چاپ: دارالخلافه طهران، سنگی، 1302، رحلی، 111+1507+2صص

[الذريعة 229/16؛ فهرست کتب مشایخ: 209]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: رجب 1261ق؛ جلد: مقوایی، 76ص (1-76)، 19 سطر (8×14)، اندازه: 14×21 سم [ف: 3-848]

آغاز: برابر؛ انجام: عن علی بن جعفر قال خرجنا مع اخی موسی علیه السلام في اربع عمر یمشی فیها الي مكة بعیاله و اهله واحدة منها ستة و عشرین یوما و اخری اربغة عشرین يوماً و اخری احدی و عشرین يوماً

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی به نشانه «منه»؛ جلد: چرمی، 270گ، 39 سطر، اندازه: 22×35 سم [ف: 1-144]

آغاز: برابر؛ انجام: قال یوحی الله عزوجل الي الحفظة الكرام لاتکتبوا علی عبدی المومن عند ضجره شيئاً

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 108گ، 17 سطر، اندازه: 11/5×18/5 سم [ف: 24-342]

آغاز: برابر؛ انجام: و المتخلف عنها زاهق و اللازم لها لاحق. و الحمدلله اولاً و آخر و ظاهراً و باطناً. اللهم اغفر لکاتبه و لوالدیه...

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ در 1 «مقدمه» و چند «کتاب» و هر یک را «باب» هایی. مقدمه در فضل علم و عالم و متعلم و معرفت آن و آدابش، در چند «باب». در ص. ع. به نام «فصل الخطاب صغیر» نامیده شده است؛ 22 سطر (10/5×21)، اندازه: 21×30 سم [عکسی ف: 1-285]

آغاز: برابر؛ انجام: قال ابو عبدالله علیه السلام انما یسئل الله العباد عن الفرائض لا عن النوافل قال الصادق علیه السلام کل شیئی.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ دارای بلاغ؛ 52گ، 21 سطر (10×15/5)، اندازه: 15×21 سم [ف: 4-2056]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد باقر بن ملاابراهیم نجف آبادی، تا: 1263ق؛ جلد: تیماج، 112گ، 15 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف مخ: 4-1454]

آغاز: برابر؛ انجام: و المتخلف عنها زاهق و اللازم لها لاحق. و الحمدلله اولاً و آخر و ظاهراً و باطناً. اللهم اغفر لکاتبه و لوالدیه... نام کتاب در دیباچه «فصل الخطاب الهادي الي طریق الصواب» آمده. بخش بندی کتاب در دیباچه چنین آمده: مشتمل علی مقدمة و کتب و لکل منها ابوا ب: المقدمة في بیان فضل العلم و العالم و المتعلم و معرفتها... و فیها ابواب [باب فضل العلم]؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: حدود 1268ق؛ 123ص (2-124) [عکسی ف: 1-285]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: 1268-1269ق؛ 143ص (264-406) [عکسی ف: 1-285]

آغاز: برابر؛ انجام: اصل قال الصادق علیه السلام کل شیء یابس زکی

فقط مقدمه کتاب آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: ذیحجه 1270ق؛ جلد: تیماج، 67گ (1پ-67پ)، 19 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 21-64]

آغاز: برابر؛ انجام: کل شیء یا بس زکی...

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: 1271ق؛ 59گ (1پ-59پ) [ف: 1-188]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمود بن نعمت الله، تا: شنبه 26 رمضان 1279ق؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: تیماج، 69گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-540]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 567/6

همان نسخه بالا [مؤيد: 2-74]

فصل الخطاب في اصول لغة الاعراب/ ادبیات/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī usūl-i luġat-il a‘rāb

یازجی، ناصیف بن عبدالله، 1800-1871 میلادی

(yāzejī, nāsīf ebn-e ‘abd-ol-lāh (1800-1871

از تأليفات مختصر شیخ ناصیف بن عبدالله بن ناصیف بن جنبلاط مشهور به یازجی از فضلا و ادباء معروف لبنان است که اصلاً در دو کتاب تدوین شده و این نسخه که از روی متن مطبوع استنساخ شده مربوط است به کتاب اول یعنی قسمت صرف فقط.

چاپ: بیروت، 124 و 8ص، 1854 م؛ مالطه، 168 ص، 1836 م.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 6914

آغاز: الحمدلله الذي علمه یستغرق الاسماء و الافعال؛ انجام: موجود: و لایقاس علیه لانه اصطلاح لا ضابط له.

خط: نسخ و نستعلیق مخلوط به شکسته، بی کا، تا: اواخر قرن 14؛ واقف: درة السلطنه ملك زاده کوثر، آبان 1326؛ جلد: مقوا، 60گ، 15 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 12-264]

فصل الخطاب في تحقیق السؤال و تزییف الجواب/ اصول فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī taḥqīq-is su’āl wa tazyīyf-il jawāb

آرانی کاشانی، محمد علی بن محمد حسن، 1177-1244 قمری

(ārānī kāšānī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad hasan (1764-1829

تاریخ تأليف: 1219ق

مؤلف هنگام مباحثه «القوانين المحكمة» میرزا ابوالقاسم جیلانی قمی (- 1231ق) به اشکالاتی برخورده که بر آن جوابی نیافته، این اعتراضات را به عنوان شبهه برای میرزای قمی فرستاده و از او طلب جواب نموده، میرزا نیز جواب آن ها را به خط خویش نگاشته است. این پرسش ها و پاسخ ها و نیز نظرات مؤلف به عنوان «أقول» در این کتاب جمع آوری شده است.

[الذريعة 229/16 شماره 893]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 621/4

آغاز: الحمدلله الذي يسأل من عباده ما فعلوا و لایسئل عما فعل و الصلاة و السلام علی اشرف من بعث لتبلیغ الاحكام

نسخه اصل: کتابخانه مجلس شورای اسلامی- تهران؛ کا: میرزا رحیم بن محمد هاشم، تا: 1227ق؛ 24گ (90-113) [عکسی ف: 2-241]

فصل الخطاب في تحقیق الصواب = قضا و قدر/ کلام و اعتقادات- عربی

faṣl-ul xiṭāb fī taḥqīq-is ṣawāb = qaḍā wa qadr

عرفی طالقانی، محمد نعیم بن محمد تقی، ق12 قمری

(orfī tāleqānī, mohammad na‘īm ebn-e mohammad taqī (- 18c‘

تاریخ تأليف: 7 جمادی الثاني 1016ق

کتاب مبسوطی است در مسأله جبر و تقویض و امر بین امرین و مسأله قضا و قدر و رد شبهاتی که تا کنون از سوی فرقه های منحرف ایجاد شده، با نقل قول متکلمان و فلاسفه.

آغاز: بسمله الحمدلله الذي دل بذاته علی ذاته و جمیع کمالاته و صفاته و تنزه عن... هذه رسالة في تحقیق مسئلة الجبر و التفويض [الذريعه 230/16]

آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة... و قد تم تأليفها و تسویدها بیمین مؤلفها... الف الف سلام و صلوة و تحية

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن محمد محسن حسینی مازندرانی بارفروش، تا: 24 رجب 1184ق؛ از روی نسخه به خط مؤلف، مصحح؛ تملک: علی مدرسی با مهر «هو العلي» (بیضی)؛ مهر: «حسن بن علی الحكيم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 139گ (1پ-139پ)، اندازه: 17×21 سم [ف: 32-215]

آغاز: برابر؛ انجام: و من هذا یظهر أن أصحاب الحسين الذين قتلوا معه کانوا أفضل من أصحاب الذين فتلوا في غزواته و الله تعالی أعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب

خط: نستعلیق تحریری، کا: عبدالعظیم بن مهدی رحیم ساوجی، تا: 1272ق؛ جلد: چرم مذهب، 210گ، 14 سطر (9/5×15)، اندازه: 16×23/5 سم [ف: 36-400]

فصل الخطاب في تمیز الباطل من الصواب/ کلام و اعتقادات/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī tamayyuz-il bāṭil min-aṣ ṣawāb

فراهانی مصلح آبادی، محمد باقر بن محمد علی، ق13 قمری

(farāhānī mosleh-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad ‘alī (- 19c

مؤلف در ابتدا کتاب می گوید: باعث و انگیزه من بر نگاشتن این کتاب اطلاع یافتن از حدیث رسول الله (صلی الله علیه و آله) در حق امیر المؤمنين (علیه السلام) طبق روایت فریقین بود مبنی بر این که «ان الله جعل لاخی علی بن ابیطالب فضائل لا تحصی كثرة فمن ذکر فضيلة من فضائله مقرالها غفرالله ما تقدم من ذنبه و ما تاخر...» و به گفته مؤلف این کتاب مجموع های است که در آن ادله دشمنان امامیه را از بحث توحید تا آخر معاد با جواب ذکر نموده و ادله حقه طائفه امامیه را در هر مبحث آورده است. مؤلف مباحث باب امامت را به واسطه کثرت احتلاف در مباحث در آن با تفصیل بیش تری مورد بحث قرار داده و تأليف کتاب هم چنان که در مقدمه آن ذکر شده در زمان سلطنت «محمد شاه قاجار» بوده است. ابواب کتاب عبارتند از: 1. توحید و اثبات صانع؛ 2. عدل؛ 3. نبوت؛ 4. امامت؛ 5. معاد.

آغاز: الحمد لله الذي لا من شیء کان و لا من شیء کون ما قد کان

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2332

آغاز: برابر؛ انجام: فالحدته وحدها الوافي لمیثاقه و عهده و کان زمان الفراغ منه...

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1264ق؛ توسط مؤلف تصحیح و تکمیل شده؛ جلد: تیماج مذهب، 248گ، 19-23 سطر (10/5×16/5)، اندازه: 14/5×21 سم [ف: 12-71]

تهران؛ مفتاح، محمد حسین؛ شماره نسخه: 179

همان نسخه بالا [نشریه: 7-199]

فصل الخطاب في حجية ظواهر الكتاب/ اصول فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī ḥujjīyat-i ẓawāhir-ul kitāb

استرآبادی، محمد مهدی بن محمد شفیع، - 1259 قمری

(estarābādī, mohammad mahdī ebn-e mohammad šafī‘ (- 1843

تاریخ تأليف: چهارشنبه 27 محرم 1235؛ محل تأليف: کرمانشاه رساله مفصل استدلالی است در حجیت ظواهر کتاب با استفاده از نظرات دیگران، مشتمل بر یک مقدمه کوتاه، اصل رساله و یک تتمیم. مؤلف پس از مقدمه ابتدا هشت دلیل [که موافق دلایل مجتهدین است] درباره حجیت ظواهر قرآن ذکر کرده است: 1. الآيات الكثيرة القرآنية الدالة علی حجية ما یفهم من ظواهر الكتاب؛ 2. الروايات المستفيضة بل المتواترة؛ 3. تقریر ائمتنا للرواة الاجلة علی احتجاجاتهم الواقعة عنهم؛ 4. انه لو لم یکن الكتاب حجة في الاحكام لما امکن الاعتماد علی شواهره لعلماء الاسلام؛ 5. انه لا یستریب من له ادنی شعور و فهم و ادراك في ان الله انزل مع رسوله الامين الكتاب المبين الي عباده المكلفين؛ 6. العلماء مطبقون بأجمعهم علی حجية قول الرسول و الائمة المعصومين؛ 7. الاصل بیان حرمة العمل بظواهر الكتاب و ما یفیده الفاظ الخظاب تکلیف زائد علی اصلة البرائة؛ 8. ما اشار اليه من علیه اعتمادی و استادی و ابن استادی في کتاب مفاتیح الاصول و هو ان التحقيق ان یقال ان للکتاب باعتبار دلالته علی الحكم الشرعي اصولا و فروعا ینقسم الي اقسام. مؤلف در ادامه، شش دلیل از دلایل اخباری ها را ذکر کرده و می گوید: «حیث وقع الفراغ من ذکر ادلة المختار فلنرجع الي ذکر ادلة العاملين بالاخبار فمنها الآيات الدالة علی وجوب اتباع الرسول...»؛ سپس به بیان اخبار وارده در منع تفسیر به رأي قرآن پرداخته: «و اما الاخبار الواردة بالنهی عن تفسیر القرآن بالرأي و الاستحسان فالمراد بها احد المعنيين...»؛ خاتمه و تتمیم رساله در تحقیق سه مسئله است: 1. وقوع زیادت و نقصان در قرآن، 2. جواز عمل به هر یک از قراآت هفتگانه مشهوره، 3. آیا عمل به قرآن به خاطر شمول خطابات آن به ما به طریق حقیقت است یا اجماع علماء بر مشارکت ما با سایر مخاطبین در احکام مستنبطه.

آغاز: بسمله. الحمدالله الذي اخرجنا الي انور من الظلام و الصلوة و السلام علی افضل الانبياء العظام محمد و آله الذين للهدی مصابیح و اعلام اما بعد فیقول العبد المستهدي من سیده الهادي محمد مهدی بن محمد شفیع الاسترآبادي... ان هذه الرسالة المسماة بفصل الخطاب قد صنفت لبیان ما هو التحقيق و الصواب في حجية ظواهر الكتاب

آغاز: برابر؛ انجام: و هذا القدر لا یثبت الخقيقة اللغوية و الشرعية الا أن یتمسك باصالة تشابه الازمان

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1239ق؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، فروردین 1372؛ کاغذ: کشمیری، جلد: گالینگور، 41گ، 14 سطر، اندازه: 11×18 سم [اهدائی رهبر: 11-364]

آغاز: برابر؛ انجام: و ربما یقول ان الاصل عدم الاشتراك الا ما ثبت فیه الاجماع و اتمامه في غاية الاتكال و الحمدالله الملك المتعال و الصلوة علی محمد المصطفي و الآل

خط: نستعلیق تحریری، کا: فدا علی موسوی نیشابوری، تا: یک شنبه 16 صفر 1253ق؛ محشی با رمز «منه»؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا، 15گ، 27 سطر، اندازه: 15/3×22/5 سم [اهدائی رهبر: 11-362]

فصل الخطاب في شرح شرایع الاسلام/ فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī š.-i šarāyi‘-il islām

حسینی اشکوری، معصوم بن جعفر، ق13 قمری

(hoseynī eškavarī, ma‘sūm ebn-e ja‘far (- 19c

تاریخ تأليف: 9 صفر 1279ق (پایان کتاب القضاء)

شرح مفصل و استدلالی است بر کتاب شرائع الاسلام محقق حلی که به صورت «قوله، قوله» تنظیم شده است. عنوان کتاب در دو جا به خط مؤلف در ابتدا و پایان نسخه ذکر شده است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 11599

آغاز: بسمله، قال المصنف نورالله ضریحه کتاب القضاء و النظر في صفات القاضي و آدابه و کیفیه الحكم... اما تعریف القضا لغه و شرعا فقد تصدی لذکره جماعه من فضلاء الاصحاب...؛ انجام: الي غیر ذلك من الفروع التي تطلب من محالها و هی کتاب النكاح و الاقرار و اللقطه و ان کان لها تعلق بهذا الباب ایضا.

تذکر: نام مؤلف از فهرست مختصر مجلس ص 586 ذکر شد. از ابتدای کتاب القضاء تا ابتدای کتاب الشهادات؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: چهارشنبه 9 صفر 1279ق؛ محشی، با قلم خوردگی؛ واقف: اشکوری؛ جلد: تیماج مذهب، 249گ، 19 سطر، اندازه: 17×22 سم [ف: 192-33/2]

فصل الخطاب في فضل اولی الالباب/ متفرقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb fī faḍl-i uli-l albāb

موسوی زنجانی، ابوالقاسم بن محمد کاظم، 1224-1292قمری

(mūsavī zanjānī, ab-ol-qāsem ebn-e mohammad kāzem (1809-1875

رساله ای است در شرح حدیث نبوی (علیهم السلام): «علماء امتی افضل من انبیاء بنی اسرائیل». در یک «مقدمه»، و چهار «باب» و «خاتمه»: مقدمه: اعلم ایها السائل ان امیر المؤمنين (علیه السلام) قال اذا سئلت فاسئل تفقهاً...؛ باب 1. في مماثلة امة محمد حبیب الله (علیه السلام) مع موسی بن عمران (علیه السلام)؛ 2. في اثبات ان هذه الامة ببركة نبیها (علیهم السلام) مثل ابراهیم خلیل الله (علیه السلام)؛ 3. في اثبات صحة ان امة خاتم النبيين (علیهم السلام) مثل نبیهم في جملة من مراتبه...؛ 4. في اثبات ان علماء هذه الامة افضل من انبیاء بنی اسرائیل؛ خاتمه: اعلم ان الانبياء (علیهم السلام) حجج الله علی عباده... .

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 15089/2

آغاز: الحمدلله الذي فضل علماء الامة علی کثیر من عباده الصالحين... اما بعد، فیقول العبد الآثم... لقد قال عندنا قائل و سئل عنا سائل عن الحديث النبوي صلی الله علی و آله علماء امتی افضل من انبیاء بنی اسرائیل؛ انجام: و انی منکم راض و لا اهتك ستورکم و لا افضحکم في هذا الجمع.

خط: نسخ، بی کا، تا: 27 رمضان 1266ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 29گ (66-38)، 11 سطر (6×11)، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 247-38]

فصل الخطاب لوصل الاحباب = الفارق بین الخطاء و الثواب = فصل الخطاب في المحاضرات/ گوناگون/ فارسی

fasl-ol xetāb le-vasl-el ahbāb = al-fāreq beyn-al xatā’va-s savāb = fasl-ol xetāb fe-l mohāzerāt

پارسا، محمد بن محمد، 739؟ - 822قمری

(pārsā, mohammad ebn-e mohammad (1339-1420

اهدا به: قوام الملك نظام الدين ایوبعلی احمد بن طاهر

کتابی است مفصل به نظم و نثر در سیر و سلوک از منظر بزرگان متصوفه به عربی و فارسی با استفاده از اشعار گوناگون و مهم ترین اثر مؤلف، در دقایق طریقه نقشبندیه به شمار می آید؛ بخش هایی از آن به گونه ای مستقل در برخی فهارس گزارش شده اند: 1. سخنان خواجه پارسا؛ 2. سخن راست؛ 3. دوازده امام... . این کتاب را ابوالفضل موسی بن حسین ازنیقی به ترکی ترجمه و نیز محمد بن امین بن محمود امیر پادشاه بخارا، به تاریخ هفتم رجب 987 در مکه مکرمه به عربی ترجمه نموده است.

آغاز: بسمله، الحمد لله الدال لخلقه علی وحدانیته باعلامه و آیاته المستعرف الي اولیائه باسمائه و نعوته... اما بعد، همی گوید: ... بدان ثبتك الله عزوجل و ایانا علی السداد في القول و العمل و الاعتقاد که مشایخ طریقت، قدس الله تعالی ارواحهم کبراء دین و مقتدایان اهل یقین اند و جامع اند، میان علوم ظاهر و علوم باطن و ارباب احوال...

انجام: با تو عهدیست، جان بر میان بند تا عهد بپایان بری که وفای عهد دیگران ترا دست نگیرد، از افسانه دیگران شنیدن جز در دل نیاید اگر دلی داری گرد دل خویش کرد، و الحمدلله سبحانه...

چاپ: بخشی از آن به کوشش منصور داداش زاده در دفتر چهارم میراث اسلامی ایران به چاپ رسیده است

[فهرست افغانستان 152 و 256؛ دنا 1019/7 (8 نسخه)؛ فهرستواره 696/7]

نسخه اصل: نور عثمانی ش 2686؛ کا: گویا خط جامی، تا: 847 یا 850ق؛ از روی خط مؤلف؛ 111ص [فیلم ها ف: 148-1]

آغاز و انجام: برابر

اصل نسخه: گنج بخش، ش 13842 فهرست نشده. در 2 مجلد؛ خط: نسخ تحریری، کا: محمد بن درویش علی بن... بخارایی، تا: جمعه 838ق؛ 658گ [عکسی ف: 205-2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 891ق؛ محشی با علامت «منه»؛ تملک: میرزا عبدالقدیر عبدالعالی، جلال طبیب؛ گزارش شهادت

شیخ مجدالدین بغدادی به قلم نسخ از ق 9؛ کاغذ: سمرقندی، 299گ، 25 سطر، اندازه: 18×24/7 سم [ف: 24/2-164]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2299- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 148-1]

آغاز: یجتنبه و لا یحکم علی مراد الله تعالی و علی مراد رسول الله؛ انجام: و قال الشيخ الامام العالم العارف رکن الحق... احمد السمناني...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10-9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، محشی، یادداشتی از محمد علی بن ملکان بن خاقان مغفور مورخ 1265ق که این نسخه را تذکره ملا محمد صوفی مازندرانی دانسته؛ جلد: تیماج مشکی، 393گ، 19 سطر، اندازه: 17×25/5 سم [ف: 32-21]

خط: نسخ، کا: احمد بن محمود بن محمد ایجی، تا: پایان ربیع الاول 907ق؛ کاغذ: سمرقندی، 23 سطر [ف: -215]

نسخه اصل: سلیم آقا ش 281؛ خط: نسخ، کا: محمد بن شیخ

حاجی علی آمدی، تا: دوشنبه 4 صفر 972ق؛ 286گ، 23 سطر [فیلم ها ف: 148-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 11؛ دارای سرلوح، مجدول، مصحح، مقابله شده با نسخه اصل، محشی از مؤلف و برخی با نشان «12»؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 242گ، 15 سطر (9×15/5)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 37-531]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ اهدایی: رهبری، اسفند 1376؛ 377گ، 17 سطر، اندازه: 15×25 سم [اهدائی رهبر: 146-5]

آغاز: برابر؛ انجام: به حقایق معانی حضرت خواجه عبدالخالق غجدوانی... بدعت و هوا کوشیده

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اواخر قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1381؛ کاغذ: نخودی، جلد: گالینگور، 351گ، 19 سطر، اندازه: 18×30 سم [اهدائی رهبر: 147-5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: صالح بن محمد غزنوی، تا: 20 شوال 1046ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 22گ، 19 سطر (7×8/5)، اندازه: 16×24/5 سم [ف: 16-743]

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

فصل الخطاب في المحاضرات- فصل الخطاب لوصل الاحباب

فصل الخطاب من کلمات عمر بن الخطاب/ حدیث/ عربی

faṣl-ul xiṭāb men kalamāt-i ‘umar-i bn-il xiṭāb

رشید و طواط، محمد بن محمد، - 573قمری

(rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad (- 1178

گزارشی از صد سخن او. در دیباچه می گوید که چون صد کلمه اميرالمؤمنين (علیه السلام) را بساختم، بزرگان به من فرمودند که سخنان این یکی را باید ساخت و من آن را ساختم و بدین نام خواندم. با عناوین: «الكلمة الاولي، الكلمة الثانية...». نخست سخن کوتاه را می آورد، سپس به نثر ترجمه می کند، آن گاه با دو بیت به نظم در می آورد. نخستین: تفقهوا قبل ان تسئو: علم آموز و آن گهی زن خواه ** گر تویی طالب نصاب علوم/ ز آن که اندیشه مصالح زن ** باز دارد ز اکتساب علوم. (احمد منزوی)

آغاز: الحمد لله علی ما افاض علینا من سوابغ نعمه... چنین گوید محمد بن... که چون بنده صد کلمه اميرالمؤمنين...

[فهرستواره منزوی 544/6]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 1/367/2- ف

نسخه اصل: عاطف افندس ش 2207؛ بی کا، بی تا؛ 13ص (18-30) [فیلم ها ف: 1-459]

فصل الخطاب و کنه الصواب في نجاسة أهل الكتاب و النصاب/ فقه/ عربی

faṣl-ul xiṭāb wa kunh-iṣ ṣawāb fī nijāsat-i ’ahl-il kitābi wa-n naṣṣāb

بحرانی، سلیمان بن عبدالله، 1075؟ - 1121قمری

(bahrānī, soleymān ebn-e ‘abd-ol-lāh (1665-1710

رساله ای درباره نجاست اهل کتاب و ناصبین. این رساله بنا بر تقسیم مؤلف باید دارای یک «مقدمه» و سه «باب» باشد، ولی فقط مقدمه را در چهار فائده نوشته است.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 18011ض

کا: محمد بن سعید مقابی (شاگرد شیخ سلیمان)، تا: 1143ق [د.ث. مجلس]

فصل الدائر قبل الزاول/ هیئت/ عربی

faṣl-ul dā’ir qibal-az zawāl

قبانی، محمود

qobānī, mahmūd

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 63/23

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوایی، 20ص (221-202)، 21 سطر (10×16)، اندازه: 16×22 سم [سنا: ف: 33-1]

فصل الفصول در شرح اصل الاصول/ کلام و اعتقادات/ فارسی

fasl-ol fosūl dar š.-e asl-el osūl

استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1315-1242قمری

(estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827-1898

وابسته به: اصل الاصول؛ استر آبادی، محمد جعفر بن سیف الدين (1263-1198)

تاریخ تأليف: شب 17 صفر 1258ق

شرح متوسط و دقیقی بر «اصل الاصول صغیر» پدرش محمد جعفر استر آبادی است که به صورت «اصل، شرح» تنظیم شده است.

آغاز: الحمدلله الذي اصل اصول الدين و المذهب لیستنقذ عباده من لجج الجهالة و فرع فروع الدين و المذهب لیخرجهم من عبيرة حيرة الضلالة... اما بعد پس می گوید مستهدی بسوی خداوند هادی...

انجام: که هرکسی که مرا دوست داشت و یاری کرده و با دشمن من محاربه کرده بفعل یا قول شفاعت می کنند از برای هفتاد هزار همسایگان و خویشان خود... في یوم الساعة من خطر عظیم لانا نکون محتاجون بلطفك و کرمك.

[الذريعة 233/16؛ نسخه های منزوی 977/2؛ فهرستواره منزوی 459/9]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 40ص (136-97)، 17 سطر (7×14)، اندازه: 13×21 سم [سنا: ف: 61-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ واقف: استر آبادی، علی بن محمد جعفر؛ 38گ، 16 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف مخ: 1455-4]

آغاز: الحمد لله علی نواله... این رساله ایست فصل الفصول در بیان اصول دین بر وفق اصول مذهب جعفری؛ انجام: و با تقصیر مخلد در آتش جهنم است چون جماعتی از حکماء قاصرین

خط: نستعلیق، کا: غلامحسین بن علی اصغر خان، تا: رمضان 1260ق؛ جلد: تیماج قهوه ای، 23گ (7پ-29ر)، 12 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 2-305]

آغاز: الحمدلله علی بذل نعمه... اما بعد پس می گوید بنده خداوند جلی سیف الدين مدعو بعلی؛ انجام: حقیر را مانعند از اشتغال بأمر غیر اهم ادام الله ظله...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 38گ (1پ-38ر)، اندازه: 11×17 سم [ف: 261-10]

فصل فیما هی صناعة المنطق و فیما ذا ینتفع بها- صناعة المنطق و فیما ذا ینتفع بها

فصل القضاء في الكشف عن حال فقه الرضا (علیه السلام)/ فقه/ عربی

faṣl-ul qaḍā’ fī kašf-i ‘an ḥāl-i fiqh-ir riḍā

صدر، حسن بن هادی، 1354-1272قمری

(sadr, hasan ebn-e hādī (1856-1935

وابسته به: فقه الرضا = الفقه الرضوي؛ علی بن موسی (علیه السلام)، امام هشتم (203-153)

تاریخ تأليف: 1323ق

کتابی است درباره مؤلف «فقه الرضا» و در آن اثبات می کند که «فقه الرضا» همان «الشرايع» علی بن موسی بن بابویه قمی است که برای فرزند خود شیخ صدوق نوشته و کتاب «التكليف» تأليف شلمغانی، مقتول به سال 322ق می باشد. در چهار «مقام» و «خاتمه» ای مشتمل بر پنج «تنبیه» تنظیم کرده است: 1. الدلالات و العلامات المنتجة بالبرهان؛ 2. کشف الحجاب عن الشبهة التي او همت ان الكتاب للامام علیه السلام تأليفاً او املاءاً؛ 3. وجه اعتماد الصدوقين و المفيد علی هذا الكتاب؛ 4. حال الكتاب من حیث الاعتماد؛ خاتمة: فیها التنبيه علی بعض الامور المتعلقة بالنسخ التي بأيدينا من هذا الكتاب.

آغاز: بسمله الحمدلله کاشف الحجاب عن متشابهات الكتاب بتبیین المصطفي في الخطاب و من عنده علم الكتاب... و رأيت ان اکتب في الدلالة علیه هذه الاوراق و اسمیها فصل القضا في الكتاب المشتهر بفقه الرضا لیتضح قول القائل یوجد في الاسقاط انجام: و اجعلنا في رعایته و ادم لنا ذکره و لا تحرمنا بره.

چاپ: ضمن چهارده رساله عربی، رضا استادی؛ 1375ش، جامعه مدرسین قم

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1323ق؛ مصحح، در نزد مصنف مقابله شده، در اول نسخه دستخط مصنف؛ مهر: فرزند شیخ الاسلام فضل الله زنجانی (بیضی)؛ جلد: مقوا، 26گ، 15 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف: 36-271]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 2 ربیع الاول 1323ق؛ در آخر نسخه بندی که احتمال می رود به خط مؤلف این کتاب باشد؛ جلد: تیماج، 26گ، 14 سطر (11×16/5)، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 4-2037]

آغاز و انجام: برابر

کا: مرتضی بن جواد حسینی نجومی، تا: یک شنبه 30 شوال 1380ق؛ 64ص [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 242-1]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1638

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 79-5]

فصل الكلام/ کلام و اعتقادات، بهائیت/ فارسی

fasl-ol kalām

ردی است از فرقه بابیه ازلی بر فرقه بهائی. نسخه در اصل عربی بوده و به فارسی ترجمه شده است.

آغاز: بسمله الحمدلله الذي هدانا لما ارتضاه من الذين و وفقنا بفضله و جوده و احسانه لاهتداء بنوره الظاهر...

انجام: و هدایه للطالبین و المسترشدين برحمتك و جودك و احسانك و کرمك و لطافیتك یا ارحم الراحمين یا اکرم الاكرمين و یا جواد السائلين.

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ ضمیمه نسخه ش 16143؛ جلد: گالینگور [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 35گ، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 4-213]

فصل ما بین العداوة و الحسد (رسالة في)/ اخلاق/ عربی

(faṣl-un mā bayn-al i‘dāwat-i wa-l ḥasad (r.-tun fī

جاحظ، عمرو بن بحر، 255-150قمری

(Jāhez, ‘amr ebn-e bahr (768-870

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 517/10- ف

نسخه اصل: داماد ابراهیم پاشا ش 949؛ بی کا، بی تا؛ 12گ (100پ-111ر) [فیلم ها ف: 1-494]

فصل معتبر فیمن رای الامام الثاني عشر/ حدیث/ عربی

faṣl-un mu‘tabar-un fī-man ra’a-l imām-uṯ ṯānī ‘ašar

بحرانی، هاشم بن سلیمان، - 1107؟ قمری

(bahrānī, hāšem ebn-e soleymān (- 1696

آغاز: بسمله و به نستعین الحمدلله و سلام علی عباده الذين اصطفی قال محمد بن علی بن حسین بابویه في کتاب الغيبة قال حدثنا...

انجام: و روایات هولاء مذكورة في معاجز القائم (علیه السلام) من ارادها وقف علیها من کتاب مدينة المعاجز.

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: 1102ق؛ ضمیمه نسخه ش 1871؛ جلد: تیماج [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوب و ریز، کا: علی بن سلیمان بن علی بن سلیمان جمری بحرانی، تا: 1103ق؛ جلد: تیماج مذهب، 4ص (1086-1089)، 31 سطر، اندازه: 20×29 سم [ف: 50-152]

فصل المقال في هدایا العمال/ حدیث/ عربی

faṣl-ul maqāl fī hadāya-l ‘ummāl

روایاتی که درباره قاضی و خصوصیات وی وارد شده در این مختصر گردآوری شده، مشتمل بر چندین فصل که در نسخه حاضر فقط دو فصل از آن با این عناوین موجود است: 1. فیما ورد من الأحاديث في ذلك؛ 2. حکم الهدية الي القاضي.

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1627/7

آغاز: الحمدلله علی نعمه الكافية و مننه المتوالية و أشهد أن لا إله الا الله جنة من النار واقية

نسخه اصل: کتابخانه دار الكتب الظاهريه- دمشق 3769؛ خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالدائم برماوی شافعی، تا: با تاریخ 787ق؛ 9ص (125-133) [عکسی ف: 5-61]

فصل نفیس کانه عقود تقدمة المعرفة/ طب/ عربی

faṣl-un nafīs-un kaannah-ū ‘uqūd-un taqdimat-ulma‘rifa

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 513/3

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: تیماج، 2ص (7-6)، 29 سطر (8×11)، اندازه: 12×16 سم [سنا: ف: 1-301]

الفصوص- النصوص في تحقیق الطور المخصوص

الفصوص- فصوص الحكم

الفصوص/ عرفان و تصوف/ عربی

al-fuṣūṣ

صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق، 607-673 قمری

(sadr-od-dīn qūnīyavī, mohammad ebn-e eshāq (1211-1275

چاپ: ایران، طبع مع: شرح منازل السائرين للهروی، 1315ق.

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 28/1

خط: نستعلیق، کا: میرزا عبدالله ریاضی، تا: قرن 14؛ 21گ (9پ-29پ)، 17 سطر (8×15)، اندازه: 17×21/5 سم [ف: - 220]

فصوص/ آداب و سنن/ فارسی

fosūs

شریف، محمد کاظم بن محمد فاضل، ق12 قمری

(Šarīf, mohammad kāzem ebn-e mohammad fāzel (-18c

اهداء به: شاه سلطان حسین صفوی

در خواص و فضیلت و شرافت انواع سنگ ها، به جهت آن که انگشتر بر دست راست کردن متحتم است و مردم آگاهی چندانی از خصوصیات آن ندارند نام کتاب را فصوص (= نگین ها) انتخاب کرده؛ در «مقدمه» و هشت «فص» و یک «خاتمه»: مقدمه: در فضیلت تختم و ذکر فصوص منصوصه؛ فص 1. افضلیت تختم به یمین و تعیین انگشت انگشتری و آداب تختم؛ 2. بیان آن چه انگشتر را از آن باید ساخت، و استحباب نقره و حرمت طلا و کرامت باقی فلزات؛ 3. شرافت نگین عقیق و ذکر خواص و الوان آن؛ 4. فضیلت فیروزه و نقش مخصوص آن؛ 5. فضیلت در نجف که ارزان بهای گران قدر است؛ 6. فضیلت جزع یمانی و یاقوت و ذکر نقش یاقوت؛ 7. فضیلت زمرد و زبرجد و بلور و فوائد آن ها؛ 8. خواص حدید صینی و کیفیت تختم به آن و تخفیف استحباب و کراهت آن و ذکر نقش مخصوص آن؛ خاتمه: در نقش خواتیم انبیا و ائمه هدی و آن چه بطریق عموم بر نگین انگشتر باید نقش نمود و فوائد آن. این رساله به برادرش محمد کاظم بن محمد فاضل مشهدی نیز نسبت داده شده است.

چاپ: تهران، 1384ش، به اهتمام امیر حسین ذاکر زاده

آغاز: بسمله. حمدله... فص خاتم انگشت شهادت و ختم مکتوب فریضه عبادت حمد مالك الملكي است

انجام: و آن حضرت نیز ختم فرموده نحن نختم الكلام و نحمدالله علی الاتمام و الاختتام... التحيته و السلام

آغاز:... و ید بیضای موسی اگر دامن ولای او نمی گرفت رعب ثعبان عصا دست اعجازش را بر چوب عجز می بست؛ انجام: آیا این که باشد پس چون این معنی بخیال من گذشت آن حضرت (علیه السلام)

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 یا 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم مذهب، 66گ، 15 سطر، اندازه: 11/7×18/3 سم [ف: 43-48]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج، 69گ، 13 سطر، اندازه: 14×17/5 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-541]

خط: نستعلیق تحریری، کا: اکرام حسین (اهل قنوج)، تا: 1254ق، جا: لیکبور، به جهت استادش سید محمدباقر؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1384؛ جلد: مقوا، 75گ، 13 سطر، اندازه: 14×23 سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-542]

فصوص الحكم = الفصوص/ عرفان و تصوف/ عربی

fuṣūṣ-ul ḥiukam = al-fuṣūṣ

ابن عربی، محمد بن علی، 560-638 قمری

(ebn-e ‘arabī, mohammad ebn-e ‘alī (1166-1241

او در مقدمه این کتاب نگاشته در دهه آخر ماه رمضان 627ق در شهر دمشق در عالم رؤيا شرفیاب محضر رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) گردیده در حالتی که دست این بزرگوار کتابی بوده و خطاب به شیخ نموده و فرموده «هذا کتاب فصوص الحكم خذه و اخرج به الي الناس ینتفعون به». از این پس در مقام تأليف این کتاب شریف برآمده است. ابن عربی، نصی از قرآن یا حدیث را اخذ و آن را به طریق خاص عرفانی خود در 27 «فص» تأويل نموده است. مباحث هر فص از فصوص کتاب مستند است به دسته ای از آیات قرآنی و احادیث نبوی که متصل به کلمه خاص همان نبی بوده و حکمت آن فص بدان نسبت داده شده است. ابن عربی با در نظر داشتن قصص پیامبران الهي، آن چنان که در قرآن وارد شده- و مطابق با شناخت جمهور مسلمین- در محدوده هر قصه، بر بیان نقش خاصی که هر پیامبر متعهد به قیام آن بوده تمثل جسته است. بدین ترتیب، انبیاء الهي مطابق با تصویرشان در فصوص، نمونه ها و صورت هایی از انسان کامل هستند؛ و هر کدام از آن انبیا، گویای شناخت و معرفتی بوده که خاص آن پیامبر است. به عنوان مثال، آدم (علیه السلام) معنی خلافت انسانی و منزلت و جایگاه انسان در ارتباط با خداوند و عالم را تفسیر و تبیین می نماید. ایوب (علیه السلام) نقش انسانی را به عهده دارد که خداوند او را به عذاب حجاب نه عذاب بدن- مبتلا ساخته و او تلاش می کند تا راهی به جهت زائل نمودن درد حجاب از نفس خود بیابد و به گوارایی شراب معرفت ناب حق برسد. داود و سلیمان (علیهما السلام) مظهر دو نوع از خلافت می باشند: خلافت ظاهری، که همان خلافت ملک است و علم ظاهر را به دنبال دارد؛ و

خلافت باطنی، که علم باطن را به همراه دارد. محمد (صلی الله علیه و آله) نقش مدافع از فردیت سه گانه (حق، رجل، امراة) را ایفا می نماید. یعنی، فردیت تثلیثی که هر شیء در وجود خود بدان قائم است. ابن عربی در تمامی موارد، تعمد دارد بر این که به طریق خاص خود در تأويل، از آیات و روایات مذکور، معانی مورد نظر خود را استخراج نماید چه از ظاهر آیات و روایات و چه از باطن آن. علمای اسلامی در قبول و رد این کتاب، برخورد متفاوتی نمودند. برخی از علما، آن را قبول و مدح کرده و آن را مورد شرح و بسط قرار داده اند. هم چون: عبدالرحمن جامی، داود قیصری، عبدالرزاق کاشانی، صدرالدین قونوی، صائن الدين ترکه و مؤيد الدين جندی. برخی دیگر از علما، هم چون شیخ ابراهیم بن محمد حلبی، شیخ محمد بن الياس چوی زاده و علی بن سلطان محمد قاری هروی آن را مورد انکار و تکفیر قرار داده و در رد آن کتاب هایی نگاشته اند. عناوین برخی از فصوص کتاب چنین است: 1. فص حكمة الهية في كلمة آدمية؛ 2. فص حكمة نفثية في شيثية؛ 3. فص حكمة سبوحية في نوحیه؛ ... 24. فص حكمة امامية في هارونية؛ 25. فص حكمة علوية في موسوية؛ 26. فص حكمة صمدية في خالدية؛ 27. فص حكمة فردية في محمدية. (حبیب الله عظیمی)

آغاز: الحمدلله منزل الحكم علی قلوب الكلم بأحدية طریق الأمم من المقام الاقدم و إن اختلفت الملل و النحل... و بیده صلی الله علیه و آله و سلم کتاب فقال لی هذا کتاب فصوص الحكم خذه و اخرج به علی الناس ینتفعون به فقلت السمع و الطاعة

انجام: انا عند ظن عبدی بی ای لااظهر له الا في صورة معتقده فان شاء اطلق و ان شاء قید ناله المعتقد ان تاخذه الحدود و هو الاله الذي وسعه قلب عبده فان الاله المطلق لایسعه شیء لانه عین الاشياء و عین نفسه و الشيء لایقال فیه لسعی نفسه و لایسعها فانهم ذالك. و اله یقول الحق و هو یهدی السبيل. تمت الكتاب

چاپ: فهرست عربی مشار ص 667؛ به تصحیح ابوالعلاء عفیفی (بیروت، دارالکتاب العربي، 1400ق (چاپ دوم)؛ قاهره، محقق: ابو العلا عفیفی، دار احباء الكتب العربية، 228ص، 1365ق.

[الذريعة 235/16؛ دنا 1021/7 (26 نسخه)؛ کشف الظنون 1261/2؛ معجم المطبوعات 179-175/1؛ ذخائر التراث العربي الاسلامي 185/1؛ فهرست مؤلفات محیی الدين- تحقیق گورگیس عواد، در مجله مجمع العلمي العربي- سال 30: 56-57]

شرح و حواشی:

1- عیون الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560)

2- مفتاح النصوص = نقش الفصوص؛ ابن عربی، محمد بن علی (638-560)

3- الفكوك في مستندات حکم الفصوص؛ صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق (673-607)

4- النصوص في تحقیق الطور المخصوص = النصوص الالهية؛ صدرالدین قونیوی، محمد بن اسحاق (607-673)

5- شرح فصوص الحكم؛ عفیف الدين تلمسانی (690-610)

6- شرح فصوص الحكم؛ حاتمی صوفی، مؤيدالدين محمد (- 700)

7- شرح فصوص الحكم؛ عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد (-736)

8- شرح فصوص الحكم؛ علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد (659-736)

9- شرح فصوص الحكم؛ کمال خوارزمی، حسین بن حسن (-839)

10- نصوص الخصوص في شرح الفصوص؛ رکن الدين شیرازی، مسعود (-744)

11- شرح فصوص الحكم؛ قیصری، داود بن محمود (-751)

12- مطلع خصوص الكلم في معانی فصوص الحكم = مقدمه شرح فصوص الحكم؛ قیصری، داود بن محمود (-751)

13- نص النصوص في شرح الفصوص؛ آملی، حیدر بن علی (720-782)

14- وجودیه = حل الفصوص = شرح فصوص الحكم؛ همدانی، علی بن محمد (786-714)

15- الرد و التشنيع علی کتاب الفصوص تفتازانی، مسعود بن عمر (792-722)

16- شرح فصوص الحكم؛ پارسا، محمد بن محمد (822-739)

17- جواهر = ترجمه و شرح فصوص الحكم؛ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله (834-730)

18- شرح ابیات فصوص الحكم؛ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله (834-730)

19- شرح فصوص الحكم؛ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله (730-834)

20- شواهد الفصوص؛ نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله (834-730)

21- شرح فصوص الحكم؛ ترکه اصفهانی، علی بن محمد (-836)

22- دقائق در معرفت حقائق؛ خلوتی تبریزی، عبدالرحیم بن محمد (-859)

23- جواهر النصوص في حل کلمات الفصوص؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817)

24- شرح فصوص الحكم؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817)

25- نقد النصوص في شرح نقش الفصوص؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817)

26- حاشية نقد النصوص في شرح نقش الفصوص؛ جامی، عبدالرحمن بن احمد (898-817)

27- الجانب الغربي في حل مشکلات فصوص ابن العربي؛ مکی خاکی، محمد بن مظفرالدین محمد (-926)

28- زبدة التحقيق و نزة التوفيق؛ قوحی، پیر محمد بن قطب الدين (-9)

29- زبدة الفصوص في نقش الفصوص؛ انقروی، اسماعیل بن احمد (-1041)

30- شرح فصوص الحكم؛ الله آبادی، محب الله (-1058)

31- شرح فصوص الحكم؛ عسکری، محمد امین بن محمد (-11)

32- وحدة الوجود = تعليقة علی الفصوص؛ قمشه ای، محمد رضا بن ابوالقاسم (1306-1241)

33- الخلافة الكبري = في الولاية = حاشية فص الشيثي من الفصوص = وصایت و خلافت؛ قمشه ای، محمد رضا بن ابوالقاسم (1241-1306)

34- تعلیقات علی شرح الفصوص؛ جلوه، ابوالحسن بن محمد (1238-1314)

35- شرح فصوص الحكم تقوی؛ بهبهانی، ضیاء الدين (1388-1320)

36- لطائف سبع = تعليقة علی دیباچه فصوص الحكم؛ گیلانی، میرزا هاشم (-14)

37- حاشية شرح فصوص الحكم؛ گیلانی، میرزا هاشم (-14)

38- تبیان الرموز؛ فخرالعلماء، محمد

39- شرح فصوص الحكم؛ لاهیجی، محمد صادق بن هداية الله

40- مشرع الخصوص الي معانی النصوص؛ علی بن احمد بن علی بن احمد

41- لوامع سبوحی در شرح فصوص؛ نوحی قادری مدنی، محمد سبحان

42- حاشية الفصوص الحكم

43- حاشية النصوص

44- حواشی شرح فصوص الحكم

45- دره یتیمه

46- شرح ابیات فصوص الحكم

47- شرح الفصوص لابن العربي

48- شرح فصوص الحكم (13 عنوان)

49- مشکلات فصوص الحكم

50- نقد فصوص الحكم

آغاز و انجام: برابر؛ تم الكتاب... في دارالسلطنه الاصفهان زیدالله تعمیره.

خط: نسخ، کا: محمد بن عبدالله بن مؤيد بن روزبهان، تا: ربیع الاول 685ق؛ واقف: آقا زین العابدين، 1166؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مذهب، 131گ، 15 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف: 177-1]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه واتیکان- رم 1397؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد بن محمود رازی مشهور به ابن النقيب، تا: 13جمادی الثاني 698ق، جا: بوقات در رباط بلغنج خاتون؛ 108گ (110-3) [عکسی ف: 401-2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ جلد: تیماج قهوه ای، 82گ، 19 سطر (11×14/5)، اندازه: 14/5×18/5 سم [ف: 11-8]

آغاز: ... فص حكمة ايناسية في كلمة الياسية: الياس هو ادریس کان نبياً قبل نوح و رفعه الله مكاناً علياً و هو في قلب الافلاك ساکن؛ انجام: فص حكمة رحمانية في كلمة سليمانية: لما کانت له من حیث لا یشعر قالت بالقوة في کتاب سلیمان انه کتاب کریم...

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: غره شعبان 703ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 32گ (144ر-175پ)، 19 سطر، اندازه: 16×24 سم [ف: 33/1×131]

آغاز: بسمله و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و سلم، فص حکمته الهيية في کلمته آدمیته؛ انجام: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطيبين الطاهرين و قع...

خط: نستعلیق، کا: مظفر بن محمد بن شهاب سبزواری، تا: 851ق، جا: هرات؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ جلد: مقوای ساغری، 16ص، 15 سطر (11×15)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 32]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد السكران الطهواي، تا: یک شنبه 5 شوال 967ق؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، 102گ (2پ-103ر)، اندازه: 16×21 سم [ف: 6-331]

خط: نستعلیق، کا: محمد السكران الطهوائي، تا: 5 شوال 970ق؛ جلد: تیماج، 95گ (113پ-207ر)، 17 سطر، اندازه: 13×21/5 سم [ف: 22-315]

خط: نسخ، بی کا، تا: آغاز رجب 983ق؛ کاغذ: سمرقندی، 68گ، 25 سطر (8/5×14)، اندازه: 14×20 سم [ف: 5-374]

بندی از فصوص الحكم با بندی به فارسی؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ 1ص (174) [سنا: ف: 44-1]

خط: نسخ نزدیک به تعلیق، کا: شیخ بهائی، تا: نیمه اول قرن 11؛ مصحح، محشی، در برگ پایانی نسخه غزلی ملمع از شیخ بهائی به خط خود ایشان با مطلع «مضی في غفلة عمری کذلك یذهب الباقي ** ادر كأساً و ناولها الا یا ایها الساقي»؛ مهر: «العبد بالدین محمد علی...»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 412گ، 7 و 9 سطر (7×13)، اندازه: 15×22/5 سم [ف: 13-171]

خط: نسخ معرب، کا: سلیمان حنفی، تا: دوشنبه 11 رمضان 1002ق؛ مصحح، مقابله شده در اول رمضان 1010؛ جلد: تیماج، 110گ، 17 سطر، اندازه: 15/5×20 سم [ف: 18-292]

آغاز: برابر؛ انجام: فانه مخلوق من صلصال من حماء مسنون متغیر الريح فتکرهه.

خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 33-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد باقر محولاتی، تا: 1113ق؛ محشی؛ جلد: تیماج مذهب، 111ص (111-1)، 17 سطر، اندازه: 14×21 سم [ف: 23-294]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: جمال الدين محمد حسنی، تا: پنج شنبه 22 محرم 1118ق، جا: مشهد رضوی؛ جلد: میشین، 24ص (140-163)، اندازه: 22/3×34/9 سم [ف: 29/1-88]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق مخلوط به شکسته، کا: عبدالغنی بن جلال الدين محمد طبیب رازی، تا: رجب1122ق؛ واقف: نادرشاه افشار، 1145؛ جلد: پارچه ای، 101گ، 18 سطر، اندازه: 9×25 سم [ف: 176-1]

آغاز: و هو ما کان علیه في حال موته فیعلم علم الله به؛ انجام: انها ترضعه فاذا حافت علیه ألقته في اليم

از اوایل فص دوم (نفثية في شیثیه) تا اواخر فص 25 (علوية في موسوية)؛ خط: شکسته نستعلیق تحریری خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح با رموز «صح» «القيصري» و...؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ جلد: تیماج مذهب، 84گ، 17 سطر، اندازه: 12×21/7 سم [اهدائی رهبر: 148-5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: محرم 1225ق؛ افتادگی: وسط (نسخه از اواخر فص اول (حكمة الهية في كلمة آدمية) تا اواخر فص 24 (حكمة امامیه في هارونية) افتادگی دارد)؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده احمد» (مستطیل)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 32گ، 15 سطر، اندازه: 12×20/5 سم [اهدائی رهبر: 147-5]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه: 647

همان نسخه بالا [مؤيد: 153-2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 3 شعبان 1242ق؛ واقف: نائینی؛ 44گ، 19 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 213-4]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 16 صفر 1250ق؛ جلد: تیماج مذهب، 52گ، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف مخ: 1456-4]

آغاز: برابر؛ انجام: کما جاء بقوله تعالی: ان الله لایستحیی ان یضرب مثلا ما بعوضة ثم لما علم انه ثم ما هو اصغر.

قسمتی از فص عیسوی تا اواخر فص لقمانیه را در بردارد؛ خط: نسخ جلی، بی کا، بی تا؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مهر: «عبده الراجي محمد شفیع بن محمد 1222» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 240گ، 9 سطر، اندازه: 15/5×25 سم [ف مخ: 1455-4]

آغاز: برابر؛ انجام: فلله خلفاء في خلقه یاخذون من معدن

در ضمن بیان (فص حكمة فردیه في كلمة محمدیه ص) ناتمام مانده؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ واقف: محمد حسین طباطبائی بروجردی، 1367ق؛ جلد: میشن، 254ص، 11 سطر، اندازه: 18×26/5 سم [فهرست عراقی: 388-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 146گ، 13 سطر (5×14)، اندازه: 13×19 سم [ف: 377-2]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی از قیصری؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15 سطر (6×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 436-16]

گزیده ای است از فص حكمة الهية في كلمة آدمية تا فص حكمة فردية في كلمة محمدية؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 7ص، 15 سطر (6×13)، اندازه: 12×20 سم [ف: 436-16]

آغاز: زيادة و لانقصان و سالت الله ان یجعلنی فیه و في جمیع احوالی من عباده الذين لیس للشیطان علیهم سلطان؛ انجام: الشيطان من صلوة العبد فیحرمه مشاهدة محبوبه بل

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مذهب، 116گ، 19 سطر (5/5×12/5)، اندازه: 9×16/5 سم [ف: 13-128]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 127گ، 11 سطر، اندازه: 18×26 سم [ف: 1-196]

آغاز: برابر؛ انجام: یا من هو یا من لیس الا هو یا اول یا آخر یا باطن یا ظاهر... تم الانتخاب من کلماته قدس الله سره

خط: نسخ، کا: یوسف نیسم، بی تا؛ جلد: میشن تریاکی، 19گ (11ر-29ر)، 23 سطر، اندازه: 15/5×21 سم [ف: 9-146]

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 8ص (37-30)، اندازه: 13/5×21 سم

[ف: 10-1953]

فصوص الحكم الصغير- فیما یصح و فیما لایصح من احکام النجوم

فصوص الحكمة = الفردوس = الفصوص الصغير/ فلسفه/ عربی

fuṣūṣ-ul ḥikma = al-firdaws = al-fuṣūṣ-uṣ ṣaġīr

فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339قمری

(fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875-951

منسوب به فارابی است که در صحت این انتساب تردید است. رساله ای است در فلسفه الهي که یکی از کتب قدیمی فلسفه مشاء در اسلام است و در آن مباحثی هم چون ماهیت و وجود، اثبات واجب الوجود، روح انسان و ادراکات انسانی، با عناوین «فص، فص»، و بدون رعایت نظم و ترتیب معمول همین مباحث در دیگر کتب فلسفی بررسی شده است. با لحنی نزدیک به صوفیان ولی مستند به ادله منطقی است؛ این رساله به نام «الفردوس» جزء مصنفات ابن سینا نیز شمرده شده و دکتر مهدوی در فهرست مصنفات ابن سینا (ص 284× این رساله را همان «فصوص الحكم» منسوب به فارابی نیز دانسته؛ و در مؤلفات الفارابي (ص 293) این رساله به فارابی نسبت داده شده است. [برای نسخه های بیش تر بنگرید به مدخل «الفردوس» از ابن سینا]

آغاز: رب تمم الامور التي قبلنا لکل منها ماهية و هوية و لیست ماهیته هویته و لاداخله في هویته و لو کانت ماهية الانسان هویته لکان تصورك ماهية الانسان تصور هویته

انجام: فهو المعشوق الاول فلذلك هو آخر کل غاية اول في الفكرة آخر في الحصول هو آخر من جهة ان کل زمانی یوجد فقد توجد زمان تأخر عنه و لا توجد زمان متأخر عن الحق هو طالب الي طالب الكل الي النيل منه بحسبه هو غالب الي مقتدر علی اعدام العدم و سلب الماهيات ما تستحقها بنفسها من البطلان و کل شی هالك الا وجهه

چاپ: این کتاب بارها با نسبت به ابونصر فارابی به چاپ رسیده؛ متن منقح کتاب را سید جلال آشتیانی با مقدمه و شرح و تعلیق در نشریه دانشکده الهيات دانشگاه فردوسی مشهد، ش 13 (زمستان 1353)، ص 259-24 و ش 14 (بهار 1354ش) به چاپ رسانیده است

[مهدوی ش 192 و 206؛ دنا 1021/7-1023 (74 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- شرح فصوص الحكمة = شرح الفصوص؛ حسینی تبریزی، امیر اسماعیل (919-856)

2- شرح فصوص الحكمة؛ استر آبادی، محمد تقی بن عبدالوهاب (-1058)

3- شرح فصوص الحكمة

آغاز و انجام: برابر؛ تمت رسالة الفردوس للشیخ الرئيس...

نسخه اصل: گویا در کتابخانه دانشگاه پرینستون آمریکا؛ بی کا، تا: 677ق، این رساله در نسخه حاضر، با عنوان «رسالة الفردوس» به ابن سینا نسبت داده شده؛ 7ص (147-141) [عکسی ف: 308-4]

نسخه اصل: روان کوشکو ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: سه شنبه 6 ربیع الثاني 888ق، جا: شیراز [فیلم ها ف: 436-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: علی بن محمد بن منصور بن اسماعیل، تا: ربیع الثاني 893ق؛ مصحح؛ جلد: مقوا، 14گ، 20 سطر، اندازه: 9×16 سم [ف مخ: 4-1456]

آغاز و انجام: برابر

خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبدالله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 4گ (369ر-372پ)، 31 سطر، اندازه: 13×23 سم [ف: 6-2432]

خط: نسخ، کا: پیرشاه بن محمد یساری، تا: 986ق؛ 17گ (1پ-17ر) [ف: 3-313]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ 11ص (435-425)، اندازه: 11/5×23 سم [ف: 74-32]

نسخه اصل: کتابخانه علومی ش 630؛ بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، قطع: ربعی [فیلم ها ف: 684-1]

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، قطع: ربعی [فیلم ها ف: 684-1]

آغاز: برابر

بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 29گ (122-150)، 10-19 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19/5 سم [ف: 3-1123]

بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 6گ (156ر-161ر)، اندازه: 18/5×30 سم [ف: 18-201]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ محشی با رمز ع ل؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 15گ (251پ-265ر)، ابعاد متن: 6×12/5، اندازه: 12×20 سم [ف: 16-489]

آغاز و انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز و انجام نسخه به دست آمد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 یا 11؛ با سرلوح؛ 5گ (113پ-117)، 24 سطر (10×20)، اندازه: 17×27 سم [رشت و همدان: ف: - 1469]

بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 2ص (84-85)، اندازه: 18×29 سم [ف: 19-329]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11 [نشریه: 400-4]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، مقابله شده با نشان «بلغ»؛ کاغذ: شرقی، 7گ (180-174)، 28 سطر مورب، اندازه: 8×15 سم [ف: 32-160]

آغاز: برابر

کا: محمد باقر تبریزی، تا: قرن 11؛ اهدایی: زاهدانی؛ کاغذ: اصفهانی، 16گ (41-26)، اندازه: 14×20 سم [ف: 1168-4]

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 3گ (187پ-189پ)، 33-24 سطر (12×22)، اندازه: 17/5×27 سم [ف: - 146]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ از برگ 110 [ف: 136-15]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 26ص (26-1)، اندازه: 19/5×24/5 سم [ف: 9-494]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11 [ف: 25-3]

خط: نسخ، کا: عین علی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: تیماج، 20ص (384-365)، 25 سطر (9×19)، اندازه: 15×26 سم [سنا: ف: 1-202]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 9گ (2پ-10ر)، 19 سطر (7/5×14)، اندازه: 12×15 سم [ف: 5-374]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: یک شنبه 24 ربیع الاول 1003ق؛ جلد: گالینگور، 11گ (35پ-45پ)، 17 سطر، اندازه: 12×20 سم [ف مخ: 4-1457]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا 1003ق؛ 7گ (47پ-53ر) [ف: 5-361]

آغاز: برابر؛ انجام: عن مغرس الجسمانيه وصلت الي ادراك...

خط: نسخ، کا: محمد ربیع نیشابوری، تا: 1016ق؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 16ص (16-1)، 20 سطر (8×14)، اندازه: 14×23/5 سم [ف: 10-358]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: شهاب الدين علی حسنی حسینی طباطبائی شولستانی، تا: شنبه 27 ذیقعده 1019ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 17 سطر، اندازه: 12×18 سم [ف: 308-11]

آغاز: اما انقضاء فیشتمل علی مضمون امره الواحد و هو العلم الواجبي البسيط لان الامور التي کانت حاصلة في علمه تعالی هی نفسها حاصلة في العقول علی الوجه الذي حصل فیه و التقدير یشتمل علی مضمون التنزيل؛ انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: شعبان 1023ق؛ افتادگی: آغاز؛ یادداشتی از افصح المتكلمين؛ جلد: تیماج، 15گ، 24 سطر، اندازه: 10×21 سم [ف مخ: 4-1456]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1043ق؛ 31 سطر، اندازه: 18×31 سم [ف: 395-2]

خط: نستعلیق، کا: محمد قلی بن محمد علی تبریزی، تا: 1051ق؛ 11گ (21پ-31ر)، اندازه: 12×19/4 سم [ف: 5-151]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1054ق؛ محشی؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 12گ (165پ-176پ)، 19 سطر (9×18)، اندازه: 14×24 سم [ف: 14-194]

آغاز: الامور التي قبلت الكل منها؛ انجام: و لا تامن تفصیله و صلی الله... و الطاهرين

خط: نسخ، بی کا، تا: 1072ق، جا: لاهیجان [الفبائي: 429]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: شاه مراد بن نقدعلی فراهانی ورامینی، تا: شوال 1072ق؛ جلد: تیماج، 5گ (256ر-260پ)، 27 سطر، اندازه: 18×27/5 سم [میراث شهاب: 140-42]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1077ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، 19 سطر [ف: 5-251]

خط: نستعلیق، کا: محمد مؤمن، تا: 1078ق [الفبائي: - 663]

آغاز: برابر

خط: شکسته نستعلیق، کا: محمود، تا: 1080ق؛ مقابله شده؛ 4گ (159ر-162ر) [ف: 16-196]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: میر محمد مؤمن حسینی، تا: 1081ق؛ در نسخه ما از شیخ رئیس دانسته شده؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 13ص (139-127)، 21 سطر (5×13/5)، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 9-1437]

خط: نسخ، بی کا، تا: 10 شوال 1092ق؛ جلد: تیماج، 10گ (20پ-29ر)، 18 سطر، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 24-103]

خط: تعلیق خوش، کا: ملا محمد سلیم، تا: 1094ق، برای محمد شریف؛ جلد: تیماج، 11گ (7پ-17پ)، 18 سطر (4×8)، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 3-313]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ در پایان دارد: «تمت الرسالة المنسوبة الي المعلم الثاني» [ف: 313-3]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1096ق؛ محشی با نشانه «س ع، ه-»؛ جلد: تیماج، 22گ (85پ-107ر)، 24 سطر (10×19)، اندازه: 16×25/5 سم [ف: -190]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، 14گ (123ر-136پ)، 24 سطر (12/5×18/5)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: -201]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: میشن، 6گ (77ر-82ر)، اندازه: 13/7×25/5 سم [ف: 8-37]

خط: شکسته نستعلیق، کا: شهاب الدين حسین بن ناصرالدین حسین حسنی حسینی جعفری دیباجی، تا: قرن 12؛ ضمیمه (1): در اوراق 79 و 80پ، مباحث مختلف فلسفی و تاریخی به نقل از مجموعه عوض بن حیدر شوشتری نقل شده و برخی از آن چنین است: رأي ارسطو و شیخ الرئيس درباره نفس، نظر فلاسفه در حدوث و قدم عالم، احوال النفس المختصه بجوهرها، شبهه ابلیس در شرح اناجیل اربعه بنقل از الملل و النحل، شبهات برخی از صحابه در حیات پیامبر و اختلاف آنان در حال مرض و بعد از رحلت ایشان و در زمان اميرالمؤمنين و بیان آراء فرقه حربانیه به نقل از ملل و نحل، آغاز ضمیمه: «رأي افلاطون الهي و هو ابن ارسطی بن ارسطو و هو آخر المتقدمين الاوايل الاساطين معروف بالتوحید و الحكمة...»، انجام ضمیمه: «و الحربانيون ینسبون مقالتهم الي عاذیلون و هرمس و اعیان و اوادی اربعة من الانبياء علیهم السلام و منهم من ینسب الي»، ضمیمه (2): در اوراق 81پ تا 88پ، مطالب متفرقه فارسی از قبیل تنبیهات میر محمد باقر فراهانی، استخراج مجهولات، اشعاری در عشق نوشته شده. آغاز: «نامه دانش و سامه و مفاوضه خرد موامضه که بخامه مودت و کلك التفات بر لوح اتصال روحانی...»، انجام: «ای بسا دل که اسیر رنگ و بوست ** نیک چون بینی شهید عشق اوست»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: گالینگور، 4گ (78-75پ)، ابعاد متن: 10/5×20، اندازه: 14/5×22/5 سم [ف: 13-278]

آغاز: برابر انجام: في عضو البصر الذي یکون بعد البحث لم یبعد ان یکون تعالی

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ 8ص (70-77)، اندازه: 18/5×24 سم [ف: 32-180]

بندی از آن است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12، جلد: میشن، اندازه: 14/2×20/5 سم [ف: 16-380]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ 4گ (138ر-141پ)، سطور چلیپایی، اندازه: 9×14 سم [ف: 123-39]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: 1101ق؛ محشی؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج تریاکی، 76ص (83-8)، 8 سطر (5×11)، اندازه: 9/5×16/3 سم [ف: 379-8]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد امین بن عبد الوهاب شاگرد صدر الدين محمد، تا: 1103ق؛ 10گ (92-101) [ف: 23-565]

آغاز و انجام: برابر

کا: محمد مهدی بن علینقی حسینی قمی مشهور بتوحید، تا: 1107-1084ق؛ جلد: تیماج، 5گ (54ر-58پ)، اندازه:

12/5×23 سم [ف: 11-340]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «تعلیقات» آمده؛ خط: نسخ تحریری، کا: وزیر محمد، تا: 1116ق، جا: کاشان؛ کاغذ: اصفهانی، 22ص (223-202)، 19 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 9-276]

آغاز: برابر؛ انجام: بل بعد ذاته و ما تسقط من ورقه.

در فهرست با عنوان «رساله فلسفی» و از عرفی طالقانی دانسته؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1168ق؛ جلد: تیماج، 2ص (116-115)، 27 سطر (8/8×18/5)، اندازه: 14/5×24/5 سم [ف: 9-74]

بی کا، تا: قرن 13 [ف: - 126]

آغاز: برابر؛ انجام: بفضله و احسانه، انه ولی ذلك و القادر علیه. تمت

در فهرست با عنوان «رساله» و از ابن سینا دانسته؛ خط: نستعلیق، کا: کرمعلی خراسانی، تا: قرن 13؛ 6گ (104پ-109پ)، 22 سطر، اندازه: 14/6×18/5 سم [ف: 457-7]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: شیخ محمد معتمد الاسلام کردستانی، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، اندازه: 15/5×22 سم [ف: 357-11]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: اوایل قرن 13؛ قطع: رقعی بزرگ [میراث شهاب: س8ش 61-4]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق و شکسته، کا: علی بن محمد حسین حسینی تنکابنی سادات محله یی، تا: جمادی الثاني1234ق؛ ضمیمه: صدر نسخه صفحاتی شامل اشعار متفرقه از صفا و اصمعی و غیرهما، گفتاری عرفانی به عنوان واردات قلبی؛ تاریخ مقابله 1251 در تهران؛ 26ص، اندازه: 10×15 سم [ف: 11-254]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ابوالقاسم حسینی تفریشی، تا: 1263ق؛ جلد: چرم سبز، 4گ (6پ-9پ)، 33 سطر، اندازه: 21/5×34/5 سم [مؤيد: 624-3]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: علی اکبر طبیب بن محمد کریم، تا: 1269ق، جا: قمشه؛ جلد: میشن، 6گ (56پ-61ر)، اندازه: 14/8×21 سم [ف: 481-7]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوب، بی کا، تا: 1278ق؛ اهدایی: آقایان محمد و حسینعلی الهي؛ جلد: مقوای ساغری، 17ص، 21 سطر (6×14)، اندازه: 12×18 سم [ف: -31]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: اسماعیل بن حسن کاتب دزفولی، تا: 1282ق؛ 17گ (146پ-162پ)، 12 سطر، اندازه: 14/7×20/9 سم [ف: 41-18]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد هاشمی، تا: رجب 1300ق، جا: طهران؛ جلد: تیماج، 15گ (106-92)، 18 سطر (8×15/5)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 19-367]

خط: نسخ، کا: عبدالحمید، تا: 1303ق؛ مقابله شده توسط سید جمال الدين مقابله که در شب چهارشنبه دوم محرم 1306 به پایان برده؛ جلد: تیماج، 8گ (35ر-42پ)، 20 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 25-256]

خط: نستعلیق، کا: بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 11گ (57پ-67پ)، اندازه: 13×22 سم [ف: 24-117]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 10گ (122پ-131)، 21 سطر (5×13)، اندازه: 8×18 سم [ف: 13×213]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ از موقوفات رمضانیه آقا ابراهیم 1230؛ جلد: تیماج، 21 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: -319]

نسخه اصل: آستان رضوی ش914؛ بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 253-3]

بی کا، بی تا [فیلم ها ف: 124-3]

خط: نسخ، کا: آقای مینوی، بیتا؛ از روی نسخه ش 102Uri) Hunt 307) در بادلیان، از 2 تا 5 سپتامبر 1939؛ 29گ [نشریه: 656-6]

آغاز: برابر؛ انجام: لانهاية له و لاحد و هاك لامرخص.

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ جلد: تیماج، 3ص (76-74)، 16 و 14 سطر، اندازه: 17/5×22 سم [ف: 257-2]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ قطع: ربعی [نشریه: 638-5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: نائینی؛ 10گ، 16 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 4-214]

آغاز: و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ کاتب به جای کلمه «فص» کلمه «فصل» نوشته؛ واقف: نائینی؛ 10گ، 17 سطر، اندازه: 12×19 سم [ف: 214-4]

بی کا، بی تا [نشریه: 375-13]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ واقف: شیخ عبدالله نورانی، خرداد 1334؛ جلد: مقوا، 10گ، 13 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: 254-11]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ جلد: مقوا، 16گ، اندازه: 10×17 سم [ف: 255-11]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق خوش، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 8گ (108پ-115پ)،20 سطر (9/5×16)، اندازه: 13×19 سم [رایانه]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 6گ (26ر-31پ) [ف: 313-3]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: گالینگور، 4گ (11پ-14پ)، اندازه: 18×22 سم [ف: 566-38]

فصوص الحكم (ترجمه)/ فلسفه/ فارسی

(.fuṣūṣ-ul ḥiukam (t

ناشناخته:

خط: نستعلیق خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج، 304گ، 15 سطر، اندازه: 13/5×24/5 سم [اهدائی رهبر: 116-5]

آغاز: بخلاف معرفت و علم چه معرفت و علم دانستن اشیاء کماهی است؛ انجام: فقال معاویه خض الله ناك و قطع شر سیفك فوالله کلامك شد علی من کلام الاعرابي

خط: نستعلیق، کا: سید نظام الدين، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 260گ، 28 سطر، اندازه: 22×25 سم [اهدائی رهبر: 116-5]

انجام: بمعونت نفس رحمانی و ارواح طیبه خصوص روح مقدس شیخ قدس سره العزيز اتمام یافت

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم حسینی، تا: قرن 13؛ 368گ، 26 سطر، اندازه: 15×26 سم [اهدائی رهبر: 115-5]

فصوص سلیمانیه = تذکره سلیمانیه/ شرح دعا/ فارسی

fosūs-e soleymānīye = tazkere-ye soleymānīye

حسینی بحرانی، ماجد بن محمد، - 1083قمری

(hoseynī bahrānī, mājed ebn-e mohammad (- 1673

اهدا به: شاه سلیمان صفوی (1105-1077)

تاریخ تأليف: 1092ق

شرح و ترجمه ای است با عناوین «فص» بر دعاء بیت المعمور «یا من اظهر الجميل»، که از اجله ادعیه مشهوره است. این دعا از طرق مختلفی (هشت طریق متفاوت در متون عامه و خاصه) نقل شده و در برخی روایات نیز به فرازهایی از آن استناد شده است. آغاز: درة التاج زیور زیب افزای الفاظ و مبانی و واسطة العقد جواهر گران بهای حقایق و معانی سپاس و ستایش واجب الوجودي است که به نیروی قدرت قاهره...

انجام: و اوراق صحیفه شکرگذاری را برقم اعتراف به عجز و اقرار به قصور ختم نمایم ربنا لاتواخذنا الخ پس از این دعائی بر دوام دولت به عربی انشاء و آخر آن این است انك المتفضل بالمنن الجسام و النعم الحسان.

چاپ: در میراث حدیث شیعه، دفتر پانزدهم، قم، مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1385ش، با تصحیح حمید احمدی جلفائی

[دنا 1024-1023/7 (14 نسخه)؛ ريحانة الادب 231/1؛ الذريعه 16: 235؛ فهرستواره منزوی 704/7]

آغاز: بسمله و به ثقتی مفتاح ابواب دعوات حمد و ثنای مالك ملکی است؛ انجام: بالمنح الجسام

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ تملک: ابوجعفر میبدی نواده میبدی معروف؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 185گ، 15 سطر (6×12)، اندازه: 12×19 سم [ف: 1-96]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد کریم بن اسماعیل قاضی، تا: قرن 11؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: میشن، 45ص (82-38)، 14 سطر، اندازه: 11/5×17/5 سم [ف: 10-508]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 1071ق؛ رساله های دیگر این مجموعه به خط رجبعلی ابن جواد علی مازندرانی به تاریخ 1059 تا 1071 نوشته شده؛ جلد: تیماج، 5گ (215-211)، سطور چلیپایی (10/5×19)، اندازه: 13×24 سم [ف: 1-178]

خط: نستعلیق، کا: غازیخان بن بدیع الزمان انصاری، تا: 28 صفر 1087ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، 10گ (38پ-47ر)، اندازه: 9/5×16/5 سم [ف: 13-351]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: ملا ابوالحسن، تا: 29 رجب 1092ق، جا: باغ عباس آباد مشهور به هزار جریب [ف: 44-1]

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 940-11]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4551/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 71-3]

کا: محمد کاظم حمامی پسر استاد میرزای اصفهانی، تا: سه شنبه 4 محرم 1112ق؛ 29ص (467-495) [نشریه: 3-354]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 21گ (1پ-21ر)، 14 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف: -97]

آغاز: مغلوب و صوارم اوامر و نهاوی مشهور و مراسم مناکر و مناهی مهجور و اسباب خیر و سداد مشدود و ابواب شر و فساد مسدود؛ انجام: اسئلك یا الله ان لا تشوه خلقی بالنار

خط: نسخ، بی کا، تا: اواسط قرن 13؛ افتادگی: آغاز و وسط؛ جلد: تیماج مشکی، 15 سطر، اندازه: 9/7×20/7 سم [ف: 438-15]

آغاز: مغلوب و صوارم اوامر و نهاوی مشهور اسم مناکر و مناهی مهجور و اسباب خیر و سداد؛ انجام: و یا مولانا و یا غاية رغبرتنا یا الله ان لا تشره خلقی بالنار

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 14؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: و انا الصغير و هل یرحم الصغير

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ تملک: ابوطالب حسینی؛ جلد: تیماج، 26گ (30پ-55پ)، اندازه: 11×17 سم [ف: 122-2]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ 16گ (58پ-73پ) [ف: 372-1]

انجام: ببقاء اعلی حضرة الملك العظيم القدر و الشأن...

خط: نسخ، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ 35گ، 12 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 314-26]

آغاز: مفتاح ابواب دعوات حمد و ثنای مالك الملكي است شانه که ملتزمات بساط عبودیت؛ انجام: و الظفر و الاجل و الاعظام انك المتفضل بالنعم العظام المتطول بالمنح الجسام...

خط: نسخ زیبا، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ دارای سر لوح مکتب اصفهان، مجدول مذهب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 54گ، 11 سطر (6×12)، اندازه: 12/5×18 سم [ف: 28-108]

الفصوص الصغير- فصوص الحكمة

الفصوص الغروية في الاصول الفقهية/ اصول فقه/ عربی

al-fuṣūṣ-ul ġarawīyya fi-l uṣūl-il fiqhīya

اسماعیل بن محمد باقر، ق 13قمری

(esmā‘īl ebn-e mohammad bāqer (- 19c

محل تأليف: نجف اشرف

رساله مفصلی است در اصول فقه با عنوان های «فص- فص». نام مؤلف و کتاب در نسخه نیامده اما بر طبق نقل از شیخ انصاری و قراین دیگر بایستی از فضلای امامیه اواخر قرن 13 به بعد باشد. صاحب الذريعة (16: 235) مؤلف فصوص را، سید ابوالقاسم طباطبائی تبریزی (1362-1286ق) معروف به علامه دانسته است و همو در تأليف دیگرش (نقباء البشر، 1: 66) شماری از تأليفات دیگر وی را ذکر نموده است.

آغاز: الحمدلله المحمود لفضائل وجوده التي حارت فیها عقول اولی الالباب المشكور لفواضل جوده التي لم یقدر... آلهما الطاهرين الانجاب البررة الاطياب صلوة تتعاقب... اما بعد فیقول الاذل الاحقر اسماعیل

آغاز: برابر؛ انجام: و لما اعطانا الاختيار وجب علیه ان یمنع و الا لم یکن ما فرضناه قبیحا قبیحا هف هف و انما

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعین شد؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا، 27گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 421-1]

آغاز: برابر؛ انجام: فصل في ان الامر بالشیء نهی عن ضده اما لا و اعلم ان الضد کل وجودی لایجامع الشيء لذاته و المراد هنا ما یعم ذلك... و انما المستلزم ارادة التشاغل به في الوقت.

از اول تا اقتضای امر نهی از ضد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا، 113گ، 20 سطر، اندازه: 15×20 سم [ف: 3051-6]

آغاز: پس از خطبه مختصر: اما بعد فقد رتبت هذا الكتاب علی مقدمة و فنون و خاتمة اما المقدمة ففی رسم هذا العلم و موضوعه

و غایته قولنا اصول الفقه اسم جنس لهذا العلم لاعلم شخص لتحدید المسمي و الجزيي لایکون کاسبا و لا مکتسبا؛ انجام: لایوجب الالزام علی ما کان عقده هذا اللفظ مجملا الا اذا انقدح في نظره المعني الذي اقیم علیه الدليل لوضوح ان

در فهرست بدون نام مؤلف آمده، کتاب شامل مباحث الفاظ و تا مجمل و مبین را دارد و آن مرتب است بر یک «مقدمه» و چندین «فن» و «خاتمه»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: رجب 1314ق؛ واقف: ابوالقاسم لسانی، دی 1348؛ جلد: مقوا، 217گ، 23 سطر، اندازه: 15×21 سم [ف: 16-333]

فصوص (نصوص) فیروزجات خفية خاتم نکات

شرح الدرة النجفية/ فقه/ عربی، فارسی

fosūs-e (nosūs) fīrūzjāt-e xafīyye xātam-e nokāt-e š.-ead-dorrat-on najafīyya

استر آبادی، علی بن محمد جعفر، 1315-1242قمری

(estarābādī, ‘alī ebn-e mohammad ja‘far (1827-1898

وابسته به: الدرة البهية = الدرة النجفية = الدرة المنظومة = الدرة الغالية في مسائل العالية؛ بحرالعلوم، محمد مهدی بن مرتضی (1212-1155)

مؤلف، کتاب «الفيروزجات الطوسية في شرح الدرة الغروية» شیخ محمد بن حسن طوسی مشهدی را دیده و پسندیده گرچه بنا به گفته وی آن کتاب خالی از اشتباه نبود، ولی صاحب نسخه اجازه نداد به طور مفصل آن را بخواند و لذا بر آن شد که شرح تازه ای به همان منوال بر «الدرة النجفية» بحر العلوم بنویسد. این کتاب شرح مزجی مختصر است. (سید احمد اشکوری)

آغاز: الحمدلله الذي انتشر بسحاب رحمته مدارك العلم و التأويل اذ أجاد و جاد في الايجاد

آغاز: برابر؛ انجام: لعام الجهاز و هو من لا یخلف شيئاً نصاً و اتفاقاً، و لیکن هذا آخرالکلام في شرح کتاب الطهارة...

کتاب صلاة را دارد؛ خط: نسخ، کا: علی اکبر بن نصرالله، تا: 4 رجب 1277ق؛ مصحح؛ در حاشیه برگ دوم و سوم مؤلف وصیت نامه خود را به سال های 1279 و 1302 نوشته؛ جلد: تیماج، 263گ، 16 سطر، اندازه: 10×16/5 سم [ف: 8-315]

آغاز: برابر؛ انجام: که امام حاضر و ناضر (کذا) است از این جا ناشی شد چون باب علم کلام مسدود و مراوده...

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ 48گ (61پ-108پ)، 15 سطر، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 41-29]

فصوص اليواقيت في نصوص المواقيت/ - عربی و فارسی

fuṣūṣ-ul yawāqīt fī nuṣūṣ-il mawāqīt

ایرانی، میرزا محمد، ق 14قمری

(īrānī, mīrzā mohammad (- 20c

تاریخ تأليف: پنج شنبه دهه اول جمادی الثاني 1300ق؛ محل تأليف: کاظمین

از امام الحرمين ابوالمحاسن میرزا محمد ایرانی کاظمی و می نویسد به چاپ رساندم. چنین است ماده تاریخ های این رساله: رفتن مؤلف به سامرا در 1285 و 1290و به مکه و سواری راه آهن در 1295 و حج هاشم حسینی و ابراهیم سپاهانی در 1278و جلوس عبدالعزیزخان در 1278 و مرگ شیخ مرتضی در 1281 و سید علی موسوی اجازه دهنده به مؤلف در 1283 و ملا آقای دربندی در 1285 و ملا محمد علی محلاتی شیرازی در 1284 و حاج میرزا باقر بن احمد تبریزی در 1285 و حاج حسینعلی تویسرکانی اجازه دهنده به مؤلف در 1286 و حاج شیخ عبدالحسین تهرانی در 1286 و حاج میرزا محمد شهرستانی حایری در 1287 و حاج محمد صالح بن مصطفی کبه در 1287 و شیخ صالح بن مهدی حایری در 1288 و شیخ مهدی بن علی بن جعفر نجفی در 1289 و شیخ راضی بن محمد نجفی اجازه دهنده بمؤلف در 1290 و حاج سید اسدالله بن سید محمد باقر سپاهانی در 1290 و شیخ قاسم نجفی در 1290 و میرزا زین العابدين حایری طباطبایی در 1292 و حاج ملا رفیع بن علی رشتی شیخ مجیزا و در 1290 و مولی علی بن خلیل طبیب رازی اجازه دهنده به مؤلف در 1291 در 73 سالگی و عزه دختر اسماعیل همدانی در 1293 و علی نقی بن محمد نقی طباطبایی غروی) کشته شدن او) در 1294 و محمد پاشا در 1296 و سید مهدی بحرالعلوم در 1298 و جواد بن حسین نجفی اجازه دهنده بمؤلف در 1298 و حسن بن خلیل الله حسین محلاتی شهریار خان در 1294 و آقاخان در 1298 و علی بن حسین و عبدالله حمود از رؤساي خوارج در 1291 و عبدالوهاب آل داود پدر مؤلف در 1298 و رفتن ناصرالدین شاه به عسکریین در 1282 و رفتن مؤلف به عتبات در 1287 و مردن پادشاه فرانسه در 1287 و ساختن فرهاد میرزا صحن کاظمین در 1298 و حبس شدن شیخ محمد حسین بن هاشم کاظمی به دستور مجلس شوری در نجف 1294 و تاریخ های دیگر که روی هم به هفتاد می رسد و همه به نظم عربی است. (محمد تقی دانش پژوه)

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3716/2

آغاز: بسمله. و به نستعین. در سخن پنهان شدم چون بوی گل در برگ گل ** هر که می خواهد ببیند در سخن بیند مرا... یواقیت محامد یترصع بها جواهر الكلام تهدی الي من اشرقت علی هیاکل الازل انواره... فیقول... محمد الملقب بالایرانی... هذه عدة من التواريخ لنا و فینا التقطناها من کتابنا؛ انجام: اختتام پذیرفت و السلام

خط: نستعلیق، کا: محمد بن طهماسب قلی نجم ثانی تبریزی کاظمی، تا: دهه یکم جمادی 21307ق؛ با اجازه میرزا زین العابدين طباطبائی به میرزا محمد همدانی آل داود؛ جلد: تیماج عنابی، 34گ (84پ-117پ)، 13 سطر (14×20)، اندازه: 21×26 سم [ف: 12-2719]

فصوصیه/ عرفان و تصوف/ فارسی

fosūsīyye

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834قمری

(ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431

گزارش چند فص از فصوص ابن عربی است و در چاپ نوربخش (ص 208-200) آمده است.

خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدين، تا: 1109ق؛ جلد: میشن، 10گ (328پ-337ر)، اندازه: 17×25 سم [ف: 4-676]

خط: نستعلیق، کا: میرغلام محی الدين، تا: 1109ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای [ف: 677-4]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 3ص (101-99)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1134ق؛ 26ص (290-265)، 17 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 3-521]

الفصول- رمل

الفصول- ینبوع الحكمة في زجر النفس

الفصول- النفس علی سنة الاختصار

الفصول- العقول

الفصول- عیون الحكم و المواعظ و ذخيرة المتعظ و الواعظ

الفصول- المجالس

الفصول- الفصول الغروية في الاصول الفقهية

الفصول = فصول بقراط/ طب/ عربی

al-fuṣūl = fuṣūl-i buqrāṭ

بقراط، 460؟ - 377؟ قبل میلاد

(boqrāt (-460- -377

مترجم: حنین بن اسحاق، 260-194قمری

این کتاب که معروف ترین تأليف بقراط است و نزد اطبای قدیم بهترین کتاب در نوع خود محسوب می شده از جمله مجموعه دوازده گانه اوست [یعنی: 1. کتاب الاجنة (در سه مقاله)، 2. کتاب طبيعة الانسان (در دو مقاله)، 3. کتاب الاهوية و المياه و البلدان (در سه مقاله)، 4. کتاب الفصول (در هفت مقاله)، 5. کتاب تقدمة المعرفة (در سه مقاله)، 6. کتاب الامراض الحادة (در سه مقاله)، 7. کتاب اوجاع النساء (در دو مقاله)، 8. کتاب الامراض الوافدة (در هفت مقاله)، 9. کتاب الاخلاط (در سه مقاله)، 10. کتاب الغذاء (در چهار مقاله)، 11. کتاب قطیطریون (= حانوت الطبيب) (در سه مقاله)، 12. کتاب الكسر و الجبر (در سه مقاله). این مجموعه را طلاب علوم طب بعد از ستة عشر جالینوس می خوانده اند. ترجمه حنین بن اسحق عبادی است مشتمل بر عده ای کلمات قصار متحد الموضوع یا متقاربة المعني در مواضیع و اصول و قوانین طبی بدون قصد ایراد و تفصیل آن ها تحت عناوین به خصوصی و مرتب است بر هفت «مقاله» هر مقاله دارای تعدادی «فصل» (تعداد فصول در نسخه های مختلف کم تر یا بیش تر است): - العمر قصیر و الصناعة طويلة و الوقت ضیق و التجربة خطر و القضاء عسر (23فصل)؛ - اذا کان النوم في مرض من الامراض یحدث وجعا الخ، (53فصل)؛ - ان انقلاب اوقات السنة مما یعمل في تولید الامراض خاصة (30 فصل)؛ - ینبغی ان یسقی الحامل الدوا اذا کانت الاخلاط في بدنها (73 فصل)؛ - التشنج الذي یحدث من شرب الخربق قتال الخ (63 فصل)؛ - اذا حدث الجشاء الحامض مع العلة التي یقال دلق الامعاء الخ (56 فصل)؛ - برد الاطراف في الامراض الحادة دلیل ردی (57 فصل). بر این کتاب ترجمه های مختلف و شروح متعددی نوشته شده است. (غلامعلی عرفانیان)

چاپ: کلکته، 65 و 37ص، 1832م.

[دنا 1025-1024/7 (29 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- شرح فصول بقراط؛ جالینوس (199-129)

2- شرح الفصول بقراط = اوفر الشروح؛ نیشابوری، عبدالرحمن بن علی (-470)

3- شرح فصول بقراط (مختصر) = تلخیص تفسیر الجالينوس لفصول بقراط؛ ابوسهل نیلی، سعید بن عبدالعزیز (-5)

4- شرح فصول بقراط؛ ابن باجه، محمد بن یحیی (-533)

5- شرح الفصول بقراط؛ قرطبی، موسی بن میمون (601-529)

6- شرح الفصول بقراط؛ عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف (629-557)

7- الاصول في شرح الفصول = شرح فصول بقراط؛ ابن قف، امین الدولة بن یعقوب (685-630)

8- شرح الفصول بقراط؛ ابن نفیس، علی بن ابی الحزم (687-607)

9- اختیارات تفاسیر فصول بقراط؛ مقانعی، طاهر بن محمد

10- شرح فصول بقراط؛ جنابذی، مسعود بن حسین

11- شرح الفصول بقراط؛ کلائی، احمد بن محمد

12- تفسیر فصول بقراط

13- شرح الفصول بقراط

14- شرح فصول بقراط (4 عنوان)

آغاز: بسمله. کتاب فصول ابقراط المقالة الاولي قال ابقراط العمر قصیر و الصناعة طويلة و الوقت ضیق و التجربة خطر؛ انجام: المقالة السادسة اذا حدث الجشا الحامض في العلة... کب الاوجاع التي تنجدر من الظفر الي المرفقين.

نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی در ایرلند، ش 3341. تا المقالة السادسة را در بر دارد؛ خط: نسخ معرب، بی کا، تا: قرن 6؛ مصحح؛ 28ص (47-74)، 15 سطر [عکسی ف: 4-30]

بی کا، تا: 692ق؛ مصحح؛ تملکی به سال 1088ق؛ جلد: تیماج، 16گ (29پ-44پ)، اندازه: 14/5×18 سم [ف: 20-320]

نسخه اصل: دانشگاه پرینستن 3559، در ص ع آمده است: «فیها خط الطوسي» در راهنمای کتاب (657-649/16) شناسانده شده؛ بی کا، تا: قرن 7؛ 21ص (1ر-21ر) [فیلم ها ف: 48-3]

آغاز: العمر قصیر و الصناعة طويلة، و قد ینبغی لك ان لاتقتصر علی توخی فعل ما ینبغی دون ان یکون ما یفعله المريض؛ انجام: و ان کان کثیرا جدا دل علی الموت فرغ من تحریره بعون الملك الوهاب.

خط: نسخ، بی کا، تا: 10 ربیع الاول 730ق، جا: شیراز؛ با یک سر لوح؛ تملک: ابواسحق محمد بن محمد بن احمد المتطبب؛ واقف: رضا نائینی، مرداد 1311؛ جلد: تیماج، 42گ، اندازه: 11/5×22 سم [ف: 19-470]

خط: نسخ، بی کا، تا: غره ربیع الاول 792ق، جا: موصل مقبره حاج نجم الدين عنبر تونی نزدیک ساحل دجله؛ مصحح، محشی؛ تملک: ابن ابوالقاسم، حسن بن مسعود... به سال 749ق؛ جلد: تیماج، 19 سطر، اندازه: 9/5×19 سم [ف: 109-20]

آغاز: هذا کتاب شرح الفصول. بسمله. رب یسر برحمتك. قال الشيخ الامام ابوالقاسم عبدالرحمن بن علی بن ابی صادق النيسابوري رحمه الله: اما بعد حمدالله تعالی بجمیع محامده و الثناء علیه، ان العناية التي تبعث الخلق علی اقتناء باب من ابواب العلوم من اشرف الفضائل الانسانية... و قد کان کل من المتقدمين و المتأخرين ممن تکلموا في الطب راموا ان یدونوا لمن بعدهم جملا و جوامع من اصوله الا ان کتاب الفصول لابقراط افضلها کلها لانه من اوجز الكتب المصنفة في هذا الباب و اکثرها حصر الفصول هی دساتیر للعالمین؛ انجام: قال ابقراط من کان لحمه رطبا فینبغی ان یجوع فان الجوع یجفف الابدان قال المفسر... و اما الفصول المدلسة التي قد اعید ذکرها باخرة من الكتاب فترکنا ذکرها شفقة من فوت الزمان بما لایجدی نفعا و الله تعالی هو المعين.

این نسخه شرح فصول است و از عبدالرحمن نیشابوری که به خطا

این جا آمده؛ خط: نسخ درشت، کا: یوحنا پسر سابا پسر یوحنای پزشک، تا: با تاریخ 808ق؛ تملک: محمد پزشک حلب در 984؛ در پایان دارد: «تم کتاب شرح فصول، بقراط للشیخ ابی القاسم عبدالرحمن بن علی بن ابی صادق رضی الله عنهم. آمین! و الحمدلله رب العالمين. مما علقه لنفسه بخطه یوحنا بن سابا بن یوحنا المتطب نفعه الله به آمین و رحمن من ترحم علیه» پس نسخه را یوحنا پسر سابا پسر یوحنای پزشک برای خود نوشته؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 227گ، 15 سطر (13×17/5)، اندازه: 18/5×25/5 سم [ف: 4-770]

نسخه اصل: بادلیان Seld. Su. 44؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 892ق؛ 25 سطر [فیلم ها ف: 565-1]

بی کا، تا: 972ق [نشریه: 350-6]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مجدول، قطع: ربعی [نشریه: 34-3]

در هفت مقاله هر یک چند فصل؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: دولت آبادی، 38گ (37پ-74پ)، اندازه: 8/6×16/9 سم [ف: 152-5]

آغاز: قال ابقراط العمر قصیر و الصناعة طويلة و الوقف ضیق و التجربة خطر و... ینبغی لك ان لاتقتصر علی؛ انجام: و ان کان كبيراً کان المرض عظيماً و ان کان كثيراً جداً کان ذلك دليلاً علی الموت.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ به قرینه رساله نخست، کاتب این نسخه نیز محمد قاسم بن غلامعلی الطبيب می باشد؛ 10گ (51-42)، 35 سطر مورب، اندازه: 8×14 سم [ف: 150-32]

خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، محمد بن مؤيد، تا: سه شنبه 10 ربیع الاول 1004ق، جا: یزد؛ کاغذ: سفید [سنا: ف: 186-1]

آغاز: بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و بعد فان هذه اجزاء تشتمل علی فصول بقراط مبوبة علی عشرین بابا الباب الاول فیما قال في صدر الكتاب و الاحكام الكلية الباب الثاني في الاصحاء و تدابیر اغذیتهم. الباب الثالث في انواع الاستفراغ؛ انجام: و قال من عرضت له في الحمي المحرقة رعشة فان اختلاط دهنه کلیها عنها و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب فرغ من تحریره...

خط: نستعلیق، کا: ابوالحسن شریف طبیب ابن عبدالقادر مالک

نسخه، تا: شنبه 18جمادی 1014ق؛ محشی با نشانه «منه»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 49گ، 10 سطر (6/5×11/5)، اندازه: 17×17 سم [ف: -620]

25 فصل؛ خط: نستعلیق، کا: فضل الله، تا: دوشنبه 14 صفر 1026ق [فیلم ها ف: 25-3]

آغاز: المقالة الاولي من کتاب ابقراط في تقدمة المعرفة انی اری انه من افضل الامور ان یستعمل الطبيب سابق النظر انما ذکر هذا الصور لان اصحاب الحيل؛ انجام: ان الطبايع فتوسم بهذه فانك لاتسیء القياس و التوسم تم الكتاب.

خط: نستعلیق، کا: نادر محمد بن عبدالرحیم مشهدی، تا: 2 صفر 1054ق، جا: مشهد رضوی؛ مصحح، یادداشت استکتاب نسخه از محمد زمان طبیب حسینی و سپس هدیه کتاب به فرزندش محمد مومن (صاحب تحفه حکیم مومن)؛ تملک: محمد زمان بن عطاء الله طبیب حسینی؛ جلد: تیماج، 45گ، 19 سطر، اندازه: 12/5×25 سم [ف: 20-82]

آغاز: الحمدلله... و بعد فهذه فصول بقراط علی ترتیب جالینوس في شرح فصل: العمر قصیر و الصناعة طويلة.

کا: عبدالله بن خلیل، تا: 1176ق؛ 14گ، قطع: رقعی [ف: 257]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن یشمی، 20 سطر، اندازه: 17×21/7 سم [ف: 7-400]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1215ق [نشریه: 235-7]

آغاز: في النافة. في البان، في الشراب و المياه و الثلج... فیما قال في صدر الكتاب و احکام... و هو تسعة فصول: ابقراط: العمر قصیر و الصناعة طويلة... في الاصحاء و تدبیر اغذیتهم. و هو تسعة عشر فصلاً؛ انجام: في الحمي المحرقة برعشة فان اختلاط ذهنه یحلها عنه. تمت الفصول المنسوبة الي بقراط و الحمدلله... العالمين. محمد بن الطيب عفی عنه في جمادی الاخري سنة خمس عشر و مائتین و الف 1215

خط: نستعلیق نزدیک به نسخ، کا: محمد بن طبیب، تا: جمادی الثاني 1215ق؛ جلد: تیماج، 23گ (67-45)، 18 سطر (8/5×15)، اندازه: 13×20/5 سم [ف: 11-93]

آغاز: بسمله. حمدله. و الصلاة علی نبیه و آله اجمعین... فان هذه اجزاء یشتمل علی فصول بقراط مبوبة علی عشرین باباً؛ انجام: فان اختلاط ذهنه یحلها عنه. و الله اعلم بالصواب، و اليه المرجع و المآب.

در بیست باب؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: ذیحجه 1248ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 17گ (163پ-179ر)، 18 سطر، اندازه: 18/8×29/6 سم [ف: 7-418]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الثاني 1249ق؛ مصحح، محشی؛ یادداشتی ظاهراً به خط فرهاد میرزا آمده که متن کتاب را به خط احمد خان و حواشی آن را از عبدالحسین خان معرفی کرده؛ جلد: تیماج، 36گ، 11 سطر، اندازه: 9/5×15 سم [ف: 213-20]

آغاز: بسمله المقاله الخامسه من کتاب الفصول لابقراط التشنج الذي یکون من شرب الخمر؛ انجام: فان الجوع تجفف الابدان تمت المقاله السابعه. و هی ستون فصلا فرع کتاب الفصول.

خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 14ص (671-658)، اندازه: 17×26 سم [ف: 249-19]

آغاز: بسمله المقالة الاولي من فصول بقراط نقل حنین بن اسحاق قال بقراط العمر قصیر؛ انجام: کان ذلك دلیلا علی الموت

دارای 7 مقاله ترجمه حنین بن اسحاق؛ خط: نسخ، کا: محمد تقی انصاری فرزند محمد هاشم بن محمد حسین کاشانی، تا: 1275ق؛ 14گ (30-43)، اندازه: 17/5×21/5 سم [ف: 23-574]

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: رمضان 1292ق؛ 11ص (13-3)، 24 سطر (10/5×20)، اندازه: 21×22 سم [ف: 8-88]

آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی نبیه محمد و آله اجمعین و بعد فان هذه اجزاء یشتمل علی فصول بقراط مبوبة علی عشرین بابا الباب الاول فیما قال في صدر الكتاب و الاحكام الكلية؛ انجام: و قال من عرضت له في الحمي المحرمة رعشة فان اختلاط ذهنه یحلها عنه و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب.

ترتیبی است از فصول بقراط در بیست باب؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: شعبان 1300ق؛ جلد: تیماج، 31گ، 11 سطر، اندازه: 11×16 سم [ف: 3059-6]

آغاز: هذا فصول البقراط الموجود في القبر- قال موسی ابن خالد الترجمان هذا الكتاب البقراط الذي وجده معه في قبره؛ انجام: فاعلم ان المريض یموت الي سبعه عشر یوما من ظهورها و آیه ذلك انه یکون کثیر الفلق و العطش- تمت الكتاب

بی کا، بی تا؛ 5گ، 10-8 سطر [ف: 316-1]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 84گ، 19 سطر (11/5×17/5)، اندازه: 17/5×24/5 سم [ف: 14-4023]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 1گ (15ر و پ)، 29 سطر (12×21)، اندازه: 22×30 سم [ف: 16-243]

بی کا، بی تا؛ انجام در باب دوم افتاده؛ کاغذ: سمرقندی، 78گ (3پ-80پ)، 11 سطر (5×7/5)، اندازه: 12×16 سم [ف: 17-415]

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ تملک: قطب الدين محمد طبیب و شهاب الدين علی، رکن الدين و ضیاءالدین محمد بن قطب الدين محمد طبیب؛ جلد: میشن آلبالویی، 12 سطر، اندازه: 12/1×17/3 سم [ف: 7-292]

بی کا، بی تا؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، 20گ (72-53)، 19 سطر (6×14)، اندازه: 11×18 سم [ف: 4-1287]

آغاز: بسمله و به نستعین. هذه فصول في... وجدت قبر بقراط؛ انجام: و اذا قد تبینا... ما قصدنا... و ذریته... و صلی الله علی النبي محمد و آله الطاهرين اجمعین.

خط: نستعلیق، کا: محمد بن محمود بن مسعود، بی تا؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا [الفبائي: - 430]

الفصول = الادوية القلبية/ روان شناسی/ عربی

al-fuṣūl = adwīya-til qalbīya

جوزجانی، عبدالواحد بن محمد، - 438قمری

(jawzjānī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (- 1047

رساله ای بر پایه «مقالة في الادوية القلبية» از «ابن سینا» است که با کم و کاسته ایی از سوی «ابوعبید جوزجانی» نگارش یافته است. اصل این مقاله برای «شریف ابوالحسین بن علی بن الحسين الحسيني» نگارش یافته، چنان که در نسخه های این مقاله آمده است، و بر اساس نسخه حاضر، آن را برای برخی از دوستان مبتدی خود، نگاشته است. ما در نامگذاری و نسبت این رساله به مؤلف آن، دچار تردید شدیم که آیا تفاوت های موجود در این رساله، از اختلاف نسخه های برمی خیزد یا همان گونه که «جوزجانی» در آغاز رساله بدان اشاره کرده، آن را از ادوية القلبية و سایر نظریات «شیخ» و یا از آرای خود تلفیق نموده باشد؟ موضوع این رساله را بر اساس دانش امروز می توان «روان شناسی» نامید؛ اگر چه از نام آن برنمی آید؛ زیرا آن چه از کلمه ادوية القلبية به ذهن می آید، فصلی به این نام در بخش معالجات کتاب قانون است. (سید محمود مرعشی)

[الذريعة 403/1؛ کشف الظنون 51/1]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 12388/5

آغاز: بسم الله العليم الحكيم: قال ابو عبید، عبدالواحد بن محمد الجوزجاني- رحمه الله- هذه فصول خارجة عن هذا الكتاب، نقلتها اليه من الكتب الطبية التي تشتمل علی ما اشار الشيخ- قدس سره- و اکثرها من مقالة له في الادوية القلبية الي بعض المبتدئين من الصدقائه. فصل لیست الكمالات و الخيرات من لدن المبداء الاول و الفيض الاول؛ بل القوابل قد تکون خالية عن الاستعداد؛ انجام: و اما لشدة حركة الشوق انفعل الخيال منه انفعاله عن الحاصل الموجود فقد ظهر ان المزاج الاخير مما ذکرناه من الامزجة مستعدة للحقة جداً. فهذا آخر ما نقله ابو عبید من فصول ذلك الكتاب الي هذا الموضع من کتاب النفس

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 838ق؛ مصحح؛ تملک: محمد بن علی آل عصفور؛ کاغذ: شرقی، 4گ (139-136)، 25 سطر، اندازه: 8/5×16 سم [ف: 31-304]

الفصول/ متفرقه/ فارسی

al-fuṣūl

میبدی، احمد بن محمد، ق 6قمری

(meybodī, ahmad ebn-e mohammad (- 12c

کتابی به نثر با نظم، نگاشته ابوالقاسم یوسف بن الحسين بن یوسف بیع هروی که آن را رشید الدين ابوالفضل میبدی استخراج نموده است و این نسخه را به خط خود نگاشته است و او همان ابوالفضل میبدی است که معروف به امام رشید می باشد. در شش «فصل»: فصول السلاطين، فصول العمداء، فصول الروساء، فصول السادات، فصول العلماء، فصول القضاة، هر یک در سه فصل مگر آخری.

چاپ: فرهنگ ایران زمین، به کوشش محمد تقی دانش پژوه، مجلد 16، 9-1347ش، 44-89

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7813/3

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا؛ تملک: محمد بن هبة الله المتطبب؛ کاغذ: سمرقندی، 92ص، 33 سطر، اندازه: 14×19 سم [ف: 16-71]

فصول/ عرفان و تصوف/ فارسی

fosūl

نعمة الله ولی، نعمة الله بن عبدالله، 730؟ - 834قمری

(ne‘mat-ol-lāh-e valī, ne‘mat-ol-lāh ebn-e ‘abd-ol-lāh (1330-1431

[فهرستواره منزوی 704/7]

تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: 562/15

آغاز: انا فتحنا لك فتحاً مبینا؛ انجام: و بازگشت همه به امر اوست. و اليه یرجع الامر کله.

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 44ص (246-289)، اندازه: 17×17 سم [ف: 2-212]

الفصول/ رجال/ عربی

al-fuṣūl

شیخ بهائی، محمد بن حسین، 1030-953قمری

(šeyx-e bahā’ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547-1621

از فوائد شیخ بهاء الدين در رجال.

همدان؛ مدرسه زنگنه؛ شماره نسخه: 13/2

بی کا، بی تا؛ 4ص [نشریه: 351-5]

الفصول/ هیئت/ عربی

al-fuṣūl

هرمس

hermes

متن منسوب به هرمس. اصلاح حسن بن احمد بن عبدالله صوفی. در 8 مقاله و هر مقاله در چند «کلمه». مقاله یکم در 100 کلمه، مقاله دوم در 115 کلمه و مقاله سوم در 120 کلمه. در دیباچه آن داستانی در چگونگی نگارش کتاب آمده است.

تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 114/6

آغاز: بسمله. قال الحسن بن احمد بن عبدالله الصوفي... ان سمند الفاندي کان الف في اصول احکام النجوم كتاباً یشتمل علی مائة باب، کل باب منها مأئة كلمة؛ انجام: یدلان علی الملك العظيم...

خط: نستعلیق تحریری، بی کا، تا: 1084ق؛ 22گ (208پ-229ر) [ف: 1-188]

الفصول/ کیمیا/ عربی

al-fuṣūl

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1288-1225قمری

(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871

در فهرست مشایخ (ابراهیمی 369، 428) دو کتاب بدین نام از وی نام برده شده است، هر دو در مسائل فلسفی، و این رساله در کیمیاست و جز آن دو می باشد. با سربندهای فصل، بی شماره: فصل، اعلم ان جمیع المولدات في الجو من الجواهر الاربعة؛ فصل، اعلم ان الاجسام المعدنية عرضین؛ فصل، ان تدبیر الله في تکوین المكونات؛ فصل، ان الشيء ما لم ینحل انحلال التام لایمکن اخراج أرمدته و أعراضه؛ فصل، ان الاجساد حیاتها بالارواح؛ فصل، اذا اخذ النفس البيضاء و صب علیه ماء النفس؛ فصل، ان الاعمال البرانية لاتتم الا بالغرائب القريبة؛ فصل، ان الاجساد في معادنها متكونة علی الاكسيرية؛ فصل، اعلم ان الحل له اقسام ثمانية؛ فصل، التشميع له اقسام سبعة...؛ آخرین فصل ها: فصل، اعلم ان الفلوات مختلفة؛ فصل، و کان وزن ما القي من الاجساد مثقالان؛ فصل، و هذا هو الميزان الحق الذي وزناه. (احمد منزوی)

آغاز: بسمله. حمدله. و صلی الله علی محمد و آله الطاهرين و رهطه المخصلين... و بعد یقول... کریم بن ابراهیم هذه کلمات متفرقة فیما جربت من الاعمال الصنعوية او عرفت بالعلم عياناً و مشاهدة من الحكم الفلسفية

انجام: التي یصنعها اهل الدرك و الحيلة من المشاقين و کلما کان الجسد اکثر کان التفاوت اوضح.

[الذريعة 237/16و 237/6؛ فهرست کتب مشایخ 238/2]

انجام: یجعل هذا الجوهر...

خط: نسخ تحریری، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ 16-15 سطر (6/5×13)، اندازه: 10/5×17 سم [ف: 1-188]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 71گ (127-57)، اندازه: 18/5×29/5 سم [نسخه پژوهی: 149-3]

آغاز: ... المقدس في اناء صینی؛ انجام: و ثلث قمحات و السلام

خط: نسخ پخته، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 93گ (1ر-93ر) [ف: 1-188]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ پخته، کا: یوسف بن حاج علی شیرازی، تا: ذیحجه 1277ق، جا: لنگر کرمان؛ از روی خط میرزا سید علی که او از روی خط مؤلف نوشته بوده است؛ جلد: تیماج عنابی، 202گ، 16 سطر (5×12/5)، اندازه: 11×18 سم [ف: 1-188]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمدرضا بن محمدعلی انارکی، تا: ربیع الثاني 1282ق؛ جلد: تیماج، 100ص (7-106)، 18 سطر (8×16)، اندازه: 16×22 سم [ف: 13-19]

آغاز: برابر؛ انجام: ثم ساق الحديث الي غیر ذلك من الاخبار المتكثرة جدا و قد اوردها الاصحاب في کتبهم و اما الدليل العقلي علی ذلك فهو مما یطول به البيان و نستوفیه انشاء الله في الفطرة السليمة کتابنا الكبير. قد تمت

خط: شکسته، نستعلیق، بی کا، تا: رجب 1284ق؛ جلد: مقوا، 20گ، 14 سطر، اندازه: 16×21 سم [ف: 3052-6]

خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن اسماعیل حسینی، تا: پنج شنبه 9 صفر 1289ق؛ مقابله شده؛ جلد: تیماج، 38ص (118-81)، 15 سطر (6×10/5)، اندازه: 10×17 سم [ف: 5-1577]

خط: نستعلیق، کا: مصطفی علی آبادی، تا: چهارشنبه 15 رمضان

1293ق؛ مجدول، با سرلوح؛ جلد: تیماج آلبالویی، 96گ، 8 سطر (8×15)، اندازه: 13×21 سم [ف: 16-263]

خط: نستعلیق، کا: محمد رضای طباطبائی، تا: 1350ق؛ جلد: تیماج، 33گ (1پ-33پ)، 12 سطر (6×13) [ف: 17-250]

آغاز: برابر؛ انجام: و صدقه بعض الاخوان بالعمل و هو طریق حسن أسلم من البواقي

خط: نسخ، بی کا، تا: از عصر مؤلف؛ جلد: تیماج، 143گ، 17 سطر، اندازه: 11×17/5 سم [ف: - 54]

آغاز: برابر؛ انجام: و تبل الخرفة حيناً بعد حین بالماء الي ان یلتثم الجسد کالزبد و صدقه بعض اخواننا بالعمل و هو طریق حسن اسلم من البواقي

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوه ای، 201گ (1پ-201ر)، 12 سطر، اندازه: 14×24 سم [ف: 1-155]

الفصول (فلسفه)/ فلسفه/ عربی

(al-fuṣūl (falsafa

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1288-1225قمری

(kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810-1871

در «فهرست مشایخ» (ص 428-369) دو کتاب بدین نام از وی نام برده شده است. هر دو در مسایل فلسفی. این رساله یکی از آن هاست.

چاپ: این کتاب در «مجمع الرسايل» کرمان، 1354ق چاپ شده است.

آغاز: حمدله. صلاة. اما بعد، فیقول العبد الاثيم کریم بن ابراهیم ان هذه کلمات دقيقة و حکم انیقه في بیان مسائل كلية و ابواب عامه... و تحقیق تلك المسايل یقتضی رسم فصول و لذلك سمیتها بالفصول

انجام: فهو مما یطول به البيان و لنستوفیه انشاءالله في الفطرة السليمة في کتابنا الكبير.

[الذريعة 237/16 و 237/6؛ فهرست مشایخ 77/2 و 369، 428]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 13؛ 109ص (264-156) [عکسی ف: 286-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: علی محمد لواسانی، تا: قرن 13؛ با سرلوح، مجدول؛ جلد: تیماج، 80گ، 8 سطر (8×16)، اندازه: 13×22 سم [ف: 14-144]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1272ق؛ جلد: تیماج، 21گ (95-75)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 3-1047]

آغاز: برابر

خط: نسخ، کا: عبدالرحیم بن محمد تقی حسینی شیرازی، تا: 26 جمادی الاول 1275ق؛ 22گ (40-19)، اندازه: 14/5×20/5 سم [نسخه پژوهی: 54-1]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد باقر بن محمد طاهر، تا: شنبه 15 ربیع الاول 1280ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج، 24گ (1پ-24پ)، اندازه: 14/5×21/5 سم [کتابخانه های گلپایگان: ف: - 139]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: رمضان 1287ق؛ مجدول مذهب؛ جلد: تیماج، 80گ، 8 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 24-33/1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: چهارشنبه 30 جمادی الاول 1287ق؛ جلد: تیماج، 21گ (56پ-76ر)، 19 سطر (9/5×15/5)، اندازه: 15×21/5 سم [ف: 12-67]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1294 و 1295ق؛ جلد: تیماج ماشی، 24ص (89-112)، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف: 5-1652]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمود بن حاج محمد خوئی، تا: 1295ق؛ 23گ (66پ-88ر)، 20 سطر [ف: 15-309]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ پخته، کا: هدایت الله، تا: 1297ق؛ 26گ (146پ-171پ) [ف: 1-188]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 17گ (53پ-69ر)، اندازه: 17×21 سم [ف: 547-1]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13 و اوایل قرن 14؛ جلد: تیماج، 20گ (1-20)، 18 سطر (11×16)، اندازه: 14×20/5 سم [ف: 2-874]

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 27گ (20پ-46ر)، 17 و 19 سطر (8-9×15-16)، اندازه: 13×21 سم [ف: -244]

الفصول/ طب/ عربی

al-fuṣūl

طبیب تنکابنی، احمد بن حسین، ق 13قمری

(tabīb-e tonekābonī, ahmad ebn-e hoseyn (- 19c

ترتیبی است از فصول بقراط که در هفت مقاله است به ترتیب نسخه قرشی (در شرحش) و مسیحی و ابن ابی صادق نه به ترتیب ابو الحسين و احمد بن محمد بن قاسم در دو شرح خود.

آغاز: بسمله. حمد له... و بعد فیقول... احمد بن حسین بن احمد الطبيب التنكابني انی لما رایت نسخة الفصول للا مام الاوحدي ابقراط... مختلفا في الترتيب و ناقصا في الفصول بعض المقالاتها و زائدا في فصول بعضها اردت ان ارتبها بترتیب حسن و اکمل و اتمم عدد فصولها بدون زيادة شیء و لذا اضطررت الي تحریر حواش.

آغاز: برابر؛ انجام: فمن فوق و اما في الضعيف فمن اسقل تمت المقالة السابغة ناقصه.

خط: نستعلیق، کا: باقر تفرشی، تا: 1301ق، جا: دارالسلطنه تبریز، حسب خواهش آقا سید یوسف خان؛ مهر بادامی وقف مدرسه آیت الله بروجردی شهر ری با تاریخ 1381ق لاله زاری؛ 38گ، 12 سطر (8/5×17)، اندازه: 13×19/5 سم [ف: 19-701]

آغاز: برابر؛ انجام: و اما في الضعيف فمن اسفل (تمت المقالة السابعة ناقصة)

خط: نستعلیق، کا: علی اکبر بن فرج تبریزی، تا: سه شنبه محرم 1305ق، برای میرزا محمد؛ جلد: تیماج، 41گ، 10 سطر (5×11)، اندازه: 13×21 سم [ف: 11-2462]

الفصول = مختصر الاثنا عشرية/ - عربی

al-fuṣūl = muxtaṣar-ul aṯnā ‘ašarīyyat

تهران؛ مهدوی، اصغر (دکتر)؛ شماره نسخه: 397/3

گویا از رازی؛ خط: نسخ کهن، بی کا، تا: 732ق [نشریه: 117-2]

الفصول/ هیئت/ عربی

al-fuṣūl

در طلوع قمر و مکان آن و حروف حارة و اولویت قمر برای کواکب.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7581/5

بی کا، بی تا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 23 سطر (9/5×15)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 16-640]

الفصول/ کلام و اعتقادات/ فارسی

al-fuṣūl

متن کهن فارسی، در معارف اسلامی.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 17371

بی کا، تا: حدود قرن 7 و اوایل قرن 8 [د.ث. مجلس]

فصول/ اسطرلاب/ فارسی

fosūl

در معرفت اسطرلاب و مشتمل است بر20 فصل کوتاه.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 12042/15

آغاز: بسمله، حمدله، اما بعد این مختصریست در علم اسطرلاب و آن چه در باب موالید؛ انجام: اکنون در این مقام این قدر کفایت است در معرفت اسطرلاب

خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی مشهور به شولستانی، تا: 1104ق، جا: شیراز مدرسه صالحیه؛ جلد: تیماج، 6ص، اندازه: 14×26 سم [ف: 181-10]

فصول/ عرفان و تصوف/ فارسی

fosūl

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 23939

آغاز: بسمله الحمدلله و الصلوه علی؛ انجام: که به اصلاح و تصحیح آن... تمت بالخیر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: کالینگور [رایانه]

الفصول/ تفسیر/ عربی

al-fuṣūl

نام این کتاب و مؤلف آن شناخته نشد. آن چه درباره مؤلف از مطاوی کتاب به دست می آید این است که او را دو تأليف دیگر است به نام های «کتاب الاستغناء» و «کتاب السئوالات» که تفصیل برخی از مطالب این کتاب را به آن دو کتاب ارجاع داده است. در طی این کتاب استشهاد و تمثل به گفتارهای منثور و منظوم پارسی شده است و این می رساند که مؤلف از مردمان پارسی زبان است. در فروع دین پیرو طریقه اهل سنت و جماعت است و در عین حال احادیثی از امیر مؤمنان و امام صادق و ثامن الحجج الاطهار (علیهم الصلوة و السلام) نقل و تمسک کرده است. استادش: الامام ابوحنیفه عبدالوهاب بن محمد [احتمالاً وی همان عبدالوهاب بن محمد شیرازی مدرس نظامیه است که

در «میزان الاعتدال» (ج 2ص 162) مذکور است]. پنداشته می شود که مؤلف از مردمان قرن هفتم است. احتمال این که این کتاب همان کتاب «الفصول» یا «کتاب الفصول» تأليفي ابو زرعه (عبدالوهاب ابن محمد بن ایوب) اردبیلی حنفی (متوفی در شیراز به سال 415) باشد احتمالی است واهی. روش این تفسیر: مؤلف به ترتیب سوره های قرآن از هر سوره یک یا دو سه آیه برگزیده است. نخست آیه انتخابی را عنوان قرار داده و ذیل آن نام سوره ای که مشتمل بر آن آیه است و شماره و معنی آن آیه و شأن نزول و ثواب قرآئت آن سوره را بیان نموده و سپس به تفسیر آن آیه پرداخته است و مبنای تفسیر را بر شش «فصل» قرار داده است: فصل البساط؛ فصل الاخبار و الحكايات؛ فصل الوجوه و النظاير؛ فصل النكت و الاشارات؛ فصل الحقائق و الاحكام؛ فصل التبكية. در ضمن فصول گفتار برخی از معارف صوفیان را ذکر نموده است.

آغاز: قوله تبارك و تعالی و هزی اليك بجذع النخلة تساقط علیك رطبا جنیا قال الاستاد الامام ابو حنیفه عبدالوهاب بن محمد رحمه الله هذه الاية في سورة مریم و هی مكية و هی ثمان و تسعون آیه و من اول السوره الي ههنی اربع و عشرون آیه و في الخبر؛ انجام: و قریء كفاً ای مثلا و هذه السوره رد علی المشركين و خاصه علی الدورانيه من المجوس فانهم یقولون بیزدان و آهرمن اثنان بدوران الكبير فکانا من بطن واحد فشق آهر من بطن امه و خرج قبله لیغلبه فالان یزدان في حربه و اذا غلبه تخلص الملك لنا کذب اعداء الله و لعنهم تعالی في الدارين... و الحمدلله الذي جعلنا من المؤمنين الموحدين و شرفنا باتباع نبیه محمد...

جزء دوم؛ از سوره مریم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 7؛ واقف: فاضلخان؛ جلد: تیماج عنابی، 283گ، 23 سطر، اندازه: 17×23 سم [ف: 559-11]

آغاز: قوله تبارك و تعالی و هزی اليك بجذع النخلة تساقط علیك رطبا جنیا

خط: نسخ، بی کا، تا: 1303ق؛ 264گ، 21 سطر، اندازه: 19×28 سم [ف: 2-31]

فصول اربعه/ فلسفه/ فارسی

fosūl-e arba‘e

سمرقندی، محمد معصوم بن بابا

samarqandī, mohammad ma‘sūm ben bābā

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 18875

آغاز: بسمله، اما بعد این مجموعه ای است در میان عقاید بطریقه؛ انجام: و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین و سلم تسلیما کثیرا کثیرا

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوا [رایانه]

فصول اربعه/ هیئت/ فارسی

fosūl-e arba‘e

کاشانی، محمد تقی بن محمد هاشم، 1319-1256قمری

(kāšānī, mohammad taqī ebn-e mohammad hāšem (1840-1902

در اثبات حرکت زمین و متعلقات آن است و مشتمل بر 37 نقشه می باشد که آن را در چهار «فصل» و یک «خاتمه» و «ضمیمه» مرتب کرده است: فصل 1. مبادی تعریف؛ فصل 2. بیان سیاراتی که در ازمنه مختلفه گرد شمس حرکت می کنند و کواکب ذو ذنب و حقیقت زمین و اقسام حرکت و خطوط و دوایر و اقالیم و مختلفه و فصول و عروض و حالات قمر؛ فصل 3. ثوابت؛ فصل 4. تقاویم؛ خاتمه: در بیان مسائلی که به استعانت کره ارضیه حل می شود؛ ضمیمه: در بیان شهب و اجسام ساقطه از جو.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 274- طباطبائی

خط: نسخ، بی کا، تا: 1291ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای 37 نقشه که برخی از آن ها الحاقي است، با توضیحاتی در باب کتاب و مصنف: «فصول اربعه در اثبات حرکت و ما یتعلق بها تصنیفات میرزا تقی خان کاشانی دارای حمایل و نشان درجه اول سرهنگی دولت قوی شوکت علیه ایران و نشان درجه سیم سنت آنا و درجه دوم سنت آستانیسلا دولت بهیه روسیه حکیمباشی حضرت مستطاب اشرف اسعد و الا شاهنشاه زاده افخم ظل السلطان سلطان مسعود میرزا دامت شوکته دارالخلافه طهران 1291»؛ جلد: تیماج، 12گ، 14 سطر، اندازه: 14/5×20/5 سم [ف: 24-193]

فصول اربعه/ هیئت/ فارسی

fosūl-e arba‘e

رساله ای کوتاه در معرفی فصل های چهارگانه و خواص و آثاری که بر آن ها مترتب است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 2135/3

آغاز: بدان که زمان عبارت است از مقدار حرکت فلك و آن مرور ایام و لیالی باشد و منقسم می گردد بقرن ها و قرن ها بسال ها و سال ها بماه ها و ماه ها بهفته ها و هفته ها بایام و لیالی و آن ها بساعات؛ انجام: تا از اثر برودت هواء و اختلاف آن محفوظ ماند و ممنوع است در این فصل خوردن مسهل و استفراغ و کثرت مجامعت و حرکت و علامت بلغم سفیدی لون بشره و بسیاری خواب و شیرینی دهن است

خط: نستعلیق، کا: محمد حسن بن محمد علی خراسانی، تا: 23

محرم1230ق، جا: حیدر آباد دکن؛ 10گ، 15 سطر، اندازه: 14×22 سم [ف مخ: 4-1457]

فصول اربعه/ هیئت/ فارسی

fosūl-e arba‘e

رساله مختصری است در اختیارات ایام و خوب و بد آن. مطالبی از خواجه نصیر طوسی و حضرت دانیال علیه السلام نقل می کند و شبیه «ملحمه دانیال» است.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3961

آغاز: فصول اربعه سال ها در نزد عرب آن است که آفتاب و زحل و ثور و جوزا باشد و ماه ها او از ایار و نیسان و اسد و سنبله باشد و تابستان آن است که آفتاب در سرطان؛ انجام: آشکار شدن فسق و فجور و حرام و حلال پنداشتن و نکاح نه بر وجه حلال و ویران شدن جوی ها و زمین با تفرقه عامه و الله اعلم بالصواب

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ 11گ، 16 سطر، اندازه: 11×17 سم [ف مخ: 1457-4]

فصول ارسطاطالیس- مابال

فصول اعتقادی- الفصول النصيرية في الاصول الدينية

فصول افلاطون/ فلسفه/ عربی

fosūl-e aflātūn

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 14890/8

آغاز: قال انما یری البصر صورة الشييء في ذاته لا في المحسوسات...

بندی منقول از آن؛ بی کا، تا: با تاریخ 1107ق؛ در آخر آن آمده «کتبه ملا محمد رفیع مشهدی»؛ جلد: تیماج خرمایی، 3ص، اندازه: 16×23 سم [ف: 201-2]

فصول اکبری/ صرف/ فارسی

fosūl-e akbarī

الله آبادی، علی اکبر بن علی، -1091قمری

(al-lāh-ābādī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (- 1680

در صرف زبان عربی است که از کتاب های درسی شبه قاره هند به شمار می رود و شرح ها و حاشیه های مختلف از آن وجود دارد، وی آموزگار شاهزاده محمد اعظم فرزند اورنگ زیب (1118-1068ق) بوده، اصول اکبری نیز به زبان عربی در نحو از تأليفات اوست.

آغاز: الحمدلله رب العالمين... بدان علمك الله تعالی، کلمات عرب بر سه قسم است، فعل اسم حرف، فعل کلمه ایست مبنی برای افهام معنی

[مشترک پاکستان: 13]

شرح و حواشی:

1- خلیص الفصول اکبری؛ خدانواز، احمد علی بن سلطان (-13)

2- شرح فصول اکبری؛ احمد بن عارف

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13395/4

آغاز: برابر؛ انجام: و في حینئذ ذهب فلان... منفصل چون ذهبت في یوم اذ ذهب في یوم اذ ذهبت و في حین اذ ذهب.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ محشی با نشان «12 و 13 منه»؛ کاغذ: شرقی، 30گ (31پ-60ر)، 13 سطر، اندازه: 7/5×13/5 سم [ف: 33-676]

الفصول الابقراطية في اصول الطبية- الفصول

فصول الاحكام/ فقه/ فارسی

fuṣūl-ul aḥkām

خوئی، محمد صادق بن علی یار، ق 13قمری

(xū’ī, mohammad sādeq ebn-e ‘alī yār (- 19c

فقه استدلالی است با اشاره به بعضی از گفته های فقهای بزرگ، که برای فهم طالبین فارسی زبان به فارسی نوشته شده است. در این نسخه قطعه هایی از کتاب طهارت و ربا و بیع و احیاء موات و لقطه آمده و همه ناتمام و هر کدام مشتمل بر چند باب فصول کوتاه می باشد.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 7616

آغاز: سپاس افزون از حد و ستایش بیرون از عد سزاوار حضرت فرد احد صمد الذي لم یلد و لم یولد است

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ جلد: مقوایی، 153گ، اندازه: 16/5×22 سم [ف: 22-20]

فصول الاحكام في.../ - عربی

...fuṣūl-ul aḥkām fī

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 17792

کا: عبدالله بن...، تا: 803ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ 483گ، اندازه: 18/2×27/3 سم [رایانه]

فصول الاحكام في اصول الاحكام- الفصول العمادية في فروع الحنفية

فصول الاذان و الاقامة/ فقه/ عربی

fuṣūl-ul aḏān wa-l iqāma

تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، 1124-1040؟ قمری

(tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631-1712

تاریخ تأليف: شعبان 1098ق

بحث کوتاهی است درباره این که بخش های اقامه در نماز همه دو تا دوتا است، به غیر از کلمه آخر که یکی است. مؤلف در آن به احادیث شیعی و اقوال بزرگان استناد نموده است.

آغاز: بسمله حمدله اما بعد فقد اشتهر بین الاصحاب کون فصول الاقامه مثنی مثنی عدا التهليل في آخرها فانه واحد حتی نقل عن العلامة في المنتهي

آغاز: برابر؛ انجام: ايضاً بلاتاویل و بعد التاويل لایصح جعلها دليلاً علیها الحمدلله اولا و آخراً و صلی الله علی مظهر لطفه محمد و آله اجمعین قدتم

خط: تحریری، بی کا، تا: 1098ق؛ از روی نسخه مؤلف تحریر شده؛ 5گ، 14 سطر، اندازه: 14×20 سم [ف: 3052-6]

آغاز: برابر انجام: و لم یظهر لی دلیل علی حجية واحد منهما علی امر شرعی.

خط: نستعلیق، کا: محمد جعفر، تا: جمعه 22 رمضان 1101ق؛ محشی با نشان «منه سلمه الله تعالی»، 14گ (77پ-90ر) [ف: 1960-5]

آغاز: برابر؛ انجام: و لم یظهر لی دلیل علی حجية واحد منهما علی امر شرعی

خط: نستعلیق، کا: محسن بن حسن گیلانی، تا: 1106ق؛ 25گ (13پ-37پ)، 13 سطر، اندازه: 11×16/5 سم [ف: 17-162]

کا: میرحسین بن شاه رضا سنکچاره پشتی، تا: 1152ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 11گ (115ر-125پ)، اندازه: 16×20 سم [ف: - 46]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1380/6

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 227-4]

الفصول الاربعة/ کلام و اعتقادات/ فارسی

fosūl-ol arba‘a

بهبهانی، محمود بن محمد علی، 1271-1200قمری

(behbahānī, mahmūd ebn-e mohammad ‘alī (1786-1855

تاریخ تأليف: 1226ق

در چهار «فصل»: 1. بیان این که لذات عقلیه اشرف و اکملند از لذات حسیه؛ 2. مطالبی که متعلق به اخلاق است؛ 3. ذکر مراحلی که موجب مزید عرفان و باعث معرفت به کمال قدرت و علم و حکمت واجب می شود؛ 4. اثبات واجب الوجود.

تهران؛ الهيات؛ شماره نسخه: 195/6

آغاز: بسمله به نستعین رب اوزعنی ان اشکر نعمتك علی و علی والدی... حمد و سپاس بی قیاس مر واجب الوجود و فیاض الجود راست که اشعه انوار... اما بعد چنین گوید... چند کله در اثبات صانع و بعضی از مطالب عالیه و مراتب متعالیه... بر سبیل اجمال و اختصار مرقوم سازد و لیکن پیوسته از عدم مساعدت؛ انجام: ولیکن هذا آخر ما اردنا ایراده في هذه الرسالة الشريفة و التحفة المنيفة و نسال الله ان یعفو عنا في یوم لاینفع الندم عن جرائمنا الصادرة عن اللسان و القلم فانه اهل التقوي و المغفرة و الكرم و الصلاة علی سید الامم و آله اولیاء النعم

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1226ق؛ 39گ (131پ-169پ)، 14 سطر (10/5×16)، اندازه: 15×21 سم [ف: 731]

الفصول الاربعة في عدم سقوط دعوی المدعي بیمین المنكر/ فقه/ عربی

al-fuṣūl-ul arba‘a fī ‘adam-i suqūṭ-i da‘wa-l mudda‘ābi-yamīn-il munkir

خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173قمری

(xājū’ī, mohammad esmā‘īl ebn-e hoseyn (- 1760

چاپ: در مجموعه اولی از رسائل فقهیه مؤلف چاپ شده است.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 11198/3

آغاز: بعد حمدالله الملهم للصواب و الصلاة و السلام علی رسوله و آله الائمة الأطياب... الفصل الاول اختلف اصحابنا فیمن دخل علیه الوقت و هو مسافر؛ انجام: و لو کنت ارجوه خلقا فصار بالموت فرطا و سلقا و الحمدلله علی کل حال... محمد بن الحسين بن محمد رضا... المازندراني.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: مقوا، رویه پارچه سرمه ای، اندازه: 13/5×21 سم [ف: 21/1-687]

الفصول الاربعة و... (رسالة في)/ هیئت، فقه/ عربی

(al-fuṣūl-ul arba‘a wa ... (r. fī

باجوری، عبدالرحمن بن محمد

bājūrī, ‘abd-or-rahmān ebn-e mohammad

در فصول اربعه و اجزاء الليل و اوقات الصلاة و جهة القبلة بغیر آلة، در 17 «باب».

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 7387/149

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (687-683)، ابعاد متن: 13×23، اندازه: 21×31 سم [ف: 16-537]

فصول الاصول = ما لابد في الدين/ عرفان و تصوف/ فارسی

fuṣūl-ul uṣūl = mā lā-budda fi-d dīn

علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، 736-659؟ قمری

(alā‘-od-dowle-ye semnānī, ahmad ebn-e mohammad (1262-1336‘

اهدا به: عبدالله بن محمد بن احمد گرجستانی

در آن چه از اصول در عرفان لازم است دانسته شود در یک «مقدمه» و شش «فصل»: مقدمه: در اثبات واجب الوجود؛ فصل 1. نماز؛ 2. روزه و شرایط آن؛ 3. زکات و حد نصاب معین کردن، زکات حقیقی که تزکیه نفس است؛ 4. حج و شرایط و آداب آن، حج حقیقی؛ 5. جهاد و شرایط آن، جهاد اکبر و جهاد اصغر؛ 6. سماع و شرایط آن، سماع روحانی و سماع شهوانی. خود به این کار نامی نداده، جز آن که در پایان «فرحة العاملين» خود از آن به «ما لابد» یاد کرده است. در آن از «مدارج المعارج» و «ذکر خفی» خود و «رساله الهايم» کبری و «تحفة البررة» مجدالدین بغدادی یاد کرده است.

آغاز: و بحمده نحمده حمد معترف بالعجز عن اداء حق حمده من غیر... و تخمین و نصلی علی خیر خلقه محمد.

[دنا 1028/7؛ فهرستواره منزوی 718/8]

قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 2289/1

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه اسعد افندی- ترکیه 1431؛ خط: نسخ، کا: نورالدین بن بدرالدین حافظ طرازی، تا: 6 ربیع الثاني 776ق، جهت شیخ شمس الدين. مصحح؛ تملک: درویش سنان؛ یادداشتی از علی بن محمد در نظر کردن به کتاب؛ 128ص (1-128) [عکسی ف: 6-328]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 524/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلم ها ف: 495-1]

فصول الاصول/ فقه/ عربی

fuṣūl-ul uṣūl

محمد باقر بن علی اکبر، ق 13قمری

(mohammad bāqer ebn-e ‘alī akbar (- 19c

مشهد؛ الهيات؛ شماره نسخه: 18709

کامل؛ خط: نسخ، کا: عباس علی بن کربلائی قاسم شاهرودی، تا: جمعه 13ذیحجه 1235ق؛ مصحح، محشی با امضاء «منه دام ظله، منه زید فضله و منه سلمه الله»؛ جلد: تیماج مشکی، 15 و 22 سطر، اندازه: 15/5×21/5 سم [ف: 2-47]

فصول الاصول/ - عربی

fuṣūl-ul uṣūl

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 18321

بی کا، تا: 1266ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی- مجموعه نوازی؛ اندازه: 15/5×21 سم [رایانه]

فصول الاقامة/ فقه/ عربی

fuṣūl-ul iqāma

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 25583

آغاز: بسمله حمدله... اما بعد فقد اشتهر بین الاصحاب؛ انجام: و اما خامسا فلحمله مثنی في فصول...

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام [رایانه]

الفصول الايلاقية- الاسباب و العلامات

الفصول البدايع في أصول الشرايع/ اصول فقه/ عربی

‘al-fuṣūl-ul badāyi‘ fī uṣūl-iš šarāyi

فناری، محمد بن حمزه، 834-751قمری

(fanārī, mohammad ebn-e hamze (1351-1431

مجموعه فشرده ای است، در علم اصول فقه اهل سنت، برگرفته از کتاب های اصول فقه اهل سنت، برگرفته از کتاب های المنار، بزدوی و لمحصول و جز آن ها، دارای «فاتحه» و «مطلب» که فاتحه، شامل چهار مقصد بوده و مطلب، دو مقدمه و یک خاتمه می باشد.

چاپ: استانه، 1289ق.

[کشف الظنون: 126/2]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14234

آغاز: الحمدلله الذي شرح شوارع الشراع الشرايع لإحكام أحكام الوقايع، فنصب لعوم عباده منار الهداية؛ انجام: في الغموس لکونها يميناً مفقودة بلقلب المفقودة بالسان فإن العقد ربط و العدم ل...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: چرم، 88گ، 31 سطر (11×18/5)، اندازه: 17/5×26/5 سم [ف: 36-42]

الفصول البديعة في اصول الطبيعة/ طب/ عربی

al-fuṣūl-ul badī‘a fī usūl-il ṭabī‘a

محمد ولی بن محمد جعفر، ق 13قمری

(mohammad valī ebn-e mohammad ja‘far (- 19c

اهدا به: ناصر الدين شاه (1313-1264ق)

دارای دو «مقاله»: مقاله 1. قوا (شامل یک مقدمه و چند مبحث و هر مبحث چند باب دارد)؛ مقاله 2. پاتولوژی (امراض و اعراض و اسباب و علامات)، دارای دو مقدمه و سه مبحث و چند باب.

آغاز: بسمله، یا اهل الحكمة و آل الطب استعینوا بالله الذي بدء خلق الاكوان من الاركان...

انجام: و قد استوفینا الكلام فیه حسب ما یلیق بذلك مختصرا مفیدا.

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 43گ، 17 سطر، اندازه: 20/8×14/6سم [ف: 1-400]

آغاز و انجام: برابر

خط: شکسته نستعلیق متوسط، کا: احمد بن محمد حسین بن احمد شریف تنکابنی طبیب، تا: 1285ق؛ جلد: تیماج، 91ص (46-136)، 16 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 19 - 135]

الفصول البرهانية في علم الخلاف - الفصول النسفية

فصول بقراط - الفصول

فصول بقراط = المرشد / طب / عربی

fosül-e boqrāt = al-moršed

رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری

rāzī, mohammad ebn-e zakarīyā (866 - 926)

تکمیل و تنظیم «الفصول» منسوب به بقراط است بدون شرح و یا توضیح زائدی. از مباحثی که احتیاج به بحث و دقت نظر داشت دوری جسته است تا مدخلی باشد از برای این فن با عنوان های «فصول، فصول».

آغاز: بسمله قال محمد بن زکریا الرازي دعانی ما وجدت علیه فصول البقراط من الاختلاط و عدم النظام و الغموض

انجام: و قد ذکرنا الكثير مما حضرنا من جمل صناعة الطب و جوامعه و بقی الاكثر و فیما ذکرنا و أرشدنا اليه كفاية و بلاغ و الواهب العقل الحمد و الشكر بلا نهایه کما هو اهله و مستحقه.

چاپ: بیروت، مجلة المشرق، مجلد 4، عدد 12، 1901م؛ قاهره، محقق: البير زکی اسکندر، مجلة معهد المخطوطات العربية، مجلد 7، 1380ق.

[ريحانة الادب: 286/2 ؛ کشف الظنون: 1267/2]

کا: ابوالفضل بن ابی العلاء بن ابی الفوارس قطروی، تا: جمعه اوایل محرم 683ق، جا: بردسیر یزد؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 31گ (74پ-104پ)، اندازه: 18×14/5سم [ف: 20 - 320]

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن آلبالویی، 17 سطر [ف: 5 - 406]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ مهر: «عبد الجواد الرضوي»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 24گ (155-178)، 29 سطر (17/5×7/5)، اندازه: 24×19سم [ف: 12 - 240]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 50ص (1-50)، 22 سطر (19×9)، اندازه: 28×17سم [سنا: ف:1 - 18]

خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: پنج شنبه 18 ربیع الثاني 1004ق، جا: یزد [سنا: ف: 1- 187]

آغاز: ... و فساد بها، فصلو في الأهوية من اجل دوامنا ابقاء الصحة و نفی الارض الى موافقة الهواء؛ انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد قاسم بن غلامعلی طبیب؛ تا: 26 رمضان 1053ق، جا: اصفهان؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ 28ص (2-29)، 38 سطر مورب، اندازه: 14×8سم [ف: 32 - 149]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد بن میر محمد حسین حسینی پشت مشهدی کاشانی، تا: 1284ق؛ جلد: تیماج، 51گ (1پ-51پ)، 15 سطر، اندازه: 11×17/5سم [ف: 18 - 70]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ مهر: «عبده الطبيب علاء الدين محمد»؛ 18گ، 25 سطر، اندازه: 19×11سم [ف: 6- 3058]

آغاز: بسمله قال محمد بن زکریا الرازي في الفصول المعالج ینبغی أن یکون عالما بازمان المرض و بعلامات النضج لیقدر حال الغذاء؛ انجام: قال في الفصول ینبغی ان یعنی مع العناية بجودة الهضم ... و ادرار الهول والدلك و التعرق فحینئذ لم یحدث مرض البتة.

خط شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 5گ، 14سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 3058]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بی تا [ف: 4 - 241]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 9گ (118پ-126ر)، اندازه: 23×39/5سم [ف: 7 - 428]

فصول بقراط / طب / فارسی، عربی

fosül-e boqrāt

بقراط، 460؟ - 377؟ قبل میلاد

boqrat (-460 --377)

پراکنده هایی است مأخوذ از فصول بقراط، گرد آوری یک پزشک برای استفاده خود.

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه:4483/4

آغاز: بسمله. مأخوذ از فصول بقراط. هرگاه صاحب سل شروع کند به بیرون رفتن و موی او بریزد، پس موت او نزدیک است، و هرگاه؛ انجام: و عرق النساء و النقرس. و الله اعلم.

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: میشن، 25گ (120پ- 144پ)، 21 سطر، اندازه: 15/2×25/1سم [ف: 7 - 410]

فصول البقراط و مسائل نیلی / اخلاق / فارسی

fosūl-ul boqrāt va masā'el-e nīlī

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 4421/2

آغاز: بسمله ... بدان ای عزیز ... که علم طب علم شریف است و خواستم که از جهت مبتدیان چیزی تصنیف کنم و از مختصرات بهتر از فصول بقراط و مسائل نیلی ندیدم؛ انجام: یا یکی غالب تر، و الله اعلم بالصواب.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قهوه ای، 17سطر، اندازه: 12/5×20/5سم [ف: 7 - 396]

فصول التصوف و العرفان / عرفان و تصوف / فارسی

fosūl-ut tasavvof va-l 'erfān

شریف رازی، عباسقلی بن قنبر علی، 1291-1374 قمری

šarīf-e rāzī, “abbās-qolī ebn-e qanbar ‘alī (1874 - 1955)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 8540

آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمين؛ انجام: روی جدنا عن الجبرئيل عن الباري

خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا [الفبائي: - 430]

فصول التمهيد لاصول التجويد / تجوید / عربی

fuṣūl-ut tamhīd li-uşūl-it tajwīd

طی گیلانی، حسن، ق10 قمری

tay gīlānī, hasan (- 16c)

اهدا به: یحیی جا: حاکم گیلان

تاریخ تأليف: جمعه 12 رجب 966ق؛ محل تأليف: لاهیجان

چند فصل کوتاه است در اصول تجوید: فصل: للحروف صفات متنوعة و لکن نذکر الأهم منها؛ فصل: اسباب المد نوعان لفظی و معنوی؛ فصل: في الادغام و الاظهار؛ فصل: في معرفة الوقف؛ فصل: في الابتداء؛ فصل: اقسام الابتداء؛ فصل: في ذکرهاء التانيث؛ فصل: في ذکر همزات الوصل و القطع.

آغاز: الحمدلله الذي نزل الفرقان علی عبده تبیان و اورث الذين اصطفی من عباده ... و بعد فهذه وریقات في التجويد ... و سمیتها فصول التمهيد لاصول التجويد ...

انجام: ادع إلى سبیل ربك فتضم فان کان الضم عارضا نحو امشوا في أن امشوا فالکسر لاغیر اذ نقلت ضمة الياء إلى ما قبل و حذفت لالتقاء الساكنين و هذا آخر الرسالة

آغاز: برابر؛ انجام: و هذا آخر الرساله و الحمدلله ... اتفق من تأليفها یوم الجمعه الثاني عشر من شهر رجب المرجب المكرم في شهور الفراغ سنه ست و ستین و تسعمائه

در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: 966ق؛ با 5 سرلوح، مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 7ص (134-140)،12 سطر، اندازه: 22/1×12/7 سم [ف: 5 - 10]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 16 رجب 967ق، جا: لاهیجان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 11سطر (10×4)، اندازه: 16×10 سم [ف: 17 - 334]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست ناشناس؛ کا: محمد، تا: 984ق؛ جلد: تیماج، 23ص (23-1)، اندازه: 12×18/5سم [ف: 35 - 154]

در فهرست ناشناس؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10 و 11؛ جلد: تیماج، 3ص (105-107)، اندازه: 18×13سم [سنا: ف: 1- 199]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج قهوه ای، 15گ، 17 سطر [ف: - 257]

الفصول الثلاثة - اثبات الصانع و ایراد البرهان القاطع علیه و العلل و المعلولات و علمه تعالی

فصول جمالیه / تجوید / فارسی

fosül-e jamālīye

مشتمل بر «مقدمه» و «خاتمه» و دوازده «فصل» و باب در علم تجوید: مقدمه: در بیان فضیلت قرآن؛ فصل 1. استعاذه؛ 3. بیان مد؛ 4. بیان حروف لین؛ 5. مخارج حروف؛ 6. صفات مشهوره؛ 8 احکام چهارگانه تنوین و نون ساکنه؛ 9. بیان راآت؛ 10. بیان وقف؛ 11. بیان تلاوت قرآن؛ 12. بیان وقف و ابتدای به آن. (براتعلی غلامی مقدم)

در تجوید و قرائت در یک مقدمه و ده فصل و یک خاتمه؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 8 ربیع الثاني 955ق؛ قطع: ربعی [نشریه:461 - 4]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2475/10- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1 - 700]

آغاز: بسمله. الحمد لله هادی المومنين بفضله الى الايمان الراحم علی المذنبين؛ انجام: و اگر وقف نماید بمن یقول ابتدا به یقول احسن است از ابتدا بمن یقول والله اعلم بالصواب.

خط: نسخ، کا: مرتضی بن شاه میرزای طباطبائی، تا: جمعه 28 ذیحجه 1070ق؛ 20گ، 13سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 5 - 45]

فصول چهارگانه در احکام تقویم / هیئت / فارسی

fosūl-e čāhār-gāne dar ahkām-e taqvīm

از گفته ابو معشر در باب دانستن خیر و شر و نیک و بد سال در دوازده برج و باب سیچقان ئیل در چهار فصل همچنین سال های دیگر ترکی تا تنگوزئیل.

تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: 254/6

کا: عبدالله گرجی و فرهاد گرجی غلام خاصه شریفه، تا: قرن 13؛ 34ص (627-660)، اندازه: 14/5×21/5سم [نشریه: 3 - 341]

فصول الحق / کلام و اعتقادات / فارسی

fosūl-ul haqq

درخجی، محتشم بن عمید

daraxjī, mohtašam ebn-e ‘amīd

تاریخ تأليف: 1040ق

فصولی است در اثبات حقانیت تشیع و فرقه ناجیه و تعیین آن با استفاده از اخبار و به مناسبت، بسیاری از مسائل امامت را بحث نموده است. در سی و یک «فصل»: 1. باید که بنی آدم نظر در حال و اعمال و اعتقاد خود ... نمایند؛ 2. شیعه قایل به امامت دوازه امام است؛ 3. فرق شیعه بسیار بوده اند و اندک ایشان مانده اند؛ 4. اعتقاد شیعه در فروع؛ 5. فرق اهل سنت در اصول؛ 6. مذهب اشاعره؛ 7. مذهب مجسمه؛ 18 تحقیق در فرقه ناجیه؛ 9. فرقه ناجیه شیعه اثنا عشریه اند. 10. فضائل حضرت امیر المؤمنين و اولاد او، به نقل از چهار مذهب؛ 11. در آیت ها که اهل سنت در امامت اميرالمؤمنين علی (علیه السلام) آورده اند؛ 12. آیات نازل شده درباره فضل و کمال علی (علیه السلام) از کتب اهل سنت (شامل اسانید حدیث غدیر)؛ 12. احادیث و روایات فضیلت علی (علیه السلام) از کتب معتبر اهل سنت؛ 13. احادیث اهل سنت در فضیلت حضرت زهراء (علیها السلام)؛ 14. آنچه در وقت بیماری رسول خدا وقوع یافت؛ 15. خلافت ناحق ابوبکر؛ 16. خلافت ناحق عمر؛ 17. خلافت عثمان و برخی از احوال او؛ 18. متفرقات (این بخش شامل مجلس مناظره مأمون و رساله امام علی الرضا (علیه السلام) به مامون و پاره ای دیگر از احتجا جات و دارای سر آغاز جداگانه است)؛ 19. احوال عایشه؛ 20. احوال ابوطالب؛ 21. احوال جمعی که اهل سنت تعظیم ایشان از لوازم می دانند (مانند معاویه و عده ای دیگر)؛ 22. چند فرع که در کتب ثبت است (احکام فقهی اهل سنت که بر خلاف ضروریات دین است)؛ 23. امامان (خلفاء) اثنی عشر (منابع آن)؛ 24. شرذمه ای از احادیث موضوعه اهل سنت؛ 25. شرذمه ای از اعتقادات اهل سنت؛ 26. چیزی از اعتقادات شیعه؛ 27. احوال اسماعیلیه که ایشان را باطنیه خوانند و ملاحده گویند؛ 28. متفرقات این باب (شامل تاریخ شیعه و تشیع با اشارت به دوران محمد خدابنده و شاه تهماسب و اشارت به مصائب و وقایع طف و ترتیب ائمه شیعه)؛ 29. در نوادر احکام که از حضرت امیر المؤمنين و اولاد عظام او (علیه السلام) نقل کرده اند؛ 30. بعضی از روایات که نسبتی با مطلوب دارد؛ 31. خاتمه نوادر (از اخبار شیعه). (عبدالحسین حائری)

آغاز: سپاس بی قیاس واجب الوجودي را که اصناف امم را دلالت بر صراط مستقیم ... اما بعد چنین گوید مؤلف این تأليف منیف محتشم بن عمید بن محمد الشهنشاه الدرخجي ... که مدت مدید در بلاد عجم و در دیار عرب. و بعضی مضافات ولایات روم و ماوراء النهر و ترکستان گردیم ... و با علما و فضلای هر محل مجالست نمودم و ادیان مختلف و مذاهب متنوعه مشاهده نمودم و در اندیشه افتادم که پیروی دین اسلام ... چه وجه دارد که این مقدار اختلاف در آن باشد.

[الذريعة 240/16]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ تاریخ وقف: 1107؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 109گ، 20 سطر (21×13)، اندازه: 27×18سم [ف: 16 - 356]

آغاز: همه در وحدانیت یکتای حقیقی و فرستادن رسل و صحت پیغمبری محمد مصطفی صلوات الله علیه و حقیقت دین آن حضرت متفق باشند؛ انجام: اگر دعوتم رد کنی ور قبول ** من و دست و دامان آل رسول

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ تاریخ وقف: 1245؛ جلد: تیماج، 118گ، 23 سطر، اندازه: 25×13سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1055]

آغاز: سپاس و ثنا معبودی را که واجب الوجود است سجودی که (آغاز نسخه دانشگاه چیزی دیگر است)؛ انجام: من و دست و دامان آل رسول اللهم احشرنا ... آله الطاهرين.

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 28 محرم 1061ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سرخ، 115گ، 115 سطر، اندازه: 23/9×4/7 سم [ف:3-580]

آغاز: برابر؛ انجام: یقین که در روز یوم النشور و حسابگاه قیامت مارا معاتب نخواهند فرمود که چرا صحبت پیغمبر ما و عترت او را اختیار کردید ... و نعم ما قال الشيخ مصلح الدين سعدی الشيرازي الهي به حق بنی فاطمه ... من و سدت و دامان آل رسول.

خط: نستعلیق، کا: عبد بن میرزا محمد حسین نائینی، تا: 1264ق؛ با یادداشتی از علاء الحكماء مورخ 1339؛ جلد: تیماج، 344ص, 19 سطر، اندازه: 21×12سم [ف: 10 - 2167]

تهران، دانشگاه شماره نسخه:5217/4- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 3 - 143]

فصول حكمية منتزعة من کلام الحكماء / فلسفه / عربی

fusul-un hikamiya muntazi'a min kalam-il hukama'

عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557 - 629 قمری

‘abd-ol-latīf-e baqdādī, 'abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:354/9-ف

نسخه اصل: حسین چلبی ش 823؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛ 5گ (133-137)، 17 سطر [فیلمها ف: 1- 458]

فصول الحواشي لاصول الشاشي / اصول فقه / عربی

fuṣūl-ul ḥawāšī li-uşūl-iš šāšī

وابسته به: اصول الشاشي = اصول الفقه الحنفي؛ شاشی، اسحاق بن ابراهیم (-325)

در شرح اصول شاشی اسحاق بن ابراهیم شاشی است.

آغاز: بسمله الحمد لله علی سوابغ نعمائه المتواترة في کل زمان و سوائغ الائه المتقاطرة ...

آغاز: برابر؛ انجام: قال أبو حنیفه رحمة الله لانه ای السمك کالماء علیه قهر اجد و لا خمس في الماء و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب

خط: نسخ، کا: محمد حسین و کل محمد فرزندان میان غلام محمد، تا: 13 محرم 1213ق؛ مصحح؛ جلد: گالینگور، 356ص، 20 سطر، اندازه: 15/5×27/5سم [ف: 50 - 54]

بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

آغاز: برابر؛ انجام: ای لان السمك لانه لم یرد علیه قهر احد و لا خمس و الماء تمت.

خط: نسخ، کا: عبدالله، بی تا؛ وقف حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام) کتابخانه شخصی احمد شاهد؛ کاغذ: حنایی [رایانه]

بی کا، بی تا، خریداری از مصطفی حسینی؛ اندازه: 17×23/5 سم [رایانه]

الفصول الخمس - الفصول المنطقية

الفصول الخمسة / فقه / عربی

al-fuṣūl-ul xamsa

خواجوئی، محمد اسماعیل بن حسین، - 1173 قمری

xājū’ī, mohammad esmāʻīl ebn-e hoseyn (- 1760)

در این رساله از شفعه در هنگامی که شفیع بیش از یکی باشد گفتگو می کند و می گوید که بیشتر دانشمندان گفته اند که در اینجا شفعه نیست و همین درست است.

آغاز: بسمله. اقول بعد الحمد و الصلوة و انا ... محمد بن الحسين المشتهر باسمعیل المازندراني لما اختلف اصحابنا لاختلاف الاخبار في ثبوت الشفعة لما زاد عن شفیع واحد ... و کان تحقیق ذلك من المهام ...... : اردت الاشارة الى ما نقول علیه لنؤل وقت الحاجة و الضرورة اليه.

انجام: و من هنا نقطع الكلام عن هذه المسئلة المبنية علی «فصول خمسة» ناسب أن تسمی الرسالة بها حامدین الله علی الاتمام و مصلین علی رسوله و آله الكرام علیهم السلام الى یوم القيام (یمکن تعلقه بکل من الثلثة. فتأمل. منه مدظله).

چاپ: در مجموعه ثانیه از رسائل اعتقادیه مؤلف چاپ شده است.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:791/1

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کاتب =مؤلف، بی تا؛ 18گ (1پ-18پ) [ف: 5-1961]

فصول در حکمت / فلسفه / عربی

fosūl dar hekmat

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:ض14246

آغاز: بسمله. الحمدلله الذي کل شئ؛ انجام: اجیب في العبوديه تمت الرساله الشريفه في شهر جمادی الأولى سنه 1296.

خط: نستعلیق، کا: حسن علی، تا: 1123ق [الفبائي: 430]

فصول در علم کلام - المعتمد من مذهب الشيعة الامامية

فصول رايعة / هیئت / عربی

fuṣūl-un rāyi'a

از کتاب اخوان الصفاء في سعادة الطالع و قوتها.

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه:7581/3

بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 20گ (65-84)، 23 سطر (1579/5)، اندازه: 18/5×13سم [ف: 16 - 640]

فصول الربيع في اصول البديع - نسیم الصبا في فنون الأدب القديم و المقامات الادبية

فصول سال / هیئت / فارسی

fosul-e sal

گفتاری است در وصف و تعریف خواص چهار فصل طبیعی سال.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6363/2

خط: نستعلیق، کا: محمد اسماعیل بن محمد صادق شیرازی، تا: 1251ق، جا: بغداد؛ جلد: تیماج، 3ص (34-36)، اندازه: 14/5×21/5سم [ف: 19 - 418]

فصول سال / طب، شعر / فارسی

fosul-e sal

در این منظومه که سی و دو بیت می باشد دستورات پزشکی مناسب هر یک از فصول سال به طور بسیار فشرده بیان شده است.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:7573/3

آغاز: بدان سال را چار قسمت بود ** چنین حکم از اهل حکمت بود؛ انجام: بگرمابه و غیر آن نوش ساز ** که برتر رطوبت نیارد گداز

خط: نستعلیق، کان محمد کاظم کسمائی، تا: 11 ربیع الاول 1287ق؛ 2گ (47-48ر)، اندازه: 21×13سم [ف: 19 - 378]

الفصول السبعة و العشرين في فضائل اميرالمؤمنين / فضائل و مناقب /عربی

al-fusul-ul saba wa-1 ،isrin fi fada'il-i amir-il mu'minin

اخطب خوارزم، موفق بن احمد، 484؟ - 568 ؟ قمری

axtab-e xārazm, movafaq ebn-e ahmad (1092 - 1173)

یزد؛ جامع کبیر؛ شماره نسخه: 178/1

بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، قطع: وزیری [نشریه: 4 - 407]

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2454/1- ف

نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: 1- 696]

فصول سته / فضائل و مناقب / فارسی

fosul-e sette

کبودرآهنگی، محمد رضا بن علی رضا

kabūdar-āhangī, mohammad rezā ben ‘alī rezā

در مناقب علی علیه السلام، که از مآخذ شیعی و سنی نقل شده است. فهرست فصول کتاب: فصل 1. (در اوراق باقی مانده): حدیث هشام در بارگاه هارون الرشيد و مباحثه با علماء مخالف و به نقل از خصال و احتجاج؛ 2. بیان آن که متعه کردن سنت مو کده است و مخالفان ... منع کردند؛ 3. بیان بودن خلافت امیر مومنان از پرودگار و ... و کیفیت خلافت صوری و معنوی آن حضرت به اعتقاد عامه ... و اختلاف صحابه پس از درگذشت پیامبر و شمه ای از فضائل؛ 4. بیان فراست امام علی بن ابی طالب علیه السلام (مشتمل بر چند منقبت)؛ 5. مناقب علی از فقرات خطب آن حضرت، مؤلف در آغاز هر فقرهای آن حضرت را با صفتی خاص یاد می کند، مانند امام الواصلين، امام المحسنين و امام السابقين؛ 6. احادیثی در مناقب از زهره الرياحين. در پایان فصل اول مؤلف پاره ای از مآخذ خویش را معرفی کرده و سپس بر آن خط کشیده اند. از جمله مآخذ مذکورہ: مناقب ابن مرودیه و ابن المغازلي، وسيلة المتعبدين عمر بن خضر ... نزل السائرين محمد بن محمد طالبی در گزینی، جزوی که عزالدین محدث حنبلی تخریج کرده و مناقب مرتضوی تأليف محمد صالح حسینی ترمذی متخلص به کشفی (که می گوید جامع ترین کتب مناقب است) در آخر فصل سوم مؤلف از جلد اول کتاب خزائن الكنور که به عربی و تأليف خود اوست یاد می کند. محمد رضا شریف حائری در این کتاب از مآخذ مختلف شیعه و سنی نقل می کند و از آن جمله است: مستدرك صواعق محرقه، احسن الكبار، ملفوظات مخدوم جهانیان.

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:1062/3-طباطبائی

آغاز: از عیون از موسی بن جعفر علیه السلام منقول است ... چون من بر هارون الرشيد وارد شدم سلام کردم ... گفت ای موسی؛ انجام: بعد آن دو ملك بالا میروند و روح نیز با ایشان بالا میرود و او را در قندیل نوری میگذارند و می آورند به عرش و ایضا حدیث نزول ستاره سبقت تحریر یافت

بی کا، تا: 1283ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ محشی به خط مؤلف با نشان «منه» یا «حرره محمد رضا»، مؤلف برخی از قصائد قاآنی را در مدح حضرت پیامبر و علی مرتضی آورده [ف: 23 - 511]

الفصول الستة / رمل / عربی

al-fuṣūl-ul sitta

کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، 1225 - 1288 قمری

kermānī, mohammad karām ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)

در علم رمل که به درخواست محمد صادق خان در شش

«فصل» نگاشته است.

یزد؛ سریزدی؛ شماره نسخه: 122/1

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... بعد فیقول العبد الأثيم ... ان اکتب له رسالة في علم الحصيات فلما کان سلمه الله بمکان الزمت اجابته؛ انجام: فانه لا یستغنی صرف الوقت في مثل هذه المسائل اکثر من ساعتین كاملة فیها تقریبا.

خط: نسخ، بی کا، تا: 13 ذیقعده 1311ق؛ 17گ (1پ -17پ)، 12 سطر، اندازه: 10/5×17/5سم [ف: 1 - 101]

فصول السنة / دعا / فارسی

fosul-os Sonna

رضا بن محمد

rezā ebn-e mohammad

مجموعه ادعیه و اذکار مأثوره و خطب وارده که در نمازهای عیدین و جمعه و استسقاء وارد شده در چهار «فصل» به تعداد نمازهای مذکور جمع آوری شده است. این ادعیه از کتاب های الوافي و صحیفه سجادیه و نوشتجات والد ماجد مؤلف استخراج و بر وزن زاد المعاد تنظیم شده است.

کاشان؛ مدرسه سلطانی؛ شماره نسخه: 371

آغاز: الحمد لله الذي جعل السعادة عيدة من العبادة و زین بساط معاد العباد بالعبودية و الزهادة ... اما بعد چنین گوید پست ترین خلق خداوند احد رضا بن محمد که چون بهترین کارها و سودمند ترین؛ انجام: اللهم اجعلها رحمة و لا تجعلها عذابا و قد قال الله تبارك و تعالی في سورة شوری و هو الذي ینزل الغيث من بعد ما قنطواط و ینشر رحمته و هو الولي الحميد.

ظاهرا است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تاب با خط خوردگی؛ جلد: تیماج، 54گ، 10 سطر، اندازه: 14/5×8/5 سم [ف مخ]

الفصول السهوية / فقه / عربی

al-fuṣūl-us sahwīyyi

عریضی خراسانی، حسن بن محمد علی، - 1306 قمری

‘arīzī xorāsānī, hasan ebn-e mohammad ‘alī (- 1889)

رساله ای است در بیان مسائل سهو و شك در نماز. وی در این رساله وجوه شك و حکم فقهی آن را بیان نموده است.

بشرویه؛ امیر المؤمنين؛ شماره نسخه: 66/2

آغاز: بسمله. الحمدلله خالق الانسان و معلمه البيان و الرافع عنه السهو و النسيان و المعافي له عن الخطاء و العصيان؛ انجام: في النبوي امام القوم وافدهم فقدموا افضلکم وفی آخر ان سرکم ان تز کو صلوتکم فقدموا خیار کم

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، بی تا، گویا از انجام ناتمام مانده؛ جلد: تیماج، 107گ (14پ-120پ)، 28 سطر، اندازه: 15×21/5 سم [ف مخ]

فصول طبری - فصول الطبري

فصول الطبري / هیئت / فارسی

fosūl-et tabarī

طبری، محمد کاظم بن رضا، ق13 قمری

tabarī, mohammad kāzem ebn-e rezā (- 19c)

در یک «مقدمه» و چهار «باب» و «خاتمه»: مقدمه در تعریف علم تنجیم و موضوع آن؛ باب 1. در اصطلاحات و بیان بعضی از ستارگان مشهوره، در دو فصل؛ 2. معرفت صور و اشکال شمالی در بیست و یک فصل؛ 3. معرفت صور و اشکال بروج دوازده گانه؛ 4. معرفت صور و اشکال جنوبی، در پانزده فصل.

آغاز: بسمله ... اما بعد پس می گوید محمد بن رضا کاظم الطبري که این رساله است در بیان صور و اشکال ستارگان مرصوده و مسمی است به فصول الطبري مشتمل است بر مقدمه و چهار باب و خاتمه.

انجام: و کیفیت رصد آنها را در طول و عرض.

[نسخه های منزوی 332؛ فهرستواره منزوی 3002/4]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: میشن، 138گ (1پ - 138ر)، 15 سطر، اندازه: 20/8×15/3سم [ف: 6 – 371]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ با 41 صور فلکی؛ جلد: میشن، 131گ، 15 سطر، اندازه: 22/8×17سم [ف: 3 - 580]

فصول الطبيات - فصول طبية مستفادة من مجلس النظر

فصول طبية / طب / عربی

fuṣūl-un ţibbīya

عبداللطیف بغدادی، عبداللطیف بن یوسف، 557 - 629 قمری

‘abd-ol-latīf-e baqdādī, 'abd-ol-latīf ebn-e yūsof (1163 - 1232)

تهران، دانشگاه؛ شماره نسخه: 354/11 - ف

نسخه اصل: حسین چلبی ش 823؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 622ق؛ 3گ (139-141)، 17 سطر [فیلمها ف: 1 - 458]

فصول طبية مستفادة من مجلس النظر = فصول الطبيات = فن الطب = الروح / طب / عربی

fuṣūl-un tibbīya mustafāda min majles-in nazar = fusil-ut tibiyyat = fann-ut tibb = ar-rih

ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e 'abd-ol-lāh (981 - 1038)

در فهرست مصنفات آمده که پایان این رساله بخشی است از رسالة الحدود و نیز احتمال داده است این رساله التقاطي باشد از آثار گوناگون ابن سینا. فهرست دانشگاه این رساله را به گمان از گفته های مجلس درس پور سینا دانسته است. این رساله به نام های في فن الطب، في الروح، فصول طیبات نیز خوانده شده است.

[فهرست مصنفات - مهدوی: 187 ش 96؛ قنواتی 137-138]

آغاز: بسمله. علیك اعتمادی یا کریم. اما بعد حمد ولیه و الصلوة علی نبیه. قال خلق القلب وما ینبعث منه من العروق الضوارب وعاء الروح و مکان تولدها؛ انجام: حد الماء جرم بسیط طباعه آن یکون باردة بسا متحرکا الى الوسط نازلا فیه (تمت الفصول من املاء شیخ الرئيس و الحمدلله رب العالمين و صلی الله علی سیدنا محمد النبي و علی آله و أصحابه الطيبين الطاهرين وسلم تسلیما کثیرا. تم.)

خط: تعلیق، بی کا، تا: با تاریخ 962ق؛ تملک: مصطفی بن عبد الله در 962، خلیفه سلطان در 1041، محمد طاهر پزشک تفرشی در 1135، محمد ابراهیم قزوینی در 2 ذیقعده 1245؛ جلد: تیماج، 9گ (295-303پ)، 31 سطر، اندازه: 23×13سم [ف:6-2417]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 36ص (49-84)، 21 سطر [ف: 10 - 1890]

آغاز: بسمله. حمدله. حمد الشاكرين و صلواته علی خیر الخلايق ... فصل في منفعة التنفس و النبض. قال خلق القلب و ما ینبعث

بی کا، تا: با تاریخ 1043ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 23گ (86پ -108ر)، 18 سطر، اندازه: 11×19/7سم [ف: 7 - 404]

آغاز: فصل قال خلق القلب و ما ینبعث من العروق الضوارب

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج قهوه ای، 1ص (7پ)، 29 سطر، اندازه: 18/5×25/5سم [ف: 38 - 620]

آغاز: رسالة الفصول الطبيه، بسمله، فصل قال خلق القلب و ما ینبعث منه من العروق الصوارب و عاء الروح؛ انجام: أن یکون باردا یابسا متحرکا الى الوسط زلافیه

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج، 54ص (347 -400)، 14 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 9 - 401]

آغاز: بسمله فصل مستفاد من مجلس الشيخ الرئيس ابن علی الحسيني عبدالله سینا رحمه الله تعالی فصل في منفعة النبض و النفس قال خلق القلب و ما ینبعث منه من العروق؛ انجام: فصل الورد فیه قوة قابضة تعصر و قوة حارة تحلل و المحللة تولد البخارات و القابضة تدفع و اندفاع البخارات علی هذا الوجه هو العطاس و هذا لا یکن الامع الأدمغة الرطبة. قد تمت

خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: سه شنبه 26 ربیع الثاني 1308ق؛ جلد: تیماج، 25گ، 11 سطر، اندازه: 16×11سم [ف: 6 - 3060]

آغاز: بسمله. فصل. قال خلق القلب وما ینبعث منه من العروق الضوارب؛ انجام: یکون بارد یابس متحر کا الى الوسط نازلا فیه. و السلام و الحمدلله رب العالمين ...

بی کا، بی تا؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 6گ (73ر-78ر)، اندازه: 39/5×23 سم [ف: 7 - 426]

8 . تهران؛ ملی؛ شماره نسخه:2743/3

آغاز: بسمله، قال خلق القلب و ما ینبت منه العروق الضوارب وعاء الروح و مکان تولدها و الشيء الذي یسمیه الاطبا روحا هو جسم لطیف؛ انجام: حد النار هی جرم بسيطة ... طباعه ان یکون باردا یا بسا متحرکا الى الوسط ما لافیه آخر الموجود من هذا عندی. تمت بعون الله تعالی الوهاب

تذکر: نام مؤلف به قرینه آغاز به دست آمد؛ بی کا، بی تا، کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 20گ (91پ-110پ)، 21 سطر (13×5)، اندازه: 18×8 سم [ف: 13 - 212]

الفصول العزية في أصول البرية - الفصول الفخرية في اصول البرية

الفصول العشرة = المسائل العشر في الغيبة / کلام و اعتقادات / عربی

al-fuṣūl-ul 'ašara = masā'il-ul ‘ašar fi-1 gayba

مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری

mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023)

این رساله در بیان و رد شبهه ای است که به اعتقاد امامیه اثنا عشریه به غیبت امام ثانی عشر وارد گردیده است. در دیباچه می گوید: «پس از این که مباحث فراوان در امامت و درباره خصوص امام غائب نوشتم یکی از کسانی که مقامی والا و حقی بزرگ بر من دارد از من خواست تا به شبهاتی چند که درباره غیبت امام (علیه السلام) بر خاطرش می گذرد جواب گویم». شیخ مفید نخست شبهات را در ده فصل نقل کرده و سپس به یکایک آنها به تفصیل پاسخ گفته است: فصل 1. القول فیما یدعیه الاماميه من وجود خلف لابی محمد الحسن ... (علیه السلام) ولد في حیاته مع خفاء

ذلك علی اهله و استتاره عن بنی عمه و اولیائهم و اعدائه في وقته إلى هذه الغاية لم تشرك الاماميه في دعوی ذلك غیرهم من الناس؛ 2. انك ار جعفر بن علی بن محمد بن علی اخی الحسن بن علی دعوی الاماميه ولد له و حوزه میراثه و التظاهر بتکذیب من ادعی لاخیه ولدا في حیاته و بعد وفاته و رفع خبر المدعين ذلك إلى السلطان حتی بعثه علی حین جواره و استبرا حالهم في الحمل فلم یظهر لواحدة منهن حملا و صار ذلك شبهة في ابطال دعوی ولد الحسن علیه السلم؛ 3. وصية الحسن المشهورة الى والدته المسماة بحدیث المكناه بام الحسن المشهورة في وقوفه و صدقاته و امضائها علی شروطها ولم یذکر فیها ولدا موجودا و لا منتظرة؛ ... 10. اضطرار الاماميه عند قولهم بالغیبه في اثبات الاعلام بالمعجزات الامامهم عند ظهوره اذ کان لا یعرفه متی ظهر احد بشخصه و انما یصل إلى معرفته معجزه الدال علی صدقه و صحة نسبه و ثبوت امامته و وجوب طاعته و هذا اخراج للآیات عن دلایلها و الجار لظهورها علی غیر من اختصت به من الأنبياء و الرسل علیهم السلم وفی ذلك افساد ادلة النبوه و اعلام الرساله و ذلك باطل باتفاق اهل الملل کلها. شیخ مفید پس از نقل ده فصل مزبور یکایک آنها را به تفصیل پاسخ گفته و هر یک از «فصول» را بدین گونه و با این جمله «اما الكلام في الفصل ...» آغاز می کند.

آغاز: الحمد لله الذي ضمن النصر لمن نصره و اید سلطان الحق من عرف سبیله ... و بعد فانی قد حللت. و بعد فانی قد حللت من الكلام من وجوب الامامة و اختصاص مستحقها علیهم السلم بالعصمة و تمییز هم بین رعایاهام بالکمال و الفضل بمحاسن الافعال و الاعلام الداله علی الصدق منهم في الدعوى الى ما دعوا اليه من الاعتقادات و الأعمال و النصوص الثابته علیهم من الله تعالی بجلی المقال و اوضحت من فساد مذاهب المخالفين في ذلك و الذاهبين بالجهل و الضلال بما قد ظهر في الخاص من الناس و العام و اشتهرت بین الجمهور من الانام و تبینت عن اسباب ظهور دعوة الناطقين منهم الى الذين وصمت المتقين عن ذلك لضرورتهم بظلم الجباربن ... و المرسلين فما استحلوه من ذلك بماضمه الفرقان القران المبين ...

انجام: فصل و قد اثبت في کتابی المعروف بالباهر من المعجزات ما یقنع من احب معرفة دلالتها و العلم بموضوعها و الغرض في اظهارها علی ایدی اصحابها و رسمت منه جمله متسعة في آخر کتابی المعروف بالایضاح فمن احب الوقوف علی ذلك فلیلتمسه في هذین الكتابين یجده علی ما یزیل شبهات الخصوم في معناه انشاء الله فهذه جملة الفصول التي ضمنت اثبات من معانیها لیصح بذلك الحق فیها لیعتبر به من ذوی الألباب و قد و فیت بضمانی في ذلك و الله الموفق للصواب و صلی الله علی سیدنا محمد النبين و آله و سلم كثيرة و لاحول ولاقوة الا بالله العلي العظيم.

[الذريعه 3: 490؛ اعیان الشيعه 46: 22 المسائل العشرة في الغيبه)]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: تیماج، 20گ (104پ-123پ)، 17 سطر، اندازه: 12×18/5 سم [ف: 1- 92]

آغاز و انجام: برابر

بی کا، تا: قرن 11؛ 72ص (242-313) [ف: 7- 346]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مرتضوی - مشهد مقدس؛ خط: نسخ، کا: عزیزالله بن عبدالعلی فراهانی، تا: 6 جمادی الاول 1074ق؛ 36ص (268-233) [عکسی ف: 7- 209]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 12 سطر (14×10)، اندازه: 20×15سم [رایانه]

خط: نسخ مغلوط، بی کا، تا: 1281ق؛ از روی نسخه ای که سال 676 نوشته شده بود؛ جلد: تیماج، 8گ (107پ -114پ)، اندازه: 22×13/5سم [ف: 20 - 17]

آغاز: و انجام: برابر

خط: نسخ تعلیق، بی کا، تا: 1329ق؛ مصحح، جلد: گالینگور، 20گ (53-72)، اندازه: 11×17/5 سم [ف: 47/2- 53]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: سید عبد الله بن محمد حسن هشترودی تبریزی، تا: 1336ق، جا: کربلا، به دستور مرحوم محمد امین صدر الاسلام خوئی؛ مصحح، با قلم خوردگی، محشی؛ مهر: «من کتب الاقل محمد امین النجفي الخوئي» (بیضی)؛ 15گ (1پ-15پ)، 18 سطر، اندازه: 16×9سم [ف: 32 - 520]

خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (محرر) موسوی نجفی اصفهانی، تا: 1342ق؛ 9گ (262-270پ)، اندازه: 21×13سم [ف: - 61]

انجام: و وجب علیهم به العقاب و کان ذلك هو الأصلح لهم. خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 17گ ( 121پ-105پ)، اندازه: 17×24/5سم [ف: 1 - 268]

الفصول العشرة / فلسفه / عربی

al-fuşūl-ul ‘ašara

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه:10704/10

آغاز: حمدا لله کفی حقه و الصلاة علی محمد خیر خلقه فان الشيخ أبا الحسن احمد بن محمد السهيلي امرنی ان اشرح له المذهب الحق في علة قیام الأرض في حیزها الذي هی فیه بما یقرب تصوره و نزول الشبهة به؛ انجام: و قال بعضهم لیست یتحرك بذاتها بل یحدث الخلا فهذا ما حضرنا في هذه الرسالة من آراء القدماء في الأرض.

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، جلد: گالینگور، 7ص (137-143)، اندازه: 22×13سم [ف: 33/1- 178]

فصول العقائد - الفصول النصيرية في الأصول الدينية

فصول العقائد (ترجمه) - الفصول النصيرية في الأصول الدينية (ترجمه)

الفصول العمادية في فروع الحنفية = فصول الاحكام في اصول الاحكام ( فقه / عربی

al-fuṣūl-ul ‘imādīya fī forū‘-il þanafīyya = fuṣūl-ul ahkām fi usül-il ahkām

مرغینانی، عبدالرحیم بن ابی بکر، ق 7 قمری

marqīnānī, 'abd-or-rahīm ebn-e abī bakr (- 13c)

تاریخ تأليف: شعبان 951ق؛ محل تأليف: سمرقند

کتابی استدلالی و مفصل است در احکام معاملات به روش مذهب حنفی، و ظاهرة نام کتاب از لقب عمادالدین یکی از امرای سمرقند گرفته شده که مدرسه ای در سمرقند بنا نهاده و مؤلف کتابش را در آنجا به انجام رسانیده است، در چهل «فصل»: 1. مسائل القضاء و الحكومة ... 2. القضاء في المجتهدات؛ 3. فیمن یصلح خصما لغیره؛ 4. قیام بعض أهل الحق عن البغض في الدعوى و الخصومات؛ 5. القضاء علی الغائب؛ ... 10. دعوی الوقف و الشهادة علیه؛ ... 20. مسائل الاجارة المعهودة بسمرقند؛ ... 30. مسائل الشيوع و احکامه؛ ... 35. مسائل الحيطان؛ ... 37. مسائل الفرائض؛ 38. مسائل جریان كلمة الكفر علی اللسان عالما بانها کفرا و غیر عالم؛ 39. اقرار الورثه بالدین او بالوصية؛ 40. المتفرقات.

آغاز و باسمه نبدأ کل کتاب و نختم و ننتشر کل خطاب و ننظم و بالصلوة علی محمد صلی الله ... و بعد: فان العلم فخر یبقی علی مرور الاحقاب و ذکر یبقی علی مرور الأحقاب و ذکر یبقی ارثه بعد الأعقاب ...

انجام: اما بعد فان مسائل هذا الكتاب اعرض الوجوه الحسان ... و العمل ما فیها من مذهب ابو حنيفة النعمان ... اتفق الاختتام علی ید مؤلفه شیخ الاسلام جمال الملة و الدين برهان الائمة في العالمين تغمده الله بالرحمة و الرضوان و اسکن الجنان.

چاپ: کلکته هند، 1827م

[الأوقاف العامة موصل 170/2 ؛ خزانه مفتی92/5]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، محشی با نشان «ها»، «بخط المصنف» و «12»، با نشان «بلغ» مقابله شده، در برگ نخست عبارتی به تاریخ هفتم ذی قعده 734ه آمده؛ مهر: «اضعف عبادالله الملك عبد الباقي بن ابوالفتح بن جمال» (دایره)، «... محمد ...» (بیضی)؛ جلد: تیماج مذهب، 413گ، 27 سطر (19×9/5 )، اندازه: 30×15/5 سم [ف: 35 – 450]

آغاز: دعوی الجهاز، ذکر في الذخيرة رجل زوج ابنته و جهزها فمات فزعم ابوها ان ما دفع اليها من الجهاز أمانة؛ انجام: و قال القاضي الامام فخر الدين خان و ینبغی أن یکون القول قول منکر الشغل و تمام هذا ینظر في اجارات فتاواه و الله اعلم

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 18 مصحح، محشی، اجازه ای است که عبد الحق البروي جهت فخرالدین عبدالصمد خوافی به تاریخ ربیع الثاني 908 در هرات نوشته؛ جلد: مقوایی، 292 گ، 20 سطر، اندازه: 25×18سم [ف: 5 - 108]

آغاز: برابر؛ انجام: و قال القاضي الامام فخر الدين خان و ينبغيأن یکون القول منکر الشغل و تمامه في اجارات فتاواه، و الله أعلم بالصواب.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 8؛ مصحح، محشی؛ صورت خط مؤلف به تاریخ شعبان سال 651 در مدرسه میمونه محله براسوان سرور غک سمرقند و فرزندی وی؛ تملک: شیخ ابراهیم بن محمد القرمي با مهر «الواثق بالله الكريم، من کتب الشيخ ابراهیم بن محمد القرمى الخلوتي، علی ذریته و ... العلماء من طریقته ثم العلماء المحتاجين رحمة ربه الرحيم» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج قهوه ای، 510گ، 29 سطر، اندازه: 12/5×23/5سم [ف:33-131]

الفصول الغروية في الأصول الفقهية = الفصول / اصول فقه / عربی

al-fuṣūl-ul garawīyya fi-l uṣūl-il fiqhīya = al-fuṣūl

حائری اصفهانی، محمد حسین بن عبد الرحيم، - 1254 قمری

hā’erī-ye esfahānī, mohammad hoseyn ebn-e ‘abd-or rahim (-1838)

تاریخ تأليف: جمعه 19 ذیحجه 1239ق؛ محل تأليف: نجف اشرف

این کتاب که به نام «فصول» مشهور است از کتب تحقیقی معروف این فن است که مورد دقت و نظر اعلام متأخر واقع گشته و به تدریس متن و تعلیق شرح و حواشی بر آن پرداخته اند. مؤلف بالمناسبه برخی از نکات و تحقیقات حکمی را در آمیخته و بر کتاب «قوانین الاصول» بسیار تعرض و ایراد

نموده. کتاب در «مقدمه» و سه «مقاله» ترتیب یافته: مقدمه در مبادی و مباحث لغوی؛ مقاله 1. مباحث الفاظ؛ 2. ادله سمعیه؛ 3. ادله عقلیه.

آغاز: بسملة، الحمدلله الذي أرشدنا الى معالم الشريعة و معارج اليقين ... اما بعد، فیقول ... انه لما ساعدنی التوفيق الإلهي و التأييد الرباني علی السلوك في المسالك العلمية و تحصیل المعارف الدينية من العقلية والنقلية ...

انجام: و اخبار التخيير علی المتناقضين هذا غاية ما اردنا بیانه و قصدنا في سلك التحرير تبیانه و الحمد الله اولا و آخرا و باطنا و ظاهرا و الصلوة علی محمد و آله.

چاپ: مشار عربی، ص 669؛ تهران، سنگی، 1277ق، رحلی؛ بی ناشر، 1269ق؛ دارالخلافه طهران، 1305ق، 191+154ص؛ ایران، 1274ق؛ [تهران]، سنگی، [1269]، رحلی؛ تبریز، سنگی، 1306، رحلی، 439ص؛ دارالخلافه طهران، سنگی، 1305، رحلی 191+154ص

[الذريعة 241/16 ؛ معجم المطبوعات 1649؛ هدية الاحباب ص 197؛ فوائد رضویه 501؛ کشف الحجب 401؛ اعلام الشيعة 2/ 390؛ دنا 1031/7-1035 (106 نسخه)]

شرح و حواشی:

1- حاشية الفصول؛ اصفهانی، شیخ محمد (-13)

2- حاشية الفصول في علم الاصول؛ طباطبائی سنگلجی، محمد صادق بن مهدی (-1300)

3- حاشية الفصول الغروية؛ حسینی مرندی، اسماعیل بن نجف (-1318)

4- دقائق الأصول في شرح الفصول؛ تویسرکانی، محمد نبی بن احمد (-1320)

5- حاشية الفصول الغروية؛ قره باغی، اسماعیل بن محمد جواد (-1323)

6- حاشية الفصول؛ شریعت اصفهانی، فتح الله بن محمد جواد (1266-1339)

7- مفتاح مقفلات الأصول في توضیح معضلات الفصول؛ حسینی کاشانی، حسن بن احمد (-1342)

8- حاشية الفصول الغروية في الأصول الفقهية؛ نهاوندی، نورالدین بن محمد (-14)

9- حاشية الفصول؛ خویی، سید رضا

10- حاشية الفصول الغروية

11- حاشية الفصول الغروية في الأصول الفقهية

12- حاشية الفصول الغروية

آغاز: برابر؛ انجام: إن تفسیر الأصل بهذا المعنى مما لم یقل به أحد و انه لاریب في أن الظاهر من اللفظ المجرد عن القرينة بعد الفراغ من الكلام هو الحقيقة و ذلك لان کلام المجيب علی ما أولناه به في الدلالة القطعية نعم یتخذ ذلك علی ظاهره، قد تم

جزء اول؛ خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: 1228ق؛ مصحح، محشی به خط مؤلف؛ جلد: تیماج، 230گ، 18 سطر (22×15/5)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 39 - 233]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ ریز، کاتب = مؤلف (احتمالا)، تا: 1267 ق [تاریخ کتابت با تاریخ وفات مؤلف نمی خواند پس یا کاتب مؤلف نیست یا تاریخ نادرست است]، جا: نجف اشرف؛ محشی؛ جلد: تیماج، 258گ، 30 سطر (12×22)، اندازه: 31×21 سم [ف: 2 -102]

خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 19 ذیحجه 1232ق؛ تملک: مهر: علی اکبر الحسيني»؛ جلد: تیماج تریاکی، 29 سطر (12×21/5)، قطع: رحلی [ف: - 129]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق؛ جلد: میشن، 258گ، 31 سطر، اندازه: 30/6×21/3 سم [ف: 1 - 400]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1232ق [نشریه: 7 - 698]

آغاز: بسمله، المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الأنام، انجام: برابر

از مقاله دوم تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، کا: علی بن مشهدی محمد زنکوئی، تا: 1240ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج مذهب، 314گ، 21 سطر (14×9)، اندازه: 21×15سم [ف: 15-134]

آغاز: و اوردوا فیها من التوجيه و التزييف فکم من تحقیق مقام ترکوه؛ انجام: أن هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا علیهم السلام اذا حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت.

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1241ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی از مؤلف، مقابله شده؛ واقف: محمود شهابی، آبان 1366؛ 260گ، 21 سطر، اندازه: 14/7×20/7سم [ف: 16 - 337]

آغاز: تمهید مقال و توضیح حال ینقسم الواجب ببعض الاعتبارات الى مطلق و مشروط؛ انجام: یجوزون دون غیره دون غیره

از مقدمه واجب از مقاله اول تا اواخر همان مقاله از مقاله سوم (ادله عقلیه تا اواخر مقاله و مجددا مباحث الفاظ به صورت متفرق)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 10 شوال 1242ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی از مؤلف با رمز: مدظله؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: مقوا، 187گ، 23 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 16 – 338]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية، القول في الكتاب. فصل،

اتفق علماء الاسلام؛ انجام: برابر

جلد دوم (از مقاله دوم)، روز جمعه نوزدهم ذیحجه 1232 در نجف اشرف به پایان برده است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: دوشنبه 3 رجب 1248ق؛ جلد: تیماج، 350 گ، 18 سطر، اندازه: 14×20/5سم [ف: 1- 256]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن حاجی حسین علی قزوینی، تا: پنج شنبه 21 شوال 1248ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، با علامت بلاغ، محشی به امضاء «منه دام ظله»؛ جلد: تیماج مذهب، 360گ، 27 سطر، اندازه: 30×20سم [ف مخ: 1 - 353]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: عبد الوهاب بن ابوالقاسم رضوی همدانی (شاگرد مؤلف)، تا: چهارشنبه 19 ربیع الاول 1249ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، مقابله شده با میرزا ابو تراب؛ جلد: تیماج، 429گ، 22 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 9 - 210]

آغاز: القول في العام و الخاص، مقدمة: أعلم أن للقوم في العام حدودا كثيرة؛ انجام: برابر

از اول بحث عام و خاص تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 29 ربیع الثاني 1250ق؛ مصحح؛ تملک: صادق بن شیخ حسین لاهیجی در 1302؛ جلد: چرم مشکی، 342گ، 23 سطر، اندازه: 25/5×15سم [مؤيد: 1- 206]

آغاز و انجام: برابر

جلد 1 و 2؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد اسماعیل استرابادی جرجانی، تا: شوال 1251ق، جا: نجف اشرف؛ مصحح، محشی از مؤلف، از روی خط مصنف کتابت شده؛ تملک: محمد جعفر بن ملا محمد طاهر حلی در دهه آخر رمضان 1257؛ اهدایی: رهبری، مرداد 1380؛ جلد: تیماج مذهب، 309گ، 30 سطر، اندازه :30/5×17/8سم [ اهدائی رهبر: 11 - 364]

آغاز و انجام: برابر

خط شکسته نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد اسماعیل استر آبادی جرجانی، تا: 14 صفر 1252ق، جا: نجف اشرف؛ واقف: حاجی محمد علی تاجر عطار تهرانی، 1258؛ جلد: تیماج عنابی مذهب،303گ، 30 سطر، اندازه: 31×17سم [ف: 6- 3053]

جلد اول؛ بی کا، تا: 1252ق؛ قطع: وزیری [ف: - 194]

آغاز: برابر؛ انجام: جلد اول: أن هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا علیهم السلام اذا حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت.

جلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد اسماعیل استر آبادی، تا: 16 ربیع الثاني 1252ق، جا: نجف اشرف؛ واقف: سید محمد باقر سبزواری، محرم 1405؛ جلد: تیماج، 224گ، 24سطر، اندازه: 25×16سم [ف: 16 - 336]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد قلی بن فتح علی تبریزی، تا: 1253ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه»؛ جلد: تیماج، 320گ، 28 سطر، اندازه: 21/5×33/5 سم [ف: 6- 3035]

ج1؛ خط: نستعلیق، کا: مصطفی بن عبدالله هزار جریبی، تا: 1253ق، جا: کربلا؛ قطع: ربعی [نشریه: 7- 37]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1255 ق [رایانه]

آغاز و انجام: برابر

جلد 1 و 2؛ خط: نسخ خوش، کا: علی اکبر بن ملا رضا لاری شیرازی، تا: 10 شوال 1255ق؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ 446گ، 25 سطر، اندازه: 31×21سم [اهدائی رهبر: 11 - 366]

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 140

همان نسخه بالا [اهدائی ف: - 182]

آغاز: بسمله المقالة الثانية في الادله السمعية القول في الكتاب. فصل اتفق علماء الاسلام؛ انجام: برابر

جلد 2، از اول مقاله دوم در ادله سمعیه (کتاب، اجماع ...) و مقاله سوم در ادله عقلیه، خاتمه در تعارض ادله را دارد؛ خط: نسخ زیبا، کا: صفر علی بن اسماعیل نجف آبادی اصفهانی، تا: جمعه 19 ذیقعده 1255ق؛ تملک: محمد علی موسوی مشهور به گلستانه مورخ رجب 1270 ق با مهر «محمد علی الموسوي» (چهار گوشه)؛ جلد: تیماج، 30 سطر (10×19/5) [ف: 4 - 1892]

جزء دوم در ادله عقلیه؛ کا: علی طباطبائی، تا: جمعه 9 ذیقعده 1255ق، جا: کربلا [تراثنا: س 2ش 4 - 36]

جلد 1؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1255ق؛ 503ص، قطع: ربعی [رشت و همدان: ف: - 1148]

مجلد اول؛ کا: علی بن حسن نجف آبادی، تا: جمعه 17 ربیع الثاني 1255ق [دلیل المخطوطات کاشف الغطاء: 1 - 121]

جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: صفر علی بن اسماعیل نجف

آبادی اصفهانی، تا: پنج شنبه 4 ذیحجه 1256ق؛ مهر: «عبده محمد بن محمد حسین الحسيني» (بیضی)، «محمد بن محمد حسین الحسيني» (بیضی)، «الواثق بالله الغني خادم الرضا محمد تقی (مربع)، «لا اله الا الله الملك الحق المبين محمد حسین الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 200گ، 29 سطر، اندازه: 17×27/5 سم [ف:85 -1]

آغاز و انجام: برابر

جلد 1 و 2؛ خط: نسخ، کا: جعفر بن حاج شیخ محمد رفیع، تا: 29 ربیع الثاني 1256ق؛ محشی با رموز «منه عفی عنه»؛ تملک: شیخ صادق بن حسن لاهجی مورخ 1302ق، با مهر «عبده صادق» (مربع)؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج، 342گ، 23 سطر، اندازه: 14/5×24/5سم [اهدائی رهبر: 11 - 367]

نیمه دوم کتاب و از بحث برائت؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 25 جمادی الثاني 1257ق، جا: نجف اشرف؛ به خط یکی از شاگردان مؤلف، مصحح؛ تملک: ابوالقاسم مازندرانی با مهر «یا أبا القاسم» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 269گ، 23 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 25 - 122]

آغاز: برابر؛ انجام: حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت تم المجلد الأول جلد اول (مقاله اول)؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ محشی از محمد حسین نوری؛ جلد: تیماج، 272گ، 24 سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: - 195]

آغاز: بسمله المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب اتفق علماء الإسلام؛ انجام: برابر

شامل مقاله دوم و سوم و خاتمه است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1257ق؛ محشی از محمد حسین نوری؛ جلد: تیماج، 219گ، 24سطر، اندازه: 21×14/5سم [ف: - 195]

از اول «المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب» تا آخر کتاب ؛ خط: نسخ، کا: حسین بن عبدالرسول، تا: 20 رجب 1257ق؛ جلد: تیماج مذهب، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 309]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: حسن بن عبد الهدي مراغی، تا: 1257ق؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 297ص، 31 سطر، اندازه: 26×15سم [ف: 1- 597]

جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد رضا بن محمد جعفر نجف آبادی اصفهانی، تا: سه شنبه 27 محرم 1257ق؛ 289گ، 21 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 74]

هر دو جلد؛ خط: نسخ، کا: سید هاشم یزدی بن محمد علی موسوی، تا: 2 جمادی الثاني 1258ق؛ جلد: تیماج، 310گ، 29سطر، اندازه:30×18سم [ف: - 196]

خط: نسخ، کا: حسین بن لطف علی موسوی مازندرانی لاریجانی، تا: یک شنبه 20 رجب 1258ق، به دستور آخوند ملا حسن دامغانی ساکن کربلا؛ 321گ، 27سطر، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: - 33]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية، القول في حجية الكتاب، فصل اتفق علماء الاسلام و النتسبين اليه من الانام

خط: نسخ، کا: جعفر بن زین العابدين موسوی بحرانی بهبهانی، تا: یک شنبه 10 ربیع الثاني 1258ق، به دستور آخوند ملا عبدالله بن کربلائی جمشید بهبهانی؛ مصحح، جلد: تیماج، 255 گ، 21سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 35]

آغاز: بسمله و الحمدلله رب العالمين المقالة الأولى في جملة من المباحث العقلية بالکتاب و السنة القول في الأمر فصل الحق أن لفظ الامر مشترك؛ انجام: و النهي عن التطهير بالماء المغصوب او التذكية بالالة المغصوبة او ما نذر او لاتنصرف فیه بجوارحه لاینافی ترتب اثر الطهارة و التذكية علیه إلى غیر ذلك و کذا الكلام في الأمر کل ذلك یعرف بالمقايسة الى ما سبق و قد تم المجلد الثاني و یتلوه الحمد الثالث في المفهوم والمنطوق

مجلد دوم؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1258ق؛ مصحح، محشی با نشان «منه عفی عنه»، با یادداشتی از عبدالحسین آل بحر العلوم طباطبایی؛ جلد: مقوا، مذهب، 177گ، 13 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 1- 354]

آغاز: برابر؛ انجام: فما ذکر الفاضل المعاصر فیما اذالم یعلم النسخ بالتنصیص او بالاجماع او بالعلم بالمتأخر انه یجب التوقف او التخيير مدعیا أن هذا لیس من قبیل الاخبار.

خط: نسخ، کا: ابوالقاسم بن محمدرضا، تا: جمادی الثاني 1258ق؛ جلد: تیماج، 351گ، 21سطر، اندازه: 21×30سم [ف: 6 - 3053]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد کاظم همدانی، تا: 28 رمضان 1258ق، جا: مشهد رضوی؛ با گواهی بلاغ، مصحح، مقابله شده؛ تملک: علی اکبر بن محمد کاظم اصفهانی محمد مهدی اصفهانی؛ جلد: تیماج مذهب، 433گ، 24 سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: 24/2- 172]

جلد دوم کتاب و مشتمل بر ادله سمعیه می باشد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: سه شنبه 24 ربیع الاول 1259ق؛ 221، 25 سطر،

اندازه: 25×15سم [ف: 1- 85]

آغاز: برابر؛ انجام: واذا جعل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت الحمد لله اولا وآخرا ...

جلد اول کتاب تا آخر مبحث تخصیص؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: حسین بن کلبعلی هاشمی، تا: 1259ق؛ مصحح، محشی با امضای «منه»؛ تملک: محمد باقر بن محمد قاسم در سال 1262؛ مهر: «یا امام محمد باقر»؛ جلد: تیماج مذهب، 243گ، 20-22 سطر (8/5×15/5)، اندازه:21×14/5 سم [ف: 12 - 206]

آغاز: المقالة الثانية في الأدلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من كافة الأنام علی حجية الكتاب الكريم؛ انجام: برابر

جلد دوم: مقاله ثانیه تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کان مطلب بن محمد حسین کلیم آبادی قزوینی، تا: 17 رجب 1259ق؛ مصحح، یادداشت استکتاب از محمد تقی بن حسینعلی رشتی؛ جلد: تیماج مذهب، 328گ، 16سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 409]

آغاز: بسمله، القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المتفقين اليه من؛ انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: پنج شنبه 29 یا 30 جمادی الاول 1259ق، جا: استر آباد (ارض کود محله از قرای ...)؛ مصحح، با امضای مقابله با نسخه مصحح از روی نسخه اصل؛ جلد: تیماج مذهب، 300ص، 24 سطر، اندازه: 17/5×21/5سم [ف: 45 - 209]

آغاز: و فتح مغلقاته فأوردت ... ببعض المعاصرين و بالفاضل المعاصر ... و سمیتمه بالفصول الغروية في الأصول الفقهية؛ انجام: یجب التوقف لاالتخیر مدعیا أن هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا (علیهم السلام) اذا جعل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ماعرفت.

خط: نسخ خوب، کا: جعفر موسوی بحرانی بهبهانی پسر زین العابدين، تا: 1259ق، جا: کربلا، «حسب فرموده جناب علامی آخوند ملا عبدالله بن کربلایی جمشید بهبهانی؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: تیماج، 680ص، 21سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 202]

جلد اول؛ خط: نسخ، کا: محمد بن ملا محسن هزار جریبی، تا: 1259ق؛ این نسخه متمم نسخه شماره 1073 است؛ 180گ، 25سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 197]

آغاز: بسمله - القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنسبين اليه من الانام؛ انجام: قد فرغ مؤلفه من تسوید یوم الجمعه تاسع عشر شهر ذالحجه سنه اثنین و ثلاثین بعد الألف و ماتین و کان ذالك في ارض الغري

تذکر: نام کتاب و مؤلف در فهرست اشتباه ثبت شده که به قرینه آغاز نسخه تغییر یافت؛ کا: صالح بن شیخ علی بن شیخ صالح بحرانی، تا: جمادی الاول 1259ق، جا: شیراز (احتمالا)؛ محشی؛ جلد: مقوا مذهب، 196گ، اندازه: 18×23/5 سم [ف: 1- 185]

جزء اول کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد بن علی قزوینی، تا: 1260ق؛ 331گ، 21سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: 27 - 134]

آغاز و انجام: برابر

کامل؛ خط: نسخ، کا: عبدالصمد بن محمد صادق جنابادی، تا: 1260ق؛ واقف: سپهسالار؛ جلد: تیماج، 239گ، 30 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 1- 598]

آغاز: في الأدلة العقلية و المراد بالدلیل العقلى کل حکم عقلی یمکن التوصل بصحیح النظر فیه الى حکم شرعی؛ انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف به قرینه انجام نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: جمعه 23 رجب 1260ق، جهت آقا سید اسماعیل؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 120گ (132ر- 251ر)، 24 سطر، اندازه: 21/5×15سم [محدث ارموی مخ: 1- 94]

جلد اول؛ کاتب: عباس قلی خراسانی ترشیزی، تا: دوشنبه 10 رجب 1260ق، به امر سید علی دزفولی غروی [ف: - 17]

جلد دوم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1260ق؛ تملک: محمد علی پسر محمود حسینی آصفی در سپاهان؛ جلد: تیماج، 24 سطر (18×8/5)، اندازه: 17×27سم [ف: 5 - 374]

آغاز و انجام: برابر

جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، کا: محمدتقی بن محمد کاظم همدانی، تا: پنج شنبه 22 رجب 1260 ق و 15 شوال 1260ق، جا: همدان؛ جلد: تیماج مذهب، 275گ، 30 سطر، اندازه: 28×18سم [ف: 6 - 3053]

آغاز: جلد دوم: بسمله، المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الانام علی حجية الكتاب؛ انجام: برابر

جلد دوم؛ خط: نسخ، کا: زین العابدين بن محمد نجف آبادی اصفهانی، تا: جمعه 19 ربیع الاول 1261ق؛ تملک: جعفر حسینی به سال 1261 ق در نجف اشرف؛ نسخه توسط حجة الاسلام حاج محمد رحیم حسب الوصيه آقا میرزا جعفر حسینی ملقب به آقا میرزا بابا سبزواری در رمضان 1297 وقف مدرسه سمیعیه مشهور به مدرسه محمد باقر شده؛ جلد: تیماج، 236 گ، 20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 16 - 337]

مشهد؛ مدرسه باقریه؛ شماره نسخه:206

همان نسخه بالا [تراثنا: س 6ش 2 - 105]

آغاز: برابر

جلد اول (از اول کتاب تا آخر بحث نسخ)؛ خط: نسخ، کا: علی حسینی خبوشانی، تا: 27 محرم 1261ق؛ 319گ، 21 سطر، اندازه: 21×14سم [ف: 6 - 3054]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: جمادی الاول 1261ق، جا: تهران؛ واقف: نائینی؛ 313گ، اندازه: 31×22سم [ف: 6- 68]

آغاز: بسمله، ... في الادلة السمعية .. في الكتاب ... اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الأنام علی حجية الكتاب الكريم

از اول «ادله سمعیه» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، کا: محمد باقر بن ملا ابراهیم نجف آبادی، تا: غره ذیحجه 1262ق؛ 201گ، 23سطر، اندازه: 20×14سم [ف: 6 - 3054]

خط: نسخ، کا: محمد حسینی، تا: دوشنبه 25 صفر 1262ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 264گ، 30 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 20 - 121]

آغاز: جلد دوم: بسمله. المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الانام علی حجية الكتاب؛ انجام: برابر

جلد 2؛ خط: نسخ، کا: علی مقصودی، تا: جمعه 17 شوال 1262ق؛ تملک: محمد حسین کلباسی، ابوالبقاء محمد هادی بن عبدالعزیز در 9 رمضان 1296 با مهر «ابوالبقاء 1296» (بیضی)؛ مهر: «محمد هادی بن عبدالعزیز» (بیضی)؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387، جلد: تیماج مذهب، 246گ، 23 سطر، اندازه: 15×20/5سم [اهدائی رهبر: 11 - 367]

خط: نسخ، بی کا، تا: 1262ق؛ جلد: تیماج، 158گ، 31 سطر (11/5× 19/5)، اندازه: 28×19سم [ف: 16 - 538]

ج 1؛ بی کا، تا: 1263ق؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]

جلد اول؛ کاتب: علی اکبر بن محمد هزار جریبی، تا: 1264ق؛ قطع: وزیری [ف: - 194]

خط: نستعلیق، کا: شیخ اسدالله قزوینی، تا: رجب 1264ق، جا: قزوین مدرسه صالحیه؛ از روی نوشته حسین بن عبدالرسول در روز چهارشنبه رجب 1257 در کربلا، جلد: تیماج، 240گ، 19سطر ( 14/5×9)، اندازه: 22×15سم [ف: - 410]

خط: نسخ، کا: محمد صالح بن بصیر، تا: 6 ربیع الثاني 1265ق؛ قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1343]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية، القول في الكتاب، فصل اتفق علماء الاسلام المنتسبين اليه في الانام؛ انجام: برابر

تذکر: نام مؤلف و کتاب به قرینه آغاز و انجام نسخه تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: عبدالله بن حاجی تقی بروجردی، تا: چهارشنبه 19 ربیع الثاني 1265ق، با اضافاتی از مؤلف و به خط وی؛ جلد: تیماج، 203گ (1پ -203ر)، اندازه: 21×15سم [ف: 14 - 184]

آغاز: برابر

جلد 1؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسن بیرجندی، تا: 1265؛ مهر: مرحوم حاجی میرزا هادی دولت آبادی؛ اهدایی: مرعشی نجفی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 207گ، 22 سطر ( 14/5×9/5)، اندازه: 21×14سم [ف: 5 - 1502]

آغاز: لما خطر ببالی الفاتر واوردت لما ورد في فکری القاصر [...] الكلامه غالبا بالمعنی موردا له بعبارة وجيزة او في ومع ذلک: ... اما المقدمة ففی تعریف العلم و بیان موضوعه و ذکر نبذه؛ انجام: جهة تعارض اخبارنا الواردة في تعیین المتاخر امکن البناء علی التخيير مع فقد المرجح مطلقا بما دل علی ذلك عند تعارض الاخبار ... التحقيق ما عرقت.

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1265ق؛ جلد: تیماج، 234 گ، 24سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4 - 1458]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: نصرالله بن محمد باقر بارفروشی، تا: ربیع الاول 1265ق؛ مصحح؛ مهر: «المتوكل علی الله عبده محمد بن عبدالله» (بیضی)؛ واقف: ملاعبدالله نوری، 1295؛ جلد: تیماج، 369گ،20سطر، اندازه: 23×17سم [ف: - 68]

آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علی اشرف المرسلين و علی آله الطاهرين المنتجبين المقالة الثانية في الأدلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الإسلام؛ انجام: برابر از المقالة الثانية في الادلة السمعية تا آخر تعارض؛ خط: نسخ، کا: محمد هادی موسوی، تا: 1265ق، جلد: تیماج مذهب، 251گ،21سطر، اندازه: 15×21سم [ف: 6 - 3054]

آغاز: برابر؛ انجام: مع فقد المحرحج مطلقا عم ... غیر واضح بل التحقيق ما عرفت تم المجلد الأول من کتاب فصول الأصول ...

جلد 1؛ خط: نسخ، کا: محسن بن حبیب حسینی جرفاد قانی، تا: ربیع الثاني 1266ق، جا: اصفهان؛ مصحح، با علامت بلاغ؛ تملک: محسن بن حسیب حسینی گلپایگانی؛ جلد: تیماج، 237گ، 24

سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 3053]

آغاز: بسمله. المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتبين إليه من الأنام علی حجیه الكتاب ... ثم المعروف بینهم حجية محکماته من نصوصه و ظواهره؛ انجام: برابر

جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محمد کاظم بن محمد صادق دزفولی، تا: شعبان 1266ق؛ رکابه دار؛ تملک: محمد طاهر معزی؛ جلد: تیماج مذهب؛ 236گ، 23سطر (12×21/5)، اندازه: 31×21سم [ف: 39-245]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الانام علی حجية الكتاب الكريم تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، کا: محمد بن میرزا حسن قائنی بیرجندی، تا: چهارشنبه 4 شوال 1266ق، جا: مشهد رضوی؛ 207گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 75]

جلد اول کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1266ق؛ جلد: تیماج، 230گ، 19سطر (10×15/5)، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: - 410]

آغاز: بسمله، المقالة الثانية في الأدلة المسعية، القول في الكتاب؛ انجام: برابر جلد دوم؛ خط: نستعلیق زیبا، کا: ابوالقاسم بن محمد تقی، تا: جمعه 3 ربیع الثاني 1267ق؛ تاریخ 1370 نشانه تحصیل در اصفهان با مهر «الواثق بالله الغني عبده الراجي علی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، 171گ، 26 سطر (20×10)، اندازه: 19×28/5سم [ف: 3 - 991]

آغاز: بسمله المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب اتفق علماء الإسلام؛ انجام: برابر

جلد 2؛ خط: نسخ، کا: محسن بن حسیب جرفاد قانی، تا: 1267ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ جلد: تیماج مذهب، 197گ، 24 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 3054]

کا: محمد هادی موسوی، تا: 1268ق؛ انتقالی از کتابخانه پهلوی - مجموعه نوازی؛ 305گ، اندازه: 21/8×15/5سم [رایانه]

خط: نسخ، کا: محمد جعفر بن ملا محمد، تا: 1 محرم 1269ق؛ جلد: تیماج، 176گ، 29سطر (23×13)، اندازه: 31×21سم [ف: 320 - 16]

خط: نسخ، کا: اسماعیل بن محمد حسین اردکانی، تا: 7 رمضان 1271ق، جا: اصفهان؛ 291گ، 21سطر، اندازه: 15/5×21/5سم [ف: 2 - 117]

خط: نستعلیق، کا: محسن بن چراغعلی سرابندی، تا: 1271ق؛ 300گ، 23سطر، اندازه: 22×35سم [ف: 1 – 197]

آغاز: برابر؛ انجام: اذا حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت.

خط: نسخ، بی کا، تا: 18 ذیحجه 1271ق؛ جلد: تیماج، 33 سطر(12×22)، اندازه: 21×5/ 30سم [ف: 4 - 1854]

خط: نسخ، کا: محمد هادی بن مصطفی، تا: 1272ق، مهر: «عبده محمد هادی»؛ جلد: تیماج، 271گ، 25سطر (16×10) [ف: 3-1055]

جلد یکم؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: روغنی، 236گ، 26 سطر (15×9)، اندازه:21×14/5سم [ف: 8 - 229]

آغاز: برابر؛ انجام: اذا حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق ما عرفت. تم المجلد الأول ...

جلد نخست کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی با نشان «منه، منه عفب عنه، منه سلمه الله» و «منه عفی عنه» گویا به خط مؤلف باشد؛ جلد: تیماج مذهب، 220گ، 25-21 سطر (16×9)، اندازه: 15/5× 21/5سم [ف: 40 - 61]

آغاز: جزء منها او لان المطلق جزء من المقيد والمقید جزء من الموضوع فیکون المطلق ... القول في المبادى اللغوية تقسیم اللفظ الموضوع اما ان یتحد في الاعتبار اولا؛ انجام: الثالث الترجيح باعتبار تأخر الورود فاذا علم احد الروايتين متقدمة في الورود وتعینت عمل ما متأخر

از «القول في مبادی اللغوية» تا «فصل في تعارض الأخبار»؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، با علامات بلاغ؛ جلد: تیماج قهوه ای، 403گ، 29 سطر، اندازه: 31×20سم [ف مخ: 1 - 353]

آغاز: برابر؛ انجام: مدعیا أن هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا اذا حصل التعارض بینها غیر واضح ..

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 285گ، 27 سطر، اندازه:30×20سم [ف: 2 - 213]

آغاز: و منها قوله جل شأنه: «و کذلك جعلناکم أمة وسطا ... وجه الدلاله انه تعالی ... »؛ انجام: برابر

جلد دوم از مبحث حجية الكتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ محشی؛ 233گ، 21 سطر، اندازه: 16×21/5سم اف: 2 - 213]

آغاز: بدلیل انها موضوعة للمشبه به لا المشبه و لا الأعم منهما؛ انجام: برابر

از اوایل کتاب تا آخر آن؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: گالینگور، 286گ،31 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم[اهدائی رهبر: 11 - 367]

آغاز: التفسير لظهور آن من اظهر وجوه اعجاز اشتماله علی الفصاحة و البلاغة التي لا یسعها طاقة البشر ... (بعد از دو برگی) القول في الاجماع مقدمة الاجماع في اللغة يأتي لمعنیین العزم و منه؛ انجام: برابر

جلد 2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: محمد حسین کلباسی؛ اهدایی: رهبری، شهریور 1387؛ جلد: تیماج، 202گ، 25 سطر، اندازه: 21/8×31/7سم [اهدائی رهبر: 11 - 368]

آغاز: بسمله قوله المهيات المراد بالمهیات هی الماهيات الشرعية كالصلواة و الزكاة و الحج و النكاح ... القول في الاجماع مقدمه الاجماع في اللغة یاتی لمعنیین العزم؛ انجام: وانت خبیر بان منشاء هذه الكلمات عدم تحقق معنی الحكم الواقعي والحکم الظاهري وقد نبهنا. از بحث حجة الكتاب تا پایان کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج مذهب، 200گ، 21 سطر، اندازه: 31×21سم [ف: 6 – 55 30]

بخشی از کتاب فصول است در باره اجماع. در فهرست به عنوان «الاجماع» آمده؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 58گ (137پ -194ر)، 19 سطر (10/5× 14/5)، اندازه:17×21/5سم [ف: - 219]

آغاز: ینقسم الواجب ببعض الاعتبارات الى مطلق و مشروط؛ انجام: و اعجب من ذلك انه بعدان جعل الدلالة الالتزامية.

در فهرست به عنوان «اقسام واجب» و بدون مؤلف آمده است که با توجه با انطباق آغاز و انجام نسخه، معلوم شد بخشی از کتاب «الفصول الغروية» است؛ بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: تیماج، 5ص، 19سطر (16×10)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 10 - 32]

جلد 2 از مقاله دوم در ادله سمعیه؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 376ص، 20سطر (21×14/5) [رشت و همدان: ف: - 1147]

آغاز: ملتمسه بانجاح مسوله و اسعفت مرامه نبیل ماموله فتعرضت لما خطر ببالی الفاتر

خط: نسخ، کا: محمد قائنی، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 256گ، 24 سطر، اندازه: 15×21/5سم [ف: - 101]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية القول في الكتاب ... اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الأنام علی حجية الكتاب؛ انجام: كجملة من مباحث الأمر و النهي و العام و الخاص و المطلق و المقد لکونهم من اهل العرف و الاستعمال عارفین بطرق المقال مستغین عن البحث والجدال في ذلك المجال

تذکر: نام کتاب و مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، 193گ، 21سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 2 - 114]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ زیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 324گ، 27 سطر(10×16/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 3 - 827]

آغاز: بسمله، القول في الكتاب، فصل اتفق علماء الاسلام و المنتسبين اليه من الانام علی حجية الكتاب الكريم و الفرقان العظيم و المنكر لحجیته مخالف لضرورة الدين و ربما خرج به عن فرقة المسلمين

تذکر: نام کتاب به قرینه آغاز نسخه تعیین شد؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ 140 گ، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 8]

آغاز و انجام: برابر

هر دو جلد است؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد تقی بن محمد رضا قاینی، تا: قرن 13؛ محشی از مؤلف، با نسخه مؤلف مقابله شده؛ جلد: تیماج مشکی، 288گ، 30 سطر، اندازه: 30×20سم [ف: 16 - 336]

آغاز: برابر؛ انجام: و عدم الجابر و هذا اولی و یظهر من رواية.

خط: نسخ زیبا، کا: محمد علی بن محمد صالح مازندرانی، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، 31 سطر (10/5× 20/5)، اندازه:30×18سم [ف: 4 - 1874]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية، القول في الكتاب، فصل: اتفق علماء الإسلام؛ انجام: برابر

جلد دوم: مقاله ثانیه در ادله سمعیه مقاله ثالثه در ادله عقلیه و خاتمه در تعارض ادله؛ خط: نسخ، کا: محمد بن محمد حسن تبریزی حکمبادی، تا: 1311ق؛ جلد: تیماج، 211گ، 23 سطر، اندازه: 25×15سم [ف: 2 - 212]

آغاز: بسمله. القول في الاجماع مقدمة الاجماع في اللغة یاتی المعنيين العزم و منه لاصیام لمن؛ انجام: و الاعتماد علی بعض وجوه الترجيح مشروط بانتفاء ما یساویه او یزید علیه في الجانب

الأخر

شامل بخشی از اوایل جلد دوم (مبحث «القول في الاجماع») است؛ خط: نستعلیق، کا: سید شوکت حسین، تا: 22 جمادی الاول 1341ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: «سید شوکت حسین»؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت 1386؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مذهب، 61گ، اندازه: 17/5×10سم [اهدائی رهبر: 11 - 368]

آغاز: برابر؛ انجام: و البقاء الله الواحد القهار

خط: نستعلیق، کا: ابوطالب حسینی، بی تا [رایانه]

آغاز: برابر؛ انجام: و علی هذا فما ذکره الفاضل المعاصر فیما اذا لم یعلم النسخ بالتنصبص او بالاجماع او بالعلم او بالتأخر انه یجب التوقف لا التخيير مدعیا أن هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا اذا حصل التعارض بینهما غیر واضح بل التحقيق. ما عرفت.

جلد1؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح؛ تملک: شیخ محمد رضا معزی؛ جلد: تیماج، 254گ، 23 سطر (12×21/5)، اندازه: 30×22سم [ف: 39 - 245]

آغاز: في الادلة السمعية في الكتاب اتفق علماء الاسلام والملتبسین اليه من الانام علی حجية الكتاب الكريم والفرقان العظيم والمنکر الحجيته مخالف لضرورة الدين؛ انجام: برابر

خط: نسخ، کا: ابوالقاسم ابراهیم آبادی، بیتا؛ جلد: تیماج، مذهب، 276گ،20 سطر، اندازه: 21×15سم [ف مخ: 4 - 1458]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية ... علی حجية الكتاب الكريم و الفرقان العظيم و المنكر لحجیته مخالف لضرورة الدين و ربما خرج به عن فرقة المسلمين ثم المعروف؛ انجام: برابر

از ابتدای مقاله دوم تا آخر؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، جلد: تیماج، 208گ، 23سطر، اندازه: 22×15سم [ف مخ: 4 - 1458]

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، مقابله شده؛ مهر: «محمد حسن» (بیضی)؛ واقف: ملا ابوالقاسم خلف با تولیت حسن بن غفار خویی، جلد: تیماج مذهب، 27 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 165]

آغاز: بمن یری صحتها و ظاهر الاصطلاح لا یساعد علیه و لاعلی الأحكام الخمسة لانتقاض عکس؛ انجام: و هم مدلوله المجازي وذلك لان المودين او الحاضرين انما یکونون مدلوله الحقيقي و في غیرهم.

از اول تا عموم و خصوص؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ محشی با امضاء «منه عفی عنه» و «منه رحمه الله» و بعضی حواشی به خط احمد بن اسماعیل حسینی؛ جلد: گالینگور، 180 گ، 22-26سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 6 - 3054]

آغاز: هو العلم بها و العلم بالشیء یغایر الشيء و لو بحسب الاعتبار و قد اجیب عنه بتقدیر مضاف في الاول؛ انجام: اذا حصل التعارض بینها غیر واضح بل التحقيق ما عرفت، تم المجلد الأول

جلد اول (از اول کتاب تا بحث نسخ)؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ 113گ، 24 سطر، اندازه: 24×14سم [ف: 6-3054]

آغاز: برابر؛ انجام: مدعیا من هذا لیس من قبیل اخبار ... اذا حصل التعارض بینها غیر واضح بل التحقيق ما عرفت ... الطاهرين

خط: نسخ، بی کا، بی تا [رایانه]

آغاز: علی القول به یتوقف؛ انجام: و یتخیر مع التساوي و ذهب بعض اصحابنا.

شامل دو جلد اول و دوم؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: آیت الله نجفی مرعشی؛ کاغذ: اصفهانی، 213گ،30 سطر (21×11)، اندازه: 31×22سم [ف: 4 - 1467]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مقابله شده؛ مهر: «الواثق بالله الغني عبده محمد علی»؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج مذهب، 360گ، 20سطر ( 11/5×8)، اندازه: 21×15سم [ف: 4 - 1391]

خط: نسخ، بی کا، بی تا، قطع: رحلی [رشت و همدان: ف: - 1343]

آغاز: ... لان العلم بکون الانسان حقيقة في البلية لا غیر مثلا ارق المضي الذي یطلق باعتباره علی البلية علی العلم؛ انجام: هذا لیس من قبیل اخبار ائمتنا اذا حصل التعارض غیر واضح بل لتحقیق ما عرفت. تم المجلد الأول من کتاب الفصول الغرويه.

جلد اول مشتمل بر مباحث الفاظ، تعارض و تراجیح، حقیقت شرعی، صحیح و اعم، مقدمه واجب و غیره تا پایان مباحث جلد اول؛ خط: نستعلیق، بی کا، بی تا؛ جلد: تیماج، 186گ، 25 سطر (11×18/5)، اندازه: 16/5×25/5سم [ف: 19 - 298]

بی کا، بی تا [نشریه: 7- 767]

با حاشیه شیخ مرتضی انصاری؛ بی کا، بی تا [د.ث. مجلس]

آغاز: ... بدلیل أنها موضوعة للمشبه به لا المشبه و لا للأعم منهما و قد استعملت في المشبه

کامل است و تنها چند ورق از ابتدای آن افتاده؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ مهر: «سید محمد علی موحد»؛ 285گ، 31 سطر، اندازه: 20×5/ 30سم [مؤيد: 1 – 315]

بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ تملک: علی نقی قزوینی خیارجی

[ف: - 15]

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ 205گ، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 1- 197]

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 255گ، 21 سطر، اندازه: 22×15سم [ف: 1- 197]

ادله عقلیه؛ بی کا، بی تا [ف: - 73]

آغاز: المقالة الثانية في الادلة السمعية؛ انجام: و اخبار التخيير علی المتناقضين هذا غایه

از مقاله دوم تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: میرزا ابوالحسن باقی زاده؛ 221گ ، 23 سطر، اندازه:22×15سم [ف:6 - 68]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ واقف: سپهسالار، 1297؛ جلد: تیماج،251ص، 32سطر، اندازه: 21/5×31سم [ف: 1- 598]

از «المقالة الثانية في الادلة السمعية» تا آخر کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ واقف: شهید؛ جلد: تیماج، 25 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: - 310]

آغاز: برابر انجام: او بالعلم بالتاخر من انه یجب التوقف لا التخيير مدعیا ... تم المجلد الأول من کتاب الفصول الغرويه و یتلوه ...

جلد اول؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ اهدایی: جواد کمالیان؛ جلد: تیماج مذهب، 241، 25 سطر، اندازه: 20×15سم [ف: 2 - 55]

الفصول الفخرية في اصول البرية / انساب / فارسی

fosūl-ol faxrīyye fi osūl-e barīyya

ابن عنبه، احمد بن علی، 748 - 828؟ قمری

ebn-e `enaba, ahmad ebn-e ‘alī (1348 - 1425)

اهداء به: فخر الدين ابوالمناقب حسن حسینی

در بیان علم نسبت و فوائد آن و ابتداء منشأ آدمیان و بیان اقوال علمای ملل و نحل در این باره و نسب قبائل عرب و عجم و ذکر مشاهیر انبیاء و خلفا و سلاطین و وزرا و علما خصوصا علویان، مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل»: مقدمه: در بیان منشأ نسل انسان؛ فصل 1. ذکر فرزندان حام بن نوح؛ 2. ذکر فرزندان یافث بن نوح؛ 3. ذکر نسل سام بن نوح.

آغاز: الحمدلله الذي خلق الانسان من سلالة من طین و اصطفاه الخلافته من بین جمیع العالمين ... و بعد بر ارباب الباب روشن و واضح است ...

انجام: و برادرانش محمد و عبد الله و سلیمان بقیه در مصر و شام می باشند و هذا آخر ما وعدنا باتیانه في هذا الكتاب.

چاپ: تهران، 1346 ش، تصحیح سید کاظم موسوی، مقدمه جلال الدين همائی، به اهتمام سید جلال محدث ارموی، 303ص [الذريعه 242/16]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ مصحح؛ یادداشت میر جلال الدين محدث ارموی؛ جلد: تیماج، 149گ، 14سطر، اندازه: 18×13سم [ف: 3 - 402]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ تملک: محمد محسن بن آخوند ذوالفقار اصفهانی به سال 1130؛ یادداشتی از مهدی بیانی که کتاب را به سال 1345 به سید جلال الدين محدث ارموی هدیه کرده؛ جلد: مقوایی، 62گ، 25 سطر، اندازه: 246×7/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1055]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: حسن علی خان، تا: قرن 13، حسب الارشاد سید باقر حسین صاحب؛ مصحح، با بلاغ مقابله، محشی؛ اهدایی: رهبری، بهمن 1383؛ کاغذ: کشمیری، جلد: تیماج مذهب، 69گ، 19 سطر، اندازه: 21×14/5سم [اهدائی رهبر: 8- 277]

فصول الفرقان لإيضاح سبیل الايقان / علوم قرآن / عربی

fuşūl-ul furqān li-īdāḥ-i sabīl-il īqān

بارفروشی، محمد نصیر بن محمد معصوم، ق 12 قمری

bārforūšī, mohammad nasīr ebn-e mohammad ma‘sūm (- 18c)

در آغاز این رساله چند بند است با عناوین «انواریه» در مدح و منقبت و فضایل حضرات معصومین علیهم السلام با عبارات مسجع، پس از آن چند فصل کوتاه است جامع آیاتی در موضوعات مخصوص بدین عناوین: في هداية القرآن في فرض اليقين، في القول بلا علم، في الظن، في الرأي، في التقليد، في المتبوع، في الاختلاف، في الاكثر، في الوسع، في الدين الخالص، في الحلال و الحرام، في الاضطرار، في البكرة و العشي.

قم: مرکز احیاء؛ شماره نسخه: 1915/2

آغاز: لقد من الله علی المؤمنين بسید الثقلين أبي القاسم محمد المصطفي قرة کل عین انزل علیه القرآن و شق له القمر قطعتین؛ انجام: و سبح بحمد ربك قبل طلوع الشمس و قبل الغروب و من الليل فسبحه و ادبار السجود

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ جلد: مقوایی، 20گ (36ر -55پ)،

15 سطر، اندازه: 19×11/5 سم [ف: 5 – 342]

الفصول في الأصول- الفصول النصيرية في الأصول الدينية

الفصول في الأصول / اصول فقه / عربی

al-fusul fi-1 usul

رازی، عبدالرحیم بن معروف، ق 9 قمری

rāzī, 'abd-or-rahīm ebn-e ma‘rūf (- 150)

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 16581

بی کا، تا: قرن 13 [د.ث. مجلس]

الفصول في الأصول / اصول فقه / عربی

al-fuṣūl fi-l uşūl

در این رساله مسائل اصول فقه فهرست وار آمده است.

تهران، ادبیات، شماره نسخه:3/ 90 - د

آغاز: بسمله. احمد الله علی احسانه و اصلی علی نبیه محمد الداعي الى رضوانه و بعد فقد التمس منی بعض اخوانی ... ان اجمع عیون مسائل اصول الفقه ... فاجبت الى ملتمسهم و سمیته بالفصول في الاصول؛ انجام: و القياس حجة ... الحمد لله الذي وفق رسول رسوله و الله اعلم (تم المختصر و الحمد الواهب العقل بلاغاية و الشكر بلانهاية علی ید محمودبن کرم بن محیی بن شیخ ابی بکر الشبستري)

کا: محمود بن کرم بن محیی بن شیخ ابی بکر شبستری، تا: قرن 18گ (19پ-21ر)[ف: 1 - 372]

فصول في الالهي = فصول من الحكمة / فلسفه / عربی

fuṣūl-un fi-l ilāhī = fuşūl-un man-1 hikma

ابن سینا، حسین بن عبد الله، 370؟ - 428 قمری

ebn-e sīnā, hoseyn ebn-e ‘abd-ol-lāh (981 - 1038)

دکتر مهدوی آن را به نام «فصول من الحكمة» آورده و می گوید این رساله بخشی از تعلیقات است.

آغاز: بسمله، وصلواته علی نبیه خیر الخلايق محمد و آله الطاهرين وجود کل موجود هو الاول لانه فایض عنه و وجوه هوله فوجوده ...

انجام: و لواهب العقل الحمد بلانهاية و صلی الله علی خیر الخلايق محمد آله الطاهرين و الحمد لله رب العالمين

[مصنفات ابن سینا، مهدوی 286]

نسخه اصل: کوپرولوش 1589؛ بی کا، تا: با تاریخ 756ق؛ در هامش، مجدول؛ 1گ (343پ-ر)، 33 سطر [فیلمها ف: 1- 486]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 2116/101 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [میراث شهاب: س18ش1 - 58]

آغاز: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 1ص (20ر)، 29 سطر، اندازه: 18/5× 25/5سم [ف: 38 - 621]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، تا: 1102ق؛ جلد: تیماج، 32ص (446 -477)، 14 سطر، اندازه: 20×11سم [ف: 9 - 403]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان تعلیقات ابن سینا آمده؛ خط: شکسته تعلیق، بی کا، تا: ربیع الاول 1306ق؛ 19گ (52پ - 70ر) [ف: 3 - 206]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «تعلیقات فارابی» آمده؛ خط: شکسته نستعلیق، بی کا، تا: 1390ق؛ 21ص (38-58)، 14 سطر، اندازه: 20/5×13/5سم [ف: 9 - 622]

الفصول في ترتیب مباحث الأصول / اصول فقه / عربی

al-fusul fi tartib-i mabahit-il usul

چاپلقی، علی اصغر بن محمد شفیع، - 1313 قمری

Čāpalaqī, ‘alī asqar ebn-e mohammad šafī (- 1896)

کتاب استدلالی است در قواعد اصول فقه بدون اطناب و اختصار مخل - بنا به گفته مؤلف در سر آغاز کتاب - مشتمل بر یک «مقدمه» و چند «باب» و یک «خاتمه». پاره ای از بحث های این کتاب ناتمام مانده است.

آغاز: الحمدلله رب العالمين ... انی ارید أن أدون مختصرة في الاصول جامعا لجمیع المطالب حاویا لتمام المارب.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 4369/1

آغاز: برابر؛ انجام: حتی يؤل الكلام إلى التمسك بمفهوم الموافقة ففساده ظاهر، البحث العاشر ...

خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج، 219گ (1ر-219پ)، 21 سطر، اندازه: 16×10/5سم [ف: 11 - 369]

الفصول في تیسیر المسئول / دعا / عربی

al-fuṣūl fī taysīr-il mas’ūl

مؤلف شناخته نشد. وی صاحب کتاب «الجنة و السيف» است، در مقدمه آورده است: «انی لما فرغت من تأليف الرسالة المسماة بالجنة و السيف احببت ان اضیف اليها فصولا یتضمن ما یحتاج

اليه الانسان و ختمتها بالدعوات التي یوجب الغفران من الله الملك المنان و التي ورد لرفع مظالم العباد و سمیته بالفصول في تیسیر المسئول»..

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:36747

آغاز: بسمله. اما بعد الحمد و الصلوة فیقول مؤلف هذا الفصول؛ انجام: توجب لی محبتك یا محب التوابين

خط: نسخ و نستعلیق، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ جلد: مقوا، 14گ، 13 سطر، اندازه: 24×16سم [اهدائی رهبر: 6- 363]

مشهد؛ شیخ علی حیدر؛ شماره نسخه:706

همان نسخه بالا [مؤيد: 2 – 197]

الفصول في شرح تهذیب الوصول = الفوائد المنصورية / اصول فقه / عربی

al-fuṣūl fi š.-i tahdīb-il wuṣūl = al-fawā’id-ul manşūryya

فارسی شیرازی، منصور بن عبدالله، ق 10 قمری

fārsī šīrāzī, mansūr ebn-e ‘abd-ol-lāh (- 160)

وابسته به: تهذیب الوصول الى علم الاصول = تهذیب طریق الوصول = تهذیب الاصول؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648 -726)

شرح مزجی است بر «تهذیب الوصول» علامه حلی. گویا مؤلف برای کتابش نام خاصی انتخاب نکرده، لذا در برخی فهارس با عنوان «الفوائد المنصورية» و در برخی با نام «الفصول» معرفی شده است.

آغاز: بسمله، الحمد هو الوصف جمیل اختیاری او غیره بحذأ محمود علیه اخباری من نعمة ...

انجام: فلیطلب من کتابنا المسمى بنهاية الوصول فانه قد بلغ الغاية و تجاوز النهاية

[الذريعة /16 360 و 243؛ دنا 1035/7(12 نسخه)]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا قرن 10؛ مصحح؛ واقف: خواجه شیر احمد تونی؛ جلد: تیماج، 177گ، 18 سطر، اندازه: 19×13سم [ف: 16 – 358]

آغاز: برابر؛ انجام: أن اقترن بالحکم اولا فعلی الأول الايبطل النكاح

از اول تا اواخر مقصد دهم (قیاس)؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ واقف: عضدالملک، 1276ق؛ جلد: میشن، 141گ، 17 سطر، اندازه: 12×17/5سم [ف: 16 - 359]

انجام: أو المطالبة بتاثیره فیقال لم قلت ان الكيل مؤثر و اما في الفزع ببیان ما یقتضی بنقض حکم المستدل بأن یقول ...

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ واقف: آیه الله صادقی؛ 175 گ، 23 سطر، اندازه: 21×12/5 سم [ف: 1- 85]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: میر کجال، تا: پنج شنبه 18 محرم 1000ق؛ تملک: محمد بن سید ابی القاسم موسوی، سید حسن موسوی، شیخ حسین حلی؛ مهر: کتابخانه مجدالدین؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: ابری، 14 سطر (31×7)، اندازه: 20×13سم [ف: 3 - 1088]

خط: نسخ، کا: محمد بن فتح الله بسطامی، تا: شنبه 10 ربیع الاول 1005ق، جا: قزوین مدرسه رزم سارية؛ مصحح، محشی، مقابله شده توسط کاتب در سال 1012؛ جلد: تیماج، 140گ، 23 سطر، اندازه: 23×12/5 سم [ف: 23 - 245]

بی کا، تا: 14 10ق [اوراق عتیق: 1- 246]

آغاز: برابر؛ انجام: في كيفية الرواية علی المراتب قول الصحابي

خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ صفحات مشوش است؛ 94گ، 16 سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 140]

کا: محمد علی بن عبدالرحیم، تا: 20 ذیحجه 1218ق؛ قطع: خشتی کوچک [رشت و همدان: ف: - 1533]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: پنج شنبه 25 جمادی الاول 1256ق؛ جلد: تیماج، 162گ، 21 سطر، اندازه: 15/5× 23/5سم [ف: 6 - 3132]

آغاز: برابر؛ انجام: الفصل السادس في الاشتراك وفیه مباحث الاول المشترك هو اللقط الموضوع ... فمازاد ...

بی کا، بی تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج، 41گ [ف: 1- 384]

آغاز: بحسب اللفة یعنی أن التخصيص و ينشأ من الاستعمال؛ انجام: عن مثل ما حکمه به في نظایر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: آغاز و انجام کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، 233 گ، اندازه: 14/5×10 سم [ف: 5 - 1614]

آغاز: برابر؛ انجام: و هو ای مجموع المعارضين سؤال الفرق و یسمی به في المشهور و الى الله ترجع الامور...

خط: نستعلیق، بی کا، تا: نزدیک عصر مؤلف؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 155گ، 21 سطر، اندازه: 23×12سم [ف: 21 - 90]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، بی کا، بی تا، متن بی نقطه نوشته شده؛ مهر: «عبده الراجي محمد هاشم الموسوي 1258» (بیضی)؛ جلد: مقوا، 145گ، 23 سطر، اندازه: 24×13سم [ف مخ: 4- 1459]

فصول في صفة البروج / هیئت / عربی

fuṣūl-un fi şifat-il burūj

فصولی در صفة البروج و میزان العمل و طالع السنة و مباحثی غیر از این. جدول نجومی هم دارد و گزیده ای است از کتاب ها.

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه:7581/6

بی کا، بی تا، کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 5گ (133-137)، 23 سطر(15×9/5)، اندازه: 13×18/5 سم [ف: 16 - 640]

فصول في الطب / طب / عربی

fusul-un fi-t tibb

؟ ثعالبی، عبدالملك بن محمد، 350 - 429 قمری

sa‘ālebī, ‘abd-ol-malek ebn-e mohammad (962 - 1038)

رساله ای است در بیان بیماری های مختلف مشتمل بر چند «فصل»: فصل في ادواء العين؛ في تفصیل العروق و الفروق فیها؛ في الدم اسمائها؛ ما جاء علی فعال و فعولمن الأدواء و الاوجاع في کلام العرب مثل الصداع و الزكام و اللدود؛ في تفصیل اسماء الامراض و القاب في اقوال الأئمة و اهل اللغة و الأطباء في اصطلاحات الأطباء علی القاب الحميات؛ في ادوية تدل علی انفسها بالانتساب الى اعضائها في ضروب الغشى؛ في الجرح؛ في صلاح الجرح.

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:21077

آغاز: فصل في ادواء العين الغمض الا تزال العين تأتي بر مص اللخ؛ انجام: قبل تقشش في تقسیم البرء افاق مت الغشي صح من العلة صحا من السكر اندمل من الجرح [لحفظ الصحة]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ اهدایی: رهبری، خرداد 1373؛ جلد: میشن، 3گ، 17 سطر، اندازه: 14/5×21/5سم [اهدائی رهبر: 9-351]

الفصول في المعالم الالهية / کلام و اعتقادات / عربی

al-fuṣūl fi-l ma‘ālim-il ilāhīyya

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 535/4-ف

عامری نسخه اصل: اسعد افندی 1933؛ بی کا، بی تا[ فیلمهاف: 1- 496]

الفصول في المعاملات / فقه / عربی

al-fuṣūl fi-l mu‘āmilāt

اسروشنی، محمد بن محمود، - 632 قمری

asrūšanī, mohammad ebn-e mahmūd (- 1235)

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14500

آغاز: الحمدلله الذي مهد دین الإسالم و أحكم أساسه، بیان القضا و أوضح دلائله بما؛ انجام: الثمن کله و رأيت في موضوع آخر إشتري امة بخمسین دینار ثم ...

ناتمام؛ بی کا، تا: قرن 9؛ تملک: ملک محمد؛ جلد: چرم، 313گ، 23 سطر (11×22)، اندازه: 28×16/5سم [ف: 36 - 493]

الفصول في معرفة الشمس و البروج = حساب سر النيرين / هیئت /عربی

al-fuṣūl fī ma'rifat-iš šams wa-l burūj = hisāb-u sirr-in nayyirīn

جزائری، علی بن هلال، - 909 قمری

jazā’erī, ‘alī ebn-e helāl (- 1504)

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه:18503

آغاز: بسمله رب یسر یا کریم و به ثقتی الحمدلله رب العالمين؛ انجام: و علی ذلك فقس حتی الخلاص الى اخر البروج تمت

خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: 1068ق [رایانه]

فصول في المعروف من حکماء الفرس - کلمات السلاطين

الفصول اللؤلؤية في اصول فقه العترة النبوية / اصول فقه / عربی

al-fuṣūl-ul lu'lu'īya fi usūl-i fiqh-il ‘itra-tin nabawīyya

صنعانی، ابراهیم بن محمد، - 914 قمری

san‘ānī, ebrāhīm ebn-e mohammad (- 1509)

مؤلف در این کتاب اقوال علمای مذاهب مختلف را در اصول فقه بدون هیچ استدلالی، به عنوان مقدمه ای برای مذهب زیدی جمع آوری نموده است.

آغاز: الحمدلله رب العالمين و صلواته علی محمد المصطفى الأمين و علی اخیه الأنزع البطين و علی سيدة نساء الخلق اجمعین و علی سبطیها و الأئمة السابقين و المقتصدين من ابنائهم المنتجبين و علی اصحابهم و اتباعهم الى یوم الدين و بعد فهذه نخب مصطفاه ...

انجام: و قد توسع بعض علمائنا و غیرهم في عدها و حصرها ... فلتراجع بسایطها و فیما ذکر منها ارشاد الى ما لم یذکر و الله اعلم.

[مؤلفات الزيدية 321/2 ، ش 2406؛ قاهره، فؤاد سید 183/2]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ مایل به ثلث، کا: عبدالعزیز بن محمد نعمان، تا: اوایل چهارشنبه 5 ربیع الاول 1054ق، نسخه یمنی؛ محشی؛ تملک: محمد بن عبدالله بن حسین، زید بن محمد بن حسن بن امیر المؤمنين القاسم بن محمد در ذیقعده 1111ق، سعید بن محمد بن یحیی، یحیی بن هادی النصير شرفی انسی، حسن بن مطهر بن ... در جمادی الثاني 1081ق، نعمت الله احقاقی ابن محمد باقر در 29 ذیقعده 1350ق، یادداشت عاریت از محمد بن عبدالله بن الحسين؛ یادداشت کتابخانه محمد کریم اشراق جهرم 1355؛ جلد: تیماج مذهب، 150گ، 11سطر(14×21/5)، اندازه: 20×29/5سم [ف: 20 - 148]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، مجدول؛ جلد: تیماج، 146گ، 15سطر، اندازه: 19×27سم [ف: 26 - 228]

الفصول المائة في المواعظ المرصعة / حدیث / عربی

al-fusil-ul mi'a fi-l mawa'iz-il murassaa

نسخه ای است که اول و آخر آن کسر است و نشانی از نام صحیح کتاب و مؤلف نیافتیم ولی مباحثی است از جمله: ما یقال عند نعی اخیه من المسلمين. ثواب من مات ولده، ثواب زيارة النبي (صلی الله علیه و اله)، ... مجلس في ذکر شهر رمضان، مجلس في قوله تعالی یستخفون من الناس ولا یستخفون من الله، مجلس في قوله و آخرون اعترفوا بذنوبهم، مجلس آخر روی في الخبر عن سید البشر انه قال خیر الناس .... پس از آن ده مجلس دیگر درباره آیات قرآنی آمده است سپس مطلبی تحت عنوان ذکر رحلة الامام شافعی رحمه الله و بعد از آن حکایات و روایات از رسول الله (صلی الله علیه و اله) و ائمه دین و عرفا و حکما و بزرگان و اشعاری در موعظه و عبرت دنیا و در خاتمه کتابش را به ادعیه مستجابه ختم می کند.

مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه:423

آغاز: عن عدی الطائي أنه سمع شیخا بالکوفه في بنی کازن یشهد جنازة امرأة فلما؛ انجام: تقبله منی اسئلك العفو و العافية و المعافات الدائمة في الدين و الدنيا و الآخرة.

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ در پشت کتاب با خط مغایر آمده نام کتاب «الفصول المائة في ... تأليف ابن جوزی، عبدالرحمن بن ابی الحسن بن علی بن عبدالله قرشی تمیمی ابوالفرج فقیه حنبلی متوفی 597 ه. ق»؛ فهرست کتاب به خط سید جمال الدين واعظ موسوی در ذیحجه 1309ق؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج، 205گ، 21 سطر (7×15/5)، اندازه: 12×22/5سم [ف: 2 - 531]

الفصول المختارة من العيون و المحاسن / کلام و اعتقادات / عربی

al-fuṣūl-ul muxtārat min-al ‘uyūn-i wa-l mahasin

علم الهدي، علی بن حسین، 355 - 436 قمری

‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)

شیخ مفید (338-413ق) دو نگارش دارد که در آنها گفتگوهایی که با دانشمندان کرده، آورده است؛ یکی به نام «المجالس المحفوظة في فنون الكلام» دیگری به نام «العيون و المحاسن» و سید مرتضی (355-436ق) شاگرد او در روزگار استاد از این دو کتاب گزین نموده و «الفصول المختارة» خود را نوشته است. این کتاب دارای فصولی است شامل مباحث ارزنده در موضوعات مختلف و غالبا در کلام و امامت، با مباحث فقهی دارای صبغه کلامی که از مجالس و مناظرات و مقالات علمی و کلامی وی گردآوری شده است. این کتاب را شریف مرتضی بنا به خواهش کسی گرد آورده تا در سفر بخواند که نام وی معلوم نیست. کتاب در دو جزء است: جزء اول مشتمل بر 70 فصل»؛ جزء دوم شامل 40 «فصل». متأسفانه اصل کتاب «العيون و المحاسن» شیخ مفید به دست ما نرسیده است، بدین جهت کتاب حاضر ارزش بسیاری دارد، علاوه بر این که جامع این اثر از برجسته ترین شاگردان شیخ مفید بوده است. آقا جمال خوانساری (1125 ق) نیز آن را به فارسی ترجمه کرده و به طبع هم رسیده است.

آغاز: الحمدلله المتوحد بالقدم الغامر لجمیع خلقه بالنعم و صلی الله علی محمد و آله معادن الدين و الكرم ... سألت ایدك الله ان اجمع لك فصولا من کتاب شیخنا المفيد ... انجام: قال رسول الله صلی الله علیه و آله ثلاث منجياة و ثلاث مهلکات ... و إعجاب المرء بنفسه، تم کتاب الفصول ... نبیه و حبیبه و آله الطاهرين و عترته الطيبين وسلم تسلیما کثیرا.

چاپ: چاپ شده

[الذريعة 244/16 ؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الفكري الخالد 93 و 112-115؛ معجم التراث الكلامي 388/4 ؛ دنا 1036/7 (36 نسخه)]

آغاز: عنوان: ... فصل: و ذکرت یوما بحضره الشيخ ما ذکره ابو جعفر محمد بن عبدالرحمن بن قبه ارازی رحمه الله في کتاب الانصاف حیث ذکر؛ انجام: ومن حکایات الشيخ ادام الله عزه في الميراث و حدیثه، حدثنی الشيخ قال و اخبرنی احمد بن محمد بن الحسن بن الوليد عن ابیه رحمه الله ...

خط: نسخ کهن، بی کا، تا: قرن 9-10؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مقابله شده؛ مهر: واقف «عبده میرزا محمد بن محمد علی» (بیضی)؛ واقف: عبده میرزا محمد بن محمد علی، 1246؛ جلد: تیماج، 145گ، 11 سطر، اندازه: 19×13 سم [ف: 33/2- 106]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 10؛ نسخه را عبدالمهدی بن صالح در

جمادی الاول 1092 مقابله کرده، با فایده ای در شناختن شب قدر به عربی از محیی الدين عربی با تاریخ 9 شوال 1110؛ جلد: تیماج، 17سطر (10×18/5) [ف: - 787]

آغاز و انجام: برابر

نسخه هر دو جزء را دارد و در آغاز جزء دوم مطالبی حدود سه برگ بیش از نسخه های چاپی دارد همچنین اختلاف برخی از کلمات نیز مشهود می باشد؛ خط: نسخ، کا: علی بن احمد بن کمال بن ابراهیم حسینی، تا: 22 رمضان 150ق؛ از روی نسخهای کهن به خط ابوالحسین جعفر بن علی بن جعفر بن عبدالله حبشی مورخ اواسط صفر 601ق به همان رسم الخط کهن کتابت شده؛ تملک: سید ریحان الله موسوی به سال 1320ق همراه با مهر «العبد ریحان الله الموسوي» (بیضی)، نصیر الدين حسنی؛ مهر: خادم فاطمه زین شرف نام شد [فاطمه] بنت علی» (بیضی)، «الواثق بالنبی المكرم [المحسن] بن محمد بن شدقم» (دایره ای)، «هو المالك بالاستحقاق من عواری الزمان لد الاحقر الجاني عبده الطهراني» (هشت ضلعی)؛ 210گ (1پ-210ر)، 17 سطر، اندازه: 15×10 سم [ف: 35 - 369]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد هادی الحسيني» (بیضی)؛ کاغذ: شرقی، جلد: چرم، 192گ، 18 سطر ( 12/5×7 )، اندازه: 20×13/5سم [ف: 36 - 261]

آغاز: برابر؛ انجام: ثم أقبل تمیم متو کیا علی قوس له حتی أتي عائشة فسلم علیها ثم قال ما تریدین قالت البصرة

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی، در حاشیه برگی 32 خط مرحوم آیت الله شیخ محمد طه نجف از علمای برجسته نجف اشرف در نیمه نخست قرن 14، شایان ذکر است که نسخه حاضر از حیث کیفیت، خط و کاغذ و متن صحیح، بسیار حائز اهمیت می باشد و در حدود 176 برگ است، که فقط 129 برگ آن چاپ شده؛ تملک: مرحوم آیت الله شهید ثقة الاسلام تبریزی به تاریخ رمضان 1313؛ جلد: تیماج، 186 گ، 23 سطر (17×9)، اندازه: 25×16سم [ف: 31 - 582]

آغاز: برابر؛ انجام: فلایجدون فضلا ما مع یلحق مقالتهم من الخلل و التناقض بالتخصیص علی التحكيم دون الحجة و البيان.

ج 1-2؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ جلد: میشن، 207گ، 19سطر، اندازه: 24×15/5سم [ف: 5 – 295]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح، محشی؛ از روی نسخهای که ابوالحسن جعفر بن علی بن جعفر بن عبدالله بن حبشی در دهه اواسط صفر 601 نوشته بود (پایان جزء اول و حتما تاریخ نسخه ما نیست)؛ نشانی امانت میر محمد صادق خونساری؛ مهر: «عبده الراجي أحمد بن الحسين الموسوي» (بیضی)؛ تملک: حسین بن حسن مشغری عاملی به تاریخ 1032 در مکه، حسنعلی ایروانی به تاریخ 1274، ابو تراب محمد هادی بن محتشم کاشانی در مشهد مقدس؛ 179گ، 17 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 11 - 195]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ 210گ (97پ-306پ)، 19 سطر، اندازه: 25×18سم [محدث ارموی مخ: 2- 1056]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مصحح؛ مهر: «عبده محمد باقر الموسوي» (بیضی)، «الواثق بالله الغني مهدی الحسيني» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 105گ، 21 سطر، اندازه: 24×14/5 سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1056]

آغاز: برابر؛ انجام: فأما تقدمه علی الناس فإنما کان یقول عائشة دون النبي صلی الله و آله ...

خط: نسخ، بی کا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی با نشان «زین العابدين»؛ مهر: «یقینی بالله یقینی عبده محمد مهدی 1118»، «... و النبي المؤتمن و بالوصی ذوالمنن و بالحسین و الحسن سنة 1007» (دایره)؛ جلد: چرم زرد، 236گ (58پ-293پ)، 17سطر، اندازه: 24×14سم [مؤيد: 3 - 552]

آغاز: فکیف یستشهد برواية الكافرين فقالت المعتزلة قد أسقط هذا الكلام الرجل ولم یجعل الحجة

در دو جزء؛ خط: نسخ، کا: عیسی بن ابراهیم بن عبدالله لحسائی، تا: پنج شنبه 21 جمادی الثاني 1026ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، 126گ (24ر-149پ)، 20 سطر (15×8)، اندازه: 14×19/5 سم [ف: 16 - 299]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1808

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5- 243]

خط: نسخ، کا: محمد رضای نساج حسینی استر آبادی، تا: پایان محرم 1077ق؛ مصحح؛ محشی؛ تملک: محمد ابراهیم اصفهانی؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن، 136گ، 17 سطر، اندازه:19/8×13سم [ف: 1 - 401]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1802 و 1803 و 1804

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 241 و 242]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: عبد علی بن عبد الحسين بن فخر الدين کربلایی، تا: 21 جمادی الثاني 1098ق؛ مصحح، محشی با نشان «12»، فهرست کتاب هایی را که ابراهیم بلاغی مالک بوده؛ تملک: علی اصغر بن

سنجر قاجار نویسرکانی به سال 1346ق، حسین بن شیخ عباس بلاغی، امانت شیخ محمد بن شیخ علی نزد محمد مدعو به ابوعلی؛ 140گ (2-141)، 21 سطر، اندازه: 15×8 سم [ف: 40 - 113]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ 22گ (26پ-40ر و 133پ-139پ)، 27 سطر (19×18)، اندازه: 28×18/5سم [ف: 1- 154]

منتخبی از کتاب؛ خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ اندازه: 20×14سم [نسخه پژوهی: 2 - 201]

خط: نسخ، کا: حکیم محمد سلیم ابهری، تا: قرن 12؛ مقابله شده؛ کاغذ: سپاهانی، 359گ، 20 سطر، قطع: ربعی [ف: - 147]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه:11 - 909]

آغاز: برابر؛ انجام: فقال ما تریدین قالت البصرة.

در دو جزء آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1116ق؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، تیماج تریاکی، 148ص (1-148)، 20 سطر (17×7/5)، اندازه: 24×13سم [ف: 10 - 597]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1184/1و 1809 و 1810 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 436 و 5 - 244]

آغاز: برابر؛ انجام: فسلم علیها ثم قال ما ترید ین قالت البصرة. تم الكتاب ...

خط: نسخ، کا: احمد بن عبدالله بن احمد بن اسماعیل بحرانی، تا: 27 ربیع الاول 1119ق؛ 96 ص (90-185)، 24 سطر، 90گ (88پ-177پ) [ف: 5 – 375]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1197/2 عکسی و 2101/2 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 3 - 462] و [میراث شهاب: س18ش1 - 37]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: محمد بن شرف الدين حسینی، تا: 23 جمادی الثاني 1153ق؛ مصحح، تملک: محمد سعید بن محمد مهدی رضوی؛ جلد: تیماج، 148گ (138پ -285پ)، 19 سطر، اندازه: 29×16سم [محدث ارموی مخ]

خط: نسخ، کا: محمد بن شرف الدين حسینی، تا: 23 جمادی الثاني 1153ق؛ مصحح؛ تملک: محمد سعید بن محمد مهدی رضوی؛ جلد: تیماج، 153گ، 19 سطر، اندازه: 29×16سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1056]

آغاز: برابر؛ انجام: ثم أقبل تمیم مو کیا علی قوس له حتی اتی عايشة فسلم علیها ثم قال ما تریدین قالت البصرة

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 13؛ مصحح، محشی بانشان «2»؛ جلد: تیماج، 145گ، 22 سطر (16×10)، اندازه: 16×22/5سم [ف: 40 - 165]

خط: نسخ، بی کا، تا: با تاریخ 1264ق؛ 188گ (3پ - 190ر)، 17سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - 190]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: علی بن عباس بن علی کرزکانی بحرانی، تا: 1276ق؛ از روی نسخه ای که در اوایل قرن 9 کتابت شده و به سال 1090ق مقابله شده استنساخ گردیده، کاتب نسخه یک بار نسخه را با نسخه اصل مقابله کرده و امید داشته که بار دیگر بتواند مقابله کند؛ مهر: کاتب «علی بن عباس 1277» (هشت ضلعی)؛ 168گ، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف: 40 - 174]

آغاز: برابر؛ انجام: قال ما تریدین قالت البصره تم من شهور سنه 1309

تذکر: نام کتاب و مؤلف به استناد فهرست عکسی مرعشی (ج 4 ص 206) تغییر یافت؛ خط: نسخ، کا: محمد حسن بن مرحوم شیخ صادق لاهجانی، تا: دوشنبه 26 شوال 1309ق، حسب فرمایش آقا میرزا صادق خان امیر الشعراء نواده قائم مقام فراهانی و پیش خدمت خاصه شاهزاده مظفرالدین میرزا ولیعهد دولت علیه ایران؛ 408ص، 21 سطر [الفبائي: - 415]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1403 و 1807 و 1811 و 1812 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 4 - 206 و 5- 243 و 244]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ خوش، کا: سید محمد باقر مدرس رضوی، تا: چهارشنبه 26 جمادی الثاني 1309ق؛ ضمیمه کتاب «الفهرست» شماره 11861 است؛ واقف: تقی مدرس رضوی؛ 120گ، 23 سطر، اندازه: 26×14/5سم [ف: 11 - 257]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1805 و 1806 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 – 242]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، کا: سید حسن بن اسماعیل حسنی مشهور به سید حسون براقی، تا: یک شنبه 7 رجب 1323ق؛ از روی نسخه احمد بن حسن بخاری هزاکانی مورخ 466؛ جلد: گالینگور، 184گ (1پ-184)، 19 سطر، اندازه: 22×16سم [ف: 31 - 73]

آغاز: برابر؛ انجام: حتی أتي عایشه فسلم علیها ثم قال ما تریدین ؟ قالت: البصرة، تم الكتاب.

خط: نسخ، بی کا، تا: 5 صفر 1325ق؛ نسخه چنانکه در نامه میرزا

فصل الله زنجانی به اقبال آشتیانی آمده آشفتگی دارد؛ جلد: تیماج، 228گ، 18سطر (15×9)، اندازه: 22×16سم [ف: 1- 373]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1672

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 89]

خط: نسخ، کا: سید ابوالقاسم (محرر) موسوی نجفی اصفهانی، تا 1 ربیع الأول 1339ق؛ جلد: مقوایی، 97گ (1پ-97ر)، 19-20سطر، اندازه: 17×21/5سم [ف: - 46]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد حسن جواهری، تا: 1343ق؛ ملحقات اولیه: پس از اتمام مطالب کتاب در حدیث ابو حمزه از امام سجاد (علیه السلام) از نبی اکرم (صلی الله علیه و اله) «ثلاث منجیات و ثلاث مهلکات» در نسخه حاضر فصل دیگری در شرح حدیث نبی اکرم (صلی الله علیه و اله) «نحن معاشر الأنبيا لا نورث» ضمیمه شده و در پایان مطالب همین فصل عبارت «تم کتاب الفصول» نوشته شده است، بعید نیست مطالب این فصل الحاقي مبحثی از کتاب «العيون و المحاسن» باشد که به لحاظ اختلاف نسخه ها در برخی از نسخه های کتاب الفصول المختاره، به عنوان عبارت پایانی کتاب باشد، آغاز: «بسمله، قال الشيخ ادام الله حراسته اذا سلم للناصبه ما ادعوه علی النبي (صلی الله علیه و اله) من قوله نحن معاشر الأنبيا لا نورث ...»، انجام: «لوجه من جهة الانساب، قال الله عز وجل و اورثکم ارضهم و دیارهم و اموالهم»، ملحقات ثانویه: از برگ 168 تا 174پ در ادامه ملحقات اولیه فصول دیگری در ارتباط با مباحث کتاب ضمیمه شده که فصل اول آن در شرح حدیث «نحن معاشر الأنبيا لا نورث» می باشد، آغاز: «بسمله، فصل و قد تعلق بعضهم بلفظ آخر في هذا الخبر فقال أن النبي (صلی الله علیه و اله) قال نحن معاشر الأ نبیا لا نورث»، انجام: «متوکا علی قوس له حتی أتي عایشه فسلم علیها ثم قال ما تریدین قالت البصرة»، مصحح توسط «محسن»، محشی با امضای «مح عفی عنه»، مقابله شده؛ 175گ، 17سطر و 22-24 سطر ملحقات (12×17)، اندازه: 23×17/5سم [ف: 12 - 351]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست العيون مفید آمده؛ خط: مختلف، کا: عبدالصاحب آل شیخ عمران بن شیخ موسی دجیلی، تا: 20 جمادی الثاني 1345ق؛ مقابله شده؛ 282ص، 20سطر [الفبائي: 415]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 1799 و 1800 و 1801 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 241]

خط: نسخ، کا: محمد شریعتی، تا: 24 جمادی الاول 1362ق، به دستور آية الله بروجردی؛ مصحح، مقابله شده با سید عبدالحسین در همان سال؛ جلد: مقوایی، 180 گ، 17 سطر، اندازه: 21×16/5سم [ف: 1 - 136]

آغاز: برابر؛ انجام: فصل اخری: فان قالوا افلیس قدم رسول الله ص ابابکر في حیاته. علی جمیع اهل بیته و أصحابه ... الجواب: قیل لهم: أما الظاهر المعروف فهو تأخير رسول الله ص ابابکر عن الصلوة ... فاما تقدمه علی الناس فانما کان یقول عايشة دون النبي.

این نسخه به فصل 41 جزء 2 پایان می گیرد و پایان چاپی فصل 34 آن است و ترجمه خوانساری به فصل 35 آن می رسد؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، 144گ (9پ -152پ) [ف: 6 - 2326]

بی کا، بی تا، مقابله شده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 173گ (173-1)،21سطر (6/5×13/5)، اندازه: 20×13سم [ف: 4 - 1221]

جزء دوم کتاب برابر با 13/1 -138 و 2/2-138 چاپ نخستین نجف و نسخه ما در تجزیه با چاپی یکی نیست؛ بی کا، بی تا؛ 64گ (48پ -111ر) [ف: - 411]

آغاز و انجام: برابر

خط: نسخ، بی کا، بی تا، ضمیمه: ضمن 74 برگ فصولی است احتجاجی در مسائل مختلفه (از حدیث نحن معاشر انبیاء لانورث، خروج خلفاء از مکه، خروج عایشه و غیرها) ظاهرا از افادات شیخ مفید است؛ واقف: شیخ عباسقلی واعظ چرندابی؛ کاغذ، جلد: تیماج، 160گ، 23سطر، اندازه: 14/5×23/5سم [ف: 11 - 256]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1796 و 1797 و 1798 عکسی

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 240]

آغاز: برابر؛ انجام: قال ابو عبدالله في أدبه لاصحابه من قصرت یده بالمکافات

دو جزء کتاب؛ خط: نسخ، بی کا، بی تا، افتادگی: انجام؛ مصحح؛ تملک: لطفعلی به سال 1332؛ جلد: تیماج، 166گ، 17سطر ( 13/5×9 )، اندازه: 21×14/5سم [ف: 13 - 37]

آغاز: برابر؛ انجام: فاما تقدمه علی الناس فانما کان بقول عايشة دون النبي صلی الله علیه و آله

خط: نسخ، بی کا، بی تا؛ مصحح، محشی با نشانه زین العابدين، زوزنی و حواشی لغوی، مقابله شده؛ جلد: میشن، 101گ (5ر - 105ر)، 28سطر، اندازه: 21/5×34/5سم [ف: 9 - 384]

آغاز: برابر، انجام: ثم أقبل تمیم متوکث علی قوس له حتی أتي عائشة فسلم علیها ثم قال ما تریدین قالت البصرة

خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد طالقانی، بی تا؛ مصحح؛ تملک: محمد باقر موسوی؛ مهر: «عبده محمد صادق بن زین العابدين الموسوي» (بیضی)؛ جلد: تیماج، 346، 14 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 2 - 282] و [عکسی ف: 5 – 245]

الفصول المختارة من العيون و المحاسن (ترجمه) / کلام و اعتقادات / فارسی

fosūl-ol moxtāre men-al ‘oyūn va mahāsen (t.)

آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری

āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713)

وابسته به: الفصول المختارة من العيون و المحاسن؛ علم الهدي، علی بن حسین (355-436ق)

اهدا به: احمد بیگ معتمد السلطنه

تاریخ تأليف: چهارشنبه 2 شوال 1078ق

ترجمه شیوایی است که از کتاب «الفصول المختارة من العيون و المحاسن» شریف مرتضی و مناظرات و مباحثات کلامی وی. این ترجمه به در دو جلد انجام گرفته، و ملا مظفر علی فهرستی برای آن تنظیم کرده که در بیشتر نسخه ها آمده است. جلد نخست شامل 70 فصل و جلد دوم 51 فصل دارد، و از فصل 35 تا 51 جلد دوم «زیادات» است که ملحق به «الفصول المختارة» است.

آغاز: بسمله و به نستعین. بخور مجالس هوشمندان مشکین مو از آتش بی دود گل حمد چمن پیرائی است که ترجمه نواهای عندلیبان شوقش دستان غرائب قدرت اوست و نکهت مشام بزم افروزان عقل و خرد از نسیم انفاس تقدیس محفل آرائی است که تأويل کلام قصه پردازان عالم صنعتش تفسیر آیه حکمت او است.

انجام: که موافق عموم قرآن و ظاهر آن باشد اولی است از حمل برخلاف آن، والله نسئل التوفيق و هو حسنا و نعم الوكيل.

چاپ: به کوشش صادق حسن زاده چاپ شده است.

[الذريعه 122/4 و 386/15 و 244/16؛ نسخه های منزوی 921/2 ؛ معجم التراث الكلامي 256/2؛ فهرستواره منزوی 211/9 ؛ مجله آیینه پژوهش، سال 10، شماره 55-56، ص 91]

خط: نستعلیق، کا: ولی خان بن محمد قلی چینی ملازم حاکم گسکر، تا: صفر 1009ق [این تاریخ صحیح نیست]؛ جلد: میشن، 374گ، 15 سطر، اندازه: 24/6×16/3 سم [ف: 2 - 139]

خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر اراسنجی، تا: ربیع الثاني 1086ق؛ 120ص (8– 127) [مختصر ف: - 165]

آغاز و انجام: برابر

این نسخه تا پایان فصل 35 جلد دوم است و فصل 34 آن برابر است با پایان کتاب فصول در چاپ دوم عراق و آغاز جلد دوم ترجمه در ص 124ج 1 چاپ دوم دیده می شود؛ خط: تعلیق، بی کا، تا: 1094ق؛ مجدول، دارای سرلوح؛ واقف: بامیر محمد خاتون آبادی؛ کاغذ: ترمه سپاهانی، جلد: تیماج، 271گ، 19 سطر (17×8)، اندازه: 14×25سم [ف: 3 - 564]

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه:1673

نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: 5 - 90]

آغاز: برابر، انجام: و خود بینی مرد بخود. پس ازین گفتاریست فارسی درباره غصب فدک و حدیث مجعول «نحن معاشر الأنبياء» الخ.

خط: نستعلیق، کا: فتح الله کجوری، تا: 1087ق؛ واقف: خان بابا مشار؛ جلد: تیماج مذهب، 302گ، 14 سطر، اندازه: 23×15سم [ف: 11 - 66]

کا: محمد رحیم بن محمد رضا، تا: 1099ق، جا: اصفهان مدرسه مرتضویه [تراثنا: س 13ش1و2 - 209]

آغاز: برابر؛ انجام: پس منع فرموده رسول الله صلی الله علیه و آله ذریعه و اهل بیت خود را از اینکه ...

خط: نستعلیق، بی کا، بی تاب افتادگی: انجام؛ فهرست فصول در آغاز نسخه؛ جلد: تیماج قرمز، 358گ، 14 سطر، اندازه: 21×15سم [ف: 13 - 388]

الفصول المدينة - الفصول المنتزعة

فصول المفصل = تفسیر نبی / تفسیر / عربی

fuṣūl-ul mufassal = tafsīr-i nabī

توقانی، نبی بن مرسل

towqānī, nabī ebn-e morsal

تفسیر مفصلی است به سبک عرفانی بر بعضی سوره های کوتاه قرآن کریم، مؤلف در ایامی که مشغول وعظ و ارشاد بوده، این تفسیر را تدوین نموده است. او بنا داشته سوره حمد توحید و پس از آن سایر سوره های کوتاه را تفسیر نماید. مؤلف در این تفسیر با عنوان «فصل، فصل» ابتدا شرح و توضیح مفصلی درباره تعویذ و بسمله آورده و پس از آن شروع به تفسیر سوره حمد نموده، و در آن آیات را به روایات نبوی شرح و تفسیر لغوی می کند و پس از آن مطالبی از خود با عنوان «فصل في اللطائف، فصل في الاسرار، فصل في الاشارات» می آورد و در پایان نیز فصل مفصلی در فضایل سوره حمد ذکر نموده است. همچنین در آن مطالبی را از فخر رازی و زمخشری نقل می کند. (صدرائی خوئی)

آغاز: الحمد لله [الذي] انزل علی عبده الكتاب لینذر بأس شديدة من لدنه في یوم الحساب ... اما بعد فانی لما توجهت تلقاء مدین التذكير للانذار و لابشار و خضت لدرر الآثار و الأخبار في بحار التفاسير الصغار والکبار قالوا لیتك تنظم ما استخرجت من البحار و تؤلف ما استروجت من الاخبار عن النبي المختار انه قال ابلیس

یضع عرشه علی الماء ثم یبعت سرایاه فادناهم منه منزلة أعظمهم فتنة یجئ احمدهم فیقول فعلت کذا و کذا فیقول ما صنعت شیئا

آغاز: برابر؛ انجام: و ما ذکرناه قلیل من فضائل الصلوة والفاتحة و ما ترکناه مما ظفرنا علیه اکثر و کبر من أن یفی في ذکره لسان الذاكر و فهم السامع و الحمد لله علی ما یسر من تفسیر النبي ..

نسخه حاضر فقط تفسیر سوره حمد را شامل است؛ خط: نسخ، کا: حسن بن حاجی مصلح الدين، تا: 1030ق؛ نام کتاب در حاشه صفحه اول چنین نوشته شده: «کتاب الفصول في علم التذكير من نوع الحديث و التفسير لاجل التنبيه و قصد التبصيبر بقبض التحقيق و بسط التقرير» اما در مقدمه کتاب آمده «و سمیته فصول المفصل»؛ جلد: تیماج مشکی، 107گ (178ر- 284 ر)، 15 سطر[ف: 37 - 328]

آغاز: برابر؛ انجام: و لام الألف اربعة آلاف وسبعمائة و تسعة و الياء خمسة وعشرون ألفة و تسعمائة

در فهرست ناشناس، از سوره «لم یکن» تا پایان قرآن با اشاره به بعضی مطالب عرفانی و احادیث و روایات و داستانهای تاریخی؛ خط: نسخ نازیبا، بی کا، تا: قرن 11؛ برگ های آخر را ابوبکر بن یوسف در روز سه شنبه از ماه رجب 1176 نوشته؛ تملک: ابوبکر بن یوسف، محمد نورالدین بن علی التورتومي به تاریخ 1316؛ جلد: تیماج مشکی، 187گ، اندازه: 26×17سم [ف: 26 - 244]

آغاز: برابر

در فهرست ناشناس، تفسیر 19 سوره از قرآن که مؤلف بنا به سلیقه خود انتخاب کرده، از تفاسیر اهل سنت و به شیوه عرفانی است؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ افتادگی: انجام؛ 279گ، اندازه: 29/5×21سم [نسخه پژوهی: 2 - 201]

فصول ملحمه - ملحمه دانیال

فصول ملحمه / پیشگویی / فارسی

fosül-e malhame

در نیک و بد ساعات و احکام نجوم موافق ماه های رومی، گرفته شده از ملحمه حضرت دانیال به روایت حضرت صادق علیه السلام بنا به گفته مؤلف، در دوازده «باب» به عدد ماه های رومی، و هر باب دارای بیست و پنج «فصل» کوتاه.

قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 10116/1

آغاز: حمد و سپاس مالک الملكي را که علامات حوادث مختلفه شمه ای از نمونه لطف و حشم او تواند بود؛ انجام: و مرگ جوانان بسیار واقع شود و آب چشمه ها و کاریزها زیاد شود، و الله اعلم بالصواب

خط: نستعلیق، بی کا، تا: قرن 12؛ جلد: تیماج، 47گ (1پ -47ر)، 16سطر، اندازه: 10×16/5سم [ف: 26 - 82]

الفصول المنتزعة = الفصول المدينة / فلسفه / عربی

al-fuṣūl-ul muntaziʻa = al-fuṣūl-ul madīna

فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری

fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)

منتخباتی است از گفتار قدما در تدبیر مدن و اصلاح رفتار مردمان و گرایش آنان به سوی سعادت، با عناوین «فصل، فصل».

آغاز: هذه فصول منتزعة تشتمل علی اصول كثيرة من أقاويل القدماء ... فصل للنفس صحة و مرض کما للبدن صحة و مرض فصحة النفس أن تکون هیئاتها و هیئات أجزائها هیئات تفعل بها ابدا للخیرات و الحسنات ...

انجام: فصل محصول الغافل و المتغافل واحد .. کملت الفصول المنتزعة من اقاویل القدماء ..

چاپ: با تحقیق دکتر فوزی نجار (بیروت، دارالمشرق: 1971م)

[مؤلفات الفارابي 2 /335؛ الذريعه 244/16 ، الوافي بالوفیات 110/1 ؛ ذخائر التراث العربي 735/2]

آغاز و انجام: برابر

نسخه اصل: چستر بیتی - دبلین ش 3714 (اربری، فهرست خطی عربی همانجا 93/3)؛ خط: نسخ، کا: ابراهیم بن محمد بن یحیی، تا: 11 ربیع الاول 704ق، جا: دمنهور از توابع حیره؛ 29گ، 15سطر [عکسی ف: 1- 193]

آغاز: برابر

نسخه اصل: کتابخانه مینوی - تهران 103؛ خط: نسخ، کا: مجتبی مینوی، تا: 2 تا 5 سپتامبر 1939م (= 1357 ق)؛ از روی نسخه با دلیان به خط ابراهیم بن محمد یحیی در دوشنبه 11 ربیع الاول 704 در دمنهور از اعمال بحیرہ؛ مصحح؛ 58ص [عکسی ف: 7 - 392]

نسخه اصل: از کتابخانه بادلیان شماره 307. قسمتی از آن؛ بی کا، بیتا [نشریه: 2 - 277]

فصول من الحكمة- فصول في الالهي

الفصول المنطقية = الفصول الخمس = الالفاظ المستعملة في المنطق / منطق / عربی

al-fuṣūl-ul manțiqīya = al-fuṣūl-ul xams = al-alfāz-ul musta‘mala fi-1 mantiq

فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339 قمری

fārābī, mohammad ebn-e mohammad (875 - 951)

در مقدمات علم منطق است، دارای پنج «فصل»: 1. هر هنری باید به زبان همان هنر گفتگو نمود؛ 2. مبادی قیاس؛ 3. دو چیز به چند گونه می شود با هم بپیوندند؛ 4. اقسام تقدم؛ 5. در لفظ مفرد و مرکب و اسم و کلمه و ادات که از همه فصل ها دراز تر است.

آغاز و به نستعین في التميم، فصول یشتمل علی جمیع ما یضطر الى معرفته من اراد الشروع في صناعة المنطق ... قال المعلم الثاني: هذه المقالة تشتمل علی خمسة فصول الفصل الأول في الألفاظ المستعملة في کل صناعة

انجام: و اذا لم یکن لبن و الاحجار و لاطین، فانه لایکون للحائط وجود؛ فالقول الأول هو حد الحائط و الثاني رسمه و کذلك الامر في سائر الأشياء تمت الفصول في التوطئة.

چاپ: در ضمن مجموعه آثار منطقی «فارابی» به نام المنطقيات، از سوی کتابخانه آية الله مرعشی تحقیق و منتشر گردیده است؛ متن عربی آن را با عنوان «الالفاظ المستعملة في المنطق» دکتر محسن مهدی همراه با مقدمه و حواشی در سال 1968 م در بیروت چاپ کرد

[ريحانة الادب 265/4 ؛ شذرات الذهب 57/3]

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق، کا: محمد بن اسعد دوانی، تا: 878ق؛ کاغذ: شرقی، 5گ (173-177)، 24 سطر، اندازه: 12/5×8سم [ف: 31 - 310]

نسخه اصل: روان کو شکو، ش 2042؛ کا: عبدالرحمن بن علی بن موید، تا: 20 صفر 888ق، جا: شیراز [فیلمها ف: 1- 437]

آغاز و انجام: برابر

در فهرست با عنوان «فصول یضطر اليها عند الشروع في المنطق» آمده؛ خط: نسخ خوش، بی کا، بی تا، در دفتری است که چندین نگارش فلسفی و منطقی فارابی در آن نوشته شده؛ جلد: تیماج، 4گ (107-110ر)، 21 سطر، اندازه: 13/5× 22/5سم [ف: 3 - 64]

الفصول الموجزة - النكت في المنطق

الفصول المهذبة للعقول / اخلاق / عربی

al-fuṣūl-ul muhadaba lil-u‘qūl

صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد، 326 - 385 قمری

sāheb ebn-e 'abbād, esmāʻīl ebn-e 'abbād (939 - 996)

در چند «باب».

نسخه اصل: حمدیه ش 1447. در هامش است؛ بی کا، تا پایان ذیقعده 753ق [فیلمها ف: 1- 429]

خط: نسخ، کا: شمس الدين محمد بن علی بن حسن جباعی، تا: قرن 9، 2 ص (316-317) [ف: 5 - 110]

فصول المهمات / عرفان و تصوف / فارسی

fosūl-ol mohemmāt

در 33 فصل» و «حکایت» هایی است در ذکر درویشی و درویشی کردن، در شرایط درویشی، در شرط صدقه دهنده، در ذکر طعامها که پیغمبر مدح آن کرده، در طیبت، در خلق خوش، در ذکر صحف پیغمبران، ذکر زهد و طریق سالکان، چشم نگاه داشتن.

آغاز: رساله فصول المهمات، رساله ایست مشتمل بر سی و سه فصل، و هر فصلی مشتمل بر چند حکایت. فصل در عمارت دنیا کردن. عیسی (صلی الله علیه و اله) گفت دنیا جون پلی است که بدان میگذری انجام: ای خواجه نان را در خور سرا کن، ... سرا را در خور نان مساز تا درویشان دیگر بازی نخورند.

[فهرستواره منزوی 544/6]

تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: 5445/46

آغاز و انجام: برابر

خط: نستعلیق ریز، کا: محمد شاه قاضی، تا: قرن 11؛ مجدول؛ جلد: میشن، 15گ (64پ -78ر)، 23 سطر، اندازه: 26/1×14/8سم [ف: 8 - 388]

الفصول المهمة / فقه / فارسی

al-fuṣūl-ul muhimma

موسوی، ابوالقاسم بن عباس، ق13 قمری

mūsavī, ab-ol-qāsem ebn-e ‘abbās (-190)

کتاب مفصلی در فقه امامیه که به صورت فتوایی و برای استفاده مقلدین تأليف و کتاب های طهارت و صلاة را در بر دارد.

قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: 3380

آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة علی محمد اشرف المرسلين و اله الطاهرين المطهرين صلوة باقية بتلاحق المصلين و لعنة الله عل اعدائهم و مخالفیهم من الأولين والآخرین الى یوم الدين اما بعد چنین گوید بنده؛ انجام: زیرا که نماز جنازه حقيقة نماز نیست بلکه از باب تسبیح و تحمید و استغفار و دعا است به لفظ دعا و ختم میکنم کلام را در مقام و الحمدلله اولا و آخرة

خط: نسخ، کا: ابو القاسم بن علی لاهیجانی، تا: 3 ذیحجه 1233ق؛ با سرلوح مزدوج زیبا، مجدول، مصحح، جلد: تیماج مذهب، 227گ، 19 سطر، اندازه: 10×17سم [ف مخ: 4 - 1459]

الفصول المهمة / متفرقه / عربی

al-fuṣūl-ul muhimma

شکر الله بن رضا قلی، ق14 قمری

šokr-ol-lāh ebn-e rezā qolī (- 20c)

مؤلف در مقدمه کتاب می گوید که پس از تأليف «حدیقه الشيعه» که در دو جلد بوده، کتاب حاضر را شروع نموده است. او کتابش را در چند فصل» تنظیم نموده و در فصل اول اثبات واجب الوجود و در فصول بعدی مطالب گوناگون تاریخی و اعتقادی را از احادیث بدون ذکر سند و مأخذ بیان نموده است.

قم، گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2073/1-11/173

آغاز: الحمدلله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الجنة للمطیعین و النار للعاصین و الصلوة ... و بعد فیقول فان المذنب الفقير صاحب الخطاء و التقصير؛ انجام: مروی است که حق تعالی هر شبانه روزی سیصد و شصت بار نظر می کند در لوح محفوظ برای احیا و امامت و اعزاز و ازلال و غیر آن.

خط: شکسته، نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن 14؛ جلد: تیماج، 173گ، 22-25 سطر، اندازه:10×17سم [ف: 6 – 3055]

الفصول المهمة في اصول الائمة / حدیث / عربی

al-fuṣūl-ul muhimma fi usūl-il a'imma

حر عاملی، محمد بن حسن، 1033 - 1104 قمری

horr-e ‘āmelī, mohammad ebn-e hasan (1624 - 1693)

تاریخ تأليف: 1097ق

کتابی است مفصل بر قواعد کل اصول، کلام، فقه، طب و برخی نوادر که از قرآن و اخبار استفاده می شود، مشتمل بر یک مقدمه متضمن 12 فائده در مطالب و کلیات مربوطه به مباحث کتاب و متجاوز بر 1000 «باب» است، با تصریح به مصدر و اسانید آنها که از کتاب های مورد اعتماد و اصول معتبره انتخاب شده و اگر در بابی احادیث کمی نقل شده تفصیل را به کتاب «وسائل الشيعة» خود حوالت داده است. مؤلف در این کتاب از اصولیین سخت انتقاد کرده و استنباط و اجتهاد را با در دست داشتن اصول و قواعدی که خود در این کتاب گرد آورده بیهوده و نابجا شمرده است.

آغاز: الحمدلله الذي عرفنا نبذة من الأصول الكلية و فتح لنا بها أبواب العلم بالأحكام الجزئية و الصلاة و السلام علی محمد و آله خیر البرية

چاپ: تبریز، 1304ق، سنگی، رحلی؛ نجف، 1378ق، سربی، وزیری، 568ص؛ مشار عربی، ص670، 174ص

[الذريعة 245/16 ؛ دنا 1038/7-1039 (35 نسخه)]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ مهر: کتابخانه حاج آقا محسن عراقی؛ با یادداشتی بر برگ آغاز از اقل السادات عبدالنبی حسب الامر فضیلت پناه عبد الصمد؛ 206گ، 16سطر، اندازه: 18×12سم [صد و شصت نسخه: - 28]

آغاز: بسمله ابواب الكليات المتعلقة بالطب و ما یناسبها أن الداء من الله و الشفاء من الله؛ انجام: و في هذه الأبواب كفاية لمن اراد الهداية بالرواية و الله الهادي ... و المسؤل ان الا یحرمنی من الاجر و الثواب و کان الفراغ منه في شهر ربیع الأول ...

خط: نسخ، کا: فضل الله کاتب، تا: قرن 11 کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 97گ، 20 سطر، اندازه: 11/5×19/5 سم [ف: 24/2- 128]

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 11؛ وقف بر طلاب یزد از حاجی ملا عبدالوهاب وصی حاجی علی اصغر اصفهانی قزوینی با تولیت میرزا سلیمان طباطبائی در ذیحجه 1238؛ تملک: معصوم بن محمد که در اصفهان در 15 ربیع الثاني 1194 خریده، مهدی بن حاجی طالب شیرازی؛ مهر: ابراهیم؛ واقف: عبدالوهاب وصی علی اصغر اصفهانی قزوینی، ذیحجه 1238؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج آلبالویی، 542گ، 15 سطر (12×7)، اندازه: 19×12سم [ف: 16 - 425]

آغاز: برابر

تا احکام اموات آمده؛ خط: نسخ، بی کا، تا: 1002ق؛ جلد: مقوایی، 194گ، 17سطر، اندازه: 11/5×18/5سم [ف: 25 - 214]

آغاز: برابر؛ انجام: أن لا یحرمنی الأجر والثواب تمه بعون الملك الوهاب

خط: نسخ، بی کا، تا: 20 شوال 1016ق؛ مهر: «هو الاعلم»؛ جلد: چرمی، 18سطر، اندازه: 14/5×20سم [ف: 16 - 367]

آغاز: برابر؛ انجام: و منعنی من استیفاء احادیثها و استقصاء باقی امثالها كثرة الهموم و العوائق و وفور الهموم و العلائق، و في هذه الأبواب الكفاية ...

خط: نسخ، کا: محمد قاسم عبدل آبادی، تا: 1095ق؛ جلد: تیماج، 312گ، اندازه: 12×18/5سم [ف: 5 - 263]

آغاز: الأمن الكتب الصحيحة المعتمدة و الاصول المعتبرة الممهدة التي ... في الأحكام الشرعية علیها و یجب الرجوع؛ انجام: و في هذه الأبواب كفاية لمن اراد الهداية بالرواية والله الهادي الى الصواب و ...

خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1097ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 403گ، 17 سطر، اندازه: 12×18/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1057]

آغاز: برابر

خط: نسخ، بی کا، تا: ربیع الاول 1097ق؛ مصحح؛ محشی با امضاء «منه سلمه الله»؛ تملک: محمد حسن، مسیح بن احمد رضوی در رجب 1313 با مهر «العبد المذنب مسیح بن احمد رضوی»؛ کاغذ اصفهانی؛ جلد: تیماج مذهب، 165گ، 22 سطر (10/5× 17/5)، اندازه: 18×23/5سم [ف: 3- 834]

آغاز: فیه الأبواب المروية في هذا الباب؛ انجام: فانه من النظر محمد بن یعقوب عنوانها سفید مانده، در پایان آمده: «استکتبته النفسي محمد بن معز الدين محمد الحسيني».

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ تملک: سید ریحان الله موسوی در محرم 1309؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، 132 گ، 20 سطر (11×15)، اندازه: 17×22سم [ف: 5 – 375]

پراکنده هایی از الفصول المهمة؛ خط: نسخ خوش، بی کا، تا: قرن 12 [نشریه: 11 - 940]

آغاز: و تعاهدها قال و حدثنی الحسن بن محمد عن جعفر بن محمد بن مالك الكوفي؛ انجام: موجود: في کل یوم مقدار رطل فانه جید مجرب نافع.

مشتمل بر اصول فقه و فروع فقه و طب و مذیل است به 6 ورق از حاشیه تهذیب الاحكام، خط: نسخ، بی کا، تا: اواخر قرن 12 افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج، 97گ، 19 سطر، اندازه: 23/2×17سم [ف: 14 - 382]

آغاز: خیر من محادثة الجاهل علی الذرابي اقول والأحاديث في ذلك كثيرة متواترة ثم بلغ قبالا أن کل واقعة تحتاج اليها الأمة لها حکم شرعی معین و لکل حکم دلیل قطعی مخزون عند الائمة؛ انجام: باب قال الصادق علیه السلام ایمار جل اقر بولده ثم انتفی منه فلیس له ذلك و لاكرامة

خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح، مقابله شده، با علامت بلاغ، محشی با امضاء «بهاء حسینی» که در ترشیز در سال 1112 تحریر نموده؛ جلد: مقوای کرم، 175گ، 15سطر، اندازه: 12×19سم [ف: 6 - 3056]

آغاز: و ما لایطیقون و ما اضطروا اليه والطيرة و الحسد و التفكر في الوسوسة في الخلق؛ انجام: و رواه الصدوق في الفقيه مرسلا و عن عدة من أصحابنا ... عن أبيه عن عمرو بن ابراهیم (کذا) عن خلف بن حماد عن هرون بن الجهم.

از اواخر اصول فقه تا اواخر نوادر کلیات؛ خط: نسخ، بی کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: کاظم مدیر شانه چی، آبان 1362؛ جلد: مقوا، 170گ، 16 سطر، اندازه: 18/2×12/2سم [ف: 14 - 381]

آغاز: الحمدلله و صلی الله علی محمد ... کتاب الطهارة أبواب المياه باب، قال الصادق علیه السلام کل ماء طاهر إلا ما علمت أنه قذر؛ انجام: فقال لا بأس مالم ینو مقام عشرة أيام إلا أن یکون لها فیها منزل یستوطنه

کتاب طهارت و صلات؛ خط: نسخ، کا: عبد النبي، تا: قرن 12؛ مصحح؛ تملك به سال 1198ق؛ کاغذ: فرنگی، شده، 19گ (2 -20)، 16 سطر، اندازه: 5/5×10سم [ف: 29 – 95]

خط: نسخ، کا: محمد زمان، تا: 1102ق؛ نسخه نزد مولا محمد تقی مجلسی خوانده و مقابله شده و او در چند جای نسخه گواهی کرده؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 575ص، 19 سطر، اندازه: 19×13/5سم [ف: 10 - 677]

آغاز: برابر؛ انجام: و الله الهادي الى ثواب و المسؤل ان لایحرمنی الأجر والثواب.

خط: نسخ، کا: محمد مهدی حسینی، تا: جمعه 20 ذیحجه 1102ق؛ محشی، دارای بلاغ از علامه مجلسی؛ واقف: محمد ربوبیت، دی 1361؛ جلد: تیماج مذهب، 182گ، اندازه: 20/8×13/8سم [ف: 14 - 380]

آغاز: برابر، انجام: فقال ان الله یامرك أن تقرأ القران علی سبعة أحرف

خط: نسخ، کا: محمد معصوم بن ملاشاه محمد، تا: 1109ق؛ با این یادداشت: «بلغ من خط المؤلف اعلی الله مقامه من کتب المدرسه النظامية في دار الاسلام و حرر في 1115»؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج، 355 گ، 15 سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 24 - 416]

آغاز: برابر؛ انجام: و في هذه الأبواب كفاية لمن أراد الهداية بالرواية و الله الهادي إلى الصواب و المسئول أن لا یحرمنی الأجر و الثواب.

خط: نسخ، کا: محمد رحیم بن عبدالحسین اسفراینی، تا: غره جمادی الاول 1109ق؛ مصحح؛ واقف: جزایری، 1351/5/3 ؛ جلد: تیماج مذهب، 347گ، 19سطر، اندازه: 18×12سم [ف: 1-408]

کا: علی رضا بن کربلائی محمد زمان، تا: 1114ق، [ف: - 194]

خط: نسخ، کا: محمد صادق بن موسی صفار، تا: چهارشنبه 9 محرم 1114ق؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 126گ، اندازه: 24×18/5سم [محدث ارموی مخ: 2 - 1057]

آغاز: الصحيحة المعتمدة و الأصول المعتبرة الممهدة التي یجوز الاعتماد في الأحكام الشريعة علیها

خط: نسخ زیبا، کا: میرزا خان بن امیر خان شریفی، تا: 19 جمادی الأول 1115ق؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح، محشی؛ جلد: تیماج، 313 گ، 18 سطر، اندازه: 12×19سم [ف: - 61]

آغاز: برابر؛ انجام: بالرواية و الله الهادي الي الصواب و المسئول آن الا یحرمنی من الأجر و الثواب

خط: نسخ، کا: حاجی قاسم بن جلال الدين محمد بایجی، تا: آخر رمضان 1116ق؛ محشی؛ اهدایی: رهبری، مهر 1386؛ 403گ، 16 سطر، اندازه: 19×12/5سم [اهدائی رهبر: 2 اخبار 2-542]

مشهد؛ شیخ علی حیدر، شماره نسخه:496

همان نسخه بالا [مؤيد: 1- 404]

آغاز: برابر؛ انجام: لمن اراد الهدايه و الرواية ... لا یحرمنی الاجر و الثواب.

خط: نسخ، کا: ابراهیم مشهدی، تا: 1116ق؛ کاغذ: بخارایی، 170گ، 23 سطر (18×10)، اندازه: 24×15سم [ف: 9 - 512]

آغاز: برابر؛ انجام: و الله الهادي الى ثواب و المسؤل ان لایحرمنی الاجر والثواب.

خط: نسخ، کا: علی خسرو بن عبدالرحیم، تا: ذیقعده 1120ق؛ مصحح، مقابله شده با نسخه مؤلف؛ 202گ، 25 سطر، اندازه: 28/5×16/7سم [ف: 14 - 381]

آغاز: برابر، انجام: لکل مرض من الأمراض بقدرة الله تعالی. تم و کمل

خط: نسخ، کا: محمد بن تاج الدين بن علی جزایری، تا: 1121ق؛ جلد: میشن، 49گ (110پ-148پ)، اندازه: 19/9×14/7سم [ف:491 -6]

خط: نسخ، کا: اسحق بن اسماعیل، تا: چهارشنبه 12 ربیع الاول 1121ق؛ قطع: وزیری [رشت و همدان: ف: - 1343]

آغاز: الى ما هو أعم منه الاترى إلى قوله تعالی وجه الإنكار علی الكفار ربل یرید کل امرء منهم

خط: نسخ، کا:رضا بن محمد یوسف حسینی، تا: 27 محرم 1024ق (ظاهرا 1124 صحیح باشد)؛ افتادگی: آغاز؛ واقف: شیخ علی پناه اشتهاردی؛ 271گ، 21 سطر، اندازه: 12×24/5سم [ف: 1 - 130]

انجام: ما یتداوی منه بالا بتداء بالملح و الختم به ... ما یدفع جمیع الامراض الامرض الموت .. ما یتداوی منه بالسعد ... ما یورث النسيان ...

خط: نسخ، بی کا، تا: 1128ق؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 25×17سم [ف: 1- 18]

آغاز: و ما لا یطیقون و ما اضطروا اليه والطيرة و الحسد والتفکر في الوسوسة في الخلق؛ انجام: ثم یعطی الدية بحصة مالم یفصح منها.

از ابتدای کتاب تا انتهای دیات؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن علی شوشتری، تا: 18 شعبان 1134ق، جا: شوشتر؛ جلد: تیماج مذهب، 238گ، 19 سطر، اندازه: 20×14/5سم [ف: 14 – 382]