موسوعة الامام الخمینی قدس سرة الشریف المجلد 32 إلى 41 استفتائات امام خمینی س جلد 9

مشخصات کتاب

سرشناسه : خمینی، روح‌الله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، 1279 - 1368.

عنوان و نام پديدآور : موسوعة الامام الخمیني قدس سرة الشریف المجلد 40 استفتائات امام خمینی (س) جلد 9/ تحقیق موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).

مشخصات نشر : تهران : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، 1396.

مشخصات ظاهری : 10 ج.

فروست : موسوعه الامام الخمینی (س).

شابک : 978-964-212-368-1

وضعیت فهرست نویسی : فاپا(چاپ دوم)

يادداشت : ج.2 - 10 (چاپ اول: 1392)(فیپا).

يادداشت : چاپ دوم.

مندرجات : ج.1. احکام تقلید، طهارت.- ج.2. نماز (از ابتدا تا شرایط شکسته شدن نماز).- ج.3. نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زکات.- ج.4. خمس.- ج.5. حج، امر به معروف و نهی از منکر، مکاسب محرمه.- ج.6. بیع (خرید و فروش) ....- ج.7. وقف و نظایر آن، وصیت، یمین و نذر، کفارات.- ج.8. صید و ذباحه، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها ....- ج.9. نکاح (از اولیای عقد تا انتها)....- ج.10. قضا، شهادات، حدود، قصاص ... .

موضوع : فقه جعفری -- رساله عملیه -- پرسش‌ها و پاسخ‌ها

*Islamic law, Ja'fari -- Handbooks, manuals, etc. -- Questions and answers

فتوا‌های شیعه -- قرن 14

Fatwas, Shiites -- 20th century

شناسه افزوده : موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)

شناسه افزوده : Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works

رده بندی کنگره : BP183/9/خ8الف47 1396

رده بندی دیویی : 297/3422

شماره کتابشناسی ملی : 3421059

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فاپا

آدرس سایت : https://www.icpikw.ir

خیراندیش دیجیتالی : مرکز خدمات حوزه علمیه اصفهان

ویراستار : محمّد علی ملک محمّد

اشاره

فهرست اجمالى

جلد اول احكام تقليد، طهارت

جلد دوم نماز (از ابتدا تا شرايط شكسته شدن نماز)

جلد سوم نماز (از قواطع سفر تا انتها)، روزه، زكات

جلد چهارم خمس

جلد پنجم حجّ،

امر به معروف و نهى از منكر، مكاسب محرمه

جلد ششم بيع (خريد و فروش)، شفعه، صلح، اجاره، جعاله، عاريه، وديعه،

مضاربه، شركت، مزارعه، مساقات، دين و قرض، رهن، حجر،

ضمان، حواله و كفالت، وكالت، اقرار، هبه

جلد هفتم وقف و نظائر آن، وصيت، يمين و نذر، كفارات

جلد هشتم صيد و ذباحه، خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها، غصب، احياى موات و

مشتركات، لقطه، نكاح (از ابتدا تا احكام عقد ازدواج)

جلد نهم نكاح (از اولياى عقد تا انتها)، طلاق، خلع و مبارات، ظهار، مواريث

جلد دهم قضا، شهادات، حدود، قصاص، ديات، مسائل مستحدثه (بيمه،

سفته، سرقفلى، بانك‌ها، بليط‌هاى بخت‌آزمايى، تلقيح مصنوعى،

تشريح و ترقيع، راديو و تلويزيون، مقررات دولتى، راهنمايى و

رانندگى، خريد و فروش و تقسيم اجناس سهميه‌اى، خريد و فروش

اجناس قاچاق، ماليات و عوارض، عزادارى، رضايت والدين،

مسائل اجتماعى بانوان، مسابقات ورزشى، معارف و مسائل

اسلامى، مسائل امنيتى و كشورهاى بيگانه، ولايت فقيه)

فهرست مطالب

ادامه مبحث نكاح

اولياى عقد

ولايت پدر و جد پدرى به شرط عدم وجود مفسده ··· 3

اعتبار اذن ولىّ در ازدواج باكره ··· 9

معتبر نبودن اجازه و اذن ولىّ در ازدواج پسر بالغ رشيد ··· 71

حكم ازدواج صغير و محرم شدنش در صورت فقدان ولى ··· 77

عقد فضولى ··· 81

اسباب تحريم

1 - نسب ··· 88

2 - رضاع ··· 98

نمونه‌هايى از راه‌هاى حصول محرميت ··· 116

شير دادن مادر زن به نوه دخترى خود ··· 117

فرزند خوانده ··· 119

3 - قرابت زناشويى و آنچه كه به آن ملحق است ··· 125

محرم شدن معقوده پدر بر پسر و بالعكس ··· 125

محرم شدن مادر دختر معقوده ··· 134

محرم شدن دختر زن معقوده ··· 136

زنا، آثار و توابع آن ··· 138

ازدواج با دو خواهر و نامحرم بودن خواهر زن ··· 152

لواط، آثار و توابع آن ··· 156

4 - ازدواج در عدّه و تكميل عدد ··· 168

ملحقات به ازدواج در عده ··· 171

ازدواج مجدد ··· 174

5 - كفر ··· 175

ازدواج با بهايى ··· 175

ازدواج با اهل كتاب ··· 176

ازدواج با غير اهل كتاب ··· 179

ازدواج و ارتداد يكى از زوجين ··· 180

ازدواج با ناصبى ··· 193

ازدواج با اهل تسنن ··· 193

ازدواج غير هاشمى با هاشميه ··· 194

ازدواج با شرابخوار ··· 194

ازدواج انقطاعى (ازدواج موقت) ··· 195

عيب‌هاى موجب خيار فسخ و تدليس ··· 201

مهر

مقدار مهريه و مهر السنّه ··· 220

شرط نبودن ذكر مهر در عقد دائم ··· 227

شيربها و بعض وجوه دريافتى ··· 228

حق مطالبه مهريه و تمكين زوجه ··· 237

استحقاق تمام يا نصف مهريه در صورت طلاق يا فوت ··· 240

اختلاف در تحقق دخول نسبت به استحقاق مهر ··· 252

نقش پدر نسبت به مهريه همسر فرزند ··· 252

تفاوت ارزش مهريه تعيين شده با نرخ فعلى ··· 253

اجاره مهريه ··· 265

تقبّل مهريه از طرف پدر داماد ··· 265

حكم مهريه در صورت بطلان عقد ··· 266

جريان احكام فضولى در صداق و مهر ··· 267

بخشش مهريه توسط زن ··· 268

حكم مهريه در صورت ظهور عيب و نقص در زوجه ··· 268

هداياى ازدواج ··· 268

جهيزيه

··· 271

شرط‌هاى مذكور در عقد ازدواج ··· 275

قسم و نشوز و شقاق ··· 293

حقوق زن و شوهر نسبت به يكديگر ··· 293

نشوز

··· 335

احكام اولاد، ولادت و ملحقات آن ··· 345

نام گذارى فرزند ··· 352

خواندن اذان و اقامه در گوش بچه ··· 353

ختنه كردن ··· 353

عقيقه كردن ··· 355

شير دادن به فرزند ··· 355

حق حضانت فرزند در زمان حيات پدر ··· 356

حق حضانت فرزند بعد از فوت پدر ··· 367

اتمام دوران حضانت و مختار بودن فرزند بعد از بلوغ ··· 376

تربيت فرزند ··· 377

نفقات ··· 379

نفقه زن ··· 379

نفقه اقارب (نزديكان) ··· 389

كتاب طلاق

شرايط طلاق ··· 405

اعتبار قصد و اختيار در طلاق دهنده ··· 405

لازم نبودن اطلاع و رضايت زوجه از طلاق ··· 415

اعتبار حائض نبودن زن به هنگام طلاق ··· 416

وقوع طلاق توسط حاكم شرع در صورت حرجى بودن زندگى ··· 422

در اختيار شوهر بودن طلاق ··· 424

وكالت زن در طلاق ··· 444

اعتبار تنجيز در صيغه طلاق ··· 451

طلاق و ازدواج به شيوه اهل سنت ··· 451

حضور دو شاهد عادل هنگام اجراى صيغه طلاق ··· 453

شرط در ضمن طلاق ··· 456

حكم شك در صحت وقوع طلاق ··· 456

اقسام طلاق

··· 459

شرايط محلل ··· 460

احكام عدّه ··· 461

عدّۀ فراق ··· 461

عدّۀ وفات ··· 463

حكم زوجه شخص مفقود الأثر و غايب ··· 463

رجوع در عدّه ··· 480

كتاب خلع و مبارات

احكام خلع و مبارات ··· 487

كتاب ظهار

احكام ظهار ··· 495

كتاب مواريث (ارث)

احكام مواريث ··· 499

موانع ارث:

اول: كفر به اقسامش ··· 501

دوم از موانع ارث: قتل ··· 507

سوم از موانع ارث: متولد شدن از زنا ··· 511

مواردى كه به موانع ارث ملحق شده:

اوّل: مانع بودن حمل از ارث بردن مرتبه يا طبقه متأخر ··· 515

دوم: مانع بودن طبقه متقدم از ارث بردن طبقۀ متأخر ··· 518

سوم: مانع بودن درجه متقدم از ارث بردن درجه متأخر ··· 521

ميراث انساب:

طبقه اوّل: پدر و مادر و اولاد ··· 529

حَبوه (اموال مخصوص به پسر بزرگ‌تر از ارث پدر) ··· 564

طبقۀ دوم: برادران و خواهران و اجداد ··· 565

طبقۀ سوم: عمو، عمه، دايى و خاله ··· 569

ميراث به سبب زوجيت ··· 570

ارث افراد بدون وارث ··· 595

ارث افراد مفقود الاثر ··· 598

ميراث خنثى ··· 602

ميراث افراد غرق شده، زير آوار مانده، و ملحق به آن‌ها ··· 603

ارث نبردن فرزند خوانده ··· 611

پرداخت ديون ميت از اصل تركه ··· 615

ارث و حقوق پرداختى به بازماندگان ··· 617

اختلافات وراث و مسائل مربوط به آن ··· 624

ادامه مبحث نكاح

اولياى عقد

ولايت پدر و جد پدرى به شرط عدم وجود مفسده

[سؤال 10165] 5654

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر انقلاب اسلامى و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقاء وجوده الشريف

محترماً؛ معروض مى‌دارد: دخترى را يك نفر خواستگارى نموده و دختر نه پدر داشته و نه جد، و خودش راغب بوده كه به فرد خواستگار شوهر كند و مادرى داشته كه زوجه ديگرى بوده و نمى‌گذاشته دختر به نفر مذكور شوهر كند. البته همان نفر خواستگار مجبور شده كه دختر غير بالغه خود را ولايةً براى پسر مادر دختر عقد نمايد. اكنون بعد از آن‌كه دختر بالغه شده، اظهار مى‌دارد: من مايل نيستم به پسر لا ابالى شوهر كنم. بفرماييد: تكليف اين دختر چيست؟ پسر هم حاضر نمى‌باشد كه طلاق دختر را بدهد. اين موضوع به محضر مرحوم آيت الله محلاتى رسيد و ايشان فرمودند كه پسر بايد استحباباً دختر را طلاق بدهد؛ ولى پسر حاضر نمى‌باشد و مسأله لاينحل مانده است؛ لذا از آن مقام مقدس شامخ روحانيت استدعا دارم حكم الله را بيان بفرماييد كه مورد حاجت است.

بسمه تعالى، اگر معلوم نيست كه عقد براى دختر مفسده داشته، محكوم به صحت است و بدون طلاق دختر نمى‌تواند با ديگرى ازدواج نمايد.

[سؤال 10166] 5655

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى مدّ ظله العالى

در افغانستان دختر را به كسى مى‌دهد و دختر آن را نمى‌خواهد و دختر را به زور

مى‌دهد به ضرب شلاق يا پدر دختر يا برادر دختر يا مادر دختر يا عموى دختر اين كار را مى‌كند راضى بودن دختر را شرط نمى‌داند تا آخر عمر از دختر سؤال نمى‌كند راضى شدى يا نشدى آيا عقد دختر صحيح است؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر كسى كه دختر را عقد به ديگرى كرده پدر يا جد پدرى دختر بوده با وجود مصلحت عقد صحيح است و در غير اين صورت صحت عقد منوط است به رضايت خود دختر.

[سؤال 10167] 5656

بسمه تعالى

خدمت رهبر بزرگوار السلام عليكم، ان شاء الله خداوند امام بزرگوار را براى اسلام و مسلمين تا انقلاب مهدى نگه بدارد.

با اجازه، سؤالم را عرض مى‌كنم: اگر دخترى را خانواده‌اش مجبور كنند كه با مردى ازدواج كند و آن دختر اصلاً راضى نباشد، آيا اين عقد از نظر اسلام باطل است يا نه؟ البته وقتى رساله امام را مى‌خواندم، در مسائل 2370 و 2374 اين طور فهميدم كه ايشان مى‌فرمايند كه اين عقد باطل است. آيا صحيح فهميدم يا نه؟ لطفاً مرا راهنمايى كنيد. والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، غير از جد پدرى و پدر، افراد خانواده در ازدواج دختر ولايت ندارند و نمى‌توانند او را مجبور به ازدواج كنند و اگر پدر يا جد پدرى او را به كفو عرفى و شرعى عقد كرده، عقد صحيح است و بايد رضايت دهد على الاحوط.

[سؤال 10168] 5657

بسمه تعالى دهم شوال المكرم 1398 ق

محضر مبارك حضرت مستطاب حجت الاسلام والمسلمين آيت الله العظمى الامام الخمينى، مدّ ظله العالى

بسمه تعالى، فتوا تغيير نكرده است و در صحت عقد براى صغير يا عقد صغيره از طرف پدر يا جدّ پدرى عدم مفسده كفايت مى‌كند اگر چه احوط رعايت مصلحت است.

بسمه تعالى، با قصد اقامت ده روز، اشتباه در حساب مضر به صحت اقامت و جريان حكم آن نيست.

بسمه تعالى، اگر در حين نيت اقامت ده روز قصد كند كه در تمام ده روز روزانه ولو يك ساعت يا دو ساعت از محل اقامت خارج شود صدق اقامت ده روز و ترتب حكم آن محل اشكال است.

بسمه تعالى، در كارهايى كه احتمال مى‌رود خطر به همراه داشته باشد زنان نبايد شركت كنند.

بسمه تعالى، اگر با رد خواستگار مورد پسند دختر كفو شرعى و عرفى ديگرى براى دختر پيدا مى‌شود و تأخير ازدواج دختر تا پيدا شدن كفوى كه مورد پسند پدر هم باشد مفسده ندارد اجازۀ پدر شرط است.

بسمه تعالى، به قصد قربت مطلقه به‌جا آورد كفايت مى‌كند.

بسمه تعالى، با انجام طواف نساء در آخر عمل زن بر او حلال مى‌شود.

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدايا خدايا رزمندگان ما را نصرت و يارى فرما

[سؤال 10169] 5658

بسمه تعالى 25 / 7 / 1361

پس از عرض سلام خدمت حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

در مسأله شمارۀ 2429 از حضور مباركتان طلب استنتاج دارم. بنده در رابطه با استفاده از اين مسأله، دخترم را در سن چهار ماهگى به صيغۀ شوهر خواهر همسرم در آوردم و به عنوان مهريه، صد ريال گرفتم. البته لازم به تذكر است كه خالۀ دخترم آن طورى كه خودشان مى‌گفتند و مى‌گويند، قلباً با اين كار مخالف بوده و از اين كار ناراحت بوده‌اند، ولى خوب از ايشان براى انجام اين كار زباناً اجازه گرفته شده. به هرحال حالا كه اين دختر به سن 15 سالگى و پسر آن مرد به سن 20 سالگى رسيده‌اند، از چند آقا از جمله از دفتر خودتان كه در تهران است - با تماس تلفنى - اين مسأله را پرسيده‌ام؛ مى‌گويند: اين صيغه باطل است و پسر و دختر خاله به‌هم مى‌رسند و البته بايد معروض دارم كه دليل آن برادرى كه از دفتر شما به اين مسأله جواب داد اين بود كه چون دختر هنوز به سن تميز نرسيده بوده و از اين صيغه هم نفعى عايد او نگشته، پس بنابراين صيغه باطل بوده و دختر و پسر به يكديگر نامحرم هستند و در صورت تمايل مى‌توانند با يكديگر نيز ازدواج بنمايند. از شما حضرت آيت الله العظمى امام خمينى استثنائاً تقاضا دارم كه شخصاً بنده را در اين مسأله بغرنج

راهنمايى فرماييد. با عرض معذرت و تشكر فراوان، ملتمس دعا

بسمه تعالى، تا محرز نباشد كه عقد مزبور در آن موقع كه واقع شد به مصلحت طفل نبوده و يا آن‌كه خالۀ دختر اجازه نداده، عقد مزبور محكوم به صحت است و ازدواج دختر و پسر در فرض سؤال، صحيح نيست.

[سؤال 10170] 5659

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت بركاته

احتراماً به عرض مى‌رساند زنى اهل يكى از روستاهاى دوردست اظهار درد نموده و استمداد مى‌خواهم و علاج دردم را از آن پدر روحانى مى‌خواهم. پدرم بدون اطلاع من عقد مرا خواند و پول را گرفته. بعد از رؤيت زوج، بنده قبول نكرده و رضايت به عقد نداده‌ام از طرفى چون دهاتى‌ها اختيار به دختر نمى‌دهند مثل زمان جاهليت اختيار فروش دختر را به خود مى‌دهند از روى جهل و نادانى براى اين‌كه شخصيت واهى آن‌ها صدمه نبيند مرا اكراهاً به زور به خانه شوهر كه در واقع يك مرد اجنبى و مى‌خواهم بگويم زانى فرستاده‌اند و تمكين هم به زور و تهديد بوده است و فعلاً قريب به پنج سال است كه خانه‌نشين و بدبخت شده در كشمكش هستيم اين مرد بى‌حساب مرا رها و ول نمى‌كند و مدرك قانونى و شرعى هم ندارد فقط متوسل به زور جهلى خود شده چند مرتبه دست به انتحار زده و آخر هم علاج خود را در خودكشى مى‌بينم آيا بدون رضايت من عقد صحيح است يا نه؟ جواب بفرماييد والاّ مسئول خون مظلوم من هستيد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، عقد محكوم به صحت است مگر آن‌كه به وجه شرعى ثابت نماييد كه عقد مزبور براى شما مفسده داشته و بعداً هم راضى به آن نشده باشيد.

[سؤال 10171] 5660

بسمه تعالى

آيا مى‌توانم دختر خودم را كه حدود دو سال دارد به صيغۀ موقّت كسى كه با من نامحرم است در بياورم تا با من محرم شود؟ اگر مى‌شود، بچّۀ آن مرد نسبت به دخترم چه حالتى را دارا مى‌باشد؟

بسمه تعالى، مادر اختيار به عقد در آوردن بچّۀ خود را با ديگرى ندارد.

[سؤال 10172] 5661

بسمه تعالى 22 / 12 / 1361

حضور محترم حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، با عرض سلام، سؤالى شرعى داشتم كه استدعا دارم جواب مرقوم فرماييد:

دو مرد، همسر دو خواهر هستند. يكى از آن‌ها دختر ديگرى را كه طفلى نابالغ بوده با اذن پدر دختر و همسر خود (خاله دختر)به صورتى كه ذيلاً عرض مى‌شود، به مدت ده سال براى خود صيغه تمتّع مى‌خواند. اين امر صرفاً به خاطر ايجاد محرميت بين مادر دختر و آن مرد بوده است. در عين حال همسر آن مرد (خاله دختر) از مدت صيغه اطلاعى نداشته و فكر مى‌كرده كه صيغه محرميت، يك يا دو ساعته جارى شده است و اگر مى‌دانسته كه اين صيغه براى مدت ده سال است، با آن مخالفت مى‌كرد؛ حال كه دختر بيست ساله است و تا كنون به جز مجرى صيغه - يعنى خود آن مرد و پدر طفل - كسى از مدت صيغه خبر نداشته است، اين مسأله به چه صورت مى‌باشد و آيا اين صيغه از لحاظ شرعى صحيح است يا خير؟

از درگاه خداى تبارك و تعالى، طول عمر آن رهبر عظيم الشأن اسلام و مسلمين، و پيروزى ملت شهادت طلب كشور اسلامى ايران را خواستار است.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، صيغه صحيح است؛ و در صورت اذن ولىّ مدت معيّنى را، عقد در غير آن فضولى است.

[سؤال 10173]‘ 5827

بسمه تعالى، باطل است.

[سؤال 10174] 5662

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت آيت الله امام خمينى، رهبر عالى‌قدر مستضعفين جهان

در رسالۀ شريفه آن امام (توضيح المسائل، مسأله 2421) آمده است: «صيغه كردن زن، اگر چه براى لذّت بردن هم نباشد صحيح است».

سؤال: در صورت عدم هم‌خوابى، آيا صيغه كننده محرم دختران آن زن مى‌شود.

بسمه تعالى، اگر به قصد ازدواج با شرايط ديگر؛ از جمله اذن پدر دختر و مراعات صلاح صغير عقد شود، صحيح است و آثار مترتب مى‌شود.

اعتبار اذن ولىّ در ازدواج باكره

[سؤال 10175] 5663

بسمه تعالى 10 ربيع الثانى 1399 ق

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر آيت الله العظمى الامام الخمينى دام ظله العالى

بعد از عرض سلام و تقديم دعا، استدعا دارم جواب مسأله ذيل را مرقوم فرمايند:

دخترى پانزده ساله بالغه و رشيده پدرش تقريباً چهار سال است كه مفقود الاثر گرديده است و مادرش 9 سال است تقريباً مطلقه شده است آيا اين دختر مى‌تواند به اختيار خود و مادرش شوهر كند يا خير؟ ظلّ عالى مستدام

بسمه تعالى، در صورت نياز به شوهر مى‌تواند شوهر كند.

[سؤال 10176]‘ 769

بسم الله تعالى، العقد على الباكر موقوف على إذن أبيها بلا فرق فى ذلك بين الدوام والانقطاع.

[سؤال 10177] 5664

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دام ظله العالى

دخترى است بسيار مكتبى و درس خوانده، عاقله و رشيده، تمايل دارد كه با جوانى كه طلبه است و در قم زندگى مى‌كند ازدواج نمايد و متقابلاً آن طلبه هم تمايل دارد و از هر جهت توافق فكرى و رضايت از طرفين موجود است، لكن پدر و مادر و قبيله دختر كه ثروتمند هستند مخالفت شديد دارند و مى‌گويند ما ميل نداريم كه دخترمان با روحانى ازدواج كند و به دختر اصرار براى ازدواج با افرادى مى‌كنند كه خود دختر هيچ تمايل زندگى با آن افراد را ندارد، چون اشكالات مذهبى در آن‌ها مى‌بيند، ولى علاقه شديد دارد كه با طلبه مذكور ازدواج كند، در ضمن خود دختر هم درس طلبگى خوانده است و تفكر دختر بر اثر برخورد با افراد مذهبى كاملاً با تفكر خانواده‌اش كه بعضى از مسائل مذهبى را مراعات نمى‌كنند مخالف است و اين خود باعث عذاب روحى براى آن دختر شده است، مستدعى است بفرماييد آيا اين دختر در اين صورت مى‌تواند بدون رضايت چنين پدرى كه مكتبى نيست، بلكه با عقيده دختر مخالف است خود را به ازدواج اين طلبه درآورد كه آن طلبه هم رضايت كامل دارد يا خير؟

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره اذن پدر شرط است، مگر اين‌كه دختر ميل به ازدواج داشته و پسرى كه خواستگار است كفو عرفى و شرعى او باشد و دختر بترسد كه اگر با او ازدواج نكند بعداً شوهر خوبى پيدا نكند.

[سؤال 10178]‘ 5909

بسمه تعالى، موقوف است به اجازۀ پدر يا جدّ پدرى دختر.

[سؤال 10179] 5665

بسمه تعالى 18 / 12 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب، ياور همۀ مستضعفان و نايب بر حق مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) سلام عرض مى‌كنم، از خداوند متعال سلامتى شما و توفيق روز افزون شما را براى انجام مسئوليت‌هايتان خواهانم.

مسأله‌اى براى من پيش آمده كه حدود شش ماه است با بسيارى افراد مشورت كرده‌ام و چون مقلد شما هستم تصميم گرفتم با شما كه مى‌دانم مرا آن طور كه صلاح و امر خداست راهنمايى مى‌كنيد در ميان بگذارم.

من دخترى هستم 18 ساله كه به‌خاطر دستور اسلام و سنت پيامبر تصميم به ازدواج گرفتم و با يكى از برادران پاسدار تفاهم كرديم و خانواده هم در ابتداى امر از اين مسأله راضى بودند و وقتى ما به تفاهم كامل رسيديم و بنا بر برگزارى مراسم عقد شد، پدرم مانع شدند و گفتند چون ايشان بنا دارند به جبهه بروند من به پسرى كه به جبهه برود و در جبهه باشد دختر نمى‌دهم و هرچه با ايشان صحبت شد از طريق افراد ذى صلاح و همچنين طرفين ازدواج، باز هم پدرم راضى نشدند و وقتى آيات قرآن و يا احاديث را مى‌خوانديم كه آنچه مايه خوشبختى است تقوى و ايمان فرد است و در صدر اسلام پيامبر به فلان كس در مورد خواستگار خوب چه گفتند و چه شد؟ مى‌گفتند اين شرع است، يك مقدار از عرف بگوييد، در حالى‌كه پدرم فردى مذهبى هستند و كاملاً متوجه آيات و روايات مى‌شدند و قبول مى‌كردند ولى نفس ايشان،

ايشان را از اين كار منع مى‌كرد، به خصوص اين‌كه من خواستگارهايى از آن طبقه‌اى كه پدرم مى‌خواستند - داراى خانه و ماشين و پولدار - داشتم و مرتب مى‌گفتند من اول بايد قبول كنم بعد تو و من هم قبول نمى‌كنم، تو حالا در احساسات به سر مى‌برى و اين مسائل را درك نمى‌كنى، من تجربه دارم. برادر پاسدارمان نيز به علت اين‌كه فرمانده يك قسمت از سپاه مركز هستند (فرمانده توپخانه كه نوبنياد هست در اهواز) و به سبب تجربه‌اى كه ايشان در اين دو سال كسب كرده‌اند از نظر شرعى نمى‌توانند جبهه را ترك كنند، به خصوص در اين برهه كه اسلام به افراد متخصص مكتبى در جبهه نياز دارد و كفويت كاملى نيز بين ما وجود دارد. برادرمان از حضرت آيت الله منتظرى سؤال كردند و شرايط موجود را توضيح دادند و حضرت آيت الله منتظرى گفتند اگر ايراد، جبهه رفتن شماست شما مى‌توانيد بدون اجازه پدر دختر اين عقد را جارى كنيد و اين مسأله مستقيماً از خود آيت الله منتظرى پرسيده شده است، ولى چون ما مقلد شما هستيم باز هم گفتيم مستقيماً از خود حضرت‌عالى سؤال كنيم.

خانواده و از جمله پدرم ايشان را پسنديده‌اند از نظر نجابت و ايمان و گفته‌اند اگر از جبهه بياييد ما اين كار را مى‌كنيم، من خود نيز با تحقيقات زياد چنين مسأله‌اى را هر چند مشكلات دارد تنها به‌خاطر خدا قبول كرده‌ام، چون بالاخره ايشان و افرادى كه خود را در مقابل خدا مسئول مى‌دانند و در جبهه‌اند بايد ازدواج كنند، به خصوص اين‌كه ايشان در اهواز هستند و آن جا خط مقدم است و اكثر دخترها و تقريباً همه خانواده‌ها به چنين امرى راضى نمى‌شوند كه دختر خود را به پاسدارى كه بنا دارد تا جنگ هست در جبهه باشد بدهند. حال با توجه به كفويتى كه بين ما وجود دارد و استخاره هم پيش فرد معتبر كرده‌اند و بسيار خوب آمده، شما اجازه مى‌دهيد كه بدون اجازه پدرم اين كار را بكنم؟ وظيفه شرعى من چيست؟

به اميد روزى كه همۀ ما در همۀ كارها تنها رضاى خدا را در نظر داشته باشيم.

خواهشمندم حتماً بنويسيد كه آيا خود حضرت امام دامت بركاته جواب اين نامه

را مستقيماً داده‌اند يا دفتر ايشان. به‌خاطر اين‌كه حضرت آيت الله منتظرى كه دومين فرد مذهبى جهان هستند، با اين شرايط به ما چنين اجازه‌اى را داده‌اند و در صورتى كه امام خودشان جواب اين نامه را بدهند من به پدرم نشان خواهم داد و امكان اين‌كه ايشان راضى بشوند با جواب امام، خيلى زياد است؛ چون ايشان از دوست‌داران امام هستند و احتمال نزديك به يقين حرف امام را خواهند پذيرفت.

بسمه تعالى، بدون اجازه پدر نمى‌توانيد ازدواج كنيد، بلى اگر مرد مزبور كفو عرفى و شرعى شما است و خوف داشته باشيد كه اگر با او ازدواج نكنيد ديگر شوهر خوبى براى شما پيدا نشود پدر شما حق منع ندارد و اگر منع كند مى‌توانيد بى‌اجازه او ازدواج نماييد.

[سؤال 10180] 5666

بسمه تعالى 4 / 4 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

پدر دخترى مهريۀ مربوط به ازدواج دخترش با يك پسر را تعيين و به پسر پيشنهاد نموده است و پسر آن را پذيرفته است و در همين رابطه عقد ازدواج در غياب پدر دختر جارى شده است. در اين ضمن پدر دختر از اجراى عقد اطلاع نداشته است و حضور شخصى در جلسۀ عقد نداشته است، ولى پدر دختر در همان غيبت خود، از ازدواج دخترش با پسر مورد نظر (چه در زمان قبل از اجراى عقد و چه در زمان حين اجراى عقد و چه در زمان بعد از اجراى عقد) رضايت كامل داشته است. آيا عقد جارى شده صحيح است؟

به اميد پيروزى جهانى اسلام بر كفر و استكبار جهانى

بسمه تعالى، حضور پدر دختر در جلسۀ عقد شرط نيست، ولى ازدواج دختر باكره منوط به اذن يا اجازۀ پدر است و مجرد رضايت باطنى كافى نيست بنابر احتياط.

[سؤال 10181] 5667

بسمه تعالى

17 سال پيش در يكى از روستاهاى شهرستان ميانه به دنيا آمدم. تا دو سالگى پيش پدر و مادرم زندگى مى‌كردم و دو ساله بودم كه به علت اين‌كه عمه‌ام بچه نداشت مرا به عنوان فرزندى قبول كرده و همراه آن‌ها به تهران آمده‌ام پيش آنان زندگى مى‌كردم و هر ساله سه ماه تابستان را با عمه‌ام به روستا مى‌رفتيم و سه ماه پيش خانواده‌ام مى‌ماندم و دوباره با آن‌ها اول مهر مى‌آمديم تهران. هفت ساله بودم كه به مدرسه راه پيدا كردم، تا كلاس سوم راهنمايى بدون هيچ مشكلى درس خواندم. اول نظرى بودم كه پدرم با مدرسه رفتنم مخالفت كرد، ولى بر اثر اصرار عمه‌ام من ادامه تحصيل دادم تا امسال كه سال چهارم دبيرستان رشتۀ علوم انسانى (اقتصاد) هستم. در كلاس دوم راهنمايى بودم كه پسر عمه‌ام نسبت به من علاقه پيدا كرده بود، ولى چون ابراز نمى‌كرد من هم مخالفتى و يا هيچ عكس العملى در مقابل او نداشتم، تا اين‌كه كلاس دوم اقتصاد بودم كه يكى از خويشان به خواستگارى آمد. پسر عمه‌ام به‌خاطر اين‌كه به آن طرف جواب مثبت ندهم به خواستگارى آمد. پدرم بدون اين‌كه نظر ما را بپرسد به آن فرد جواب رد داد و به پسر عمه‌ام جوابى نداد كه بعد از حدوداً شش ماه به او جواب مثبت دادند. در اين مدت يك فرد متعهد و مكتبى به خواستگارى آمد، ولى پدرم بدون نظرخواهى از من جواب رد داد. من با اقدام پدرم خيلى مخالفت كردم كه اين مخالفت همراه با گريه و داد و بيداد بود و گاهى هم صحبت كردن و با زبان خوش حرف زدن. ولى متأسفانه هيچ‌كدام جواب نداد و علت مخالفت من با پسر عمه‌ام به دلايل زير مى‌باشد: ايشان مسلمان هستند ولى به رعايت ضوابط و معيارهاى اسلامى مقيد نيستند. مثلاً نماز نمى‌خوانند، روزه گاهى مى‌گيرند، گاهى نه و به دلخواه موسيقى گوش مى‌كنند، قمار بازى نمى‌كند ولى اگر جمعى بازى مى‌كنند، نگاه مى‌كند. فكرشان بيشتر فكر زندگى با رفاه بيشتر و مسائل مادى است. مطالعه كتاب‌هاى اسلامى ندارند و خيلى مسائل

ديگر. البته اين را هم بگويم كه خود بنده قبل از انقلاب يك فردى به اين شكل بودم و در همان مسيرى كه جز فساد و تباهى چيزى نداشت و بعد از انقلاب بود كه نسبت به مسائل آگاه شدم و فهميدم كه چقدر از مسأله پرت بوديم و چقدر در زندگى اشتباه كرديم و سعى كردم خودم را با اسلام تطبيق دهم و ازدواج وسيله‌اى باشد براى رشد بيشتر و تكامل، به‌خاطر همين مى‌خواهم با فردى ازدواج كنم كه مشوقى باشد براى اين‌كه اسلام را بهتر و بيشتر بشناسيم و آن را در زندگى پياده كنيم و فرزندان ما هم در آينده تربيت آن‌ها بر اساس موازين اسلام باشد و چون ايشان فاقد اين ارزش‌ها مى‌باشند نمى‌توانيم با هم زندگى كنيم. در ضمن هم خانواده ايشان و هم خانوادۀ من از خصوصيتى كه براى اين فرد شمردم برخوردارند و با انقلاب ميانه زياد خوبى ندارند. پدرم با همه مخالفت‌هاى من با ايشان صحبت كرده و حتى شيربها هم گرفته‌اند و قرار گذاشته‌اند تابستان كه من درسم تمام شد پدرم بيايد مرا ببرد ده. آيا من مى‌توانم با چنين ازدواجى مخالفت كنم و اجازه پدر تا چه حدى شرط است؟ در حالتى كه حتى نظر من كه يكى از اصول ازدواج است براى آن‌ها مهم نيست و اگر من مخالفت كردم آيا مى‌توانم بدون اجازه پدرم كار بكنم و يا به مكان‌هاى آموزشى مثل تربيت معلم و يا حوزه بروم؟ چون اگر مخالفت كنم پدرم مرا به ده مى‌برند و در آن‌جا من نمى‌توانم هيچ‌گونه فعاليتى داشته باشم و يك فردى بى‌ارزش خواهم شد و كسى هم در آن‌جا نيست كه در زندگى به طور صحيح راهنمايى‌ام كند و يا به بالا بردن سطح آگاهى‌ام كمك كند. خواهش مى‌كنم تكليف من را از نظر شرعى روشن كرده و من را راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، امر ازدواج دختر باكره با پدر است، ولى پدر اجازه و اختيار ندارد كه دختر خود را به عقد كسى كه كفو شرعى و عرفى وى نيست درآورد و يا به ازدواج كسى درآورد كه آن ازدواج براى دختر مفسده داشته باشد، بلكه در چنين مواردى عقد در حكم فضولى و بدون اجازۀ دختر

صحيح نمى‌شود و همچنين اگر پدر از ازدواج دختر با كفو شرعى و عرفى وى ممانعت كند و رضايت ندهد و با ميل دختر به ازدواج، خوف آن باشد كه خواستگار ديگرى كه كفو شرعى و عرفى دختر باشد پيدا نشود در اين صورت نيز ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10182] 5668

بسمه تعالى

سلام عليكم، يك‌نفر از خواهران مسلمان مسائلى را بيان كرده‌اند كه در زير درج مى‌گردد، خواهشمند است طبق فتواى امام خمينى(دام ظله) وظيفۀ شرعى اين خواهر را بفرماييد.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به رضايت پدر است و در ازدواج با زوج متأهل بايد مقررات دولت اسلامى مراعات شود.

بسمه تعالى، از اموال پدر كه مورد تصرف او واقع مى‌شود اگر يقين ندارد كه خمس در آن است، چيزى بر او نيست، ولى در صورت يقين بايد در مقدارخمس اجازه از مرجع تقليد بگيرد.

آيا مى‌تواند به امام جمعۀ شهر و به حساب امام پرداخت نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، از درآمد كسب هرچه آخر سال زياد بماند خمس دارد و به وكيل مسلّم الوكاله اين‌جانب بپردازيد.

[سؤال 10183] 5669

بسمه تعالى 23 / 6 / 1361

با سلام و درود فراوان بر شهيدان و رزمندگان اسلام و با آرزوى ظهور هرچه زودتر حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و پيروزى هرچه زودتر جبهه اسلام.

با عرض پوزش از اين‌كه مقدارى از وقت عزيزتان را گرفته و مانع از انجام كارهاى مهمترى شده‌ام، اما راهى جز اين نيافتم كه سؤالم را با شما كه منبع مطمئنى هستيد در ميان بگذارم. دخترى هستم 15 ساله كه امسال اول نظرى را به پايان رسانيده‌ام. در حدود 16 يا 17 سال پيش مادرم با يكى از بستگانش بالاجبار ازدواج نمود، بعد از يك سال از ازدواجشان من به دنيا آمدم، بعد به عللى پدر و مادرم از هم طلاق مى‌گيرند و من پيش مادر مى‌مانم و پدر هم به دنبال كار خود مى‌رود تا اين‌كه دو سه سال بعد، مادرم دوباره ازدواج مى‌كند. ناپدرى من در ابتدا خيلى مهربان بود و من هم فكر مى‌كردم واقعاً او پدر من مى‌باشد و برايم نقش يك پدر واقعى را داشت. در حدود 8 يا 9 سال داشتم كه متوجه شدم محبت‌هاى ناپدرى‌ام خالصانه نيست، و نيت سوء دارد از اين‌رو به خاطر مادرم و وضع موجود با نارضايتى حاضر به ازدواج شدم همه مى‌گفتند بعد از عقد علاقه پيدا مى‌كنى اما نه تنها بعد از يك ماه بلكه بعد از پنج يا شش ماه يا بيشتر هم اين علاقه را پيدا نكردم، بدتر از آن احساس تنفر هم پيدا كردم، من بدون هيچ تمايلى به عقد همسرم درآمده‌ام و حالا نسبت به او احساس تنفر دارم. يكى از دوستانم مى‌گويد شايد عقد شما - چون سر عقد راضى نبودى - درست نباشد بهتر است با دفتر امام در ميان بگذارى و جواب قطعى بگيرى. خواهش مى‌كنم بگوييد آيا عقد من درست بوده يا باطل مى‌باشد؟ اگر درست بوده من چگونه مى‌توانم با چنين

فردى ازدواج كنم و زندگى مشتركى داشته باشم؟ و در صورت درست نبودن چگونه مى‌توانم به آن‌ها بفهمانم؟ چون آن‌ها اهميتى به نظر اسلام نمى‌دهند. آيا درست است كه من براى مدتى بدون اجازه از خانه بروم و جاى ديگرى زندگى كنم؟ چون شايد به نفع آن‌ها نيز باشد.

خواهش مى‌كنم به اين بندۀ حقير و بى‌ارزش خدا كه غير از شما كسى را نيافته تا از او كمك بخواهد و جواب بگيرد كمك نموده و مرا راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر پدر يا جدّ پدرى داريد صحت عقد موقوف بر اجازه پدر يا جدّ پدرى است و در صورت رد و عدم موافقت محكوم به بطلان است، ولى اگر پدر و جدّ پدرى نداريد با فرض اين‌كه رضايت به عقد داديد عقد محكوم به صحت است و جدايى تنها با طلاق ميسور است كه آن هم اختيارش با شوهر است و بنا را بر تسليم در قبال مقدرات و سازش با زندگى بگذاريد، خداوند مشكلات را رفع مى‌فرمايد.

[سؤال 10184] ‘ 5973

تقليد مى‌كنم چه بايد كرد؟ يعنى اشكال مرتفع مى‌شود و مى‌شود حكم به زوجيت كرد به مجرد گفتۀ او يا خير؛ چون در مظان جلب نفع است؟

بسمه تعالى، عقد مزبور باطل است و دادگاه حق طلاق ندارد؛ ولى خود طرفين اگر بكارت دختر زايل شده، مى‌توانند ثانياً بدون اجازۀ پدر باهم ازدواج كنند.

[سؤال 10185] 5670

بسمه تعالى 26 / 3 / 1361

محضر حضرت امام خمينى تقاضا مى‌شود به سؤالات زير پاسخ دهند

بسمه تعالى، اگر پدر در وقت عقد به آن راضى بوده و يا آن‌كه بعداً راضى شده و عقد را اجازه نموده عقد صحيح است. و حضور پدر در مجلس عقد شرط نيست.

با آن پسر محرم بشود، با قرائت صحيح بخواند. پسر هم صيغۀ قبول را با قرائت صحيح به قصد انشا بخواند و از هر كلمه معنى آن را قصد نمايد. در عقد مذكور، دختر مقدار مهريۀ خود را نيز - كه پدر دختر تعيين كرده است - مى‌داند كه چقدر است. عقد مذكور را هم از روى رساله خوانده. آيا عقد مذكور صحيح است؟ فتواى حضرت امام خمينى در اين باره چيست؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، عقد صحيح است.

[سؤال 10186] 5671

بسمه تعالى 6 / 5 / 1361

از محضر حضرت امام خمينى، تقاضا مى‌شود به سؤال زير پاسخ دهند:

پسرى براى ازدواج با دخترى به خواستگارى وى مى‌رود. دختر با اجازۀ پدرش، به آن پسر جواب مثبت مى‌دهد و پدر دختر نيز با ازدواج آن‌ها موافقت مى‌نمايد. مدت‌ها آن‌ها با هم نامزد بوده‌اند. در حين نامزديشان، يك روز، اعضاى خانوادۀ پسر، به منزل پدر دختر مى‌روند و پدر دختر در حضور چندين نفر، مقدار مهريه و شيربهاى دخترش را تعيين، و به آن پسر پيشنهاد مى‌كند. پسر مهريه و شيربهاى مزبور را مى‌پذيرد. سپس در نتيجۀ صحبت پدر دختر و اعضاى خانوادۀ پسر، قرار مى‌شود در آينده، آن‌ها به عقد هم در آيند. بعدها پدر دختر، خودش براى زندگى دخترش و آن پسر، اقدام به خريد يك فرش مى‌نمايد. و اعضاى خانوادۀ پسر به همراه افرادى از خانوادۀ دختر، به اتفاق هم، مقدارى اجناس لازم براى ازدواج آن دو، خريدارى مى‌نمايند، و پدر دختر نيز نسبت به اين خريد - كه در جامعه به «خريد عقد» معروف است - راضى بوده است. در همان روزها، دختر و پسر مذكور براى اين‌كه به‌هم نامحرم نباشند، عقد دائم را خودشان در غياب پدر دختر، از روى رساله جارى مى‌نمايند. با توجه به اين‌كه پدر دختر - همچنان‌كه به طور خلاصه در فوق به عرض رسيد - نسبت به ازدواج آن‌ها راضى بوده است، آن‌ها براى قرائت صيغۀ عقد، از پدر دختر اذن نمى‌گيرند. و بر اساس همين عقد، روابط بسيار محرمانۀ زناشويى با هم

داشته‌اند، به جز دخول، كه آن هم براى عروسى و رسوماتى كه در جامعه مرسوم و معمول است، انجام نشده است. در همان روزها پسر براى آزمايش خون جهت ازدواج، به دادن خون در بيمارستان اقدام مى‌كند و پدر دختر نيز راضى بوده است. حتى پدر دختر، خودش پسر را براى معرفى به بيمارستان، به دفتر ثبت ازدواج متعلّق به يكى از دوستان قديمى خود راهنمايى مى‌كند. پسر نتيجۀ آزمايش خون را به منزل پدر دختر مى‌برد و پدر دختر از نتيجۀ آزمايش خون نيز مطلع مى‌شود و قرار مى‌شود كه در چند روز آينده، همان دفتر ثبت ازدواج مذكور، جهت ثبت ازدواج آن‌ها، به منزل پدر دختر بيايد. چند روز قبل از ثبت ازدواج، به علت خروج آن دختر از منزل و رفتن دختر به جايى بدون اجازه و موافقت آن پسر، بين آن‌ها اختلاف پيش مى‌آيد. و در اثر آن، دختر مى‌گويد: يا بايد مرا طلاق بدهى و يا اگر نمى‌خواهى طلاق دهى، بايد همۀ مهريه و نفقۀ ايام گذشته‌ام را نقداً بپردازى، تا به تو تمكين كنم. در نتيجه پسر مى‌پذيرد كه مهريه و نفقۀ ايام گذشته او را نقداً بدهد، ولى طلاق نمى‌دهد، و دختر نيز قبول مى‌كند كه در صورت دريافت مهريه و نفقه به طور نقد، تمكين نمايد. در اين حين پدر دختر نيز راضى مى‌شود كه دخترش از آن پسر، مهريه و نفقه دريافت نمايد. اين قضيه مى‌گذرد و پسر اقدام به پرداخت نفقه مى‌نمايد. بعد از يك ماه، دوباره دختر و پدر دختر اظهار مى‌دارند كه چون در هنگام قرائت عقد مذكور، از پدر دختر كسب اذن نشده، آن عقد باطل است. و اين موضوع را وسيله‌اى قرار مى‌دهند، تا دختر بدون طلاق از آن پسر جدا شود. حالا اين سؤال مطرح است كه با وجود گذشته‌اى كه از اول تا آخر، به طور بسيار خلاصه ذكر شد، آيا دختر مى‌تواند بدون طلاق از آن پسر جدا شود؟ و آيا عقد صحيح است يا باطل است؟

به اميد پيروزى جهانى اسلام

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه پدر عقد را اجازه داده، عقد صحيح است و جدايى با طلاق حاصل مى‌شود و اختيار طلاق با شوهر است.

[سؤال 10187] 5672

بسمه تعالى 21 / 9 / 1361

دفتر رهبر كبير انقلاب اسلامى

سال گذشته با پسرى آشنا شدم و با شناختى كه از او داشتم مى‌دانستم كه مى‌تواند كمكم كند و همان‌طور هم شد ولى چون در درجه اول مى‌دانستم حرف زدنم با ايشان گناه مى‌باشد و در ضمن علاقه‌اى كه هم از نظر فكرى و هم از نظر احساس به يكديگر داشتيم بر آن شديم كه خطبه عقد دائم را بخوانيم لذا خودمان خطبه را خوانديم و بايد اضافه كنم از زمانى كه خطبه را خواندم چنان رفتار او بر من تأثير گذاشت كه ايمانم را نسبت به خدا و اسلام چندين برابر كرد و آن كارهاى زشتى را كه قبلاً مرتكب مى‌شدم انجام نمى‌دهم و مى‌دانم باعث اين كار ايشان بودند و از اين ماجرا كسى خبر نداشت تا زمانى كه مسأله را با يكى از دوستان خوبم در ارتباط گذاشتم و بعد از صحبت كردن به اين نتيجه رسيديم كه بنابر آن فتوا كه شما (امام) داديد احتمال دادم كه خطبه صحيح نباشد گفتم نامه‌اى بنويسم و جواب شرعى را از خود شما بپرسم كه آيا به خاطر رفتارهاى بد پدرم كه با من داشتند آيا اذن پدر ساقط نمى‌شود؟ لطفاً چون جواب شرعى مى‌باشد برايم فورى بنويسيد.

بسمه تعالى، اگر قبل از عقد، بكارت دختر از بين رفته باشد يا پدر عقد را اجازه كند عقد صحيح است.

[سؤال 10188] 5673

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى

حدود يك سال و نيم پيش خواستم با دخترى ازدواج كنم؛ از او در مورد رضايت پدرش پرسيدم؛ اظهار داشت: پدرش موافقت نموده است. با توجه به اين‌كه امام خمينى رضايت پدر را احتياط واجب دانسته و احتياط واجب را ايشان و تقريباً همۀ

فقها اجازه داده‌اند كه از مجتهد ديگرى تقليد كنيم و آيت الله شاهرودى اجازۀ پدر را مستحب دانسته بودند، خودمان صيغۀ عقد را خوانديم؛ (براى من مشكل بود كه تحقيق كنم كه او راست مى‌گويد يا نه) سپس براى احتياط، من در مورد او و عقد از دختر وكالت گرفتم و دوباره خودم به وكالت او صيغۀ عقد را خواندم. مدتى قبل فهميدم آيت الله شاهرودى در آن موقع فوت كرده بودند؛ ولى من خبر نداشتم؛ الآن به علت اختلافاتى نمى‌توانم از پدر دختر تحقيق نمايم كه اجازه داده است يا نه؛ و در ثانى در اين اواخر به قدرى اين خانواده به من دروغ گفته‌اند كه حرفشان را هم نمى‌توانم باور كنم؛ ولى مطمئنم كه خانواده از ازدواج ما خبر داشته‌اند. آيا عقد ما درست است يا باطل؟ و آيا بدون اجازۀ من مى‌توانند اين دختر را به عقد ديگرى درآورند؟ چون احتمالاً بايد اين جواب را به خانوادۀ دختر نشان بدهم، اگر امكان دارد جواب را زير مسأله بنويسيد تا هم مسأله و هم جواب آن با هم مشخص باشد. قبلاً از مزاحمتى كه ايجاد نمودم پوزش مى‌طلبم.

بسمه تعالى، نمى‌توانند بدون طلاق، زن را به ديگرى شوهر دهند و احتياط آن است كه يا پدر دختر عقد را اجازه كند و يا مرد زن را طلاق دهد.

[سؤال 10189]‘ 2169

بسمه تعالى، صحيح نيست، مگر آن‌كه پدر دختر آن را اجازه دهد.

[سؤال 10190] 5674

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر انقلاب و امام امت، خمينى بت شكن سلام عرض مى‌كنم.

سلام بر شما كه قلب مستضعفان جهان هستيد شما كه در برابر سختى‌ها مقاومت كرديد و بدانيد امام عزيز كه شما را بهتر از پدر و مادر خود دوست دارم. من دخترى هستم كه هفده سال دارم و محصل هستم و دلم مى‌خواهد كه در يكى از ارگان‌ها عضو

بشوم، اما پدر و مادرم اجازه نمى‌دهند. آن قدر پيش آن‌ها التماس كردم تا اين‌كه اجازه دادند. فقط در كلاس‌هاى مواضع حزب شركت كنم و چيزى را مى‌خواهم برايتان بنويسم كه برايم خيلى مشكل است، اما براى شما كه عزيزتر از افراد خانواده‌ام هستيد مى‌نويسم. امام عزيز، پدر من كه خود را يك مسلمان واقعى مى‌داند مى‌توانم بگويم كه هيچ يك از احكام دين را انجام نمى‌دهد و آن‌هايى را هم كه واجب است انجام نمى‌دهد و هميشه عذر مى‌آورد كه نمى‌توانم انجام دهم. آيا وظيفه من اين است كه طبق آيه قرآن به او سلام نكنم و همانند يك غريبه كه واجبات را انجام نمى‌دهد رفتار كنم؟ خواهشمندم كه جوابم را بدهيد.

سؤال ديگرى دارم. پدرم مى‌خواهد مرا مجبور كند با مردى ازدواج كنم كه هم اكنون سرباز است و چندى قبل كه مى‌بايست به جبهه برود گريه مى‌كرد كه چرا بايد به جبهه برود و من حاضر نيستم كه با چنين مردى ازدواج كنم. چون در اين زمان جوانان 12، 15 ساله براى رفتن به جبهه گريه مى‌كنند كه هرچه زودتر آن‌ها را به جبهه ببرند؛ اما او كه سرباز است براى اين‌كه او را از طرف ارتش به جبهه مى‌برند گريه مى‌كند و مى‌ترسد كه شايد كشته شود. از شما مى‌خواهم كه به من بگوييد با اين مرد ازدواج كنم يا نه؟ فقط به سخن شما عمل خواهم كرد. اى امام عزيز، از شما خواهش مى‌كنم كه جواب اين سؤالات مرا بدهيد تا جواب شما را نشان خانواده‌ام بدهم و به همان عمل بكنم. خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگهدار. والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، به پدر خود احترام كنيد و در ازدواج با صلاح‌ديد خودتان و مراعات اذن پدرتان اقدام نماييد.

[سؤال 10191] 5675

بسمه تعالى 12 / 10 / 1358

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى نايب الامام، امام خمينى، دامت بركاته

پس از اهداى سلام وافره و تحيت به ساحت آن وجود مقدس، ان شاء الله مصون و محفوظ بوده باشيد.

معروض به اين‌كه يك شخص با دوشيزه‌اى نامزد كرده است و براى نامزدى آن دوشيزه مبلغى پول براى شيرينى و لباس و غيره خرج كرده است. بعد از مدتى دوشيزه مى‌گويد: «به آن شخص ازدواج نمى‌كنم» ولى آن شخص حاضر است با تمام مخارج بعدى با او ازدواج كند دوشيزه به ازدواج حاضر نمى‌شود در اين صورت آيا مخارجى كه آن شخص خرج نموده است به او مى‌رسد يا نه؟

ضمناً اگر دوشيزه به ازدواج حاضر شود، اما ولىّ او مانع ازدواج باشد چطور است؟ سلامتى شما را از خداوند متعال خواهان و خواستاريم.

بسمه تعالى، حق مطالبه مخارجى كه كرده ندارد و ازدواج دختر باكره بدون اذن پدر يا جدّ پدرى صحيح نيست.

[سؤال 10192] 5676

بسمه تعالى 4 / 12 / 1361

دفتر محترم رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته، اميد است با امعان نظر و بذل توجه مخصوص، به استفتا و استعلام زير پاسخ شرعى مقتضى را مرحمت فرماييد:

دخترى به سن رشد و كمال عقل رسيده و آموزگار نيز مى‌باشد. مردى را شيفتۀ خود ساخته و به او قول ازدواج داده و حتى سندى رسمى تنظيم كرده كه پدر و مادر و بستگانم نيز حق مداخله در زندگى‌ام ندارند. ضمناً پس از اين‌كه مرد را مجذوب خود نموده؛ به پدر خودش از طريق دفتر ازدواج ابلاغ نموده است كه من شوهر دل‌خواه خود را با ذكر اسم و تعيين دقيق مهريه و صداق معين نموده‌ام و مايلم با او ازدواج كنم.

اخطاريه به منزل پدرش فرستاده شده است و پدر دو روز بعد به دفتر ازدواج رفته و اظهار نموده كه بلااشكال است. البته چند روز وقت داده‌اند حق هرگونه اعتراضى را داشته است، ولى عكس‌العملى انجام نداده است. اينك، پس از اين‌كه در تاريخ 11 / 7 / 1356 به نامبرده ابلاغ شده و در تاريخ 21 / 8 / 1356 نيز عقد ازدواج اجرا گرديده

است؛ پدر پس از سپرى شدن اين مدت مدعى بى‌اطلاعى شده و اظهار نموده كه رضايت ندارم. لذا متمنى است، پاسخ شرعى و قانونى خود را مرقوم فرماييد كه آيا اين عقد ازدواج باطل است يا صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر عقد بدون اذن يا اجازۀ پدر دختر واقع شده، صحيح نيست.

[سؤال 10193] 5677

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، اين‌جانب دخترى داشتم كه در ده سالگى با يكى از خان‌ها رفته است. يعنى او را براى خدمتكارى با خود برده است. الآن در حدود 17 سال است كه در خانه او است و او نمى‌گذارد دختر من بيايد به خانه تا من او را شوهر كنم. براى اين‌كه غيرت من قبول نمى‌كند كه ناموس من در خانه اجنبى باشد، از آن دفتر تقاضا مى‌نمايم دستور شرعى آن را بيان فرمايند.

بسمه تعالى، اختيار با خود دختر است و كسى حق ندارد مزاحم او شود و در ازدواج دختر، اذن پدر معتبر است.

[سؤال 10194] 5678

بسمه تعالى

با سلام به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى و درود بر شهيدان گلگون كفن از صدر اسلام تا به حال با اجازه از شما؛ درخواست مى‌كنم مرا كه در سر دو راهى قرار گرفته‌ام هدايت كنيد. مشكل من اين است كه آقايى به خواستگارى اين‌جانب آمده و تمام معيارهايى را كه من براى همسر آينده‌ام گذاشته‌ام، ايشان دارا هستند. و به طور كلى مى‌توان گفت:

داراى تمام ضوابط اخلاق اسلامى هستند و علاقه‌اى كه ما نسبت به همديگر داريم وصف‌ناپذير است؛ اما پدرم اجازه نمى‌دهد و مى‌گويد: من دلم مى‌خواهد تو را به

شخص ديگرى بدهم. در صورتى كه من هيچ علاقه‌اى به اين شخص ندارم. حالا شما به من بگوييد كه من در اين‌جا چه بايد بكنم؟ آيا بايد تسليم حرف پدر شوم و زندگى خشك و بى‌روحى را با كسى كه علاقه‌اى به او ندارم شروع كنم؟ آيا رضايت مادر هم كافى است؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره بدون اذن پدر صحيح نيست.

[سؤال 10195] 5679

بسمه تعالى 10 / 12 / 1360

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، ادام‌الله عمره، پس از سلام؛ تقاضا مى‌شود جواب سؤالات زير را محبت فرمايند كه محل حاجت است:

بسمه تعالى، اجازه پدر شرط است.

بسمه تعالى، اگر موجب عقيم شدن يا ضرر نباشد، با اجازه شوهر مانع ندارد.

[سؤال 10196] 5680

بسمه تعالى 15 / 1 / 1361

بسمه تعالى، اذن پدر در ازدواج دختر باكره شرط است؛ ولى اگر دختر ميل

به ازدواج دارد و پسر كفو شرعى و عرفى او باشد و بترسد كه اگر با آن پسر ازدواج نكند بعداً شوهر خوبى براى او پيدا نشود، پدر حق منع ندارد.

بسمه تعالى، واجب نيست، مگر معلوم شود كه از روى اجبار و اكراه به جبهه آمده است.

بسمه تعالى، موقوف است به رضايت صاحب اموال.

بسمه تعالى، در غير آلات و اسلحه جنگى براى رزمندگان مانع ندارد با رعايت مقررات دولت اسلامى.

خداوند آن حضرت را در كمال صحت و سلامت به خدمتگزارى اسلام بيش از پيش توفيق دهد.

[سؤال 10197] ‘ 5657

بسمه تعالى، اگر با رد خواستگار مورد پسند دختر كفو شرعى و عرفى ديگرى براى دختر پيدا مى‌شود و تأخير ازدواج دختر تا پيدا شدن كفوى كه مورد پسند پدر هم باشد مفسده ندارد اجازۀ پدر شرط است.

[سؤال 10198] 5681

بسمه تعالى

بسمه تعالى، صحيح نيست؛ مگر در صورتى كه پدر از ازدواج دختر با كفو خودش ممانعت كند و دختر نياز به ازدواج داشته باشد و بترسد كه اگر اين ازدواج را نكند ديگر شوهر خوبى براى او پيدا نشود.

بسمه تعالى، لازم نيست.

[سؤال 10199] 5682

بسمه تعالى

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

بسمه تعالى، اذن پدر در ازدواج دختر باكره شرط است، مگر در صورتى كه از تزويج به كفو منع كند و دختر نياز به ازدواج داشته باشد و بترسد كه اگر از اين ازدواج صرف نظر كند، شوهر خوبى براى او پيدا نشود.

[سؤال 10200] 5683

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر انقلاب اسلامى ايران - دام ظله - سلام عرض مى‌نمايم

غرض از مزاحمت، من دخترى هستم 19 ساله كه چهارم نظرى را تمام كرده‌ام و مدت هفت ماه است كه پاسدارى از من خواستگارى كرده و با تمام وجود حاضر به ازدواج با من مى‌باشد. و از همه جهت، خود و خانواده و تمام ارحام به دليل داشتن ايمان قوى او، با اين ازدواج موافقند، جز پدرم كه به علت قلّت اطلاع اجازه نمى‌دهد و

تنها دليل او اين است كه پاسدار است و ممكن است شهيد و يا ترور شود و قلب من راضى نيست. اكنون با توجه به اين‌كه من جز زن پاسدار، همسر كس ديگرى نمى‌خواهم بشوم و اين پاسدار از ايمان والايى برخوردار است، تكليف شرعى من در مورد ازدواج چيست؟ لطفاً جواب را هرچه زودتر كتباً مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، در تزويج دختر باكره اذن پدر شرط است، مگر آن‌كه با رغبت دختر به ازدواج، پدر از ازدواج او با كفو شرعى و عرفى وى منع كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى او پيدا نشود، كه در اين صورت ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10201] 5684

بسمه تعالى 28 / 4 / 1361

تهران، جماران، دفتر امام خمينى

جوانى است كه بنا به وظيفۀ شرعى و نيازهاى روحى، تصميم به ازدواج گرفته است. وى دختر جوان رشيدۀ بالغۀ 21 ساله‌اى را انتخاب كرده است كه با او توافق كامل دارد، ولى پدر دختر موافقت نمى‌كند. تكليف شرعى چيست؟

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره، اذن پدر شرط است؛ بلى اگر دختر مايل به ازدواج باشد و پسر، كفو عرفى و شرعى او هست و دختر بترسد كه اگر او را رد كند، بعداً شوهر خوبى پيدا نشود، پدر نمى‌تواند او را منع كند، و در صورت منع، ولايتش ساقط مى‌شود.

[سؤال 10202] 5685

بسمه تعالى 11 / 5 / 1361

سلام عليكم ورحمة الله

پدر عزيزم! مشكلى دارم كه مزاحم وقت گران‌بهايتان كه متعلق به تمام امت است، مى‌شوم. بنا بر وظيفه‌اى كه احساس مى‌كنم و براى خشنودى امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، به يارى

خداوند تعالى، تصميم گرفته‌ام با طلبۀ جوانى كه دو پاى خود را در راه رضاى الله از دست داده است، ان شاء الله ازدواج نمايم. با رضاى پدرم با جوان صحبت كرده و برنامۀ زندگى آينده‌مان را ريخته‌ايم. ولى بعد از آمدن پدر جوان به منزل ما، مادرم شديداً مخالفت كرده و پدرم را نيز به مخالفت وامى‌دارد، به طورى كه پدرم اكنون مخالفت مى‌نمايد و از رضايت قبلى خود دست برداشته است. در رابطه با حل اين مشكل، با يك برادر روحانى صحبت كردم. ايشان در صحبت‌ هايشان فرموده‌اند كه در اين مورد خاص امام اجازۀ پدر را شرط نمى‌داند. و نيز فرمودند: براى اطمينان بيشتر به شما نامه‌اى نوشته و از شما اجازه بگيرم. خواهش مى‌كنم هرچه سريع‌تر در اين مورد، مسئوليت و وظيفۀ من را معين كنيد، تا خداى نكرده باعث گناه بيشترى نگردم.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است؛ ولى هرگاه با رغبت دختر به ازدواج، پدر از ازدواج او با كفو شرعى و عرفى خويش ممانعت كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى او پيدا نشود، در اين صورت ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10203] 5686

بسمه تعالى

سلام گرم ما به حضور آن بزرگ رهبر و پدر مهربانمان كه همچون قلب تپندۀ امت، در پى مشكلات امت مى‌تپد. اينك ما دختران شما به مشكلى دچار شده‌ايم كه راه حلش را در پناه گفتار شما مى‌جوييم.

مشكل ما، مشكل ازدواج و تشكيل زندگى شرافتمندانه در سايۀ اسلام و حكومت اسلامى است، ليكن خانواده‌هايمان مشكلاتى از قبيل زندگى مادى و طايفه و همچنين مسأله روستايى و شهرى را مطرح مى‌كنند. البته همراه با اين مسائل، مسأله ايمان فرد و اصالت اسلاميش را مد نظر دارند، ولى اگر كسى ايمانش خوب بود و از نظر مادى هم در حد متوسط بود و پدر و مادر - بدون هيچ عذر شرعى - اشكال تراشى كنند، آيا

مى‌شود در اين مورد با ايشان مخالفت كرد يا نه؟ و در صورتى كه مسأله فقط طايفه و خانواده باشد و خودش از نظر اسلامى و انسانى تأييد شده مى‌باشد و پدر و مادر به استخاره متوسل مى‌شوند، آيا بايد به اين استخاره، محل گذاشته شود يا نه؟

و اگر خانوادۀ طرف از نظر عقيدتى و فكرى زياد انقلابى فكر نمى‌كنند، اما طرف خودش با انقلاب و اسلام حركت مى‌كند و فكرش اسلامى مى‌باشد و به خاطر امر خدا و پيغمبر اين كار را مى‌خواهد انجام دهد، آيا مى‌شود در اين مورد با ايدۀ پدر و مادر مخالفت نمود يا خير؟ اگر پدر خانوادۀ پسر از نظر شغلى به ظاهر مناسب نباشد، منظور اين است كه مثلاً در رژيم گذشته ژاندارم بوده، اما حالا بازنشسته شده و اكنون خانواده به اين علت كه شغلش - شغل پدرش - اين بوده مخالفت مى‌نمايند، اما خود طرف، عضو سپاه مى‌باشد در اين مورد آيا بايد به مخالفت پدر و مادر ترتيب اثر داد يا نه؟ از شما خواهش مى‌كنيم به طور كلى بنويسيد كه در چه شرايطى پدر و مادر مى‌توانند از ازدواج دخترشان با يك فردى كه از نظر شرعى عذرى ندارد، فقط عذرشان يك مقدارى مادى، و يك مقدارى به خانواده و طايفه ترتيب اثر مى‌دهند و با ازدواج با يك فرد مخالفت مى‌كنند چيست؟

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره اذن پدر شرط است، مگر اين‌كه دختر ميل به ازدواج داشته و پسر، كفو شرعى و عرفى او باشد و بترسد كه اگر او را رد نمايد بعداً شوهر خوبى پيدا نخواهد كرد، كه در اين صورت ازدواج او بدون اذن پدر صحيح است.

[سؤال 10204] 5687

بسمه تعالى

خدمت امام و رهبر بسيار عزيزم، امام خمينى

پس از عرض سلام و احوالپرسى، مى‌خواستم مقدارى با شما درد دل كنم. مى‌دانم كه وقتتان بيشتر از اين ارزش دارد كه ما بخواهيم به خاطر مسائل فردى، مزاحمتان

شويم، ولى امام! خيلى دلم گرفته و به هيچ كس به اندازۀ شما اطمينان ندارم. خلاصۀ مطلب اين است كه دخترى هستم كه تحصيلات دانشگاه را تمام كرده‌ام. پدرم به شدت مخالف انقلاب است و براى همين هم ما را خيلى در تنگنا قرار مى‌دهد. قبل از انقلاب هم هميشه با من به خاطر اين‌كه روسرى مى‌پوشيدم و يا به مردها دست نمى‌دادم، دعوا داشت و مى‌گفت: من بايد تو را به كسى بدهم كه روسريت را بردارد. بعد از انقلاب هم با اين‌كه خواستگار زياد مى‌آيد، نمى‌گذارد ازدواج بكنم. مى‌گويد:

شماها در خيابان ريختيد و مشت‌هايتان را بالا گرفتيد و مملكت را به‌هم زديد، من هم مى‌خواهم از شما انتقام بگيرم. زندگى را از شما مى‌گيرم و مى‌خواهم بدبخت شويد، همان طور كه مملكت را به روز بدبختى انداختيد. ناگفته نماند كه بعد از انقلاب هم، نمازشان را كنار گذاشته‌اند؛ با اين‌كه كارمند دولت بوده و ضررى هم از انقلاب به ايشان نخورده است. من جرأت رفتن به مسجد و يا نماز جمعه و يا راهپيمايى‌ها را ندارم؛ چون كه در خانه غوغا به پا مى‌شود. چند ماه پيش شما را خواب ديدم و به شما گفتم: امام! التماس دعا از شما دارم و شما خنديديد. حالا هم ديگر دلم خيلى گرفته بود، واقعاً راه به هيچ جا ندارم. خواستگار هم كه مى‌خواهد بيايد، يا از خانه بيرون مى‌رود، و يا تلفن را قطع مى‌كند كه نتوانند تماس بگيرند و مى‌گويد: من دختر به حزب اللهى نمى‌دهم. يك خواب ديگر هم چند ماه پيش ديدم و آن خواب حضرت فاطمه عليهاالسلام بود. البته خودشان را نديدم، ولى قصرى بود و مرتب نور به طرف من مى‌آمد. من زبانم بند آمده بود و نمى‌توانستم حرف بزنم. بعد از مدتى دو كلمه از دهانم خارج شد، يكى «شوهر خوب» و ديگرى «شهادت»؛ ولى وقتى «شوهر خوب» را گفتم، ابر كوچك سفيدى جلو آمد و وقتى كلمۀ «شهادت» را گفتم، ابر ناپديد شد. خلاصه امام من خيلى ناراحتم. اصلاً ديگر نمى‌دانم چه كار بايد بكنم. شما را به جان حضرت مهدى عليه‌السلام قسم مى‌دهم كه من را هم با نفستان دعا كنيد. البته مى‌دانم شما آن قدر خوب هستيد كه همه را دعا مى‌كنيد. ولى از شما خواهش التماس

دعاى مخصوص دارم. در ضمن چند بار هم خواسته‌ام كه در محضر عقد كنم و اصلاً از خانه بيرون بروم، ولى راستش دوباره ترسيدم؛ چون كه به مردها نمى‌توانم آن قدر اطمينان كنم؛ مى‌ترسم در زندگى سركوب بشوم كه تو چنين و چنان كردى. خلاصه امام من بعد از خدا، اميدم به شما است. هرچه شما بفرماييد به روى چشم انجام مى‌دهم.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، موكول به اجازۀ پدر است؛ ولى اگر دختر مايل به ازدواج باشد و پدر با ازدواج وى با كفو شرعى و عرفى موافقت نكند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، در اين صورت اعتبار اذن پدر ساقط است.

[سؤال 10205] 5688

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

با سلام و آرزوى سلامتى و موفقيت روز افزون شما اين‌جانب پاسدار كميته و معلم آموزش و پرورش چند ماه پيش با دختر خانمى براى ازدواج به گفت‌وگو نشستيم تا اين‌كه امسال جهت خواستگارى رفتم و با والدين ايشان صحبت كردم آن‌ها علاوه بر برخورد تند و خشك، مقدارى زياد چوب لاى چرخ گذاشتند و گفتند كه بايد كمِ‌كم ماهى 15 هزار تومان درآمد داشته باشيد تا بتوانيد زندگى تقريباً خوبى داشته باشيد و بعد از مدتى به دخترشان گفتند كه نمى‌گذاريم اين ازدواج صورت بگيرد. لازم است بدانيد كه والدين اين دختر ضد انقلاب و ضد اسلام و شرع هستند و زندگى غربى‌مآب و صددرصد مادى دارند پدر ايشان در رژيم گذشته رئيس بانك سپه بوده و مادر ايشان فردى بى‌حجاب و غرب‌زده و متوسل به رنگ و روغن، در ضمن اين دختر يك خواهر و يك برادر دارد كه خواهر ايشان در انگلستان است و برادر ايشان نيز فردى بى‌بند و بار و گه‌گاه دوستان فاسد خود را به منزل مى‌آورد و با هم به تماشاى فيلم‌ها و كاست‌هاى مبتذل مشغول مى‌شوند در كل لازم است گفته شود كه اين دختر

تنها فرد مذهبى و پاى‌بند به شرع و انقلاب است و تا حد زيادى غرق در معنويات و متمسك به ادعيه و ائمه معصومين عليهم‌السلام و با جوى كه در منزل ايشان هست با بودن مسائل خلاف شرع و اسلام و عقايد ضد انقلابى و ضد روحانى و با استهزاهايى كه اين دختر مى‌شود در اين منزل به ايشان بسيار سخت و ناگوار مى‌گذرد البته اين مسأله را با دفتر امام در تهران تلفنى در ميان گذاشته و به ما گفتند كه با بودن اين مسائل اگر هم كفو باشيد و دختر تشخيص بدهد كه از شما بهتر را نمى‌تواند پيدا كند اين‌جا اذن پدر ساقط مى‌شود و لازم نيست از پدر اجازه گرفته شود و مى‌توانيد بدون اذن پدر عقد كنيد لذا به محضر جهت عقد رفتيم به ما گفتند كه اين مسأله را به دفتر امام بنويسيد و اجازه را بدهد تا خطبۀ عقد را جارى كنيم در غير اين صورت ما نمى‌توانيم عقد كنيم لذا تقاضا مى‌شود كه نسبت به اين مسأله خيلى مهم تمام اقدامات لازم را مبذول فرماييد. قبلاً از همكارى شما كمال تشكر را دارم.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موقوف بر اجازۀ پدر است مگر آن‌كه با ميل دختر به ازدواج، پدر از ازدواج وى با كفو شرعى و عرفى او ممانعت كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود كه در اين صورت ولايت پدر ساقط است و ازدواج بدون موافقت پدر محكوم به صحت است.

[سؤال 10206] ‘ 4477

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است؛ ولى اگر با ميل دختر به ازدواج، پدر از ازدواج وى با كفو شرعى و عرفى ممانعت كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، در اين صورت ولايت پدر ساقط است و اجازۀ وى شرط نيست.

[سؤال 10207]‘ 4246

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موقوف به اجازۀ پدر است؛ ولى با ميل دختر به ازدواج اگر پسر كفو عرفى و شرعى او باشد و دختر بترسد كه ديگر شوهر خوبى پيدا نكند، پدر حقّ منع از ازدواج آن‌ها ندارد.

[سؤال 10208] 5689

بسمه تعالى 16 / 4 / 1361

احتراماً؛ به عرض مى‌رساند، پسرى كه سنش بيش از 22 سال است و خدمت سربازى را نيز تمام كرده، و تمام دوران سربازى خود را در جبهه‌ها گذرانده است و فردى انقلابى نيز مى‌باشد، به طورى كه عموم مردم محل، به اين امر واقفند. اين جوان به خواستگارى دخترى رفته كه برادرش عضو بسيج بوده و حدود پنج ماه است كه به اسارت متجاوزين بعثى عراق درآمده است. وقتى پسر به خواستگارى دختر مى‌رود، خانوادۀ دختر به پسر جواب مى‌دهند كه ما از دين و اخلاق و يا هر جور ديگر از شما راضى هستيم، و خود دختر نيز همين طور، ولى براى انجام اين پيوند، بايد صبر كنى تا اسير جنگى ما (برادر دختر) از عراق برگردد. و اين امر باعث انجام نگرفتن ازدواج شده است. از آن‌جايى كه خانوادۀ دختر و پسر، و خود آن‌ها (دختر و پسر) حزب اللهى هستند و به تأخير افتادن ازدواج آن‌ها، به علت اسير بودن يكى از افراد خانوادۀ دختر مى‌باشد، و اين هم به جنگ، و جنگ هم به ايدئولوژى ما - اسلام - بستگى دارد، شايد بتوان اين مطلب را به عنوان يك مسأله شرعى مورد سؤال قرار داد كه آيا از نظر شرعى، درست هست كه خانوادۀ دختر صبر كنند تا اسير آن‌ها از اسارت آزاد شود؟ قابل تذكر است كه خانوادۀ دختر به امام خمينى اعتماد زيادى داشته و جواب شما،

مسأله را حل مى‌نمايد. به اميد روزى كه پيوند اين پسر و دختر انقلابى و حزب اللهى، به صورتى اسلامى انجام پذيرد.

بسمه تعالى، اختيار با پدر دختر است، مگر آن‌كه دختر ميل به ازدواج داشته باشد و پسر حاضر نباشد صبر كند، و پدر اگر فعلاً موافقت نكند، خوف آن باشد كه بعداً خواستگارى كه كفو دختر باشد پيدا نشود، در اين صورت ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10209] 5690

بسمه تعالى

با درود به امام عزيز، و با سلام به رزمندگان جبهه‌هاى اسلام، خدمت امام امت:

من دخترى هستم كه در خانواده‌اى زندگى مى‌كنم كه پدرم بسيار مخالف انقلاب و دولت و همه كس است، ولى برادرها و مادرم همه با من هم‌عقيده‌اند و حتى يك برادرم اسير، و يك برادرم هم پاسدار اسلام است. به هر حال مى‌خواستم از حضور جناب‌عالى بپرسم در موقع ازدواج پدرم مخالف است كه با يك فرد حزب اللهى و معتقد به انقلاب و امام ازدواج كنم و مى‌گويد: تا من زنده‌ام حق ندارد با چنين اشخاصى ازدواج كند. ولى واقعاً منطقى نيست؛ چون عقيدۀ من با پدرم متضاد است و مسلماً نمى‌توانم با شخصى كه پدرم مى‌خواهد، ازدواج كنم. به هر حال مى‌خواستم بدانم اجازۀ پدر تا چه حد مورد قبول است؟ در صورتى كه الآن يك فرد حزب اللهى و از هر نظر خوب آمده، ولى پدرم مخالفت مى‌كند و مى‌گويد: اگر مى‌خواهى ازدواج كنى، به من كارى نداشته باش. به هر حال وظيفۀ من در اين ميان چيست؟ يا بايد تا پدرم زنده است ازدواج نكنم، يا بايد بدون اجازۀ پدر دست به اين كار بزنم. لطفاً جواب را برايم بنويسيد. از خدا اميد پيروزى و نصرت شما را خواهانم.

بسمه تعالى، اجازۀ پدر دختر شرط است، مگر آن‌كه پسر، كفو عرفى و شرعى دختر باشد و دختر بترسد كه اگر با آن پسر ازدواج نكند ديگر شوهر خوبى پيدا نكند، در اين صورت پدر حق منع ندارد.

[سؤال 10210] 5691

بسمه تعالى 18 / 10 / 1361

جماران، دفتر آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با كمال احترام و ادب، استدعا دارد مقرر فرمايند نظر مبارك را اعلام دارند. چنانچه خواستگار دختر كبيره و باكره، فاقد صلاحيت اخلاقى و تقواى اسلامى باشد، اذن ولى در نكاح، شرط واجب و لازم است يا خير؟

بسمه تعالى، اذن پدر يا جد پدرى، در ازدواج دختر باكره شرط است، ولى اگر پسر، كفو عرفى و شرعى دختر باشد و دختر بترسد كه اگر با او ازدواج نكند، ديگر شوهر خوبى پيدا نكند، پدر يا جد حق منع از ازدواج آنان ندارند.

[سؤال 10211] 5692

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى، قائد اعظم، مرجع اعلى، الامام الخمينى، دام ظله الشريف، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

در مسأله‌اى كه در ذيل استفتا مى‌شود، لطفاً حكم شرعى را بيان فرماييد، مورد ابتلا است. مسأله اين است كه اگر دختر بالغۀ رشيده را براى بالغ رشيد، بدون اذن پدر دختر عقد كند و بعد از اجراى عقد، از پدرش اذن طلب نمايد وليكن پدر اذن ندهد. با اين‌كه دختر و پسر هر دو كفو شرعى و عرفى بوده و دختر به اين پسر ميل تام دارد و هر چند از پدر اذن مى‌طلبد، ممانعت مى‌كند و پدر مى‌گويد كه من نسبت به ازدواج با اين پسر اصلاً اجازه نخواهم داد. و دختر مى‌گويد: من به غير از اين پسر با كسى ديگر ازدواج نخواهم كرد آيا در اين صورت اذن پدر لازم است يا نه؟ و در فرضى كه اذن پدر لازم باشد، از پسر ابراء مدت مى‌خواهد يا نه؟ بيان بفرماييد. أجركم على الله

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است، مگر آن‌كه با ميل

دختر به ازدواج، پدر از ازدواج وى با كفو عرفى و شرعى او ممانعت كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، كه در اين صورت ولايت پدر ساقط است، و در موردى كه ولايت پدر ساقط نيست، صحت عقد مشروط به اجازۀ پدر است، و اگر پدر اجازه نكند دختر نمى‌تواند آثار عقد صحيح را مترتب نمايد و احوط آن است كه با طلاق در عقد دائم، و با ابراء مدت در عقد متعه، از هم جدا شوند گرچه اين احتياط واجب نيست.

[سؤال 10212] ‘ 5542

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره، اذن پدر شرط است، مگر آن‌كه با ميل دختر به ازدواج، پدر رضايت به ازدواج او با كفو شرعى و عرفى وى ندهد و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، كه در اين صورت ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10213] 5693

بسمه تعالى 2 / 12 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى، دامت بركاته، السلام عليكم

احتراماً؛ نظر به اين‌كه در توضيح المسائل اجازۀ پدر را براى ازدواج دخترش شرط فرموده‌ايد، ولى در تحرير الوسيله، جلد دوم، اجازۀ پدر را در صورت خوددارى از اجازه براى دخترى كه به سن رشد شرعى رسيده باشد شرط، مقرر نفرموده‌ايد. مستدعى است نظر عالى را در مورد دخترى كه كبيره و رشيده است و مى‌خواهد

ازدواج بكند، ولى پدر دختر اجازه نمى‌دهد، بيان فرماييد كه به كدام يك از دو نظريه مذكور عمل شود.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، بايد با اجازه پدر باشد. بلى اگر پسر، كفو عرفى و شرعى دختر باشد و دختر ميل به ازدواج دارد و بترسد كه اگر با او ازدواج نكند، ديگر شوهر خوبى براى او پيدا نشود، پدر نمى‌تواند او را از ازدواج منع كند.

[سؤال 10214] 5694

بسمه تعالى 3 / 8 / 1361

حضور محترم امام امت، آيت الله خمينى، دام ظله

آيا دختر بدون اذن پدر مى‌تواند شخصاً اقدام به ازدواج نمايد، در صورتى كه سه شرط حاكم باشد: 1. ميل به ازدواج؛ 2. هم كفو بودن دو طرف؛ 3. احتمال اين‌كه اگر اين شخص را رد كند، هم كفو ديگرى براى او پيدا نخواهد شد. پدر داراى صلاحيت اخلاقى نيست و تعهد به اجراى احكام الهى نيز ندارد. خداوند شما را مؤيد و منصور بدارد. به اميد برقرارى حكومت اسلامى در سراسر جهان

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، منوط به اجازۀ پدر است؛ ولى اگر با ميل دختر به ازدواج، پدر از ازدواج وى با كفو شرعى و عرفى ممانعت كند و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، در اين صورت ولايت پدر ساقط است و دختر مى‌تواند بدون اجازۀ پدر ازدواج كند.

[سؤال 10215] ‘ 2458

كه با عقل خود كار كند، مى‌تواند ازدواج كند به دور از اجازه پدر؟ چون پدر، هدفش تحميلى است و اين دختر هم مى‌گويد كه بايد طبق موازين اسلام باشد و او دختر را باز مى‌دارد، در اين صورت اگر دختر ازدواج كند، بدون اين‌كه پدر قبول كند، چطور مى‌باشد؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است؛ ولى اگر با ميل دختر به ازدواج با كفو شرعى و عرفى خود، پدر مخالفت نمايد و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، در اين صورت ولايت پدر ساقط است.

[سؤال 10216] 5695

بسمه تعالى 16 ذى‌القعده 1401 ق

محضر مبارك رهبر انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى، دام ظله العالى، احتراماً؛ به عرض مى‌رساند:

يك دختر و پسر با شناخت همديگر، قصد ازدواج دارند؛ اوّلاً: دختر نياز به ازدواج دارد. ثانياً: پسر نياز به ازدواج دارد. ثالثاً: پسر داراى شرايطى نيست كه در اسلام ازدواج با او حرام يا مكروه باشد، مثلاً شارب الخمر يا تارك الصلاة باشد، بلكه از نظر تقوا زبانزد خاص و عام است.

با چنين خصوصياتى، پدر دختر - با وجود چندين بار مراجعه - اجازۀ ازدواج نمى‌دهد. آيا در صورت اجازه ندادن پدر، اجازۀ او در مورد ازدواج چنين دخترى ساقط مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، موقوف بر اجازۀ پدر است؛ ولى در صورت ميل دختر به ازدواج، اگر پدر از اجازۀ ازدواج او با كفو شرعى و عرفيش امتناع ورزد و خوف آن باشد كه كفو ديگرى براى خواستگارى دختر پيدا نشود، اجازه او اعتبار ندارد.

[سؤال 10217] 5696

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

حضرت امام خمينى

به فرض اگر دختر بالغ و مسلمانى و پسرى بالغ و مسلمان يكديگر را خواسته و بدون اجازۀ پدر دختر، با هم ازدواج نموده باشند، آيا عقد آن‌ها باطل است يا نه؟ آيا عدم رضايت پدر دختر موجب ابطال عقد ازدواج آن‌ها مى‌شود يا نه؟ آيا دختر مذكور بدون طلاق از آن پسر جدا مى‌شود يا نه؟ پسر حاضر به طلاق نيست.

بسمه تعالى، عقد دختر باكره بدون اذن و اجازۀ پدر باطل است، مگر اين‌كه پسر، كفو عرفى و شرعى دختر باشد و دختر بترسد كه اگر با او ازدواج نكند، ديگر شوهر خوبى پيدا نكند.

[سؤال 10218] 5697

بسمه تعالى

دفتر امام، بخش شهرستان‌ها، برادر حجت الاسلام حسن قديرى، سلام عليكم، احتراماً به عرض مى‌رساند: اين‌جانب عضو سپاه پاسداران هستم. در رابطه با ازدواج به مسأله‌اى برخوردم مبنى بر اين‌كه خواهرى را در نظر گرفتم و اين خواهر در مورد ازدواج كاملاً موافقت داشته و هيچ مانعى از نظر ازدواج كردن با بنده ندارد. و به حد بلوغ رسيده است و ديپلم هم دارد. مادرش راضى است، برادرش نيز با ازدواج ما موافق است؛ ولى پدرش ناراضى است و دليل نارضايتى را هم فرموده‌اند به علت بودن بنده در سپاه مى‌باشد و به طور كل راضى نمى‌باشند. به چه صورت مى‌توان ولايت پدر را در اين مورد كه دختر آماده براى ازدواج مى‌باشد ساقط كرد؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موقوف است به اذن و اجازه پدر دختر. بلى، اگر دختر ميل به ازدواج داشته باشد و پسر كفو عرفى و شرعى او باشد و دختر بترسد كه اگر با او ازدواج نكند شوهر خوبى براى او پيدا نشود، پدر نمى‌تواند منع كند.

[سؤال 10219] 5698

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى، امام خمينى، دام ظله العالى على رؤوس الانام

دخترى اجازۀ عقد نكاح خود به شخصى را داد و به قلم و امضاى خود، كسى را از طرف خودش، براى اجراى عقد نكاح وكيل ساخت و امضا كرد و هنوز هم اعتراف مى‌كند كه خودش نكاح را قبول كرده است، و نوشتۀ وكالت نامه هم از خودش مى‌باشد، و عقد در خانۀ ناكح انجام گرفته است. و حالا دختر مى‌گويد من از ترس اقرار نمودم و نوشته دادم. و ناكح مى‌گويد كه پدر و برادر منكوحه، در حضور شش نفر گواه و نكاح‌خوان - كه هفتمى بود - همراه دختر بودند پيش از اجراى عقد نكاح، از برادر بزرگ و بالغ دختر كه حاضر بود، پرسيد كه آيا پدرت و شماها از اين عقد راضى هستيد؟ برادر دختر جواب داد كه پدرم اجازه داده و من هم راضى هستم. و بر اين مطلب چند نفر شاهد هست. و مدتى بدين منوال بدون عروسى گذشت و بعداً يك رنجش ميان پدر دختر و ناكح پيدا شد، و پدر دختر مى‌گويد: من خبر نداشتم و الآن هم راضى نيستم. حكم اين نكاح را بيان بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر شرعاً ثابت شود كه پدر، عقد را اجازه نداده، حكم به بطلان عقد مى‌شود و در غير اين صورت عقد محكوم به صحت است.

[سؤال 10220] 5699

بسمه تعالى

حضور محترم اعضاى دفتر امام خمينى

پس از عرض سلام و آرزوى موفقيت و پيروزى براى شما، مسأله‌اى را برايتان مطرح مى‌كنم كه در حل اين مشكل به همكارى شما و رهنمود حضرت امام خمينى نيازمندم:

دخترى 20 ساله هستم و با پسرى از فاميل قرار ازدواج گذاشتيم، اما به دليل اين‌كه

هنوز خدمت سربازى را پشت سر نگذاشته، ناچار شديم صبر كنيم تا مدت سربازى او تمام شود. در اين بين - چون ما نمى‌خواستيم گناهى كرده باشيم - از روى رسالۀ يكى از مراجع كه مقلد ايشان هستم با عربى صحيح صيغۀ موقتى خوانديم، فقط به اين دليل كه به يكديگر محرم باشيم، نه به دليل ديگرى. وقتى اين موضوع را با يكى از نزديكانم در ميان گذاشتم، گفتند كه اين صيغه درست نيست؛ چرا كه بايد حتماً اجازۀ پدر باشد (البته همان طور كه مى‌دانيد، مطلقاً از لزوم اجازه پدر در اين باره صحبتى نشده). از چندى پيش تا به حال كه اين موضوع را شنيده‌ام، از اين‌كه مبادا گناهى كرده باشيم شديداً رنج مى‌برم و بعد از اين تكليف ما چيست؟ از شما درخواست و تمنا مى‌كنم كه به محض مشاهدۀ اين نامه، موضوع را با حضرت امام در ميان گذاشته وپاسخ آن را هرچه زودتر براى من ارسال فرماييد و بگوييد كه من چه كنم؟ لازم به تذكر است كه چون اين پسر از فاميل ما است، من نمى‌خواهم كه فعلاً كسى از بستگانم (پدر، مادر و يا ديگران) از اين موضوع با خبر شود. ولى اين اطمينان را هم دارم كه به خواست خدا حتماً با هم ازدواج خواهيم كرد.

بسمه تعالى، اگر پدر شما عقد را اجازه دهد، صحيح است و گرنه باطل است.

[سؤال 10221] 5700

بسمه تعالى 28 شوال 1402 ق

محضر مبارك حضرت زعيم امّة الاسلاميه، سيدنا و مولانا، امام الخمينى، اطال الله عمره الشريف

معروض خدمت سركار، به عنوان استفتا اين است چون كه يك رساله عمليه موسوم به زبدة الاحكام طبع مطبعة الاداب النجف الاشرف، از قِبَل سركار به دست ما رسيده بود و حالاً هم در دست ما موجود است. در مسائل اولياء العقد (مسأله 1) چنين تحرير فرموده‌ايد كه ما عين عبارت را نقلاً نوشته‌ايم: «وأمّا إذا كانَت بكراً، ففيه أقوالٌ

والأحوط استيذان منهما، نعم لا إشكال في سقوط اعتبار إذنهما إن منعاها عن التزويج بِمن هُو كُفوٌ لها شرعاً وعرفاً، مع مَيْلها» بناءً و عملاً بر اين عبارت، يك دختر بالغۀ رشيده و يك پسر عاقل و بالغ رشيد، عقد ازدواجى را بدون اذن صريح ولى، جارى نموده‌اند و بعد از اجراى عقد نكاح شرعى، بعضى از اشخاص مسأله را مورد بحث و نزاع قرار داده، قيل و قالى در صحت عقد كرده، و بطلان آن را ريشه و بنياد فساد قرار داده‌اند لهذا صحيح شدن و نشدن را تفصيلاً تحرير فرموده و با مهر شريف مزيّن فرماييد. جواب اين مسأله مورد حاجت را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر پدر اذن در عقد دختر باكره نداده و بعد از عقد آن را اجازه نكرده، عقد صحيح نيست و با اجازه پدر صحيح مى‌شود.

[سؤال 10222] 5701

بسمه تعالى 2 / 9 / 1361

حضور حضرت امام خمينى؛ اميد است سالم و تندرست بوده و خداوند به عمر شريفتان بيفزايد، از حضورتان چند سؤال داشتم:

بسمه تعالى، اگر پدر و جد پدرى ندارد، اجازۀ خودش كفايت مى‌كند و اجازۀ ديگران شرط نيست.

بسمه تعالى، اگر عقد مطابق با ضوابط شرعى انجام بگيرد، صحيح است؛ ولى مراعات مقررات دولت اسلامى لازم است.

دريافت مى‌كنند و اگر ندهند، طلب محسوب مى‌كنند آيا حلال است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد شرط شده بايد بپردازد؛ و گرنه منوط به رضايت دهندۀ پول است.

[سؤال 10223] ‘ 5782

بسمه تعالى، دختر نسبت به مرد (پدرخوانده) نامحرم است و اگر پدر ندارد يا معلوم نيست، بعد از بلوغ و رشد اختيار با خود او است.

[سؤال 10224] 5702

بسمه تعالى 4 / 6 / 1361

مرجع عالى‌قدر و رهبر كبير انقلاب مقدس اسلامى، حضرت آيت الله العظمى الامام خمينى، دامت بركاته، سلام عليكم، از درگاه حضرت احديت تقاضا داريم وجود مبارك حضرتت را در نهايت صحت و سلامت و عافيت و در اوج افتخار و عظمت، لااقل تا طلوع فرج مولايمان حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نگه‌داشته و از جميع حوادث مصون و محفوظ نگه دارد.

امام عزيز! دخترى هستم در حدود 25 سال سن و در حدود ديپلم سواد دارم و اينك در يك نهاد انقلابى افتخاراً خدمتگزارم. قريب به دو سال است كه از فيض وجود پدر بى‌بهره شده‌ام و مى‌خواهم با مردى كه در همان نهاد خدمت مى‌كند و در حدود 40 سال سن دارد ازدواج كنم. متأسفانه مادر و برادر 28 ساله‌ام با اين وصلت مخالف هستند و دليل مخالفت آن‌ها تفاوت سنى ما است، در حالى كه از نظر اين‌جانب اين مشكلى نيست؛ چرا كه فرد مذكور را از نظر ايمان و روش زندگى قابل توجه مى‌دانم، مخصوصاً كه مى‌دانم در امر دين و عرفان مرا يارى مى‌كند و راهنما

است و ديگر اين‌كه او برايم شناخته شده است.

گو اين‌كه به آن‌ها گفته‌ام كه از نظر شرع و طبق فتواى مرجع اشكالى در امر ازدواج ما نيست، اما ايشان نمى‌پذيرند. و دليل ديگر اين‌كه پيامبر گرامى اسلام و حضرت خديجه و اميرالمؤمنين و حضرت فاطمه عليهاالسلام با هم از نظر سنى فرق زياد داشته‌اند، لذا اين مهم نيست، پذيرا نيستند، و مى‌گويند حرف مردم را چه بگوييم و چه كنيم؟!

امام بزرگوار! اينك كه به عنوان ولى فقيه، اطاعت از جناب‌عالى واجب است، تقاضا دارم كه اگر موضوع ازدواج ما اشكال شرعى ندارد و اگر اجازت مى‌فرماييد، حكمى بفرماييد تا مادر و برادرم را موظف به اجرا كند.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، اختيار ازدواج و حق انتخاب همسر با خود شما است و رضايت برادر و مادر شرط نيست.

[سؤال 10225] 5703

بسمه تعالى 29 / 10 / 1361

محترماً به عرض مى‌رساند، نظر به اين‌كه اين‌جانب مقلد امام هستم نظر آن جناب را در بارۀ چند مسأله خواستم:

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10226]

بسمه تعالى، اگر طورى است كه اجازه گرفتن از او ممكن نيست، اشكال ندارد. ولى اگر تماس با او ممكن است ولو مدتى طول بكشد يا سخت باشد، بدون اجازه نمى‌تواند صيغه شود.

[سؤال 10227] 5704

بسمه تعالى 20 / 7 / 1361

محضر مقدس حضرت مستطاب، آيت الله العظمى، امام خمينى، دامت بركاته

محترماً معروض مى‌دارد: فرضاً زيد با دخترى به نام سميه ازدواج كرده، پدر دختر رضايت نداده و مرجع قضايى با توجه به مسأله 2376 مندرج در توضيح المسائل امام، حكم به بطلان عقد داده است. ولى زيد با استفاده از قسمت دوم مسأله 2377، با عبارت: «... و نيز اگر دختر باكره نباشد، در صورتى كه بكارتش به واسطۀ شوهر كردن از بين رفته باشد، اجازه پدر و جد لازم نيست» و با استفاده از حالت زن بودن سميه، به دفتر اسناد رسمى مراجعه و او را به عقد خود در آورده است. آيا اين ازدواج به دلايل زير محكوم به بطلان نيست؟

منظور از عبارت «در صورتى كه بكارتش به واسطۀ شوهر كردن از بين رفته باشد» اين است كه ازدواج شرعى، با رعايت همه جهات واقع شده و سپس طلاق واقع شده، يا شوهر فوت كرده باشد و زن بيوه باشد، كه در اين صورت ازدواج دوم صحيح بوده و اذن پدر و جد بر اساس فتواى امام لازم نيست، و يا زنى كه ازدواجش باطل شده، با اذن پدر با مرد ديگر غير از زيد ازدواج كند و سپس طلاق بگيرد، يا بر اثر مرگ شوهر بيوه شود، كه در اين صورت اگر به عقد زيد در آيد، به فتوا عمل شده است؛ در صورتى كه در موارد زير، خلاف فتوا عمل گرديده است:

بنا بر جهات معروض، عقد دوم نيز باطل به نظر مى‌رسد و با توجه به جهات مختلف و مضرات خانوادگى و اجتماعى، نظر مبارك آن مرجع عالى‌قدر را براى تنفيذ

عملى مسأله 2376 خواستار است. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر قبلاً با دخول ولو به نحو زناى محرّم، ازالۀ بكارت شده، صحت عقد بعدى منوط به اجازه پدر نيست.

[سؤال 10228] 5705

بسمه تعالى 18 / 7 / 1361

محضر مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

هرگاه دختر باكره‌اى با عقد و ازدواج بدون اذن پدر ازاله بكارت شود و بعداً با توجه به اين‌كه اذن پدر در ازدواج دختر باكره شرط است، با طلاق احتياطى (طلاق خلعى) از آن مرد جدا شود؛ چنانچه آن زن دوباره با همان مرد ازدواج كند، آيا صحت عقد دوم منوط به اذن پدر دختر است؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، ازدواج دومى صحيح است و اذن پدر شرط نيست.

[سؤال 10229] 5706

بسم الله الرحمن الرحيم

مولانا ما تقولون في رجل أراد أن يعقد على بكر بغير إذن أبيها، فرجع إلى تحرير الوسيلة فوجد أنّكم تقولون بالاحتياط، فرجع في هذه المسألة إلى من يقول بالجواز، فدخلت بها بعد العقد على مهر معيّن وبعد ذلك أخبرتُ بأنّكم تشترطون إذن الأب في تزويج البكر، فأصبحت ثيّباً فعقدت عليها ثانيةً على مهر معيّن آخر ولم أدخل بها بعد العقد الثاني، أفتونا مأجورين:

بسمه تعالى، يصحّ العقد الثاني ويثبت المهر المعيّن فيه، ولا كفّارة لذلك، ولا حد للبذل في الطلاق الخلعي.

[سؤال 10230] 5707

بسمه تعالى 25 / 6 / 1361

محضر شريعت‌گستر، حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى، روحى فداه

با عرض سلام، جسارتاً خاطر مبارك را به مراتب زيرين معطوف، و با پوزش از تصديع، معروض مى‌دارد:

كليه ازدواج‌هاى دخترهاى باكره‌اى كه تا كنون بدون اذن پدر واقع، و بنا به فتواى صريح آن پيشواى عالى‌قدر و حكم قطعى دادگاه‌هاى مدنى خاص باطل گرديده، به محض صدور حكم بطلان، بلافاصله دختر و پسر بدون اذن پدر، تجديد ازدواج كرده‌اند و با اين توجيه كه چون بكارت از بين رفته است، نيازى به اجازۀ پدر نيست از فتواى آن حضرت، به عنوان راه حل شرعى سوء استفاده و با اين حيلۀ شيطانى، عملاً اذن پدر در دختر باكره نيز ساقط، و احكام دادگاه‌ها در اين قبيل مسائل بلا اثر شده علاوه بر اين‌كه اين امر مغاير با مفهوم مسأله 2377، در رسالۀ عمليۀ آن حضرت مى‌باشد؛ زيرا در قسمت اخير اين مسأله كه عين آن ذيلاً در پرانتز نقل مى‌شود (و نيز اگر دختر باكره نباشد، در صورتى كه بكارتش به واسطۀ شوهركردن از بين رفته باشد، اجازه پدر و جد لازم نيست) استنباط اين است كه هر دخترى بايد يك بار با اجازۀ پدر، شوهر اختيار كند. بنابر اين وقتى ازدواجى باطل گرديده، در حكم دختر غيرباكره‌اى است كه بكارتش به واسطۀ شوهركردن از بين نرفته پس بنا بر مفهوم اين مسأله، بار دوم نيز نياز به اذن پدر دارد.

مضافاً چنانچه سوابق اين قبيل ازدواج‌ها - كه در اثر اغفال دختران معصوم، بدون اذن پدر انجام گرديده - بررسى شود، اكثراً پس از مدت كوتاهى، به عدم توافق اخلاقى

و جدايى اين قبيل زوجين و متلاشى شدن كانون خانواده‌ها منتهى مى‌شود، و حاصل آن اشاعه مفاسد اخلاقى و اجتماعى است. و از طرفى، پدرى كه با خون دل، دخترى را بزرگ كرده و بهتر از هر كس در صلاح انديشى صاحب نظر مى‌باشد، انتظار دارد كه در انتخاب داماد و سرنوشت دخترش، به خصوص در نظام جمهورى اسلامى، دخالت داشته باشد و سلب اين اختيار از طرف علماى اعلام يا حكام محترم شرع، به معتقدات مردم و آبروى جمهورى اسلامى لطمه وارد مى‌كند و خانواده‌هاى دختردار را غمگين، و دچار دغدغۀ خاطر مى‌سازد.

على‌هذا استدعا دارد نظر مبارك را نسبت به صحت يا بطلان اين قبيل ازدواج‌هاى توأم با حيله، كه به طور معروض، عملاً خنثى كنندۀ اثرات حكم شرعى اين مسأله مى‌باشد، ذيلاً مرقوم فرمايند.

بسمه تعالى، پدر و جدّ پدرى بر دختر غيرباكره ولايت ندارند و اجازۀ آن‌ها در ازدواجشان معتبر نيست.

[سؤال 10231] 5708

بسمه تعالى

در ازدواج با باكره فرموده‌ايد: احوط بايد به اذن پدر باشد. بعداً نقل شد كه فتوا به اين موضوع داده‌ايد. بنابراين اگر باكره نباشد ولى عدم باكره بودن مستند به زنا باشد آيا ازدواج بدون اذن پدر صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، بعيد نيست عدم الحاق به بكر لكن احتياط در آن ترك نشود.

[سؤال 10232] 5709

بسمه تعالى

ما با هم ازدواج نموده‌ايم و پدر اين‌جانب به عنوان اين‌كه اجازۀ عقد نداده به دادگاه شكايت و رأى به ابطال عقد واقع شده گرفت. مجدداً در تاريخ 6 / 5 / 1361 نامه‌اى به دفتر محترم امام در تهران تقديم داشته و تقاضاى كسب تكليف نموده با دستورى كه

در ذيل نامه از طرف دفتر محترم امام نوشته شده و تقديم مى‌گردد بنا بر احتياط طلاق جارى و مجدداً به ازدواج هم درآمده‌ايم با توجه به اين‌كه اين‌جانبان پسرعمه و دختردايى بوده و همديگر را دوست داشته و با توجه به اين‌كه بعد از ازدواج آميزش حاصل و به احتمال زياد زوجه حامله مى‌باشد تقاضا داريم امام عزيز و رهبر محبوب انقلاب چون پدرى دلسوز با اجازه به ازدواج، ما دو نفر را در پناه عدل اسلامى به زندگى اميدوار فرمايند عندالله خالى از اجر نخواهد بود.

بسمه تعالى، اگر قبل از عقد دوم دخول محقق شده عقد ازدواج دوم صحيح است و احتياج به اذن و اجازه پدر ندارد.

[سؤال 10233] 5710

بسمه تعالى 18 / 7 / 1361

محضر مبارك مرجع عالى‌قدر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

هرگاه دختر باكره‌اى با عقد و ازدواج بدون اذن پدر، از او ازالۀ بكارت شود و بعداً با توجه به اين‌كه اذن پدر در ازدواج دختر باكره شرط است، با طلاق احتياطى (طلاق خلعى) از آن مرد جدا شود، چنانچه آن زن دوباره با همان مرد ازدواج كند، آيا صحت عقد دوم منوط به اذن پدر دختر است؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، ازدواج دومى صحيح است و اذن پدر شرط نيست.

[سؤال 10234] 5711

بسمه تعالى 30 / 5 / 1361

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، روحى فداه، با عرض سلام

دختر باكره‌اى بدون اجازۀ پدر، شوهر اختيار نموده و به واسطه شكايت پدر كه علت آن، فقدان صلاحيت اخلاقى پسر بوده ازدواج آن‌ها باطل شده؛ ولى بلافاصله مجدداً بدون اذن پدر و مادر، با همان پسر ازدواج نموده. آيا ازدواج دوم

با همان پسر صحيح است يا باطل؟

بسمه تعالى، اگر در وقت ازدواج دوم، هنوز دختر باكره بوده، اعتبار اذن پدر به قوت خود باقى است؛ و اگر باكره نبوده، ولايت پدر ساقط بوده است.

[سؤال 10235] 5712

بسمه تعالى

جماران، دفتر آيت الله العظمى، امام خمينى، مدّ ظله

با احترام و عرض ادب، استدعا دارد مقرر فرمايند در پاسخ، نظر مبارك را اعلام فرمايند. در رساله‌هاى آن حضرت اذن پدر در ازدواج دختر كبيره و باكره، احتياط واجب است. آيا اين شرط حتمى و لازم است يا خير؟ به خصوص اگر خواستگار فاقد تقوا و اخلاق اسلامى بوده، و متجاهر به فساد اخلاق باشد، و كفو دختر هم نباشد. تكليف پدر چيست؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره بدون اذن پدر دختر، صحيح نيست.

[سؤال 10236] ‘ 5505

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره ولو موقت باشد، منوط به اجازۀ پدر است.

[سؤال 10237] ‘ 5909

بسمه تعالى، با اذن پدر يا جدّ پدرى دختر و با نبود آن‌ها با اذن خود دختر مانع ندارد.

[سؤال 10238] 5713

بسمه تعالى 10 / 9 / 1358

به پيشگاه زعيم عالى‌قدر، امام امت، مرجع عالم تشيع، آيت الله العظمى امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقائه

اين بنده ضعيف، عاجزانه از محضر مبارك آن رهبر و پيشوا استفتا مى‌نمايد در خصوص اين مسأله: «دخترى كه به حد بلوغ رسيده و رشيده است، يعنى مصلحت خود را تشخيص مى‌دهد، اگر بخواهد شوهر كند، چنانچه باكره باشد بنابر احتياط واجب بايد از پدر يا جدّ پدرى خود اجازه بگيرد و اجازۀ مادر و برادر لازم نيست».

اگر اين دختر بخواهد متعه شود و با رعايت كامل حفظ بكارت به عقد موقت فردى كه بسيار شديد مورد علاقۀ اوست درآيد، آيا در اين صورت، نظر مبارك حضرت‌عالى چيست؟ و آيا اجازۀ پدر باز شرط است يا خير؟

بسمه تعالى، اجازۀ پدر شرط است.

[سؤال 10239] 5714

بسمه تعالى 25 / 10 / 1361

دخترى است از هر نظر مورد قبول اين‌جانب؛ يعنى مؤمن، مسلمان، حزب اللهى و پايدار به انقلاب و جمهورى اسلامى است و قصد ازدواج با وى را دارم و هم خودش و هم پدر و مادرش رضايت دارند؛ ولى تا پايان دورۀ آموزش موقعيتم ايجاب نمى‌كند كه وى را عقد كنم. آيا مى‌شود بين ما توسط خودمان صيغۀ عقد موقت تا زمان عقد دائم خوانده شود؛ براى اين‌كه اگر منزلشان رفتم و صحبتى و نگاهى به يكديگر كرديم، از نظر شرعى اشكال نداشته باشد؟

خواهشمند است در اين مورد راهنمايى‌ام فرماييد؛ هر چند كه نامه‌ها زياد و ممكن است فرصت جواب دادن به آن نباشد، ولى استدعا دارم در اين مورد پاسخ فرماييد.

بسمه تعالى، با اذن پدر مانع ندارد.

[سؤال 10240] 5715

بسمه تعالى

خدمت پدر عزيزم، آيت الله خمينى

پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى شما از درگاه ايزد يكتا؛ مسأله‌اى بود كه مى‌خواستم خدمت آن پدر عزيز، عرض كنم و آن اين‌كه من دخترى 18 ساله هستم، كه مدت هشت ماه است خانواده‌ام به يكى از افراد فاميل، قول ازدواج مرا داده‌اند و اين‌ها بارها آمده‌اند و گفته‌اند كه اجازه بدهيد صيغه بخوانيم، تا اين‌ها محرم باشند و بتوانند با هم حرف بزنند. اما خانوادۀ من - با اين‌كه تحصيل‌كرده‌اند - قبول نمى‌كنند و مى‌گويند: اگر پسر مى‌خواهد، بيايد و برود، ولى ما نمى‌گذاريم صيغه بخوانيد. و من، خود حاضر نيستم و مى‌گويم كه گناه دارد. و ديگر آن‌كه خانوادۀ پسر مى‌گويند: در شرايط فعلى عقد كردن رسم ما نيست، وگرنه عقد مى‌كرديم. و خود پسر مى‌گويد: من بايد در بارۀ زندگى آينده خودم حرف بزنم. ولى خانواده اجازه نمى‌دهند، و با اين‌كه مى‌گويند: بيايد و برود ولى مى‌گويند صيغه نه، به من هم مى‌گويند: تو اصلاً جلو نيا.

خواهشمندم تكليف مرا مشخص كنيد. آيا مى‌شود بدون اجازۀ پدر و مادر، صيغۀ محرميت براى يك مدت معيّن، با شرايط معيّن بخوانيم يا نه؟ و اگر ممكن است، بگوييد كه از نظر شرعى ما دو نفر چه كار كنيم كه گناهى - از نظر نگاه - مرتكب نشويم و اشكال نداشته باشد؟

بسمه تعالى، بدون عقد بر يكديگر، محرم نيستند و عقد بايد با اجازۀ پدر دختر باشد.

[سؤال 10241] 5716

بسمه تعالى

با اهداى سلام به خدمتتان، سؤالى شرعى داشتم:

خانمى از آشنايان ما دخترش را در سن سه سالگى صيغه موقتى با پدر من كرده، تا اين‌كه خودش به پدرم محرم شود. بديهى مى‌باشد كه بعد از صيغه، برادر من نيز به آن

دختر محرم مى‌شود. حال با توجه به اين‌كه دختر سنش كم بوده و قادر به فكر كردن هم نبوده، پس وكيل او پدرش مى‌باشد و پدر او با يك چنين چيزى مخالف است و راضى به اين صيغه نيست، صيغه باطل است يا نه و برادر من مى‌تواند با اين دختر ازدواج كند؟ در ضمن دختر هم به اين صيغه راضى نمى‌باشد و ما با آن خانم نسبت فاميلى نيز نداريم. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اگر پدر دختر به عقد راضى نبوده و بعداً هم اجازه نكرده، عقد باطل است.

[سؤال 10242] ‘ 5827

بسمه تعالى، صحيح نيست.

[سؤال 10243] ‘ 1152

بسمه تعالى، بدون اجازۀ پدر دختر صحيح نيست.

[سؤال 10244] 5717

بسمه تعالى 9 / 8 / 1361

با سلام به محضر حضرت آيت الله خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

سؤالى است كه استدعا دارم جواب آن را بفرماييد. از لطفتان سپاسگزارم.

چون حضرت امام، اذن پدر را در باكره احتياط واجب مى‌فرمايند، و در بعضى موارد هست كه پسر و دختر به‌هم علاقه دارند، و يا اين‌كه لازم مى‌بينند قبل از ازدواج، بيشتر با هم آشنا شوند و اين معاشرت‌ها حرام نباشد. و چون تحصيل اذن پدر به

واسطۀ شرم و حيا و موانع ديگر مشكل است، امام اجازه مى‌فرمايند كه اين احتياط ترك شود و بدون اذن ولى، صيغه محرميت جارى گردد يا خير؟

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است، و فرقى بين ازدواج دائم و منقطع نيست.

[سؤال 10245] 5718

بسمه تعالى 8 / 8 / 1361

با درود به رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى و نايب بر حق امام عصر و مرجع تقليد خويش، خواستم مسأله‌اى را كه برايم پيش آمده و مرا گيج كرده است، به حضور شما عرض نمايم.

من بيشتر اوقات خانۀ دايى‌ام مى‌روم؛ چون ايشان راننده است و هميشه در اين شهر و آن شهر مى‌باشد و من هم مجبورم كه شب‌ها پيش زن و بچه‌اش بخوابم و از آن‌ها سرپرستى كنم و وسايل مورد نيازشان را در اختيارشان قرار دهم و چون يك اتاق دارند، بايستى حتماً همگى پيش هم بخوابيم. و ايشان داراى دخترى مى‌باشند هم سن من، يعنى به رشد بلوغ رسيده است و مى‌ترسم كه احساسات نوجوانى ما را به گناه اندازد. آيا به نظر شما مى‌توانيم صيغۀ عقد موقت بين خود بخوانيم، و پدر و مادر هم هيچ‌گونه اطلاعى نداشته باشند؛ زيرا در چنين مواقعى، پدرها خيلى لجاجت مى‌كنند و فكرهاى سوء در بارۀ ما مى‌كنند و در ضمن اگر صيغۀ عقد بخوانيم هيچ‌گونه نزديكى با هم نخواهيم داشت. تو را به خدا هرچه زودتر جواب نامه را بفرستيد.

بسمه تعالى، پدر دختر بايد اجازه بدهد، ولى اجازۀ پدر پسر لازم نيست.

[سؤال 10246] 5719

بسمه تعالى

السلام عليكم، خدمت آقايان دفتر امام، محترماً به عرض مى‌رسانم:

اين‌جانب دخترى هستم متولد سال 1341 و ديپلمه، و مايلم با جوانى كه متولد

سال 1339، ديپلمه و پاسدار كميته مركزى مى‌باشد ازدواج كنم. ما خودمان شخصاً به توافق كامل براى اين ازدواج رسيده‌ايم، ولى پدر من با اين امر الهى، به مخالفت برخاسته است و مانع ازدواج من با اين شخص مى‌باشد. پدرم مخالفتش به اين علت است كه ايشان پاسدار، و در حقيقت بايد بگويم حزب اللهى و شخصى با ايمان مى‌باشد. و در ضمن يادآور شوم كه مادرم موافق با اين ازدواج مى‌باشد، و تنها مانع ما براى ازدواج، پدر مى‌باشد. حالا شما بگوييد تكليف و وظيفۀ شرعى ما، در برابر اين موضوع چيست؟ و در ضمن خانوادۀ ايشان (پسر) كاملاً راضى هستند. با تشكر فراوان، خواهشمندم كه پس از نوشتن جواب، مهر دفتر امام را نيز در آخر به آن اضافه فرماييد، تا بتوانيم به ديگران، شرعى بودن كار خود را كه از طرف دفتر اعلام مى‌شود ثابت كنيم.

بسمه تعالى،ازدواج دختر باكره موقوف است بر اجازۀ پدر.

[سؤال 10247] 5720

بسمه تعالى

محضر محترم حضرت امام خمينى، روحى له الفداء

با توجه به بخش مسائل متفرقه توضيح المسائل، سؤال 94 به شرح زير، نظر مبارك امام در اين مورد، فتوا مى‌باشد يا اين‌كه احتياط واجب مى‌فرماييد؟

مشكل است. آيا ترك احتياط در اين صورت جايز است يا خير؟

بسمه تعالى، شرطيت اذن پدر در صحت ازدواج دختر باكره، فتوا است نه احتياط.

[سؤال 10248]

بسمه تعالى، عقد مذكور باطل است؛ مگر اين‌كه بعد از عقد، پدر آن را اجازه نمايد.

بسمه تعالى، در صورتى كه دخول محقّق شده باشد و دختر عالم به بطلان عقد نبوده، مهر المثل را حق دارد.

[سؤال 10249] 5721

بسمه تعالى

سلام عليكم، مرجع عالى‌قدرم حضرت امام خمينى با آرزوى سلامت شما از درگاه خداوند متعال، استدعا دارم چنانچه امكان دارد به سؤالات اين‌جانب پاسخ بفرماييد:

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، بايد با اذن و اجازۀ پدر او باشد و حكم از اول چنين بوده است و زمان تغيير به فتوا را نظر ندارم.

بايستى تحقيق كند كه زمان انجام عمل فتواى مجتهدى كه وظيفه‌اش تقليد از او بوده و يا فتواى مجتهدى كه فعلاً بايد از او تقليد كند، چه بوده است؟

بسمه تعالى، لازم نيست و چنانچه عمل مطابق فتواى فعلى بوده، صحيح است.

[سؤال 10250]

بسمه تعالى، بدون اجازۀ پدر دختر، عقد صحيح نيست.

[سؤال 10251] ‘ 7087

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره بايد با اذن پدر او باشد.

[سؤال 10252] 5722

بسمه تعالى 15 / 11 / 1361

اين‌جانبه دوشيزه 24 ساله، معلم، در حدود يك سال است كه تصميم گرفته‌ام به خاطر رضاى خدا - نه به خاطر احساسات - با يكى از جانبازان ازدواج كنم؛ چون به اين نتيجه رسيده‌ام كه جهاد ما دختران، همين است كه اين سربازان و پاسدارانى كه به خاطر ما معلول شده‌اند را پرستارى كنيم. دو ماه است كه يكى از اقواممان، كه خودش هم معلول انقلاب است، جانبازى را كه در درگيرى با منافقان از نخاع كمر معلول شده به من معرفى كرده است، و اكنون بعد از يك سال و سه ماه، دكتر اجازۀ ازدواج به او داده است و من هم به خاطر حقى كه اين جانبازان بر ما دارند، قبول كرده‌ام و با پاسدار

مورد نظر صحبت نموده و موافقت طرفين حاصل شد. اما پدرم راضى نمى‌شود. درضمن پدرم مخالف انقلاب است. حالا از شما خواهشمنديم كه ما را راهنمايى فرماييد. آيا در اين شرايط، ما بدون اذن پدرم مى‌توانيم ازدواج كنيم يا نه؟ لطفاً جواب را در اين نامه مرقوم فرماييد. والسلام

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، بايد با اذن پدر باشد و بدون اذن صحيح نيست.

[سؤال 10253] 5723

بسمه تعالى 13 / 3 / 1361

حضور محترم امام عزيز سلام عرض مى‌كنم از خداوند متعال سلامتى و طول عمر شما را خواهانم ان شاء الله تعالى خدا شما را تا انقلاب مهدى براى ما نگهدارد. مى‌خواستم چند جمله‌اى براى امام عزيز عرض كنم. امام! دخترهايى هستند كه مى‌خواهند با معلولين ازدواج كنند ولى پدر و مادرشان اجازه اين كار را به آن‌ها نمى‌دهند من هم يكى از آن دخترها هستم اما متأسفانه پدرم و مقدار خيلى كمى مادرم مخالف هستند از شما مى‌خواستم اعلام كنيد و به مردم بگوييد كه عيب نيست ازدواج با معلول‌ها و به پدر و مادرها بگوييد كه اجازه بدهند كه دخترهاشان با معلولين ازدواج كنند. دوم اين‌كه امام! دستور دهيد كه افراد مسئول جدى‌تر و با پشتكار بيشتر اين مواد مخدر را ريشه كن كنند و افراد و عوامل اين كار را به سزاى عملشان برسانند. در موقعى كه جوانان عزيز ما با خونشان از اسلام عزيز دفاع مى‌كنند عده‌اى از عوامل اجنبى و سودجو جوان‌هاى ما را به فساد مى‌كشند. امام! از شما عاجزانه خواهش مى‌كنم دستور دهيد هرچه زودتر اين كار را انجام دهند. مطلب سوم اين‌كه از شما سؤالاتى داشتم: سرودها و آهنگ‌ها كه در راديو و تلويزيون مى‌گذارند كه بعضى از آن‌ها خيلى شاد است حرام است؟ چگونه مى‌توانيم استعدادها را بشناسيم؟ چگونه مى‌توانيم مراحل اوليۀ خودسازى را طى كنيم؟ آيا معامله چيزى كه مى‌دانيم از آن

استفاده حرام مى‌كنند حرام است؟ اگر هست پس چرا كشور ايران كشمش را به خارج صادر مى‌كند در حالى كه مى‌دانيم از آن شراب درست مى‌كنند؟ متشكرم. امام عزيز بيا به قم ما قمى‌ها منتظرت هستيم.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، ازدواج دختر موقوف است به اجازۀ پدر او و موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد و معامله براى استفاده حرام جايز نيست.

[سؤال 10254] 5724

بسمه تعالى

خدمت امام امت، خمينى بت شكن، دامت افاضاته، السلام عليكم ورحمة الله

اين‌جانب دخترى 24 ساله، اهل تجريش هستم. با توجه به رهنمودهاى رهبر عزيز، و دستورات شرع مقدس اسلام، حاضر شدم با يكى از جانبازان انقلاب، كه افغانستانى و عضو سازمان نيروى انقلاب اسلامى افغان مى‌باشد و در جبهۀ حق عليه باطل - منطقه دهلران - دو پاى خود را از دست داده است ازدواج كنم، و چون تصميم گرفته‌ام به غير از جانبازان، همسر ديگرى انتخاب نكنم، خواستگاران ديگر را جواب كرده و در اين مورد رضايت پدر و مادر خود را خواسته، موافقت نكردند. وعلت مخالفت پدر و مادرم، علاوه بر جانباز بودنش، مسأله افغانى بودنش است و عامل اين مخالفت، دوستان و آشنايانى است كه پدرم را تحريك كرده، و گفته‌اند كه افغانى‌ها، دزد و آدم‌كش هستند، و بايد در كشور خود مى‌ماندند و با ابرقدرت شرق مى‌جنگيدند. از اين جهت مخالفت مى‌كنند. و چون من با خداى خود عهد كرده‌ام كه خدمتگزار جانبازان انقلاب باشم. فتواى امام را در اين مورد خواستارم. با تشكر فراوان و توفيق بارى تعالى و دعاى خير شما

بسمه تعالى، بايد با اجازه پدرتان ازدواج كنيد.

[سؤال 10255] 5725

بسمه تعالى

سلام عليكم، با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى، و با درود به رزمندگان مبارز اسلام، و با سلام به شهيدان انقلاب اسلامى ايران، مى‌خواهم مشكلى را با شما در ميان گذاشته و از شما كمك بخواهم. اميدوارم كه ما را در اين مشكل يارى فرموده و راه حل مناسبى را برايم بگوييد.

من دخترى 20 ساله هستم كه مدت يك سال پيش، يكى از برادران معلول از من خواستند كه با ايشان ازدواج كنم و من خيلى خوشحال شدم كه مى‌توانم كارى را انجام دهم كه خداوند آن را دوست مى‌دارد. ولى متأسفانه پدر و مادرم با اين كار مخالفت كردند. البته مادر مى‌گويد: من چطور مى‌توانم با فاميل رفت و آمد كرده و بگويم دخترم با يك معلول ازدواج كرده است. و آن برادر معلول نيز چندين بار با پدرم حرف زده است، تا شايد پدرم را قانع كند، ولى متأسفانه جواب آن‌ها منفى مى‌باشد. خود من نيز مى‌خواهم با يك معلول ازدواج كنم. از شما مى‌خواهم مرا راهنمايى كنيد كه آيا من مى‌توانم بدون اجازۀ پدر و مادرم، با اين برادر ازدواج كنم؟ در ضمن، خودم به خدمت در شغل معلمى، در اطراف ميانه مشغول مى‌باشم و مى‌توانم با سعى و تلاش بيشتر، زندگى خود و اين برادر را تأمين كنم. خواهش مى‌كنم مرا راهنمايى كرده و جوابى براى من بفرستيد. والسلام

بسمه تعالى، بدون اجازۀ پدر نمى‌توانيد با او ازدواج كنيد و بدون اجازه عقد باطل است.

[سؤال 10256] 5726

بسمه تعالى 27 / 3 / 1361

دفتر محترم حضرت امام خمينى، أدام الله ظله العالى على رؤوس المسلمين

ضمن عرض سلام و تحيات وافره

به پيوست، نامۀ خانمى كه مى‌خواهد با برادرى كه دو پا و يك دست خود را از

دست داده، ازدواج كند وليكن خانواده اين خواهر مخالفت مى‌كنند و خواهش كرده كه اين موضوع را به اطلاع برسانند كه آيا مى‌شود بدون اجازۀ خانواده، اقدام به ازدواج نمود يا نه؟ ارسال مى‌شود، خواهشمند است پاسخ نامۀ فوق را به آدرس اين خواهر ارسال نمايند. با آرزوى توفيق براى شما

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره، اذن پدر يا جد پدرى شرط است و اذن ساير افراد خانواده معتبر نيست.

[سؤال 10257] ‘ 5803

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره، اذن پدر شرط است.

[سؤال 10258] 5727

بسمه تعالى

خدمت مسئولين محترم دفتر امام، دامت بركاته

محترماً معروض مى‌دارم كه من دخترى هستم كه در يكى از دهات جرقويه، به شغل معلمى مشغول هستم و تصميم گرفته‌ام با يكى از جانبازان انقلاب اسلامى ازدواج كنم. مى‌خواستم ببينم اجازۀ پدر و مادر شرط است يا نه؟ متشكرم

بسمه تعالى، اجازۀ پدر شرط است و بدون اجازۀ او، عقد صحيح نيست.

[سؤال 10259] 5728

بسمه تعالى 11 / 11 / 1361

برادران محترم مسئول دفتر امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام و آرزوى سلامت و طول عمر با عزت براى امام چندى قبل نامه‌اى ارسال داشته و ضمن آن خصوصياتى از پدرم نقل كردم و

خواستم بفرماييد، با اين گفته‌ها آيا او كافر است يا نه؟ پاسخ داديد:

كسى كه منكر خدا يا رسالت خاتم الانبياء صلوات الله عليه و آله باشد، و يا يكى از ضروريات دين مبين اسلام را منكر شود، محكوم به كفر و نجاست است و بر فرزندان ولايت ندارد و... برادران گرامى سؤال من اين است:

من مى‌خواهم بنا به توصيۀ امام، و براى به‌جا آوردن ذره‌اى از وظايف خطير و اسلامى، با يك پاسدار معلول ازدواج كنم، ولى پدرم رضايت نمى‌دهد و مدت‌ها اين ازدواج به تعويق افتاده است. اگر او بر من ولايتى نداشته باشد، به نظر شما آيا مى‌توانم بدون اجازۀ او، اقدام به ازدواج با پاسدارى معلول بنمايم؟ و يا اصولاً هر ازدواج ديگرى را، بدون اجازۀ او انجام دهم؟

بسمه تعالى، بدون اذن پدر، نمى‌توانيد ازدواج كنيد.

[سؤال 10260] 5729

بسمه تعالى

بسمه تعالى، دختر بدون اذن پدر نمى‌تواند ازدواج كند.

بسمه تعالى، هديه خمس ندارد.

دوباره روشن كنيم و از شنيدن آن مطالب محروم مى‌گرديم؛ تكليف چيست؟ چرا بايد هنوز اين موسيقى و غنا از راديو (تلويزيون) جمهورى اسلامى پخش شود؟ آيا كسى نيست رسيدگى كند؟

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

بسمه تعالى، لازم نيست پوشيه بزنيد؛ حجاب شرعى كافى است.

بسمه تعالى، اگر مى‌تواند جمع كند و اگر ممكن نيست و بچه بى‌تاب مى‌شود بچه را شير دهد.

بسمه تعالى، براى معالجه مانع ندارد؛ مگر اين‌كه رفتن نزد او ترويج ضد انقلاب باشد.

[سؤال 10261] 5730

بسمه تعالى

خدمت نايب بر حق امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و رهبر عظيم الشأن و پدر دلسوز مستضعفين جهان، سلام عرض مى‌كنم.

امام! با عرض پوزش و با توجه به كمى وقت شما، دست از مقدمه‌چينى برداشته و سر اصل مطلب مى‌روم. پدر بزرگوارم! من دخترى ديپلمه هستم و در خانواده‌اى به سر مى‌برم كه بر آن، ماديات حكومت مى‌كند، نه معنويات. در چنين خانواده‌اى كه شامل نه فرزند و والدين هست، تنها اين حقير است كه - ان شاء الله - طرفدار انقلاب مى‌باشد و متأسفانه الباقى... . چون نمى‌توانم به جبهه بروم و با مرگ سرخ خود، دفتر سياه زندگيم را ببندم و نهايتاً به لقاء الله بپيوندم، تصميم گرفتم جهادى ديگر اختيار كنم و آن ازدواج با يك برادر معلول است، ولى مى‌دانم كه خانوادۀ من شديداً با اين تصميم، مخالفت خواهند كرد، ولى من پيه كتك خوردن و نيش و كنايه شنيدن را به تنم

ماليده‌ام؛ چون فكر مى‌كنم تحمل اين سختى‌ها در راه خدا - ان شاء الله - عبادت خواهد بود. ولى نگرانى عمدۀ من اين است كه مبادا مادرم از ناراحتى سكته كند. بزرگوارا! به من بگوييد كه آيا من از نظر شرعى مى‌توانم با توكل به خدا، دست به چنين عملى بزنم. امام! من تا حدى گريز از عذاب الهى را در اين جهاد مى‌بينم و به اين دليل آن را حياتى مى‌شمارم. امام! من در جمع خانواده از نظر معنوى، بايد حالت حيوان را داشته باشم. آن‌ها به معنويت اسلامى توجه ندارند. پدر بزرگوار ما جوانان! مرا راهنمايى كنيد؛ زيرا شديداً به آن نياز دارم. ديگر عرضى ندارم. خداوند پرچم خونين انقلاب اسلامى ايران را، با دست مبارك شما به حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بدهد. برايمان دعا كنيد. از آخرت مى‌ترسم، راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، منوط به اجازۀ پدر است.

[سؤال 10262] 5731

بسمه تعالى

با سلام به پيشگاه امام مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و درود بر نايب او، امام خمينى

اين‌جانب يكى از جانبازان انقلاب مى‌باشم كه بر اثر اصابت گلوله به نخاع كمر، دچار معلوليتى به صورت فلج از دو پا گرديده‌ام و از نظر جنسى نيز دچار نقص شده‌ام. بدين ترتيب كه ديگر توانايى بچه‌دار شدن را ندارم. و از طرفى خواهرى داوطلب ازدواج با اين‌جانب شده‌اند، لكن پدر اين خواهر، در مورد اين امر رضايت ندارد. با توجه به اين‌كه قصد اين خواهر از اين كار، فقط خدمت به اسلام مى‌باشد، نه هيچ چيز ديگر؛ لذا نظر امام عزيز را در مورد اين‌كه آيا اذن پدر لازم است يا خير، خواهانم، ضمن اين‌كه اين مسأله تنها در رابطه با اين‌جانب نمى‌باشد و خواهران زيادى داوطلب ازدواج با معلولين مى‌باشند، و پدر يا مادر آن‌ها رضايت نمى‌دهند. امام عزيز لطف كرده و فتواى كلى در اين رابطه بدهند. من الله التوفيق

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره، بدون اذن پدر صحيح نيست.

[سؤال 10263] 5732

بسمه تعالى

امام و رهبر بزرگوارم! سلام عليكم ورحمة الله

امام عزيزم! ضمن سلام، دستان پر مهر و محاسن شما را از دور مى‌بوسم و به اين نامه حسرت مى‌خورم كه شما را زيارت مى‌كند، در حالى كه من تا به حال سعادت زيارت شما را به دست نياورده‌ام و نمى‌دانم اين سعادت نصيبم مى‌شود يا نه؟

موضوع مهمى كه مى‌خواهم عرض كنم اين است كه پسر عمه‌ام - كه مدت نه سال در خانۀ ما مشغول تحصيل بوده، و نيز پسرى متدين و اسلامى است - از من خواستگارى نموده، ولى چون من او را برادرى براى خودم به حساب آورده‌ام، حاضر به قبول نشدم. در مقابل، مادرم به خاطر اين‌كه مرا مجبور به قبول كند، تمام خواستگارانم را جواب رد داده و اصلاً با ازدواجم با ديگران مخالفت مى‌كند. حال من مردد بر سر دو راهى قرار گرفته‌ام، نمى‌دانم قبول كنم يا نه؟ تنها فكرى كه به نظرم رسيد اين بود كه از محضر شما امام بزرگوارم - كه با تمامى وجود و در همه امور، گوش به فرمانت هستم - كسب تكليف نمايم. اميدوارم كه با استفاده از كلام خداوند متعال، مرا از اين ترديد و دو دلى نجات دهيد. ضمناً توضيح بفرماييد كه آيا در صورت قبول، آيه‌هاى اول سورۀ مجادله شامل حالم مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر پدرتان هستند و با اين ازدواج موافقت دارند، با ترتيبى كه نوشته‌ايد خوب است موافقت نماييد و اگر هم نيستند مناسب است خودتان موافقت كنيد ان شاء الله موفق باشيد.

[سؤال 10264] 5733

بسمه تعالى 26 / 2 / 1361

بسمه تعالى، اگر دختر است و جد پدرى دارد بايد با اجازۀ او عقد كند.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، مانع ندارد.

[سؤال 10265]

بسمه تعالى، عقد بايد با اجازه پدر باشد و فرقى بين عقد دائم و عقد موقت نيست.

[سؤال 10266] 5734

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى حاج آقا پسنديده دامت بركاته

محترماً به عرض مبارك مى‌رساند، شخصى مدت 9 سال است خانواده خود را ترك نموده است، مدت سه سال در زندان بوده و در اواخر سال 54 از زندان آزاد شده ليكن كسى او را نديده است از اواخر سال مزبور تا كنون كه مدت 6 سال مى‌گذرد مفقود و داراى 5 فرزند مى‌باشد كه يكى از فرزندان او دخترى مى‌باشد كه موقع ازدواج او مى‌باشد و جد پدرى هم ندارد و مادر آن‌ها زندگى خود را ترك نموده است آيا دختر نامبرده مى‌تواند با شرايطى كه پدر او مفقود شده و از او اثرى نيست ازدواج نمايد يا خير؟

بسمه تعالى، در صورت حاجت دختر تزويج مانع ندارد.

[سؤال 10267] ‘ 6038

بسمه تعالى، اجازه پدر در ازدواج دختر باكره شرط است. بلى در صورت

نياز دختر به ازدواج اگر پدر غايب است و تحصيل اجازه ممكن نيست اجازه معتبر نيست.

[سؤال 10268] ‘ 769

بسم الله تعالى، قد مرّ أنّ العقد على الباكر موقوف على إذن أبيها.

[سؤال 10269] ‘ 398

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موقوف است به اذن پدر.

[سؤال 10270] ‘ 5827

بسمه تعالى، عقد باطل است و حرام ابدى نمى‌شوند.

[سؤال 10271] 5735

بسمه تعالى

با تبريك به مناسبت پيروزى رزمندگان اسلام در جبهه خرمشهر

آيا اگر كسى به خواستگارى دخترى آمده باشد كه غريب باشد و مسلمان باشد و دختر پسر را خواسته باشد مى‌تواند بدون اجازه پدرش با او ازدواج كند؟ اگر نمى‌شود از شما خواهشمندم كه چند نصيحت به پدر من بكنيد از شما خواهشمندم يك

روحانى خوب براى ما بفرستيد.

شما را به امام مهدى عجل الله فرجه الشريف قسم مى‌دهم به خواسته‌هاى ما فورى جواب دهيد.

بسمه تعالى، ازدواج دختر بايد با اجازه پدر دختر باشد و بدون اذن و اجازه او صحيح نيست.

معتبر نبودن اجازه و اذن ولىّ در ازدواج پسر بالغ رشيد

[سؤال 10272] 5736

بسمه تعالى 21 / 1 / 1362

خدمت روح خدا، فرزند فاطمه زهرا عليهاالسلام، سلام عليكم

اين بندۀ ضعيف و حقير، فرزند شما، كه محل خدمتم سپاه پاسداران انقلاب اسلامى است عرض كوچكى در مورد ازدواج خدمت شما دارم.

بنده حدود يك سال و نيم است كه در سپاه مى‌باشم. قبل از رفتن به جبهه - حدود هفت ماه پيش - مسأله را به پدر و مادرم گفتم؛ آن‌ها گفتند: برو جبهه و برگرد؛ رفتم و برگشتم؛ الآن حدود نه ماه است كه به اين‌ها همين مسأله را مى‌گويم و آن‌ها به بهانه‌هاى واهى به عقب مى‌اندازند.

حال خودم خواستم به اين مسأله اقدام كنم و كردم و يك خواهرى را پيدا كرده‌ام كه الحمد لله خواهرى مذهبى مى‌باشد و اميدوار هستم كه وقتى به خانه‌ام آمد با سوادش كنم؛ ولى پدر و مادرم اگر مسأله را بفهمند غوغا خواهد شد. اولاً خواهند گفت كه مى‌خواهى يك نفر غريب را بگيرى كه شديداً مخالف اين مسأله هستند؛ زيرا كه آن‌ها مى‌گويند: بايد صد در صد از ولايت خودمان بگيرى يا فلان دختر فاميل را بگيرى. دوم خواهند گفت كه دختر فقير مى‌خواهى بگيرى؟ سوم خواهند گفت كه مى‌خواهى دختر بى‌سواد بگيرى؟ زيرا كه اين‌ها دخترى مى‌خواهند همشهرى‌شان

باشد، پول‌دار باشد، با سواد و نام خانوادۀ دختر بلندآوازه باشد؛ اگر اين بلندآوازه‌گى در زمان طاغوت هم بود اشكالى ندارد برايشان. حال از محضر آن امام بزرگوار مى‌خواهم كه برايم تكليف شرعى اين مسأله را بگوييد.

در ضمن اگر اين ازدواج از لحاظ شما ايرادى ندارد، از محضر مباركتان تقاضامندم كه وقتى را براى عقدمان مشخص فرماييد تا به ديدار آن چهرۀ نورانى نايل گرديم.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اختيار ازدواج در دست خود شما است و پدر و مادر در ازدواج پسر ولايت ندارند؛ ولى تا مى‌توانيد رضايت آن‌ها را تحصيل نماييد.

[سؤال 10273] 5737

بسمه تعالى 26 / 11 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، روحى فداه

با عرض سلام خدمت آن برادران عزيز، از آن‌جا كه ما بندگان خدا موظف هستيم مشكلاتمان را تحت رهبرى ولى فقيه زمانمان حل كنيم و مطيع فرمان و حكم ولى

فقيه يا نمايندۀ او باشيم، در مشكلى كه دارم شما را - كه نمايندۀ امام هستيد - مديون مى‌كنم كه مسأله‌ام را حل بفرماييد و جواب دهيد. و خواهشمندم سريع‌تر به آن رسيدگى كنيد.

دختر 22 ساله‌اى هستم حدود يك سال است كه توسط رابطى كه ايشان شهيد شدند با پاسدارى براى ازدواج آشنا شدم. ما با هم صحبت كرديم و به توافق رسيديم، ولى چون خانوادۀ من مذهبى نيستند، خانوادۀ ايشان مخالفت داشتند. من مخالفت شديد خانوادۀ ايشان را نمى‌دانستم و فكر مى‌كردم مسأله‌مان به ازدواج ختم مى‌شود. اين بود كه بدون اين‌كه پدرم بداند، با ايشان محرم شدم و خود را زن ايشان حساب كردم، البته هنوز دختر هستم. در اين مدت ما به‌هم علاقه‌مند شديم و تقريباً ساعات زيادى را با هم گذرانديم. ايشان و من هر دو منتظر بوديم و او هم تلاشش را براى رضايت خانواده‌اش كرد كه به خانه‌مان بيايند، ولى آن‌ها راضى نشدند و كاملاً با ازدواج با دخترى كه خانواده‌اش نمازخوان نباشند، مخالفت مى‌كردند. پس از ماه‌ها انتظار، كه براى من بسيار سخت مى‌گذشت؛ چون در ميان همسايه‌ها هم مجبور شديم كه بگوييم محرم هستيم و به زودى ازدواج مى‌كنيم، يعنى من كه يك مربى تربيتى هستم، در نظر همسايه‌ها طور ديگرى معرفى شدم.

خلاصه در اين مدت من خيلى عذاب كشيدم و در فشارهاى روحى سختى بودم. از طرفى جوّ خانواده برايم زجردهنده بود و گفته‌اند كه زودتر ازدواج كنم. سرانجام پس از اين همه مكافات - كه البته آزمايش‌هاى الهى است - وقتى ناراحتى‌ام را به اين پسر گفتم، ايشان بدون خبر و رضايت من، چون از دست من هم ناراحت شده بودند، رفتند و استخاره كردند و بعد گفتند كه استخاره بد آمده و نمى‌توانند ديگر كارى كنند.

البته بعد هم بسيار پشيمان بودند كه استخاره كرده‌اند و فشارهاى خانوادگى و رفتار من مجبورشان كرده بود. ولى من نمى‌توانم چنين مسأله‌اى را قبول كنم. خدا مى‌داند برايم بسيار سنگين و گران تمام شده است. خواهشمندم مرا راهنمايى كنيد و احكام شرعى را بفرماييد و بگوييد آيا رضايت پدر و مادر در ازدواج پسرشان لازم است يا نه؟

و مهم‌تر از آن اين‌كه آيا مى‌توانيم خلاف اين استخاره عمل كنيم، يا استخاره، استخارۀ پس از عمل بوده، يعنى ايشان تصميمش را به ازدواج با من گرفته و بعد استخاره كرده است؟ و به اين هم توجه داشته باشيد كه ما به‌هم علاقه‌منديم و براى من مطرح شدن شوهرى ديگر، خيلى سخت است. مسأله ما فقط مسأله خانواده بوده، كه تقصير هيچ‌كدام از ما هم نيست. شما عزيزان را محرم اسرارم دانستم. احكام شرعى را بفرماييد و سعى در مخفى داشتن نامم كنيد. اجر شما با خدا و التماس دعا، خداحافظ؛ خدايا، خدايا، تا انقلاب مهدى، خمينى را نگه‌دار

بسمه تعالى، اجازه پدر و مادر در ازدواج پسر شرط نيست، و استخاره الزام نمى‌آورد و به اين استخاره ترتيب اثر ندهيد. ولى در صحت عقد شما اجازۀ پدرتان شرط است.

[سؤال 10274] 5738

بسمه تعالى 7 / 11 / 1361

دفتر محترم استفتائات حضرت امام خمينى، مدّ ظله الشريف على رؤوس المسلمين، پس از سلام حضور آن برادران گرامى؛ خواهشمند است نظرات خود را كه همانا مطلع نمودن اين‌جانب از دستورات شرع مقدس اسلام مى‌باشد در موارد زير بيان فرماييد:

جوانى هستم متولد سنه 1342 ه.ش. با توجه به شرايط موجود، تصميم به امر ازدواج گرفته‌ام (دانشجوى رشته پزشكى و عضو دائم سپاه...) و متأسفانه در اين راه مواجه با مخالفت پدر و مادر خود - كه آن‌ها را بر خود عزيزتر مى‌دانم - گشته‌ام. به دليل پرهيز از اطالۀ كلام، تنها نظرات ايشان را - كه در ازاى مخالفت خود بيان مى‌دارند - عرض كرده، نظرات شما را در خصوص آن‌ها جويا مى‌گردم.

در انتها بايد عرض كنم كه ملاك‌هاى ايمان، تقوا، حجب و عفت موجود در ايشان، مورد تأييد والدين محترم بنده هم مى‌باشد. و نكتۀ ثانى اين‌كه ايشان را چند تن از دوستان مورد وثوق كامل، به ما معرفى نموده‌اند و همگى به اتفاق، بر متناسب بودن و كفو بودن فرد مورد نظر، نظر مساعد دارند. تقاضا دارم ما را در موارد فوق الذكر راهنمايى فرماييد، كه به يارى خداوند متعال، همگى بر اساس رضاى او و احكام شرع مقدس تصميم‌گيرى نماييم. والسلام

بسمه تعالى، رضايت پدر و مادر در ازدواج پسر شرعاً معتبر نيست، اگر چه بهتر است رضايت ايشان را تحصيل كنيد.

[سؤال 10275] 5739

بسمه تعالى

دفتر امام بزرگوارمان آيت الله العظمى امام خمينى، پس از سلام توفيق شما را در كارهايتان از پروردگار بزرگ خواستارم.

اين‌جانب ساكن شهرستان زاهدان مدّتى است با يك خانواده آشنا و در نتيجه تمايل پيوند با آن خانواده را گرفتم، اما با يك دندگى پدرم مواجه شدم و هرچه به پدرم گفتم تمام حرف‌هايش نه بود، من هم قصد ازدواج فقط با همين دختر را دارم و پدرم

به هيچ عنوان رضا به اين كار خير نيست، تكليف من از نظر شرعى چيست و چه كار بايد بكنم؟ منى كه تا به حال نخواسته‌ام موجبات ناراحتى پدرم را فراهم كنم و اين يك امر بسيار مهم است و سرسرى نبايد گرفت و حتى كارمان به جايى رسيده كه پدرم آن خانواده را تهديد مى‌نمايد كه مرا رد نمايند و چون من از امام بزرگوار تقليد مى‌كنم موظف هستم از آن‌جناب كسب تكليف نمايم. خداوند نگهدار همه‌تان باشد.

بسمه تعالى، رضايت پدر در ازدواج پسر بالغ عاقل شرط نيست ولى سعى كنيد بدون رضايت پدر اقدام به ازدواج نكنيد.

[سؤال 10276] 5740

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، دامت بركاته

جوانى بيست و سه ساله مى‌باشم. حدود دو سال است كه تصميم به ازدواج گرفته‌ام، اما با اختلاف سليقه‌اى كه بين من و مادرم وجود دارد هنوز نتوانسته‌ام ازدواج كنم. دو نفرى را كه تا كنون خودم انتخاب نموده‌ام، با انواع و اقسام ايرادها - از قبيل اين‌كه: قدش كوتاه و يا بلند است - رد كرده است؛ گاهى اوقات مى‌گويد تا 30 سالگى نمى‌خواهد ازدواج كنى. من ملاك‌هاى انتخابم همان ملاك‌هاى مكتب اسلام (اخلاق، ايمان، تقوا...) است اما مادرم ملاكش قيافۀ خوب و سر و زبان خوب دختر است. ضمناً براى هم‌چشمى با قوم و خويش‌ها مى‌خواهد حتماً جشن باشكوهى گرفته شود؛ با توجه به اين‌كه من احساس مى‌كنم كه ازدواج در حال حاضر بر من واجب است و ضمناً درآمدى به آن صورت ندارم. وظيفه من را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، رضايت مادر در ازدواج معتبر نيست.

[سؤال 10277] ‘ 6097

بسمه تعالى، حق دخالت ندارد.

حكم ازدواج صغير و محرم شدنش در صورت فقدان ولى

[سؤال 10278] 5741

بسمه تعالى 1 / 10 / 1358

حضرت امام خمينى دام ظله، سؤال ذيل را يكى از خواهران مسلمان نموده است و چون جواب روشنى نداشتيم از محضر امام تقاضاى جواب داريم.

به تشخيص دكتر، خانمى از بچه‌دار شدن محروم است و با توافقى كه اين خانم با همسر خود نموده، كودك پسرى را از پرورشگاه مى‌آورند و به تمام اقوام و آشنايان مى‌گويند كه مرد (همسر اين خانم) زنى را براى بچه‌دار شدن صيغه نموده و بعد از اين‌كه زنِ صيغه شده بچه‌دار شد، مرد صيغه را فسخ و بچه خود را براى پرورش به خانه خود آورده و تمام اين موضوع را زن و شوهر به خاطر كتمان گفتند.

حال ده سال از اين واقعه گذشته است و چون مرد پايه و اصول مذهبى ندارد، برايش مهم نيست، اما همسر ايشان ناراحت است. زيرا تمام اقوام خانم و همسرشان به چشم فرزندى به اين كودك نظر داشته و از لحاظ حجاب در حد مقرر شرع مراعات مى‌كنند. ديگر اين‌كه خود خانم هم مجبور است مانند مادر رفتار داشته باشد و از لحاظ حجاب هم بايد چنين رفتار كند. روزى هم كه اين بچه را از پرورشگاه آوردند، زن و شوهر پيمان بسته‌اند كه اين قضيه را تا آخر عمر به كسى نگويند. حال اين خانم در ناراحتى وجدانى است و اين بچه هم به اندازه‌اى حساس است كه پذيرش گفتن حقيقت را ندارد. ديگر اين‌كه خانم به عنوان فرد مسلمان مسئول مى‌باشد، زيرا تنها خودش نيست، بلكه اقوام هم، مانند فرزند با اين بچه رفتار مى‌كنند به خصوص از لحاظ امور اسلامى و حجاب.

اين خانم دست يارى به سوى اين هفته نامه دراز نموده است از اين‌رو به حكم وظيفه اسلامى و انسانى خود در تهران با فقها در ميان گذاشته‌ايم، اما جواب‌ها مغاير

است و نمى‌توان نتيجه‌اى گرفت.

ناگفته نماند كه خانم مادرى دارند 80 ساله كه همسرش فوت نموده و تمامى فقها راه را در اين مى‌دانند كه مادر خانم را به صيغه اين پسر ده ساله درآورند. تا اين‌جا نظرها يكى بوده، اما در مورد نحوۀ صيغه نظرها مختلف است. گروهى مى‌گويند: «بايد هم مادر بداند و هم كودك تا صيغه انجام گردد» و بر طبق گفتار خانم امكان گفتن نيست. گروهى ديگر مى‌گويند: «مى‌توان وكالتى از بچه گرفت، ولى مادر خانم بايد بداند تا صيغه انجام گيرد». نظر سوم آن است كه بايد عمل آميزش (زناشويى) هم انجام گيرد كه محال است. چون جواب اين امر با شرايط فوق مشكل و خارج از امكان در تهران بود. از آن حضرت مسئلت داريم كه بدين مهم پاسخ گويند.

طول عمر و سلامتى شما را از خداوند منان خواستارم

بسمه تعالى، صيغه كردن براى پسر ده ساله كه پدر و جد پدرى او معلوم نيست، باطل است و از نظر شرع حكم اولاد ندارد و تا به حد بلوغ نرسيده از جهت حجاب تكليفى نمى‌آورد.

[سؤال 10279] 5742

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

مستدعى است به سؤال زير پاسخ دهيد:

كسانى كه بچه‌اى را به عنوان فرزند قبول مى‌كنند، راه‌هاى محرم شدن به چند صورت است؟ اگر مثلاً بين پسر خوانده و مادر خوانده يا بين دختر خوانده و پدر خوانده، صيغۀ محرميت جارى شود آيا به نزديكان درجه اول نيز، چه سببى و چه نسبى محرم مى‌شوند يا بايد بين تك‌تك آن‌ها صيغه محرميت خوانده شود؟

در ضمن، آيا صيغۀ محرميت در زمان كودكى قابل اجرا است يا حتماً بايد پس از بلوغ خوانده شود؟ در خاتمه ذكر نماييد كه صيغه محرميت چگونه بايد

خوانده شود؟ با تشكر از شما

بسمه تعالى، صيغه محرميت صيغه ازدواج موقت است و مادرخوانده اگر شوهر دارد نمى‌تواند با آن پسر صيغه مذكور را بخواند و در هر صورت، تا پسر و دختر ذكر شده بالغ و رشيد نشده‌اند، بدون اذن ولى شرعى آن‌ها عقد صحيح نيست.

[سؤال 10280] 5743

بسمه تعالى 16 / 9 / 1361

دفتر محترم امام امت

اين‌جانب كارمند بهدارى مشهد مى‌باشم، خواهشمند است در موارد زير از لحاظ شرعى يارى‌ام دهيد.

چون مدت پنج سال از ازدواجم مى‌گذرد و خداوند متعال نخواسته است بچه‌اى به ما ارزانى دارد، على هذا به اتفاق خانمم تصميم گرفته‌ايم از پرورشگاه كودكى را به فرزندى قبول كنيم. البته چون من مادرم را در كوچكى از دست داده‌ام و داراى مادر ناتنى مى‌باشم و براى جلوگيرى از اين مسأله كه در آتيه، موقعى كه كودك بزرگ مى‌شود نمى‌خواهم از جانب كسى، به خصوص مادر ناتنى‌ام - كه حتماً مى‌دانم به او مى‌فهماند بچۀ اصلى ما نيست - ضربه‌اى ببيند، مى‌خواهيم طورى وانمود كنيم كه همه فكر كنند خانمم حامله شده و بچه، مال خودمان است و همه فكر كنند كه معالجه شده‌ام. البته ما مى‌خواهيم دو كودك - يكى پسر و يكى دختر - از پرورشگاه بگيريم. على‌هذا از آن دفتر محترم خواهشمندم مرا راهنمايى كنند كه بدون اين‌كه كسى متوجه شود، چطور دختر و پسر را نسبت به خودم و خانمم محرم كنم؛ به طورى كه اگر قرار است صيغۀ كسى شوند و يا صيغه كنند آن‌ها، بدون اطلاع آن افراد باشد؟ چون اگر يك نفر بداند، احتمال اين‌كه مابقى افراد نيز بدانند بسيار زياد است و اين‌ها همه بدان‌خاطر است كه خودم در موقعى كه فهميدم مادر اصلى من فوت نموده

(در سن 5 /1 - 2 سالگى) ضربۀ بسيار شديدى خوردم و متأسفانه چون خدا نخواسته من بچه دار شوم، حالا كه تصميم گرفته‌ايم بچه‌اى را به فرزندى قبول كنيم، مى‌خواهيم حداقل گرفتارى‌ها و ناراحتى‌هايى را كه من تمام عمر گريبان‌گيرم شده نداشته باشند.

با تشكر فراوان و طول عمر براى امام عزيز

بسمه تعالى، حكم فرزند شما و خانم را پيدا نمى‌كنند و تا صغير هستند، نمى‌توانيد با عقد، نسبت به آنان ايجاد محرميت نماييد.

[سؤال 10281] 5744

بسمه تعالى 19 / 10 / 1363

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، آيت الله العظمى امام خمينى، ارواحنا فداه

محترماً به عرض مى‌رساند:

بسمه تعالى، مى‌توانند اين كار را انجام دهند.

بسمه تعالى، چنانچه به اين قصد پرداخته‌اند كه بعداً اجازه بگيرند، كافى است.

بسمه تعالى، به خود آن شخص نمى‌توان داد.

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدايا خدايا رزمندگان ما را نصرت و يارى فرما، زيارت كربلا نصيب ما بگردان

عقد فضولى

[سؤال 10282] 5745

بسمه تعالى 7 / 11 / 1361

محضر انور حضرت آيت الله العظمى و رهبر عظيم الشأن، حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، سلام عليكم

اين‌جانب به عقد (فقط عقد) شخصى درآمدم كه چون وى دانشجو بود و از اهالى شيراز نبود و با شرايطى كه براى ما به وجود آورد، فرصت تحقيق كامل از وى و خانواده‌اش - كه از اهالى لنگرود و ساكن قم هستند - را نداشتيم و چون مهريه نيز كم و فقط 14 سكه بود لذا با توجه به فرمايشات جناب آقاى صانعى كه حق طلاق با اجازۀ شوهر، با زن هم مى‌تواند باشد، يك شب قبل از عقد - در حالى كه من و او و مادرم و پدرم و خدا حاضر بودند - شرط كردم كه در صورتى به ازدواج حاضرم كه او به من وكالت دهد كه حق طلاق با من هم باشد و او نيز قبول كرد؛ اما در روز عقد، اين شرط را رد كرده بود و چون من در منزل نبودم، از اين موضوع اطلاع پيدا نكردم و عقد صورت گرفت، در حالى‌كه به خدا قسم نمى‌دانستم كه او زير قولش زده و شرط بنده را قبول نكرده است. لذا خواهشمند است بفرماييد: آيا با اين شرايط، اين عقد شرعاً صحيح بوده است يا خير؟

بسمه تعالى، اگر به وكيل خود در عقد، وكالت مطلق داده‌ايد، عقد صحيح است و اگر وكالت داده‌ايد كه شما را با شرط مذكور عقد كند كه اگر بدون شرط عقد كند وكالت به او نداده‌ايد، عقد فضولى است.

[سؤال 10283] 5746

بسمه تعالى 1 / 5 / 1362

دفتر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از سلام، خواهشمند است جواب مسائل ذيل را مرقوم فرماييد:

بسمه تعالى، عقد، فضولى است؛ اگر زن اجازه كند، صحيح و الاّ صحيح نيست و با هم محرم نيستند.

بسمه تعالى، حج، صحيح است؛ ولى بايد براى طواف و نمازهاى عمره و حج و نساء، مراجعت نموده، انجام دهد و در صورت عدم امكان، بايد نايب بگيرد.

بسمه تعالى، در صورتى كه عالم محل، تمكن از تعمير خانه ندارد، زكوات فطره را به او بدهند تا صرف تعمير خانه نمايد.

[سؤال 10284] 5747

بسمه تعالى 1 / 4 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، سلام عليكم

رهبر بزرگ انقلاب اسلامى خواهشمند است بفرماييد: اگر پدرى در جبهه باشد و همسرش دخترش را بدون اجازه او شوهر بدهد، در صورتى كه شوهر دختر فاسد باشد، آيا پدر حق به‌هم زدن عقد را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، عقد دختر باكره منوط به اجازۀ پدر است و مادر در اين‌باره ولايت ندارد و اگر پدر اجازه نكند، دختر نبايد خود را تسليم شوهرش كند و تمكين نمايد، و احوط آن است كه با طلاق از هم جدا شوند و آنچه ذكر شد، در موردى است كه شوهر كفو باشد و اگر از او جدا شود، خوف دارد همسر مناسب پيدا نشود.

[سؤال 10285] 5748

بسمه تعالى

در صورتى كه ولىّ دختر بالغۀ رشيده، راضى به اصل ازدواج دخترش با شخصى باشد، لكن نسبت به خصوصيات ازدواج - از قبيل مقدار مهر و يا كيفيت جشن و تعيين زمان عقد و زمان عروسى و غيره - كه دختر با پسر توافق نموده‌اند مخالفت مى‌كند و به نحوۀ توافق آن‌ها رضايت نمى‌دهد، آيا اگر بدون رضايت و اذن ولىّ شرعى نسبت به خصوصيات مذكوره، عقد بين آن‌ها واقع شود، صحيح و قابل ترتيب اثر است يا نه؟

بسمه تعالى، با فرض راضى نبودن پدر نسبت به خصوصيات مورد توافق پسر و دختر، اگر باز به اصل ازدواج آن‌ها راضى است، عقد صحيح است؛ وگرنه صحت عقد، موقوف به اجازۀ پدر است.

[سؤال 10286] 5749

بسمه تعالى 20 / 10 / 1358

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

بسمه تعالى، صحت عقد موقوف است به اجازۀ پدر يا جد پدرى دختر.

بسمه تعالى، شاهد لازم ندارد.

[سؤال 10287] 5750

بسمه تعالى

خدمت مبارك حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام، خواستم مسأله شرعيه‌اى را سؤال نمايم، كه اگر دخترى بالغه و رشيده و باكره، مقلد كسى باشد كه ازدواج بالغۀ رشيدۀ باكره را، بدون اذن پدرش

تجويز مى‌نمايد و پسرى هم كه بالغ است، مقلد مجتهدى است كه مى‌گويد در نكاح اذن پدر زوجه، شرط در صحت نكاح است. اين دو با هم ازدواج نمايند و پدر دختر هم راضى به اين ازدواج نباشد. حكم اين ازدواج در صورتى كه از روى نسيان باشد يا عمداً و يا جهلاً باشد، چيست؟ و حكم آن را، هم در حالى كه قبل از دخول باشد و هم اگر بعد از دخول باشد، بيان بفرماييد. والسلام

بسمه تعالى، پسر نمى‌تواند ترتيب آثار ازدواج صحيح بر اين تزويج دهد مگر در صورتى كه پدر دختر عقد آنان را اجازه دهد. بلى، چنانچه دخول شده باشد بعيد نيست كه بتوانند مجدداً بدون اذن پدر ازدواج نمايند هرچند احتياط نبايد ترك شود.

[سؤال 10288] 5751

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

1: زيد دختر بكر را كه باكرۀ رشيده مى‌باشد بدون اذن پدرش عقد كرد. بعد از اين عقد تكليف اين زن و مرد چه مى‌باشد؟ جواب مرحمت بفرماييد، محل ابتلا است.

بسمه تعالى، ازدواج دختر باكره موكول به اجازۀ پدر است.

بسمه تعالى، نسبت به دست جدا شده از مقتول مسلمان، احوط استحبابى تيمم دادن است و در كيفيت آن احوط آن است كه زنده به دست خودش آن را تيمم دهد و با دست جدا شده هم در صورت امكان تيمم دهد.

[سؤال 10289] 5752

بسمه تعالى 20 / 9 / 1361

دفتر محترم امام بزرگوار و رهبر كبير انقلاب در قم با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و دعا به جان امام عزيز، محترماً به عرض مى‌رساند:

آيا از نظر اسلامى و فتواى امام، كسى كه براى يكى از اقارب - همانند برادر يا خواهر يا فرزندانشان و همچنين عمو و عمه و دايى و خاله - اجراى صيغۀ عقد بنمايد اشكال دارد و يا محكوم به صحت است؟ متمنى است جواب مسأله را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر به وكالت از آن‌ها براى آن‌ها عقد اجرا كرده صحيح است و الاّ فضولى و موقوف به اجازۀ آن‌ها است.

[سؤال 10290] 5753

بسم الله الرحمن الرحيم

بنتٌ باكرةٌ اُكرهت على القبول في عقد النكاح بالإغراء وغيرها. وقد تمّ العقد بمحضر جملة من المؤمنين. فإن كانت البنت لازالت غير راضية بالزوج، فهل يبقى العقد صحيحاً؟ وكذلك المهر الحاضر الذي كتب بالعقد بأنّه سلّم إلى أهلها، لم يستلم.

فهل يجب على العاقد في حالة بطلان العقد أن يسلم نصف المهر أم على المصالحة؟ وإن كان العاقد قد أعطى بعض الهدايا إلى ذويها، هل تُعطى له إذا طالب بها؟ والسلام

بسم الله الرحمن الرحيم، إن اُجري العقد عليها بمباشرة أبيها أو جدّها أو بالوكالة من أحدهما وكان الزوج في نظر وليّها كفواً لها، فالعقد صحيح وليس لها الخيار فيه، وإلاّ فالعقد في مفروض السؤال فضولي، موقوف على إجازتها ولا عبرة بكتابة استلام المهر، بل على فرض صحّة العقد، يجب على الزوج تسليم المهر إليها، وعلى فرض بطلان العقد، لا موضوع للمهر، وفي الهدايا يكون لمهديها الرجوع فيها، ما دامت باقية بعينها، بشرط أن لا تكون قرابة بين المهدي والمهدى له وإلاّ فليس له الرجوع فيها.

[سؤال 10291] 5754

بسمه تعالى

اگر مردى با دختر باكره‌اى - بدون اذن پدرش - ازدواج كرد و از او اولاد پيدا كرد. اگر بعد از اولاد آوردن، پدر دختر آن عقد را اجازه دهد در حليت كافى است يا خير و

آيا فرق است بين اولاد آوردن و قبل از پيدا شدن حمل يا خير؟

بسمه تعالى، با اجازه پدر، صحيح مى‌شود و فرقى نيست.

[سؤال 10292] 5755

بسمه تعالى 2 / 4 / 1361

حضرت امام خمينى

دختر و پسرى عقد دائم را خودشان با قرائت صحيح از روى رسالۀ امام خمينى خوانده‌اند و بر اساس همين عقدى كه جارى نموده‌اند مدت‌ها با يكديگر هم‌بستر و هم‌آغوش شده و روابط محرمانۀ زناشويانه داشته‌اند، ولى پسر براى حفظ بكارت دختر جهت عروسى كه در جامعه معمول است، از دخول خوددارى كرده است؛ اما با هم هم‌خوابى بسيار داشته‌اند. بعد از چند ماه يك روز دختر مى‌خواسته به جايى برود، چون پسر با رفتن دختر بدان‌جا موافق نبوده است، با استناد به رسالۀ امام مبنى بر اين‌كه خروج زن از منزل بدون اجازۀ شوهر صحيح نيست، از دختر مى‌خواهد كه بدان‌جا نرود، ولى دختر با اظهار اين‌كه بعضى از احكام را قبول ندارد، از منزل خارج و به جايى كه مى‌خواسته مى‌رود؛ و به دلايلى از قبيل پيشنهاد پسر مبنى بر اين‌كه در منزل، آقايان در اتاقى جدا و خانم‌ها در اتاقى ديگر (به هنگام ميهمانى‌ها) جداگانه بنشينند تا موازين شرعى بين افراد نامحرم رعايت شود، اين مسائل به اطرافيان و فاميل‌هاى خانوادۀ دختر خوش نمى‌آيد و به مرور زمان كار به جايى مى‌كشد كه يك روز دختر به دادگاه مراجعه مى‌كند و اظهار مى‌دارد كه من (زوجه) عقد دائم را براى اين خواندم كه به زوج محرم بشوم و با زوج به عقد دائم شرعى با مهريۀ يك صد و پنجاه هزار تومان زن و شوهر شده‌ايم؛ ولى حالا چون زوج حاضر به طلاق نيست، در صورتى به او تمكين مى‌نمايم كه همۀ مهريه و نفقۀ ايام گذشتۀ مرا نقداً فى المجلس بپردازد؛ و پسر مى‌پذيرد كه مهريه و نفقۀ ايام گذشتۀ او را فى المجلس بپردازد. بعد از حدود يك ماه كه از اين قضيه مى‌گذرد، دوباره دختر با راهنمايى و ديكتۀ ديگران كه او را عليه زوج

تحريك مى‌نمودند، به دادگاه مراجعه مى‌نمايد و اظهار مى‌دارد كه چون هنگام جارى نمودن عقد، قصد انشا و معناى كلمات را نمى‌دانستم، لذا عقد باطل است و خود را زن او نمى‌دانم و تقاضاى اعلام بطلان عقد را دارم.

آيا اين عقد را مى‌توان باطل اعلام نمود؟ او (دختر) بعد از تقاضاى مهر و نفقه، يك بار هم از دادگاه مجدداً تقاضا نموده است كه چون از نظر نفقه در مضيقه هستم، خواهش مى‌كنم هرچه زودتر شوهرم را براى دريافت نفقه، به دادگاه جلب نماييد و نفقه مرا از وى دريافت و به من (زوجه) بدهيد؛ و پيرو همين موضوع، پسر مبلغ نفقۀ مربوطه را به دادگاه تحويل مى‌دهد (چون دختر هنوز در منزل پدرش است).

از محضر حضرت امام خمينى تقاضا مى‌شود نظر و فتواى حضرتشان را به اين‌جانب ابلاغ فرمايند كه حكم در مورد مسأله فوق چيست؟ آيا عقد صحيح است؟ و يا مى‌شود آن را باطل اعلام نمود؟

ضمناً چون خانوادۀ دختر هم، آن‌ها را زن و شوهر مى‌دانستند و به يكديگر محرمشان مى‌دانستند، بر همين اساس قبل از بروز اختلاف، يك روز مادر دختر يعنى همسر پدر دختر، در حضور دخترش اقدام به بوسيدن آن پسر (زوج آن دختر) مى‌نمايد و اين هم عملى بر اساس يك عقد صحيح بوده است كه مادر دختر انجام داده بوده است و حالا بعد از چندين ماه يكباره تازه مسلمان شده‌اند و همان عقد را باطل مى‌دانند و...! به اميد پيروزى جهانى اسلام، منتظر جواب از امام خمينى

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اگر با اذن پدر عقد واقع شده يا بعد از عقد اجازه داده، عقد صحيح است و بايد رعايت حقوق زوجيت را بنمايند و زن در صورت نشوز حق نفقه ندارد.

اسباب تحريم

1 - نسب

[سؤال 10293] 5756

بسمه تعالى 6 / 4 / 1361

محضر با سعادت قائد اعظم، زعيم عالى‌قدر امام امت، آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

برادرى كه دو عيال و چند اولاد اناث داشته عيال دوم وضع حمل و دختر به دنيا آمده پدر و مادر مى‌خواهند نوزاد را در سر راه گذارند برادر او كه داراى يك پسر 5 ساله بود دختر برادر را قبول مى‌نمايد شناسنامه به نام خود و عيالش به دختر گرفته و او را تا 15 - 16 سالگى بزرگ و به تحصيل مى‌گذارد. پس از 15 سال برادر كه دختر را مى‌خواست به سر راه بگذارد او را مطالبه مى‌نمايد آيا شرعاً دختر به عمو كه شناسنامه براى او گرفته نامحرم است و اگر پدرش دختر را بگيرد مخارج 16 ساله دختر به عهده چه كسى است؟

دختر كه در مدارس با شناسنامه‌اى كه عمو گرفته سابقه تحصيل دارد در صورت ابطال شناسنامه سرنوشت تحصيلى او چه خواهد شد و دختر كه شرعاً به حد بلوغ رسيده اظهار مى‌نمايد كه من حاضر نيستم به خانه پدرم كه اكنون مرا فرزند مى‌خواند بروم و اگر جبراً ببرند خودكشى مى‌نمايم. شرعاً تكليف عمو كه 16 سال زحمت كشيده و خرج كرده و بزرگ نموده چيست؟

بسمه تعالى، دختر بر عموى خود محرم است ولى شرعاً فرزند او محسوب نمى‌شود و پدر نمى‌تواند دختر بالغه عاقله را الزام به بازگشت نزد خودش نمايد و هر گاه دختر از نزد عمو خارج شود كسى ضامن مخارج گذشته نيست.

[سؤال 10294] 5757

بسمه تعالى 28 / 10 / 1358

يك نفرى داراى دو زن مى‌باشد كه يكى از اين دو زن را طلاق داده و آن زنى كه طلاق داده يك پسر دارد. بعداً همين زن مى‌رود به مرد ديگر ازدواج مى‌كند و دختر به وجود مى‌آورد. اين پسر و دختر كه از مادر يكى و از پدر دو تا مى‌باشند از روى ندانستن مسأله با هم ازدواج مى‌كنند. آيا ازدواجشان حلال است يا خير؟ اگر ازدواج درست نيست، بايد مهرى را بدهد يا خير؟

بسمه تعالى، ازدواج مذكور باطل است و با فرض اين‌كه جاهل بوده‌اند و دخول شده، مهر المثل ثابت است.

[سؤال 10295] 5758

بسمه تعالى

با عرض سلام خدمت رهبر كبير انقلاب، روح الله الموسوى الخمينى و با آرزوى طول عمر براى ايشان، سخن را آغاز مى‌كنم:

بارى امام عزيز! به خاطر اين مزاحم كار شما شدم كه مى‌خواستم مسأله‌اى كاملاً ضرورى را از شما سؤال كنم؛ و آن اين بود كه مى‌خواستم بدانم آيا نوۀ خواهر به برادر، محرم است يا خير؟ يعنى اين‌كه دختر دخترِ خواهر به برادر محرم است؟

بسمه تعالى، محرم هستند.

[سؤال 10296] ‘ 1335

بسمه تعالى، ازدواج با دختر عمه و دختر دايى اشكال ندارد.

[سؤال 10297] 5759

بسمه تعالى

به حضور رهبر عالى‌قدر مسلمانان جهان و نايب برحق امام زمان، حضرت امام خمينى، مدّ ظله، سلام اى امام امت، اى ياور مستضعفان جهان و اى نور چشم ملت شهيد پرور ايران جان به فدايت اين ملت عزيز ايران و اين رزمندگان اسلام، هميشه پشتيبان اسلام و قرآن و شما هستند و نمى‌گذاريم - ان شاء الله - دشمنان اسلام، نفس بكشند و راحت باشند و ان شاء الله حق مظلوم را از ظالم مى‌گيريم و تا آخرين قطرۀ خون و تا آخر عمر، در برابر ظالم و دشمنان اسلام خواهيم جنگيد و يا همه‌مان شهيد مى‌شويم و يا پيروزى نهايى را به دست مى‌آوريم. اى امام كاش تو را مى‌ديدم و پاهاى تو را مى‌بوسيدم. من يك سؤال دارم، خواهش مى‌كنم از لطف و بزرگى خود جواب بفرماييد:

من يك برادر دارم كه ناتنى است، يعنى از پدر با هم هستيم و اما از مادر نه، او يك دختر دارد كه عاشق برادر من - يعنى برادر خودم كه مى‌شود عموى دختر - شده، آيا اين دختر محرم است يا نامحرم؟ لطفاً به اين سؤال جواب بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر دو برادر شما از جهت پدر يا مادر يا هر دو، با هم برادر باشند، دختر يكى از آن‌ها با ديگرى نمى‌تواند ازدواج كند و چنانچه از طرف هيچ يك از پدر و مادر، برادر نباشد، ازدواج دختر يكى با ديگرى اشكال ندارد.

[سؤال 10298] 5760

بسمه تعالى 15 / 4 / 1361

با عرض سلام، از حضور محترم شما خواهش مى‌كنم سؤالات مرا پاسخ بدهيد.

بسمه تعالى، جزو محارم هستند.

بسمه تعالى، ريا راجع به قصد است؛ اگر قصد نشان دادن به غير نداشته باشد ريا نيست.

بسمه تعالى، نسبت به صفات ظاهر - كه همه از آن آگاهى دارند - اگر قصد هتك و تحقير نداشته باشد، اشكال ندارد.

بسمه تعالى، اگر عيب آشكار نيست، ذكر آن در غياب شخص غيبت است.

بسمه تعالى، اول مغرب و نصف شب را مشخص نماييد؛ قبل از مغرب، به مقدار اداى نماز عصر، مخصوص عصر و قبل از نصف شب، به مقدار اداى نماز عشا، مخصوص نماز عشا است.

خداوند متعال سايۀ حضرت مستطاب عالى را تا انقلاب حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بر سر مستضعفين جهان قائم بدارد، آمين، بحق محمد و آله الطاهرين.

[سؤال 10299] 5761

بسمه تعالى

خدمت آن برادرى كه اين نامه را مى‌خواند

با سلام و درود فراوان به پيشگاه آن برادر گرامى؛ اميدوارم كه حالتان خوب باشد و در راه خدمت به خدا و خلق خدا همواره كوشا باشيد.

بارى برادر عزيزم! اين دومين نامه‌اى است كه برايتان مى‌نويسم؛ در حالى كه هنوز جوابى دريافت نكرده‌ام. اميدوارم كه اين نامه را خوانده و به من كمك كنيد. جريان را برايتان توضيح مى‌دهم.

جريان از اين قرار مى‌باشد كه آقايى با خانمى ازدواج مى‌كند و از آن خانم، صاحب دخترى مى‌شود؛ بعد از مدتى خانمش فوت مى‌كند. اين آقا با خواهر خانم خود - يعنى خالۀ دخترش - ازدواج مى‌كند؛ از آن خانم هم صاحب فرزند پسرى مى‌شود. البته در اين مدت، دختر اولش نيز ازدواج كرده و صاحب يك دختر شده است. حال اين پسر مى‌خواهد با آن دختر كه نوۀ آن آقا مى‌شود ازدواج كند. آيا اين عمل درست است يا نه؟ خواهشمندم با در نظر گرفتن همۀ جوانب، جواب را هرچه سريع‌تر بفرستيد.

بسمه تعالى، محرم يكديگر هستند و نمى‌توانند با هم ازدواج كنند.

[سؤال 10300] 5762

بسمه تعالى 19 / 12 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب حضرت امام خمينى دامت افاضاته، از لحاظ فقهى مشكلى برايم پيش آمده، لذا از آن مرجع عالى‌قدر خواهشمندم مشكل را حل نمايند.

پدرم با زنى ازدواج كرد كه داراى خواهرانى بود، از آن زن پسرانى تولد يافتند كه آن خواهران خاله‌هاى پسران مى‌شدند، اما آن زن اول فوت كرده و پدرم مادر مرا

گرفت كه مشكل من در اين است كه آيا خاله آن برادران ناتنى من نسبت به من كه از مادر دوم هستم محرم هستند يا خير؟

در ضمن مادر من قبلاً زن پدر آن خواهران بود كه فرزندى به دنيا نياورده، بعداً پدرم همين مادرم را گرفت كه حاصلش ماييم كه پسرانِ زن دوم ايشان هستيم همان‌طور كه قبلاً ذكر گرديد آيا خاله برادران ناتنى من نسبت به ما محرم هستند يا خير؟ از خداوند طول عمر و عزت بيشتر براى آن رهبر عنايت فرمايد.

بسمه تعالى، محرم نيستند.

[سؤال 10301] ‘ 6181

بسمه تعالى، با جهالت پدر و مادر حكم ولد حلال را دارد، و در هر صورت در محرميت فرقى با سايرين ندارد.

[سؤال 10302] ‘ 5987

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 10303] ‘ 5987

بسمه تعالى، دختر اگر از آن مرد نباشد، پسر آن مرد مى‌تواند با آن دختر ازدواج كند.

[سؤال 10304] 5763

بسمه تعالى

ضمن عرض سلام، از شما سؤالى دارم كه اميدوارم هرچه زودتر جوابم را بدهيد.

بنده، دايى دارم كه هم دايى ناتنى من است و هم پسرعموى من. اين موضوع به اين صورت است كه مادر بزرگ من، شوهرش فوت كرد و بعد مادر بزرگم به عموى من شوهر كرد و پسرى به دنيا آمد كه اين پسر، هم دايى من يعنى برادر مادرم است و هم پسر عموى من. آيا به من كه خواهرزادۀ او مى‌شوم محرم است يا نه؟ اميدوارم كه منظور مرا متوجه شده باشيد. در ضمن اين‌را بگويم كه در موضع بالا، پدر ما جدا است و فقط مادر يكى است. به اميد اين‌كه جوابم را هرچه زودتر بدهيد تا مرا نيز از سرگردانى نجات دهيد. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، محرم است.

[سؤال 10305] 5764

بسمه تعالى

استاد عزيز! به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب به يك اشكال بسيار بزرگى برخوردم كه حل كردن اين موضوع براى من بسيار مشكل است. بارى در زمان‌هاى قديم، خانمى با آقايى ازدواج مى‌كنند؛ در طى اين چند سال، اين خانم بچه‌دار نمى‌شد و به اين صورت، سه بار از همديگر طلاق مى‌گيرند ولى بعد از مدتى چون اين‌ها هنوز همديگر را دوست دارند، به رجوع همديگر تن مى‌دهند. ولى چون اين خانم سه طلاقه است و همه مى‌دانيم كه در دين اسلام حرام است، پس از مدتى يك نفر، واسطه و (مُحلّل) اين دو نفر مى‌شود و اين خانم را عقد مى‌كند و يك هفته تحت اختيار اين آقا (محلّل) قرار مى‌گيرد. خلاصه پس از مدتى طلاقش مى‌دهد و به عرض برسانم كه قبل از طلاق، اين آقا (محلّل) خانم را در بيمارستان معالجه مى‌كند و طلاقش مى‌دهد و اين خانم بعد از مدتى به شوهر اولى خود رجوع مى‌كند.

اين‌جا من متذكر شوم كه اين آقاى محلّل كه اين خانم را به عقد خود درآورد، قبلاً

زن و بچه‌دار بود. الآن همين آقاى واسطه (محلّل) داراى چند پسر بزرگ است و اين خانم هم داراى چند دختر بزرگ است. كه حالا مسأله اين‌جا است آيا امكان دارد پسر بزرگ اين آقاى محلّل با دختر بزرگ اين خانم ازدواج كند يا خير؟

از شما خواهش مى‌كنم خيلى واضح، اين موضوع را هم براى من و هم براى ديگران شرح دهيد كه همه از اين موضوع آگاه شوند. خيلى ممنون و متشكرم

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، بين پسرهاى واسطه و دخترهاى زن، محرميت نيست و ازدواجشان اشكال ندارد.

[سؤال 10306] 5765

بسمه تعالى

مردى با زن بيوه‌اى ازدواج كرده و اين زن بيوه دختر بزرگى دارد. در زمانى كه زن هنوز همسر آن مرد است آيا پسر آن مرد مى‌تواند با دختر آن زن ازدواج كند؟

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10307] 5766

بسمه تعالى 28 / 9 / 1361

دفتر محترم حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

حضور شما برادران سلام عرض مى‌كنم و سعادت و سلامت شما برادران كه به اسلام و مسلمين خدمت مى‌كنيد را از درگاه ايزدمنان خواهانم.

اوّلاً استدعا دارم حتماً سلام گرم من را كه از راه دور مى‌فرستم، به امام عزيز برسانيد. هرچند بنده اين قدر مشتاق ديدار امام بودم، ولى خداوند توفيق واصل شدن به ديدار امام را تا كنون به اين‌جانب نداده است؛ ولى اميدوارم هرچه زودتر - از هر راهى كه پروردگار بزرگ قسمت بفرمايد - بتوانم حتى براى يك بار رهبر عزيز را ببينم.

ثانياً موضوعى را كه اينك مى‌خواهم مطرح كنم، وظيفۀ خود دانستم كه به فتواى امام در اين مورد عمل نمايم؛ و خواهشمندم جواب اين مسأله را كتباً براى بنده - هر

طور شده - ارسال فرماييد. حدود هفت سال پيش خواهرم با مردى كه قبلاً همسر داشته ولى يك سال قبل از ازدواج خواهرم با آن مرد، وى فوت نموده ازدواج مى‌كند و وقتى اين مرد با همشيرۀ من ازدواج كرده، از همسر قبلى خود فقط يك دختر داشته كه در آن زمان هفت يا هشت ساله بود و اكنون هفت سال از ازدواج خواهرم با آن مرد مى‌گذرد و خواهرم حال داراى چهار فرزند است و آن دخترى كه از همسر قبلى‌اش داشته، به سن 14 - 15 سالگى رسيده است. ضمناً تا كنون اين دختر با مادربزرگش بوده و بعضى اوقات، به ديدن پدر و زن پدرش مى‌آمده است. حال سؤال بنده اين است كه آيا من اگر خواسته باشم با اين دختر ازدواج نمايم، مى‌توانم يا نه؟ يعنى آيا اين ازدواج، از نظر شرعى و اسلامى اشكال دارد؟ خواهشمندم فتواى امام در اين مورد را با توضيح بيشتر براى بنده ارسال داريد.

بسمه تعالى، مى‌توانيد با آن دختر ازدواج نماييد.

[سؤال 10308] ‘ 2032

بسمه تعالى، در فرض اول، محرم نيست؛ و درفرض دوم، ازدواج مانع ندارد.

[سؤال 10309] 5767

بسمه تعالى 6 / 11 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله العالى

با آرزوى توفيق از درگاه ايزد متعال براى حضرت‌عالى، و پيروزى اسلام بر كفر جهانى، و پيروزى رزمندگان اسلام در پناه جمهورى اسلامى ايران عليه استكبار جهانى به سركردگى امريكاى جهان‌خوار و سرسپردگى صدام خائن، و آرزوى

سلامتى براى رهبريت انقلاب، اين حقير از آن رهبر كبير انقلاب، تقاضاى حل يك مسأله شرعى را دارم؛ اميدوارم ما را در اين امر يارى فرمايند.

در خويشاوندى ما مردى هست كه همسرش چندين سال پيش فوت نموده است و از آن مرحومه، چهار دختر به جا مانده است. پس از فوت همسر اولش، زن ديگرى اختيار نمود و حالا قصد دارد يكى از دخترانشان را - كه از همسر اولش مى‌باشد - به عقد و ازدواج برادر زن جديدش درآورد، در صورتى كه زن دومى آن مرد، داراى چند دختر و پسر مى‌باشد. در صورت عقد، آن دختر هم خواهر پسرها و دخترها مى‌شود، و هم زن دايى آن‌ها. آيا اين امر از نظر شرعى صحيح است كه دخترى كه چند خواهر و برادر از نامادرى، و چند خواهر و برادر تنى دارد به عقد برادر زن پدرش - كه هم دايى برادر و خواهرانش، و هم نادايى‌اش مى‌شود - در آيد. از پيشگاه رهبريت تقاضامنديم لطف فرمايند و هرچه زودتر با فتواى خود، ما را در اين امر يارى كنند؛ چون امكان دارد هرچه زودتر، اين عقد انجام گيرد، لذا بنابر اين شد كه اول كسب تكليف نموده، بعد مبادرت به اين كار شود.

بسمه تعالى، ازدواج در مورد سؤال، اشكال ندارد.

[سؤال 10310] ‘ 3208

بسمه تعالى، بايد از هم جدا شوند و بچه‌هايى كه در زمان جهل پيدا شده، حكم ولد حلال را دارند.

[سؤال 10311] 5768

بسمه تعالى 15 / 10 / 1358

خدمت مرجع و رهبر عالى‌قدر آيت الله العظمى امام خمينى پس از عرض سلام، به حضور جناب‌عالى بايد عرض كنم: مدتى است كه موضوعى مرا رنج مى‌دهد، به

همين دليل خواستم با ايجاد مزاحمت جريان را با شما در ميان بگذارم و جوابم را دريافت نمايم. وقتى كه من كودكى بسيار خردسال بودم مادرم از پدرم جدا شد و پدرم همسر ديگرى گرفت و من از كوچكى در خانواده مادر دوم خود پرورش يافتم. حالا كه بزرگ شده‌ام، متوجه شده‌ام كه مادر اصلى من كيست، ولى هيچ كس نمى‌داند كه من به اين موضوع پى برده‌ام و شوهرم مى‌گويد: امكان دارد دايى‌هاى ناتنى‌ات به تو نامحرم باشند. من كه از كوچكى در آغوش آن‌ها بزرگ شده و حتى آن‌ها را بيشتر از دايى‌هاى اصلى خود دوست دارم، آيا بايد در مقابل آن‌ها حجابم را حفظ نمايم و آن‌ها به من نامحرمند يا خير؟

بسمه تعالى، محرم نيستند.

2 - رضاع

اشاره

[سؤال 10312] 5769

بسمه تعالى

در باب شرايط شير دادنى كه علت محرم شدن است، در مسأله 2474 از توضيح المسائل مى‌فرماييد: «ولى چنانچه از موقع زاييدن زن شيرده بيشتر از دو سال گذشته باشد و شير او باقى باشد و بچه‌اى را شير دهد، آن بچه به كسانى كه گفته شد محرم مى‌شود». در فرض مذكور، اگر چنانچه از زاييدن زن شيرده، بيشتر از دو سال گذشته و شير او هم باقى نمانده و خشك شده است ولى بعد از گذشتن سه سال يا شش سال از زاييدن زن شيرده، پستان خود را به بچۀ دخترش به مكيدن مى‌دهد و شير او مى‌جوشد و طفل شيرخوارى كه تازه متولد شده، از آن شير مى‌خورد و تمام شرايط نشر حرمت را هم دارد، آيا آن دختر به شوهرش حرام مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر همان شير ولادت است در فرض مسأله، حرمت ثابت مى‌شود، ولى اگر احراز نشود كه شير مستند به شوهر است، موجب حرمت نيست.

[سؤال 10313]‘ 5774

بسمه تعالى، حرمت حاصل از شير دادن ابدى است و با عقد، حرمت برطرف نمى‌شود.

[سؤال 10314] 5770

بسمه تعالى 23 / 9 / 1358

حضور محترم حضرت آيت الله العظمى نايب الامام، امام خمينى، دام ظله

پس از عرض سلام، بفرماييد: زن شوهردارى پسر بچه‌اى را شير غير زايمان بدهد، در صورتى كه آن پسر بچه به اندازۀ محرم شدن، شير آن زن را بخورد، بفرماييد: آيا اين پسر بچه، به اين زن محرم است يا خير؟

بسمه تعالى، شير اگر از غير ولادت باشد موجب نشر حرمت نمى‌شود.

[سؤال 10315] 5771

بسمه تعالى

رياست محترم دفتر امام خمينى

ضمن عرض سلام، سؤالى است كه مى‌خواستم جوابش را فورى براى ما بدهيد.

از نظر محارم رضاعى (شيميايى و فيزيكى) چرا بچه بايد شير را مستقيماً از پستان مادر بخورد؟

بسمه تعالى، حكم الهى است.

[سؤال 10316] 5772

بسمه تعالى

خدمت زعيم عالى‌قدر حضرت نايب الامام روح الله الموسوى الخمينى سلام عرض مى‌كنم، اميدوارم كه حال شما امامم در پناه امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هميشه سلامت

باشد رهبر عزيز براى اين‌جانب سؤالى پيش آمده كه از شما بزرگوارم تقاضاى جواب كاملى را دارم كه مى‌خواستم عرض كنم.

من سه ماهه بودم كه در جوار ما كودكى به دنيا آمد كه بعد از يك ماه پدربزرگ اين كودك دار فانى را وداع گفت در نتيجه خبر را طورى به مادر اين بچه گفتند كه موجب بيمارى شديد مادر از لحاظ روانى و خشك شدن شير او گشت اين بچه از نخوردن شير مادر رو به مريضى گشت كه به دكتر مراجعه كرده دكتر معالج اين‌چنين تشخيص داد كه بايد از شير مادر استفاده كند.

مادر اين‌جانب همچنان كه من سه ماه بودم شيرش از حد زياد تجاوز مى‌كرد طورى شده بود كه مجبور به دور ريختن شير مى‌گشت و تصميم به شير دادن اين كودك گرفت و مادر اين‌جانب نه از راه سينه بلكه از راه دوشيدن در ظروفى به كودك شير مى‌رساند لذا از شما امام عزيز و رهبر بزرگ و انقلاب اسلامى ايران تقاضا دارم كه آيا امكان دارد كه بنده، ايشان را به همسرى خويش در بياورم يا نه؟

امام عزيز در ضمن به رسالۀ شما رجوع كردم ولى متأسفانه نتوانستم پاسخى نسبت به اين مورد بيابم ولى در ضمن نامه‌اى تحت همين عنوان به دفتر سركارعالى فرستادم در جواب قيد كرده بود كه محرميت حاصل نيست ولى با اين حال باز هم تقاضا دارم مرا بيشتر از اين‌ها روشن‌تر سازيد «البته چيزى كه كمى مهم است اين است كه كودك تقريباً هشت ماه از شير مادر من تغذيه كرده است» اميدوارم كه هرچه زودتر امام زمان تمام انسان‌هاى روى زمين را خوشحال سازند با ظهورشان در صحنه.

بسمه تعالى، مانع ندارد و رضاع موجب حرمت حاصل نشده است.

[سؤال 10317] 5773

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، سلام عرض مى‌نمايم. پس از عرض سلام و احوال‌پرسى، اميدوارم كه حالتان خوب باشد و خداوند متعال به شما طول عمر عطا بفرمايد؛ ان شاء الله تعالى، يك مسأله برايمان پيش آمده كه از هر كس

سؤال كرده‌ايم، نتوانسته‌اند جوابمان را بدهند.

مسأله اين است: اگر كسى شير زن خود را بخورد، آيا زن به مرد حرام مى‌شود يا خير؟

بسمه تعالى، حرام نمى‌شود.

[سؤال 10318] 5774

بسمه تعالى

بسمه تعالى، يك دفعه شير دادن، موجب نشر حرمت نمى‌شود و احكام شير دادنى كه موجب محرميت است، در رساله ذكر شده است.

بسمه تعالى، حرمت حاصل از شير دادن ابدى است و با عقد حرمت برطرف نمى‌شود.

[سؤال 10319] 5775

بسمه تعالى 24 / 3 / 1361

دفتر امام خمينى، ضمن تقديم عرض سپاس و تشكر از فعاليت‌هاى آن برادران و اميد پيروزى‌هاى بيشتر براى رزمندگان اسلام در جبهه‌هاى حق عليه باطل بدين وسيله به اطلاع مى‌رسانم كه اين‌جانب، زنى هستم كه به خاطر برخورد با مسأله‌اى شرعى كه براى من گنگ و مبهم است، از شما تقاضاى جوابى براى

سؤال‌هاى ذيل دارم تا اين مشكل براى من حل شود.

در رسالۀ حضرت امام خمينى در مسأله 2472، احكام شير دادن آمده: «اگر زنى بچۀ دختر خود را شير دهد، آن دختر به شوهر خود حرام مى‌شود». من يك چنين شرايطى را در 23 سال پيش برخورد نموده‌ام و با نداشتن شناخت اسلامى و آگاهى از اين جور مسائل، به اين موضوع، اهميت ندادم؛ تا اين‌كه در تاريخ 20 / 3 / 61 در رسالۀ امام خمينى متوجه اين موضوع شدم و بلافاصله آن جريان 23 سال پيش را به ياد آوردم و اين مشكل براى من پيچيده‌تر شد. در ضمن، در آن موقع من چهارده سال داشتم و نه تنها من، بلكه مادر من هم شناخت اسلامى و سواد خواندن و نوشتن را نداشت و الآن داراى چهار فرزند هستم و 25 سال تمام با هم (با شوهر) زندگى مى‌كنيم. وضعيت شناخت و شرايطى كه در 23 سال پيش داشتم:

توجه: بقيۀ غذاى بچه را از شير خشك تهيه نمودم.

در ضمن، مادر من بيش از پنج يا شش مرتبه بيشتر به دخترم (بچه‌ام) شير نداده است. ضمناً اگر لازم مى‌دانيد، چون اين مسأله، عموميت دارد، در رسانه‌هاى گروهى به اطلاع عموم برسانيد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، كه شرايط رضاعِ محرّم متحقق نشده، حرمت حاصل نيست.

[سؤال 10320] 5776

بسمه تعالى

يك مردى زنش را در حالت حمل طلاق داد و بعد از عدّه، دخترى زاييد. آن مرد آن دختر كوچك را از مادر ربود يا خود مادر از آغوشش دور كرد. بعداً والد، آن دختر مذكوره را در قبيلۀ خود از شير يك زن، تقريباً سه دفعه سيراب كرده و بعد از آن سه دفعه، سيراب شدن بعضى مى‌گويد: دو دفعه يا سه دفعه شير دادن ديده‌ام و زياد از آن معلوم نيست. آيا عقد ما بين آن دختر مذكور و پسر زن مذكوره كه به آن دختر شير داده چه حكمى دارد؟ مفصلاً جواب را تحرير فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، محرميت حاصل نيست و ازدواج مانع ندارد.

[سؤال 10321] 5777

بسمه تعالى 25 / 3 / 1361

محضر آيت الله العظمى امام خمينى رهبر انقلاب اسلامى ايران

زن شير دهى يك پستان خود را به بچه‌اى (كه شير مادرش كم و يا بعضى مواقع ممنوع از خوردن شير مادر مى‌باشد) به مدت يك الى دو ماه اختصاص داده باشد به طورى كه توسط شير زن مرضعه انبات لحم و عظم در بچه شده باشد آيا محرميت حاصل مى‌شود؟

بسمه تعالى، اگر شرايط ديگر موجود بوده محرميت حاصل مى‌شود.

[سؤال 10322] 5778

بسمه تعالى

محضر مبارك نايب الامام، روح الله الموسوى الخمينى، پس از عرض سلام، سلامتى آن بزرگ مرد تاريخ را از درگاه ذات بارى‌تعالى خواستارم و اميدوارم در سايۀ رهبرى آن جناب، اسلام و كشور اسلامى، از خطرات مصون و محفوظ بماند.

اين‌جانب دخترى شانزده ساله هستم كه قبل از تولد من، مادرم دخترى به دنيا

آورده بود كه اينك فوت كرده است همزمان با تولد آن دختر، خاله‌ام پسرى به دنيا آورده بود كه روزى دو مرتبه صبح و عصر مادرم به او شير مى‌داده است. ضمناً كودك در بين شيرى كه مادرم به او مى‌داده، خوراكى‌هاى ديگرى از قبيل شير مادرش و قند آب و غيره مى‌خورده است. آشنايان مى‌گفتند: اين بچه از وقتى شير خاله‌اش را خورده است كمى چاق شده است. مى‌خواستم ببينم: آيا اين پسر به اين‌جانب محرم است يا خير؟ از راهنمايى‌هاى شما بى‌نهايت متشكرم.

بسمه تعالى، اگر بين پانزده شير از مادر خود نيز شير مى‌خورده و يك شبانه‌روز شير كه بين آن هيچ غذاى ديگر نخورده باشد، نخورده و رشد بچه مستند به شير خالۀ تنها نيست؛ رضاع محرّم حاصل نشده است.

[سؤال 10323] 5779

بسمه تعالى

با توجه به شرح زير، آيا من با خواهر رضاعى‌ام ازدواج كرده‌ام كه دختر عمويم هست؟

طبق گفتۀ مادر و زن عمويم (مادر زنم)، در سه ماهگى به مدت يك شب و دو روز از زن عمويم شير خوردم. در بين اين مدت، چيزهايى از قبيل سوسه - كه از چهل گياه تشكيل مى‌شود - با آب و شكر مخلوط كرده، به اندازه نصف نعلبكى در صبح، و نصف نعلبكى در شب، به من مى‌دادند، و نيز يك داروى من درآوردى آن روز، كه پوست حلزون و موش را ساييده، با مقدارى شكر و آب، به اندازۀ يك قاشق غذاخورى، دوبار در تمام مدت فوق، و همچنين نصف نخود چربى خوك به من داده‌اند. لازم به تذكر هست زن عمويم به علت پرهيز، و كافى نبودن شير، پس از شيرخوردن، آب جوش شيرين در بعضى از اوقات به من مى‌داده است. و حال بنده داراى دو فرزند مى‌باشم؟

بسمه تعالى، اگر غذاى بچه، در آن يك شبانه روز، منحصر به شير زن نبوده، احكام رضاع مترتب نيست.

[سؤال 10324] 5780

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام عزّه

محترماً به عرض مى‌رساند: زنى دخترى را در ايام رضاع، به مظنۀ قوى، مدت چهار ماه، روزى يك مرتبه شير داده و بقيۀ شبانه روز را به غذا و شير گاو و شير مادرش مى‌گذرانيده. آيا اين نحوه شيردادن موجب نشر حرمت مى‌شود يا خير؟ و آيا شهادت آن زن كه مورد وثوق مى‌باشد و مظنۀ قوى دارد كه همه روزه شير مى‌داده، مثبت مقدار مزبور هست يا خير؟ بالجمله، ازدواج بين اين زن با اولاد مرضعۀ مزبوره صحيح است يا باطل؟ خواهشمند است تكليف آنان را بيان و اعلام فرمايند.

بسمه تعالى، در فرض مزبور، رضاعِ موجب نشر حرمت محقق نشده و ازدواج مانع ندارد و تا يقين به تحقق رضاع با شرايط معتبر حاصل نشود، حكم رضاع ثابت نمى‌شود.

[سؤال 10325] 5781

بسمه تعالى 14 / 4 / 1361

محضر مبارك رهبر انقلاب و مرجع عظيم الشأن جهان تشيّع، حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى، دامت بركاته

اين‌جانب سربازى از لشكريان اسلام، و از جان گذشتگان در راه اسلام، كه در نيروى دريايى بندرعباس خدمت مى‌كنم برايم مسأله‌اى شرعى پيش آمد، كه لازم دانستم با حضرت امام در ميان بگذارم. اين‌جانب متأهل، و داراى يك فرزندى پانزده ماهه مى‌باشم و موضوع، شيردادن اين بچه مى‌باشد. در ابتداى به دنيا آمدن اين بچه، مادرش با كمبود شير مواجه مى‌گردد، كه بنا به كم اطلاعى، مادر خانم اين‌جانب به عنوان كمكى، بچه‌ام را در روزهاى متوالى، و بيش از چندين و حتى پانزده مرتبه، شير مى‌دهد. البته اين بيش از پانزده مرتبه بدين صورت كه در هر دو روز يك مرتبه، و يا

احياناً هر روز و روزى يك مرتبه بوده است، و در ما بين نيز شير خشك يا شير خانمم را نيز خورده است. با مراجعه به عده‌اى از روحانيون و غيره، جوابى جز حرام بودن خانم حقير بر بنده نشنيده‌ام و در رسالۀ امام نيز جز اين نيست. حال با وجودى كه در وهلۀ اول كسى هستم كه سخت پايبند مسائل اسلامى هستم و دوم اين‌كه مدت دو سال است كه ازدواج كرده و هيچ گاه به صورت زيادى در خانه نبوده‌ام، و مدتى در سپاه پاسداران، و حالا نيز در ارتش خدمت مى‌كنم. و اگر موضوع جدايى پيش بيايد، ضربۀ هولناكى است كه بر پيكر سه نفر - من، خانمم و فرزندم - وارد مى‌شود. و مهم‌تر از همه اين‌كه اگر خانم حقير، از موضوع جدايى با خبر شود، ممكن است دست به كارهاى خطرناك بزند؛ چون با شناختى كه نسبت به او دارم، ممكن است اين كار انجام شود، و ديگر اين‌كه با در نظرگيرى موقعيت حقير كه همۀ اميد و آرزوهاى اين‌جانب در تشكيل يك خانوادۀ گرم و صميمانه و اسلامى، از بين مى‌رود. كانون كوچكى را كه الآن دارا مى‌باشم، از دست مى‌دهم. مستدعى است با راهنمايى از محضر مبارك امام عزيز، آن پدر مهربان، حقير را ارشاد كنيد.

بسمه تعالى، اگر بچه فقط روزى يك بار يا حداكثر دوبار، از مادربزرگش شير مى‌خورده و بقيۀ شبانه روز از مادر خودش شير مى‌خورده، چنين شير دادنى، موجب حرام شدن زن شما بر شما نيست.

[سؤال 10326] 5782

بسمه تعالى 1 / 8 / 1361

حضور رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران و مرجع عالى‌قدر عالم تشيع، پس از سلام و عرض ادب و ارادت به حضورتان؛ چند سؤال شرعى برايمان پيش آمده كه به حضورتان معروض مى‌داريم:

با او شير خورده به مدت دو سال است كه دار فانى را وداع گفته، ولى پسر ديگر، مانده و داراى فرزند هم مى‌باشد. حال مى‌خواهيم بدانيم كه اين پسر مانده، عموى ما به حساب آمده و محرم است يا خير؟ و اگر تا به حال از او حجاب نكرده‌ايم، چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، در صورتى كه صاحب شير، يعنى شوهر زن شيرده، پدر پسر ديگر هم باشد، عموى شما است از جهت رضاع و از محارم است.

بسمه تعالى، دختر نسبت به مرد (پدرخوانده) نامحرم است و اگر پدر ندارد يا معلوم نيست، بعد از بلوغ و رشد اختيار با خود او است.

بسمه تعالى، با رعايت ضوابط شرعى، حق الزحمه يا سود معامله حلال و استفاده از آن جايز است.

بسمه تعالى، واجب نيست.

بسمه تعالى، در صورتى كه نذر با صيغه نبوده، اختيار با خودتان است.

بسمه تعالى، ديۀ نطفه پانزده مثقال طلاى مسكوك است و اگر خلقت طفل كامل شده و روح در او دميده، ديه‌اش مثل انسان بزرگ است.

سلامتى و سعادتمندى جناب‌عالى را در خدمت به اسلام و مسلمين از خداوند متعال خواستاريم. والسلام على عباد الله الصالحين

[سؤال 10327] 5783

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، ضمن عرض سلام و تشكر، لطفاً اين‌جانب را راهنمايى بفرماييد.

بنده به علت بيمارى از داشتن فرزند محرومم. حال تصميم گرفتم بچه‌اى به عنوان فرزند از شيرخوارگاه بياورم. دختر يا پسر از نظر محرميت به من يا همسرم چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر از راه شيردادن با شرايط يكى از عناوين موجب محرميت حاصل شود مثل اين‌كه خواهر زن يا خواهر مرد با شرايط بچه را شير دهند محرم مى‌شوند.

[سؤال 10328] 5784

بسمه تعالى 28 / 9 / 1359

محضر مقدس حضرت امام خمينى، با عرض سلام؛ متمنى است نظر شريف را در مورد اين مسأله بيان فرماييد:

كودكى پس از اين‌كه مادرش او را به دنيا آورده، پس از ده روز مادرش وفات نموده و خالۀ كودك وى را برده و نگهدارى نموده و شير داده است. خاله پس از اين‌كه كودك به حد بلوغ رسيده، دختر خود را به آن كودك كه خواهرزاده‌اش بوده تزويج نموده تا ثروت و دارايى‌شان به علت ازدواج دخترش با كس غيرى، نصيب ديگرى نشود و فعلاً مدت چهار سال است كه ايشان ازدواج نموده و زندگى زناشويى دارند. اين ازدواج از نظر شرع صحيح مى‌باشد يا خير؟ آيا پسر با آن دختر خواهر رضاعى نمى‌شود؟ والسلام علينا و على عباد الله الصالحين

بسمه تعالى، اگر رضاعِ موجبِ نشر حرمت به شرحى كه در رساله مذكور است، متحقق شده، ازدواج مزبور باطل است و در صورت شك در آن، ازدواج محكوم به صحت است.

[سؤال 10329] 5785

بسمه تعالى

به نام خدا، پاسدار خون شهيدان و با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى و به تمام شهداى انقلاب اسلامى ايران و با درود و سلام به تمام روحانيت مبارز، آيت الله منتظرى و على اكبر هاشمى رفسنجانى و سيد على خامنه‌اى و...

غرض از نوشتن نامه خدمت دفتر امام و مزاحمت براى آن محضر مقدس، اين بود كه يك سؤال خدمت جناب‌عالى داشتم كه به چند تن از برادران روحانى مراجعه كردم ولى جواب صحيح نشنيدم. ولى يكى از روحانيون فرمودند كه چون مقلد امام هستيد بايد از ايشان سؤال فرماييد و سؤال به اين نحو است: من يك عمو دارم كه با برادر بزرگم هم‌شير بوده‌اند، و عمويم از شير مادرم خورده و به او محرم شده. مى‌خواستم بدانم كه دختر همين عمويم به من محرم است يا نه و آيا من مى‌توانم با او (دختر عمويم) ازدواج كنم يا نه؟

بسمه تعالى، چنانچه با شرايط، شير خورده است، نمى‌توانيد با دختر او ازدواج نماييد.

[سؤال 10330] 5786

بسمه تعالى 8 / 9 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى رهبر بزرگ انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، دام ظله، پس از عرض سلام، با نهايت ادب به عرض مى‌رسانم:

دخترى داشتم كه سيزده روز بعد از ولادت، او را از ما ربودند. الحال كه نُه سال از اين قضيه مى‌گذرد، در خانۀ خواهر عيالم او را پيدا كرده‌ايم. شوهر خواهر عيالم بچه ندارد و بر آن‌ها بسيار دشوار است كه اين دختر را از خودشان جدا كنند. با وجود اين‌كه ثابت شده شوهر خواهر عيالم از هيچ عمل زشتى امتناع ندارد و ما اطمينان نداريم كه اين دختر در منزل ايشان باشد، وظيفۀ شرعى ما چيست؟ آيا مى‌توانيم بچه

را از دست آن‌ها بگيريم؛ با وجود اين‌كه ما را تهديد مى‌كنند كه اگر اقدام به اين عمل نموديد، به شما اذيت جبران‌ناپذير مى‌دهيم؟ و در مدت نه سال آيا حق گرفتن نفقۀ بچه را از ما دارند يا خير؟ استدعا دارم وظيفۀ شرعى ما را تعيين فرماييد.

اضافه از اين، عروس برادر نگهدار بچه، شيرداده به اين بچه، آيا به اين مرد محرم است يا خير؟

بسمه تعالى، رسيدگى به اين قضيه، موكول است به دادگاه‌هاى صالحه در جمهورى اسلامى واگر ثابت شود كه بچه از آن‌ها نيست، حق مزاحمت ندارند و نفقه‌اى كه داده‌اند را حق ندارند مطالبه كنند. و اگر شير دادن به بچه با شرايط بوده و از آن مرد، شير حاصل شده، بچه نسبت به آن مرد، فرزند رضاعى مى‌شود و محرم او است.

[سؤال 10331] 5787

بسمه تعالى

حضرت مستطاب مروّج الاحكام، زعيم عالى‌قدر، مرجع شيعيان جهان، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى

در موضوع رضاع اگر بعد از برادر و خواهر رضاعى، اولادى به ثمر برسد، آيا ممكن است با هم ازدواج كنند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر منظور اين است كه مرضعه يا صاحب شير اولاد پيدا كرده‌اند، حكم برادر و خواهر رضاعى را دارند و نمى‌توانند با هم ازدواج كنند.

[سؤال 10332] 5788

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران

زن و شوهرى هستيم كه بچه‌دار نمى‌شويم؛ ما قصد داريم بچه‌اى چند روزه

بياوريم و بزرگش كنيم؛ مى‌خواستم بپرسم كه چگونه اين بچه (دختر يا پسر) به من و شوهرم محرم مى‌شود؛ با توجه به اين‌كه نه من خواهرى دارم و نه شوهرم؟

با آرزوى توفيق جناب‌عالى، والسلام

بسمه تعالى، اگر ولىّ ندارد، راهى براى محرم شدن با عقد نيست؛ بلى اگر زن، مادر دارد و بچه پسر باشد، در صورتى كه با شرايط، او را شير دهد بر زن محرم مى‌شود؛ و همچنين اگر بچه دختر باشد و مادر مرد او را شير دهد، بر مرد محرم مى‌شود.

[سؤال 10333] 5789

بسمه تعالى 18 / 3 / 1362

محضر مبارك امام خمينى، مدّ ظله العالى، با آرزوى سلامتى و طول عمر براى آن امام بزرگوار

آيا حسين مى‌تواند نوۀ پسرى خاله‌اش را به نام سهيلا به ازدواج خويش در آورد در حالى كه با دخترخالۀ خويش محرم مى‌باشد؟ (خواهر حسين و دختر خاله‌اش، خواهر رضاعى مى‌باشند و هر دو از مادر حسين شير خورده‌اند). ضمناً اين مسأله با روحانيون مختلفى در ميان گذاشته شده، اما جواب هر يك با ديگرى مغايرت دارد و از طرفى، هر دو فاميل مايل به ازدواج اين دو نفر بوده و تنها مسأله محرميت مطرح مى‌باشد. خواهشمند است راهنمايى‌هاى لازم را مبذول داريد.

آيا حسين مى‌تواند سهيلا (نوه پسرى معصومه) و يا دختر مهدى را به ازدواج

خويش در آورد؟ ازدواج حسين با سهيلا از نظر شرعى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، بين پسر و دختر مشاراليهما در فرض مرقوم، محرميتى نيست و ازدواجشان اشكال ندارد.

[سؤال 10334] 5790

بسمه تعالى 30 / 10 / 1358

خدمت زعيم عالى‌قدر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

سلام گرم اين‌جانب را از راه دور بپذيريد.

جان نثار عرض كوچكى داشتم كه خدمتتان عرض مى‌كنم. يك ماه قبل از اين‌كه من به دنيا بيايم دخترى در همسايگى ما به دنيا آمده و وقتى كه من به دنيا آمده‌ام، مادرم به آن دختر شير مى‌داده است. همان‌طور كه خودتان مى‌دانيد، من و آن دختر، خواهر و برادر رضاعى هستيم و شرايط در اين مورد كامل است. بعد از يك سال در خانوادۀ آن دختر، دخترى ديگر به دنيا آمد؛ حالا من و آن دختر «دختر دومى» تصميم به ازدواج داريم. مى‌خواستم بدانم كه آيا من مى‌توانم با آن دختر ازدواج كنم يا نه؟

با اميد اين‌كه هرچه زودتر اين انقلاب به پيروزى كامل خود برسد.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10335] 5791

بسمه تعالى

محضر مبارك مرجع تقليد معظم، حضرت آيت الله خمينى

لطفاً در صورت امكان، به مسأله زير پاسخ گوييد:

اگر خواهر مردى از يك زن شير خورده باشد، آيا آن مرد مى‌تواند با دختر آن زن ازدواج نمايد؟ در ضمن، آن زن شيردهنده، دختر دايى اين مرد است.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، نسبت محرميتى بين آن مرد و دختر آن زن شيردهنده متحقق نيست و ازدواج مانع ندارد.

[سؤال 10336]‘ 1436

بسمه تعالى، ازدواج آنان مانع ندارد.

[سؤال 10337] 5792

بسمه تعالى 3 / 5 / 1361

با عرض سلام خدمت اولياى محترم دفتر امام و آرزوى موفقيت و پيروزى براى شما عزيزان و طول عمر براى رهبر عالى‌قدر حضرت آيت الله امام خمينى چند سؤال دارم كه اميدوارم جواب بدهيد.

بسمه تعالى، فقط با همان طفل محرم مى‌شوند.

بسمه تعالى، اگر در رساله‌ها نيست استفتا نماييد.

بسمه تعالى، نماز صحيح است.

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

بسمه تعالى، در مورد تقيه اشكال ندارد.

[سؤال 10338] 5793

بسمه تعالى 2 / 11 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير انقلاب اسلامى، پس از عرض سلام

زنى به دختر برادر خود ده روز تمام شير داده است. برادر اين دختر، خواستگار دختر آن زن (دختر عمۀ خود) شده است. ازدواج اين دختر با اين پسر (پسر دايى و دختر عمه) چه صورتى دارد؟ خلاصه، شير دادن عمه به دختر برادر مانع ازدواج دختر عمه و پسر دايى مى‌شود يا خير؟ اين پسر برادر از عمۀ خود اصلاً شير نخورده و فرزند اول برادر آن زن است و دخترى كه از آن زن شير خورده، فرزند چهارم برادر آن زن است.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 10339] 5794

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر انقلاب و اميد مستضعفان جهان حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، معروض مى‌دارد:

دو پسر از يك زن شير مى‌خورند كه برادر رضاعى مى‌شوند. آيا خواهر كه بعد از يكى از اين پسرها به دنيا مى‌آيد؛ مى‌تواند با پسر ديگر آن زن كه بعد از پسر اول به دنيا آمده ازدواج كند يا نه؟ لطفاً جواب فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض سؤال، اگر دختر و پسر با هم خواهر و برادر رضاعى نباشند، ازدواجشان با هم مانع ندارد.

[سؤال 10340] 5795

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10341]

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10342] 5796

بسمه تعالى

قم، دفتر امام خمينى، مسأله‌اى دربارۀ ازدواج:

دختر عمه‌اى دارم، مى‌گويند: با او ازدواج كن. مادرش شير زيادى به من داده است، ولى مدت آن معلوم نيست. و من با او احساس خواهرى مى‌كنم و هيچ احساس همسرى نمى‌كنم. آيا ازدواج كردن با او صحيح است؟

بسمه تعالى، اگر شرايط رضاع موجب نشر حرمت - كه در رساله مذكور است - محرز نيست، اشكال ندارد.

[سؤال 10343] ‘ 2408

بسمه تعالى، حرمت تكليفى ندارد؛ لكن بايد احكام رضاع مراعات شود كه در رساله ذكر شده است.

نمونه‌هايى از راه‌هاى حصول محرميت

[سؤال 10344] 5797

بسمه تعالى

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى و شهداى اسلام و سلام بر اعضاى دفتر محترم امام كه خالصانه و ايثارگرانه در راه اعتلاى حق خدمت مى‌كنند.

حقير يك سؤال شرعيه داشتم كه از دو روحانى در شهر خودمان پرسيده‌ام، ولى متأسفانه دو جواب مختلف به من ارائه داده‌اند؛ لذا سؤال را مى‌نويسم و خواهشمندم در اسرع وقت جوابش را بنويسيد.

راه مَحْرَم شدن زن برادر چيست؟ به رساله امام، مسأله 2493 مراجعه كرده‌ام و به احكام شيردادن نيز همان‌طورى كه در مسأله 2493 گفته مراجعه كرده‌ام ولى چيزى دستگيرم نمى‌شود و حتى به روحانى نشان داده‌ام همين مسأله را، گفته كه نمى‌دانم؛ لذا تقاضا مى‌كنم كه دقيق بنويسيد تا ان شاء الله مسأله‌اى پيش نيايد.

بسمه تعالى، اگر دختر شيرخواره‌اى را به عقد خود با مراعات مقررات شرعى درآوريد، سپس زن‌برادر شما آن دختر را در يك‌شبانه روز يا پانزده بار پشت سر هم شير بدهد، در اين صورت زن برادر بر شما محرم مى‌شود.

[سؤال 10345] ‘ 1335

بسمه تعالى، اشكال ندارد و محرم دائمى مى‌شود و شرايط آن در رساله مذكور است.

شير دادن مادر زن به نوه دخترى خود

[سؤال 10346] 5798

بسمه تعالى

زنى به علت ندانستن مسأله در حدود چهار ماه به نوۀ دخترى خود شير داده است حكم اين مسأله چگونه است؟

بسمه تعالى، اگر مادر زن به نوۀ خود كه از شوهر [فعلى] دختر او است با شرايط شير دهد نكاح دختر و شوهرش باطل مى‌شود، و بر هم حرام ابدى مى‌شوند.

[سؤال 10347] ‘ 7377

بسمه تعالى، حرام مى‌شود؛ مگر آن‌كه شرايط معتبره در شيردادن - كه در رساله هست - موجود نباشد.

[سؤال 10348] 5799

بسمه تعالى 30 / 9 / 1361

حضور مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، سلام عرض مى‌كنم

ضمن آرزوى سلامتى براى وجود مبارك رهبر گرامى، براى اين‌جانب بر اثر ناآگاهى، مشكلى به شرح زير در خصوص زندگى خانوادگى‌ام پيش آمده كه مى‌خواهم از حضور مبارك، كسب تكليف نمايم.

اين‌جانب فردى مسلمان و شيعه مى‌باشم كه سه سال گذشته با دخترى هم‌دين و مذهب خودم ازدواج نموده‌ام و مدت 16 ماه گذشته، صاحب دختر بچه‌اى شديم.

دختر بچه در حال، زنده است. در مرحله اول، مدت يك هفته شير مادر خودش را خورده و گاه‌گاهى هم شير از مادربزرگش، يعنى مادر عيال اين‌جانب و بعد از يك هفته، مادر بچه‌ام مريض شد و براى معالجه، وى را از ايلام غرب به كرمانشاه برديم و دختر ما مدت چهار شبانه روز از پستان مادربزرگش - كه مادر عيال اين‌جانب مى‌باشد - مرتب شير خورده، بدون آن‌كه در مدت چهار شبانه روز، از شير كسى ديگر يا شير خشك و يا غيره خورده باشد و بعد از چهار شبانه روز از شير مادر خودش خورده و باز از شير مادربزرگش به مدت سه روز استفاده نموده و عيال بنده هم شير خودش را به خواهر شيرخواره‌اش داده. و اين كار از روى ناآگاهى نبوده است.

در تاريخ 28 / 9 / 61 داشتم از رسالۀ رهبر كبير استفاده مى‌كردم كه به مسأله 2472 برخورد كردم؛ چون به طور كامل برايم روشن نبود، تقاضاى كسب تكليف دارم.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، زن شما بر شما حرام شده است.

[سؤال 10349] 5800

بسمه تعالى

حضور مستطاب رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى

پس از عرض تحيّت، سلامتى و صحت آن حضرت را از خداوند تبارك و تعالى مسئلت مى‌نمايم. غرض از اين نوشتار، تقاضايى است در رابطه با تشريح واضحى از مسأله 2472 رسالۀ شريفۀ آن مقام؛ چرا كه اين مسأله در قريۀ دغاغيه و نظاير آن متداول است. به طور مثال در مورد خود فدوى، مادر همسرم به فرزندانم شير داده و بنا به حكم مذكور، همسرم بر من حرام است. و چون اين قضيه همان‌طور كه معروض داشتم در اكثر نواحى عرب‌نشين تعميم دارد؛ لذا مستدعى است در رابطۀ اين مسأله ما را از فرمايشات و بيانات خود مستفيض بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر مادر همسر به فرزند شخص شير دهد و شرايطى كه در رساله - براى شير دادنى كه موجب حرمت مى‌شود - بيان شده، موجود باشد؛ همسر شخص بر او حرام مى‌شود.

[سؤال 10350] 5801

بسمه تعالى 7 / 1 / 1362

دفتر استفتائات امام خمينى

خواهشمند است به سؤال ذيل به طور كامل و ساده پاسخ دهيد.

بسمه تعالى، اگر با شرايط معتبره - كه در رسالۀ عمليه ذكر شده است - شير داده باشد، حرام مى‌شوند و شرايط شير دادن را مى‌توانيد در توضيح المسائل و غير آن ببينيد.

فرزند خوانده

[سؤال 10351] 5802

بسمه تعالى 28 / 2 / 1361

با نام او شروع مى‌كنيم كه آرامش دهندۀ قلب‌ها است و تسكين دهندۀ دل‌ها (ألاَبِذِكْرِ الله تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ)، خدمت پدر بزرگوار و پير جماران، رهبر انقلاب، امام خمينى سلام عرض كرده و اميدوارم كه در كمال صحت و سلامت باشيد. غرض از مزاحمت، يك مسأله شرعيه است و آن به قرار زير است:

ما حدود نه سال پيش فرزندى كه چهل روز بيشتر نداشت، به خانه آورده‌ايم و او را بزرگ نموده‌ايم و چون پدر اين فرزند قبل از به دنيا آمدن طفل فوت نموده و به دليل اين‌كه مادر اين فرزندان با پنج كودك نمى‌توانست امورات خود را بگذراند، ما يكى از

اين بچه‌ها را تقريباً به فرزندى قبول كرديم. در ضمن وكيل و وصى هم ندارد.

البته لازم به تذكر است كه در آن موقع، اين طفل يك خواهر دوقلو هم داشته است. حال اين بچه، به نه سالگى رسيده است و ما در خانه، خواهر هجده ساله‌اى داريم و مادرى. مى‌خواهم سؤال كنم كه چگونه مى‌شود اين بچه به ما محرم شود؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، راهى براى محرميت نيست؛ مگر آن‌كه بچه اگر پسر باشد، بعد از بلوغ شرعى، با ازدواج محرم شوند.

[سؤال 10352] 3530

بسمه تعالى، شرعاً فرزند آن‌ها محسوب نيست و آثار فرزندى مترتّب نمى‌شود.

[سؤال 10353] 5803

بسمه تعالى

به نام الله، پاسدار حرمت خون شهيدان و صالحان، با درود فراوان به امام امت، و با سلام به شهيدان و معلولين و مجروحين انقلاب اسلامى، ضمن عرض سلام، از پيشگاه امام امت مى‌خواهيم كه ما را در مورد اين مسائل راهنمايى كنند، خيلى ممنون.

بسمه تعالى، تنها بزرگ كردن بچه، سبب محرميت نمى‌شود و همچنين پسر و دخترى كه پيش يك خانواده بزرگ مى‌شوند، نسبت به‌هم محرم نيستند.

بسمه تعالى، در ازدواج دختر باكره، اذن پدر شرط است.

ما دو تا دوست هستيم كه مى‌خواهيم با يك معلول ازدواج كنيم. البته معلولى كه ضايعات نخاعى داشته باشد. و در اين‌جا با مسأله بچه روبه‌رو مى‌شويم كه در سؤال بالا مطرح شد. از شما خواهش مى‌كنيم كه ما را در اين مورد هرچه بهتر و بيشتر راهنمايى كنيد. خيلى متشكرم.

[سؤال 10354] ‘ 6556

بسمه تعالى، پسرخوانده بر زن محرم نيست ولى اگر مادر آن زن بلامانع باشد و به عقد پسر درآيد يا اگر زن، دختر يا نوه داشته باشد و پسر او را عقد كند، زن بر او محرم مى‌شود.

[سؤال 10355] ‘ 6556

بسمه تعالى، دخترخوانده بر مرد محرم نيست مگر اين‌كه به عقد مرد يا پدر

يا پسر يا نوۀ او درآيد و در هر صورت، زندگى كردن با رعايت حجاب شرعى اشكال ندارد.

[سؤال 10356] 5804

بسمه تعالى

بچه‌اى را به پسرخواندگى قبول كرده‌ام، فرموده‌اند كه بايد خواهر همسرم به فرزند ما شير بدهد تا او به عنوان پسر خواهر همسرم در ميان ما زندگى كند، لذا خواهر همسر اين‌جانب چندى قبل ازدواج نموده و تا او بچه‌دار بشود زمانى طولانى مى‌خواهد كه در آن موقع هم فرزند ما بزرگ شده و نمى‌تواند شير او را بخورد. خواهشمند است مرا كه در راه خدا و براى رضاى او قدمى برداشته‌ام راهنمايى كنيد كه سخت نگران مى‌باشم؛ چون نمى‌خواهم از يك طرف ثواب كرده و از طرفى ديگر گناه و اين‌كه زن من هميشه در زندگى ناراحت باشد و حس كند كه بچۀ او به او نامحرم است. منتظر راهنمايى شما هستم.

بسمه تعالى، پسر خوانده، محرم نيست و بدون اين‌كه يكى از اسباب محرميت - مثل شير دادن با شرايطى كه در رساله هست - حاصل شود، محرم نمى‌شوند.

[سؤال 10357] 5805

بسمه تعالى 10 / 11 / 1361

دفتر امام خمينى؛ سلام عليكم، با فرا رسيدن پنجمين سالگرد پيروزى انقلابمان، موقع را مغتنم شمرده و ضمن عرض تبريك، سلامتى و سعادت همگى شما را از خداى بزرگ خواستارم و خواهشمندم كه به سؤالات زير پاسخ فرماييد:

الف. اين فرزند اگر دختر باشد به پدرخوانده‌اش و اگر پسر باشد به مادرخوانده‌اش محرم است يا خير؟

ب. پس از فوت پدر يا مادر، اين فرزندخوانده حق ارث هم دارد يا خير؟

بسمه تعالى، محرم نيست و ارث نمى‌برد.

بسمه تعالى، در كيفيت و مقدار واجب فرق ندارند.

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

بسمه تعالى، آنچه در زايد بر مصارف زندگى در بين سال، سر سال باقى بماند خمس دارد و مى‌توانند نزد يكى از وكلاى مسلم الوكاله اين‌جانب حساب كنند.

بسمه تعالى، اگر در بين سال جهيزيه تهيه كرده باشند خمس ندارد، ولى اگر پول پس‌انداز نموده، بايد خمس آن را بدهد.

[سؤال 10358] 5806

بسمه تعالى 14 / 4 / 1361

حضور محترم كاركنان دفتر امام خمينى، سلام عرض مى‌كنم

از اين‌كه وقت گران‌بهاى شما را مى‌گيرم معذرت مى‌خواهم؛ زيرا كه مسأله‌اى برايم به وجود آمده و من مى‌خواهم با شما كه منبع اصلى جواب‌گويى مسائل شرعى هستيد در ميان بگذارم. خواهشمندم كه اين مسأله مهم شرعى مرا به حضور امام

عالى‌قدرمان برسانيد واز زبان مبارك ايشان، جواب مسأله مرا بدهيد.

حدود هشت سال است كه ما بچه‌دار نمى‌شويم. روزى به حرم مطهر شاه عبدالعظيم رفته بوديم وبچه‌اى كه سرش كلاه سبز گذاشته بودند دست خدّام آن‌جا بود و ما از آن‌جا كه بچه نداشتيم، براى رضاى خدا آن بچه را گرفتيم و به خانه آورديم. و اما بچه، پسر است و بعد از هفت روز كه به خانه آورده بوديم تازه نافش افتاد و من با هزار زحمت و رنج و با شير خشك و غذا او را بزرگ كرده‌ام و اينك وارد پنج سال شده است. آيا وقتى بزرگ شد، به من محرم مى‌شود؟ و اگر نمى‌شود، مرا راهنمايى كنيد كه اگر صيغه‌اى باشد كه ما به هم محرم شويم، به من پيشنهاد بفرماييد.

ضمناً من خواهر يكى از شهداى خونين انقلاب اسلامى هستم و روز و شب مشتاق آنم كه خداوند به من سعادت عنايت كند تا به پيشگاه امام عظيم‌الشأنمان مشرف شوم. از شما خواهشمندم كه به من و خانواده‌ام و چند تن از دوستان اجازه بدهيد واز امام وقت بگيريد تا من و خويشان به اين آرزوى ديرينه خود برسيم. باور كنيد از اين‌كه مشتاق ديدار امام هستم، هر شب خواب آن بزرگوار را مى‌بينم. اى كاش هرچه زودتر رؤياى من به بيدارى مبدل شود.

بسمه تعالى، فرزند خوانده محرم نيست؛ مگر آن‌كه پس از بلوغ مادر شما اگر بلامانع باشد، به عقد او درآيد تا بر شما محرم شود.

[سؤال 10359] 5807

بسمه تعالى 25 / 2 / 1362

حضور محترم رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى، مدّ ظله

پس از تقديم عرض سلام، سلامتى شما را از درگاه خداوند متعال خواهان و خواستارم، و اميدوارم كه خداوند بر عمر و عزت شما بيفزايد.

سؤال اين‌جانب اين است كه بنده مدت چندين سال است كه ازدواج نموده‌ام و خداوند به بنده اولاد نداده است. تصميم گرفتم كه بروم از بچه‌هاى بى‌سرپرست بياورم، ولى هرچه فكر كردم ديدم اگر پسر بياورم، بر خانم، و اگر دختر بياورم، بر

خودم نامحرم مى‌باشد. از آن امام عزيز خواهش مى‌كنم جواب اين مسأله را، با خط و امضاى خود مرقوم فرمايند. و در ضمن پدرى دارم كه صدسال از عمرش مى‌گذرد و آرزوى ديدار شما را از نزديك دارد، اميدوارم كه اين خواسته‌هاى ناقابل ما را با خط و امضاى آن رهبر عزيز مرقوم بفرماييد. بيش از اين‌كه مزاحم اوقات پربهاى شما نمى‌شوم.

بسمه تعالى، آوردن بچه بى‌سرپرست و تربيت او مانع ندارد، لكن همان طور كه مرقوم شده، محرم نيست.

3 - قرابت زناشويى و آنچه كه به آن ملحق است

محرم شدن معقوده پدر بر پسر و بالعكس

[سؤال 10360] 5808

بسمه تعالى 7 / 1 / 1362

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب امام عزيز و كبيرمان حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى، سلام عليكم

اميدوارم سلام گرم مرا بپذيريد كه ان شاء الله مى‌پذيريد. بدين وسيله مشكل خود را مطرح مى‌نمايم:

ما با خانواده‌اى رفت و آمد خيلى نزديك داشتيم در گذشته (ولى اكنون كمتر شده) بر همين اساس خانوادۀ مذكور دخترى دارند كه در آن زمان بيش از هفت يا هشت سال بيشتر نداشته و براى آن‌كه مادر ايشان به پدر ما محرم شود صيغۀ محرميت دختر مذكور را براى پدر ما خوانده‌اند. اكنون با گذشت هفت يا هشت سال قصد آن را داشتم كه با دختر مذكور ازدواج نمايم و با توجه به اين‌كه استخاره نموديم (به وسيلۀ يكى از برادران روحانى) و ايشان فرمودند هرچه زودتر بايد بشود و يكى دو مرتبه هم خوابى ديدم و به وسيلۀ يكى از برادران روحانى سپاه تعبير شد بر اين‌كه هرچه زودتر

بايد انجام پذيرد، بنابر اين تفاصيل، از آن مقام معظم تقاضا دارم كه تكليف اين‌جانب را در مورد اين مسأله روشن بنماييد.

ضمناً درخواست دارم دو دعا در حق بنده بنماييد: اول اين‌كه سعادت ملاقات شما نصيب بنده گردد. دوم اين‌كه مرگ مرا شهادت در راه خدا قرار دهد. والسلام

بسمه تعالى، اگر با نظر ولىّ شرعى دختر، عقد او با پدر شما خوانده شده محرم شما است و نمى‌توانيد با او ازدواج نماييد.

[سؤال 10361] ‘ 294

بسمه تعالى، محرم نيست.

[سؤال 10362] 5809

بسمه تعالى 14 / 1 / 1362

محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى

با سلام بر آن امام بزرگوار و با درود بر شهيدان گلگون كفن انقلاب اسلامى، متمنى است در خصوص استفتاى زير فتواى خود را مرقوم فرماييد.

برادر اين‌جانب چند سال پيش همسرى از خانواده‌اى اختيار نمود كه فقط داراى يك خواهر مى‌باشد پس از چندى به دليل رفت و آمد برادرم به منزل خانواده همسر و وجود خواهر زن در منزل، پدرم براى محرميت برادرم با خواهر زن، خواهر زن برادرم را به مدت يك ساعت صيغه شرعى محرميت نموده و طلاق داده است و لذا ايشان اسماً به خانواده ما غير از پدر محرم مى‌باشد. اين‌جانب مدت مديدى است كه در فكر ازدواج با خواهر زن برادرم مى‌باشم متمنى است بفرماييد رابطۀ اين‌جانب با خواهر زن برادرم چگونه است و آيا امكان ازدواج با ايشان مى‌باشد؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله ازدواج شما با او صحيح نيست.

[سؤال 10363] 5810

بسمه تعالى

دفتر استفتائات امام خمينى رهبر كبير انقلاب، سلام عليكم، خواهشمند است نظر حضرت امام را در مورد مسأله زير بيان فرماييد:

دخترى پدر و مادرش فوت كرده است و مى‌خواهد با خواهر و شوهر خواهرش زندگى كند، براى اين‌كه به شوهر خواهرش مادام العمر محرم شود، آيا مى‌تواند به مدت نيم ساعت يا يك ساعت صيغه پدر شوهر خواهرش شود؟ (صيغه فقط براى محرم شدن) يا خير؟ سن دختر در حدود 10 سال مى‌باشد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، مانع ندارد ولى اگر جد پدرى دارد بايد با اجازۀ او باشد و اگر ندارد خود او بايد رشيده باشد و بايد زوجيت را جدّاً قصد كند ولو براى اين مقصد .

[سؤال 10364] 5811

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، ضمن عرض ارادت و التماس دعا، خواهشمندم به سؤالات اين‌جانب در موارد ذيل پاسخ دهيد:

بسمه تعالى، در فرض مسأله، هيچ يك از پسر خاله‌ها نمى‌توانند با دختر خاله‌اى كه به عقد پدرشان درآمده ازدواج كنند، ولى ازدواج با خواهران او مانع ندارد.

بسمه تعالى، در حجاب، لباس خاصى معتبر نيست، هرچند پوشيدن چادر بهتر است؛ ولى بايد از پوشيدن لباسى كه جلب توجه نامحرم كند احتراز نمايند.

[سؤال 10365] 5812

بسمه تعالى

محضر مبارك امام امت و رهبر عظيم الشأن و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، امام خمينى، سلامٌ عليكم

اين‌جانب مسأله شرعى برايم پيش آمده است كه از حضور امام عزيزمان استدعا دارم كه مرا مستفيض نموده و جواب آن را كتباً به اين‌جانب ارسال نمايند.

بنده، دختر خاله‌اى دارم كه تمايل به ازدواج با ايشان را دارم، ولى با وجود اين مسأله مى‌گويند امكان ندارد. شرح حال بدين قرار است: والدين دختر خاله‌ام در طفوليت ايشان در خانه‌اى مستأجر بوده‌اند. پدر ايشان و صاحبخانه براى محرميت بين خود و همسر ديگرى هر كدام دختر ديگرى را براى خودش صيغه مى‌نمايد؛ بعد از آن چون با پدر و مادر من روى يك خانه بوده‌اند، باز مبادرت به چنين كارى مى‌نمايند و در سن دو سالگى دختر خاله‌ام و خواهرم را براى پدرم و خودشان صيغه مى‌نمايند، بدون اين‌كه خودشان راجع به مسأله آگاهى داشته باشند و يا همسرانشان را آگاه نمايند؛ چون فكر مى‌كردند فقط صيغۀ محرميت است و نمى‌دانستند كه اين عمل باعث مى‌شود كه هيچ‌كدام از افراد خانوادۀ ما نتوانند با هم ازدواج نمايند. همچنين در سن هشت الى نه سالگى باز ايشان را براى فرد ديگرى صيغه نموده‌اند. پدر دختر فوت نموده است و مادر من هم حال كه نسبت به مسأله آگاهى يافته است، چون نمى‌دانسته چنين جريانى پيش مى‌آيد، اظهار نارضايتى مى‌نمايد.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، دختر خالۀ مورد نظر، نامادرى شما حساب مى‌شود و بر شما محرم است و ازدواج شما با او حرام است.

[سؤال 10366] 5813

بسمه تعالى

با سلام خدمت رهبر كبير انقلاب، خمينى بت‌شكن و با درود بر شهيدان گلگون كفن انقلابمان، غرض از مزاحمت، يك مسأله عمدۀ فاميلى و خانوادگى است كه بدين شرح مى‌باشد:

در زمان طفوليت پدر و مادر ما، پدربزرگ‌هاى ما با هم رفت و آمدهاى زيادى داشتند و در پى اين آمد و رفت‌ها مادربزرگم (مادرى) از لحاظ حجاب و پوشش، در سختى و ناراحتى بود و بنابراين براى رفع اين ناراحتى در فكر چاره‌اى بودند تا اين‌كه برادرزادۀ پدربزرگم (پدرى) كه يك روحانى بود پيشنهاد كرد: دختر كوچك خانوادۀ مادر بزرگم را براى پدربزرگم صيغۀ محرميت بخوانند تا بدين وسيله راحت‌تر رفت و آمد كنند. بعدها دخترهاى ديگرى در خانوادۀ مادربزرگم به دنيا آمدند؛ همين طور مادرم؛ و آن دختر صيغه شده كه هم اكنون خالۀ بزرگمان است ازدواج كرد و صاحب فرزندانى شد و مادرم همين طور؛ و حالا بنا بر گفته‌هاى همان روحانى كه پيشنهاد صيغه خواندن را كرده بود، تمام ما بچه‌ها با هم و دختر خاله‌هايمان (بچه‌هاى خاله بزرگ) محرم هستيم و همين طور نسل اندر نسل، اين محرميت محفوظ مى‌ماند و ما موظفيم كه اين موضوع را به نسل‌هاى آينده نيز تذكر دهيم تا در اين‌مورد، اشكالى از نظر فاميلى رخ ندهد. و نمونه ديگر اين است كه همان آقاى روحانى (شوهرعمه) با ما رفت و آمد زيادى داشت و باز اين مسأله براى مادرمان از لحاظ حجاب، باعث ناراحتى مى‌شد و باز طبق گذشته عمل كردند؛ بدين ترتيب كه كوچك‌ترين دختر خانوادۀ ما را به عنوان واسطه صيغه خواند و آن دختر كه بنده باشم، به فرزندان عمه‌ام محرم مى‌باشم و حالا همگى ما از حضور جناب‌عالى تقاضا داريم تا فتواى خود را در اين‌مورد بفرماييد؛ و در ضمن آيا چنين چيزى مى‌تواند صحت داشته باشد يا خير؟ و اگر ما همه به‌هم محرم مى‌باشيم، اين محرميت تا چه حدى جايز است و آيا از نظر

ازدواج مانعى وجود دارد يا خير؟

تذكر: پدربزرگ ما (پدرى و مادرى)، همين طور مادربزرگ (مادرى) و آقاى روحانى همگى فوت شده‌اند. در ضمن از حضور امام عزيز، تقاضاى يك استخاره دارم. لطفاً نتيجۀ استخاره، سوره و آيه‌هاى مربوط را در نامه تذكر دهيد.

بسمه تعالى، هر دخترى كه صيغۀ مردى شود، آن دختر بر پدر و فرزندان آن مرد محرم است و ديگر ازدواج آنان صحيح نيست. ولى فرزندان آن دختر، بر فرزندان آن مرد محرم نيستند و ازدواج بين آنان مانع ندارد.

[سؤال 10367] ‘ 5609

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه عقد صحيح شرعى شده، با فرزند او محرميت حاصل شده است.

[سؤال 10368] 5814

بسمه تعالى 1 / 7 / 1358

محضر مبارك حضرت آيت الله امام خمينى، رهبر عالى‌قدر ايران

به عرض عالى مى‌رسانم: پسرى با دخترى ازدواج مى‌كند و قبل از تصرف و دخول به او از دنيا مى‌رود يا كشته مى‌شود؛ آيا پدر آن پسر كه محرم دختر بوده، حال كه پسرش قبل از دخول به آن دختر مرده، محرميت او باقى است يا تمام مى‌شود؟

بسمه تعالى، محرميت باقى است.

[سؤال 10369] 5815

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

دفتر استفتاى امام

دخترى را شوهر داده‌ام به مردى كه پسر دايى شوهرم مى‌باشد و دخترى ده ساله دارم. چطور مى‌شود كه پسر دايى شوهرم با دختر ده ساله‌ام محرم شود به دليل اين‌كه پسر دايى شوهرم دائم مى‌خواهد در منزل ما، به زنش سر بزند، آيا مى‌توانيم دختر ده ساله را به پدر داماد، صيغه چند ساعته كنيم و يا اين‌كه راه ديگرى دارد خودتان راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، اگر دختر از شوهر فعلى شما نيست، با شرايط معتبره مى‌تواند به عقد دايى شوهر شما در آيد، و محرم پسر دايى شوهر شما مى‌شود.

[سؤال 10370] 294

بسمه تعالى، محرم است.

[سؤال 10371] 5816

بسمه تعالى 20 / 2 / 1362

خدمت رهبر عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، با سلام، سلامتى و طول عمر آن بزرگوار را از خداوند متعال خواستارم، غرض از مزاحمت اين بود كه اخيراً مشكلى براى اين‌جانب پيش آمده است كه خواستار راهنمايى مى‌باشم:

مدتى است كه تصميم گرفته‌ام با دخترخاله‌ام ازدواج نمايم و ليكن با يك مشكلى برخورد نموده‌ام؛ چون پدربزرگ من كه او نيز روحانى مى‌باشد و در شهرستان زندگى مى‌كند، هنگامى كه دختر خاله‌ام بچه بوده، او را به صيغۀ خود در آورده تا با مادر بچه

كه خاله‌ام باشد محرم بشود و پس از چند ساعت، صيغه را فسخ نموده است و اين براى من مسأله‌اى به وجود آورده كه آيا دختر خاله‌ام با من محرم مى‌شود يا خير؟ در ضمن، كسانى كه شاهد بر قضيه بوده‌اند - به جز يك نفر - مى‌گويند: ما نمى‌دانيم كدام دختر خاله‌ات به صيغۀ پدر بزرگت درآمد؛ آيا آن كسى كه من مى‌خواهم يا خواهران ديگرش. لذا از آن مقام و مرجع تقليد، تقاضاى راهنمايى دارم. والسلام

بسمه تعالى، اگر معلوم است كه با كدام يك از دختر خاله عقد براى محرميت خوانده شده، با همان دختر خاله محرم هستيد و نمى‌توانيد با او ازدواج كنيد؛ و اگر معلوم نيست كه عقد با كدام يك بوده، با هيچ‌كدام از آن‌ها نمى‌توانيد ازدواج كنيد، ولى با هيچ‌كدام محرم نيستيد.

[سؤال 10372] 5817

بسمه تعالى 17 / 10 / 1358

پس از عرض سلام، اميدوارم حالتان خوب باشد و با اين همه گرفتارى كه داريد، وقت جواب دادن به نامۀ اين حقير را نيز داشته باشيد.

مسأله‌اى برايم پيش آمده كه بستگى تام به زندگى من و او دارد.

علاقه‌اى شديد بين من و دختر خاله‌ام به وجود آمده و سه يا چهار سالى است كه ادامه دارد، و اسم آن را مى‌توان عشق گذاشت، ولى مسأله‌اى مانع ازدواج من و او مى‌شود. هنگامى كه او دختر بچه‌اى بيش نبوده، به وسيلۀ پدربزرگم كه هم اكنون فوت كرده، و به ولايت پدرش، صيغۀ پدرم شده و بلافاصله همان موقع صيغه را پس مى‌خوانند. اين عمل گويا به خاطر اين بوده است كه خاله‌ام كه مادر او مى‌شود، به پدرم تقريباً محرم شود و چون در يك منزل زندگى مى‌كرده‌اند، او نخواهد رو بگيرد و از اين حرف‌ها... حال مى‌گويند اين صيغۀ جارى شده، مانع ازدواج من و اوست. اگر جواب مرا هرچه زودتر بدهيد، خيلى متشكر مى‌شوم.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، محرميت حاصل است و نمى‌توانيد با هم ازدواج كنيد.

[سؤال 10373] 5818

بسمه تعالى 31 / 1 / 1362

محضر مبارك ولىّ فقيه، امام امت، حضرت آيت الله العظمى آقاى خمينى، مدّ ظله، با تقديم سلام و دعاگويى

پسرى دارم كه متأهل شده است. آيا عروس بنده به پدرخانم بنده محرم مى‌شود يا خير؟ مستدعى است جواب را به آدرس ذيل مرقوماً و ممهوراً ارسال فرماييد.

بسمه تعالى، اگر خانم شما مادر داماد است، پدرخانم شما با عروس شما محرم هستند.

[سؤال 10374] 5819

بسمه تعالى

محضر مبارك امام الامّة، زعيم الملّة، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله

محترماً چه مى‌فرماييد در اين مسأله: جدۀ دختر صغيره از طرف جدّ او به عاقد عالم به شرايط صحت عقد مى‌گويد: نوه مرا براى زيد صيغه محرميت بخوانيد در غياب زيد؛ در صورتى كه زيد غايب، و جدّ و جدّه عالم به شرايط صحت عقد نبوده و نمى‌باشند و حتى از تعيين مهريه و بذل مدت صحبت نشده، و مدت‌ها زيد و جدّه طفل صغير و مادر او به علم محرم بودن، از يكديگر پرهيزى نداشته و فعلاً كه مدت‌ها گذشته اين دختر كبير شده و با پسر زيد مى‌خواهد ازدواج كند، متمنى است در ذيل نامه مرقوم فرماييد صيغه محرميت صحيح بوده است يا خير؟ والسلام عليكم

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، عقد محكوم به صحت است و ازدواج دختر مشارٌاليها با پسر زيد جايز نيست.

[سؤال 10375] ‘ 573

بسمه تعالى، پدر شوهر با عروس هميشه محرم است.

[سؤال 10376] 5820

بسمه تعالى 20 / 10 / 1361

تهران، دفتر محترم حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، سلام عليكم، مسأله شرعى‌اى پيش آمده؛ لطفاً جواب مرقوم نماييد.

دو مرد، شوهر دو خواهر هستند، يكى از آن‌ها دختر ديگرى را با اجازۀ پدر دختر و همسرش كه خالۀ دختر است، در سن دو سالگى براى محرم شدن خواهر همسرش به مدت ده سال متعه مى‌نمايد. (هدف مدت متعه، براى قابل شدن دختر براى تمتع بوده، ولى هيچ‌گونه تمتعى انجام نشده) پس از گذشتن زمان متعه، آيا پسر مرد مُتَمَتِّعْ مى‌تواند با اين دختر كه حالا بيست ساله است ازدواج نمايد يا نامادرى پسر محسوب مى‌شود؟ اگر امام فتوايى دارند با ذكر فتوا جواب مرقوم نماييد.

خداوند بر عمر و سلامت و عزت آن رهبر عظيم و مرجع تقليد شيعيان جهان بيفزايد، ان شاء الله.

بسمه تعالى، نمى‌توانند با هم ازدواج كنند.

[سؤال 10377] ‘ 51

بسمه تعالى، محرم نيستند.

محرم شدن مادر دختر معقوده

[سؤال 10378] ‘ 4428

بسمه تعالى، اگر با شرايط عقد شده با مادر معقوده محرميت حاصل مى‌شود هر چند مدت كم باشد.

[سؤال 10379] 5821

بسمه تعالى

آيا بعد از طلاق دادن زن موقت يا دائم، مادر زن باز هم با داماد محرم مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، ازدواج موقت طلاق ندارد و مادر زن با داماد محرم است حتى بعد از جدايى.

[سؤال 10380] ‘ 2294

بسمه تعالى، اگر متصدى عقد، پدر يا جدّ پدرى صغيره باشد و با شرايط عقد شود، محرميت مى‌آورد.

[سؤال 10381] 5822

بسمه تعالى 5 / 11 / 1361

حضور محترم حضرت آيت الله امام خمينى، رهبر عالى‌قدر مستضعفين جهان

در جلد سوم رساله نوين، صفحه 82، محارم سببى چنين نوشته شده است: «مسأله 1: اين‌كه معمول شده كه براى محرم شدن با زنى، دختر كوچولويش را براى يكى - دو ساعت عقد موقت مى‌كنند، خالى از اشكال نيست؛ به جهت اين‌كه در صحت چنين عقدى اشكال است».

آيا بنابر اين‌كه تنها اجراى عقد براى محرميت كافى نيست. اكنون من مى‌توانم با دختر خالۀ خود كه در پنج سالگى براى محرميت به عقد موقت يك ساعتۀ پدرم درآمده، ازدواج نمايم؟

بسمه تعالى، نمى‌توانيد با او ازدواج كنيد و آنچه از رسالۀ ذكر شده نقل كرديد صحيح نيست.

[سؤال 10382] 5823

بسمه تعالى 25 / 3 / 1360

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، امام خمينى، دامت بركاته

محترماً معروض مى‌دارد: پدرى دختر يك سالۀ خود را به عقد موقت فردى درمى‌آورد و صرفاً غرض اين است كه خانمش محرم آن مرد بشود؛ آيا اين محرميت حاصل مى‌شود يا نه؟

بسمه تعالى، اگر اين عمل به صلاح دختر باشد صحيح است و محرم مى‌شوند.

[سؤال 10383] ‘ 7135

بسمه تعالى، با قصد جدى تحقق ازدواج در هر سنى باشد صحيح است.

محرم شدن دختر زن معقوده

[سؤال 10384] ‘ 155

بسمه تعالى، دختر پسر زن محرم است ولى زن پسر زن محرم نيست.

[سؤال 10385] ‘ 1347

كرديم كه آن دختر را صيغه بخوانيم كه مادرش به من محرم شود، لذا به همان صورت نامحرم مانديم كه اين مسأله باعث مى‌شود كه من با آن خانواده نتوانم صميمى باشم، مى‌خواستم بدانم اگر راهى وجود دارد كه بنده به زن پدر همسرم محرم شوم لطفاً راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، مى‌توانيد با عقد كردن مادر او با زن پدر همسر محرم شويد و تا وقتى عقد باقى است با او محرم هستيد؛ مگر اين‌كه دخول با مادر او محقّق شود كه در اين صورت بعد از مدت عقد هم محرميت باقى است.

[سؤال 10386] 5824

بسمه تعالى 16 / 12 / 1361

با سلام و درود به امام امت و امت شهيدپرور و سلام به مسئول محترم دفتر امام، مسأله‌اى براى ما پيش آمده كه از حضورتان تقاضاى جواب را داريم و آن مسأله اين است:

بيست سال پيش خانواده‌اى پسر بچۀ يك ماهه‌اى را از خانواده‌اى جهت نگهدارى تحويل گرفتند كه همسر شخص تحويل گيرنده، به آن پسر بچه شيرهم نداده كه مادر رضاعى او به حساب آيد و حالا سرپرست خانواده فوت نموده و آن پسر بچۀ يك ماهه حالا بيست ساله شده است. آيا از نظر شرعى پسر بيست ساله با خانم شخص مرحوم مى‌تواند زندگى كند يا نه؛ يعنى براى آن خانم محرم هست يا نامحرم؟ جهت اين‌كه مسأله و مشكلى از نظر محرم بودن پيش نيايد، مادر زن را صيغه بچه كرده بودند كه او هم حالا مرحوم شده است. از شما خواهشمند است جواب مسأله را براى ما ارسال فرماييد و بيان نماييد اين‌كه آيا از نظر شرعى راه حلى براى اين مشكل هست يا نه؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر مدت صيغه، گذشته و دخول به مادر زن ذكر شده هم نشده است، محرم نيستند.

[سؤال 10387]‘ 2710

بسمه تعالى، اگر دخول به مادر شده، جايز نيست دختر او را عقد كند و ازدواج با دختر او باطل است.

زنا، آثار و توابع آن

[سؤال 10388] 5825

بسمه تعالى

با عرض سلام، از دفتر امام خمينى، رهبر عالى‌قدر تقاضا مى‌كنم به دو مسأله شرعيۀ زير جواب مرقوم فرمايند.

بسمه تعالى، بر شوهر تكليفى نيست و زن اگر راضى بوده، بايد توبه كند و آبروى خود را حفظ كنند.

بسمه تعالى، ديه بر مباشر سقط است و در فرض مذكور كه علقه نيست ديه، 15 مثقال رايج طلا است.

از خداوند بزرگ، موفقيت و سلامتى شما را آرزومندم.

[سؤال 10389] 5826

بسمه تعالى

جوانى در حال مستى با زن شوهردارى زنا كرده، فعلاً آن زن از شوهرش جدا شده و عده‌اش تمام است. آيا آن جوان حالا مى‌تواند با آن زن ازدواج كند؟ در صورتى كه در حال مجامعت عالم نبوده كه اين عمل موجب حرمت ابدى است. لطفاً جواب مسأله را مرحمت فرماييد.

بسمه تعالى، حرمت ابديه ثابت است.

[سؤال 10390] 5827

بسمه تعالى 3 / 8 / 1358

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مد ظله

بسمه تعالى، زنا باعث حرمت زن به شوهرش نمى‌شود.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، رجوع و عقد مانع ندارد.

[سؤال 10391]

بسمه تعالى، رجوع مانع ندارد؛ ولى در صورتى كه لواط بعد از عدّه بوده، حرمت ابديه ثابت مى‌شود.

[سؤال 10392]

بسمه تعالى، گذشت كه زنا باعث حرمت زن بر شوهرش نمى‌شود.

بسمه تعالى، صحيح نيست.

بسمه تعالى، باطل است.

بسمه تعالى، عقد باطل است و حرام ابدى نمى‌شوند.

بسمه تعالى، مانع ندارد

[سؤال 10393] 5828

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت مستطاب آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

با تقديم عرض سلام

فدوى در زمان طاغوت مثل ساير جوان‌ها چون مسائل حيات‌بخش اسلامى براى بنده مطرح و توجيه نشده بود، تحت تأثير هواى نفس و فريب شيطان، با يك خانم شوهردار روابط نامشروع پيدا كرده بودم؛ آن خانم از شوهر خود طلاق گرفت و من با اين‌كه حق ازدواج با او را نداشتم، با او ازدواج كرده و چندين سال را با او به سر برده كه حاصل از اين ازدواج نامشروع، يك طفل به سن دو سال و نيم است؛ اكنون كه به

كتاب احكام اسلامى و فتواى حضرت‌عالى توجه پيدا كرده و در جريان واقع شده‌ام، اطلاع يافته‌ام كه قطع نظر از حرمت آن روابط، ازدواج بنده با ايشان شرعى نبوده و فعلاً نيز به سر بردن بنده با او نامشروع است؛ اين موضوع را با خانم مذكوره در ميان گذاشته‌ام و حرمت و نامشروع بودن اين زيستن را به ايشان تذكر داده‌ام؛ او معتقد است تا از حضرت امام دستخطى صادر نشود كه اين ازدواج حرام است، حاضر به انفصال و جدايى نمى‌شوم. اينك حقيقت موضوع به عرض حضور مبارك مى‌رسد؛ استدعا دارم ذيلاً حكم اين موضوع را صادر فرماييد تا مورد اطاعت و عمل طرفين قرار گيرد. در ضمن، اين‌جانب حاضرم براى تأمين آيندۀ زندگانى آن خانم و بچه، يك دستگاه خانه كه دارم تمليك بچه و مادرش نمايم؛ گرچه آن خانم كارمند دولت و حقوق بگير نيز مى‌باشد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، زناى با زن شوهردار موجب حرمت ابديه است؛ بنابر اين ازدواج زانى با آن زن باطل است و بايد از هم جدا شوند؛ و با جهل به مسأله، بچه حكم ولد حلال را دارد.

[سؤال 10394] ‘ 339

بسمه تعالى، زنا با زن شوهردار، موجب حرمت ابدى آن زن بر زانى مى‌شود و بعد از طلاق شوهر، ازدواج آن‌ها با هم باطل است؛ و در صورت اعتقاد [به] صحت عقد، بچه‌ها حكم ولد حلال را دارند.

[سؤال 10395] 5829

بسمه تعالى

حضرت امام دو مسأله در نظر است. با نظر لطف پاسخ دهيد.

بسمه تعالى، در هر دو مسأله، بر يكديگر حرام ابدى هستند و بايد فوراً از هم جدا شوند و نيازى به طلاق ندارد.

[سؤال 10396] ‘ 5453

بسمه تعالى، تكليفى ندارد.

[سؤال 10397] 5830

بسمه تعالى 15 / 12 / 1361

حضور محترم كليۀ برادران حاضر در دفتر بت‌شكن زمان، خمينى كبير، براى من

روشن نماييد كه منظور امام از مسأله 2395 چيست؟

مسأله 2395 - اگر با دختر عمه يا دختر خالۀ خود ازدواج نمايد و پيش از آن‌كه با آنان نزديكى كند با مادرشان زنا نمايد عقد آنان اشكال ندارد.

از خداوند بزرگ، موفقيت و سلامتى شما را آرزومندم.

بسمه تعالى، مقصود در اين مسأله اين است كه اگر عقدى صحيح واقع شد و بعد از آن عمل حرامى انجام شد آن عمل موجب بطلان عقد صحيح نمى‌شود.

[سؤال 10398] 5831

بسمه تعالى

در توضيح المسائل ستون زن‌هايى كه ازدواج با آنان حرام است مسأله 2396 مطرح شده، ولى در اين قسمت در مورد اين‌كه اگر يك كسى ندانسته چنين كارى را انجام بدهد و از آن‌ها هم بچه‌هايى به وجود بيايد و عمل طلاق هم صورت گرفته باشد و در اين صورت مسأله به چه صورت است آيا بچه‌هاى اين پدر حلال هستند يا حرام و گناه اين بچه‌ها چيست و چون اين مسأله برايم خيلى مهم است در شهرمان به يك روحانى مراجعه كردم و سؤالم را مطرح كردم در پاسخ گفتند گناهى است كه پدر كرده و پسر او مقصر نيست و همچنين از طريق تلفن با اين دفتر تماس گرفتم در پاسخ فرمودند كه چون ندانسته اين كار را كرده پس بچه‌هاى او زنازاده نيستند ولى چون من مى‌خواهم با پسر او ازدواج كنم و موضوع حلال يا حرامى است مى‌خواهم بدانم آيا اين پسر با اين مشخصات زنازاده است جواب‌ها مرا قانع نكرده‌اند از حضور شما تقاضا دارم جواب كامل مرا به آدرس زير بفرستيد.

در پايان پيروزى كامل اسلام و مسلمين و سلامتى امام را از خداوند متعال خواستارم.

بسمه تعالى، زنازاده نيست و ازدواج با او اشكال ندارد.

[سؤال 10399] 5832

بسمه تعالى

سراغ دارم كه از روى نادانى و در زمان طاغوت شخصى دختر زنى را كه با او جماع كرده است به همسرى انتخاب كرده و الآن داراى فرزند هم هست آيا همچنان مسأله‌اى چه بايد بشود آيا بايد زن را طلاق داد و مدتى كه زنش بوده است زنا كرده است؟ اين‌جانب سخت در فكر اين مسأله هستم.

ضمناً اى امام بزرگوار هر طورى كه باشد فكر مرا در حل كردن اين مسأله آزاد بفرماييد زيرا مردم از من و امثال من همچنان مسأله‌هايى را مى‌خواهند.

بسمه تعالى، اگر با مادر دخترى زنا كند بعداً نمى‌تواند دختر را عقد كند و اگر عقد كند باطل است ولى چنانچه قبل از زناى با مادر دختر را عقد كند زناى بعد از عقد موجب بطلان عقد نمى‌شود.

[سؤال 10400] 5833

بسمه تعالى 9 / 11 / 1361

با عرض سلام به پيشگاه منجى عالم بشريت، دوازدهمين پيشواى شيعيان، حضرت بقية الله الاعظم، امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ارواحنا له الفداء. و با درود و سلام به محضر مبارك امام امت، رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران به عرض مى‌رسانم كه اين‌جانب در مسأله‌اى از آن مرجع تقليد مسلمين مى‌خواستم استفتايى كنم:

بسمه تعالى، دختر كسى را كه با او زنا كرده نمى‌تواند بگيرد و اگر گرفته بايد از هم جدا شوند و بر يكديگر حرام ابدى هستند.

[سؤال 10401] 5834

بسمه تعالى

اول سلام بر تو اى رهبر عالى‌قدر روح الله موسوى خمينى و سلام بر تو اى نور چشم ملت ايران، آرزوى موفقيت شما را از درگاه خداوند متعال خواستارم.

اين‌جانب كه اين نامه را خدمت شما نوشتم چهارده سال قبل ازدواج كردم. وقتى كه با آن دختر مى‌خواستم ازدواج كنم، به من قول دادند كه چند وقت بماند بعد ازدواج كن. بعد اين‌ها پشيمان شدند. من هم نادان بودم با آن دختر زنا كردم. بعد راضى شدند بعداً مادر آن دختر من را گول زد با آن هم يك دفعه زنا كردم. بعد با آن دختر ازدواج كردم و الآن چهارده سال از اين مسأله مى‌گذرد. از اين زن هفت دختر دارم همه آن‌ها در خانه هستند و زنم هم باردار است. چون قبل از انقلاب دسترسى به رساله شما نداشتم و مقلد شما بودم جاهل به مسأله بودم از آن موقع كه زن گرفتم از كارهاى زشت توبه كردم و بعداً خمس و زكات مالم را دادم. و هميشه وصيت‌نامه دارم و آن را ماه به ماه يا كمتر يا بيشتر تجديد مى‌كنم. و حالا كه رسالۀ شما را گرفتم و مطالعه كردم؛ ديدم ديگر هيچ ندارم؛ افتادم در لجن گناه و معصيت. اول از خدا، دوم از جناب‌عالى راه نجاتى مى‌خواهم.

البته لازم به ذكر است كه همسرم مى‌گويد: من رفتم پيش مادرم، مادرم قسم ياد كرد كه من با شوهر شما نزديكى نكردم.

بسمه تعالى، اگر زناى با مادر، قبل از عقد با دختر باشد، عقد باطل است و بايد جدا شوند.

[سؤال 10402] 5835

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

زنى با مردى ازدواج كرده و بعد از چند سال كه فعلاً داراى بچه هستند، فهميده‌اند كه زوج با مادر زنش قبل از ازدواج زنا كرده و حكم را نمى‌دانستند. اكنون بايد چه كنند؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، به احتياط واجب بايد از هم جدا شوند و حرام ابدى هستند.

[سؤال 10403] ‘ 6556

بسمه تعالى، زناى بعد از عقد موجب بطلان عقد نمى‌شود.

[سؤال 10404] 5836

بسمه تعالى

پيشگاه مبارك زعيم عالى‌قدر جهان تشيّع حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله، از پيشگاه امام خواهش مى‌كنم به چند سؤال من پاسخ دهند:

اولين سؤال من دربارۀ اين است كه: شما در رساله خودتان گفتيد كه پسر مى‌تواند با دختر برادر خود و دختر با پسر برادر خود عروسى كند.

دومين سؤال من دربارۀ اين است كه: شما باز گفته‌ايد كه اگر پسرى با دختر عمه

خود عقد كرد، اگر به عمه خود دخول كند، هيچ اشكالى در عروسى او با دختر عمه‌اش نيست.

سومين سؤال من دربارۀ اين است كه: شما باز گفته‌ايد كه زن به هيچ وجه بدون اجازه شوهر حق ندارد از خانه خارج شود. خواهشمندم كمى بيشتر توضيح دهيد و اگر شما اين‌ها را نگفتيد بفرماييد در روزنامه آن را تكذيب كنند. تا همه مسلمانان ايران با خبر شوند. ديگر عرضى نيست.

بسمه تعالى، ازدواج پسر با دختر برادر و دختر با پسر برادر باطل است و زناى با مادر دختر، اگر قبل از عقد با دختر است موجب حرمت ابديه و بطلان عقد است؛ ولى اگر زنا بعد از عقد باشد عقد را باطل نمى‌كند. و چنين نسبتى كه مرقوم داشته‌ايد صحت ندارد. و زن بدون اذن شوهر نبايد از خانه خارج شود، مگر در واجبات.

[سؤال 10405] 5837

بسمه تعالى 18 / 1 / 1361

برادر مسئول و محترم، پس از تحيت و سلام و عرض تبريك بابت پيروزى رزمندگان در جبهۀ شوش و دزفول و فرارسيدن سال نو به شما اميدوارم كه حالتان خوب باشد.

نظر به اين‌كه در رسالۀ توضيح المسائل امام خمينى، در مسأله شمارۀ 2395 راجع به ازدواج مى‌گويد: «اگربا دختر عمه يا دختر خالۀ خود ازدواج نمايد و پيش از آن‌كه با آنان نزديكى كند با مادرشان زنا نمايد، عقد آنان اشكال ندارد»؛ من به اين مسأله شك و اشكال دارم. از مسئولين محترم خواهش مى‌كنم كه اين مسأله را به صورت كتبى با پست براى ما بفرستيد. بار ديگر از جواب دادن به اين مسأله سپاس‌گزارم.

بسمه تعالى، مقصود اين است كه عمل حرام، موجب باطل شدن عقد سابق نمى‌شود.

[سؤال 10406] 5838

بسمه تعالى

دفتر مرجع تقليد شيعيان جهان، امام خمينى

ضد انقلاب شايعات و تبليغات گسترده‌اى در سطح استان كهكيلويه و بوير احمد و استان خوزستان در مورد مسأله 2395 توضيح المسائل امام پخش كرده‌اند و مى‌گويند: «امام در رساله گفته: هر كس با عمه و خالۀ خود زنا نمايد، اشكال ندارد كه دختر آن‌ها را به همسرى خود چه قبل از عقد و چه بعد از عقد درآورد و در اصل امام نوشته كه زنا اشكال ندارد» حرف آن‌ها از قول توضيح المسائل است. و اين حرف به شدت در روستاها بر سر زبان است و بر روى آن بحث مى‌شود و منجر به دعوا و گاهى اسلحه كشيدن به روى همديگر شده است. خواهشمند است در اين مورد مسأله را بازتر كنيد تا در رسانه‌هاى گروهى براى عموم مردم گفته شود و ضربۀ ديگرى را به سربازان بدون يونيفرم صدام وارد كنيم. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، منظور اين است كه عمل حرام، موجب باطل شدن عقد سابق نمى‌شود و مغرضين از هرگونه خلاف كارى كوتاهى نمى‌كنند.

[سؤال 10407] 5839

بسمه تعالى 24 / 1 / 1361

برادران مسئول پاسخ‌گويى به سؤالات مذهبى دفتر امام، سلام

ضمن عرض سلام اميدوارم كه حال شما و جميع رزمندگان داخلى و خارجى اسلام خوب و در پناه صاحب الزمان محفوظ و پيروز بوده باشيد.

اين‌جانب از شما سؤالى دارم رسالۀ توضيح المسائل امام خمينى را مطالعه مى‌كردم رسيدم به مسأله 2395 كه نوشته است اگر با دختر عمه يا دختر خاله خود ازدواج نمايد و پيش از آن‌كه با آنان نزديكى كند با مادرشان زنا نمايد عقد آنان اشكال ندارد در مسأله بعدى نوشته است اگر با زنى غير از عمه و خالۀ خود زنا نمايد احتياط

واجب است با دخترشان ازدواج نكند. سؤال: زنا كردن با عمه و خاله خود از نظر اسلام حرام است چطور عقد اشكال ندارد؟ خواهش مى‌كنم به طور واضح جواب را برايم بنويسيد تا من هم بتوانم به ملت اين حومه بفهمانم كه روى اين مسأله بد تعبير نكنند.

بسمه تعالى، منظور اين است كه عمل حرام موجب بطلان عقد سابق نمى‌شود.

[سؤال 10408] 5840

بسمه تعالى

پس از سلام، توفيق شما را از خداوند متعال خواهانم

غرض از مزاحمت، اشكالى است كه راجع به مسأله 2395 رسالۀ عمليه امام خمينى، براى اين‌جانب و بعضى اشخاص پيش آمده. صورت مسأله به شرح زير است: «اگر با دختر عمه يا دختر خالۀ خود ازدواج نمايد وپيش از آن‌كه با آنان نزديكى كند بامادرشان زنا نمايد، عقد آنان اشكال ندارد».

اولاً، مگر عمه يا خاله بر انسان محرم نيستند؟! اگر محرمند، زناى با آنان حرام است، چطور ممكن است عقد آنان اشكال نداشته باشد؟! و چگونه مى‌شود كه انسان باز آن چنان رويى داشته باشد كه بعد از زنا با مادر دختر - كه خاله يا عمه است - با دختر او كه زنش نيز هست نزديكى كند؟!

بسمه تعالى، منظور اين است كه عقد بر دختر خاله و دختر عمه از جهت زناى با مادرشان كه بعد از عقد شده، باطل نمى‌شود.

[سؤال 10409] 5841

بسمه تعالى 28 / 10 / 1361

دفتر مرجع تقليد شيعيان جهان، روح الله الموسوى الخمينى

ضمن عرض تبريك پيروزى به رهبر بزرگ اسلام و رزمندگان جبهه‌هاى جنگ

حق عليه باطل، به خصوص آنان كه در هر لباس به كشور جمهورى اسلامى ايران خدمت مى‌كنند.

عرض مى‌شود: ما عشاير و كشاورزان چهارمحال و بختيارى از نظر سواد خيلى عقب هستيم. از نظر كم سوادى خودمان با پاره‌اى از مسائل روبه‌رو شده‌ايم و خيلى هم دربارۀ اين مسأله بحث شده است و بعضى از اشخاص مى‌گويند كه اين مسأله از توضيح المسائل امام نمى‌باشد و آن مسأله اين است: مسأله 2394 مى‌فرمايد: «اگر انسان پيش از آن‌كه دختر عمه يا دختر خالۀ خود را بگيرد، با مادر آنان زنا كند، ديگر نمى‌تواند با آنان ازدواج كند». اين مسأله از نظر ما خيلى خوب و درست است. مسأله ديگر، مسأله 2395 مى‌فرمايد: «اگر با دختر عمه يا دختر خالۀ خود ازدواج نمايد و پيش از آن‌كه با آنان نزديكى كند با مادرشان زنا نمايد، عقد آنان اشكال ندارد». از نظر ما اين مسأله، خيلى مشكل است! از مرجع تقليد تقاضامندم كه اين مشكل را حل نمايد و جواب صحيح زير همين ورقه با مهر مرجع تقليد بفرستد تا بعضى از مردم به اين مشكلات برخورد نكنند. اگر اين مسأله از توضيح المسائل امام نيست، دستور فرماييد از كتاب حذف شود.

دعاى خير تمامى مظلومان بدرقۀ راه آن رهبر انقلاب و اميد مستضعفان باد

بسمه تعالى، حكم همان است كه از رساله نقل كرده‌ايد و اشكال ندارد و منظور اين است كه عمل حرام اگر بعد از عقد واقع شده، موجب باطل شدن عقد سابق نمى‌شود.

[سؤال 10410] 5842

بسمه تعالى

زنى از زنا حامله شده و شخصى با آن زن به همين حال ازدواج كرده، آيا عقد او صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 10411] 5843

بسمه تعالى

خدمت پيشواى امت مسلمان و شيعه اثنا عشر، حضرت آيت الله العظمى، رهبر عالى‌قدر، امام خمينى، با عرض سلام، به استحضار مى‌رساند:

آقايى داراى گرفتارى خانوادگى مى‌باشد. ايشان قبل از ازدواج در اين خانواده با خواهر اولى رابطۀ نامشروع برقرار كرد. خواهر اولى، شوهر كرد و او با خواهر دومى نيز رابطه دوستى برقرار كرد و بعداً به رابطه نامشروع كشيده شد. سپس با او ازدواج نموده است و فعلاً داراى يك فرزند پسر مى‌باشد. به هم علاقه زيادى دارند. از محضر جناب‌عالى تقاضاى راهنمايى را دارند كه آيا اين ازدواج شرعى است و مى‌توانند ادامه زندگى دهند؟

بسمه تعالى، ازدواج صحيح است.

[سؤال 10412] 5844

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، قسمت مسائل شرعيه، با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و شهيدان راه حق و كليۀ رزمندگان سپاه اسلام

من زنى هستم كه پس از طلاق از شوهر اولم پس از چندين سال با آقايى آشنا شدم و از روى ناآگاهى و نادانى با مرد مزبور عمل زنا انجام دادم وپس از مدتى به عقد همين مرد در آمدم و صاحب سه فرزند مى‌باشم. خواهش مى‌كنم مرا از نظر شرعى راهنمايى فرماييد تا از اين عذاب الهى كه مرا عذاب مى‌دهد نجات پيدا كنم. و ضمناً جواب بدهيد كه آيا عقد به‌هم مى‌خورد و ما براى يكديگر حرام مى‌شويم يا نه؟

بسمه تعالى، درفرض سؤال، شما بر آن مرد حرام نشديد و ازدواج مذكور محكوم به صحت است.

ازدواج با دو خواهر و نامحرم بودن خواهر زن

[سؤال 10413] 5845

بسمه تعالى

سلام و درود به رهبر كبير انقلاب امام خمينى، دامت بقائه

پس از عرض سلام، سؤال من راجع به مسأله‌اى است كه در جلد سوم رساله نوين در مورد محارم سببى آمده است و طبق آن خواهر زن و شوهر خواهر تا در همسريت يكديگر قرار دارند محرم مى‌شوند گويا در مورد اين مسأله فتواى تازه‌اى داده شده است. عده‌اى مى‌گويند كه خواهر زن محرم است حتى مو و بدن او را ببينند. و عده‌اى مى‌گويند كه نامحرم است و اين اشتباه شده است. لذا حقير جواب آن‌را به طور واضح خواستارم كه خواهر زن و همچنين شوهر خواهر محرمند كه مو و بدنِ زن را نگاه كنند يا خير؟

بسمه تعالى، خواهر زن محرم نيست.

[سؤال 10414] 5846

بسمه تعالى

خدمت پدر بزرگوارم سلام، با سلام به رهروان راه الله و با درود بر شهيدان به خون خفته. پس از عرض سلام سلامتى شما را از درگاه خداوند منّان خواهانم.

پدر جان، ان شاء الله كه اين نامه به دست شما برسد تا هرچه زودتر به حرف ما رسيدگى كنى. پدر جان، من دخترى هستم 17 ساله، از شما يك سؤال دارم و ان شاء الله به سؤال ما رسيدگى و پاسخ خواهى داد. پدر در رساله دوم خانواده در يكى از صفحات اين رساله شما دربارۀ محارم نوشته بوديد كه شوهر خواهر با خواهر زن خود محرم است تا مدتى كه خواهر بميرد و بعد خواهر زن با شوهر خواهر نامحرم مى‌شود. سؤال اين است كه آيا اين مطلب صحيح است يا نه؟

خدايا خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، خدايا خدايا رزمندگان ما را نصرت و يارى فرما

بسمه تعالى، محرم نيستند وآنچه در رساله مرقوم در اين جهت نوشته شده صحيح نيست.

[سؤال 10415] 5847

بسمه تعالى

خدمت برادران مسئول در دفتر رهبر كبير انقلاب و مرجع عالى‌قدر عالم تشيّع، سلام عليكم، ما برادران شما در جبهۀ غرب، شبى در حال تفحّص كتاب رسالۀ نوين جلد سوم (مسائل خانواده) در صفحۀ 82 در بند 5 از محارم سببى دچار اشكال و اختلاف عقيده شديم، لذا بهتر ديديم كه از شما عزيزان يارى طلبيده و بپرسيم كه: آيا خواهر زن محرم است؟ آيا شوهر خواهر محرم است؟ خواهشمند است به طور واضح و روشن توضيح فرماييد.

بسمه تعالى، خواهر زن و شوهر خواهر محرم نيستند و بايد حجاب واجب اسلامى در اين دو مورد نيز مانند ساير موارد مواجهه با نامحرم مراعات شود.

[سؤال 10416] 5848

بسمه تعالى 23 / 10 / 1361

با سلام و درود بيكران بر برادران حزب‌اللهى و با درودى كه از ته قلبم برمى‌خيزد خدمت پيرجماران، خمينى بزرگ

غرض از مزاحمت، سؤالى است كه مدتى براى من مطرح شده و آن سؤال، راجع به محرميت مى‌باشد: مسلم است كه من طبق مسأله 2390 رسالۀ حضرت‌عالى نمى‌توانم تا زمانى كه خواهرم در قيد حيات است به عقد شوهر خواهرم درآيم. آيا در مورد حجاب هم شوهر خواهرم به من محرم است يانه؟ و آيا اگر من با لباس مرتب

و پوشيده، فقط بدون روسرى و چادر نزد شوهر خواهرم - كه البته همۀ خانواده آن را به عنوان برادر بزرگمان قبول داريم - حاضر شوم، دچار گناه در بارگاه الهى مى‌شوم يا نه؟

از اين‌كه جواب مرا بدهيد و مرا از اين نگرانى راحت سازيد، صميمانه سپاس‌گزارم. به اميد سلامتى و راحتى و طول عمر براى امام امت و همۀ امت حزب‌الله

بسمه تعالى، شوهرخواهر نامحرم است مثل ساير نامحرم‌ها و بايد رعايت حجاب شرعى نسبت به او بشود.

[سؤال 10417] ‘ 3302

بسمه تعالى، خواهر زن نامحرم است.

[سؤال 10418] 5849

بسمه تعالى 1 / 10 / 1361

دفتر امام خمينى، قسمت استفتائات

با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى و سلام به تمامى رزمندگان اسلام در كليۀ جبهه‌هاى نبرد حق عليه باطل و با درود فراوان به روان پاك شهيدان انقلاب اسلامى ايران و با درود و سلام به كليۀ مسئولين جمهورى اسلامى ايران و شما برادران عزيز كه در راه ترويج دين انسان‌ساز اسلام كوشش مى‌كنيد و اميدوارم كه موفق باشيد.

برادر عزيز! من يك سؤال دارم و اين سؤال را با عدۀ زيادى از افراد در ميان گذاشته‌ام ولى به نتيجه نرسيده‌ام. سؤال اين است: اگر من با دخترى ازدواج كردم، آيا خواهران اين دختر هم به من محرم مى‌شوند يا نه؛ يعنى خواهر زن به شوهر خواهر محرم است يا نه؟ طبق فتواى امام خمينى پاسخ دهيد.

بسمه تعالى، خواهر زن محرم نيست.

[سؤال 10419] 5850

بسمه تعالى 9 / 10 / 1361

مسئولين محترم پاسخ به نامه‌هاى واصله به دفتر امام، مدّ ظله العالى

با درود بى‌حد و حصر به رهبر كبير انقلاب و به اميد پيروزى حق بر كليۀ جبهه‌هاى باطل و با درود بر شما مسئولين متعهد و همچنين درود بر رزمندگان اسلام

برادران ارجمند! تقاضا مى‌شود در صورت امكان، به يك سؤال تقريباً ابهام برانگيز از نظر اين‌جانب پاسخ فرماييد.

بسمه تعالى، محرم نيستند.

[سؤال 10420]

بسمه تعالى، جمع بين دو خواهر در ازدواج صحيح نيست.

[سؤال 10421] 5851

بسمه تعالى 5 / 11 / 1361

محضر محترم دفتر حضرت امام خمينى، با سلام و درود بر امام خمينى، براى اين‌جانب مسأله‌اى پيش آمده است، كه صحيح دانستم با آن دفتر تماس گرفته و پاسخ صحيح و فتواى دقيق امام را دريافت نمايم.

آيا نگاه كردن مرد به موى خواهر زنش، تا وقتى خواهر ديگر همسر او است، در صورتى كه روسرى سرش است، اما يا كنار مى‌رود، يا مقدارى از مويش ديده مى‌شود، جايز است يا خير (محرم موقت)؟ خواهشمندم توضيحات لازم را مبذول داريد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، جايز نيست.

[سؤال 10422] 5852

بسمه تعالى

بعد از طلاق و جدايى از زن اول كه در عقد دائم بوده، پس از چه مدّت مى‌توان با خواهر او ازدواج نمود؟

بسمه تعالى، اگر طلاق بائن است بعد از طلاق، و اگر رجعى است بعد از گذشتن ايّام عدّه.

لواط، آثار و توابع آن

[سؤال 10423] 5853

بسمه تعالى 17 / 12 / 1361

خدمت برادر محترم سلام

اگر كسى با هم‌جنس خود عمل لواط انجام داده باشد، البته در دوران كودكى از حدود نه يا ده سالگى و اكنون بخواهد با خواهر، مادر يا دختر آن شخص ازدواج كند آيا مى‌تواند، يا اين‌كه براى او حرام ابدى است؟ چون كه مقلد امام هستم مى‌خواستم از آن مرجع تقليد كسب تكليف كنم.

بسمه تعالى، اگر دخول واقع شده ولو به كمتر از ختنه‌گاه خواهر و مادر و دختر مفعول بر فاعل حرام ابدى است.

[سؤال 10424] 5854

بسمه تعالى

اگر دو پسر بچۀ در حدود هشت تا ده ساله مثلاً با هم جمع شوند و بعداً فاعل، خواهر مفعول را بگيرد و قبلاً مقلد يكى از مراجع بوده و ايشان جايز مى‌داند اگر به حد تكليف نرسد، مى‌تواند با خواهر مفعول ازدواج كند و همچه مسأله‌اى واقع شده و ازدواج كرده و اما حال از آن مجتهد برگشته و مقلد امام شده، آيا بايد زنش را طلاق بدهد؟ نظر به اين‌كه امام در رسالۀ خودشان مى‌فرمايد كه حتى اگر دو پسر بچه هم اين

كار را انجام دهند، نمى‌تواند با خواهر مفعول ازدواج كند، تكليف اين شخص چيست؟ آيا بايد جدا شود يا نه؟ والسلام عليكم

بسمه تعالى، اگر معلوم است كه دخول، محقق شده، خواهر مفعول بر فاعل حرام است و طلاق ندارد.

[سؤال 10425] 5855

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت آقاى حاج سيد روح الله الموسوى الخمينى

پس از عرض سلام، خواهشمندم به سؤال زير جواب بفرماييد؛ شخصى بالغ با شخصى بالغ عمل لواط انجام داده و بعد از ده سال چون مسأله را نمى‌دانسته‌اند لواط‌كننده با خواهر لواط‌دهنده ازدواج كرده و اكنون كه دو فرزند دارند، مسأله را دانسته‌اند؛ تكليف چيست؟ آيا عقد صحيح است يا خير؟ و آيا لواط كننده لازم است براى پاك‌سازى خود را به امام و يا حاكم شرع معرفى بكند كه حد لازم را بر او جارى بكنند يا بين خود و خدايش توبه بكند كافى است؟

بسمه تعالى، عقد باطل است و معرفى لازم نيست و اولاد حكم حلال را دارد.

[سؤال 10426] 5856

بسمه تعالى 30 / 11 / 1361

سلام به رهبرمان امام خمينى، اميدوارم كه هميشه سلامت باشيد و از خداوند مى‌خواهم كه شما را براى ما نگهدارد؛ آمين يا رب العالمين.

من سؤالى از شما دارم كه كتبى مى‌نويسم و از شما هم مى‌خواهم كه جوابم را هرچه زودتر كتبى بدهيد. سؤال من اين است كه هفت سال پيش ازدواج كردم و بعد از دو سال شوهرم به من گفت كه طبق رساله و مسأله 2405 ما بر هم حرام هستيم و نمى‌بايست ازدواج مى‌كرديم و الآن هم بايد هرچه زودتر از هم جدا شويم؛ چون من

در سن پانزده سالگى با برادرت لواط كرده و نمى‌دانستم كه نبايد با تو ازدواج كنم و حال بايد بگذارى تا بچه‌مان بزرگ شود و بعد من و تو از هم جدا شويم.

اى امام! به جز جدايى راهى براى ما نيست؟ براى شما نوشتم تا جوابم را بدهى و اطمينان كامل داشته باشم و بعد جدا شوم. ما الآن سه بچه داريم. يك دختر 5 ساله و دو پسر دو قلوى سه ساله. خواهش مى‌كنم جواب را هرچه زودتر بنويسيد و ما را راهنمايى كنيد. متشكرم، اگر بد نوشته‌ام به خوبى خودتان ببخشيد.

بسمه تعالى، اگر آنچه نوشته‌ايد ثابت است بايد فوراً از هم جدا شويد، و نيازى به طلاق ندارد، و بر يكديگر حرام ابدى هستيد، ولى بچه‌ها حكم ولد حلال دارند مگر بچه‌هايى كه بعد از علم به حرمت، نطفۀ آن‌ها منعقد شده باشد.

[سؤال 10427] 5857

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى مدّ ظله العالى

بسمه تعالى، خواهر مفعول به فاعل حرام است.

بسمه تعالى، غذا حلال است و تصرّف در ظرف حرام است.

[سؤال 10428] 5858

بسمه تعالى 1 / 3 / 1983

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى جهان، اميد مستضعفين جهان، خصوصاً مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان، ولى فقيه، نايب الامام، حضرت آيت الله العظمى امام

خمينى، دام ظله العالى، بعد از قدم‌بوسى، فتواى جناب‌عالى را درباره اين مسائل لازم داريم.

بسمه تعالى، اگر دخول محقّق شده، ولو به كمتر از ختنه‌گاه نمى‌تواند آن‌ها را بگيرد.

بسمه تعالى، بايد تشهد نماز به همان طور كه وارد شده و متعارف است خوانده شود.

[سؤال 10429] 5859

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

سلام بر رهبر بزرگ اسلام، حضرت آيت الله امام خمينى

من تقريباً يازده يا دوازده ساله بودم كه با پسر همسايه‌مان كه از من كوچك‌تر بود لواط كردم، اميدوارم كه خداوند مرا ببخشد، اكنون مى‌خواهم با خواهر او عروسى كنم و هم من به دختر علاقه دارم و هم او به من؛ چون با هم بزرگ شده‌ايم و سه بار هم استخاره كردم خوب آمده حالا شما بفرماييد چه كنم؟

بسمه تعالى، اگر يقين داريد به دخول - ولو به كمتر از ختنه گاه - خواهر او بر شما حرام است و ازدواج با او باطل است؛ و در صورت شك، ازدواج محكوم به صحت است.

[سؤال 10430] 5860

بسمه تعالى

محضر مقدس امام خمينى، با درود فراوان به رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى و نايب بر حق مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

در ايام كودكى يعنى حدود 8 الى 9 سالگى، دو تا بچه با يكديگر لواط كرده‌اند و بعد از چند سال، خواهر مفعول را براى فاعل خواستگارى كرده و مدت 5 سال اين دختر در گفت‌وگوى پسر بوده است و ميان مردم و اهل قبيلۀ دو طرف پخش شده كه فلانى براى فلانى است و هنگام عقد، من از جريان ايشان اطلاع پيدا كرده و گفته‌ام كه بر طبق مسأله 2405 از رسالۀ امام، اين دختر بر شما حرام است و من تا اندازه‌اى مانع كار ايشان شده‌ام.

خواهشمندم هرچه زودتر جواب مسأله ما را بدهيد كه شايد بتوانم يك قدمى در راه رضاى خدا بردارم.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر يقين به دخول - ولو به كمتر از ختنه گاه - داشته باشند، ازدواج باطل است؛ و اگر يقين ندارند، ازدواج مانع ندارد.

[سؤال 10431] 5861

بسمه تعالى

حضور محترم دفتر استفتائات امام خمينى، ارواحنا فداه

در حدود 7 يا 8 سال پيش من با برادر دخترى عمل لواط انجام داده‌ام؛ در آن زمان كه چيزى نمى‌فهميدم و نابالغ هم بودم. باتوجه به مسأله 2405 و 2406 رسالۀ امام اگر كسى شك كند كه به اندازه ختنه‌گاه داخل شده يا نه؟ و يا در صورتى كه از روى ندانستن مسأله با خواهر مفعول ازدواج بكند و بعد از ازدواج مسأله را بفهمد، آيا اين دختر بر او حرام است يا خير؟

از شما خواهشمندم اين دو مسأله مهم را براى من روشن كنيد به طورى كه ديگر براى من شك و شبهه‌اى نماند.

بسمه تعالى، اگر دخول واقع شده، ولو به كمتر از ختنه‌گاه، خواهر مفعول بر فاعل حرام است؛ هر چند از روى جهل باشد.

[سؤال 10432] 5862

بسمه تعالى

حضرت عالى در توضيح المسائل در مسأله 2405 فرموده‌ايد: «مادر و خواهر و دختر پسرى كه لواط داده بر لواط كننده حرام است، اگرچه لواط كننده و لواط دهنده بالغ نباشند، ولى اگر گمان كند كه دخول شده يا شك كند كه دخول شده يا نه بر او حرام نمى‌شود». خواهشمندم در اين مورد كمى توضيح دهيد.

از خداوند متعال، توفيق و عمر بيشتر امام كبير را مسئلت دارم

بسمه تعالى، اگر معلوم است كه دخول واقع شده ولو به كمتر از ختنه‌گاه، خواهر و مادر و دختر لواط دهنده بر فاعل حرام ابدى است و اگر شك در دخول حتى به مقدار مذكور باشد، حرمت ثابت نيست.

[سؤال 10433] 5863

بسمه تعالى 14 / 3 / 1361

اى امام من حدود 13 سال پيش بچه بودم با پسرى و خواهر آن لواط كردم بعداً بدون در نظر گرفتن اين مسأله چون ندانسته بودم عاشق آن دختر شدم حال آيا آن دختر بر من حرام شده است؟

بسمه تعالى، اگر دخول نسبت به آن پسر متحقق شده ولو به مقدار حشفه خواهر او بر شما حرام ابدى است.

[سؤال 10434] 5864

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى، سيد روح الله الموسوى الخمينى

بعد از سلام و دست‌بوسى، استدعا دارم به سؤالم پاسخ دهيد، قبلاً از محبت شما سپاس‌گزارم. با كمال معذرت بايد عرض كنم كه حدود يك سال و نيم است دخترى را خواستگارى كرده‌ام و در گذشته مرتكب عمل خلاف اسلام با برادر وى شده، در

صورتى كه اصلاً از عواقب آن اطلاع نداشته و اكنون كه اطلاع يافته‌ام، نادم و پشيمان هستم. و حال استدعا دارم با اين‌كه بر هم زدن اين موضوع باعث كينه و دشمنى دائم والدين مى‌شود، مرا راهنمايى كنيد و هر دستورى كه اسلام مى‌فرمايد صادر كنيد، تا خود اجرا كنم.

بسمه تعالى، نمى‌توانيد با او ازدواج كنيد و اگر ازدواج كنيد، باطل است و بر شما حرام ابدى است.

[سؤال 10435] 5865

بسمه تعالى 18 / 1 / 1360

محضر مبارك امام امت، خمينى عزيز، متّع الله المسلمين بطول بقائه الشريف

در رسالۀ عمليۀ آن حضرت، مسأله شمارۀ 2405 آمده: مادر و خواهر و دختر پسرى كه لواط داده، بر لواط كننده حرام است.

بسمه تعالى، فرق نمى‌كند.

[سؤال 10436]

بسمه تعالى، حكم همان است كه در رساله ذكر شده و اختصاص به زمان خاصى ندارد و قابل عفو نيست.

[سؤال 10437] 5866

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى نايب الامام، امام خمينى، دامت بركاته

محترماً به عرض مى‌رساند: شخصى با برادر همسرش قبل از ازدواج لواط نموده و بعد از چند سال با خواهر ايشان ازدواج نموده است و در شرايط فعلى داراى دو فرزند مى‌باشد و جاهل به مسأله بوده و به طور كلّى قبل از ازدواج اطلاعى از اين مسأله نداشته و اخيراً كه رساله را مطالعه مى‌نموده، به اين مسأله برخورد كرده است. فاعل يقين دارد كه دخول شده؛ اما مفعول يقين دارد - به طورى كه قسم مى‌خورد - دخول نشده است. حال با در نظر گرفتن شرايط فرهنگ حاكم بر جامعۀ قبل از انقلاب كه جوانان بى‌اطّلاع از اين مسائل بودند و در حال حاضر، وضعيت زندگى و جوّ فعلى خانوادگى متفاوت شده، نظر شريف را در امر حلّ اين مسأله مرقوم فرماييد.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر فاعل يقين به دخول دارد، بايد از همسر خود اجتناب كند و از او جدا شود و اگر شك دارند، ازدواج محكوم به صحت است.

[سؤال 10438] 5867

بسمه تعالى

اگر كسى در اثر جهل به حكم شرعى با خواهر كسى كه با او لواط نموده ازدواج نمايد، و بعد از گذشت چندين سال با چند فرزند اكنون متوجّه حرمت ازدواج شده باشد، با در نظر گرفتن حيثيّت فرد، اكنون تكليف شرعى چيست؟

بسمه تعالى، اگر دخول محقّق شده به لواط دهنده - ولو به كمتر از ختنه گاه - عقد ازدواج باطل است، و بايد از هم جدا شوند، و با فرض جهل، بچه‌ها حكم حلال زاده دارند.

[سؤال 10439] 5868

بسمه تعالى

حدود سيزده سال پيش به علت خصومتى كه بين دو پسر پيش مى‌آيد يكى از آن‌ها از روى انتقام با ديگرى لواط مى‌كند، در آن موقع پسرى كه با او لواط شده مى‌گويد كه عمل (دخول) انجام نشده ولى شخص فاعل مى‌گويد كه اين كار انجام شده؛ پس از يازده سال كه از اين موضوع مى‌گذرد، شخص فاعل با خواهر مفعول ازدواج مى‌كند و صاحب فرزند هم مى‌شوند، ولى اكنون اين مسأله برايشان پيش آمده كه آيا اين زن و شوهر ازدواجشان با هم حرام بوده يا نه؟ تكليف چيست؟

خدايا، خدايا تا انقلاب مهدى خمينى را نگهدار، از عمر ما بكاه و به عمر او بيفزا

بسمه تعالى، اگر دخول نشده يا معلوم نيست كه دخول شده باشد، ازدواج اشكال ندارد؛ ولى اگر دخول معلوم است، ازدواج با خواهر مفعول باطل است و بايد از هم جدا شوند.

[سؤال 10440] 5869

بسمه تعالى

سرپرست محترم دفتر مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان و رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، ضمن سلام و با درود بر امام امت، خمينى بت‌شكن و قلب پرتوان امت شهيد پرور و مجاهد ايران و با سلام و درود به روح پرفتوح شهداى گلگون كفن انقلاب اسلامى و مخصوصاً جنگ تحميلى صدام كافر، با عرض معذرت از اين‌كه مزاحم اوقات شريف مى‌شوم.

اگر پسر هفده ساله‌اى كه خودش تمايل به ازدواج نداشته باشد و با زور و كراهت پدر و مادرش با يك دخترى ازدواج نمايد و بعد بفهمد كه قبلاً با برادر نامبرده، عمل قبيح لواط انجام داده - در حالى كه طبق فتواى حضرت امام اگر قبل از ازدواج اين عمل انجام پذيرد، حرام هميشگى مى‌شود - آيا جايز است اين زن را در خانۀ خودش نگه

دارد و اگر اولادى هم داشته باشند حلال‌زاده است يا حرام‌زاده؟

بسمه تعالى، بايد از هم جدا شوند و بر يكديگر حرام ابدى هستند و بچه، حكم ولد حلال را دارد.

[سؤال 10441] 5870

بسمه تعالى 31 / 5 / 1361

اين‌جانب چند سالى است دخترى را براى ازدواج در نظر گرفته‌ام، و دختر و خانوادۀ وى هم با ازدواج ما موافقت كرده‌اند، ولى من در زمان گذشته از روى نادانى و جوّ حكومت طاغوت با برادر آن دختر لواط كرده‌ام، و حالا سخت پشيمانم، اكنون با مسأله‌اى در رساله برخورد كردم كه وقتى آن را به دقت خواندم متوجه شدم نمى‌توانم با اين دختر ازدواج كنم. لطفاً بفرماييد تكليف من چيست؟

بسمه تعالى، اگر يقين داريد كه به برادر آن دختر دخول كرديد، دختر بر شما حرام ابدى است و نمى‌توانيد با او ازدواج كنيد؛ و براى حفظ آبرو مى‌توانيد با خوددارى از ازدواج با آن دختر، موضوع را كتمان كنيد.

[سؤال 10442] 5871

بسمه تعالى 18 / 7 / 1361

درود به رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، پس از عرض سلام، سلامتى امام امت و شما روحانيان عزيز را از درگاه خداوند متعال خواستارم.

در كودكى و در سن پنج سالگى با پسرى عمل لواط انجام دادم و بعداً با خواهر او مرتكب عمل منافى عفت شدم حال آيا مى‌توانم اين دختر را به عقد خودم در بياورم يا نه؟

بسمه تعالى، اگر يقين داريد هنگام عمل شنيع لواط، دخول انجام گرفته، خواهر مفعول بر شخص فاعل حرام ابدى است و نمى‌تواند با او ازدواج كند.

[سؤال 10443]‘ 5827

بسمه تعالى، در فرض مذكور، رجوع و عقد مانع ندارد.

[سؤال 10444] 5872

بسمه تعالى

به نام خداوند يارى دهنده خردها و انديشه‌ها

«مسأله 2405. مادر و خواهر و دختر پسرى كه لواط داده بر لواط كننده حرام است اگر چه لواط كننده و لواط دهنده بالغ نباشند؛ ولى اگر گمان كند كه دخول شده يا شك كند كه دخول شده يانه، بر او حرام نمى‌شوند». با توجه به اين مسأله، به سؤالاتم جواب بدهيد:

بسمه تعالى، حكم همان است كه از رساله نقل كرده‌ايد و با شك در دخول يا يقين به عدم دخول، ازدواج مانع ندارد و در صورتى كه ازدواج حرام است، اگر ازدواج كنند باطل است و حكم اجنبى را دارند.

[سؤال 10445] 5873

بسمه تعالى

به نام خدا پاسدار حرمت خون شهيدان

در سال 1353 با يك نفر عمل ننگين لواط انجام داده‌ام و چون مسأله را نمى‌دانستم و اطلاعى از مسائل نداشته‌ام در سال 61 با خواهر او ازدواج كرده‌ام و در يك شب كه در پاى منبر يك روحانى بودم كه اين مسأله را گفت: اگر كسى چنين عملى بكند ازدواج با خواهر لواط دهنده حرام است واقع قضيه اين است كه نمى‌دانم دخول محقّق شده يا نه؟ در اين صورت آيا مى‌توانم با خواهر آن شخص ازدواج كنم يا نه؟

بسمه تعالى، اگر شك در دخول داشته باشد ازدواج مانع ندارد ولى در صورت يقين به دخول مقدارى از ختنه‌گاه، ازدواج فاعل با خواهر مفعول حرام و باطل است.

[سؤال 10446] 5874

بسمه تعالى 1 / 6 / 1361

حضور محترم رهبر انقلاب اسلامى ايران و سيدالعلماء و المجتهدين، سيد روح‌الله موسوى خمينى، دامت افاضاته الشريف

پس از عرض سلام؛ سلامتى وجود شريفتان را از درگاه خداوند تبارك و تعالى خواهانم و آرزو دارم كه خداوند وجود شريفتان را از گزند روزگار حفظ بفرمايد و تا انقلاب مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) طول عمر به شما عطا بفرمايد تا از وجودتان اسلام و مسلمين بهره‌بردارى كنند.

اين‌جانب يك سؤال بسيار مهمى برايم پيش آمده كه در رساله آن را نيافتم، به همين علت قصد كردم تا آن را از شما به طور مستقيم سؤال كرده و با دستخط شريف جواب آن‌را بنويسيد.

من بر سر دو راهى رسيده‌ام. من و يكى از دوستانم هميشه با هم بوديم، اما چون

مهر و محبت ما خدايى نبود به درۀ گناه عظيم و كبيره‌اى افتادم و خواستم از او كناره بگيرم كه ديدم اين كارم حسد را به وجود مى‌آورد. امتحان هم كردم و هر دفعه حسدم بيشتر مى‌شد. فكر كردم كه با او فقط سلام عليكى داشته باشم؛ ولى باز ديدم با اين‌كار نيز به وسيلۀ مهر و محبتى كه با هم داريم، نزديك‌تر مى‌شويم و شيطان هم بيشتر فرياد پيروزى را سر مى‌دهد. بعد فكر كردم كه از او به طور كلى كناره‌گيرى كنم، باز مشكلى پيش رويم آمد كه بيش از سه روز دورى روا نباشد و نماز قبول نباشد. چه كنم؟ از شما خواهش مى‌كنم مرا راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، اگر از با هم بودن به گناه مى‌افتيد بايد از هم جدا شويد.

4 - ازدواج در عدّه و تكميل عدد

اشاره

[سؤال 10447] 5875

بسمه تعالى 12 / 8 / 1361

دفتر استفتاى امام خمينى مدّ ظله العالى

اين‌جانب به علت ناآگاهى از مسائل شرعى، با مردى كه مسلمان بود و نماز نمى‌خواند، صيغۀ موقت خواندم. مرد صيغه را بلد نبود، ولى من گفتم كه من به اين شكل مى‌گويم، تو هم اين‌را بگو و او هم عمل كرد. مدت، يك‌ساعت بود؛ ولى كارى كه داشتم، در مدت يك ساعت تمام نشد؛ لذا چون فكر مى‌كردم كه تمديد مدت، ديگر احتياج به صيغه خواندن ندارد، مجدداً بدون خواندن صيغه با مرد تماس گرفتم و متأسفانه بين ما نزديكى صورت گرفت. و اما پس از ده روز كه از اين مسأله گذشت، من با مردى كه بسيار مؤمن بود، به طور دقيق - طبق رساله - عقد موقت شدم و اكنون متوجه اين شده‌ام كه آيا آن صيغۀ قبلى باعث اشكال در صيغۀ بعدى هست يا خير؟ توضيح اين‌كه: من هنگام عقد اول باكره نبودم. ضمن التماس دعاى فراوان، خواهشمندم تكليف مرا بيان فرماييد. والسلام عليكم ورحمة الله

بسمه تعالى، اگر عقد اول، صحيح هم واقع نشده باشد، نظر به اين‌كه شما به

خيال صحت عقد با آن مرد همبستر شديد، بايد عدّه نگهداريد و عقد دوم اگر در زمان عدّه عقد اول واقع شده، باطل است.

[سؤال 10448] 5876

بسمه تعالى

با عرض سلام و عذرخواهى قبلى، جواب مسأله‌اى را از دفتر امام مى‌خواستم كه بدون مقدمه و اتلاف اوقات شريفتان، مطرح مى‌كنم البته براى گرفتن جواب درست و حكم كامل، احتياج به توضيح زيادى دارد كه بنده سعى مى‌كنم خلاصه عرض كنم.

از طرفى پيش پدر دختر مى‌رود و با انواع دروغ‌ها و تهمت‌ها به دختر، وانمود مى‌كند كه دختر منحرف است و به استادش نيز (همان مرد) اظهار عشق كرده و مى‌گويد با او ازدواج كند! در ضمن به پدر مى‌گويد: تو با دخترت صحبت نكن؛ چون اگر او بفهمد من حرف‌هاى او را به تو گفتم، خودش را مى‌كشد! به هر حال پدر باز هم سخت مخالفت مى‌كند، اما بعد كه فكر مى‌كند دختر قلباً راضى است، با كراهت وكالت مى‌دهد تا مرد مذكور غياباً پيش عاقدى برود و دختر را به عقد دائم خود درآورد. اين‌ها مدتى عقدكرده باقى مى‌مانند؛ بعدها كه حيله‌هاى اين نامرد آشكار مى‌شود، دختر راضى به اين ازدواج نمى‌شود و پدر دختر هم مى‌گويد: من هم آن موقع كه براى

وكالت رضايت دادم، قلباً راضى نبودم و رضايت دخترم را در نظر داشتم؛ حالا كه اين مرد را شناختم اصلاً راضى نيستم.

اين دختر خانم تصميم قاطع دارد كه اگر عقدش صحيح بوده طلاق بگيرد. در صورتى كه بين اين دو نفر بايد صيغۀ طلاق جارى شود، مدت عدّه اين خانم مطرح مى‌شود. اين‌ها نزديكى به معناى دخول كامل نداشته‌اند؛ اما بنا به گفتۀ پزشك، پردۀ بكارت «مختصرى» صدمه خورده؛ آيا در اين صورت، عدّه لازم است و اگر جواب مثبت است، چه مدت؟

در صورتى كه بكارت كاملاً سالم باشد و دكتر ديگرى اين‌را بگويد، آيا ايشان بايد بعد از طلاق عدّه نگهدارند؟ اگر ايشان در مدت عدّه، به عقد ديگرى درآيد، ولى به هيچ وجه تا مدت اتمام عدّه، نزديكى نداشته باشند، آيا اين كار حرام است؟

بسمه تعالى، اگر به قدر حشفه داخل كرده باشد، ولو اين‌كه پردۀ بكارت سالم مانده باشد، حكم مدخول‌بها دارد كه بايد پس از طلاق، عده نگهدارد و مدت آن سه طهر است؛ و عقد در حال عدّه باطل است، و اگر با علم به حرمت باشد، ولو اين‌كه نزديكى انجام نگيرد موجب حرمت ابدى مى‌شود.

در ضمن بايد ذكر شود كه هيچ‌گونه سندى - نه در شناسنامه و نه در ورقه‌اى از طرف عاقد - مبنى بر اين‌كه عقدى صورت گرفته وجود ندارد؛ تنها ادّعاى آن مرد است كه مى‌گويد: من با وكالت پدر غياباً دختر را به عقد دائم خودم درآوردم و طلاقش هم نمى‌دهم؛ او زن شرعى من است.

بسمه تعالى، اگر در اصل وقوع عقد شرعى توافق دارند، در فرض سؤال، عقد محكوم به صحت است و راه جدايى طلاق است؛ ولى چنانچه در اصل وقوع عقد اختلاف داشته باشند، بايد به محاكم صالحه مراجعه كنند.

خداوند متعال سايۀ حضرت مستطاب عالى را تا انقلاب حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بر سر مستضعفين جهان قائم بدارد، آمين، بحق محمد و آله الطاهرين.

[سؤال 10449] 5877

بسمه تعالى 4 / 9 / 1358

خانمى كه در عده طلاق بوده است با عدم علم به حرمت مؤبد به عقد ديگرى درآمده است؛ حكمش چيست؟

بسمه تعالى، عقد ازدواج در حال عدّۀ غير، سبب حرمت ابدى است. بلى، در صورتى كه زن و مرد جاهل باشند به اين‌كه زن در عدّه است و يا جاهل باشند به اين‌كه عقد در حال عدّه جايز نيست و دخول هم محقق نشده باشد، حرمت ابدى پيدا نمى‌شود و فقط عقد باطل است و بعد از گذشت عده مى‌توانند با هم ازدواج كنند.

ملحقات به ازدواج در عده

[سؤال 10450] 5878

بسمه تعالى

حضور محترم رهبر انقلاب آيت الله العظمى امام خمينى، دام عزه

همان‌طورى كه در نامه گذشت، شرح حال خود را كتباً به عرض رساندم. شوهر اول من، بعد از آنى كه در دادگاه حاضر شد به كلى منكر شد و گفت: «بنده در وقت طلاق دادن به هيچ وجه از حال شما اطلاعى نداشتم و شما در ايام عادت نبوديد». فعلاً بنده از شوهر دوم يك بچه دارم. تكليف بنده را معيّن فرماييد كه آيا در اين صورت كه شوهر اول منكر شده كه «شما در ايام عادت نبوديد»، مى‌توانم با شوهر دوم زندگى نمايم يا خير؟

بسمه تعالى، انكار شوهر اول اثر ندارد. شما اگر مى‌دانيد كه در ايام عادت طلاق واقع شده، طلاق و نكاح با شوهر دوم باطل است و در صورت تحقق دخول بعد از عقد با دومى، بر او حرام ابدى هستيد.

[سؤال 10451] 5879

بسمه تعالى

خدمت برادر محترم، پس از عرض سلام، برادر، از شما خواهش مى‌كنم جواب مسأله‌اى را كه مطرح مى‌كنم، به طور كامل براى من بنويسيد:

حدود نه سال پيش مردى مرا صيغه كرد؛ البته اين صيغه، دائمى بود و مى‌گفت كه بعد عقد مى‌كنم و در موقع صيغه، ما شهودى نداشتيم و بعد از چند ماه، اين مرد بناى ناسازگارى گذاشت و به من خرجى نمى‌داد و مى‌گفت: مى‌گذارم و مى‌روم و بعد از شش ماه بى‌خبر گذاشت و رفت و من نه مدركى از او داشتم و نه آدرسى داشتم و هيچ يك از اقوامش را هم به من معرفى نكرد و ديگر خبرى هم از او نشد و ضمناً در آن موقع من حامله بودم و بعد كه بچه به دنيا آمد، چون شناسنامه نداشت و من هم خرجى نداشتم، بچه را به پرورشگاه گذاشتم. بعد از دو سال، يكى از اقوام من او را ديده بود و به كلانترى برد و آن‌جا به دست پاسبان آن‌جا سپرده بود كه نگهدارند و بعد آمد تا مرا ببرد. وقتى رفتيم به كلانترى، ديديم او را آزاد كرده بودند. وقتى از پاسبان پرسيديم و شاكى شديم، گفت كه آن مرد گفته كه او زن من نبوده و اين‌ها دروغ مى‌گويند و من اين‌را نمى‌شناسم و بالاخره با حقّه فرار كرده بود. در ضمن، به آن فاميل ما هم اين‌را گفته بود كه من اين زن را نمى‌شناسم و او زن من نبوده و حاشا كرده بود و بعد از چند وقت هم يكى از همسايه‌ها را ديده بود و همين را گفته بود كه او زن من نبوده و من او را نمى‌شناسم و دوباره حاشا كرده بود و من بلاتكليف مانده بودم؛ تا اين‌كه از آقايى اين مسأله را پرسيدم. ايشان گفت كه اين صيغه باطل شده؛ چون متاركه كرده و خرجى نداده، خود به خود باطل مى‌شود و من هم شوهر كردم. اكنون مدت دو سال است كه شوهر كرده‌ام و حالا دوباره به شك و ترديد افتاده‌ام و برايم مسأله‌اى شده؛ با دفتر امام در تهران، تلفنى تماس گرفتم و پرسيدم؛ آن‌جا گفتند كه شما حق اين‌كه شوهر بكنيد نداشتيد و بايد طلاق بگيريد و در آن خانه حرام است بمانيد و بعد به ما گفتند: اگر شما به دفتر امام در قم نامه بنويسيد بهتر است و مسأله شما را جواب

مى‌دهند. حالا از شما خواهش مى‌كنم هرچه زودتر جواب اين نامه را بدهيد و مرا از نگرانى در بياوريد. متشكرم

بسمه تعالى، اگر شما با او ازدواج دائم كرده‌ايد و صيغه دائم خوانده شده، ازدواج دوم شما باطل است و بر شوهر جديد حرام ابدى هستيد و بايد از او جدا شويد و نيازى به طلاق ندارد و همچنين اگر صيغۀ ازدواج موقت خوانده شده و مدت آن باقى بوده يا در اثناى عدّه، ازدواج با دومى نموده باشيد. ولى اگر صيغۀ موقت بوده و بعد از گذشت مدت و ايّام عدّه، ازدواج با دومى نموده‌ايد، ازدواج دوم صحيح است.

[سؤال 10452] 5880

بسمه تعالى 3 / 9 / 1358

مسئول محترم پاسخ دادن به سؤال‌هاى شرعى دفتر حضرت امام خمينى

احتراماً؛ به عرض رسانده و اميد جواب دارم.

اين‌جانب در تير ماه سال جارى با خانمى سى ساله ازدواج نمودم و بعد از ازدواج متوجه شدم كه خانم مزبور سه سال در عقد شرعى و قانونى پسر دايى‌اش بوده و بعد از طريق دادگاه خانواده طلاق گرفته و براى ازدواج مجدد، شناسنامه خود را عوض نموده است. يك ماه پس از ازدواج به مسأله 2836 رساله امام برخوردم، مبنى بر باطل بودن اين‌گونه طلاق‌ها كه توسط دادگاه‌هاى خانواده انجام شده زيرا قوانين آن از مجلسين منحله و غير قانونى گذشته بوده است. چون از نظر زناشويى و صاحب اولاد شدن در شبهه هستم، مستدعى است بفرماييد: اين ازدواج شرعاً صحيح است يا نه؟ و اگر از نظر شرعى اشكال دارد بفرماييد: تكليف حقير چيست؟ مضافاً اين‌كه خانم مزبور در ازدواج با من باكره بوده و توسط خودم تصرف شده است و از هنگام وقوف بر مسأله فوق هيچ‌گونه تماس جنسى با وى نداشته‌ام و اولادى هم در ميان نيست.

بسمه تعالى، در صورتى كه طلاق با اذن زوج و وكالت او نبوده، ازدواج دوم باطل و در فرض تحقق دخول، زن بر شما حرام مؤبّد است.

[سؤال 10453] 5881

بسمه تعالى

محضر محترم مسئول دفتر امام خمينى، مدّ ظله العالى

پس از ابلاغ عرض سلام به عرض مى‌رساند:

اگر چنانچه كسى يك دخترى را عقد نمايد و فرد ديگرى بيايد اين دختر را براى خودش عقد نمايد، بدون اين‌كه شوهر اولى طلاق دهد و اين شوهر دومى از آن دختر، صاحب اولاد شود وظيفه چيست؟ آيا عقد محكوم به صحت است يا نه و آيا اين اولاد حلال زاده است يانه؟ لطفاً جواب را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر عقد اول با شرايط و صحيح واقع شده، عقد دوم باطل است و با تحقق دخول، زن و مرد دوم بر هم حرام ابدى مى‌شوند؛ ولى با فرض جهل، بچه حكم ولد حلال را دارد.

ازدواج مجدد

[سؤال 10454] 5882

بسمه تعالى 3 / 7 / 1358

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران وضعيت بنده به اين شكل است كه هرچه همسرم براى ما بهانه گرفت و منزل را ترك كرد؛ ما بهانۀ او را برطرف كرديم. بسا جلسات كه گرفته شد تا بلكه سازش كند، اما متأسفانه سازش نكرد در نتيجه همه به من گفتند تو بايستى فكرى به حال خود و فرزندانت بكنى. تا مجبور به ازدواج مجدد شدم. ازدواج مجدد بنده هم با ورود موكب همايونى و فرخندۀ شما به ايران صورت گرفت. ولى چون بدون اجازه از دادگاه خانواده و زن اول ازدواج كردم؛ فعلاً زن اول باز اين كلمه را بهانه كرده و از من شكايت نموده است. اكنون دادگاه من و زن دوم و عاقد را، هر كدام به شش ماه زندان محكوم كرده است. آن جناب در رسالۀ شريفه در مسائل 2835 - 2837 فرموده‌ايد: اين قوانين غير قانونى و غير شرعى است و

آن‌ها را حرام دانسته‌ايد. حقير هم از ابتدا مقلد آن جناب بوده‌ام. تكليفم چيست؟ اگر زندان بروم چون كارمند ادارۀ آموزش و پرورش شهرضا هستم ممكن است از كار بركنار و ناراحتى‌هاى ديگرى برايم فراهم شود. آيا مسائل مذكور به حال خود باقى است؛ يعنى عمل به آن‌ها حرام است و اين قانون خانواده لغو مى‌گردد يا اين‌كه بايد به آن‌ها عمل كرد؟ منتظر جواب و اوامر آن‌جناب مى‌باشم.

بسمه تعالى، ازدواج صحيح است و قوانين مخالف اسلام، نبايد اجرا شوند.

[سؤال 10455] 5883

بسمه تعالى 27 / 10 / 1361

محضر حضرت امام خمينى، مرجع تقليد و رهبر بزرگ انقلاب اسلامى ايران

در مسأله 2836 توضيح المسائل حضرت‌عالى نوشته شده كه طلاق و يا امر به طلاق به وسيلۀ قانون خانواده باطل مى‌باشد، اگر چنانچه مردى با داشتن يك زن با چند فرزند با اجازۀ قانون خانواده با زن ديگرى (دختر) ازدواج مجدد نموده و از زن دوّم داراى فرزند شده باشد، خواهشمند است حكم خدا را بيان فرماييد و اگر خداى ناكرده اشكالى داشته باشد چارۀ آن چيست؟ آيا عقد زن دوم درست است يا خير؟ و آيا فرزند حاصل از زن دوم ارث مى‌برد يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم ازدواج دوم صحيح و فرزند از زن دوم حلال‌زاده است و ارث مى‌برد.

5 - كفر

ازدواج با بهايى

[سؤال 10456] 5884

بسمه تعالى 29 / 11 / 1361

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر بنيان‌گذار جمهورى اسلامى، حضرت آيت الله

العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

با كمال احترام به عرض آن رهبر عالى‌قدر و حامى ضعفا مى‌رساند، آيا شخص مسلمان مى‌تواند طبق دستور و آيين مقدس اسلام با احكام ازدواج اسلامى با دختر بهايى عقد ازدواج نمايد و دختر مسلمان مى‌تواند طبق آيين و شرايط اسلامى با عقد و نكاح اسلام به وسيلۀ عالم عاقد با مرد بهايى كه حاضر شده با اين شرايط عقد نكاح نمايد ازدواج نمايد يا خير؟ استدعاى بذل توجه را دارم، جواب مسأله را مرقوم و ارشادمان فرماييد.

بسمه تعالى، ازدواج مرد بهايى با زن مسلمان و بالعكس ازدواج مرد مسلمان با زن بهايى جايز نيست و باطل است.

[سؤال 10457] 5885

بسمه تعالى 18 / 10 / 1361

قم، دفتر آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

يك جوان مسلمان با يك دختر بهايى ازدواج كرده؛ هم عقد بهايى كرده‌اند و هم عقد اسلامى؛ در صورتى كه جوان، به عقد بهايى معتقد نبوده و دختر هم به عقد مسلمانى آيا اين ازدواج چطور است؟ و ثمره و اولادهاى اين جوان مسلمان و اين دختر بهايى و يا بالعكس - دختر مسلمان و جوان بهايى - چه مى‌شود؟

بسمه تعالى، عقد مزبور باطل است و بچه‌ها در صورت جهل، حكم بچۀ حلال را دارند و ملحق بمسلمان هستند.

ازدواج با اهل كتاب

[سؤال 10458] 5886

بسمه تعالى

فردى قصد دارد با يك دختر غير مسلمان آلمانى كه اهل كتاب است ازدواج كند. سؤال كرده با توجه به اين‌كه شيعۀ جعفرى است آيا مى‌تواند با اين دختر ازدواج كند؟

بسمه تعالى، ازدواج موقت مسلمان با زن كتابيه مانع ندارد؛ ولى ازدواج دائم صحيح نيست.

[سؤال 10459] ‘ 5159

بسمه تعالى، با زن كتابيه مى‌تواند ازدواج موقت نمايد.

[سؤال 10460] 5887

بسمه تعالى 26 / 5 / 1361

حضور معظم رهبر عالى‌قدر، امام خمينى، دامت بركاته

عقد دائم دو نفر اهل كتاب (مسلمان و مسيحى) در صورتى كه هر دو نفر در دين خود باقى بمانند، صحيح است يا خير؟ و در صورتى كه مجاز است، شرايط آن را توضيح دهيد. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، ازدواج دائم مسلمان با غير مسلمان - ولو اين‌كه كتابى باشد - باطل است.

[سؤال 10461] 5888

بسمه تعالى 2 / 6 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، محترماً معروض مى‌دارم:

اين‌جانب برادرى دارم كه مى‌خواهد با يك دختر مسيحى ازدواج كند. تكليف ما با اين خانواده چه مى‌باشد؛ با توجه به اين‌كه ما نمى‌توانيم ايشان را ارشاد كنيم و به دين اسلام راهنمايى كنيم؛ چون اين كار انجام شده و اثرى نداشته است؟ آيا رفت و آمد با اين خانواده اشكال شرعى ندارد؟

بسمه تعالى، ازدواج مسلمان با دختر مسيحى به صورت دائم باطل است.

[سؤال 10462] 5889

بسمه تعالى

بسمه تعالى، مسيحى‌ها از اهل كتاب هستند و روابط با آن‌ها بر اساس ضوابط و موازين اسلامى مانع ندارد.

[سؤال 10463] 5890

بسمه تعالى 18 / 3 / 1361

آقايان محترم، به جواب سؤالات زير، هرچه سريع‌تر نياز دارم.

بسمه تعالى، زن مسلمان نمى‌تواند با مرد يهودى ازدواج كند.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، پدر مسلمان، فرزند را از مادر يهودى بگيرد.

ازدواج با غير اهل كتاب

[سؤال 10464] 5891

بسمه تعالى 6 / 2 / 1362

محضر مقدس حضرت امام، مدّ ظله العالى

پس از اهداى تحيات خالصانه، به عرض مى‌رسد كه شخص مسلمانى دخترش را به ازدواج كمونيستى در آورده و معمّم محضردارى صيغۀ ازدواج را جارى نموده است؛ مستدعى است حكم الله را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، ازدواج دختر مسلمان با مرد كافر باطل است.

[سؤال 10465] ‘ 812

بسمه تعالى، مقاربت بدون عقد زناشويى زنا و حرام است و ازدواج با غير اهل كتاب، ولو اين‌كه موقت باشد باطل است.

[سؤال 10466] 5892

بسمه تعالى

با عرض سلام و تقاضايى كوچك از دست اندركاران دفتر امام

تقاضاى من چيز كوچكى است و آن جواب دادن به يك سؤال كوچك مذهبى

مى‌باشد و چون جواب اين سؤال خيلى برايم حياتى است، در صورت امكان جواب را با صلاح‌ديد امام برايم بنويسيد وگرنه خودتان جواب بدهيد.

آيا يك دختر مسلمان مى‌تواند با يك مردى كه كمونيست است و خدا را قبول ندارد در صورتى كه و پدر و مادر اين پسر مسلمان مى‌باشند، ازدواج نمايد يا خير؟ اگر خير، دليل را مختصراً توضيح دهيد. قبلاً از زحمات شما مراتب تشكر و قدردانى را ابراز مى‌دارم.

بسمه تعالى، ازدواج زن مسلمان با مرد كافر جايز نيست و كافر كفو مسلمان نمى‌باشد.

ازدواج و ارتداد يكى از زوجين

[سؤال 10467] 5893

بسمه تعالى

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر و قائد عظيم الشأن حضرت آيت الله العظمى الامام خمينى دامت بركاته

اگر زنى از شوهرش كراراً ناسزا بشنود به اين معنا كه جسارت به پيغمبر اسلام صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم و ساير ائمه و امامزاده‌ها باشد، آيا چنين زنى در خانه براى چنين مردى حلال است يا خير؟

بسمه تعالى، مجرد سبّ و ناسزا گفتن به پيغمبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله‌وسلم يا امام در حكم ارتداد نيست و موجب حرام شدن زن بر شوهر نمى‌شود.

[سؤال 10468] 5894

بسمه تعالى 10 / 12 / 1360

شوهرم مرا به زور و تهديد به خارج از شهر مى‌برد تا من نتوانم در تظاهرات‌ها شركت كنم. خدا را گواه مى‌گيرم كه تمامى اين‌ها را كه مى‌نويسم عين حقيقت است و

بعضى اوقات به جان تهديد مى‌كرد و به زور به خارج از شهر (كه پدر و مادر و ديگر اقوامشان كه يكى از ديگرى فاسدتر و بدترند) مى‌برد و براى اين‌كه روح مرا عذاب دهد بدترين ناسزاها را نثار انقلاب و مردم انقلابى مى‌كرد بعد از مدت سه سال كه از پيروزى انقلاب مى‌گذرد هنوز از ناسزاگويى‌ها و بدگويى‌هاى او كاسته نشده بلكه خروارها زيادتر شده است و من به گفته امام عزيزم و از جان بهترم كه مى‌گفت هر كس به من ناسزا گفت شما چيزى نگوييد براى حفظ وحدت عمل مى‌كردم و دم نمى‌زدم خدا گواه است كه در دل من چه مى‌گذرد و هر لحظه كه شوهر من دهان باز كرده ناسزايى به امام خمينى و امامان عليهم‌السلام و اسلام مى‌گويد به اندازه چند سال مرا عذاب مى‌دهد. اكنون مدت چند ماه است (ببخشيد كه اين‌ها را بر روى كاغذ مى‌آورم) كه وجود خدا را انكار مى‌كند و مى‌گويد خداوند اصلاً وجود ندارد و اصلاً اسلامى وجود ندارد و باز براى سومين بار مى‌گويم خدا گواه است چه حالى دارم اين دو سه ماه و وقتى كه به رسالۀ امام خمينى مراجعه كردم او را مرتد يافتم و اكنون مانده‌ام كه چه كنم از طرفى وجود دو بچه بى‌گناهم را و از طرفى تكليف شرعى من. نمى‌دانم چه كنم؟ مرا راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، اگر منكر خدا يا رسول يا يكى از ضروريات دين است حكم مرتد و كافر دارد و بايد از او جدا شويد.

[سؤال 10469] 5895

بسمه تعالى 9 / 12 / 1360

دفتر امام خمينى، سلام عليكم، پس از عرض سلام از فرسنگ‌ها راه دور خدمت رهبر و خدمتگزاران اسلام، به استحضار مى‌رسانم كه وظيفۀ شرعى من ايجاب نموده تا مطالب زير را به خدمت شما برسانم.

مدت سه ماه است كه ازدواج نموده‌ام. در اوايل ازدواج، همسرم اظهار مى‌داشت كه همه مسلمان هستيم؛ ولى از آن موقع تا كنون كه مرورى از زمان مى‌گذرد، هدفش

عوض شده و مى‌گويد كه مگر عقيده آزاد نيست؛ هدف و عقيدۀ من كمونيستى است. لذا خواهشمندم كه بفرماييد تكليف شرعى من دربارۀ اين زن چيست؟ هرچه سريع‌تر روشن فرماييد. از پروردگار متعال، طول عمر رهبر كبير انقلاب امام خمينى را خواستاريم.

بسمه تعالى، اگر جداً كمونيست است كه منكر خدا يا رسول يا ضرورى دين باشد، محكوم به ارتداد و كفر است و بايد از او جدا شويد.

[سؤال 10470] 5896

بسمه تعالى

پس از عرض سلام و ادب مى‌دانم گرفتارى داريد و خيلى از امور هست ولى من هم بايستى به وظايف شرعى خود عمل كنم و چاره‌اى ندارم. من يك مسلمانم و تا اندازه‌اى كه مى‌توانم به وظايف دينى خود عمل مى‌كنم و همسرى دارم كه به تمام مقدسات مذهبى ناسزا مى‌گويد، تقاضا دارم وظايف شرعى مرا تعيين نماييد كه چطور با كسى كه به پيغمبر و ائمه اطهار و مقدسات مذهبى فحش‌هاى ناروا و مستهجن مى‌دهد ادامۀ زندگى دهم؟

بسمه تعالى، اگر از روى عمد و اختيار كلمات كفر مى‌گويد مرتد است و بايد فوراً از او جدا شويد و احتياج به طلاق ندارد و در صورت مرتد ملى بودن او اگر در ايام عده توبه نكرد عقد شما منفسخ شده است.

[سؤال 10471] 5897

بسمه تعالى 9 / 8 / 1360

پيشگاه مبارك زعيم عالى‌قدر حضرت آيت الله العظمى امام خمينى

با عرض سلام و آرزوى سلامت براى آن مقام شامخ، اجازه مى‌خواهم سؤال شرعى خود را مطرح سازم و استدعاى پاسخ نمايم.

اگر زن و مرد مسلمانى با يكديگر ازدواج دائم نمايند و پس از چند سال مرد از

اسلام خارج و به يكى از اديان صاحب كتاب (مثل زرتشتى يا كليمى و يا مسيحى) وارد شود؛ آيا تكليف زن كه مسلمان باقيمانده است، چيست؟ مى‌تواند با شوهرش ادامۀ زندگى دهد و يا بايستى طلاق بگيرد؟

بسمه تعالى، اگر مرد مسلمان بوده و مرتد شده؛ نكاح باطل است.

[سؤال 10472] 5898

بسمه تعالى 14 / 9 / 1361

حضور مبارك دفتر امام خمينى، دامت بركاته

شوهر خدا را انكار مى‌كند و مى‌گويد قيامت و عدل و امامت وجود ندارد و به هيچ يك از قوانين الهى و اسلامى عقيده ندارد و قرآن و پيامبر را انكار كرده و ناسزا مى‌گويد. آيا زن مى‌تواند طلاق بگيرد يا نه؟ و زن هم راضى به طلاق است، آن‌ها داراى دو فرزند مى‌باشند؛ يكى پسر كه كبيره است و يكى هم دختر كه از نظر شرعى، كبيره مى‌باشد. نظر مبارك را در اين‌مورد مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، طلاق لازم نيست و زن بايد فوراً از چنين شوهرى جدا شود و بر او حرام است.

بسمه تعالى، صفاتى كه در خداوند متعال هست - مثل علم و قدرت - آن‌ها را صفات ثبوتيه و آنچه در او نيست - مثل تركيب يا داشتن جسم - آن‌ها را سلبيه مى‌گويند و براى تفصيل و توضيح مطلب، به كتاب‌هاى مربوطه مراجعه نماييد.

[سؤال 10473] 5899

بسمه تعالى 16 / 9 / 1361

با درود به رهبر انقلاب اسلامى كه اين انقلاب را تا كنون جهت رسانيدن پيام اسلام به تمام جهان پيش برده‌اند، تقاضا دارم مرقوم فرماييد كه حكم شرعى من

در مورد مشكل اخير چيست؟

نزديك دو سال پيش به عقد محضرى فردى از افراد دور فاميل درآمدم. مدتى بعد و قبل از شروع زندگى مشترك، ايشان دستگير شدند و اكنون پانزده ماه است كه در زندان هستند. اخيراً كه پرونده‌شان به جريان افتاده، به گفتۀ بازپرس ايشان، او با منافقين فعاليت و همكارى داشته. حال با توجه به مسأله نفاق ايشان آيا عقد باطل مى‌شود يا خير و بايد از نظر شرعى تقاضاى طلاق بكنم يا خير؟

به هر حال به حكم شرع - در شرايط بالا - وقتى چنين فردى آزاد شود، مى‌توانم با او زندگى كنم؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، عقد باطل نيست، مگر يقين به ارتداد او باشد.

[سؤال 10474] ‘ 221

بسمه تعالى، مجرد آنچه ذكر كرديد موجب حرمت شما به او نمى‌شود و لازم نيست طلاق بگيريد.

[سؤال 10475] 5900

بسمه تعالى

با تقديم عرض سلام، محضر مبارك قائد عظيم الشأن و زعيم عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى، در مقام زحمت برآمدم:

اگر زنى از شوهر خود كلمات كفر آميزى بشنود لفظاً و عملاً؛ از قبيل توهين به حضرت محمد صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و حضرت على عليه‌السلام و امام رضا عليه‌السلام و سيد احمد بن موسى عليه‌السلام و

قرآن كريم، و منكر خدا و نماز و روزه و معاد باشد و واجبات دين اسلام را قبول نداشته باشد، آيا اين زن به چنين مردى - در صورت ثابت شدن اعمال فوق بر زن و مشاهدۀ چنين اعمالى در همۀ حالات روحى مرد - حلال است يا خير؟

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، بر چنين شوهرى حرام است و بايد فوراً از او جدا شود و نياز به طلاق هم نيست.

[سؤال 10476] 5901

بسمه تعالى

زنى هستم كه شوهرم طبق مسأله 2447 و 2448 رساله، مرتد است و 39 سال سن دارم و در اين مسأله آمده كه بايد عده نگهدارد من نمى‌دانم چگونه؟

ضمناً از لحاظ اخلاق خانوادگى مرا فوق‌العاده اذيت مى‌كند و زندگى برايم تنگ شده است. ضمناً چون او روحيۀ نفاق دارد، جلو افراد اظهار انكار خدا و معاد و نماز را نمى‌كند، اما در خانه، حتى فحش و ناسزا به پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و ائمه - صلوات الله عليهم - مى‌گويد. با توجه به قوانين جديد و دادگاه‌ها، من چگونه اين كار را بكنم و شواهد زيادى بر ارتداد او دارم. از محضر امام تقاضاى فتوا در اين‌مورد را دارم، تا وظيفه و تكليف الهى من روشن بشود. البته حرف‌هاى زيادى در رابطه با زندگى من و شوهرم وجود دارد كه به علت كمبود وقت امام، آن‌ها را متذكر نشدم. فقط عمده مطلب آن را در اين‌جا آوردم و تقاضاى تعيين تكليف دارم.

بسمه تعالى، اگر شما يقين به ارتداد او پيدا كنيد، ديگر محرم او نيستيد، و نمى‌توانيد با او زندگى نماييد.

[سؤال 10477] 5902

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

ضمن عرض سلام و آرزوى سلامتى شما از درگاه خداوند تبارك و تعالى و با آرزوى مستمر پيروزى رزمندگان كفر ستيز اسلام در جبهه‌هاى نور عليه ظلمت

حقير ضمن پوزش از مزاحمت، خواستار پاسخى قاطع مانند هميشه در مورد مشكل خود بوده و چشم انتظار پاسخ جناب‌عالى هستم.

اين‌جانب زنى هستم مسلمان و در خانواده‌اى مسلمان به دنيا آمده‌ام و در دامن پر بركت اسلام تربيت يافتم. حدود يك سال و اندى پيش با شخصى ازدواج نمودم وليكن بعد از گذشت مدتى به نكته‌اى اساسى و تكان دهنده پى بردم و آن نكته اين بود كه در موقع نماز حاجت شوهرم سجادۀ نماز را از زير پايم كشيد و گفت: اين چه حركتى است كه انجام مى‌دهى و نماز و دين بى‌فايده و بى‌معنا است! و اين حركات ابلهانه را (به قول خودش) انجام مده. بعد من ضمن تشريح مبانى شريعت مقدس اسلام خواستم فلسفۀ دين را تا حدودى كه مى‌دانستم برايش توضيح دهم، ولى انگار مانند ديوارى بود كه برايش صحبت مى‌كردم و در ضمن صحبت من، پدر و مادر او به طرفدارى از او برخاسته و ضمن فحاشى به اين شريعت الهى، موجب درگيرى شدند. باز بعد از گذشت مدتى كه به ديدار اقوام خود رفته بودم، در موقع مراجعه ملاحظه نمودم كه چند مرد نامحرم - كه به قول شوهرم از اقوامش بودند - در اتاق من مشغول قمار بودند و اثاثيۀ اتاق به‌هم ريخته بود. من چون خود را در مقابل آن‌ها ناتوان ديدم بازگشتم. بعد از گذشت اين ماجرا در شبى كه بسيار سرد بود، در موقع روشن كردن بخارى اتاقم - به منظور گرم كردن خود و طفلى كه در شكم داشتم - پدر شوهرم با عجله بخارى را خاموش و به گوشه‌اى پرت كرد و گفت: چرا آن قدر به خودت مى‌رسى و مگر ما مى‌توانيم اين نفت را استفاده كنيم؟! با اين‌كه آن مقدار نفتى كه در بخارى بود را از خانۀ پدرم آورده بودم. باز هم بعد از گذشت مدتى آن مرد هنوز بى‌دين بود. من هرچه خواستم او را راهنمايى و به راه راست هدايت نمايم قبول نمى‌كرد و هنوز كفر مى‌گفت؛ تا اين‌كه من از خانۀ آن مرد - البته با اجازۀ او - خارج شدم و به خانۀ پدرم مراجعت كردم. بعد از گذشت مدتى كه در خانۀ پدرم اقامت داشتم، او ديگر به دنبال من نيامد؛ چون قرار بود به دنبالم بيايد. ولى با كمال تأسف

چند ماه بعد نامه‌اى از دادگاه آورده بود و مرا به دادگاه احضار نمود و متأسفانه با اين‌كه من جزئيات زندگى خود را براى مسئول دادگاه تشريح نمودم، رأى به نفع او صادر شد؛ ولى ضمن پى‌گيرى اين موضوع، پرونده به مقامات‌عالى قضايى رجوع شد كه هنوز جوابى از آن‌ها دريافت نكرده‌ام. از جناب‌عالى خواستارم كه به سؤالات اين‌جانب پاسخ كامل و قاطع عنايت فرماييد.

آيا من مى‌توانم با آن مرد كه از راه راست منحرف شده و اصول اسلام را منكر گرديده است زندگى كنم يا نه؟

و نيز آيا تكليف شرعى من با شخصى كه بعد از گذشت يك سال، نه به ديدن من و نه به ديدن فرزند خردسالش نيامده، چيست؟

و اسلام در مورد شخصى كه قرآن را در موقع مسافرت كه براى رفع بلا در جلوى او مى‌گيرند به گوشه‌اى پرت مى‌كند و به قرآن كريم ناسزا مى‌گويد، چه مى‌گويد، و نظر جناب‌عالى در مورد اين شخص چيست؟

خواهشمندم كه اين‌جانب را راهنمايى نموده و جواب قاطعى در مورد اين مطالب به من بدهيد. چشم انتظار جواب شما هستم. با موفقيت روز افزون قواى اسلام و طول عمر شما، من الله التوفيق

بسمه تعالى، چنانچه منكر خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين باشد، محكوم به ارتداد است و بايد از او جدا شويد.

[سؤال 10478] 5903

بسمه تعالى

دفتر محترم امام، ضمن عرض سلام و پوزش از مزاحمت، استدعاى دقت كافى و پاسخ‌گويى مشكلى را داشتم.

خواهرى هستم در شرايط سنى و شغلى: سى و شش سال و كارمندى با سه هزارتومان حقوق؛ حدود بيست و يك سال است كه ازدواج كرده‌ام و داراى سه

فرزند - 1. پسرى 17 ساله 2. دختر 14 ساله 3. پسر 7 ساله - مى‌باشم.

مشكلى كه دارم، دانستن زندگى كردن من از لحاظ شرعى، با مردى است كه مشروب مى‌خورد و نماز و روزه و به طور كلى، هيچ يك از دستورات خدا را انجام نمى‌دهد و فقط مسلمان شناسنامه‌اى است. گاه مى‌گويد: خدايا مرا ببخش. گاهى مى‌گويد: بهشت و جهنم همين جا است و هنگامى كه انسان فوت كرد، ديگر تمام شده و تقريباً به معاد عقيده ندارد. از لحاظ اخلاقى هم هيچ خوب نيست؛ يعنى وقتى مشروب مى‌خورد، فحاشى مى‌كند به طورى كه به من نسبت ناسزا و ناروا مى‌دهد. چون اخيراً من يكى - دو تا از كتاب‌هاى آقاى دستغيب، به خصوص گناهان كبيره را خوانده‌ام، در گيجى عجيبى فرو رفته‌ام و تصميم به جداشدن دارم. حتى چند ماهى است كه با او طورى رفتار كرده‌ام كه تماس زناشويى هم نداشته‌ام؛ چون خوانده‌ام زنى كه با مرد شراب‌خوار تماس داشته باشد، به زنا رفته. البته در اين مدت چند سال، دو بار خواستم جدا شوم و تقاضاى طلاق هم داده‌ام، ولى چون قاضى‌هايى كه از طرف رژيم ملعون سابق در رأس كار بودند، شراب‌خوارى را عيب ندانسته، در جواب مى‌گفتند: دلايل تو قانع‌كننده نيست. البته او هيچ حاضر نيست كه جدا شود. مهم‌تر از همه، بچه‌ها را به من نمى‌دهد. خلاصه ناراحتى من از اين است كه در پيشگاه خداوند به خاطر زندگى كردن با چنين مردى مسئول نباشم؛ و گرنه اگر بدانم از لحاظ شرعى، مسئوليتى برايم نيست، به خاطر منحرف نشدن بچه‌ها باز هم ناراحتى‌ها را تحمل مى‌كنم.

ديگر اين‌كه قبل از انقلاب و اوايل زندگى، مرا هم از كارهاى دينى منع مى‌كرد، ولى اكنون هيچ جلوگيرى از كارهاى من نمى‌كند و فقط غير مستقيم، نارضايتى خودش را از رفتن به جلسۀ دينى و راهپيمايى و نماز جمعه و دعاى كميل نشان مى‌دهد. از اين نظر هم مى‌خواستم بدانم آيا بايد در اين موردها به حرف چنين شوهرى گوش كرد يا اطاعتش واجب نيست؟

در ضمن، در اثر دادخواست دادن و كشمكش، قباله‌نامه‌ام هم گمشده و چيزى در دست ندارم، ولى هيچ چشم داشتى به حق و حقوق ندارم. فقط استدعاى عاجزانه دارم جواب را طورى لطف بفرماييد كه اگر لازم بود جدا شوم، در دادگاه مورد استفاده قرار گيرد. با خواهش از خداى بزرگ، در جزاى خير براى شما.

بسمه تعالى، تا كفر و ارتداد، به وجه شرعى ثابت نشود، زوجيت به حال خود باقى است و احكام آن مترتب است.

[سؤال 10479] 5904

بسمه تعالى 10 / 9 / 1361

حضور محترم رهبر كبير انقلاب و امام عزيزتر از جانم

سلام خود را از جوار امام هشتم، شهر شهادت، به حضورتان تقديم مى‌دارم.

با عرض معذرت، از حضور شما امام عزيز خواهشمند است در مورد مشكل خانوادگى، تكليف شرعى من و فرزندانم را روشن نماييد.

زنى هستم 56 ساله و خانه‌دار كه مدت 40 سال است كه ازدواج كرده‌ام و مادر هشت دختر مى‌باشم، كه چهار تن از دخترانم ازدواج كرده‌اند و چهار تاى ديگر مجرد و در منزل مى‌باشند. شوهرى دارم بازنشستۀ ادارۀ دارايى كه مدت 40 سال است كه معتاد به ترياك و مشروبات الكلى است و نه نماز مى‌خواند و نه روزه مى‌گيرد و حتى منكر روز قيامت مى‌باشد و تقريباً مدت ده سال است كه اختلافات ما شديدتر شده و در اين مدت ده سال اخير به هيچ وجه خرجى من و بچه‌هايش را نمى‌پردازد، و دوتن از دخترانم - كه معلم و مجرد مى‌باشند - خرج زندگى را مى‌پردازند و حتى از شوهرم نيز، مانند ميهمان پذيرايى مى‌كنند و مدتى است كه شوهرم به من تهمت زنا مى‌زند و بسيار مرا معذّب و ناراحت مى‌كند، و فرزندانم كه بسيار انقلابى و با ايمان هستند، از داشتن چنين پدرى رنج مى‌برند و به من مى‌گويند كه اگر از نظر شرع اشكالى ندارد، طلاق بگير. و من الآن حيران مانده‌ام كه چه كنم؟ آيا از اين مرد جدا شوم و يا اين‌كه در

منزل او باقى بمانم؟ اگر طلاق بگيرم به كجا بروم؟ فرزندانم را چه كنم؟ البته همۀ آن‌ها كبير مى‌باشند و فقط كوچك‌ترين دخترم پانزده ساله است. آيا مى‌شود در منزل شوهرم باقى بمانم و طلاق نگيرم و ليكن اطاعت او را نكنم؟ بارها به شوهرم گفته‌ام كه تو مى‌توانى زن ديگرى بگيرى، و او نيز گاهى به من مى‌گويد: از منزل من بيرون برو، تو زن فاسق و بدكاره‌اى هستى، من تو را نمى‌خواهم. در صورتى كه تمام فاميل و آشنايان، گواهى به پاكى من مى‌دهند. در ثانى منزلى كه ما در آن زندگى مى‌كنيم، شوهرم به صورت اشتراكى، با دامادم خريدارى كرده است، و نه دامادم امكان مالى دارد كه بقيه سهم منزل را بخرد و نه شوهرم. مى‌ترسم طلاق گرفتن من نيز، باعث آبرو ريزى فرزندانم گردد. و ديگر اين‌كه هر چند وقت يك بار، شوهرم نان و يا شير مى‌خرد و به منزل مى‌آورد؛ با توجه به اين‌كه او خمس و زكات مالش را نمى‌پردازد، خوردن آن ها بر من و فرزندانم حلال است يا نه؟ شوهرم حتى به فرزندانمان مى‌گويد: از منزل من بيرون برويد و شما آزاديد كه هر كجا كه مى‌خواهيد، برويد. ولى چنانچه از او اجازه نگيرند، مى‌گويد: شما به پدرتان احترام نمى‌گذاريد. و مدتى است كه فرزندانم با پدرشان فقط سلام و عليك مى‌كنند، و با او صحبتى نمى‌كنند؛ چون هر وقت با او صحبت مى‌كنند، او از انقلاب بدگويى كرده، و به من فحش مى‌دهد، كه در اين صورت فرزندانم بسيار ناراحت مى‌شوند، و ترجيح مى‌دهند كه سكوت كنند.

لطفاً تكليف شرعى من و فرزندانم را روشن نماييد؟ و همچنين، برخورد فرزندانم با پدرشان چگونه بايد باشد؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، اگر منكر قيامت است، محكوم به كفر است و بايد از او جدا شويد، مگر بدانيد كه منكر خدا و رسول او نيست، كه در اين صورت اختيار طلاق در دست اوست، و شما و فرزندان، بايد او را ارشاد و راهنمايى كنيد.

[سؤال 10480] 5905

بسمه تعالى

با درود به رهبر كبير انقلاب، امام خمينى، و با سلام به شهيدان و رزمندگان اسلام، و با آرزوى طول عمر امام، سؤال خودم را شروع مى‌كنم، اميد است جواب قانع‌كننده‌اى را دريافت دارم.

من زنى هستم بيست و پنج ساله كه حدود هشت سال است ازدواج كردم با مردى كه هم اكنون سى و پنج سال دارد و هنوز خداوند به ما فرزندى عطا ننموده است. در موقع ازدواج به ظاهر مسلمان بود و از باطنش اطلاعى نداشتم، اما حال پى به باطنش بردم، و حتى از ظاهر كردن آن هم ابايى ندارد. منظورم اين است كه نمازى مى‌خواند، ولى در مورد ديگر احكام اسلام توجه چندانى نداشت، اما فعلاً چندى است كه نماز را كنار گذاشته، به طورى كه من فكر مى‌كردم جاهل به مسأله است و يا كاهل نماز مى‌باشد. اما اخيراً همان را به طور كل رها كرده، به صورتى كه وقتى از او به طور جدى سؤال مى‌كنم كه آيا نماز نخواندن و اين اخلاق جديدى كه پيدا كرده‌اى، نادانى است، يا با غرض، يعنى اين‌كه قبول ندارى؟ چون اگر قبول نداشته باشى، بنا به گفتۀ امام - كه من مقلد او هستم - تو مرتد خواهى بود. جواب مى‌دهد: بلى، من قبول ندارم. حتى بهشت و دوزخ را همين جا مى‌داند و چون فقط با خاله و شوهر خاله‌اش، و دوستان همكارش - كه فاقد اعتقاد اسلامى هستند - رابطه دارد، به انقلاب بدبين است و همۀ تقصير را به گردن انقلاب و من - كه زن او هستم و از اين لحاظ، يعنى امور دينى، اوامرش را گوش نداده و مطابق ميل او كه همانا مثل خودش شدن است، نشدم - انداخته است و مى‌گويد: هر كارى مى‌خواهى بكن، اگر دوست دارى با من زندگى كنى، پس بساز. و ديگر نسبت به من بسيار بى‌تفاوت و بى‌توجه است و مى‌گويد: تو مرا درك نمى‌كنى، و بايد از من پشتيبانى كنى؛ چون من هستم كه نان تو را مى‌دهم. يعنى منظورش اين است كه هرچه هم به ناحق بگويد، من بگويم حق

با توست، ولى من اين كار را نمى‌كنم.

حال از شما مى‌خواهم تكليف شرعى مرا معلوم كرده و پاسخ دهيد كه من مى‌توانم با اين مرد - كه به طور عملى عقيده‌اش تغيير كرده - ادامۀ زندگى دهم يا نه؟ با تشكر فراوان و به اميد پيروزى كامل اسلام بر كفر

بسمه تعالى، اگر خدا يا رسول خدا يا يكى از ضروريات دين را جداً انكار مى‌كند، مرتد است و شما بايد از او جدا شويد و با او نامحرم هستيد، و نيازى به طلاق هم نيست.

[سؤال 10481] ‘ 1335

بسمه تعالى، محرم است.

[سؤال 10482] 5906

بسمه تعالى

اگر مؤمنى ازدواج كند و بعد از ازدواج متوجه شود كه همسر وى، بى‌دين است تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر كافر نيست، ازدواج صحيح است.

[سؤال 10483] 5907

بسمه تعالى

اگر مؤمنى مسلمان زاده‌اى را به همسرى برگزيند و بعداً معلوم شود كه همسر وى على‌رغم اقرار به اسلام، عامل به احكام ضرورى نمى‌باشد، تكليف چيست؟

بسمه تعالى، اگر منكر نيست اشكال ندارد.

ازدواج با ناصبى

[سؤال 10484] 5908

بسمه تعالى

اگر مؤمن يا مؤمنه‌اى با ديگرى ازدواج كند و بعداً معلوم شود كه همسر وى ناصب اهل بيت عليهم‌السلام است تكليف چيست؟

بسمه تعالى، ازدواج مسلم با ناصبى صحيح نيست و بايد جدا شوند.

ازدواج با اهل تسنن

[سؤال 10485] 5909

بسمه تعالى

رهبر عظيم الشأن و مرجع عالى‌قدر حضرت آيت الله العظمى خمينى، مدّ ظله العالى و روحى فداك، محترماً؛ از آن مقام منيع استدعا مى‌شود به حقير كه مقلد آن حضرت هستم در موارد معروضه زير كمك كنيد:

بسمه تعالى، حكم مسأله در رساله مذكور است.

بسمه تعالى، موقوف است به اجازۀ پدر يا جدّ پدرى دختر.

بسمه تعالى، با اذن پدر يا جدّ پدرى دختر و با نبود آن‌ها با اذن خود دختر مانع ندارد.

[سؤال 10486]5910

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى

دختر شيعه را مردى سنى دزدى كرده برده به دين خود تربيت كرده سنّى شده اين را به طريق خود عقد كرده كه سنى‌ها عقد مى‌كنند ودختر چند مدت زن سنى بوده يك وقت اين دختر از خانه مرد سنى فرار مى‌كند برمى‌گردد به وطن خود دين سنى را رها مى‌كند دوباره دين شيعه را اختيار مى‌كند و يك مرد شيعه با اين ازدواج مى‌كند حالا عقد سنى درست است يا عقد شيعه؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر دختر با طيب خاطر به عقد اول تن داده عقد دوم باطل است.

ازدواج غير هاشمى با هاشميه

[سؤال 10487] ‘ 6968

بسمه تعالى، به رساله مراجعه نماييد.

ازدواج با شرابخوار

[سؤال 10488] 5911

بسمه تعالى 6 / 6 / 1361

ازدواج با فردى كه شراب‌خوار بوده و هست چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، كراهت شديده دارد و مذموم است.

ازدواج انقطاعى (ازدواج موقت)

[سؤال 10489] 5912

بسمه تعالى

شخصى دختر پنج ساله را صيغه كرده دوباره خواهر بزرگ آن را صيغه كرده و دخول كرده صيغه خواهر دوم صحيح است يا نه شما بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر صيغۀ خواهر اولى سر آمده يا آن‌كه مدت را به او بخشيده بعداً با خواهر دومى ازدواج كرده ازدواج مزبور صحيح است.

[سؤال 10490] ‘ 6346

بسمه تعالى، اگر غير متمول باشد عقد متعه باطل است.

[سؤال 10491] ‘ 646

بسمه تعالى، مهر عقد دائم، مربوط به عقد متعۀ قبلى نيست و عقد متعۀ قبلى براى خود جداگانه بايد حساب شود.

[سؤال 10492] ‘ 5453

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 10493] 5913

بسمه تعالى

محضر مبارك امام، دام ظله

در عقدنامه عبارتى است؛ بيان فرماييد آيا از آن، عقد دائم استفاده مى‌شود يا عقد موقت؟ و آن عبارت اين است: طبق خطبه عقد دائمى دستور اسلام به مرحلۀ 99 ساله انجام شد.

بسمه تعالى، در عقد ازدواج اگر مدت ذكر شود - ولو اين‌كه طولانى باشد - عقد متعه حساب مى‌شود.

[سؤال 10494] 5914

بسمه تعالى 29 / 7 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، با تقديم تحيّت و عرض ادب و دست‌بوسى به استحضار مبارك مى‌رساند: خواهشمند است بيان فرمايند قبل از انقضاى مدت نكاح منقطع براى زوجينى كه قصد ازدواج دائم را دارند، نيازى به بذل و ابراء مدت مى‌باشد يا خير؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، تا مدت نكاح منقطع تمام نشده يا آن را زوج نبخشيده، ازدواج دائم صحيح نيست.

[سؤال 10495] ‘ 6038

همچنان باكره است. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، عقد مدت‌دار طلاق ندارد و تا مدت تمام نشده يا شوهر، آن را نبخشيده؛ به حال خود باقى است و اگر شوهر بگويد مدت را بخشيدم عقد به‌هم مى‌خورد.

[سؤال 10496] 5915

بسمه تعالى

حضور محترم امام امت دامت افاضاته

احتراماً برادرى با يك زن مشرك (مسيحى كاتوليك) ازدواج كرده و پس از سال‌ها حالا مى‌خواهد حكم اين ازدواج را بداند، الآن هم صاحب چهار فرزند مى‌باشند اين خانم حاضر نيست ترك مذهب خودش را بكند و اين برادر هم به اميد اين‌كه مى‌تواند او را عوض كند با او ازدواج كرده و ايشان الآن امريكا هستند. چنانچه بخواهند طلاق دهند بنا به قانون امريكا بچه‌ها و تمام مايملك اين برادر به زن متعلق مى‌شود. آيا اين برادر مى‌تواند به اين زندگى ادامه دهد؟ چنانچه غير از اين است حكم آن را بفرماييد.

بسمه تعالى، مى‌تواند آن زن را به عقد موقت ازدواج كند.

[سؤال 10497] ‘ 7159

بسمه تعالى، اگر مقرراتى دولت اسلامى در اين باره دارد، بايد مراعات شود و شرايط صحت عقد در رساله مذكور است.

[سؤال 10498] 5916

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى مدّ ظله العالى

مى‌شود اين صيغه صحيح است يا باطل است و جايز نيست؟

بسمه تعالى، مضر به صحت عقد نيست.

بسمه تعالى، باطل نيست و فرقى بين دو صورت نيست و در توضيح هم نوشته شده باطل نيست.

بسمه تعالى، نجس نمى‌شود بلكه حرام هم نمى‌شود و در حيوانات ديگر نيز نجس نمى‌شوند و لكن بهائم حرام مى‌شوند.

[سؤال 10499]

بسمه تعالى، حرام است.

[سؤال 10500]

بسمه تعالى، بدون عقد جديد جايز نيست.

[سؤال 10501]

بسمه تعالى، يك غسل كفايت مى‌كند و اگر زن يائسه باشد صيغه‌ها هم مانع ندارد.

[سؤال 10502] 5917

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

محضر مبارك مرجع تقليد شيعيان جهان، حضرت امام خمينى

با سلام به حضور اقدس حضرت‌عالى، تقاضاى عاجزانه دارم جواب مسأله زير را برايم بنويسيد.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10503]

بسمه تعالى، در ازدواج موقت، بين زن و شوهر توارث نيست و احتياط آن است كه شرط توارث نكنند؛ ولى بچه از هر دو طرف ارث مى‌برد و بالعكس.

بسمه تعالى، حق ندارد.

بسمه تعالى، شما اگر ولايت شرعى بر صغار نداريد، نمى‌توانيد اجازه دهيد.

[سؤال 10504]

و امكان بچه‌دار شدن زياد است. و آيا زن با اين سن مى‌تواند صيغه موقت، با مدت بالا انجام دهد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 10505] ‘ 536

بسمه تعالى، اشكال ندارد؛ ولى تا مدت ازدواج منقطع باقى است زن بايد از شوهر خود تمكين كند.

[سؤال 10506] 5918

بسمه تعالى

محضر مبارك مستطاب آيت الله العظمى و المرجع الدينى الأعلى و رهبر عالى‌قدر، امام خمينى، دام ظله العالى، چه مى‌فرماييد دربارۀ اين مسأله:

زيد زنى را به زوجيت منقطعه تزويج نموده است هشت سال از زمان زوجيت باقيمانده او را اِبراء مى‌كند، به شرط اين‌كه با عمرو و بكر ازدواج نكند؛ آيا اين ابراء مشروط صحت دارد يا خير؟ و بر فرض صحت، آيا شرط ضمن ابراء لازم الوفا است يا خير؟ و در صورت لزوم وفا، آيا حرمت ازدواج با عمرو و بكر تكليفى است و يا عقد ثانى باطل مى‌باشد؟ متمنّى است مشروحاً بيان فرماييد. اجركم على الله.

بسمه تعالى، ابراء مدت صحيح است و شرط در آن باطل و بى‌اثر است.

عيب‌هاى موجب خيار فسخ و تدليس

[سؤال 10507] 5919

بسمه تعالى

خدمت مستطاب حجت الاسلام والمسلمين آيت الله العظمى حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

پس از عرض سلام به عرض مى‌رساند به دنبال اعلام نظريه پزشك قانونى در مورد زنى مبنى بر اين‌كه «مبتلا به جنون نيست، ولى درجاتى از عقب‌افتادگى روانى و نقص عقل در وى مشهود بوده» كه اختيار سرپرست را جهت نامبرده ضرورى مى‌نمايد، زيرا قادر به ادارۀ امور خود نيست، دادگاه براى مشار اليها اختيار قيم و سرپرست كرده است. اينك با عرض مراتب از پيشگاه مبارك حضرت آيت اللهى تمنا دارد امر فرموده نظر خود را اعلام دارند كه اولاً آيا اين مقدار از عقب‌افتادگى و عدم رشد در صورتى كه ثابت شود حين عقد موجود بوده موجب حق فسخ عقد ازدواج براى زوج مى‌گردد يا خير؟ و ثانياً در صورتى كه ثابت شود اولياء مشار اليها با علم و عمد اقدام به تزويج نامبرده نموده‌اند، و زوج از اين موضوع اطلاعى نداشته، ضرر و زيان وارده بر زوج به عهده كيست؟

بسمه تعالى، در فرض مسأله، زوج حق فسخ ندارد و اگر تدليسى در بين نبوده كسى ضامن نيست.

[سؤال 10508] 5920

بسمه تعالى

محترماً؛ معروض مى‌دارد: اين‌جانب در تاريخ 10 / 5 / 1356 با آقايى ازدواج كردم. دو روز بعد از ازدواج، در تاريخ 12 / 5 / 1356 شوهرم در اثر تصادف با اتومبيل دچار ضربه مغزى گرديد و مطابق مدارك، تا فروردين 1357 ايشان در بيمارستان و در

منزل بسترى بود. چون بهبود كامل پيدا نكرد ايشان را براى معالجه به يك كشور خارجى اعزام كردم؛ ولى با كمال تأسف در آن‌جا نيز معالجه نشد و ضربۀ فوق الذكر لاعلاج تشخيص داده شد. اكنون كه متجاوز از دو سال از تصادف مى‌گذرد، ايشان به هيچ وجه قادر به كار نمى‌باشد و حالت جنون پيدا كرده و تعادل مغزى و فكرى ندارد. غير از حرف‌هاى ركيك و كتك زدن من كارى انجام نمى‌دهد. مركز پزشكى قانونى طبق نامۀ شمارۀ نيز تأييد كرده است كه ايشان قادر به اداره امور خود نمى‌باشد. بنا به دلايل فوق الذكر و با توجه به اين مسائل كه جنون ايشان لاعلاج تشخيص داده شده است، از آن مقام مستدعى است بعد از تحقيق صحت عرايض فوق ترتيبى اتخاذ شود تا حاكم شرع حكم به جدايى ما بدهد.

بسمه تعالى، اگر مرد مجنون شده، زن حق دارد عقد خود را فسخ كند.

[سؤال 10509] 5921

بسمه تعالى 30 / 9 / 1361

مقام معظم و مرجع عالى‌قدر شيعيان جهان و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى؛ خواهشمند است جواب را ذيلاً مرقوم فرماييد كه مورد حاجت مبرم است.

اگر مردى با زنى (دوشيزه) به عنوان اين‌كه او زنى سالم است ازدواج نمود؛ بعد معلوم شد بر طبق گواهى پزشكى قانونى آن زن از نظر عقلى و فكرى عقب مانده بوده، حتى قادر به اداره امور شخصى خود نيست، آيا حالت چنين زنى باعث فسخ عقد نكاح مى‌باشد يا خير؟ و اولياى دختر ملزم به پرداخت خسارات ناشى از مخارج عقد و عروسى مى‌باشند يا خير؟

بسمه تعالى، اگر عقب‌ماندگى عقلى و فكرى در حد ديوانگى نباشد و در ضمن عقد ازدواج، سلامت از جهت ذكر شده، شرط نشده حق فسخ ثابت نيست. مگر آن‌كه صحت به نحو اشتراط يا توصيف در عقد ذكر شده يا

عقد مبنىّ بر آن واقع [شده] باشد به طورى كه تدليس صدق كند، و تدليس سبب شده باشد كه شوهر گول بخورد.

[سؤال 10510] 5922

بسمه تعالى 27 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت مستطاب، حجت الاسلام و المسلمين، جناب آقاى پسنديده، دامت بركاته

شخصى جوان با دخترى جوان ازدواج نموده، بدون اين‌كه ابتدا دختر را رؤيت نموده باشد. پس از مدتى متوجه شده است دختر به مرض پيسى مبتلا بوده؛ يعنى بدن و پيشانى او كه مخفى نگاه مى‌داشته لك لك سفيد و به قول ما پيسى دارد.

با كمال احترام، از جناب‌عالى مى‌خواهم جواب مسأله را در ذيل ورقه مرقوم بفرماييد. موفقيت حضرت‌عالى را از خداوند متعال خواهانم.

بسمه تعالى، اگر اصل پيسى و اين‌كه قبل از عقد وجود داشته محرز شود، شوهر حق فسخ عقد ازدواج را دارد.

[سؤال 10511] ‘ 6211

بسمه تعالى، حق فسخ ندارد و مهريه ثابت است.

[سؤال 10512] ‘ 3547

مذكور قبل از ازدواج همين حالت را داشته است.

بسمه تعالى، اگر زن عيب مرد را مى‌دانسته و با اين حال اقدام به ازدواج كرده، تا مرد به اختيار او را طلاق ندهد زوجيت باقى است و در هر حال مهريه خود را حق دارد.

[سؤال 10513] 5923

بسمه تعالى 9 / 9 / 1361

محضر مقدس حجت الاسلام و المسلمين حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، چه مى‌فرمايند. در مورد مسائل ذيل:

بسمه تعالى، در موارد اختلاف، ميزان، ثبوت به طريق شرعى است.

[سؤال 10514]

بسمه تعالى، اگر ثابت شود كه جنون زوجه از پيش از عقد بوده و زوج از آن، هنگام عقد اطلاع نداشته، حق فسخ براى زوج ثابت است.

[سؤال 10515] 5924

بسمه تعالى 21 / 2 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

در صورتى كه زوج مدعى عدم بكارت زوجه، و زوجه مدعى بكارت باشد،

تكليف چيست؟ و آيا هر دو مدعى شمرده مى‌شوند، با اين‌كه يكى از آن دو مدعى و ديگرى منكر است؟

بسمه تعالى، قول زوجه مقدم است، مگر آن‌كه خلاف آن، به وجه شرعى ثابت شود.

[سؤال 10516] 5925

بسمه تعالى

اگر زنى ادّعا كند كه شوهر او عنّين است، و اين ادّعا ثابت شود، به شوهر جهت «مقاربت» چه مقدار فرصت مى‌دهند؟

بسمه تعالى، بعد از ثبوت عنن اگر زن به حاكم شرع مراجعه كرد تا يك سال - از زمان رجوع به حاكم - به مرد مهلت داده مى‌شود.

[سؤال 10517] 5926

بسمه تعالى

تمكين داده است. زن بعد از حكم ادعا كرده كه شوهرش را دوست ندارد. شوهر هم به هيچ وجه حاضر نيست زنش را طلاق بدهد و مى‌گويد به همسرش علاقه‌مند است. آيا دادگاه مى‌تواند بدون رضايت شوهر، او را طلاق حرجى بدهد؟ با توجه به اين‌كه شوهر كوچك‌ترين خلاف در مورد همسرش نداشته و حاضر است بعد از اين هم با او به خوبى و خداپسندانه زندگى كند.

بسمه تعالى، بر زن واجب است از شوهر اطاعت كند و تمكين نمايد و اختيار طلاق با شوهر است؛ و اگر زن مدعى عنين بودن شوهر باشد، مى‌تواند به دادگاه شرعى مراجعه كند تا اگر پس از يك سال از مراجعۀ به حاكم شرع ناتوانى شوهر ثابت شد، زن حق فسخ نكاح دارد.

[سؤال 10518] 5927

بسمه تعالى 27 / 11 / 1361

حضور محترم مرجع عالى‌قدر و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

در صورتى كه زوجه مدعى عنين بودن زوج خود شود، طريق اثبات آن چيست؟ و حكم شرعى كدام است و حاكم محكمه محل رجوع چه تكليفى از لحاظ شرعى در اين ترافع دارد؟ والسلام على من اتبع الهدى. با تقديم احترام

بسمه تعالى، زن مى‌تواند به حاكم شرع مراجعه كند و حاكم شوهر را تا يك سال مهلت مى‌دهد، اگر نتوانست در خلال مدت با آن زن يا با زن ديگرى نزديكى كند، زوجه مى‌تواند عقد را فسخ نمايد و خود را آزاد سازد.

[سؤال 10519] 5928

بسمه تعالى 18 / 7 / 1360

دفتر محترم امام خمينى، دامت افاضاتهم

احتراماً؛ با تقديم عرض سلام، و طلب طول عمر براى امام به استحضار مى‌رساند:

اين‌جانب در حدود يك سال قبل، با پسر عمويم ازدواج نمودم. از اول زندگى مشتركمان، اعمالى از ايشان سر مى‌زد كه يك آدم سالم انجام نمى‌داد، و چون هدفم ادامۀ زندگى بود، صبر و حوصله نموده و توجهى نمى‌كردم، تا اين‌كه تدريجاً اين اعمال شدت گرفت و كم كم جنونش آشكار شد، به طورى كه يك شب بدون هيچ گونه سبب و علت و اختلافى، اين‌جانب را از خانه‌اش بيرون كرد و من به خانه پدرم رفتم. دو شب بعد به خانۀ يكى از همكارانش مى‌رود و مى‌گويد من مهمان شما هستم و شب را آن‌جا مى‌ماند و مى‌خوابد و از ساعت دو بعد از نيمه شب، به بهار خواب حياط آن‌ها رفته و با صداى بسيار بلند، شروع به هذيان گفتن و حرف‌هاى نامعقول زدن مى‌كند، به طورى كه اكثر همسايگان و اهالى محله بيدار مى‌شوند و دور او جمع مى‌گردند و به پدرش تلفنى اطلاع مى‌دهند و پس از آمدن پدر و برادرانش، با زحمت زياد در اول آفتاب با اتومبيل، او را به خانه پدرش مى‌برند، و بعداً براى معالجه به تهران مى‌روند و جنونش كاملاً آشكار مى‌گردد و در سطح شهر منتشر مى‌شود. بنده هم به قصد به‌هم زدن عقد در خانه پدرم اقامت كردم و تصميم خود را به اطلاع وى و بستگانش رساندم. ضمناً مادر وى سال‌ها است كه ديوانه مى‌باشد. استدعا دارم با توجه به مراتب بالا، به سؤالات ذيل پاسخ مرحمت فرماييد:

بسمه تعالى، اگر مجنون است و عقد را فسخ كرده‌ايد، از او جدا هستيد و بعد از عدّه مى‌توانيد شوهر كنيد.

بسمه تعالى، در صورتى كه عين آن موجود است، مى‌توانند پس بگيرند.

[سؤال 10520] ‘ 3381

دارد يا خير؟ اگر حق فسخ دارد، بايد تمام مَهر را بدهد يا مثل؟

بسمه تعالى، در موارد ثبوت خيار فسخ، حق فسخ با دخول ساقط نمى‌شود و در صورت تحقق دخول، مهر را بايد بپردازد.

[سؤال 10521] 5929

بسمه تعالى 31 / 3 / 1361

پيشگاه مبارك امام امت، رهبر مستضعفان جهان بشريت دامت توفيقاتكم

در نهايت احترام به استحضار عالى مى‌رساند اين‌جانبه نظر به اين‌كه مدت سه ماه با شوهرم زندگى كرده‌ام، و شوهرم اين‌جانبه را مبتلا به بيمارى برص (جلدى) نموده است و دادگاه شهركرد حكم فسخ نكاح را صادر كرده است، حضرت‌عالى در مورد مهريه و كسوه و نفقه و ايام عده شرعيه چه مى‌فرماييد؟ خواهشمند است جواب را كتبى بنويسيد تا ما آگاه شده، مسائل شرعيه را به نحو احسن انجام دهيم. قبلاً از الطاف و عنايات خاصى كه در اين مورد مبذول مى‌فرماييد، بى‌نهايت تشكر مى‌كنم.

بسمه تعالى، فسخ نكاح اگر بعد از دخول واقع شده، زن حق مطالبۀ تمام مهر را دارد، ولى در مورد فسخ، نفقۀ ايام عدّه بر عهدۀ شوهر نيست.

[سؤال 10522] 5930

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى، امام امت و راهنماى حق و حقيقت، مولانا و مقتدانا، آقاى خمينى، دام ظله العالى على رؤوس المسلمين

با كمال احترام از مقام عالى، مسأله شرعيۀ زير را استفتا مى‌نمايد و تقاضا دارم فتواى عالى مشروحاً اعلام گردد كه مورد احتياج است. اين‌جانب دخترى را خواستگارى نمودم و با موافقت پدر او و تعيين صداق، عقد ازدواج واقع گرديد. پس از انجام مراسم عروسى، در اولين شب به مشكلى برخورد نمودم كه دختر آلت و حالت زنانه در او منتفى است و از اين جهت موجبى براى انجام وظايف زناشويى

حاصل نشد. و بعد از آن، به طورى كه گفته شده قاعده زنانه در او منتفى بوده است. حال با فقدان صفت خاص و آلت زنانه، كه اين‌جانب مهريه را در مقابل آن تعيين و تمليك او قرار داده‌ام، مالك مهريه مى‌شود يا خير؟

ضمناً مشاراليها به هيچ نحوى حاضر به معاينه دكتر نمى‌شود. به چه نحو و طريقى مى‌توان موضوع را ثابت نمود؟ نظريه و فتواى عالى مورد استدعا است؟

متّع الله المسلمين بطول بقائكم الشريف

بسمه تعالى، اگر يكى از عيوب مجوز فسخ - كه در رساله ذكر شده است - در زن هست، شما مى‌توانيد ازدواج را فسخ كنيد و با فسخ قبل از دخول، مهريه ساقط مى‌شود.

[سؤال 10523] 5931

بسمه تعالى

محضر مبارك آيت الله العظمى رهبر عالى‌قدر امام خمينى مدّ ظله العالى، احتراماً معروض مى‌دارد و مستدعى است به مسائل ذيل جواب عنايت فرماييد كه مورد احتياج است.

بسمه تعالى، مجرد نگفتن عيب تدليس نيست.

بسمه تعالى، صحيح است.

بسمه تعالى، در وقف و حبس جارى نيست.

بسمه تعالى، اگر بدون حجت اصرار به مخالفت مى‌كند معامله عدالت با او نمى‌شود على الاحوط.

بسمه تعالى، هبه غير معوّضه است.

بسمه تعالى، مجرد امضا كفايت نمى‌كند.

[سؤال 10524] 5932

بسمه تعالى

من پسرى دارم كه در ضمن تحصيل تحت تعقيب ساواك قرار گرفت، اوّلين بارى كه به وسيلۀ مأمورين مورد آزار و اهانت قرار گرفت خيلى غير منتظره بود، به تشخيص دكتر همان ناراحتى‌ها باعث بيمارى او شده، مدّتى به ضعف اعصاب دچار بود، پس از معالجه به تحصيل خود ادامه داد و اكنون سالم است. حال كه تصميم به ازدواج گرفته و از من خواسته كه در اين مورد اقدام كنم، آيا لازم است به خانوادۀ دختر راجع به اين بيمارى او بگويم؟ البته با گفتن اين موضوع امكان دارد خانوادۀ دختر به شكّ بيفتند و اين ازدواج انجام نپذيرد آيا اگر نگويم مسئول نيستم؟

اميدوارم كه در پرتو عنايات حق موفق و مؤيد باشيد؛ ان شاء الله، خدا نگهدار

بسمه تعالى، گفتن سابقه كسالت لازم نيست ولى تدليس جايز نيست.

[سؤال 10525] 5933

بسمه تعالى 8 / 8 / 1358

دفتر امام خمينى، استدعا دارد به مسائل زير طبق فتواى امام پاسخ فرماييد:

داده و هروئينى و معتاد است، چه صورت دارد و تكليف دختر بيچاره با اين انسان گرگِ صفت چه مى‌باشد؟

بسمه تعالى، اگر عدم اعتياد در ضمن عقد، شرط يا عقد مبنى بر آن واقع شده باشد، زن حق فسخ دارد.

[سؤال 10526] 5934

بسمه تعالى

رهبر عالى‌قدر مرجع كبير جهان تشيع حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، با عرض سلام و اهداى تحيّات، از خداوند متعال مسئلت مى‌نمايد كه وجود مقدس آن حضرت را از بليّات مصون و سايۀ مبارك را بر سر مسلمين مستدام بدارد. ضمناً معروض اين‌كه جواب مسائل زير را لطفاً مرقوم فرماييد:

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد شرط نشده يا عقد مبنى بر آن واقع نشده، حق فسخ ندارد.

بسمه تعالى، ازدواج صحيح است و از زمان بلوغ خبر فوت شوهر اول زن بايد عدّۀ وفات بگيرد.

[سؤال 10527] 5935

بسمه تعالى

تهران، دفتر امام خمينى

ضمن سلام و دست بوسى اگر كسى به تدليس، زنى به كسى بدهد و موقعى كه عروسى كرد روز بعد فهميد كه زوجه مرض واگيرى كهنه دارد و او را برد خانه پدرش و دكتر گفته خوب شدنش طول مى‌كشد و زوج با وجود عيب احتياطاً صيغه طلاق را هم جارى كرد آيا زوجه حق مهر را دارد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر دخول واقع شده زوجه تمام مهر را حق دارد.

[سؤال 10528] 5936

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى، پس از ابلاغ سلام، سلامتى شما را از خداوند مسئلت دارم.

شخصى صاحب زن و فرزند، به داعى كلك و خدعه، با ارائه شناسنامۀ المثنى كه در آن ثبت ازدواج نشده، دختر باكرۀ 17 ساله‌اى را خواستگارى كرده است. دختر ياد شده به داعى ازدواج با شرط ارتكازى تجرد مرد، پس از تحقيق لازم با مرد مذكور ازدواج مى‌كند. سپس مراسم عقد، عروسى و بالاخره ازالۀ بكارت به واسطۀ عمل زناشويى انجام مى‌گيرد. بعد معلوم مى‌شود كه مرد، زن و بچه دارد. با توجه به اين‌كه چنانچه دختر مى‌دانست كه آن مرد معيل است با وى ازدواج نمى‌كرد و با در نظر گرفتن اين جريان:

بسمه تعالى، زن حق فسخ ندارد و نمى‌تواند مرد را به طلاق اجبار كند، ولى

مى‌تواند تمام مهريۀ خود را به قرارى كه در عقد ذكر شده، مطالبه نمايد و چيزى بر مرد نيست، مگر آن‌كه تدليس كرده باشد، كه در اين صورت حاكم شرع مى‌تواند او را مؤاخذه كند.

[سؤال 10529] 5937

بسمه تعالى 25 / 10 / 1361

دفتر محترم امام خمينى

احتراماً؛ خواهشمند است به مسأله شرعى اين‌جانب پاسخ دهند.

مسأله بدين شرح است كه پس از جارى شدن صيغۀ عقد، پس از يك ماه مشخص گرديد كه دختر دروغ گفته است؛ يعنى اين‌كه سن خود را با بردن شاهد به دادگاه در زمان جمهورى اسلامى، پنج سال تقليل داده است؛ لكن با رجوع به مدارك تحصيلى و سال ورود به مدرسه مشخص گرديده سن واقعى ايشان غير از سنى است كه در شناسنامه قيد شده است؛ و در حال حاضر سن دختر، چهار سال از پسر بزرگ‌تر مى‌باشد و اينك پسر راضى به تشكيل خانواده نمى‌باشد.

خواهشمند است نظر خود را راجع به مهريه و هزينه‌هايى كه پسر متحمل شده و دختر اينك در خانۀ پدر مى‌باشد و تصرف نگرديده و با توجه به اين‌كه در ابتداى زندگى چنين دروغى گفته، به چه اميدى مى‌توان به تقواى چنين شخصى اعتماد كرد و چرا بايد دروغ بگويد؟! خواهشمند است تكليف شرعى را مشخص نمايند.

بسمه تعالى، با اين مقدار، پسر حق فسخ پيدا نمى‌كند و اگر قبل از دخول او را طلاق دهد، مهر نصف مى‌شود.

[سؤال 10530] 5938

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام عزّه

محترماً معروض مى‌دارد: اگر دختر را به پسر با چادر، سر به زير نشان دهند، به

طورى كه صورت دختر ديده نشود و پسر از واسطه‌ها بپرسد كه دختر عيب و نقصى نداشته باشد و واسطه‌ها بگويند: عيب و نقصى ندارد و خيلى هم دختر زيبايى است و سر به زيرى دختر از خجالت است ولى بعد از عقد، پسر ببيند كه چشم‌هاى دختر چپ و چاپيدگى در ابرو دارد؛ آيا عقد صحيح است يا نه؟ و اگر پسر عقد را پس بخواند، از مهريه چيزى به دختر تعلق مى‌گيرد يا نه؟ (نا گفته نماند پسر در اول كار به واسطه‌ها مى‌گويد: من دختر متدينه و با حجاب مى‌خواهم و بعد معلوم بشود كه دختر نسبت به احكام بى‌اعتنا بوده و از دبيرستان هم پاك سازى شده است). به فرض اين‌كه در موقع ديدن پسر و دختر، صيغۀ محرميت خوانده باشند، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى، عقد ازدواج صحيح است، ولى اگر وصف كمال يا عدم نقص، در ضمن عقد شرط شده، يا عقد مبنى بر آن واقع شده، در صورت تخلف، شوهر حق فسخ دارد و در غير اين صورت، حق فسخ ثابت نيست. و در فسخ قبل از دخول، مهر ساقط است و بعد از دخول، تمام مهر ثابت است؛ و در طلاق قبل از دخول، نصف مهر و بعد از دخول، تمام مهر ثابت است.

[سؤال 10531] 5939

بسمه تعالى

حضرت مستطاب، آيت الله العظمى، امام خمينى، مدّ ظله العالى

اين‌جانب با توصيف و تعريفِ زنى، دخترم را به عقد دائمى برادر زن وى درآوردم، بدون اين‌كه من و يا دختر، قبلاً اين جوان را ديده، و يا شناختى از حال او داشته باشيم. بعد از اجراى عقد به وسيلۀ يك روحانى در محل، قبل از ثبت در دفتر اسناد، براى من و دخترم ثابت و معلوم گرديد كه آن صفات كماليه را - كه خواهر مذكوره‌اش، قبل از اجراى عقد، ذكر و شرح داده بود كه در تهران نامبرده صاحب چندين مغازه است، و خودش شخصاً، مدير مدرسه و آموزگار است، و صاحب حيثيت و شخصيت و شرافت و آبرو است - فاقد است و خودش بدون شغل مى‌باشد.

بعد از اطلاع از حالات نامبرده، دخترم حاضر به زندگى كردن با اين شخص، كه فاقد آن صفات است، نيست و در دفتر ازدواج حضور به‌هم نرسانيد، و به امضاى دفتر رضايت نداده و نمى‌دهد.آيا اين‌جانب مى‌توانم اين عقد را فسخ نمايم يا نه؟ لطفاً عنايت فرموده، جواب مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر عقد مبنى بر وجود صفات كماليه در زوج، واقع شده و بعد از عقد معلوم شد كه زوج آن صفات كماليه را ندارد، زوجه مى‌تواند عقد را فسخ كند و خود را از قيد زوجيت آزاد نمايد، و نياز به طلاق از طرف شوهر ندارد.

[سؤال 10532] 5940

بسمه تعالى 31 / 2 / 1362

محضر مقدس حضرت آيت الله، امام خمينى، مدّ ظله العالى، محترماً بعد از سلام، مستدعى است نظر مبارك خود را در موارد زير بيان فرماييد:

شخصى زن بيوه‌اى را عقد دائم نموده است و پس از تصرف و چند روزى زندگى مشترك، زن دچار حالت بيهوشى گرديده و مدتى از طرف شوهر، به دكترهاى متعددى مراجعه و اقدامات لازم معمول گرديده، و بهبودى حاصل نشده است و ناچاراً از اهل روستايى كه زن در آن زندگى مى‌نموده و همچنين از پدر شوهر اول زن تحقيق به عمل آمد و معلوم شد كه زن قبلاً نيز دچار همين بيمارى بوده و به همين علت شوهر اول، او را طلاق داده است.

اينك چون زندگى با او مشكل است و هر دقيقه ممكن است در خانه تنها مبتلا به بيهوشى شده و پيشامد ناگوارى رخ دهد، قصد طلاق شده است؛ لذا مستدعى است مرقوم فرماييد آيا رضايت زن در اين مورد لازم است يا خير؟ همچنين چون قبلاً خود زن و كسان او، بيمارى نامبرده را در موقع خواستگارى به شوهر دوم نگفته‌اند و موضوع را كتمان كرده‌اند، آيا صداق ايشان لازم است پرداخت شود؟ و اگر لازم باشد، به چه نحو بايد پرداخت شود؟ و خسارت وارده - كه موضوع بيمارى را مكتوم

نموده‌اند - بايد به چه نحوه براى شوهر جبران شود؟

بسمه تعالى، بيمارى بيهوشى موجب حق فسخ نيست، و اختيار طلاق با شوهر است، و سكوت از ذكر بيمارى مذكور، موجب ضمان خسارت يا صداق نمى‌شود.

[سؤال 10533] 5941

بسمه تعالى 15 / 1 / 1362

دفتر محترم حضرت امام خمينى

از معظم له مسأله‌اى كه مورد ضرورت و محتاج به پاسخ است سؤال مى‌شود:

مردى دخترى را ازدواج كرده است كه عيوبى داشته است كه قبل از عقد ازدواج آشكار نكرده. است چشم مرد 60% نابينا است، كه توسط عينك پنهان كرده و بعد از عقد ازدواج دختر فهميده است. حال دختر مى‌تواند عقد را به‌هم بزند يا خير؟ اگر مى‌تواند عقد را به‌هم بزند، نصف مهر را مى‌تواند بگيرد يا نمى‌تواند؟

بسمه تعالى، در مورد سؤال نمى‌تواند عقد را فسخ كند.

[سؤال 10534] 5942

بسمه تعالى 16 / 9 / 1361

دفتر حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام، سلامتى وجود مقدس امام عظيم الشأن را از خداوند متعال مسئلت دارم.

از مقلدين حضرت امام هستم. خواهشمند است در مسأله زير مرا راهنما باشيد.

چنانچه مرد داراى عيبى غير از عيوب مندرج در مسأله 2381 باشد، شرعاً بايد در هنگام ازدواج و عقد به زن اعلام دارد يا خير؟

با آرزوى موفقيت و سر بلندى جمهورى اسلامى ايران، به رهبرى حضرت امام، در ظلّ توجهات حضرت ولى عصر عليه‌السلام

بسمه تعالى، اعلام لازم نيست.

[سؤال 10535] 5943

بسمه تعالى

بسمه تعالى، مانع ندارد.

[سؤال 10536]

بسمه تعالى، در ثبت در دفتر ازدواج بايد مقررات مراعات شود.

[سؤال 10537] 5944

بسمه تعالى 2 / 11 / 1358

به نام خداوند بخشنده و مهربان

حضور محترم رهبر انقلاب، حضرت آيت الله امام خمينى، مدّ ظله العالى

اين‌جانب طلبه هستم و در قم ساكن مى‌باشم. ازدواج كرده‌ام و بعد از عروسى متوجه شده‌ام زنم باكره نبوده؛ چون نشان‌هايى را كه در عرف مردم مرسوم است، پس از زناشويى نديده‌ام. لذا به پزشك بانوان مراجعه شد تا مراتب معلوم گردد و چون پول پزشك را خانوادۀ زنم داده‌اند و پزشك گفته است كه آثارش مخفى است، آيا من مى‌توانم گفتۀ پزشك را قبول كنم كه زنم قبل از زناشويى باكره بوده است؟ از حضور محترم جناب‌عالى مى‌خواهم كه جوابم را بفرماييد و اگر جوابم به باكره نبودن زنم

مى‌باشد، چه مقدار از مهريه بايد كم شود؟ و تفاوت مهريۀ باكره و غير باكره چطور بر من معلوم شود؟ با تشكر و موفقيت در راه اهداف اسلام، خداحافظ

بسمه تعالى، مهريه همان است كه در عقد ازدواج تعيين شده و فرقى بين باكره و غير آن نيست، بلى اگر در عقد شرط بكارت شده، يا عقد مبنىّ بر شرط بكارت بوده و شوهر به طريق معتبر شرعى عدم بكارت را اثبات نمايد، مى‌تواند عقد را فسخ كند.

[سؤال 10538] 5945

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، ابراهيم زمان حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دامت توفيقاته، سلام عليكم

لطفاً پاسخ سؤالات زير را مرقوم بفرماييد:

بسمه تعالى، اختيار با طرفين است و در صورت توافق اشكال ندارد و اگردختر باكره است بايد با اجازه پدرش باشد.

بسمه تعالى، پوشيدن ساق پاها از نامحرم به وسيله جوراب يا چادر يا لباس ديگر واجب است.

[سؤال 10539] 5946

بسمه تعالى 24 / 2 / 1361

رياست محترم دفتر امام خمينى، ادام الله عمره، سلام عليكم، درود و سلام بى‌پايان به رهبر كبير انقلاب اسلامى حضرت امام خمينى و شهيدان صدر اسلام خوشا به حال ما كه در دورانى زندگى مى‌كنيم كه صراط مستقيم الهى نصيب ما گرديده و حكومتى بر

ما مسلط است كه تنها خواهان زندگى شرافتمندانه مى‌باشد، اين‌جانب روزى براى همسرم قرآن خوانده و ترجمه كردم، او شروع كرد به گريه كردن و گفت: من گذشته‌هاى بسيار تلخى دارم و مرتكب گناه شده‌ام، حال من با همسرم چگونه رفتار كنم؟

بسمه تعالى، توبه قبول است و لازم نيست مطلب را به كسى اظهار كنيد به خصوص اگر مفسده داشته باشد.

[سؤال 10540] 5947

بسمه تعالى

با دعا براى سلامتى امام كبيرمان و همچنين دعاى خيرمان بدرقۀ راه رزمندگان سخت كوشمان.

دخترى در سنّ پنج يا شش سالگى با پسرى از فاميل كار منافى عفّت انجام داده كه البته باكره مى‌ماند، اكنون بزرگ شده و مى‌خواهد ازدواج كند و به خاطر اين مسأله از ازدواج عاجز است؛ (زيرا فكر مى‌كند بايد اين مسأله را با مردى كه مى‌خواهد ازدواج كند بگويد تا زندگى با صداقتى را آغاز كند، و از طرفى نمى‌تواند بگويد، و به همين خاطر نمى‌تواند ازدواج كند) لطفاً وى را راهنمايى فرماييد؟

بسمه تعالى، لازم نيست مطلب را بازگو كند؛ بلكه لازم است خوددارى كند.

مهر

مقدار مهريه و مهر السنّه

[سؤال 10541] 5948

بسمه تعالى

سلام به تن پاك حسين عليه‌السلام، با سلام و درود فراوان بر رهبر كبير انقلاب اسلامى امام خمينى، اميدوارم كه اين سلام گرم صميمانه‌ام را كه از اعماق قلبم سرچشمه گرفته است و با يك دنيا شوق اشتياق به حضورت اى امام بزرگوار تقديم مى‌دارم و اميدوارم اين سلام را از يكى از فرزندان شما بپذيريد.

پدر عزيزم تنها چيزى كه مرا به نوشتن نامه وا مى‌دارد اين همه علاقه و شوق اشتياقى است كه نسبت به راه شما كه راهى جز خدا، قرآن و الله نيست دارم و به‌خاطر همين امر من هميشه گوش به فرمان سخنان شما هستم امام عزيز و بزرگوار من مى‌گويم كه اگر خواستم ازدواج بكنم كه هيچى از پسر نخواهم حلال است يا نه؟

بسمه تعالى، اختيار مهريه با طرفين است و به هر طور دختر و پسر با هم قرارداد كنند حلال است و هرچه كمتر باشد بهتر است و مستحب است از مقدار مهرالسنة بيشتر نباشد.

[سؤال 10542] 5949

بسمه تعالى

تهران، دفتر حضرت امام خمينى، دام ظله

در صورتى كه در مهر عقد نكاح، پدر دختر اصرار بر قرار دادن مهريۀ 150 هزار تومانى يا شيربها دارد و دختر و پسر با توجه به ارزش‌هاى انقلاب اسلامى به اين كار رضايت ندارند، تكليف از نظر شرع مقدس اسلام چيست؟

بسمه تعالى، در مقدار مهر، رضاى خود پسر و دختر معتبر است و پدر دختر نمى‌تواند آن‌ها را الزام كند.

[سؤال 10543] 5950

بسمه تعالى

آيا در تعيين مقدار مهريه توافق دختر و پسر شرط است يا آن‌كه والدين آن‌ها هم حق اعمال نظر دارند؟

بسمه تعالى، بستگى به توافق دختر و پسر دارد.

[سؤال 10544] 5951

بسمه تعالى 24 / 12 / 1361

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

احتراماً زنى به زوجيت مردى درآمده، مهريه او در قباله در ستون مربوطه مبلغ (هيچ) و يك جلد كلام الله مجيد و يك آينه و شمعدان ذكر شده است. اكنون مرد در مقام طلاق زوجه است. مقرر فرماييد اعلام گردد زوجه مستحق مهريه هست يا خير؟ و به عرض مبارك مى‌رساند كه زوجه به هنگام اجراى صيغۀ عقد چند بار شفاهاً و كتباً از تعيين مهريه صرف نظر كرده و بر همين مبنا ازدواج صورت گرفته است. نظر مبارك را اعلام فرمايند.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم كه مهريه در ضمن عقد فقط يك جلد كلام الله مجيد و آينه و شمعدان قرار داده شده، زن زايد بر آن چيزى بابت مهريه استحقاق ندارد.

[سؤال 10545] 5952

بسمه تعالى

حضور رهبر كبير انقلاب اسلامى، امام خمينى، با سلام و درود خدمت امام عصر حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، و سلام و درود خدمت آن رهبر عزيز و اميد مستضعفان جهان، خواهشمند است در مسائل زير ما را راهنمايى بفرماييد:

آن امام عزيز معتقدم و در جهاد سازندگى كوشش مى‌نمايم تا رسالتم را انجام دهم؛ اما پدر و مادرى دارم كه هر دو بالاى پنجاه سال سن دارند و فرائض دينى را انجام مى‌دهند، اما اعتقاد راسخى به جمهورى اسلامى ندارند، ولى ضديت نمى‌كنند. الآن اين‌جانب تصميم به ازدواج گرفته‌ام، اما آن‌ها مى‌گويند: بايد پنجاه - شصت هزارتومان خرج كنى و بالاى صد هزار تومان مهريه تعيين نمايى، و اين‌جانب در مقابل آن‌ها مقاومت كرده‌ام. خواهشمند است نظر خودتان را در اين مورد بفرماييد.

بسمه تعالى، زياد قراردادن مهريه اشكال ندارد، ولى هرچه كمتر باشد بهتر است.

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك مانع ندارد.

بسمه تعالى، بهره پول، ربا و حرام است و گرفتن آن جايز نيست و آنچه گرفته‌ايد را در صورت يأس از شناسايى صاحبش از طرف او به فقير صدقه دهيد.

[سؤال 10546] 5953

بسمه تعالى 10 / 11 / 1358

محضر قائد اعظم و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، دامت بركاته

با عرض معذرت و پوزش از گرفتن وقت حضرت‌عالى، خواهشمند است پاسخ سؤال زير را مرقوم فرماييد:

مسأله‌اى كه اكثر جوانان در موقع ازدواج با آن روبه‌رو هستند؛ قرار دادن مهريۀ زياد، از طرف والدين دختر مى‌باشد. با توجه به اين‌كه كراراً از وعاظ و سخنرانان مذهبى شنيده‌ايم كه قرار دادن مهريۀ زياد خلاف اصول اسلامى است. نظر حضرت‌عالى در مورد زياد بودن مهريه چيست؟

بسمه تعالى، در اسلام حدى براى مهريه، به نحو لزوم معين نشده، ولى

مستحب مى‌باشد كه مخارج ازدواج و همچنين مهريه را كم كنند و نيز مستحب است، مقدار مهريه از مهرالسنه كه پانصد درهم است زيادتر نباشد.

[سؤال 10547] 5954

بسمه تعالى 21 / 6 / 1361

دفتر محترم امام خمينى، لطفاً به سؤالات اين‌جانب جواب دهيد.

بسمه تعالى، مالك بودن مقدار مهريه در حين عقد لازم نيست و مى‌تواند پدر يا مادر و يا خود پسر مهريه را به ذمه بگيرد و مهريه هر مقدار باشد مانع ندارد، ولى بهتر است از مقدار مهرالسنة تجاوز نكند.

بسمه تعالى، مادامى كه جبهه‌ها نياز به نيرو دارد، شركت در جبهۀ دفاع واجب است و اجازۀ والدين شرط نيست.

[سؤال 10548] 5955

بسمه تعالى 13 / 11 / 1361

با حمد به پيشگاه بارى تعالى، و سلام حضور برادر مسئول در دفتر امام خمينى

محترماً معروض مى‌دارد: در مورد يك مسأله شرعيه كه ذيلاً مطرح و تقديم مى‌گردد، خواستار جواب و پاسخ و فتواى امام عزيز در اين مورد مى‌باشد. خواهشمند

است - چون امر خيرى تا عيد در اين مورد در نظر است - در مورد پاسخ تسريع فرماييد.

در مورد مهريه، كه تأكيد در اين مورد به ميزان مهر السنه، در حدود پانصد درهم مى‌باشد، تقاضامند است ميزان آن را به پول امروز مشخص فرمايند، كه ان شاء الله نظر امام عزيز در اين مورد رهگشا براى اين‌جانب و بسيارى از جوانان اسلام باشد.

بسمه تعالى، مقدار مهر السنه 5/262 مثقال نقره مسكوك است و قيمت آن را از بازار تحقيق كنيد.

[سؤال 10549] ‘ 559

بسمه تعالى، مهرالسنّه پانصد درهم است و قيمت آن به پول رايج، با مراجعه به اهل خبره مشخص مى‌شود.

[سؤال 10550] ‘ 2418

بسمه تعالى، مانع ندارد و مقدار مهر السنه 5/262 مثقال نقره مسكوك است و قيمت آن را از اهل خبره سؤال كنيد.

[سؤال 10551] 5956

بسمه تعالى 10 / 3 / 1361

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى، سلام عليكم، اميدوارم در پاسدارى اسلام عزيز بيش از پيش موفق و مؤيد و منصور باشيد، استدعا مى‌شود كه به سؤالات زير پاسخ فرماييد:

بسمه تعالى، اگر قيمت آن معين شود مانع ندارد.

بسمه تعالى، در آب جارى جدا شدن غساله از محل نجس كافى است و لازم نيست بيرون ريخته شود و در آب قليل بايد غساله را بيرون بريزند.

[سؤال 10552] 5957

بسمه تعالى

پيشگاه مبارك زعيم عالى‌قدر، قائد عظيم الشأن، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته، خداوند سايۀ بلندپايۀ آن جناب را على رؤوس الانام مستدام بدارد.

محترماً؛ معروض مى‌دارد: اين‌جانب در موقعى كه پدرم براى اين‌جانب مجلس عقد گرفت مقدارى اراضى و مجارى و خانه به عنوان صداقيه داده است. عيال اين‌جانب در ازاى ارقام مذكور، اقرارى داده و راضى به ازدواج شده است و طبق قانون در دفتر ازدواج پول نوشته شده است. در حال حاضر پدرم نادم شده است و اظهار مى‌دارد كه زوجۀ شما فقط پول مى‌خواهد. استدعا دارم مقرر فرماييد: چنانچه شرعاً زوجۀ اين‌جانب حق پول دارد قبول كنم و جواب مثبت به نامبرده داده شود.

بسمه تعالى، آنچه عقد بر آن واقع شده؛ همان صداق و ملك زن است.

[سؤال 10553] 5958

بسمه تعالى

احتراماً؛ استدعا دارد نظريه شرعى و فتواى خود را نسبت به فتوكپى نكاح‌نامه‌اى

كه به پيوست مى‌باشد اعلام فرمايند كه مورد حاجت است.

ضمناً، يادآور مى‌شود كه از حضرت آيت الله منتظرى و حضرت آيت الله خاتمى امام جمعه محترم يزد طى نامه‌اى كه فتوكپى هر دوى آن‌ها به پيوست مى‌باشد استفتا شده، كه چون مفاد سند روى كاغذ نوشته شده بوده، مورد قبول واقع نگرديده است. از اين نظر اصل سند نكاح‌نامه را ارسال داشته تا نظريه شرعى و فتواى خود را نسبت به آن اعلام فرمايند.

اين‌جانب مبلغ اصل صداق - يعنى 000/ 450 ريال بابت وجه مهريه و 000/ 50 ريال بابت وجه التزام سند مذكور - را طى دو فقره چك داده‌ام كه در پرونده دادگسترى موجود مى‌باشد. استدعا دارد بيان فرمايند كه آيا شرعاً زوجه اين حق را دارد كه با توجه به مفاد سند علاوه بر مبلغ مرقوم، خانه و باغ را مطالبه نمايد يا خير؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، تنها نام بردن چيزى در قباله كافى نيست. آنچه كه عقد مبنى بر آن خوانده شده و يا آن‌كه در ضمن عقد تصريح بدان شده معتبر است.

[سؤال 10554] 5959

بسمه تعالى

محضر مقدس فقيه عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

احتراماً؛ به عرض مى‌رساند: در مورخۀ 17 / 11 / 59 قبل از صيغۀ عقد، زوج متعهد و ملتزم مى‌گردد كه يك صد و پنجاه متر از قطعه زمين مشاع را در دفترخانه اسناد رسمى بابت مهريه ما فى القبالۀ نكاحيه واگذار نمايد. ولى بعداً در تاريخ 17 / 12 / 59 يك‌ماه بعد از جريان نامبرده در بالا، با حضور زوج و زوجه و خويشاوندان طرفين صورت جلسه‌اى تنظيم مى‌شود و زوج و زوجه موافقت مى‌نمايند كه مهريه به مبلغ وجه عندالمطالبه تبديل گردد و طبق همان صورت جلسه كه در تاريخ 17 / 12 / 59 تنظيم شده صيغۀ عقد خوانده و در دفتر ازدواج ثبت و به

امضاى طرفين رسيده است. مستدعى است مقرر فرمايند: زوج تعهد زمين نامبردۀ بالا را مديون است يا تعهد جديدى كه قائم مقام آن مى‌شود و در قبالۀ نكاحيه نوشته شده است؟ و يا زوج هر دو تعهد را مديون است؟ متمنى است طبق شرع انور به سؤال در ذيل اين ورقه جواب دهيد.

بسمه تعالى، چيزى كه عقد بر آن واقع شده مهريه است و بايد همان داده شود.

شرط نبودن ذكر مهر در عقد دائم

[سؤال 10555] 5960

بسمه تعالى

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى دام مجده، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، با كمال احترام بعد از تقديم سلام و خواهان سلامتى و طول عمر با بركت و عزت استفتا مى‌شود.

بسمه تعالى، در همه فروض ذكر شده عقد صحيح است و فرزند آن‌ها حلال‌زاده است.

[سؤال 10556] 5961

بسمه تعالى

در بلاد كشمير مرسوم است كه براى ازدواج يك ورقه به نام وكالت‌نامه مى‌نويسند و بر آن اسم ناكح و منكوحه و وجه مهريه و اسم وكيل عقد را درج مى‌كنند و از منكوحه و ناكح امضا مى‌گيرند و چند شاهد امضا نموده، سپس نزد وكيل مى‌برند و او صيغۀ عقد را جارى مى‌كند. بنابر آن در يك معامله، در وكالت‌نامۀ آن وجه مهريه مثلاً يكهزار و چهارصد و يك روپيه نوشته شد و براى شهود و منكوحه چهارده هزار و يك روپيه خوانده شد. و چون منكوحه سواد نداشت، مهريۀ مقرّره را كه به زبان شنيده امضا مى‌كند. وكيل هم صيغه را از روى نوشته كه كمتر از مقرّره لسانى بوده جارى مى‌كند. چون دختر از اين ماجرا مطلع مى‌شود، از ازدواج مُنكر مى‌شود. بيان فرماييد:

در همچو معامله‌اى شرعاً تكليف چه خواهد بود؟ آيا صيغه عقد صحيح خواهد بود يا خير؟ آيا اين دختر احتياج به طلاق دارد يا خير؟ بيّنوا توجروا

بسمه تعالى، عقد صحيح است و اگر مهر مورد توافق طرفين نبوده و زن آن را اجازه نكند، مهرالمثل ثابت مى‌شود.

شيربها و بعض وجوه دريافتى

[سؤال 10557] 5962

بسمه تعالى

محضر مقدس رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله العالى

احتراماً با عرض ادب اين جانب استدعاى عاجزانه دارم به سؤال زير توجه فرماييد، بدين وسيله به حضور آن رهبر كبير عرضه مى‌دارم كه اين كمينه زنى بودم در زمان حيات پدرم با شخصى ازدواج نمودم و پدر بنده مقدار يك حبه آب و زمين كه 30 جريب الآن در حال حاضر مى‌باشد از شوهر بنده به عنوان شيربها به تصرف خود

درآورد و اين مقدار زمين تحت كشت برادران بنده است، چون بنده در حال حاضر محتاج هستم آيا به نظر شريف اين كمينه مى‌توانم حق خود را از نظر دستور اسلام و رهبرى آن امام بت شكن ادعا نمايم؟ آيا اين زمين كه پدر بنده از شوهر به عنوان شيربها گرفت حق بنده است يا از برادران است كه زمين را در دست دارند. استدعاى عاجزانه دارم مرقوم فرماييد كه اگر اين زمين مذكور را كه به عنوان شيربها گرفته شد بنده حق دارم دعواى حق خود را نمايم، و اگر هم به دستور اسلام حق‌دار نيستم آن را مرقوم فرماييد. حاليه تقاضامندم حكم شرعى اين سؤال را بفرماييد تا دستور اسلام شرعاً اجرا شود.

بسمه تعالى، اگر شيربها به پدر دختر داده شده و او [به] برادران دختر بخشيده و تحويل آن‌ها داده مال برادران است.

[سؤال 10558] 5963

بسمه تعالى

بسمه تعالى، آنچه كه در قبال انجام كارى پرداخت شده اگر كار انجام نگرفته، بازگشت دارد و گر نه برگشت ندارد و آنچه كه به عنوان هديه و بخشش پرداخت شده اگر به حال خود موجود است و طرف مقابل ذى رحم نيست، مى‌تواند در آن رجوع نمايد و پس بگيرد.

[سؤال 10559]

خرج ديگر را شامل است؟

بسمه تعالى، آنچه كه به عنوان هديه براى هر منظورى باشد پرداخت مى‌شود اگر به حال خود در دست طرف باقى نباشد، دهنده حق رجوع و پس گرفتن ندارد.

بسمه تعالى، چيزى كه به رسم امانت از كسى گرفتند، هر وقت صاحب امانت مطالبه كند بايد برگردانند.

[سؤال 10560]

بسمه تعالى، ميزان همان است كه در بالا ذكر شد ولى اگر مالى را براى مصرف به خصوصى در اختيار طرف گذاشتند و در آن مصرف خرج نشده، مى‌توانند پس بگيرند.

[سؤال 10561] 5964

بسمه تعالى

بسمه تعالى، اگر شيربها را در مقابل عملى مثل سعى در ازدواج مى‌گيرد، يا با رضايت به او مى‌بخشند، حلال است.

بسمه تعالى، در فرض مذكور، جايز است.

بسمه تعالى، حرام نشده است.

[سؤال 10562] ‘ 6003

بسمه تعالى، در فرض مسأله، جزء مهر محسوب نيست.

[سؤال 10563] 5965

بسمه تعالى

شخصى دخترى را با ارتكاز ذهنى بكارت بدون اشتراط در متن عقد به ازدواج درآورده است؛ لكن بناء خارجى متعاقدين بر آن بوده است و بعد از دخول معلوم شده كه قبل از عقد، به گفتۀ زوجه توسط حمل بار سنگين زوال بكارت شده است ولى

زوج شك دارد كه توسط حمل بار سلب بكارت شده و يا سبب چيز ديگر است. يعنى در علت شاك است. لذا شب اول زفاف مطلب را به پدر زوجه اطلاع داده، و او گفته: «من براى دخترم مهريه نمى‌خواهم، مطلب مسكوت عنه باشد تا آبرويم ريخته نشود» و با اين حرف زوج ساكت شده و از طرفى هم اطمينان پيدا كرده كه سبب زوال، حمل بار است. در نتيجه نه ماه با هم زندگى كرده‌اند؛ ولى حالا مى‌خواهد طلاق بدهد و ادعا مى‌كند: اين دو علت باعث شد من عقد را فسخ نكنم. همچنين مى‌گويد: «زوجه اگر مى‌دانسته به توسط حمل بار بوده، چرا قبل از عقد به من‌اطلاع نداد تا عقد نكنم». زوجه هم مى‌گويد: «من درست يقين نداشتم كه بكارتم سلب شده. بلى، احتمالش را مى‌دادم. همچنين خجالت باعث شده كه مطلب را فاش نكنم و فقط به عيال برادرم گفتم. و اگر پدرم مهريه را بخشيده، از خودش اين عمل را كرده و به من خبر نداده و من مهرم را نبخشيده‌ام».

حالا بيان بفرماييد نسبت به مهريه و شيربهاى پرداخت شده تكليف چيست؟

در ضمن شيربها چيزى است كه در محل مرسوم است و به پدر زوجه مى‌بخشند به داعى كمك به خرج عروسى و تهيه جهيزيه از براى دخترش. و فرض اين است كه عين پول يا خرج شده و يا تبديل به جهيزيه شده است.

بسمه تعالى، شيربها را در فرض مذكور حق نداريد مطالبه كنيد. و زوجه نيز مهريه را استحقاق دارد و اختيار طلاق با شوهر است.

[سؤال 10564] ‘ 5701

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد شرط شده بايد بپردازد؛ و گرنه منوط به رضايت دهندۀ پول است.

[سؤال 10565] 5966

بسمه تعالى

شخصى كه دختر كسى را براى فرزند خود نامزد كرده وپيش از عقد كردن، آن دختر از دنيا رفته است. آيا مى‌توان مالى را كه پدر دختر از داماد خود قبل از عقد گرفته است پس گرفت يا خير؟ جواب را واضح بفرماييد.

بسمه تعالى، اگر مهريه بوده و قبل از عقد دختر فوت كرده يا در مقابل عملى داده‌اند كه انجام نشده مى‌توانند پس بگيرند.

[سؤال 10566] 5967

بسمه تعالى 1 / 6 / 1361

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

پس از اهداى سلام و تحيت

پدرى مى‌خواهد براى فرزند خود زن بگيرد. پدر دختر و يا كسى كه اختيار عقد با او است مبلغى پول، مثلاً از چهل هزار تومان تا يك صد هزار تومان بر حسب قدرت طرف از وى مى‌خواهد يا صورتى مى‌دهد كه داماد اشيايى براى جهيزيه دختر تهيه نمايد و تحويل پدر دختر و يا كسان وى نمايد تا دختر با خود به خانه شوهر ببرد و در صورتى كه اين عمل انجام نشود اين وصلت انجام نمى‌گيرد؛ آيا اين پول و يا اين اشيا را زن مالك مى‌شود يا خير؟ در صورتى كه پس از انجام وصلت زن بميرد و يا طلاق بگيرد، اين وجهى كه بابت پول براى جهيزيه گرفته شده و يا صورت اشيايى كه كسان زن خواسته‌اند تا داماد خريدارى كند و تحويل كسان زن دهد و زن با خود به خانه شوهر ببرد. كسان زن كه ورثه او باشند حق ادعاى آن اشيا را دارند يا در موقع اخذ طلاق زن، حق مطالبه آن جهيزيه را دارند يا خير؟ مستدعى است حكم الله را در اين مسأله بيان فرماييد. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، پول يا اشيايى كه داماد داده، اگر جزء مهريه است، نمى‌تواند

پس بگيرد و اگر از مهريه نيست تا عين آن باقى است، پس گرفتن آن اشكال ندارد.

[سؤال 10567] 5968

بسمه تعالى

محضر حضرت آيت الله العظمى خمينى مدّ ظله العالى

دخترى كه پدر ندارد و در منزل عمو يا عمه يا خاله يا خالو يا برادر يا كسى ديگر بزرگ مى‌شود و كار هم مى‌كند مرسوم است هر وقت دختر به بلوغ رسيد او را عروس مى‌كند و چند مبلغ پول به نام گله مى‌گيرد آيا هر وقت دختر خانه شوهر رفت گله را مى‌تواند از آن كس مطالبه كند؟ شما امر بفرماييد.

بسمه تعالى، حق مطالبه ندارد لكن اگر به رضايت چيزى به او بدهند يا در مقابل عملى قرار داده شود گرفتن آن مانع ندارد.

[سؤال 10568] 5969

بسمه تعالى 19 / 1 / 1361

دفتر مبارك استفتائات حضرت امام، مدّ ظله

نظر به اين‌كه در اكثر مناطق ايران مرسوم است كه هنگام ازدواج، مبلغ خيلى زيادى مثلاً دويست هزارتومان به عنوان شيربها از طرف داماد مى‌گيرند، شرعاً چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، در شيربها تفصيلى است كه در رسالۀ عمليه ذكر شده است.

[سؤال 10569] 5970

بسمه تعالى 8 / 3 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، مرجع تقليد شيعيان جهان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، أدام الله ظله

در كشور ما مرسوم است كه صاحبان دختر، مبلغى در حدود سى الى چهل هزار

تومان پول را به نام گله از داماد مى‌گيرند و اين مبلغ مذكور را پدر و مادر دختر تصرف مى‌كنند. البته مهريۀ دختر را على‌حده تعيين مى‌كنند. آيا تصرف مبلغ مزبور، مجوز شرعى دارد يا خير؟ خواهشمند است حكمش را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، اگر با رضايت داماد گرفته شود مانع ندارد.

[سؤال 10570] 5971

بسمه تعالى 13 / 10 / 1361

به نام خدا، پاسدار حرمت خون شهيدان، سلام عليكم، دفتر محترم امام امت، خمينى كبير، رهبر انقلاب، با درود و سلام بر امام زمان، برپا كنندۀ عدل و عدالت و منجى عالم بشريت، و سلام بر امام امت، خمينى كبير، و درود و سلام بر تمامى شهيدان راه حق و عدالت، و سلام بر تمامى رزمندگان جبهۀ حق عليه باطل و كفر جهانى، و سلام بر شما برادرانى كه شب و روز در پيش‌برد اهداف مقدس جمهورى اسلامى كوشش مى‌كنيد. سؤالاتى چند خدمت شما عرضه مى‌دارم و خواهشمندم كه جواب را همراه با امضا و مهر آن دفتر به آدرس نامبرده ارسال داريد.

اگر صحيح است به چه مقدار؟ و اگر مخالف شرع مقدس اسلام است، به چه مقدار؟ مكروه است يا حرام؟

را ادا نمايد. در صورتى كه اين روستا هم نسبتاً بزرگ است و جمعيت آن 170 خانوار مى‌باشد و تقريباً 25 الى 30 هزار تومان خرج همان يك روز مى‌شود و هيچ فكر نمى‌كنند كه اين يك وعده غذا براى آن كسى كه مى‌خورد، هيچ دردى را دوا نمى‌كند، ولى آن جوانى كه اين هزينۀ هنگفت را خرج مى‌كند و مى‌خواهد خانواده تشكيل بدهد، چه سختى‌هايى، و چه دردها و رنج‌هايى كه متحمّل نمى‌شود. جوانى كه اين هزينۀ هنگفت را خرج مى‌كند، مى‌تواند دست كم 10 هزار تومان آن را لوازم خانوادگى بگيرد تا يك عمر خود او و زن و فرزندان او از آن استفاده نمايند و يا پنج هزار تومان آن را به حساب امام و يا علماى ديگر، و يا به حساب جنگ‌زدگان و يا جنگ بريزد.

برادران محترم به اين سؤالات بندۀ حقير وجداناً پاسخ دهيد؛ چون كه عدۀ زيادى به موجب اين اشكالات از تشكيل دادن كانون پر مهر و محبت خانواده محروم هستند و شايد افرادى به علت فقر مالى داماد نشوند. در خاتمه توفيق شما را در راه خدمت به اسلام و مسلمين خواستاريم. ناگفته نماند اين نامه را از يكى از روستاهاى بيرجند نوشته‌ايم. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، كم كردن مخارج ازدواج امر مطلوب و مرغوبى است، بلكه اگر مخارج موجب اسراف يا مفاسد ديگر باشد، بايد ترك شود. و شيربها تابع قراردادى است كه در ضمن عقد مى‌شود.

[سؤال 10571] ‘ 862

بسمه تعالى، اگر با رضايت مى‌دهد مانع ندارد.

[سؤال 10572] ‘ 6667

بخريد. با اين قيد، اين پول مال كيست؟

بسمه تعالى، اگر پول را به كسى نبخشيده، باقى بر ملك مالك اول است.

حق مطالبه مهريه و تمكين زوجه

[سؤال 10573] 5972

بسمه تعالى

اگر زوجۀ غير مدخوله تمكين نكند و اصرار بر طلاق داشته باشد، و در اثر طلاق ندادن زوج، تمكين خود را معلّق به پرداخت تمام مهريّه نمايد (و معلوم باشد كه اين تعليق بهانه است، چون زوج قادر به پرداخت نيست، و بر فرض پرداخت هم زوجه حاضر به تمكين نخواهد شد) آيا در اين صورت نفقۀ زوجه واجب است يا نه؟

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد شرط مؤجّل بودن تمام يا قسمتى از مهر نشده حقّ دارد تا دريافت مهر تمكين نكند، و در اين مورد استحقاق نفقه به حال خود باقى است.

[سؤال 10574] ‘ 3716

بسمه تعالى، اگر ثابت است كه [زن دوم] از شوهر مهريه خود را طلبكار است و مقدار آن نيز معين است مى‌تواند مطالبه كند و نزاع بايد در محكمۀ شرعيه حل و فصل شود.

[سؤال 10575] 5973

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب، مرجع اعلاى مسلمين، حضرت آيت الله العظمى خمينى، أدام الله ظله العالى على رؤوس المسلمين

بسمه تعالى، اگر بعد از عقد تمكين نكرده، مى‌تواند تاگرفتن مهر خود تمكين نكند و در اين صورت، استحقاق نفقه دارد.

بسمه تعالى، اگر متعارف است وعقد، مبنىّ بر آن است، حق نفقه دارد.

بسمه تعالى، مهر باطل نيست و بايد زمين يا خانه تهيه كند؛ و در خصوص قيمت، اگر تعارفى در بين نيست مصالحه نمايند.

ديگرى تقليد مى‌كنم چه بايد كرد؟ يعنى اشكال مرتفع مى‌شود و مى‌شود حكم به زوجيت كرد به مجرد گفتۀ او يا خير؛ چون در مظان جلب نفع است؟

بسمه تعالى، عقد مزبور باطل است و دادگاه حق طلاق ندارد؛ ولى خود طرفين اگر بكارت دختر زايل شده، مى‌توانند ثانياً بدون اجازۀ پدر باهم ازدواج كنند.

[سؤال 10576] 5974

بسمه تعالى

احتراماً؛ به استحضار مى‌رساند عيال اين‌جانب كارمند بوده و به قرار اطلاع، كليه اموال و اثاثيه‌ام را با همكارى چند تن از بستگانش، در غيابم سرقت نموده، و نيز فرزند خردسالم را رها، و مهريه دويست و پنجاه هزارتومانى خود را به اجرا گذاشته، و من قدرت پرداخت آن را نقداً ندارم. با توجه به اين‌كه من از ابتدا به چنين مهرى راضى نبودم، لكن با توجه به سخنان فريبندۀ خانواده‌اش، از قبيل اين‌كه ما مهر را نخواهيم گرفت، مهر را چه كسى گرفته، ما به خاطر سنگينى و سربلندى دخترمان در بين اقوام، اين مهر را تعيين مى‌كنيم، و جملات فريبنده ديگر، اين‌جانب به چنين ازدواجى تن دادم. حال با عنايت به مطالب فوق استدعا مى‌شود موارد زير را اعلام و ابلاغ نماييد:

بسمه تعالى، مهريه‌اى كه قرار داده‌اند را ضامن هستيد و بايد به او بپردازيد، و اگر قدرت نداريد بايد به شما مهلت دهند.

بسمه تعالى، اگر شرط مسكن براى زن نشده، بايد به مسكنى كه شوهر اختيار كرده، برود و اگر تخلف كند استحقاق نفقه ندارد.

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد شرط نشده كه زن به كار خود مشغول باشد يا عقد مبنىّ بر اين شرط واقع نشده، براى خارج شدن از منزل بايد از شوهر اجازه بگيرد و اگر بدون اجازه برود

ناشزه است.

[سؤال 10577]‘ 4626

بسمه تعالى، بعد از تمكين، حق امتناع ندارد.

[سؤال 10578] 5975

بسمه تعالى 17 / 5 / 1361

محضر مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

در تحرير الوسيله، جلد دوم، مسأله يازده فرموده‌ايد: «بل لها أن تمتنع من التمكين و تسليم نفسها، حتّى تقبض مهرها الحالّ». ما در دادگاه با زنانى مواجه مى‌شويم كه مى‌گويند: ما از شوهرمان تمكين نمى‌كنيم و خود را تسليم وى نمى‌كنيم؛ چون مهرمان را نداده‌اند، و مطالبه مى‌كنيم و نمى‌دهد. آيا اين مسأله شامل حال زنانى مى‌شود كه قبلاً تمكين كرده‌اند و چه بسا از شوهر خود بچه هم پيدا كرده‌اند و يا فقط شامل زنانى مى‌شود كه شوهر براى اولين بار مى‌خواهد با آن‌ها نزديكى كند؟ خيلى محل ابتلاء است، زود جواب مرحمت فرماييد.

بسمه تعالى، اگر قبلاً تمكين كرده، حق امتناع ندارد.

استحقاق تمام يا نصف مهريه در صورت طلاق يا فوت

[سؤال 10579] 5976

بسمه تعالى 5 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت امام خمينى، مدّ ظله العالى، متمنى است دستور فرمايند، در ارسال جواب استفتائات، جهت جلوگيرى از اطالۀ دادرسى؛ تسريع نموده و جواب اعلام دارند.

بسمه تعالى، اگر زوجه مدخول‌بها بوده، تمام مهر و اگر غير مدخول‌بها بوده، نصف مهر بعد از طلاق بايد داده شود. و طلاق رجعى با شرط، بائن نمى‌شود و چنانچه طلاق رجعى بوده، شوهر مى‌تواند در عدّه رجوع كند، هر چند بدون رضايت زن باشد.

بسمه تعالى، اگر طلاق رجعى است مى‌تواند رجوع كند.

بسمه تعالى، اگر بنحو مطلق، شرط توكيل در طلاق شده، استثنا نمى‌شود.

[سؤال 10580]‘ 2928

بسمه تعالى، با طلاق قبل از دخول، مهر نصف مى‌شود و تا وضع حمل بايد عده نگهدارد.

[سؤال 10581]‘ 2685

بسمه تعالى، در فرض مسأله، نصف مهر را بايد بپردازد.

[سؤال 10582] 5977

بسمه تعالى 20 / 7 / 1358

پيشگاه مبارك رهبر عالى‌قدر امام خمينى، محترماً به عرض مبارك رهبر انقلاب مى‌رسانم اين‌جانب از عشاير ايل زايى جزء استان كرمان در سال 1356 با يك سيده ازدواج كردم. مبلغ 12000 هزار تومان مهريه معين كرده و مبلغ 45000 تومان پول نقد از حقيرگرفته‌اند براى خريد اجناس دختر تا اين‌كه دختر در خانه پدرش فوت كرد و به تصرف اين‌جانب نرسيد. در ثانى يك قالى دادم كه آن قالى را هم پدر دختر تصرف كرد من 2 انگشتر طلا و 1 النگو طلا و يك ساعت و تعدادى لباس و چمدان بردم براى پوشيدن دختر باز هم آن‌ها را ندادند استدعا دارم از مقام عظيم الشأن رهبر انقلاب فتواى دينى مرقوم بفرماييد.

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه زن بعد از عقد و قبل از دخول فوت كرده، نصف مهريه را مستحق است و اموالى كه با پول نقد شوهر صرف در تهيه جهيزيه شده ملك خود شوهر است مگر هبه كرده باشد و اموالى كه در

حين فوت ملك زن است به ورثه او كه از جمله شوهر است مى‌رسد و سهم شوهر نصف است.

[سؤال 10583] 991

بسمه تعالى، در فوت شوهر قبل از دخول، نصف مهر به شوهر بر مى‌گردد و جزو تركۀ او محسوب است.

[سؤال 10584] 5978

بسمه تعالى

با سلام خدمت رهبر عزيز، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دام ظله العالى

پس از عرض سلام و آرزوى سلامتى و طول عمر براى شما، مى‌خواهيم يك مسأله‌اى را براى ما روشن كنيد.

مسأله اين است كه: فرزند من چند ماه پيش در حمله فتح المبين توسط بعثيان كافر به آرزوى ديرينۀ خود يعنى شهادت، رسيد. همسر وى نيز دختر باكره مى‌باشد كه هنوز به خانۀ شوهر نيامده و در منزل پدر به سر مى‌برد. حال مى‌خواستيم ببينيم آيا به چنين همسرى از حقوق شهيد چيزى مى‌رسد؟ و همچنين مى‌خواستيم ببينيم كه از مهر چقدر مى‌رسد. و همچنين از اموال شهيد ارث مى‌برد؟ و اگر اموالى از شهيد و خانوادۀ او نزد عروس و خانواده‌اش به رسم امانت سپرده شده كه در موقع عروسى به منزل داماد بياورد، مى‌توانيم مطالبه و استرداد نماييم؟

بسمه تعالى، نصف مهريه را حق دارد و از اموال شهيد ارث مى‌برد و آنچه را شهيد به او بخشيده، ملك او است و نمى‌توانند پس بگيرند و ديگران اگر چيزى به او داده‌اند، تا عين آن باقى است مى‌توانند پس بگيرند و حقوقى

كه به خانواده شهيد داده مى‌شود، از كسى است كه به حسب مقررات به او مى‌رسد.

[سؤال 10585]‘ 3452

بسمه تعالى، مهريه را حق دارد.

[سؤال 10586] 5979

بسمه تعالى

حضور محترم حضرت امام خمينى مدّ ظله العالى

محضر مباركتان را آگاه مى‌سازم مبنى بر اين‌كه در زير نامۀ اين‌جانب در خط مباركتان آمده است كه تمام مهر را مستحق است هر چند عيب مرتفع نشده باشد. امام عزيز و گرامى لازم به يادآورى است كه از طرف دادگاه، نامبرده را به پزشكى قانونى معرفى كرديم و فتوكپى آن به پيوست ارسال مى‌گردد و در گواهى نيز آمده است كه الآن امكان دخول نيست و درآمدى نيز ندارم كه بخواهم همسر ديگرى انتخاب كنم. و با نامبرده نيز زندگى برايم ميسر نيست. از محضر مباركتان استدعامندم بفرماييد كه آيا شرايط فسخ به نامبرده تعلق مى‌گيرد يا نه؟ و اگر نمى‌گيرد چه مقدار حقوق به وى تعلق مى‌گيرد، از محبت‌هاى امام عزيز كمال سپاس‌گزارى را دارم.

بسمه تعالى، با فرض تحقق دخول، تمام مهر را استحقاق دارد و در صورت وجود شرايط فسخ مى‌توانيد فسخ كنيد.

[سؤال 10587] 5980

بسمه تعالى 29 / 11 / 1360

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

بيان فرماييد با در نظر گرفتن اين‌كه (تملك الزوجة، المهر بأجمعه بمجرد العقد)

اگر زفاف واقع نشده و طلاق هم از طرف زوج واقع نشده كه مهر تنصيف شود؛ آيا زوجه مى‌تواند تمام مهر را از زوج مطالبه كند و در صورت عدم پرداخت مهر، به وسايل قانونى متوسل شود و مهر را تماماً بگيرد يا نمى‌تواند؟

بسمه تعالى، زن مهريه را به عقد مالك مى‌شود و مى‌تواند مطالبه كند، ولى بدون تمكين استحقاق نفقه ندارد.

[سؤال 10588] 5981

بسمه تعالى 14 / 1 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى، قائد عظيم الشأن و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، حضرت امام خمينى، دام ظله العالى، پس از تقديم سلام و عرض ارادت، سلامتى وجود مبارك حضرت مستطاب عالى را از خداوند متعال - همواره - تقاضا دارم، و بعد؛ لطف فرموده، پاسخ اين مسائل را مرحمت فرماييد:

بسمه تعالى، اگر موجبى براى فسخ نباشد، مهريه ساقط نيست؛ و به طلاق قبل از دخول، مهر تنصيف مى‌شود؛ و مواردى كه شوهر حق فسخ دارد، در رساله ذكر شده است.

خرج مرا عهده‌دار شود ندارم؟

بسمه تعالى، در صورتى كه تمام احتياجات زن، به توسط همسر او رفع مى‌شود و وجه مذكور براى مخارج حج او كافى است، مستطيع است.

بسمه تعالى، موسيقى مطرب حرام است و صداهاى مشكوك، مانع ندارد.

بسمه تعالى، چنانچه صاحب عكس شناخته نشود و در ديدن مفسده‌نباشد نگاه كردن به عكس جايز است.

[سؤال 10589] 5982

بسمه تعالى

دفتر امام خمينى، حفظه الله تعالى، سلام عليكم بما صبرتم ورحمة الله وبركاته، ضمن عرض سلام و آرزوى توفيق حضرات و شما خدمتگزاران صديق و پيروزى هرچه زودتر اسلام عزيز بر استكبار جهانى، بدين وسيله محترماً؛ سؤالى شرعى را مطرح مى‌نمايم و اميدوارم برادران پاسخ‌گوى سؤال - از آن‌جايى كه اين مسأله، در واقع سرنوشت زندگى دو نفر را مشخص خواهد نمود - دقيقاً سؤال را خوانده و جواب را كتباً عنايت نماييد.

قريب به 27 سال پيش - تقريباً در سال 1334 - مرد و زنى به عقد يكديگر درآمده و سپس ازدواج مى‌نمايند؛ پس از ازدواج مشخص مى‌گردد كه نوزادى از آن‌ها متولد نخواهد شد. در اين رابطه، دفعات متعددى به دكترهاى متخصص - متخصص‌هاى غدد جنسى در اصفهان و تهران - مراجعه مى‌نمايند و حتى مراجعات چندى نيز به متخصصين داروهاى طبى و داروهاى گياهى داشته‌اند و جواب تمام پزشكان منفى بوده است.

البته اين نكته قابل تذكر و توجه است كه عيب و نقص، از جانب مرد و شوهر مى‌باشد. پزشكان متخصص، با آزمايشات مكرر و معاينات پزشكى به شوهر اطلاع داده‌اند كه شما در واقع نطفه نداريد و داراى فرزند نمى‌شويد و زن نيز به اين اميد كه شايد - ان شاء الله - در آينده در اثر معالجات، نطفه‌دار و نتيجتاً فرزنددار گردند، مانده و به زندگى ادامه داده است؛ لكن تا كنون همان‌گونه كه قبلاً بيان گرديد، جواب و نتيجۀ مثبت مشاهده نشده است. در اين رابطه، چند سؤال براى ما مطرح است كه تقاضامنديم دقيقاً به اين سؤالات جواب فرماييد:

بسمه تعالى، طلاق بدون اذن شوهر باطل است و بعد از تحقق دخول، تمام مهر را بايد بدهد.

بسمه تعالى، ازدواج زن ديگر - موقت يا دائم - جايز است و بايد رعايت مقررات دولت اسلامى بشود.

بسمه تعالى، صبر زن با شوهر مذكور اشكال ندارد.

اميدوارم كه در پرتو عنايات حق موفق و مؤيد باشيد؛ ان شاء الله، خدا نگه دار

[سؤال 10590] 5983

بسمه تعالى

محضر مقدس و مبارك رهبر كبير انقلاب و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

زنى هستم كه شوهر خود را از دست داده‌ام و داراى قطعه زمينى هستم كه در صداقم قرار داشته و فعلاً متصرّف و از طريق كشت و زرع با آن امرار معاش مى‌نمايم؛ و از طرفى فاقد محل سكونت بوده و از حيث مسكن در مضيقه قرار گرفته‌ام. آيا جايز است در زمينى كه از طريق صداق، در ملكيت اين‌جانبه قرار داده شده، دو اتاق براى سكونت خود بسازم يا خير؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 10591] 5984

بسمه تعالى 2 / 5 / 1361

تهران، دفتر محترم حبر اعظم، رهبر كبير انقلاب اسلامى جهان، امام خمينى

احتراماً؛ ضمن درود فراوان بر پيامبران راستين خدا از آدم تا خاتم صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و نثار سلام و تحيّت بر ائمه برحق و سلام بر خمينى بت‌شكن، خاطر عالى متصديان و مسئولين محترم دفتر امام را به سؤال ذيل، معطوف مى‌دارد.

اگر زن بدون خواسته و رضايت مرد، با استفاده از نفوذ در دادگاه‌هاى آريامهرى و توانايى اجيرنمودن وكيل زبردست در آن دادگاه‌هاى كذايى - با وجود داشتن مرد، مدارك متعدد و كافى و شرعى و قانونى، از قبيل دعوت رسمى و ارسال چند مرد عادل و بى‌نظر، براى دعوت زن به زندگى، و مدارك و ادلۀ زياد دال بر عناد و سرپيچى زن از مراجعت به زندگى و منزل مرد - غياباً حكم طلاق گرفته باشد، آيا:

استدعا دارد رأى و نظريۀ دفتر مرجعيت بزرگ اسلامى را امر به ابلاغ فرمايند.

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، مهريه، ملك زن است و شوهر نمى‌تواند دوباره آن را به خود برگرداند؛ ولى طلاقى كه بدون اذن شوهر و بدون مجوز شرعى انجام گرفته، باطل است.

[سؤال 10592] 5985

بسمه تعالى 11 / 4 / 1361

حضور محترم نمايندگان امام در قم، پس از عرض سلام و درود و طلب رحمت خدا و آرزوى توفيق بيشتر در انجام وظايف سنگينى كه به عهده داريد. مزاحمتان گشتم تا به چند سؤالى كه فهم آن از رساله برايم مقدور نگشت پاسخ بفرماييد.

بسمه تعالى، از صفات مؤمن وفاء به وعده است، و در هر صورت شوهر نمى‌تواند از اصل پرداخت مهريه امتناع ورزد.

بسمه تعالى، خروج زن از منزل شوهر براى غير واجبات، منوط به اجازۀ شوهر است.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، در صورت درخواست شوهر، زن حق امتناع ندارد.

بسمه تعالى، محكوم به طهارت است.

بسمه تعالى، پس از زوال عين نجاست با آب كشيدن پاك مى‌شود.

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، كفاره واجب نيست، ولى سال بعد روزه‌ها را بگيرد و نيّت ادا و قضا نكند.

[سؤال 10593] 5986

بسمه تعالى 8 / 4 / 1361

درود بر روان پاك شهيدان اسلام، درود بر امام امت، سلام بر امت بيدار و هميشه در صحنۀ حزب الله، برقرار باد پرچم پر افتخار اسلام.

براى من يك مسأله پيش آمد، كه لازم شد شما را در جريان بگذارم و شما رهنمودى در اين‌باره بفرماييد.

اگر كسى زنى را عقد كند و او را در خانه نياورد و بعد بخواهد او را طلاق دهد، چگونه با وى رفتار مى‌شود؟ آيا پول پس داده مى‌شود يا نه؟ آن مقدار پول كه به او داده‌اند، سى هزار تومان است، و پشت قباله شصت تومان مى‌باشد با توجه به هفت عيب‌هايى كه در رساله ذكر شده، داراى هيچ‌كدام نمى‌باشد، فقط پير و فرسوده است، و حدود 34 سال تكميل سن دارد. از جناب‌عالى خواهشمنديم كه جواب را ارسال

فرماييد. الله اكبر، خمينى رهبر، با تشكر از امام امت، خمينى كبير

بسمه تعالى، اگر طلاق قبل از تحقق دخول انجام گيرد، نصف مهريه‌اى كه در ضمن عقد براى زن قرار دادند، به او بر مى‌گردد.

[سؤال 10594] 5987

بسمه تعالى 11 / 3 / 1361

اين‌كه دختر، باكره است؛ مهر زن و تمام چيزها را قرارداد كرد. بعد از ازدواج معلوم شد كه دختر باكره نيست و مدت دو - سه سال، باز هم معمولى با هم زندگى كردند، ولى شوهر از اين ازدواج ناراضى و از زن متنفّر است. آيا حق طلاق دارد؟ و اگر داشته باشد، زن حق گرفتن مهريه را دارد يا نه؟

بسمه تعالى، در فرض سؤال، زن حق دارد تمام مهريه را مطالبه كند و اختيار طلاق با شوهر است، ولى مراعات مقررات دولت اسلامى هم لازم است.

بسمه تعالى، جايز نيست.

بسمه تعالى، دختر اگر از آن مرد نباشد، پسر آن مرد مى‌تواند با آن دختر ازدواج كند.

بسمه تعالى، ابزار كار، در حكم سرمايه است و خمس دارد.

اختلاف در تحقق دخول نسبت به استحقاق مهر

[سؤال 10595] 5988

بسمه تعالى

نايب الامام، حجت الاسلام متّع الله المسلمين بطول بقائكم

چه مى‌فرماييد در اين مسأله شرعيه: بين مرد و زنى در مورد دخول، نزاع است. مرد مدّعى عدم‌دخول و زن خلاف آن‌را مدعى است و بعد از طلاق، چون زوجه مطلّقه بوده؛ خود را در مهرنامۀ شوهر دوم ثيّبه معرفى كرده است. در صورتى كه بكارت باقى است. و حال زوجه نسبت به‌ادعاى خود نسبت به دخول شوهر اول باقى است و شوهر دوم ممكن است براى وصول تمام مهريه از شوهر اول، ادعاى زوجۀ خود را تأييد كند در اين مورد آيا قول شوهر اول بر عدم دخول مقدّم است يا ادّعاى زن بر ردّ آن.

بسمه تعالى، زن حق مطالبه تمام مهر را دارد، مگر آن‌كه نزد حاكم شرع طرح دعوى كنند و در اين صورت قول مرد، با قسم مقدم است و مى‌تواند قسم را با اقامه بيّنه از خود دفع كند.

نقش پدر نسبت به مهريه همسر فرزند

[سؤال 10596] 5989

بسمه تعالى

آيا پسر حقّ مطالبۀ صداق زوجه‌اش را از پدر و مادرش دارد يا خير؟

بسمه تعالى، بر پدر و مادر لازم نيست صداق [زوجۀ] فرزند را بدهند.

[سؤال 10597] 5990

بسمه تعالى 16 / 3 / 1361

دفتر آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير ايران، دامت بركاته

سؤال مى‌شود شخصى با مشخصات زير:

جوانى 23 ساله: شغل درجه‌دار ژاندارمرى، داراى زن، بدون اولاد در اثر تصادف با ماشين وفات نموده. زن متوفى از پدر شوهرش مطالبه مهريه مى‌نمايد. در صورتى كه از متوفى مالى به‌جا مانده پدر شوهر هم فقير و بى‌چيز است؛ آيا خانم (زن متوفى) مى‌تواند از پدر شوهرش مهريه بستاند؟

بسمه تعالى، پدر شوهر ضامن مهريه نيست.

تفاوت ارزش مهريه تعيين شده با نرخ فعلى

[سؤال 10598] 5991

بسمه تعالى

حضرت آيت الله العظمى امام خمينى رهبر مستضعفان جهان

محترماً به عرض مى‌رسانم نظر به اين‌كه خود را موظف به رعايت موازين شرعى مى‌دانم، لذا از مقام والاى مرجعيت با همه گرفتارى‌ها و مشكلاتى كه در همه زمينه‌ها متوجه ايشان مى‌باشد، انتظار راهنمايى دارم.

در سند ازدواج بنده نوشته شده يك جلد كلام الله مجيد و تعداد چهارصد عدد سكه يك پهلوى طلا به ارزش يك ميليون و پانصد هزار ريال كه تعداد صد عدد آن در موقع عقد تسليم شده و سيصد عدد ديگر به ارزش يك ميليون ريال به ذمه شوهرم باقى است. شوهرم در اثر تصادف با ماشين فوت نموده است، از شوهرم يك باب منزل مسكونى و يك عدد ماشين باقيمانده و گويا دوازده ساعت آب در زادگاهش دارد كه من سندى از آن در دست ندارم، حال با توجه به عرض حال، مرقوم فرماييد كه آيا مهريۀ من سكه‌هاى معين شده قبلى بايد باشد يا طبق ارزش آن‌ها در آن زمان مى‌باشد. در ضمن از حضور آن مقام ولايت مى‌خواهم كه راهنمايى‌ام كنيد كه چگونه مى‌توانم قيم بچه‌ام باشم؟ والسلام على عبادالله الصالحين

بسمه تعالى، اگر در مثل مورد سؤال متعارف است كه سكه را منظور بدارند يا قيمت را اصل بدانند بايد بر طبق همان عرف محل عمل نمايند و اگر

متعارفى در اين باره در بين نيست با توجه به اين‌كه ميزان ارزش تعيين شده از قيمت سكه‌ها كمتر است در مقدار تفاوت بايد مصالحه نمايند.

[سؤال 10599] 1270

است و من‌هم طلب آن را كرده بودم چرا چنين كردى؟ در جواب گفت: قيمت خانه ترقى مى‌كند، هر وقتى كه خواستى طلاق بگيرى نمى‌آيند كه خانه مرا بفروشند مهريه تو را بدهند، آن وقت قسط‌بندى مى‌كنند و ماهى 500 يا 1000 تومان به تو مى‌دهند آيا شرعاً چنين است؟ و يا هر وقت پولدار شدم و نخواستم ديگر چيزى بخرم آن وقت به تو مى‌دهم. ديگر اين فكر را نمى‌كند خانه‌اى كه در سال 55، دويست هزار تومان بود الآن چقدر قيمت دارد؟

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد پول، مهريه قرار داده شد فقط همان پول را استحقاق داريد و نسبت به خانه خريدارى شده به نسبت پولى كه در تهيۀ قيمت آن پرداختيد مى‌توانيد مطالبه كنيد.

[سؤال 10600] 5992

بسمه تعالى

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه پول خانه و ملك مهريه شده همان پول را حق دارد، ولى اگر ملك و خانه مهر شده و به مبلغ مذكور تقويم نموده‌اند بايد ملك و خانه داده شود.

بسمه تعالى، درختانى كه از عوايد تهيه شده و ميوه، در زايد بر مؤونه سال خمس دارد.

[سؤال 10601] 5993

بسمه تعالى 23 / 7 / 1360

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته العالى، به عرض مى‌رساند:

بسمه تعالى، زن همان مهر تعيين شده را استحقاق دارد.

زوجه را مطلّقه نمايد يا نه؟ و اگر جواب منفى است، در چنين بن‌بست‌هايى طريق حلش چگونه است؟

بسمه تعالى، اختيار طلاق با شوهر است.

بسمه تعالى، طلاق بدون اذن شوهر باطل است.

[سؤال 10602] ‘ 1753

بسمه تعالى، ميزان پول رايج فعلى است مگر خصوصيتى قيد شده باشد.

[سؤال 10603] 5994

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر و بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از اهداى سلام و تحيات وافره، و آرزوى بقاى وجود با بركت تا انقلاب مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، جواب مسائل زير را بيان فرماييد:

بسمه تعالى، زن بيش از مهر تعيين شده حق ندارد و در مقابل خدمات كه انجام داده، چنانچه با دستور زوج بوده و قصد تبرّع نداشته، اجرة المثل را مى‌تواند مطالبه كند.

بسمه تعالى، مجرد امضا و تفهيم موارد كافى نيست و بايد در ضمن عقد شرط شود و يا عقد مبنياً عليه واقع گردد.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، مصالحه نمايند على الاحوط.

بسمه تعالى، در فرض ثبوت حق طلاق براى زوجه، بايد در اجراى طلاق طبق وكالت مشروطه عمل نمايد.

بسمه تعالى، موارد مختلف است؛ اگر شرط وكالت در طلاق منوط به مجرد محكوميت زوج بوده، حق طلاق براى او ثابت است.

بسمه تعالى، مى‌تواند او را به تمكين اجبار نمايد.

[سؤال 10604] 5995

بسمه تعالى 14 / 2 / 1361

حضرت احديت عمر آن رهبر را طولانى فرمايد و وجودش را از گزند حوادث محفوظ داشته و مقام رهبريش را از سر ما كوتاه نگرداند. ان شاء الله تعالى

استفتا از قائد اعظم، حضرت امام خمينى

با توجه به اصل حرمت ربا ترديدى در بعضى از مواد قانون مدنى كشورمان، با اوضاع و احوال كنونى امت مسلمان ايران (به شرح ذيل) پديد آمده است:

بسمه تعالى، قدرت خريد پول ميزان نيست، بلكه هرچه كه در ضمن عقد، مهريه قرار داده شد، همان را زن استحقاق دارد.

بسمه تعالى، اگر فصل خصومت در محاكم صالحه انجام گرفته، آنچه را كه حاكم بدان حكم

كرده، طلبكار همان را استحقاق دارد و قدرت خريد ميزان نيست، ولى اگر فصل خصومت در محاكم صالحه نشده طلبكار حق دارد اصل طلب خود را مطالبه نمايد.

[سؤال 10605] ‘ 6395

بسمه تعالى، مقدار مهريه همان است كه در عقد قرار داده شده و با اختلاف ارزش پول و قدرت خريد تغيير پيدا نمى‌كند.

[سؤال 10606] 5996

بسمه تعالى 7 ربيع الثانى 1403 ق

محضر مقدس رهبر كبير انقلاب اسلامى و مرجع عالى‌قدر، حضرت آيت الله العظمى و مولانا الاعظم، امام خمينى، دام ظله العالى، السلام عليكم ورحمة الله وبركاته

مصدّع اوقات گران بهاى آن مرجع عالى‌قدر مى‌گردد كه در مهريه‌نامچه بانويى چنين نوشته شده: «مهر: يك جلد كلام الله مجيد كه هديه آن يك هزار ريال و يك جام آينه و يك جفت شمع‌دان به ارزش شش هزار ريال و طلاجات مقدار پنجاه مثقال و مقدار پانصد عدد سكه طلا يك پهلوى، كه حسب الاقرار كلام الله و مقدار پنجاه مثقال طلا رسيده، فقط مقدار پانصد عدد يك پهلوى طلا بر ذمۀ زوج است عند المطالبه تسليم نمايد. مقدار پانصد عدد يك پهلوى طلا به ارزش يك ميليون و دويست و پنجاه هزار ريال تعيين گرديد»؛ حالا با در نظر گرفتن جملات مرقوم كه عيناً از مهريه‌نامچه نوشته شد، آيا زوج بابت مهريه، مقدار طلاى مرقوم يا قيمت فعلى آن را بپردازد؟ و يا مبلغ مرقوم را كه در آن تاريخ بر مقدار طلا تعيين گرديده بپردازد؟ البته قيمت فعلى طلا نسبت به آن تاريخ ترقى زياد نموده است. لطفاً نظر مبارك را ذيلاً مرقوم و ممهور بفرماييد. متّعنا الله و الاسلام بطول بقاء وجودكم الشريف

بسمه تعالى، در فرض مرقوم، سكه‌هاى ياد شده بر عهدۀ زوج است و در

صورت تعذر تسليم عين سكه‌ها، ميزان قيمت روز پرداخت بدهى است، مگر آن‌كه زوجه راضى به قيمت كمتر شود.

[سؤال 10607] 5997

بسمه تعالى 25 / 6 / 1361

محضر مقدس حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر عزيز ايران، مدّ ظله العالى، پس از عرض سلام، اميد است در پناه خداى بزرگ از سلامت كامل بهره‌مند بوده باشيد. محترماً سؤالى به شرح آتى به استحضار مى‌رسد:

زوجين به يُمن پيروزى انقلاب اسلامى، و ضرب سكّۀ طلا - بهار آزادى - مهريه را به تراضى، تعدادى سكّه بهار آزادى تعيين و در عقدنامه قيد شده و سردفتر هم براى اخذ حق التحرير به مبلغى تقويم كرده است. زوج در اواخر سال 1360، به فيض شهادت نايل گشته و فعلاً ورّاث در مقام تصفيه حساب هستند، و زوجه مطالبۀ سكّه‌ها را دارد و اظهار مى‌نمايد: مقصود ما (زوجين) مهريه به سكّه بوده و الاّ سكّه‌ها به بهاى آن روز تعبير و در عقدنامه به ريال نوشته مى‌شد و نيازى به ذكر سكّه نبود. استدعا دارد نظريه محترم را براى روشن شدن قضيه و به كار بستن، ذيلاً مرقوم فرماييد.

با آرزوى طول عمر و توفيقات بيشتر

بسمه تعالى، اگر سكه و قيمت هر دو ذكر شده، چنانچه متعارفى معمول باشد، بر طبق همان متعارف عمل نمايند و گرنه مصالحه نمايند.

[سؤال 10608] 5998

بسمه تعالى 25 / 5 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، رهبر كبير جمهورى اسلامى، دام بقاؤه، احتراماً؛ به عرض مبارك مى‌رساند:

فرزندم در حالى كه دانشجو بود، به واسطۀ تصادف ماشين كشته شده و از او طفل صغيرى باقيمانده. ماتركش منحصراً يك باب خانه و يك دستگاه ماشين ژيان مى‌باشد

و خانه هم در قبال يك صدو هشتاد هزار تومان وامى كه موقع خريد گرفته، در رهن بانكى مى‌باشد. خانم پسر متوفايم كارمند آموزش و پرورش و حقوق بگير است. مهريه وى سيصد سكۀ طلا به ارزش يك صد هزار تومان بر ذمه پسرم باقى است. حال خانم مذكور از من كه ولى قهرى صغير هستم مطالبه سيصد سكه طلا به ارزش امروز - يك ميليون و پنجاه هزار تومان - مى‌نمايد كه تمام ماترك متوفى جواب آن را نمى‌دهد و براى صغير ديگر چيزى نمى‌ماند. با تقديم يك برگ رو نوشت مصدّق مهر نامه ذيلاً حكم الله را مرقوم فرمايند كه بايد به زوجۀ پسرم، مورد مطالبۀ زوجه - سيصد سكۀ طلا به ارزش فعلى (يك ميليون و پنجاه هزار تومان) - پرداخته شده و يا اين‌كه يك صد هزار تومان ارزشى كه در مهرنامه تعيين گرديده است؟ توضيح آن‌كه قيمت ماشين ژيانِ مانده از متوفى با قروض متفرقۀ متوفى برابرى دارد.

بسمه تعالى، اگر متعارفى در بين هست، بايد به همان متعارف عمل شود و در صورتى كه متعارفى نيست، بنابر احتياط مصالحه نمايند.

[سؤال 10609] ‘ 6366

بسمه تعالى، اگر متعارفى در بين نيست، بايد مصالحه كنند.

[سؤال 10610] 5999

بسمه تعالى 18 / 10 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله امام خمينى

پس از عرض سلام، كارمندى هستم كه چند سال قبل ازدواج نمودم. زمان عقد به نظر پدر همسرم، معادل مهريه او را به تعدادى سكّۀ طلا تبديل، و چون در توان پرداخت آن بودم، قبول و بر ذمه خود گرفتم.

اكنون پس از پنج سال قيمت سكّه طلا حدود 14 برابر شده و تهيه آن در حال و

آينده نيز برايم غير ممكن و محال است. لذا بفرماييد تعهد بدهى من در چه زمانى محرز شده و ذمه من به چه ميزان مشغول است؟ چه تهيۀ اين مقدار از سكّه، در حال و آينده براى اين‌جانب تعهد به امر محال، و غير قابل انجام است. والسلام

بسمه تعالى، اگر تعدادى سكّه در قرارداد مهريه در ضمن عقد ذكر شده، همان را بدهكار هستيد، هر چند قيمت آن اضافه شده باشد.

[سؤال 10611] 6000

بسمه تعالى 11 / 1 / 1362

حضرت آيت الله العظمى، امام خمينى

پس از سلام، دوشيزۀ 12 ساله‌اى را در مقابل يك دانگ خانه و مبلغى وجه، به عقد ديگرى در مى‌آورند. به علت اشكال قانونى كمى سن دختر، صاحب خانه (پدر داماد) سندى به مبلغ دو هزار تومان، به پدر دختر مى‌دهد تا سن دختر 18 سال تمام شود و يك دانگ خانه را به دختر واگذار نمايد، و بعد سند مذكور را از پدر دختر گرفته و باطل نمايند. سال‌ها گذشته و به علت بى‌توجهى طرفين، خانه به دختر منتقل نگرديده و صاحب خانه (پدر داماد) فوت مى‌نمايد. خواهشمند است حضرت امام بفرمايند اين بانو، يك دانگ خانه را، يا دو هزار تومان وجه را طلبكار است؟ از حضور امام امت تقاضا مى‌شود در اين امر ما را يارى فرمايند. دعاگوى حضرت امام

بسمه تعالى، اگر مهريه در ضمن عقد، خانه معيّن شده، بايد خانه را به او بدهند؛ مگر در صورتى كه با رضايت دختر معامله و تبديل به پول شده باشد.

[سؤال 10612] ‘ 2223

000/ 4 تومان است) در اين مورد به خصوص تكليف چيست؟ و در صورتى كه شوهر وُسع مالى هم نداشته باشد چطور؟

بسمه تعالى، همان سكه‌ها كه مهر شده را ضامن است و تبديل به قيمت، مربوط به رضايت طرفين است.

[سؤال 10613] ‘ 5973

بسمه تعالى، مهر باطل نيست و بايد زمين يا خانه تهيه كند؛ و در خصوص قيمت، اگر تعارفى در بين نيست مصالحه نمايند.

[سؤال 10614] 6001

بسمه تعالى 10 / 8 / 1361

زوج آقاى... و زوجه دوشيزه... صداق مبلغ پنجاه و نه هزار و سيصد ريال، كه در عوض اشياى مفصله ذيل تعيين شده:

جهيزيۀ زوج پنج دست لباس گرم؛ بهاى يك صد و پنجاه تومان.

موارد فوق در قباله نكاحيه نوشته شده است، كه چندين سال قبل، عقد ازدواج طبق آن واقع گرديده و بعد كه خواستند عقد ازدواج را در دفتر رسمى ثبت نمايند، به علت موانع قانونى از ثبت آب و ملك، در قبالۀ رسمى قيمت آن روز ثبت گرديده است. آيا زوج به تأديۀ آب و ملك و ساير اشيا مسطورۀ فوق مكلف است، يا به پرداخت قيمتى كه در قبالۀ رسمى ثبت گرديده است؟ مستدعى است جواب را ذيلاً مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، اگر به وجه شرعى معامله‌اى واقع نشده، بايد عين آنچه عقد بر آن واقع شده را بدهند.

[سؤال 10615] 6002

بسمه تعالى 17 / 11 / 1361

دفتر محترم استفتاى حضرت امام، مدّ ظله

پس از اداى احترام؛ اين‌جانب در تيرماه 1357 ازدواج نمودم و مهريۀ زوجه را مبلغ يك‌هزار سكۀ پهلوى طلا (هر يك تمام پهلوى) قرار دادم، با نيت اين‌كه بهاى آن بيش از سيصد هزار تومان نبود؛ ولى به علت انقلاب اسلامى و تغيير بنيادى كشور، بهاى هر سكۀ پهلوى تا حدود چهار هزار تومان بالا رفت و زوجۀ اين‌جانب مبادرت به صدور اجراييه نموده. چون اين كار در دادگسترى به علت نبودن قانون صريح، بلاتكليف مانده، خواهشمندم راهنمايى فرماييد كه مهريۀ زوجه، بر طبق بهاى سكۀ پهلوى در زمان ازدواج تقديم گردد يا طريق ديگرى؟

اين‌جانب فاقد قدرت مالى نيز مى‌باشم. ضمناً رونوشت قسمت صداق و قرارداد به شرح زير است:

مبلغ يك هزار سكۀ پهلوى (هر يك تمام پهلوى) به انضمام يك جلد كلام الله

مجيد، به هديۀ يك هزار ريال تماماً بر ذمه زوج مرقوم باقى است؛ عندالمطالبه كارسازى زوجه مزبور نمايد. خواهشمند است نظر شرعى را - به علت بلاتكليف بودن پرونده - اعلام فرماييد. والسلام عليكم

بسمه تعالى، اگر سكه مهريه شده، عين سكه را ضامن هستيد و چنانچه بخواهيد قيمت آن را بدهيد، بايد با رضايت زوجه تعيين شود. بلى در صورتى كه قدرت نداريد، بايد به شما مهلت بدهند و تا قدرت پيدا نكرده‌ايد، حق مطالبه ندارند.

اجاره مهريه

[سؤال 10616] ‘ 6154

بسمه تعالى، پول اجاره ندارد و گرفتن زيادى حرام است.

تقبّل مهريه از طرف پدر داماد

[سؤال 10617] 6003

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر، آيت الله العظمى امام خمينى، ادام الله ظله على رؤوس المسلمين، احتراماً؛ استدعا مى‌شود جواب مسائل ذيل را مرقوم فرماييد.

بسمه تعالى، مانع ندارد.

بسمه تعالى، واجب الوفاء است.

بسمه تعالى، در فرض مسأله، جزء مهر محسوب نيست.

سلامتى و سعادتمندى جناب‌عالى را در خدمت به اسلام و مسلمين از خداوند متعال خواستاريم. والسلام على عباد الله الصالحين

[سؤال 10618] 6004

بسمه تعالى

محضر مبارك رهبر عالى‌قدر انقلاب، آيت الله العظمى امام خمينى، ارواحنا فداه

احتراماً؛ استدعا مى‌شود به مسأله ذيل جواب دهيد كه مورد احتياج است.

آيا پدر داماد مى‌تواند از اعيان ملك خود چيزى را به صداق عروس خود در آورد بدون اين‌كه ابتدا آن را به فرزند خود ببخشد، يا نمى‌تواند اين كار را بكند؟

خداوند شما را براى مسلمين پايدار بدارد.

بسمه تعالى، مى‌تواند. اگرچه احتياط غير واجب اين است كه ابتدا به فرزند ببخشد.

حكم مهريه در صورت بطلان عقد

[سؤال 10619] ‘ 5720

بسمه تعالى، در صورتى كه دخول محقّق شده باشد و دختر عالم به بطلان عقد نبوده، مهر المثل را حق دارد.

جريان احكام فضولى در صداق و مهر

[سؤال 10620] ‘ 5931

بسمه تعالى، صحيح است.

[سؤال 10621] 6005

بسمه تعالى

زمينى كه متعلق خمس بوده پدر داماد مهريه عروس خود نموده و به عروس در موقع عقد نگفته‌اند. بعد از وقوع عقد، آن زمين را وكيل عروس فروخته است بعد از فروختن، پدر داماد گفته: «من خمس اين زمين را نداده‌ام». بنابراين خمس اين زمين كه فروخته شده به عهده پدر داماد است يا به عهده خود عروس؟ بر فرض اين‌كه بر عهده عروس باشد؛ آيا پدر داماد نسبت به آن مقدار از زمين كه خمس بوده، ضامن است و بايد به عروس خود بدهد، چون عقد بر تمام زمين واقع شده يا خير؟ در هر صورت خمس به قيمت فروش لازم است يا قيمت خريد؟

والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، پدر داماد ضامن خمس است و بر فرض ثبوت صدق او، قرارداد مهر و معامله مترتّبه، موقوف به اجازه حاكم شرع است، اگر اجازه دهد، پولِ فروش خمس دارد و اگر اجازه نكند، خمس به قيمت فعلى بايد داده شود. و هر كس يد بر مال مورد خمس پيدا كرده نيز ضامن است، و پدر داماد ضامن مهريه نيست و چنانچه مهريه اجازه نشود، زن حق فسخ مهريه خود را دارد و در صورت فسخ، مهرالمثل ثابت است.

بخشش مهريه توسط زن

[سؤال 10622] ‘ 2279

8 . اگر زنى به اختيار خودش مهريه‌اش را كه بسيار سنگين است به شوهرش ببخشد و حلال كند ولى اين مطلب جايى ثبت نشده و اين بخشش بدون اجبار شوهر باشد، آيا در روز قيامت بخشش به اين صورت ملاك است يا بايد در دفتر ثبت اسناد قيد گردد؟

بسمه تعالى، ثبت لازم نيست و بخشش صحيح است.

حكم مهريه در صورت ظهور عيب و نقص در زوجه

[سؤال 10623] 6006

بسمه تعالى 16 / 2 / 1361

محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

بسمه تعالى، از مهر چيزى كسر نمى‌شود.

بسمه تعالى، بعد از اعلام به منكر مانع ندارد.

هداياى ازدواج

[سؤال 10624] 6007

بسمه تعالى

با سلام حضور محترم كاركنان دفتر امام و گشايندگان و هدايت كنندگان مشكلات

امت حزب الله. اجر و پاداشتان با خداى بزرگ و با سلام حضور محترم پدر بزرگوار و رهبر بزرگ شيعيان

من از شهر شهيدپرور و از شهر خون و شهادت و ايثار، با شما سخن مى‌گويم و اميدوارم سلام و پيام مرا از راهى دور پذيرا باشيد. سخنم را كوتاه مى‌كنم و اصل مطلب را برايتان مى‌گويم. ولى اى خوانندۀ محترم، من سخنم را به اين شرط مى‌نويسم كه شما نيز پاسخ‌گوى سؤالاتم باشيد و سرسرى از مطالب رد نشويد، بلكه در مقابل حرف‌هايم پاسخى برايم بنويسيد تا مشكل مرا حل كنيد. با سپاس فراوان.

من دخترى هستم كه در سال 1360 با يكى از جانبازان انقلاب و يكى از مشتاقان حزب الله و سربازى از سربازان امام زمان ازدواج نمودم. اولين شرط شوهرم چنين بود كه من هميشه به جبهه خواهم رفت و با شروع زندگى با شما، وضع تغييرى نخواهد كرد و من هر لحظه آمادۀ شهادتم. من نيز كه خواستار بودم به طريقى دين خود را نسبت به امام و انقلاب ادا كنم، قبول نمودم و با ايشان ازدواج نمودم. حدود دو ماه عقد كرده بودم و حدود شش ماه نيز با ايشان زندگى مشترك داشتم. يعنى جمعاً هشت ماه. تا اين‌كه در حملۀ رمضان همسرم به درجۀ رفيع شهادت رسيد. با اين‌كه مرگ او ضربۀ روحى و عاطفى سختى به من وارد ساخت، ولى فيض عظيمى را نيز - همان‌طور كه قرآن مى‌فرمايد - به من داد. اما كوله‌بار سرخ و پرمسئوليت ايشان را بر عهدۀ خويش نهادم و سوگند خوردم كه ادامه دهندۀ راه وى باشم. خلاصه بعد از چهلم شوهرم؛ چون متأسفانه فرزندى از ايشان نداشتم، به خانۀ پدرى‌ام نقل مكان كردم. بعد از يك ماه كه گذشت، قرار شد اموال شهيد را تقسيم كنند. و اين‌كار صورت گرفت و طبق قانون و حكم شرع اموال به من كه همسر ايشان مى‌باشم تعلق گرفت.

در اوايل، مادر شوهرم با مهربانى همه چيز را مى‌پذيرفت، ولى كم‌كم وضع عوض شد و مادرشوهرم روى خشونت را به من نشان داده و مى‌گويد به چه حقى تو بايد اموال پسر مرا ببرى و از اين حرف‌ها، بگذريم.

اى خوانندۀ محترم، من تو را نمى‌شناسم و شما هم مرا نمى‌شناسيد. ممكن است

شما از درد سنگين من با خبر باشيد؛ زيرا درد من، درد همه است، يعنى اكثر همسران شهدا. حال با كوهى از گرفتارى برخورده‌ام و نمى‌دانم چه كنم و تكليفم چيست؟

من مانده‌ام، چه كنم، با كدام قانون رفتار كنم! مرا راهنمايى كنيد و پاسخم دهيد. من از شما خواستارم، تمنا دارم و خواهشمندم كه مرا بى‌جواب نگذاريد. به خدا برادران هيچ كس نيست كارم را انجام بدهد، به هر كسى كارى بگويم با يك اخمى پاسخم مى‌دهد. همه خودشان را از اين موضوع، كنار كشيده‌اند. يكى مى‌گويد هر چيز دارى به آن‌ها بده و حرف نزن. يكى ديگر مى‌گويد اين‌ها حق خودت هستند. خلاصه حرف‌ها زيادند؛ ولى از شما تمنا دارم از روى قانون قرآن و اسلام، مرا راهنمايى كنيد.

بسمه تعالى، به حسب عرف محل، هرچه براى زن آورده‌اند اختيارش با خود او است.

بسمه تعالى، اگر جزء مهر نيست و به زن بخشيده نشده؛ جزء تركه شهيد محسوب است.

بسمه تعالى، لباس‌هاى شهيد، مثل بقيه اموال او جزء تركه او مى‌باشد.

به اميد اين‌كه پاسخم را بدهيد و مرا از گرفتارى درآوريد. من مطيع و مقلد امام بزرگوارمان هستم و دلم مى‌خواهد مطلب صحيح را از ايشان بشنوم؛ زيرا حرف‌هاى حاكمان شرع با هم تطابق نمى‌كند و موضوع اين است كه متأسفانه، يك حالت خصومت بين من و مادرشوهرم وجود دارد. نه من، بلكه اكثر همسران شهدا اين‌گونه هستند. آن‌ها به ما اين طور وانمود مى‌كنند كه ما همسران خود را كشته‌ايم. روزى هزار بار تحت اين زخم زبان‌ها قرار مى‌گيرم. با من قطع رابطه كرده‌اند و هيچ كس از آن‌ها به ديدنم نمى‌آيد. با اين وجود، صبر را پيشۀ خود ساخته‌ام و در تمام مصائب از خداوند متعال طلب يارى و مدد مى‌جويم. در اين ميان شما را يافتم و مى‌دانم كه دل همسرى داغدار را بى‌پاسخ نمى‌گذاريد. به اميد جواب دادن به سؤالاتم و رهانيدن من از اين افكار كه شب و روز عذابم مى‌دهند. وقت با ارزش شما را بيش از اين نمى‌گيرم و از يكايك شما سپاس‌گزارم.

دست پدر بزرگوارم را از راهى دور مى‌بوسم و برايشان طول عمر و سلامتى را خواستارم

بسمه تعالى، مانع ندارد، اگرچه ساختن مجسمه ذى روح جايز نيست.

جهيزيه

[سؤال 10625] 6008

بسمه تعالى 15 / 9 / 1361

محضر مقدس آيت الله العظمى نايب الامام، خمينى سلامتى شما را از خداوند متعال خواستارم.

مسأله از اين قرار مى‌باشد پسرى با دخترى ازدواج نموده و صدهزارتومان مهريه به دختر داد و دختر مقدارى جهيزيه در خانه پسر آورد و بعد از چندى پسر از دنيا رحلت نمود و دختر كليۀ مهر را گرفت آيا دختر حقى دارد جهيزيه را از خانۀ پسر ببرد يا ندارد؟

بسمه تعالى، جهيزيه‌اى كه دختر با خود آورده ملك خود او است و مى‌تواند با خود ببرد مگر آن‌كه تمليك به ديگرى نموده باشد.

[سؤال 10626]‘ 3452

بسمه تعالى، جهيزيه‌اى كه زن با خودش آورده ملك او است و مى‌تواند برگرداند.

[سؤال 10627] ‘ 7314

بسمه تعالى، مجرد امضا موجب ملكيت نمى‌شود و اگر اجازه در تصرف بوده، استهلاك را كسى ضامن نيست.

[سؤال 10628] 6009

بسمه تعالى

پيشگاه مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، دامت بركاته

محترماً به عرض مى‌رساند: اين‌جانب ساكن خرم آباد لرستان بدين وسيله مسأله زير را پرسش مى‌نمايم كه ذهن مردم مسلمان روشن گردد.

مثلاً پسرى براى خواستگارى دختر شخصى مى‌رود، صاحب دختر، اول مطابق جهيزيه‌اى كه مى‌خواهد به دختر خودش بدهد و حتى بيشتر از آن، از داماد پول مى‌گيرد. چنانچه جريان طلاق رجعى پيش بيايد؛ زن ادعاى جهيزيه نموده و اگر پدر دختر - به طرزى كه در محل دهات مرسوم است - به دخترش گاو يا گوسفندى بدهد؛ آن وقت زن مطالبه همان گاو و يا گوسفند با منافع و ازدياد آن‌ها را مى‌كند.

اگر چنانچه مرد بعد از طلاق شرعى بخواهد رجوع كند و در بين عدّه شرعى سه ماه و ده روز صيغه طلاق خوانده نشود، زن ادعاى مهريه بيشتر از مهريه اول را مى‌كند.

و مرد هم به هيچ عنوان توانايى بيشتر كردن مهريه را ندارد؛ لذا از حضور مبارك، خواهشمند است جواب فرماييد تا مؤمنين و مؤمنات به طور كلى از نظر شرعى روشن شوند و خداى نخواسته كسانى كه از مسأله شرعى بى‌اطلاع هستند، نا آگاهانه عمل ننمايند.

بسمه تعالى، جهيزيه اگر به دختر تمليك شده، به او اختصاص دارد و نماءات و نتاج هم تابع عين است و ملك دختر مى‌شود و در صورت طلاق اگر در بين عدّۀ رجعيه مرد رجوع كند زن حق مطالبۀ مهر جديد ندارد و اگر بعد از عدّه بخواهند عقد جديد كنند، اختيار تعيين مهر جديد با خود زن و شوهر است.

[سؤال 10629] ‘ 5563

بسمه تعالى، رعايت اقتصاد مطلوب است.

[سؤال 10630] ‘ 5575

بسمه تعالى، هرچه مورد احتياج و تهيۀ آن براى جهيزيه متعارف است، مانع ندارد.

[سؤال 10631] ‘ 5575

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 10632]‘ 5575

بسمه تعالى، اشكال ندارد و بهتر است ميانه‌روى مراعات شود.

[سؤال 10633] 6010

بسمه تعالى 10 / 6 / 1361

حضور مرجع عالى‌قدر و رهبر كبير انقلاب اسلامى ايران، امام خمينى، مدّ ظله

به عنوان مقلد شما خواهشمندم حكم شرعى مسأله زير را در ذيل ورقه مرقوم فرماييد:

در صورتى كه به واسطۀ اختلاف زناشويى بين زن و شوهر، زن مجبور به اقامت در منزل پدرى خويش باشد و تعيين تكليف زندگى آن‌ها توسّط دادگاه مدنى خاصّ در جريان و مدت‌ها به طول بينجامد، اگر زن احتياج به جهيزيه و لوازم شخصى خودش - كه ليست آن به امضاى شوهر رسيده و در نزد شوهر به امانت است - داشته باشد، آيا زن مى‌تواند اقدام به استرداد اموال خويش كند يا بايد تا تعيين تكليف نهايى وضع زناشويى از طرف دادگاه صبر نمايد؟ والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

بسمه تعالى، هرچه كه ملك زوجه است، اختيار آن با خود زوجه است و مى‌تواند اقدام به استرداد آن نمايد.

شرط‌هاى مذكور در عقد ازدواج

[سؤال 10634] 6011

بسمه تعالى

حضرت امام خمينى، سلام عليكم

اگر قبل از عقد مرد پذيرفته باشد كه زن ادامه تحصيل دهد و محل آن معين نشده باشد (البته به اين صورت كه مرد متوجه اين مسأله نبوده و از طرف دختر به اين مسأله اشاره‌اى نشده) پس از عقد اگر دختر در يكى از دانشگاه‌هاى خارج از تهران و يا خارج از كشور قبول شود آيا از نظر شرعى حق دارد بدون اجازه و رضايت شوهر خود براى ادامه تحصيل از تهران خارج شود. اگر اجازه دارد تكليف مرد كه متوجه اين موضوع نبوده و راضى نيست كه همسرش براى مدت 7 الى 8 سال ادامه تحصيل دهد و آن‌ها نتوانند تشكيل زندگى دهند چيست؟

اگر در اين مورد دو طرف به توافق نرسيدند و دختر حاضر نشد نرود و مرد نيز راضى نشد و كار به طلاق كشيد آيا مرد بايد تمام مهر را بپردازد يا نصف آن را.

(در حال حاضر مرد دانشگاه مى‌باشد (در تهران) و در حدود 2 سال از درس وى باقى است و دختر هم در خانه پدر مى‌باشد).

بسمه تعالى، اگر مرد در وقت قبول شرط طولانى بودن مدت تحصيل زن را در فرض مزبور نمى‌دانسته شرط در اين جهت نافذ نيست و زن حقّ ندارد خارج شود. و بر فرض ثبوت طلاق قبل از دخول مهريه نصف مى‌شود و اگر بعد از دخول است تمام مهر را بايد بدهد.

[سؤال 10635] 6012

بسمه تعالى

اگر دخترى با پسرى قبل از عقد شرط كند كه بعد از عقد (دائم) مدّتى خانۀ پدرش

باشد، آيا در اين مدّت براى خروج از منزل بايد از پدر اطاعت كند يا از شوهر؟ چون در بعضى موارد اطاعت از شوهر ممكن است به نزاع با پدر كشيده شود.

بسمه تعالى، بايد بر طبق شرط شرعى عمل شود، و با فرض شرط شوهر بايد صبر كند، و در اين فرض شوهر مى‌تواند خروج زن را از منزل پدرش اجازه ندهد.

[سؤال 10636] 6013

بسمه تعالى 8 / 9 / 1402 ق

نظر مبارك امام را در مسائل ذيل خواستار است:

لكن آيا طلاجاتى كه شوهر حسب قراردادش براى عروس تهيه مى‌كند به صورت تمليك است تا مانند مهريه جزو دارايى زن باشد، يا در حكم مسكن و مصرف و لباس است تا در صورت جدايى به مرگ يا طلاق به خود شوهر برگردد؟

بسمه تعالى، موارد مختلف است اگر جزو مهريه آمده و يا آن‌كه در ضمن عقد بر مرد شرط شده كه آن را براى زن تهيه و به او تسليم كند، ملك زوجه است وگرنه تابع قصد شوهر در موقع تسليم است.

[سؤال 10637]

فرموده بودند عيب ندارد، لطفاً وجه جواز آن را بيان فرماييد.

بسمه تعالى، صورت استفتا را ارسال داريد تا روشن شود.

بسمه تعالى، اسقاط جنين ولو قبل ولوج روح باشد حرام است و ديه دارد و جلوگيرى موقت اگر موجب نقص عضو و قطع نسل نشود اشكال ندارد.

[سؤال 10638] 6014

بسمه تعالى 20 / 5 / 1361

محضر مبارك زعيم عالى‌قدر، اميد مستضعفان جهان، امام امت حضرت آيت الله خمينى دامت بركاته

از نظر شرعى و قانونى اجازه ازدواج مجدّد به زوج داده مى‌شود. حال اگر زوج اقدام به ازدواج مجدد كند آيا اختيار طلاق كه حق مرد است نسبت به زوجه (همسر اول) سلب مى‌شود؟

منظور اين است زن اول مى‌تواند خود را مطلقه نمايد يا دادگاه (حاكم شرع) طلاق بدهد، ضمن اين‌كه زوج حاضر به طلاق دادن نيست و قصد هيچ‌گونه آزار و اذيت را نسبت به زوجه ندارد و دخالت پدر و مادر زوجه (همسر اول) براى دادگاه محرز است كه مانع از تمكين زوجه نسبت به زوج مى‌شوند. از آن‌جا كه آن امام امت و رهبر مستضعفان جهان حلال مشكلات و مسائل شرعى مسلمين مى‌باشيد نسبت به اين مسأله حقير را راهنمايى فرماييد.

بسمه تعالى، اختيار طلاق در دست شوهر است، بلى اگر در ضمن عقد نكاح شرط وكالت در طلاق براى زن يا دادگاه شود شرط نافذ است و به مقتضاى وكالت مى‌توانند عمل كنند.

[سؤال 10639] ‘ 3356

عقد، شرط شود كه شب‌ها بايد در خانه باشد، وظيفۀ سپاهى در برابر اين شرط و انجام وظيفه در سپاه چه صورت و حكمى دارد و چه بايد بكند؟

بسمه تعالى، اگر شرط شده كه در منزل بماند، بايد به شرط وفا كند. بلى با رضايت همسر مى‌تواند خارج شود.

[سؤال 10640] 6015

بسمه تعالى

حضور مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى

استدعا دارد نظر مبارك را در مورد ذيل ابلاغ فرمايند:

على الرسم در مذاكرات مقدماتى بين خانوادۀ زوجين درباره مهريه و ساير شروط، توافق‌هايى مى‌شود، ليكن در موقع اجراى صيغه عقد نكاح و ثبت قباله ازدواج احياناً در آن شروط، من‌جمله در نوع و مقدار مهريه تغييراتى داده مى‌شود. استدعا دارد نظر عالى را در اين‌كه آيا يكى از طرفين مى‌تواند با عدول از مندرجات عقدنامه و شروط ضمن العقد به استناد مذاكرات قبلى كه ممكن است در نوشته‌اى عادى منعكس شده باشد ادعاى جديدى بنمايند، مرقوم فرماييد. با تقديم تحيت و احترام

بسمه تعالى، آنچه در ضمن عقد با رضايت طرفين قرارداد شده، نافذ است و نيز اگر عقد، مبنىّ بر شرط واقع شده باشد، شرط بنايى مذكور هم نافذ است و غير آن نفوذ ندارد.

[سؤال 10641] 6016

بسمه تعالى

حضور مستطاب آيت الله العظمى امام خمينى، مرجع عالى‌قدر و دانشمند و فقيه اهل بيت عصمت و طهارت، از شما تقاضاى فتواى مسأله حياتى زير را دارا هستم:

دخترى با پسرى ازدواج كرده‌اند. در هنگام ازدواج دختر در آموزش و پرورش معلم بوده است. پيش از عقد، شوهر با وى شرط كرده كه از كارش استعفا دهد و اين

شرط نوشته شده و عده‌اى از جمله خود دختر و پدرش امضا كرده‌اند.

در ضمن شوهر توانايى دارد كه به طور معمول و معروف جامعه، نفقه و خرجى او را تأمين كند و اكنون نيز نسبت به ادامۀ كار او رضايت ندارد. آيا با اين شرايط، خانم مذكور شرعاً مى‌تواند بدون توافق شوهر به شغل معلمى خويش در آموزش و پرورش ادامه دهد؟

بسمه تعالى، شرط مذكور اگر در ضمن عقد بوده، نافذ است و زن بدون اجازۀ شوهر نبايد از خانه خارج شود، هر چند شرط نشده باشد.

[سؤال 10642] ‘ 6003

بسمه تعالى، واجب الوفاء است.

[سؤال 10643] 6017

بسمه تعالى 25 / 9 / 1361

محضر مبارك نايب حضرت ولى امر ارواحنا فداه، حضرت آيت الله امام خمينى، مدّ ظله العالى

دختر بالغه و عاقله و رشيده، با اذن پدر و مادرش، قرار ازدواج موقت هفتاد روزه‌اى با مردى به مبلغ 250000 تومان مى‌گذارد و صيغه هم جارى مى‌گردد. در حالى كه عملاً قرار بر اين است در اين مدت عمل نزديكى و زناشويى انجام نشود، و باز قرار است بعد از انقضاى مدت هفتاد روز، با همان مهريه، عقد دائم شرعى و عرفى فى ما بين جارى گردد. در ميان همان مدت هفتاد روز، زوج مذكور اظهار عدم تمايل به زوجه‌اش نموده و بدون عمل زناشويى كنار مى‌رود. آيا نسبت به مهريۀ فوق - بعضاً يا كلاً - به دختر بدهكار است، يا نه؟ لطفاً جواب فرماييد. توضيح اين‌كه دختر مقلد حضرت‌عالى مى‌باشد.

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه عقد مبنى بر شرط ازدواج بعد از انقضاى مدت واقع شده، لازم است ازدواج كنند و اگر مرد حاضر به ازدواج نشد، بايد تمام مهرى كه در ضمن عقد تمتع مقرر شده را بپردازد. بلى اگر در اثناى مدت عقد منقطع، مدت را ببخشد، مهريه نصف مى‌شود.

[سؤال 10644] 6018

بسمه تعالى

دفتر استفتائات حضرت امام خمينى، در قم

احتراماً؛ مردى زنى را به مدت يك ماه، و مبلغ يك هزارتومان، با شرط عدم دخول متعه نموده، تا پس از يك ماه، به عقد دائمش در آورد. پس از يازده روز مرد منصرف شد و به جاى مبلغ فوق، مبلغ دو هزار و پانصد تومان تقديم كرده است و زن هم به اين كار راضى شد و تا هنگام فسخ، غير مدخوله بود. شرعاً چه صورتى دارد؟

بسمه تعالى، اشكال ندارد.

[سؤال 10645] 6019

بسمه تعالى 15 صفر المظفر 1403 ق

محضر مقدس رهبر عظيم الشأن حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقائه، به شرف عرض عالى مى‌رساند: با تقديم فتوكپى قرارداد ازدواج، استدعا دارم نظر مبارك را در اين مسأله، مرقوم و مزيّن فرماييد.

چون شوهرم خانه تهيه نكرده و از طرفى وسيله انتقال خانۀ پدر شوهرم فراهم شده، آيا اين كمينۀ مغروره به قاعدۀ المغرور يرجع الى من غرّ، حق مطالبۀ دو دانگ خانه را از پدر شوهرم دارم يا نه؟ براى مزيد اطلاع، اجراى صيغۀ عقد هم با شرط ذكر شده در قرارداد، حاصل گرديده. ادام الله ظلكم على رؤوس الأنام

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه شرط شده، حق مطالبه دارد و مورد قاعده غرور نيست.

[سؤال 10646]6020

بسمه تعالى

سلام عليكم، خواهشمند است سؤالات زير را جواب دهيد:

بسمه تعالى، عقد باطل نيست.

بسمه تعالى، جايز نيست و فرقى بين دكتر مرد و دكتر زن دراين جهت نيست.

بسمه تعالى، اگر دستگاه به وسيلۀ كسى كه جايز نيست لمس يانظر به عورت او كند گذاشته مى‌شود و مستلزم لمس و نظر است حرام است، و در غير اين صورت مانع ندارد؛ مگر اين‌كه موجب عقيم شدن يا نقص عضو شود.

بالاتر برساند؟ آيا اين عمل، غيبت مى‌باشد يا خير؟

بسمه تعالى، اگر مخالف موازين شرعى عمل شده، مى‌توانند گزارش كنند.

[سؤال 10647] 6021

بسمه تعالى

با عرض سلام به پيشگاه امام امت، خمينى

با توجه به استفتائات جديد كه حضرت‌عالى طلاق‌هاى رژيم گذشته كه توسط دادگاه حمايت خانواده، با حكم عدم سازش و از روى اكراه زوج يا بدون اذن او انجام مى‌گرفت را باطل اعلام فرموده‌ايد، معروض مى‌دارم: اين‌جانب بعد از پيروزى انقلاب (سال 1359) از طريق دادگاه حمايت خانوادۀ شهرستان بيرجند و استان خراسان با ارائه مدارك و استشهادهاى همسايگان و آشنايان مبنى بر عدم سازش همسرم توانستم از دادگاه حمايت خانوادۀ استان، حكم عدم امكان سازش بگيرم؛ ولى چون نامبرده حاضر به طلاق‌دادن نبود، از وكالتى كه ايشان در ضمن عقد به من داده بودند، با واگذارى چهل هزار تومان از هفتاد هزار تومان مهريه‌ام خودم را مطلقه نمودم. حال بفرماييد: اين طلاق از نظر شرع مقدس اسلام صحيح است يا خير؟ اگر نيست، وظيفه من نسبت به گذشته و آينده چيست؟ چون اگر بخواهم دوباره اقدام كنم، ايشان به هيچ وجه حاضر به طلاق دادن نيستند. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته، التماس دعا

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد ازدواج يا ضمن عقد لازم ديگر، شرط شده كه زن، وكيل در طلاق خودش باشد و طلاق با ساير شرايط مقرره انجام گرفته باشد، محكوم به صحت است؛ وگرنه، طلاق در فرض سؤال، باطل است و زوجيت به حال خود باقى است.

[سؤال 10648] 6022

بسمه تعالى 23 / 4 / 1361

محضر مبارك قائد اعظم و رهبر معظّم، آيت كبرا و فرماندۀ كلّ قوا، حضرت امام خمينى، روحى فداه و متّع الله المسلمين بطول بقائه، پس از عرض سلام، اميد است

وجود مبارك، قرين عافيت بوده، از درگاه حضرت احديّت، طول عمر، صحت جسم، موفقيت بيش از پيش در راه به ثمر رساندن و هرچه پربارتر نمودن انقلاب اسلامى را تا ظهور حضرت مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خواستارم. آمين رب العالمين

اماما! محترمه‌اى است كه حدود پنج سال است شوهرش او را ترك گفته و مفقودالاثر گرديده و تا كنون هيچ‌گونه اطلاعى از وى در دست ندارد. نامبرده در تاريخ 26 / 1 / 1358 يك‌بار تقاضاى طلاق از دادگاه عمومى را نمود كه از طريق جرايد، سه‌بار شوهرش را به دادگاه دعوت كردند، ولى سرانجام شوهر وى شناخته نشد و در دادگاه حاضر نگرديد و دادگاه غياباً حكم طلاق را صادر كرد. از آن‌جايى كه اين متدينه، مقلد آن حضرت مى‌باشند، از مراجعه به دفترخانه و گرفتن طلاق خوددارى ورزيدند. اينك اين بانوى محترمه به دادگاه مدنى خاص مراجعه كرده‌اند. نظر به اين‌كه در عقدنامه شرايطى قيد گرديده كه يكى از آن‌ها اين است: (هرگاه يكى از زوجين زندگى خانواده را ترك كند، زن يا شوهر مى‌توانند از دادگاه تقاضاى صدور گواهى عدم امكان سازش كند)، دادگاه بر آن شد تا از يكى از طرفين اجراى صيغۀ عقد سؤال كند كه آيا اين شرايط، ضمن عقد قيد گرديده يا خارج عقد؛ كه حجت الاسلام و المسلمين جناب آقاى نصيرى در اين رابطه پاسخى داده‌اند كه فتوكپى آن پيوست مى‌باشد. استدعا دارد بيان فرماييد كه آيا بر اساس اعلام جناب آقاى نصيرى - كه يكى از متعاقدين بودند - دادگاه مى‌تواند مبادرت به صدور اجازۀ طلاق غيابى صادر نمايد؟ و در صورت عدم اجازه، باتوجه به اين‌كه براى جناب آقاى نصيرى كه يكى از علماى شهر هستند، محرز است كه حدود پنج سال است شوهر ترك خانه را نموده، آيا كافى است يا بايد دادگاه از حين اعلام زوجه، چهار سال صبر نمايد و در اين بين نيز توسط جرايد، اعلام شده و سپس تصميم مقتضى اتخاذ گردد؟

بسمه تعالى، اگر محرز باشد و يا آن‌كه به وجه شرعى ثابت شود كه زن در ضمن عقد، شرط كرده كه وكيل در طلاق خود باشد، مى‌تواند در فرض مرقوم، در محضر عدلين، خود را مطلقه سازد؛ وگرنه بايد صبر كند.

[سؤال 10649] 6023

بسمه تعالى

محضر رهبر عالى‌قدر، امام خمينى

در عقد ازدواجى كه زوج با ميل و رضايت و آگاهى، در حين عقد، اشتغال به كار زوجه را مى‌دانسته و شغل وى در سند ازدواج قيد گرديده و به امضاى طرفين عقد رسيده است، آيا زوج مى‌تواند از ادامۀ اشتغال زوجه جلوگيرى نمايد؛ در صورتى كه در ضمن عقد، شرطى بر اين‌كه شوهر بتواند مانع از كار زن گردد، قيد نگرديده است؟ مضافاً به اين‌كه شغل زوجه، مخالف با شؤون اجتماعى و مخالف با شرع مقدس اسلام نمى‌باشد. مستدعى است نظر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى را در اين قسمت مرقوم فرماييد كه مورد حاجت است. مزيد تشكر است.

بسمه تعالى، با فرض اين‌كه عقد مبنىّ بر اشتغال زوجه واقع شده، شوهر حق منع او را از آن اشتغال ندارد.

[سؤال 10650] ‘ 6801

بسمه تعالى، اگر در ضمن عقد، شرط نشده و عقد مبنى بر آن نبوده، وفا واجب نيست.

[سؤال 10651] 6024

بسمه تعالى 15 / 9 / 1361