ترجمه وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة جلد 21

مشخصات کتاب

سرشناسه:حرعاملی، محمدبن حسن، 1033 - 1104ق.

عنوان و نام پدیدآور: ترجمه وسائل‌الشیعه‌الی تحصیل مسائل ‌الشریعه

تالیف: محمد بن‌الحسن الحر العاملی؛ تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی / ترجمه: گروهی از محققین مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

مشخصات نشر دیجیتالی: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1400 ه ش

مشخصات ظاهری:30‌ج.

موضوع:احادیث شیعه -- قرن 11ق.

موضوع:احادیث احکام

شناسه افزوده: متن عربی موسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء‌التراث(قم)

رده بندی کنگره:BP135/ح4ت7 ی1300

رده بندی دیویی:297/212

شماره کتابشناسی ملی:1321690

اشارة

[تتمة کتاب النکاح]

أَبْوَابُ الْمُتْعَةِ

1- بَابُ إِبَاحَتِهَا

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ إِبَاحَتِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26356 - رقم الحدیث الباب: 1]

26356- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ نَزَلَتْ فِی الْقُرْآنِ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از عاصم بن حمید از ابو بصیر نقل شده که گفت: "از امام باقر (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'این در قرآن نازل شده است: آنچه که از آنها بهره گرفتید، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید و بر شما گناهی نیست در آنچه بعد از فریضه توافق کردید.' (نساء ۴:۲۴)"

[رقم الحدیث الکلی: 26357 - رقم الحدیث الباب: 2]

26357- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ کَانَ عَلِیٌّ ع یَقُولُ لَوْ لَا مَا سَبَقَنِی بِهِ بُنَیُّ ⁽⁵⁾الْخَطَّابِ- مَا زَنَی إِلَّا شَقِیٌّ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از عبدالله بن سلیمان نقل شده که گفت: "شنیدم که امام باقر (ع) می‌فرمود: 'حضرت علی (ع) می‌فرمود: اگر آنچه که پیش از من بنی خطاب انجام دادند، نبود، هیچ کس جز یک فرد بدبخت زنا نمی‌کرد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26358 - رقم الحدیث الباب: 3]

26358- 3- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ

ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّمَا نَزَلَتْ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ ⁽¹⁾إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً ⁽²⁾.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر نقل شده که از امام صادق (ع) نقل کرده است: "این آیه 'فما استمتعتم به منهن' (نساء ۴:۲۴) به معنای متعه تا مدت معین است، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید."

[رقم الحدیث الکلی: 26359 - رقم الحدیث الباب: 4]

26359- 4- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: جَاءَ (عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَیْرٍ) ⁽⁴⁾اللَّیْثِیُّ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ ع فَقَالَ مَا تَقُولُ فِی مُتْعَةِ النِّسَاءِ فَقَالَ أَحَلَّهَا اللَّهُ فِی کِتَابِهِ وَ عَلَی سُنَّةِ ⁽⁵⁾نَبِیِّهِ- فَهِیَ حَلَالٌ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ فَقَالَ یَا بَا جَعْفَرٍ مِثْلُکَ یَقُولُ هَذَا وَ قَدْ حَرَّمَهَا عُمَرُ وَ نَهَی عَنْهَا فَقَالَ وَ إِنْ کَانَ فَعَلَ فَقَالَ فَإِنِّی أُعِیذُکَ بِاللَّهِ مِنْ ذَلِکَ أَنْ تُحِلَّ شَیْئاً حَرَّمَهُ عُمَرُ- فَقَالَ لَهُ فَأَنْتَ عَلَی قَوْلِ صَاحِبِکَ وَ أَنَا عَلَی قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ ص- فَهَلُمَّ أُلَاعِنْکَ أَنَّ الْحَقَّ ⁽⁶⁾مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص- وَ أَنَّ الْبَاطِلَ مَا قَالَ صَاحِبُکَ قَالَ فَأَقْبَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَیْرٍ فَقَالَ یَسُرُّکَ أَنَّ نِسَاءَکَ وَ بَنَاتِکَ وَ أَخَوَاتِکَ وَ بَنَاتِ عَمِّکَ یَفْعَلْنَ قَالَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ أَبُو جَعْفَرٍ ع حِینَ ذَکَرَ نِسَاءَهُ وَ بَنَاتِ عَمِّهِ.

ترجمه:

از زراره نقل شده که گفت: "عبدالله بن عمیر لیثی نزد امام باقر (ع) آمد و پرسید: 'نظر شما درباره متعه زنان چیست؟' امام فرمود: 'خداوند در کتابش و بر سنت پیامبرش آن را حلال کرده است و تا روز قیامت حلال است.' عبدالله بن عمیر گفت: 'یا ابا جعفر، آیا تو چنین چیزی می‌گویی در حالی که عمر آن را حرام کرده و از آن نهی کرده است؟' امام فرمود: 'اگر او چنین کرده باشد.' عبدالله بن عمیر گفت: 'من تو را به خدا پناه می‌دهم از این که چیزی را حلال کنی که عمر حرام کرده است.' امام فرمود: 'تو بر نظر صاحبت و من بر نظر رسول الله هستم. بیایید لعن کنیم که حق آن چیزی است که رسول الله گفته و باطل آن چیزی است که صاحبت گفته.' عبدالله بن عمیر گفت: 'آیا خوشحال می‌شوی که همسران، دختران، خواهران و دخترعموهایت این کار را انجام دهند؟' امام باقر (ع) از او روی گرداند وقتی که زنان و دخترعموهایش را ذکر کرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26360 - رقم الحدیث الباب: 5]

26360- 5- ⁽⁷⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی مَرْیَمَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْمُتْعَةُ نَزَلَ بِهَا الْقُرْآنُ- وَ جَرَتْ بِهَا السُّنَّةُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ وَ کَذَا کُلُّ مَا قَبْلَهُ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از ابی مریم از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "متعه در قرآن نازل شده و سنت پیامبر% بر آن جاری شده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26361 - رقم الحدیث الباب: 6]

26361- 6- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ رِبَاطٍ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا حَنِیفَةَ یَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ عَنْ أَیِّ الْمُتْعَتَیْنِ تَسْأَلُ قَالَ سَأَلْتُکَ عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ فَأَنْبِئْنِی عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ أَ حَقٌّ هِیَ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ أَ مَا تَقْرَأُ کِتَابَ اللَّهِ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً ⁽²⁾فَقَالَ أَبُو حَنِیفَةَ وَ اللَّهِ لَکَأَنَّهَا آیَةٌ لَمْ أَقْرَأْهَا قَطُّ.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن ابی عبدالله نقل شده که گفت: "شنیدم که ابو حنیفه از امام صادق (ع) درباره متعه سؤال کرد. امام فرمود: 'درباره کدام یک از دو متعه سؤال می‌کنی؟' ابو حنیفه گفت: 'از تو درباره متعه حج پرسیدم، اکنون مرا درباره متعه زنان خبر بده. آیا حق است؟' امام فرمود: 'سبحان الله، آیا کتاب خدا را نمی‌خوانی؟ پس آنچه که از آنها بهره گرفتید، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید.' (نساء ۴:۲۴) ابو حنیفه گفت: 'به خدا قسم، گویا این آیه‌ای است که هرگز نخوانده‌ام.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26362 - رقم الحدیث الباب: 7]

26362- 7- ⁽³⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ رَأَفَ بِکُمْ فَجَعَلَ الْمُتْعَةَ عِوَضاً لَکُمْ مِنَ الْأَشْرِبَةِ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام باقر (ع) در حدیثی نقل شده که فرمود: "خداوند به شما لطف کرده و متعه را جایگزین نوشیدنی‌ها برایتان قرار داده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26363 - رقم الحدیث الباب: 8]

26363- 8- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مُوسَی عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی سَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْهَا یَعْنِی الْمُتْعَةَ فَقَالَ لِی حَلَالٌ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از ابی ساره نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره آن، یعنی متعه، پرسیدم. امام فرمود: 'حلال است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26364 - رقم الحدیث الباب: 9]

26364- 9- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی حَرَّمَ عَلَی شِیعَتِنَا الْمُسْکِرَ مِنْ کُلِّ شَرَابٍ وَ عَوَّضَهُمْ مِنْ ذَلِکَ الْمُتْعَةَ.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "خداوند تبارک و تعالی هر نوع نوشیدنی مست‌کننده را بر شیعیان ما حرام کرده و به جای آن متعه را به آنها داده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26365 - رقم الحدیث الباب: 10]

26365- 10- ⁽⁷⁾قَالَ وَ قَالَ الصَّادِقُ ع لَیْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ یُؤْمِنْ

بِکَرَّتِنَا ⁽¹⁾وَ لَمْ یَسْتَحِلَّ مُتْعَتَنَا.

ترجمه:

امام صادق (ع) فرمود: "کسی که به کرت (رجعت) ما ایمان نداشته باشد و متعه ما را حلال نداند، از ما نیست."

[رقم الحدیث الکلی: 26366 - رقم الحدیث الباب: 11]

26366- 11- ⁽²⁾قَالَ وَ قَالَ الرِّضَا ع الْمُتْعَةُ لَا تَحِلُّ إِلَّا لِمَنْ عَرَفَهَا وَ هِیَ حَرَامٌ عَلَی مَنْ جَهِلَهَا.

ترجمه:

امام رضا (ع) فرمود: "متعه جز برای کسی که آن را بشناسد، حلال نیست و برای کسی که آن را نشناسد، حرام است."

[رقم الحدیث الکلی: 26367 - رقم الحدیث الباب: 12]

26367- 12- ⁽³⁾قَالَ: وَ أَحَلَّ رَسُولُ اللَّهِ ص الْمُتْعَةَ وَ لَمْ یُحَرِّمْهَا حَتَّی قُبِضَ.

ترجمه:

امام فرمود: "پیامبر خدا (ص) متعه را حلال کرد و تا زمانی که از دنیا رفت، آن را حرام نکرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26368 - رقم الحدیث الباب: 13]

26368- 13- ⁽⁴⁾قَالَ: وَ قَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ ⁽⁵⁾إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً ⁽⁶⁾.

ترجمه:

ابن عباس آیه "فما استمتعتم به منهن" (نساء ۴:۲۴) را به این صورت خواند: "تا مدت معین، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید."

[رقم الحدیث الکلی: 26369 - رقم الحدیث الباب: 14]

26369- 14- ⁽⁷⁾قَالَ: وَ قِیلَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع لِمَ جَعَلَ فِی الزِّنَا أَرْبَعَةً مِنَ الشُّهُودِ وَ فِی الْقَتْلِ شَاهِدَیْنِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَحَلَّ لَکُمُ الْمُتْعَةَ وَ عَلِمَ أَنَّهَا سَتُنْکَرُ ⁽⁸⁾عَلَیْکُمْ فَجَعَلَ الْأَرْبَعَةَ الشُّهُودِ احْتِیَاطاً لَکُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِکَ لَأَتَی عَلَیْکُمْ وَ قَلَّمَا تَجْتَمِعُ (أَرْبَعَةٌ أَرْبَعَةٌ) ⁽⁹⁾عَلَی شَهَادَةٍ بِأَمْرٍ وَاحِدٍ.

وَ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَشْیَمَ عَمَّنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽¹⁰⁾

وَ رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَشْیَمَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

امام صادق (ع) فرمود: "به او گفته شد: چرا در زنا چهار شاهد و در قتل دو شاهد قرار داده شده است؟ امام فرمود: خداوند متعه را برای شما حلال کرده و می‌دانست که بر شما انکار خواهد شد، بنابراین چهار شاهد را به عنوان احتیاط برای شما قرار داد و اگر این نبود، بر شما می‌آمد و به ندرت چهار نفر بر یک امر شهادت می‌دهند."

[رقم الحدیث الکلی: 26370 - رقم الحدیث الباب: 15]

26370- 15- ⁽²⁾وَ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الرِّضَا ع فِی کِتَابِهِ إِلَی الْمَأْمُونِ مَحْضُ الْإِسْلَامِ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ إِلَی أَنْ قَالَ وَ تَحْلِیلُ الْمُتْعَتَیْنِ اللَّذَیْنِ ⁽³⁾أَنْزَلَهُمَا اللَّهُ فِی کِتَابِهِ وَ سَنَّهُمَا رَسُولُ اللَّهِ ص- مُتْعَةِ النِّسَاءِ وَ مُتْعَةِ الْحَجِّ.

ترجمه:

از فضل بن شاذان از امام رضا (ع) در نامه‌اش به مأمون: "محض اسلام شهادت دادن به این است که هیچ خدایی جز خداوند نیست ... و حلال کردن دو متعه‌ای که خداوند در کتابش نازل کرده و پیامبر خدا (ص) آن را سنت قرار داده است: متعه زنان و متعه حج."

[رقم الحدیث الکلی: 26371 - رقم الحدیث الباب: 16]

26371- 16- ⁽⁴⁾وَ فِی الْمُقْنِعِ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَحَلَّ الْمُتْعَةَ وَ لَمْ یُحَرِّمْهَا حَتَّی قُبِضَ.

ترجمه:

در کتاب "المقنع" آمده است: "پیامبر خدا (ص) متعه را حلال کرد و تا زمانی که از دنیا رفت، آن را حرام نکرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26372 - رقم الحدیث الباب: 17]

26372- 17- ⁽⁵⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَکْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از بکر بن محمد نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'پس آنچه که از آنها بهره گرفتید، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید و بر شما گناهی نیست در آنچه بعد از فریضه توافق کردید.' (نساء ۴:۲۴)"

[رقم الحدیث الکلی: 26373 - رقم الحدیث الباب: 18]

26373- 18- ⁽⁷⁾عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مَالِکِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ما یَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِکَ لَها ⁽⁸⁾قَالَ وَ الْمُتْعَةُ مِنْ ذَلِکَ.

ترجمه:

از مالک بن عبدالله بن اسلم از پدرش از مردی از امام صادق (ع) درباره گفتار خداوند عز و جل: "هر رحمتی را که خداوند بر مردم باز کند، هیچ‌کس نمی‌تواند آن را ببندد" (فاطر ۳۵:۲) نقل شده که امام فرمود: "متعه از آن است."

[رقم الحدیث الکلی: 26374 - رقم الحدیث الباب: 19]

26374- 19- ⁽⁹⁾قَالَ وَ قَالَ الصَّادِقُ ع فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ

مِنْهُنَّ ⁽¹⁾إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ ⁽²⁾فَهَذِهِ الْآیَةُ دَلِیلٌ عَلَی الْمُتْعَةِ.

ترجمه:

امام صادق (ع) فرمود: "این آیه 'پس آنچه که از آنها بهره گرفتید، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید' (نساء ۴:۲۴) دلیلی بر متعه است."

[رقم الحدیث الکلی: 26375 - رقم الحدیث الباب: 20]

26375- 20- ⁽³⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قَالَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص إِنَّهُمْ غَزَوْا مَعَهُ فَأَحَلَّ لَهُمُ الْمُتْعَةَ وَ لَمْ یُحَرِّمْهَا وَ کَانَ عَلِیٌّ ع یَقُولُ لَوْ لَا مَا سَبَقَنِی بِهِ ابْنُ الْخَطَّابِ- یَعْنِی عُمَرَ مَا زَنَی إِلَّا شَقِیٌّ وَ کَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ یَقْرَأُ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ ⁽⁴⁾إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً ⁽⁵⁾وَ هَؤُلَاءِ یَکْفُرُونَ بِهَا وَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَحَلَّهَا وَ لَمْ یُحَرِّمْهَا.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام باقر (ع) نقل شده که گفت: "جابر بن عبدالله از پیامبر خدا (ص) نقل کرده که آنها با ایشان به جنگ رفتند و ایشان متعه را برایشان حلال کرد و آن را حرام نکرد. حضرت علی (ع) می‌فرمود: 'اگر آنچه که پیش از من ابن خطاب انجام داد، نبود، هیچ کس جز یک فرد بدبخت زنا نمی‌کرد.' ابن عباس آیه 'فما استمتعتم به منهن' (نساء ۴:۲۴) را به این صورت می‌خواند: 'تا مدت معین، پس مهرشان را به عنوان فریضه بپردازید.' این‌ها به آن کفر می‌ورزند و پیامبر خدا (ص) آن را حلال کرده و حرام نکرده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26376 - رقم الحدیث الباب: 21]

26376- 21- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ الْمُفِیدُ فِی رِسَالَةِ الْمُتْعَةِ عَنْ عَلِیٍّ ع وَ سَائِرِ الْأَئِمَّةِ ع أَنَّهُمْ قَالُوا بِإِبَاحَةِ الْمُتْعَةِ.

ترجمه:

محمد بن محمد بن نعمان (شیخ مفید) در رساله متعه از حضرت علی (ع) و سایر ائمه (ع) نقل کرده است که ایشان درباره جواز متعه گفته‌اند.

[رقم الحدیث الکلی: 26377 - رقم الحدیث الباب: 22]

26377- 22- ⁽⁷⁾قَالَ وَ رَوَی الْفَضْلُ الشَّیْبَانِیُّ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْبَاقِرِ ع أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَطَاءٍ الْمَکِّیَّ سَأَلَهُ عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَی وَ إِذْ أَسَرَّ النَّبِیُّ ⁽⁸⁾الْآیَةَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص تَزَوَّجَ بِالْحُرَّةِ مُتْعَةً فَاطَّلَعَ عَلَیْهِ بَعْضُ نِسَائِهِ فَاتَّهَمَتْهُ بِالْفَاحِشَةِ فَقَالَ إِنَّهُ لِی حَلَالٌ إِنَّهُ نِکَاحٌ بِأَجَلٍ فَاکْتُمِیهِ فَأَطْلَعَتْ عَلَیْهِ بَعْضَ نِسَائِهِ.

ترجمه:

فضل الشیبانی با اسناد به امام باقر (ع) نقل کرده است که عبدالله بن عطاء مکی از ایشان درباره آیه "و اذ أسرّ النبی" (تحریم ۶۶:۳) پرسید. امام فرمود: "پیامبر خدا (ص) با زنی آزاد به صورت متعه ازدواج کرد. بعضی از همسرانش از این موضوع مطلع شدند و او را به فاحشه متهم کردند. پیامبر فرمود: 'این برای من حلال است؛ این نکاح موقت است. این را مخفی کن.' اما او بعضی از همسرانش را از این موضوع مطلع کرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26378 - رقم الحدیث الباب: 23]

26378- 23- ⁽⁹⁾قَالَ وَ رَوَی ابْنُ بَابَوَیْهِ بِإِسْنَادِهِ أَنَّ عَلِیّاً ع نَکَحَ امْرَأَةً بِالْکُوفَةِ مِنْ بَنِی نَهْشَلٍ مُتْعَةً.

ترجمه:

ابن بابویه با اسناد به امام علی (ع) نقل کرده است که ایشان با زنی از بنی نهشل در کوفه به صورت متعه ازدواج کرد.

[رقم الحدیث الکلی: 26379 - رقم الحدیث الباب: 24]

26379- 24- ⁽¹⁾وَ بِأَسَانِیدَ کَثِیرَةٍ إِلَی أَبِی عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی لَیْلَی قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع هَلْ نَسَخَ آیَةَ الْمُتْعَةِ شَیْ‌ءٌ قَالَ لَا وَ لَوْ لَا مَا نَهَی عَنْهَا عُمَرُ مَا زَنَی إِلَّا شَقِیٌّ.

ترجمه:

با اسنادهای زیادی از ابی عبدالرحمن بن ابی لیلی نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم: 'آیا چیزی آیه متعه را نسخ کرده است؟' امام فرمود: 'نه، و اگر عمر از آن نهی نکرده بود، هیچ کس جز یک فرد بدبخت زنا نمی‌کرد.'

[رقم الحدیث الکلی: 26380 - رقم الحدیث الباب: 25]

26380- 25- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادٍ آخَرَ عَنْ عَلِیٍّ ع لَوْ لَا مَا سَبَقَنِی بِهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَا زَنَی مُؤْمِنٌ.

ترجمه:

و با اسناد دیگری از امام علی (ع) نقل شده که فرمود: "اگر آنچه پیش از من عمر بن خطاب انجام داد، نبود، هیچ مؤمنی زنا نمی‌کرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26381 - رقم الحدیث الباب: 26]

26381- 26- ⁽³⁾قَالَ رَوَی إِسْمَاعِیلُ بْنُ أَبِی خَالِدٍ عَنْ قَیْسِ بْنِ أَبِی حَازِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: کُنَّا نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص لَیْسَ مَعَنَا نِسَاءٌ فَقُلْنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَا نَسْتَحْصِنُ هُنَا بِأَجْرٍ فَأَمَرَنَا أَنْ نَنْکِحَ الْمَرْأَةَ بِالثَّوْبِ.

ترجمه:

عبدالله بن مسعود نقل کرده که گفت: "ما با پیامبر خدا (ص) به جنگ می‌رفتیم و همراه ما زنانی نبودند. گفتیم: 'یا رسول الله، آیا نمی‌توانیم در اینجا با اجرتی ازدواج کنیم؟' پیامبر به ما دستور داد که با زن به ازای یک لباس ازدواج کنیم."

[رقم الحدیث الکلی: 26382 - رقم الحدیث الباب: 27]

26382- 27- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عُمَرَ بْنِ دِینَارٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ: خَرَجَ مُنَادِی رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ أَذِنَ لَکُمْ فَتَمَتَّعُوا یَعْنِی نِکَاحَ الْمُتْعَةِ.

ترجمه:

از جابر نقل شده که گفت: "منادی پیامبر خدا (ص) بیرون آمد و گفت: 'پیامبر خدا (ص) به شما اجازه داده است، پس متعه کنید، یعنی ازدواج متعه کنید.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26383 - رقم الحدیث الباب: 28]

26383- 28- ⁽⁵⁾وَ عَنْ یُونُسَ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَیْرِ قَالَ: قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ کَانَتِ الْمُتْعَةُ تُفْعَلُ عَلَی عَهْدِ إِمَامِ الْمُتَّقِینَ رَسُولِ اللَّهِ ص.

ترجمه:

از عروة بن زبیر نقل شده که گفت: "ابن عباس گفت که متعه در زمان امام المتقین، پیامبر خدا (ص) انجام می‌شد."

[رقم الحدیث الکلی: 26384 - رقم الحدیث الباب: 29]

26384- 29- ⁽⁶⁾وَ عَنِ ابْنِ أَبِی وَهْبٍ ⁽⁷⁾عَنْ إِیَاسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَکْوَعِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَیُّ رَجُلٍ تَمَتَّعَ بِامْرَأَةٍ مَا بَیْنَهُمَا ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ فَإِنْ أَحَبَّا أَنْ یَزْدَادَا ازْدَادَا وَ إِنْ أَحَبَّا أَنْ یَتَتَارَکَا تَتَارَکَا.

ترجمه:

از سلمه بن اکوع نقل شده که گفت: "پیامبر خدا (ص) فرمود: هر مردی که با زنی متعه کند و میان آنها سه روز باشد، اگر خواستند ادامه دهند، ادامه دهند و اگر خواستند جدا شوند، جدا شوند."

[رقم الحدیث الکلی: 26385 - رقم الحدیث الباب: 30]

26385- 30- ⁽¹⁾وَ عَنْ شُعْبَةَ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِی بَکْرٍ- فَسَأَلْنَاهَا عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَتْ فَعَلْنَاهَا عَلَی عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص.

ترجمه:

از شعبه بن مسلم نقل شده که گفت: "به نزد اسماء بنت ابی بکر رفتیم و از او درباره متعه پرسیدیم. او گفت: 'ما آن را در زمان پیامبر خدا (ص) انجام می‌دادیم.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26386 - رقم الحدیث الباب: 31]

26386- 31- ⁽²⁾وَ عَنْ أَبِی نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ: تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَبِی بَکْرٍ- وَ قَالَ مَا زِلْنَا نَتَمَتَّعُ حَتَّی نَهَی عَنْهَا عُمَرُ.

ترجمه:

از جابر نقل شده که گفت: "ما با پیامبر خدا (ص) و ابوبکر متعه می‌کردیم و گفت: 'ما همچنان متعه می‌کردیم تا زمانی که عمر از آن نهی کرد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26387 - رقم الحدیث الباب: 32]

26387- 32- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ (عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ) ⁽⁴⁾عَنْ أَبِی الْجَوْزَاءِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ: حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَوْمَ خَیْبَرَ لُحُومَ الْحُمُرِ الْأَهْلِیَّةِ وَ نِکَاحَ الْمُتْعَةِ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ وَ غَیْرُهُ ⁽⁵⁾عَلَی التَّقِیَّةِ یَعْنِی فِی الرِّوَایَةِ لِأَنَّ إِبَاحَةَ الْمُتْعَةِ مِنْ ضَرُورِیَّاتِ مَذْهَبِ الْإِمَامِیَّةِ وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁶⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁷⁾وَ الْأَخِیرُ یَحْتَمِلُ النَّسْخَ وَ الْکَرَاهَةَ مَعَ الْمَفْسَدَةِ.

ترجمه:

از زید بن علی از پدرانش از علی (ع) نقل شده که فرمود: "پیامبر خدا (ص) در روز خیبر گوشت‌های الاغ‌های اهلی و نکاح متعه را حرام کرد."

می‌گویم: مرحوم شیخ و دیگران این روایت را به تقیه حمل کرده‌اند؛ یعنی در روایت، زیرا جواز متعه از ضروریات مذهب امامیه است و دلایل مربوط به آن قبلاً ذکر شده و در آینده نیز خواهد آمد. مورد اخیر احتمال نسخ و کراهت به همراه مفسده را دارد.

2- بَابُ اسْتِحْبَابِ الْمُتْعَةِ وَ مَا یَنْبَغِی قَصْدُهُ بِهَا

اشارة

⁽⁸⁾2 بَابُ اسْتِحْبَابِ الْمُتْعَةِ وَ مَا یَنْبَغِی قَصْدُهُ بِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26388 - رقم الحدیث الباب: 1]

26388- 1- ⁽⁹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ بَکْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی

عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ إِنِّی لَأَکْرَهُ لِلرَّجُلِ الْمُسْلِمِ أَنْ یَخْرُجَ مِنَ الدُّنْیَا وَ قَدْ بَقِیَتْ عَلَیْهِ خَلَّةٌ مِنْ خِلَالِ رَسُولِ اللَّهِ ص- لَمْ یَقْضِهَا.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَکْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از بکر بن محمد از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'من برای مرد مسلمان دوست ندارم که از دنیا برود در حالی که یکی از سنت‌های پیامبر خدا (ص) را انجام نداده باشد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26389 - رقم الحدیث الباب: 2]

26389- 2- ⁽²⁾قَالَ الصَّدُوقُ وَ قَالَ الصَّادِقُ ع إِنِّی لَأَکْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ یَمُوتَ وَ قَدْ بَقِیَتْ عَلَیْهِ خَلَّةٌ مِنْ خِلَالِ رَسُولِ اللَّهِ ص لَمْ یَأْتِهَا فَقُلْتُ فَهَلْ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ ص- قَالَ نَعَمْ وَ قَرَأَ هَذِهِ الْآیَةَ وَ إِذْ أَسَرَّ النَّبِیُّ إِلی بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدِیثاً- إِلَی قَوْلِهِ ثَیِّباتٍ وَ أَبْکاراً ⁽³⁾.

ترجمه:

مرحوم شیخ صدوق گفت: امام صادق (ع) فرمود: "من دوست ندارم مردی بمیرد در حالی که یکی از سنت‌های پیامبر خدا (ص) را انجام نداده باشد." پرسیدم: "آیا پیامبر خدا (ص) متعه کرده است؟" امام فرمود: "بله"، و این آیه را خواند: "و اذ أسرّ النبی إلی بعض أزواجه حدیثاً... تا قولش 'ثیبات و أبکارا'" (تحریم ۶۶:۳-۵).

[رقم الحدیث الکلی: 26390 - رقم الحدیث الباب: 3]

26390- 3- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قُلْتُ لِلْمُتَمَتِّعِ ثَوَابٌ قَالَ إِنْ کَانَ یُرِیدُ بِذَلِکَ وَجْهَ اللَّهِ تَعَالَی وَ خِلَافاً عَلَی مَنْ أَنْکَرَهَا لَمْ یُکَلِّمْهَا کَلِمَةً إِلَّا کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَ لَمْ یَمُدَّ یَدَهُ إِلَیْهَا إِلَّا کَتَبَ اللَّهُ لَهُ حَسَنَةً فَإِذَا دَنَا مِنْهَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ بِذَلِکَ ذَنْباً فَإِذَا اغْتَسَلَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ بِقَدْرِ مَا مَرَّ مِنَ الْمَاءِ عَلَی شَعْرِهِ قُلْتُ بِعَدَدِ الشَّعْرِ قَالَ بِعَدَدِ الشَّعْرِ.

ترجمه:

از صالح بن عقبه از پدرش از امام باقر (ع) نقل شده که گفت: "پرسیدم: 'آیا برای کسی که متعه می‌کند، ثوابی هست؟' امام فرمود: 'اگر این کار را به قصد رضای خداوند تعالی و مخالفت با کسانی که آن را انکار می‌کنند انجام دهد، خداوند به هر کلمه‌ای که با او صحبت کند، حسنه‌ای برایش می‌نویسد و به هر دستی که به سوی او دراز کند، حسنه‌ای برایش می‌نویسد. وقتی به او نزدیک شود، خداوند به خاطر آن گناهی را می‌بخشد. وقتی غسل کند، خداوند به اندازه آبی که از موهایش عبور کند، گناهش را می‌بخشد.' پرسیدم: 'به تعداد موها؟' فرمود: 'بله، به تعداد موها.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26391 - رقم الحدیث الباب: 4]

26391- 4- ⁽⁵⁾قَالَ وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ النَّبِیَّ ص لَمَّا أُسْرِیَ بِهِ إِلَی السَّمَاءِ قَالَ لَحِقَنِی جَبْرَئِیلُ ع- فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ ص إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی یَقُولُ إِنِّی قَدْ غَفَرْتُ لِلْمُتَمَتِّعِینَ مِنْ أُمَّتِکَ مِنَ النِّسَاءِ.

وَ رَوَاهُ فِی الْمُقْنِعِ أَیْضاً مُرْسَلًا ⁽¹⁾.

ترجمه:

امام باقر (ع) فرمود: "هنگامی که پیامبر (ص) به آسمان‌ها سیر داده شد، جبرئیل (ع) به او ملحق شد و گفت: 'ای محمد (ص)، خداوند تبارک و تعالی می‌فرماید: من متعه‌کنندگان از امت تو را از میان زنان بخشیده‌ام.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26392 - رقم الحدیث الباب: 5]

26392- 5- ⁽²⁾قَالَ وَ رُوِیَ أَنَّ الْمُؤْمِنَ لَا یَکْمُلُ حَتَّی یَتَمَتَّعَ.

ترجمه:

گفته شده و نقل شده که "مؤمن کامل نمی‌شود تا متعه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26393 - رقم الحدیث الباب: 6]

26393- 6- ⁽³⁾وَ فِی الْخِصَالِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ یَعْلَی بْنِ حَمَّادٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: لَهْوُ الْمُؤْمِنِ فِی ثَلَاثَةِ أَشْیَاءَ التَّمَتُّعِ بِالنِّسَاءِ وَ مُفَاکَهَةِ الْإِخْوَانِ وَ الصَّلَاةِ بِاللَّیْلِ.

ترجمه:

از زرارة بن اعین از امام باقر (ع) نقل شده که گفت: "سرگرمی مؤمن در سه چیز است: متعه با زنان، همراهی با برادران، و نماز در شب."

[رقم الحدیث الکلی: 26394 - رقم الحدیث الباب: 7]

26394- 7- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنِّی لَأُحِبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ لَا یَخْرُجَ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَتَمَتَّعَ وَ لَوْ مَرَّةً وَ أَنْ یُصَلِّیَ الْجُمُعَةَ فِی جَمَاعَةٍ.

ترجمه:

از هشام از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "من دوست دارم که مردی از دنیا نرود مگر این که حداقل یک بار متعه کند و نماز جمعه را به جماعت بخواند."

[رقم الحدیث الکلی: 26395 - رقم الحدیث الباب: 8]

26395- 8- ⁽⁵⁾وَ قَدْ تَقَدَّمَ فِی الْحَجِّ حَدِیثُ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْمُتْعَةُ وَ اللَّهِ أَفْضَلُ وَ بِهَا نَزَلَ الْکِتَابُ وَ جَرَتِ السُّنَّةُ.

ترجمه:

در حدیثی که قبلاً درباره حج نقل شده از زرارة از امام صادق (ع) آمده است که فرمود: "به خدا قسم، متعه بهترین است و با آن کتاب نازل شده و سنت جاری شده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26396 - رقم الحدیث الباب: 9]

26396- 9- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ بِشْرِ ⁽⁷⁾بْنِ حَمْزَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَیْشٍ قَالَ: بَعَثَتْ إِلَیَّ ابْنَةُ عَمٍّ لِی کَانَ لَهَا مَالٌ کَثِیرٌ قَدْ عَرَفْتَ کَثْرَةَ مَنْ یَخْطُبُنِی مِنَ الرِّجَالِ فَلَمْ أُزَوِّجْهُمْ نَفْسِی وَ مَا بَعَثْتُ إِلَیْکَ رَغْبَةً فِی الرِّجَالِ غَیْرَ أَنَّهُ بَلَغَنِی أَنَّهُ أَحَلَّهَا اللَّهُ فِی کِتَابِهِ- وَ سَنَّهَا ⁽⁸⁾رَسُولُ اللَّهِ ص فِی سُنَّتِهِ فَحَرَّمَهَا زُفَرُ فَأَحْبَبْتُ أَنْ

أُطِیعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَوْقَ عَرْشِهِ وَ أُطِیعَ رَسُولَ اللَّهِ ص وَ أَعْصِیَ زُفَرَ فَتَزَوَّجْنِی مُتْعَةً فَقُلْتُ لَهَا حَتَّی أَدْخُلَ عَلَی أَبِی جَعْفَرٍ ع- فَأَسْتَشِیرَهُ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَیْهِ فَخَبَّرْتُهُ فَقَالَ افْعَلْ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْکُمَا مِنْ زَوْجٍ.

ترجمه:

از بشر بن حمزه از مردی از قریش نقل شده که گفت: "دختر عمه‌ای داشتم که مال زیادی داشت. او گفت: 'می‌دانی که بسیاری از مردان خواستگاری‌ام کرده‌اند و من آن‌ها را نپذیرفتم. و من به دلیل تمایل به مردان این را به تو نگفتم، بلکه به این دلیل که شنیده‌ام خداوند آن را در کتابش حلال کرده و پیامبر خدا (ص) در سنتش آن را برقرار کرده است. و زفر آن را حرام کرده است، بنابراین دوست دارم که خداوند عز و جل را بر عرش اطاعت کنم و پیامبر خدا (ص) را اطاعت کنم و از زفر نافرمانی کنم. پس با من به صورت متعه ازدواج کن.' من به او گفتم: 'بگذار نزد امام باقر (ع) بروم و با او مشورت کنم.' سپس نزد او رفتم و او را خبر دادم. امام فرمود: 'این کار را بکن. خداوند بر شما در این ازدواج برکت نازل کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26397 - رقم الحدیث الباب: 10]

26397- 10- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ الْمُفِیدُ فِی رِسَالَةِ الْمُتْعَةِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قُولَوَیْهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: یُسْتَحَبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ یَتَزَوَّجَ الْمُتْعَةَ وَ مَا أُحِبُّ لِلرَّجُلِ مِنْکُمْ أَنْ یَخْرُجَ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَتَزَوَّجَ الْمُتْعَةَ وَ لَوْ مَرَّةً.

ترجمه:

از هشام بن سالم از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "برای مرد مستحب است که متعه کند و من دوست ندارم مردی از شما از دنیا برود مگر این که حداقل یک بار متعه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26398 - رقم الحدیث الباب: 11]

26398- 11- ⁽²⁾وَ بِالْإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ عِیسَی عَنِ ابْنِ الْحَجَّاجِ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ لِی تَمَتَّعْتَ قُلْتُ لَا قَالَ لَا تَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی تُحْیِیَ السُّنَّةَ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "به من فرمود: 'آیا متعه کرده‌ای؟' گفتم: 'نه'. فرمود: 'از دنیا نرو تا سنت را زنده کنی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26399 - رقم الحدیث الباب: 12]

26399- 12- ⁽³⁾وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ الْجُعْفِیِّ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا إِسْمَاعِیلُ تَمَتَّعْتَ الْعَامَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ لَا أَعْنِی مُتْعَةَ الْحَجِّ قُلْتُ فَمَا قَالَ مُتْعَةَ النِّسَاءِ قُلْتُ فِی جَارِیَةٍ بَرْبَرِیَّةٍ قَالَ قَدْ قِیلَ یَا إِسْمَاعِیلُ تَمَتَّعْ بِمَا وَجَدْتَ وَ لَوْ سِنْدِیَّةً.

ترجمه:

از اسماعیل جُعفی نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) به من فرمود: 'آیا امسال متعه کرده‌ای؟' گفتم: 'بله.' فرمود: 'منظورم متعه حج نیست.' گفتم: 'پس چیست؟' فرمود: 'متعه زنان.' گفتم: 'با یک دختر بربری.' امام فرمود: 'گفته شده ای اسماعیل، با هرچه پیدا کردی متعه کن، حتی با یک سندی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26400 - رقم الحدیث الباب: 13]

26400- 13- ⁽⁴⁾وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَشْیَمَ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع تَمَتَّعْتَ مُنْذُ خَرَجْتَ مِنْ أَهْلِکَ قُلْتُ لِکَثْرَةِ مَا مَعِیَ مِنَ الطَّرُوقَةِ أَغْنَانِی اللَّهُ عَنْهَا قَالَ وَ إِنْ کُنْتَ مُسْتَغْنِیاً فَإِنِّی أُحِبُّ أَنْ تُحْیِیَ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ ص.

ترجمه:

از اسماعیل بن فضل هاشمی نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) به من فرمود: 'آیا از زمانی که از خانواده‌ات خارج شدی، متعه کرده‌ای؟' گفتم: 'به دلیل زیادی مجامعت ، خداوند مرا از آن بی‌نیاز کرده است.' امام فرمود: 'حتی اگر بی‌نیاز باشی، دوست دارم که سنت پیامبر خدا (ص) را زنده کنی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26401 - رقم الحدیث الباب: 14]

26401- 14- ⁽¹⁾وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ الْبَطَائِنِیِّ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِی یَا أَبَا مُحَمَّدٍ تَمَتَّعْتَ مُنْذُ خَرَجْتَ مِنْ أَهْلِکَ قُلْتُ لَا قَالَ وَ لِمَ قُلْتُ مَا مَعِیَ مِنَ النَّفَقَةِ یَقْصُرُ عَنْ ذَلِکَ قَالَ فَأَمَرَ لِی بِدِینَارٍ قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَیْکَ إِنْ صِرْتَ إِلَی مَنْزِلِکَ حَتَّی تَفْعَلَ.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "بر امام صادق (ع) وارد شدم. امام به من فرمود: 'ای ابا محمد، از زمانی که از خانواده‌ات خارج شدی، متعه کرده‌ای؟' گفتم: 'نه'. فرمود: 'چرا؟' گفتم: 'آنچه که از مال با من است، برای آن کافی نیست.' پس امام برای من یک دینار امر کرد و فرمود: 'قسمت می‌دهم که تا به منزلت نرسی، این کار را انجام دهی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26402 - رقم الحدیث الباب: 15]

26402- 15- ⁽²⁾وَ عَنِ ابْنِ عِیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْهَمَذَانِیِّ عَنْ رَجُلٍ سَمَّاهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا مِنْ رَجُلٍ تَمَتَّعَ ثُمَّ اغْتَسَلَ إِلَّا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ کُلِّ قَطْرَةٍ تَقْطُرُ مِنْهُ سَبْعِینَ مَلَکاً یَسْتَغْفِرُونَ لَهُ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ یَلْعَنُونَ مُتَجَنِّبَهَا إِلَی أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ.

وَ رَوَی جُمْلَةً مِنَ الْأَحَادِیثِ السَّابِقَةِ وَ الْآتِیَةِ أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از محمد بن علی همذانی از مردی که نامش را ذکر کرده از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "هیچ مردی متعه نمی‌کند و سپس غسل نمی‌کند مگر اینکه خداوند از هر قطره آبی که از او می‌چکد، هفتاد فرشته خلق می‌کند که تا روز قیامت برای او استغفار می‌کنند و کسانی که از آن اجتناب می‌کنند را لعنت می‌کنند تا قیامت برپا شود."

3- بَابُ اسْتِحْبَابِ الْمُتْعَةِ وَ إِنْ عَاهَدَ اللَّهَ عَلَی تَرْکِهَا أَوْ جَعَلَ عَلَیْهِ نَذْراً

اشارة

⁽⁵⁾3 بَابُ اسْتِحْبَابِ الْمُتْعَةِ وَ إِنْ عَاهَدَ اللَّهَ عَلَی تَرْکِهَا أَوْ جَعَلَ عَلَیْهِ نَذْراً

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26403 - رقم الحدیث الباب: 1]

26403- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیٍّ السَّائِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ ع إِنِّی کُنْتُ أَتَزَوَّجُ الْمُتْعَةَ فَکَرِهْتُهَا وَ تَشَأَّمْتُ بِهَا فَأَعْطَیْتُ اللَّهَ عَهْداً بَیْنَ الرُّکْنِ وَ الْمَقَامِ- وَ جَعَلْتُ عَلَیَّ فِی ذَلِکَ نَذْراً أَوْ صِیَاماً أَنْ لَا أَتَزَوَّجَهَا قَالَ ثُمَّ إِنَّ ذَلِکَ شَقَّ عَلَیَّ وَ نَدِمْتُ عَلَی یَمِینِی وَ لَمْ یَکُنْ بِیَدِی مِنَ الْقُوَّةِ مَا أَتَزَوَّجُ بِهِ فِی الْعَلَانِیَةِ قَالَ فَقَالَ لِی عَاهَدْتَ اللَّهَ أَنْ لَا تُطِیعَهُ وَ اللَّهِ لَئِنْ لَمْ تُطِعْهُ لَتَعْصِیَنَّهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ بَزِیعٍ عَنْ عَلِیٍّ السَّائِیِّ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از علی سائى نقل شده که گفت: "به امام ابوالحسن (ع) گفتم: 'من متعه می‌کردم ولی از آن بدم آمد و دچار تشویش شدم. پس بین رکن و مقام به خدا عهدی بستم و نذر یا روزه‌ای بر خودم قرار دادم که دیگر متعه نکنم.' سپس گفت: 'این کار برایم سخت شد و از عهدم پشیمان شدم و نیرویی برای ازدواج علنی نداشتم.' امام فرمود: 'با خدا عهد کردی که او را نافرمانی کنی. به خدا قسم، اگر او را اطاعت نکنی، قطعاً معصیت خواهی کرد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26404 - رقم الحدیث الباب: 2]

26404- 2- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ إِنَّ بَعْضَ أَصْحَابِنَا قَالَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّهُ یَدْخُلُنِی مِنَ الْمُتْعَةِ شَیْ‌ءٌ فَقَدْ حَلَفْتُ أَنْ لَا أَتَزَوَّجَ مُتْعَةً أَبَداً فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّکَ إِذَا لَمْ تُطِعِ اللَّهَ فَقَدْ عَصَیْتَهُ.

ترجمه:

از جمیل بن صالح نقل شده که گفت: "یکی از اصحاب ما به امام صادق (ع) گفت: 'متعه برای من مشکل‌آفرین شده است، بنابراین قسم خوردم که دیگر هرگز متعه نکنم.' امام صادق (ع) فرمود: 'اگر از اطاعت خداوند سرپیچی کنی، به او نافرمانی کرده‌ای.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26405 - رقم الحدیث الباب: 3]

26405- 3- ⁽⁴⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْإِحْتِجَاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ أَنَّهُ کَتَبَ إِلَی صَاحِبِ الزَّمَانِ ع یَسْأَلُهُ عَنِ الرَّجُلِ مِمَّنْ یَقُولُ بِالْحَقِّ وَ یَرَی الْمُتْعَةَ وَ یَقُولُ بِالرَّجْعَةِ إِلَّا أَنَّ لَهُ أَهْلًا مُوَافِقَةً لَهُ فِی جَمِیعِ أُمُورِهِ وَ قَدْ عَاهَدَهَا أَنْ لَا یَتَزَوَّجَ عَلَیْهَا وَ لَا یَتَمَتَّعَ وَ لَا یَتَسَرَّی وَ قَدْ فَعَلَ هَذَا مُنْذُ تِسْعَ ⁽⁵⁾عَشْرَةَ سَنَةً وَ وَفَی بِقَوْلِهِ فَرُبَّمَا غَابَ عَنْ مَنْزِلِهِ الْأَشْهُرَ فَلَا یَتَمَتَّعُ وَ لَا تَتَحَرَّکُ نَفْسُهُ أَیْضاً لِذَلِکَ وَ یَرَی أَنَّ وُقُوفَ مَنْ مَعَهُ مِنْ أَخٍ وَ وَلَدٍ وَ غُلَامٍ وَ وَکِیلٍ وَ حَاشِیَةٍ مِمَّا یُقَلِّلُهُ فِی أَعْیُنِهِمْ وَ یُحِبُّ الْمُقَامَ عَلَی مَا هُوَ عَلَیْهِ مَحَبَّةً لِأَهْلِهِ وَ مَیْلًا إِلَیْهَا وَ صِیَانَةً لَهَا وَ لِنَفْسِهِ لَا لِتَحْرِیمِ الْمُتْعَةِ بَلْ یَدِینُ اللَّهَ بِهَا فَهَلْ عَلَیْهِ فِی تَرْکِ ذَلِکَ مَأْثَمٌ أَمْ لَا الْجَوَابُ یُسْتَحَبُّ لَهُ أَنْ یُطِیعَ اللَّهَ تَعَالَی بِالْمُتْعَةِ لِیَزُولَ عَنْهُ الْحَلْفُ فِی الْمَعْصِیَةِ وَ لَوْ مَرَّةً وَاحِدَةً.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ فِی کِتَابِ الْغَیْبَةِ ⁽⁶⁾بِإِسْنَادِهِ الْآتِی ⁽⁷⁾

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ عُمُوماً فِی النَّذْرِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری نقل شده که او به صاحب الزمان (ع) نامه نوشت و از او درباره مردی پرسید که به حق معتقد است و به متعه و رجعت ایمان دارد، اما او خانواده‌ای دارد که در همه امور با او موافق هستند و با او عهد بسته که با کسی دیگر ازدواج نکند، متعه نکند و همسر برنگیرد و این کار را برای نوزده سال انجام داده و به قولش وفا کرده است. شاید ماه‌ها از خانه‌اش دور باشد و نه متعه کند و نه تمایل به آن داشته باشد. او فکر می‌کند که حضور برادر، فرزند، غلام، وکیل و خدمه‌اش او را در چشم آنها کوچک می‌کند و دوست دارد که بر حالتی که دارد باقی بماند به خاطر محبت به خانواده‌اش و تمایل به آنها و حفظ خود و آنها، نه به دلیل حرام دانستن متعه، بلکه به دلیل دینداری با آن. آیا در ترک متعه مرتکب گناه شده است؟ پاسخ: مستحب است که او با متعه خداوند تعالی را اطاعت کند تا قسم در معصیت بر او از بین برود، حتی اگر یک بار باشد

4- بَابُ أَنَّهُ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِأَکْثَرَ مِنْ أَرْبَعِ نِسَاءٍ وَ إِنْ کَانَ عِنْدَهُ أَرْبَعُ زَوْجَاتٍ بِالدَّائِمِ‌

اشارة

⁽²⁾4 بَابُ أَنَّهُ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِأَکْثَرَ مِنْ أَرْبَعِ نِسَاءٍ وَ إِنْ کَانَ عِنْدَهُ أَرْبَعُ زَوْجَاتٍ بِالدَّائِمِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26406 - رقم الحدیث الباب: 1]

26406- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ بَکْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ أَ هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ فَقَالَ لَا.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از بکر بن محمد نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) درباره متعه پرسیدم که آیا از جمله چهار همسر است؟ امام فرمود: 'نه'."

[رقم الحدیث الکلی: 26407 - رقم الحدیث الباب: 2]

26407- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: ذَکَرْتُ لَهُ الْمُتْعَةَ أَ هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ فَقَالَ تَزَوَّجْ مِنْهُنَّ أَلْفاً فَإِنَّهُنَّ مُسْتَأْجَرَاتٌ.

ترجمه:

از عبید بن زراره از پدرش از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "به او درباره متعه گفتم که آیا از جمله چهار همسر است؟ امام فرمود: 'هزاران از آنها را بگیر، زیرا آنها مستأجره هستند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26408 - رقم الحدیث الباب: 3]

26408- 3- ⁽⁶⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: قُلْتُ مَا یَحِلُّ مِنَ الْمُتْعَةِ قَالَ کَمْ شِئْتَ.

ترجمه:

از زرارة بن اعین نقل شده که گفت: "پرسیدم چه مقدار از متعه حلال است؟ امام فرمود: 'به هر اندازه که بخواهی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26409 - رقم الحدیث الباب: 4]

26409- 4- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع

فِی الْمُتْعَةِ لَیْسَتْ مِنَ الْأَرْبَعِ لِأَنَّهَا لَا تُطَلَّقُ وَ لَا تَرِثُ وَ إِنَّمَا هِیَ مُسْتَأْجَرَةٌ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام باقر (ع) نقل شده که درباره متعه فرمود: "متعه از جمله چهار همسر نیست، زیرا نه طلاق داده می‌شود و نه ارث می‌برد، بلکه او مستأجره است."

[رقم الحدیث الکلی: 26410 - رقم الحدیث الباب: 5]

26410- 5- ⁽¹⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ مِثْلَهُ وَ زَادَ قَالَ وَ عِدَّتُهَا خَمْسٌ وَ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً.

ترجمه:

مرحوم شیخ این را با اسناد خود از محمد بن احمد بن یحیی از عباس بن معروف از قاسم بن عروه روایت کرده، همانطور، و اضافه کرده که گفت: "عده آن چهل و پنج شب است."

[رقم الحدیث الکلی: 26411 - رقم الحدیث الباب: 6]

26411- 6- ⁽²⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ: لَهُ کَمْ یَحِلُّ مِنَ الْمُتْعَةِ قَالَ فَقَالَ هُنَّ بِمَنْزِلَةِ الْإِمَاءِ.

ترجمه:

از عمر بن اذینه از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او پرسیدم: 'چه مقدار از متعه حلال است؟' امام فرمود: 'آنها به منزله کنیزان هستند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26412 - رقم الحدیث الباب: 7]

26412- 7- ⁽³⁾وَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ أَ هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ فَقَالَ لَا وَ لَا مِنَ السَّبْعِینَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁴⁾

وَ کَذَا کُلُّ مَا قَبْلَهُ وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَمَّادٍ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم که آیا از جمله چهار همسر است؟ امام فرمود: 'نه، و حتی از هفتاد هم نیست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26413 - رقم الحدیث الباب: 8]

26413- 8- ⁽⁶⁾وَ عَنْ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ الْقَ عَبْدَ الْمَلِکِ بْنَ جُرَیْجٍ- فَسَلْهُ عَنْهَا فَإِنَّ عِنْدَهُ مِنْهَا عِلْماً فَلَقِیتُهُ فَأَمْلَی عَلَیَّ شَیْئاً کَثِیراً فِی اسْتِحْلَالِهَا وَ کَانَ فِیمَا رَوَی لِی فِیهَا ابْنُ جُرَیْجٍ- أَنَّهُ لَیْسَ

فِیهَا وَقْتٌ وَ لَا عَدَدٌ إِنَّمَا هِیَ بِمَنْزِلَةِ الْإِمَاءِ یَتَزَوَّجُ مِنْهُنَّ کَمْ شَاءَ وَ صَاحِبُ الْأَرْبَعِ نِسْوَةٍ یَتَزَوَّجُ مِنْهُنَّ مَا شَاءَ بِغَیْرِ وَلِیٍّ وَ لَا شُهُودٍ فَإِذَا انْقَضَی الْأَجَلُ بَانَتْ مِنْهُ بِغَیْرِ طَلَاقٍ وَ یُعْطِیهَا الشَّیْ‌ءَ الْیَسِیرَ وَ عِدَّتُهَا حَیْضَتَانِ وَ إِنْ کَانَتْ لَا تَحِیضُ فَخَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً قَالَ فَأَتَیْتُ بِالْکِتَابِ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع ⁽¹⁾فَقَالَ صَدَقَ وَ أَقَرَّ بِهِ قَالَ ابْنُ أُذَیْنَةَ وَ کَانَ زُرَارَةُ یَقُولُ هَذَا وَ یَحْلِفُ أَنَّهُ الْحَقُّ إِلَّا أَنَّهُ کَانَ یَقُولُ إِنْ کَانَتْ تَحِیضُ فَحَیْضَةٌ وَ إِنْ کَانَتْ لَا تَحِیضُ فَشَهْرٌ وَ نِصْفٌ.

ترجمه:

از اسماعیل بن فضل هاشمی نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'عبدالملک بن جریج را ملاقات کن و درباره آن از او بپرس، زیرا او درباره آن علم دارد.' او را ملاقات کردم و چیزهای زیادی درباره حلال بودن آن برایم نوشت. در روایتی که ابن جریج درباره آن نقل کرد آمده است: 'در متعه نه زمان مشخصی وجود دارد و نه تعداد معین، بلکه به منزله کنیزان است. مردی که چهار همسر دارد، می‌تواند هر تعداد از آنها که بخواهد بدون نیاز به ولی و شاهد ازدواج کند. وقتی مدت آن تمام شود، بدون طلاق جدا می‌شود و چیزی مختصر به او می‌دهد. عده او دو حیض است و اگر حیض نمی‌شود، چهل و پنج روز است.' سپس این نوشته را به امام صادق (ع) نشان دادم. امام فرمود: 'او راست گفته و این را تأیید کرد.' ابن اذینه گفت: 'زرارة نیز این را می‌گفت و قسم می‌خورد که این حقیقت است، مگر اینکه او می‌گفت: اگر حیض می‌شود، یک حیض و اگر حیض نمی‌شود، یک ماه و نیم.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26414 - رقم الحدیث الباب: 9]

26414- 9- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع اجْعَلُوهُنَّ مِنَ الْأَرْبَعِ فَقَالَ لَهُ صَفْوَانُ بْنُ یَحْیَی عَلَی الِاحْتِیَاطِ قَالَ نَعَمْ.

أَقُولُ: الظَّاهِرُ أَنَّ مُرَادَهُ الِاحْتِیَاطُ مِنْ إِنْکَارِ الْعَامَّةِ لِعَدَمِ تَجْوِیزِهِمُ الزِّیَادَةَ وَ لِإِنْکَارِهِمُ الْمُتْعَةَ وَ إِلَّا فَإِنَّهُ ع لَا یَجْهَلُ الْمَسْأَلَةَ فَیَحْتَاطَ فِیهَا.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام ابوالحسن الرضا (ع) نقل شده که گفت: "امام باقر (ع) فرمود: 'آنها را از جمله چهار همسر قرار دهید.' صفوان بن یحیی به او گفت: 'به احتیاط؟' امام فرمود: 'بله.'

من می‌گویم: ظاهر این است که منظور او احتیاط از انکار عامه به دلیل عدم تجویزشان برای افزایش و انکار متعه است، و الا او (ع) مسئله را می‌داند که در آن احتیاط کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26415 - رقم الحدیث الباب: 10]

26415- 10- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُکَیْمٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ رِبَاطٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ هِیَ أَحَدُ الْأَرْبَعَةِ.

أَقُولُ: یَأْتِی وَجْهُهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از عمار الساباطی از امام صادق (ع) نقل شده که درباره متعه فرمود: "آن یکی از چهار همسر است."

[رقم الحدیث الکلی: 26416 - رقم الحدیث الباب: 11]

26416- 11- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ تَکُونُ لَهُ الْمَرْأَةُ (هَلْ) ⁽⁶⁾یَتَزَوَّجُ بِأُخْتِهَا

مُتْعَةً قَالَ لَا قُلْتُ حَکَی زُرَارَةُ- عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا هِیَ مِثْلُ الْإِمَاءِ یَتَزَوَّجُ مَا شَاءَ قَالَ لَا هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ.

قَالَ الشَّیْخُ هَذَانِ الْخَبَرَانِ وَرَدَا مَوْرِدَ الِاحْتِیَاطِ وَ الْفَضْلِ دُونَ الْحَظْرِ وَ اسْتَدَلَّ بِمَا تَقَدَّمَ وَ حَاصِلُهُ کَرَاهَةُ الزِّیَادَةِ وَ لَوْ لِلتَّقِیَّةِ وَ حَدِیثُ عَمَّارٍ یَحْتَمِلُ الْحَمْلَ عَلَی الْإِنْکَارِ أَیْضاً وَ یَحْتَمِلُ الْحَدِیثَانِ إِرَادَةَ التَّشْبِیهِ یَعْنِی أَنَّهَا کَإِحْدَی الْأَرْبَعِ فِی تَحْرِیمِ الْأُخْتِ جَمْعاً وَ فِی کَثِیرٍ مِنَ الْأَحْکَامِ لَا فِی تَحْرِیمِ الزِّیَادَةِ.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام ابوالحسن (ع) نقل شده که گفت: "از او پرسیدم: 'آیا مردی که زنی دارد، می‌تواند با خواهر او به صورت متعه ازدواج کند؟' امام فرمود: 'نه'. گفتم: 'زراره از امام باقر (ع) نقل کرده که آنها مانند کنیزان هستند، مرد می‌تواند هر تعداد که بخواهد ازدواج کند.' امام فرمود: 'نه، آنها از جمله چهار همسر هستند.'"

مرحوم شیخ گفت: "این دو خبر برای احتیاط و فضل آمده‌اند، نه برای منع و استدلال می شود به آنچه گذشته است. حاصل آن کراهت در افزایش تعداد است، حتی به خاطر تقیه. حدیث عمار نیز احتمال دارد به انکار اشاره کند و دو حدیث احتمال دارد به تشبیه اشاره کنند، یعنی اینکه او مانند یکی از چهار همسر است در تحریم جمع خواهران و در بسیاری از احکام دیگر، نه در تحریم افزایش عدد.

[رقم الحدیث الکلی: 26417 - رقم الحدیث الباب: 12]

26417- 12- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْفُضَیْلِ بْنِ یَسَارٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ هِیَ کَبَعْضِ إِمَائِکَ.

وَ رَوَاهُ فِی الْمُقْنِعِ مُرْسَلًا ⁽²⁾.

ترجمه:

از فضیل بن یسار نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'آن مانند برخی از کنیزان تو است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26418 - رقم الحدیث الباب: 13]

26418- 13- ⁽³⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُتْعَةِ إِلَی أَنْ قَالَ وَ سَأَلْتُهُ مِنَ الْأَرْبَعِ هِیَ فَقَالَ اجْعَلُوهَا مِنَ الْأَرْبَعِ عَلَی الِاحْتِیَاطِ قَالَ وَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ زُرَارَةَ حَکَی عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع- إِنَّمَا هُنَّ مِثْلُ الْإِمَاءِ یَتَزَوَّجُ مِنْهُنَّ مَا شَاءَ فَقَالَ هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ.

أَقُولُ: عَرَفْتَ وَجْهَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام ابوالحسن الرضا (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره متعه پرسیدم. سپس پرسیدم: 'آیا آن از جمله چهار همسر است؟' امام فرمود: 'آن را از جمله چهار همسر قرار دهید برای احتیاط.' سپس گفتم: 'زراره از امام باقر (ع) نقل کرده که آنها مانند کنیزان هستند و می‌توان هر تعداد که بخواهیم از آنها ازدواج کنیم.' امام فرمود: 'نه، آنها از جمله چهار همسر هستند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26419 - رقم الحدیث الباب: 14]

26419- 14- ⁽⁵⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ مَا تَقُولُ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ قَوْلُ اللَّهِ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً ⁽⁶⁾إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁷⁾قَالَ قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ أَ هِیَ مِنَ الْأَرْبَعِ

قَالَ لَیْسَتْ مِنَ الْأَرْبَعِ إِنَّمَا هِیَ إِجَارَةٌ الْحَدِیثَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽²⁾.

ترجمه:

عیاشی در تفسیر خود از عبد السلام از امام صادق (ع) نقل کرده که گفت: "از او پرسیدم: 'نظر شما درباره متعه چیست؟' امام فرمود: 'قول خداوند: «پس هرچه از آنها بهره‌مند شدید، اجرتشان را به عنوان فریضه بدهید (نساء 4:24)». تا زمان معین و هیچ گناهی بر شما نیست در آنچه توافق کرده‌اید پس از فریضه (نساء 4:24).' گفتم: 'فدایت شوم، آیا متعه از جمله چهار همسر است؟' امام فرمود: 'نه، بلکه آن اجاره است.'"

5- بَابُ کَرَاهَةِ الْمُتْعَةِ مَعَ الْغِنَی عَنْهَا وَ اسْتِلْزَامِهَا الشُّنْعَةَ أَوْ فَسَادَ النِّسَاءِ

اشارة

⁽³⁾5 بَابُ کَرَاهَةِ الْمُتْعَةِ مَعَ الْغِنَی عَنْهَا وَ اسْتِلْزَامِهَا الشُّنْعَةَ أَوْ فَسَادَ النِّسَاءِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26420 - رقم الحدیث الباب: 1]

26420- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ یَقْطِینٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ مَا أَنْتَ وَ ذَاکَ قَدْ أَغْنَاکَ اللَّهُ عَنْهَا فَقُلْتُ إِنَّمَا أَرَدْتُ أَنْ أَعْلَمَهَا فَقَالَ هِیَ فِی کِتَابِ عَلِیٍّ ع- فَقُلْتُ نَزِیدُهَا (وَ نَزْدَادُ) ⁽⁵⁾قَالَ وَ هَلْ یَطِیبُهُ إِلَّا ذَاکَ.

ترجمه:

از علی بن یقطین نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'تو و این موضوع چه ربطی به هم دارید؟ خداوند تو را از آن بی‌نیاز کرده است.' گفتم: 'من فقط خواستم درباره آن بدانم.' امام فرمود: 'آن در کتاب علی (ع) است.' گفتم: 'آیا می‌توانیم آن را افزایش دهیم و افزایش یابیم؟' امام فرمود: 'آیا چیزی به آن طعم خوبی نمی‌دهد، مگر همین؟'"

[رقم الحدیث الکلی: 26421 - رقم الحدیث الباب: 2]

26421- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُخْتَارِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ الْعَلَوِیِّ جَمِیعاً عَنِ الْفَتْحِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ هِیَ حَلَالٌ مُبَاحٌ مُطْلَقٌ لِمَنْ لَمْ یُغْنِهِ اللَّهُ بِالتَّزْوِیجِ فَلْیَسْتَعْفِفْ بِالْمُتْعَةِ فَإِنِ اسْتَغْنَی عَنْهَا بِالتَّزْوِیجِ فَهِیَ مُبَاحٌ لَهُ إِذَا غَابَ عَنْهَا.

ترجمه:

از فتح بن یزید نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'آن حلال، مباح و مطلق است برای کسی که خداوند او را با ازدواج بی‌نیاز نکرده است. باید با متعه خود را عفیف کند و اگر با ازدواج از آن بی‌نیاز شد، آن برایش مباح است در صورتی که از آن(همسرش) غایب باشد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26422 - رقم الحدیث الباب: 3]

26422- 3- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِی حَمَّادٍ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ فِی الْمُتْعَةِ دَعُوهَا أَ مَا یَسْتَحْیِی أَحَدُکُمْ أَنْ یُرَی فِی مَوْضِعِ الْعَوْرَةِ فَیُحْمَلَ ذَلِکَ عَلَی صَالِحِی إِخْوَانِهِ وَ أَصْحَابِهِ.

ترجمه:

از مفضل نقل شده که گفت: "شنیدم امام صادق (ع) درباره متعه فرمود: 'آن را رها کنید. آیا یکی از شما خجالت نمی‌کشد که در موضع عیب‌آور دیده شود و این بر برادران و دوستان صالح او تحمیل شود؟'"

[رقم الحدیث الکلی: 26423 - رقم الحدیث الباب: 4]

26423- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ شَمُّونٍ قَالَ کَتَبَ أَبُو الْحَسَنِ ع إِلَی بَعْضِ مَوَالِیهِ لَا تُلِحُّوا عَلَی الْمُتْعَةِ إِنَّمَا عَلَیْکُمْ إِقَامَةُ السُّنَّةِ فَلَا تَشْتَغِلُوا بِهَا عَنْ فُرُشِکُمْ وَ حَرَائِرِکُمْ فَیَکْفُرْنَ وَ یَتَبَرَّیْنَ وَ یَدْعِینَ عَلَی الْآمِرِ بِذَلِکَ وَ یَلْعَنُونَا.

ترجمه:

از محمد بن حسن بن شمعون نقل شده که گفت: "امام ابوالحسن (ع) به برخی از موالی خود نوشت: 'بر متعه اصرار نورزید، شما موظف به برپایی سنت هستید. بنابراین به آن (متعه) مشغول نشوید که از فراش و همسرانتان غافل شوید، زیرا آنان کافر می‌شوند و از شما بیزاری می‌جویند و دعا می‌کنند علیه کسانی که به آن امر می‌کنند و ما را لعنت می‌کنند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26424 - رقم الحدیث الباب: 5]

26424- 5- ⁽²⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ جَمِیعاً عَنِ الْحَکَمِ بْنِ مِسْکِینٍ عَنْ عَمَّارٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع لِی وَ لِسُلَیْمَانَ بْنِ خَالِدٍ- قَدْ حَرَّمْتُ عَلَیْکُمَا الْمُتْعَةَ مِنْ قِبَلِی مَا دُمْتُمَا بِالْمَدِینَةِ- لِأَنَّکُمَا تُکْثِرَانِ الدُّخُولَ عَلَیَّ وَ أَخَافُ أَنْ تُؤْخَذَا فَیُقَالَ هَؤُلَاءِ أَصْحَابُ جَعْفَرٍ.

ترجمه:

از عمار نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) به من و سلیمان بن خالد فرمود: 'من از طرف خودم متعه را بر شما حرام کرده‌ام تا زمانی که در مدینه هستید، زیرا شما زیاد به من رفت‌وآمد می‌کنید و می‌ترسم که دستگیر شوید و گفته شود: «اینها اصحاب جعفر هستند.»'"

[رقم الحدیث الکلی: 26425 - رقم الحدیث الباب: 6]

26425- 6- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ لَهُ أَنْ یَتَمَتَّعَ إِنْ شَاءَ وَ لَهُ امْرَأَةٌ وَ إِنْ کَانَ مُقِیماً مَعَهَا فِی مِصْرِهِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی نَفْیِ التَّحْرِیمِ ⁽⁴⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از زرارة نقل شده که امام باقر (ع) در حدیثی فرمود: "او می‌تواند متعه کند اگر بخواهد، حتی اگر زن داشته باشد و حتی اگر با او در شهر خود زندگی کند."

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْمَأْمُونَةِ الْعَفِیفَةِ لِلْمُتْعَةِ

اشارة

⁽⁶⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْمَأْمُونَةِ الْعَفِیفَةِ لِلْمُتْعَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26426 - رقم الحدیث الباب: 1]

26426- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی مَرْیَمَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ سُئِلَ

عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ إِنَّ الْمُتْعَةَ الْیَوْمَ لَیْسَتْ کَمَا کَانَتْ قَبْلَ الْیَوْمِ إِنَّهُنَّ کُنَّ یَوْمَئِذٍ یُؤْمَنَّ وَ الْیَوْمَ لَا یُؤْمَنَّ فَاسْأَلُوا عَنْهُنَّ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از ابی مریم از امام باقر (ع) نقل شده که پرسیدند: "درباره متعه". امام فرمود: "امروزه متعه مانند گذشته نیست. آن زمان زنان قابل اعتماد بودند، اما امروز قابل اعتماد نیستند. درباره آنها بپرسید."

[رقم الحدیث الکلی: 26427 - رقم الحدیث الباب: 2]

26427- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مُوسَی عَنْ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِی سَارَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْهَا یَعْنِی الْمُتْعَةَ فَقَالَ لِی حَلَالٌ (فَلَا تَزَوَّجْ) ⁽⁴⁾إِلَّا عَفِیفَةً إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ وَ الَّذِینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ ⁽⁵⁾فَلَا تَضَعْ فَرْجَکَ حَیْثُ لَا تَأْمَنُ عَلَی دِرْهَمِکَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از ابی ساره نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'حلال است، اما فقط با عفیفه ازدواج کن. خداوند عز و جل می‌فرماید: «و کسانی که فروج خود را حفظ می‌کنند» (المؤمنون 23:5). بنابراین، فرج خود را جایی قرار نده که به درهم خود اطمینان نداری.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26428 - رقم الحدیث الباب: 3]

26428- 3- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: لَا یَنْبَغِی لَکَ أَنْ تَتَزَوَّجَ إِلَّا (بِمَأْمُونَةٍ) ⁽⁸⁾إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ الزَّانِی لا یَنْکِحُ إِلَّا زانِیَةً أَوْ مُشْرِکَةً وَ الزَّانِیَةُ لا یَنْکِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِکٌ وَ حُرِّمَ ذلِکَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ ⁽⁹⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ ⁽¹⁰⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل از امام رضا (ع) در حدیثی نقل شده که فرمود: "شایسته نیست که ازدواج کنی مگر با زن مأمونه (مطمئن). خداوند عز و جل می‌فرماید: «زناکار جز با زناکار یا مشرک ازدواج نمی‌کند و زناکار زن جز با زناکار یا مشرک ازدواج نمی‌کند و این بر مؤمنان حرام شده است» (النور 24:3)."

7- بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْمُؤْمِنَةِ الْعَارِفَةِ لِلْمُتْعَةِ وَ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِغَیْرِهَا

اشارة

⁽³⁾7 بَابُ اسْتِحْبَابِ اخْتِیَارِ الْمُؤْمِنَةِ الْعَارِفَةِ لِلْمُتْعَةِ وَ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِغَیْرِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26429 - رقم الحدیث الباب: 1]

26429- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِیِّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْعِیصِ ⁽⁵⁾قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ نَعَمْ إِذَا کَانَتْ عَارِفَةً قُلْنَا فَإِنْ لَمْ تَکُنْ عَارِفَةً قَالَ فَاعْرِضْ عَلَیْهَا وَ قُلْ لَهَا فَإِنْ قَبِلَتْ فَتَزَوَّجْهَا وَ إِنْ أَبَتْ أَنْ تَرْضَی بِقَوْلِکَ فَدَعْهَا الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ کَمَا یَأْتِی ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از محمد بن العیص نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'بله، اگر او آگاه باشد.' پرسیدیم: 'اگر آگاه نباشد؟' امام فرمود: 'به او پیشنهاد کن و بگو، اگر پذیرفت ازدواج کن و اگر نپذیرفت، رهایش کن.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26430 - رقم الحدیث الباب: 2]

26430- 2- ⁽⁸⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ لَا یَنْبَغِی لَکَ أَنْ تَتَزَوَّجَ إِلَّا بِمُؤْمِنَةٍ أَوْ مُسْلِمَةٍ.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل از امام رضا (ع) در حدیثی نقل شده که او درباره متعه پرسیدند. امام فرمود: "شایسته نیست که ازدواج کنی مگر با مؤمنه یا مسلمه."

[رقم الحدیث الکلی: 26431 - رقم الحدیث الباب: 3]

26431- 3- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُکَیْمٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْحَسَنِ التَّفْلِیسِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا ع أَ یُتَمَتَّعُ مِنَ الْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ فَقَالَ یُتَمَتَّعُ مِنَ الْحُرَّةِ الْمُؤْمِنَةِ أَحَبُّ إِلَیَّ وَ هِیَ أَعْظَمُ حُرْمَةً مِنْهَا ⁽²⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ التَّفْلِیسِیِّ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از حسن تفلیسی نقل شده که گفت: "از امام رضا (ع) پرسیدم: 'آیا می‌توان از یهودی و نصرانی متعه کرد؟' امام فرمود: 'متعه با مؤمنه آزاد برای من محبوب‌تر است و او احترام بیشتری از آنها دارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26432 - رقم الحدیث الباب: 4]

26432- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنِ (الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ) ⁽⁵⁾عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا یَرْفَعُهُ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَتَمَتَّعْ ⁽⁶⁾بِالْمُؤْمِنَةِ فَتُذِلَّهَا.

قَالَ الشَّیْخُ هَذَا شَاذٌّ وَ یَحْتَمِلُ أَنْ یَکُونَ الْمُرَادُ بِهِ إِذَا کَانَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ الشَّرَفِ یَلْحَقُ أَهْلَهَا الْعَارُ وَ یَلْحَقُهَا الذُّلُّ وَ یَکُونُ ذَلِکَ مَکْرُوهاً ⁽⁷⁾أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی الْجَوَازِ ⁽⁸⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁹⁾.

ترجمه:

از برخی از اصحاب ما نقل شده که به امام صادق (ع) رسانده‌اند که فرمود: "با مؤمنه متعه نکنید که او را خوار کنید."

مرحوم شیخ گفت: "این حدیث شاذ است و احتمال دارد که منظور این باشد که اگر زن از اهل بیت شرف باشد، به خانواده‌اش عار می‌رسد و او را خوار می‌کند و این مکروه است."

8- بَابُ کَرَاهَةِ التَّمَتُّعِ بِالزَّانِیَةِ الْمَشْهُورَةِ بِالزِّنَا وَ تَحْرِیمِ التَّمَتُّعِ بِذَاتِ الْبَعْلِ وَ الْعِدَّةِ وَ الْمُطَلَّقَةِ عَلَی غَیْرِ السُّنَّةِ

اشارة

⁽¹⁾8 بَابُ کَرَاهَةِ التَّمَتُّعِ بِالزَّانِیَةِ الْمَشْهُورَةِ بِالزِّنَا وَ تَحْرِیمِ التَّمَتُّعِ بِذَاتِ الْبَعْلِ وَ الْعِدَّةِ وَ الْمُطَلَّقَةِ عَلَی غَیْرِ السُّنَّةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26433 - رقم الحدیث الباب: 1]

26433- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع وَ أَنَا أَسْمَعُ عَنْ رَجُلٍ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً وَ یَشْتَرِطُ عَلَیْهَا أَنْ لَا یَطْلُبَ وَلَدَهَا إِلَی أَنْ قَالَ فَقَالَ لَا یَنْبَغِی لَکَ أَنْ تَتَزَوَّجَ إِلَّا بِمُؤْمِنَةٍ ⁽³⁾أَوْ مُسْلِمَةٍ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ الزَّانِی لا یَنْکِحُ إِلَّا زانِیَةً أَوْ مُشْرِکَةً وَ الزَّانِیَةُ لا یَنْکِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِکٌ وَ حُرِّمَ ذلِکَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ ⁽⁴⁾.

وَ

رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ لَا تَتَزَوَّجْ إِلَّا بِمَأْمُونَةٍ ⁽⁵⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل نقل شده که گفت: "مردی از امام رضا (ع) پرسید و من شنیدم: 'آیا مردی می‌تواند زنی را به صورت متعه ازدواج کند و شرط کند که فرزندش را نخواهد؟' امام فرمود: 'شایسته نیست که ازدواج کنی مگر با مؤمنه یا مسلمه. ...خداوند عز و جل می‌فرماید: «زناکار جز با زناکار یا مشرک ازدواج نمی‌کند و زناکار زن جز با زناکار یا مشرک ازدواج نمی‌کند و این بر مؤمنان حرام شده است» (النور 24:3).'"

[رقم الحدیث الکلی: 26434 - رقم الحدیث الباب: 2]

26434- 2- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَرْأَةِ وَ لَا یُدْرَی مَا حَالُهَا أَ یَتَزَوَّجُهَا الرَّجُلُ مُتْعَةً قَالَ یَتَعَرَّضُ لَهَا فَإِنْ أَجَابَتْهُ إِلَی الْفُجُورِ فَلَا یَفْعَلُ.

ترجمه:

از عبدالله بن ابی یعفور از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره زنی که وضعیتش معلوم نیست پرسیدم، آیا مرد می‌تواند با او متعه کند؟ امام فرمود: 'به او پیشنهاد بده و اگر او به فحشا پاسخ مثبت داد، این کار را نکن.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26435 - رقم الحدیث الباب: 3]

26435- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِیِّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ إِسْحَاقَ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَیْضِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ قَالَ نَعَمْ إِذَا کَانَتْ عَارِفَةً إِلَی أَنْ قَالَ وَ إِیَّاکُمْ وَ الْکَوَاشِفَ وَ الدَّوَاعِیَ وَ الْبَغَایَا وَ ذَوَاتِ الْأَزْوَاجِ قُلْتُ مَا الْکَوَاشِفُ قَالَ اللَّوَاتِی یُکَاشِفْنَ وَ بُیُوتُهُنَّ مَعْلُومَةٌ وَ یُؤْتَیْنَ قُلْتُ فَالدَّوَاعِی قَالَ اللَّوَاتِی یَدْعُونَ إِلَی أَنْفُسِهِنَّ وَ قَدْ عُرِفْنَ بِالْفَسَادِ قُلْتُ فَالْبَغَایَا قَالَ الْمَعْرُوفَاتُ بِالزِّنَا قُلْتُ فَذَوَاتُ الْأَزْوَاجِ قَالَ الْمُطَلَّقَاتُ عَلَی غَیْرِ السُّنَّةِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ إِسْحَاقَ ⁽²⁾

وَ رَوَاهُ فِی مَعَانِی الْأَخْبَارِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِیِّ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از محمد بن الفیض نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'بله، اگر آگاه باشد.' و امام ادامه داد: 'از زنان مکاشفه، دواعی، بغا و زنان شوهردار دوری کنید.' پرسیدم: 'مکاشفه کیست؟' امام فرمود: 'کسانی که خود را آشکار می‌کنند و خانه‌هایشان مشخص است و نزد آنها می‌روند.' پرسیدم: 'دواعی کیست؟' امام فرمود: 'کسانی که(مردان را بطرف) خود را دعوت می‌کنند و به فساد شناخته شده‌اند.' پرسیدم: 'بغا کیست؟' امام فرمود: 'کسانی که به زنا شناخته شده‌اند.' پرسیدم: 'زنان شوهردار کیست؟' امام فرمود: 'طلاق گرفته‌اند ولی طبق سنت نیست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26436 - رقم الحدیث الباب: 4]

26436- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الْمَرْأَةِ الْحَسْنَاءِ الْفَاجِرَةِ هَلْ تُحِبُّ ⁽⁵⁾لِلرَّجُلِ أَنْ یَتَمَتَّعَ مِنْهَا یَوْماً أَوْ أَکْثَرَ فَقَالَ إِذَا کَانَتْ مَشْهُورَةً بِالزِّنَا فَلَا یَتَمَتَّعْ مِنْهَا وَ لَا یَنْکِحْهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁶⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از محمد بن الفضیل نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) درباره زن زیبا و فاجر پرسیدم: 'آیا دوست دارید مردی با او یک روز یا بیشتر متعه کند؟' امام فرمود: 'اگر او به زنا مشهور است، نه متعه کند و نه ازدواج.'"

9- بَابُ عَدَمِ تَحْرِیمِ التَّمَتُّعِ بِالزَّانِیَةِ وَ إِنْ أَصَرَّتْ‌

اشارة

⁽¹⁾9 بَابُ عَدَمِ تَحْرِیمِ التَّمَتُّعِ بِالزَّانِیَةِ وَ إِنْ أَصَرَّتْ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26437 - رقم الحدیث الباب: 1]

26437- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَدِیدٍ عَنْ جَمِیلٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: سَأَلَهُ عَمَّارٌ وَ أَنَا عِنْدَهُ عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْفَاجِرَةَ مُتْعَةً قَالَ لَا بَأْسَ وَ إِنْ کَانَ التَّزْوِیجُ الْآخَرُ فَلْیُحْصِنْ بَابَهُ.

ترجمه:

از زرارة نقل شده که گفت: "عمار از امام باقر (ع) پرسید و من نزد او بودم: 'آیا مرد می‌تواند با زن فاجر متعه کند؟' امام فرمود: 'اشکالی ندارد و اگر ازدواج دیگری دارد، باید درب خود را محکم کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26438 - رقم الحدیث الباب: 2]

26438- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ یَقْطِینٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ ع نِسَاءُ أَهْلِ الْمَدِینَةِ- قَالَ فَوَاسِقُ قُلْتُ فَأَتَزَوَّجُ مِنْهُنَّ قَالَ نَعَمْ.

ترجمه:

از علی بن یقطین نقل شده که گفت: "به امام ابوالحسن (ع) گفتم: 'زنان اهل مدینه؟' امام فرمود: 'فاسق هستند.' گفتم: 'آیا می‌توانم با آنها ازدواج کنم؟' امام فرمود: 'بله.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26439 - رقم الحدیث الباب: 3]

26439- 3- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ جَرِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع إِنَّ عِنْدَنَا بِالْکُوفَةِ امْرَأَةً مَعْرُوفَةً بِالْفُجُورِ أَ یَحِلُّ أَنْ أَتَزَوَّجَهَا مُتْعَةً قَالَ فَقَالَ رَفَعَتْ رَایَةً قُلْتُ لَا لَوْ رَفَعَتْ رَایَةً أَخَذَهَا السُّلْطَانُ قَالَ نَعَمْ تَزَوَّجْهَا مُتْعَةً قَالَ ثُمَّ أَصْغَی إِلَی بَعْضِ مَوَالِیهِ فَأَسَرَّ إِلَیْهِ شَیْئاً فَلَقِیتُ مَوْلَاهُ فَقُلْتُ لَهُ مَا قَالَ لَکَ فَقَالَ إِنَّمَا قَالَ لِی وَ لَوْ رَفَعَتْ رَایَةً مَا کَانَ عَلَیْهِ فِی تَزْوِیجِهَا شَیْ‌ءٌ إِنَّمَا یُخْرِجُهَا مِنْ حَرَامٍ إِلَی حَلَالٍ.

ترجمه:

از اسحاق بن جریر نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'در کوفه زنی داریم که به فحشا معروف است. آیا حلال است که او را به صورت متعه ازدواج کنم؟' امام فرمود: 'آیا او پرچم برافراشته است؟' گفتم: 'نه، اگر پرچم برافراشته بود، سلطان او را می‌گرفت.' امام فرمود: 'بله، می‌توانی او را به صورت متعه ازدواج کنی.' سپس به یکی از موالی خود چیزی گفت و من بعداً از مولای او پرسیدم: 'امام به تو چه گفت؟' گفت: 'به من گفت که حتی اگر پرچم برافراشته بود، در ازدواج با او مشکلی نبود، زیرا او را از حرام به حلال می‌آوری.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26440 - رقم الحدیث الباب: 4]

26440- 4- ⁽⁵⁾عَلِیُّ بْنُ عِیسَی فِی کَشْفِ الْغُمَّةِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الدَّلَائِلِ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ظَرِیفٍ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ ع قَدْ تَرَکْتُ التَّمَتُّعَ ثَلَاثِینَ سَنَةً ثُمَّ نَشِطْتُ لِذَلِکَ وَ کَانَ فِی

الْحَیِّ امْرَأَةٌ وُصِفَتْ لِی بِالْجَمَالِ فَمَالَ قَلْبِی إِلَیْهَا وَ کَانَتْ عَاهِراً لَا تَمْنَعُ یَدَ لَامِسٍ فَکَرِهْتُهَا ثُمَّ قُلْتُ قَدْ قَالَ الْأَئِمَّةُ ع تَمَتَّعْ بِالْفَاجِرَةِ فَإِنَّکَ تُخْرِجُهَا مِنْ حَرَامٍ إِلَی حَلَالٍ فَکَتَبْتُ إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ ع أُشَاوِرُهُ فِی الْمُتْعَةِ وَ قُلْتُ أَ یَجُوزُ بَعْدَ هَذِهِ السِّنِینَ أَنْ أَتَمَتَّعَ فَکَتَبَ إِنَّمَا تُحْیِی سُنَّةً وَ تُمِیتُ بِدْعَةً فَلَا بَأْسَ وَ إِیَّاکَ وَ جَارَتَکَ الْمَعْرُوفَةَ بِالْعَهَرِ وَ إِنْ حَدَّثَتْکَ نَفْسُکَ أَنَّ آبَائِی قَالُوا تَمَتَّعْ بِالْفَاجِرَةِ فَإِنَّکَ تُخْرِجُهَا مِنْ حَرَامٍ إِلَی حَلَالٍ فَإِنَّ هَذِهِ امْرَأَةٌ مَعْرُوفَةٌ بِالْهَتْکِ وَ هِیَ جَارَةٌ وَ أَخَافُ عَلَیْکَ اسْتِفَاضَةَ الْخَبَرِ مِنْهَا فَتَرَکْتُهَا وَ لَمْ أَتَمَتَّعْ بِهَا وَ تَمَتَّعَ بِهَا شَاذَانُ بْنُ سَعْدٍ رَجُلٌ مِنْ إِخْوَانِنَا وَ جِیرَانِنَا فَاشْتَهَرَ بِهَا حَتَّی عَلَا أَمْرُهُ وَ صَارَ إِلَی السُّلْطَانِ وَ غُرِّمَ بِسَبَبِهَا مَالًا نَفِیساً وَ أَعَاذَنِی اللَّهُ مِنْ ذَلِکَ بِبَرَکَةِ سَیِّدِی.

ترجمه:

از حسن بن ظریف نقل شده که گفت: "به امام محمد (ع) نوشتم که من به مدت سی سال از متعه خودداری کرده‌ام و سپس برای آن آماده شدم و در محله زنی به من معرفی شد که زیبا بود و دلم به او مایل شد و او فاحشه‌ای بود که دست کسی را رد نمی‌کرد. سپس گفتم که امامان (ع) گفته‌اند که با فاحشه متعه کنید زیرا او را از حرام به حلال می‌آورید. بنابراین به امام محمد (ع) نوشتم و او را در مورد متعه مشورت کردم و گفتم آیا پس از این سال‌ها می‌توانم متعه کنم؟ امام نوشت که این یک سنت را زنده می‌کند و بدعت را می‌میراند، بنابراین اشکالی ندارد. اما از همسایه‌ای که به فسق معروف است دوری کن و اگر دلت می‌گوید که پدرانم گفته‌اند با فاحشه متعه کن، او را از حرام به حلال می‌آورید، این زن به بی‌حرمتی شناخته شده است و همسایه است و می‌ترسم که خبر او فراگیر شود. بنابراین او را رها کردم و متعه نکردم و شاذان بن سعد، مردی از برادران و همسایگان ما، با او متعه کرد و این خبر چنان مشهور شد که به حاکم رسید و به خاطر او مال گرانبهایی جریمه شد و خداوند به برکت سرورم مرا از آن حفظ کرد."

[رقم الحدیث الکلی: 26441 - رقم الحدیث الباب: 5]

26441- 5- ⁽¹⁾أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی فِی نَوَادِرِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْمُتْعَةِ قَالَ مَا یَفْعَلُهَا عِنْدَنَا إِلَّا الْفَوَاجِرُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ فِی الْحُدُودِ ⁽³⁾

و تقدم ما یدلّ علی کراهة التمتع بالزانیة المشهورة بالزنا فی الباب 8 من هذه الأبواب.

ترجمه:

از هشام بن الحکم از امام صادق (ع) درباره متعه نقل شده که فرمود: "در میان ما این کار را جز فاجران انجام نمی‌دهند."

10- بَابُ تَصْدِیقِ الْمَرْأَةِ فِی نَفْیِ الزَّوْجِ وَ الْعِدَّةِ وَ نَحْوِهِمَا وَ عَدَمِ وُجُوبِ التَّفْتِیشِ وَ السُّؤَالِ وَ لَا مِنْهَا

اشارة

⁽⁴⁾10 بَابُ تَصْدِیقِ الْمَرْأَةِ فِی نَفْیِ الزَّوْجِ وَ الْعِدَّةِ وَ نَحْوِهِمَا وَ عَدَمِ وُجُوبِ التَّفْتِیشِ وَ السُّؤَالِ وَ لَا مِنْهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26442 - رقم الحدیث الباب: 1]

26442- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ

عِیسَی عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُیَسِّرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَلْقَی الْمَرْأَةَ بِالْفَلَاةِ الَّتِی لَیْسَ فِیهَا أَحَدٌ فَأَقُولُ لَهَا لَکِ زَوْجٌ فَتَقُولُ لَا فَأَتَزَوَّجُهَا قَالَ نَعَمْ هِیَ الْمُصَدَّقَةُ عَلَی نَفْسِهَا.

وَ عَنْهُمْ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از میسر نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'زن را در بیابانی که هیچ‌کس نیست ملاقات می‌کنم و به او می‌گویم: آیا شوهر داری؟' و او می‌گوید: 'نه.' آیا می‌توانم با او ازدواج کنم؟ امام فرمود: 'بله، او بر نفس خود راستگو است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26443 - رقم الحدیث الباب: 2]

26443- 2- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: قُلْتُ لَهُ الْمَرْأَةُ تَتَزَوَّجُ مُتْعَةً فَیَنْقَضِی شَرْطُهَا وَ تَتَزَوَّجُ رَجُلًا آخَرَ قَبْلَ أَنْ تَنْقَضِیَ عِدَّتُهَا قَالَ وَ مَا عَلَیْکَ إِنَّمَا إِثْمُ ذَلِکَ عَلَیْهَا.

ترجمه:

از یونس بن عبدالرحمن از امام رضا (ع) در حدیثی نقل شده که گفت: "به او گفتم: 'زن متعه می‌کند و مدت متعه‌اش تمام می‌شود و قبل از اینکه عده‌اش تمام شود، با مرد دیگری ازدواج می‌کند.' امام فرمود: 'این به تو مربوط نمی‌شود، گناه آن فقط بر او است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26444 - رقم الحدیث الباب: 3]

26444- 3- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ فَضْلٍ مَوْلَی مُحَمَّدِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ إِنِّی تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مُتْعَةً فَوَقَعَ فِی نَفْسِی أَنَّ لَهَا زَوْجاً فَفَتَّشْتُ عَنْ ذَلِکَ فَوَجَدْتُ لَهَا زَوْجاً قَالَ وَ لِمَ فَتَّشْتَ.

ترجمه:

از فضل مولای محمد بن راشد نقل شده که از امام صادق (ع) پرسید: "من با زنی به صورت متعه ازدواج کردم و در دلم افتاد که شاید او شوهر دارد، پس تحقیق کردم و دیدم که شوهر دارد." امام فرمود: "چرا تحقیق کردی؟"

[رقم الحدیث الکلی: 26445 - رقم الحدیث الباب: 4]

26445- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَیُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ مِهْرَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قِیلَ لَهُ إِنَّ فُلَاناً تَزَوَّجَ امْرَأَةً مُتْعَةً فَقِیلَ لَهُ إِنَّ لَهَا زَوْجاً فَسَأَلَهَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ لِمَ سَأَلَهَا.

ترجمه:

از مهران بن محمد از برخی از اصحاب ما از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "به او گفته شد که فلانی با زنی به صورت متعه ازدواج کرده است و به او گفته شد که آن زن شوهر دارد، پس از او(زن) پرسید و امام صادق (ع) فرمود: 'چرا از او پرسید؟'"

[رقم الحدیث الکلی: 26446 - رقم الحدیث الباب: 5]

26446- 5- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْهَیْثَمِ بْنِ أَبِی مَسْرُوقٍ النَّهْدِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِیِّ ⁽²⁾قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا ع الرَّجُلُ یَتَزَوَّجُ بِالْمَرْأَةِ فَیَقَعُ فِی قَلْبِهِ أَنَّ لَهَا زَوْجاً فَقَالَ وَ مَا عَلَیْهِ أَ رَأَیْتَ لَوْ سَأَلَهَا الْبَیِّنَةَ کَانَ یَجِدُ مَنْ یَشْهَدُ أَنْ لَیْسَ لَهَا زَوْجٌ.

أَقُولُ: وَ قَدْ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ عَلَی اسْتِحْبَابِ السُّؤَالِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از محمد بن عبدالله اشعری نقل شده که گفت: "به امام رضا (ع) گفتم: 'مردی با زنی ازدواج می‌کند و در دلش می‌افتد که شاید او شوهر دارد.' امام فرمود: 'چه اهمیتی دارد؟ آیا تصور می‌کنی که اگر از او شهادت می‌خواست، کسی پیدا می‌شد که شهادت دهد که او شوهر ندارد؟'"

11- بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْبِکْرِ بِغَیْرِ إِذْنِ أَبِیهَا

اشارة

⁽⁵⁾11 بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْبِکْرِ بِغَیْرِ إِذْنِ أَبِیهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26447 - رقم الحدیث الباب: 1]

26447- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ وَ عَبْدِ اللَّهِ ابْنَیْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ زِیَادِ بْنِ أَبِی الْحَلَّالِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ لَا بَأْسَ أَنْ یَتَمَتَّعَ الْبِکْرَ مَا لَمْ یُفْضِ إِلَیْهَا ⁽⁷⁾کَرَاهِیَةَ الْعَیْبِ عَلَی أَهْلِهَا.

ترجمه:

از زیاد بن ابی الحلال نقل شده که گفت: "شنیدم امام صادق (ع) می‌فرمود: 'اشکالی ندارد که زن باکره را متعه کند، مادامی که او را افضاء نکند که باعث عیب به خانواده‌اش بشود .'"

[رقم الحدیث الکلی: 26448 - رقم الحدیث الباب: 2]

26448- 2- ⁽⁸⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْبِکْرِ یَتَزَوَّجُهَا الرَّجُلُ مُتْعَةً قَالَ لَا بَأْسَ مَا لَمْ یَقْتَضَّهَا ⁽⁹⁾.

ترجمه:

از محمد بن ابی حمزه از برخی از اصحابش از امام صادق (ع) نقل شده که درباره مردی که با زن باکره به صورت متعه ازدواج می‌کند، گفت: "اشکالی ندارد، مادامی که او را افضاء نکند ."

[رقم الحدیث الکلی: 26449 - رقم الحدیث الباب: 3]

26449- 3- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ رَجُلٌ تَزَوَّجَ بِجَارِیَةٍ عَاتِقٍ ⁽²⁾عَلَی أَنْ لَا یَقْتَضَّهَا ثُمَّ أَذِنَتْ لَهُ بَعْدَ ذَلِکَ قَالَ إِذَا أَذِنَتْ لَهُ فَلَا بَأْسَ.

ترجمه:

از اسحاق بن عمار از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "به او گفتم: 'مردی با جاریه‌ای (دختر) ازدواج می‌کند و شرط می‌کند که بکارتش را ازبین نبرد ، سپس بعد از آن به او اجازه می‌دهد.' امام فرمود: 'اگر به او اجازه دهد، اشکالی ندارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26450 - رقم الحدیث الباب: 4]

26450- 4- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُذَافِرٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ التَّمَتُّعِ بِالْأَبْکَارِ فَقَالَ هَلْ جُعِلَ ذَلِکَ إِلَّا لَهُنَّ فَلْیَسْتَتِرْنَ ⁽⁴⁾وَ لْیَسْتَعْفِفْنَ.

ترجمه:

از محمد بن عذافر از کسی که او را ذکر کرده است از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره متعه با ابکار پرسیدم. امام فرمود: 'آیا این برای آنان قرار داده نشده است؟ باید خود را بپوشانند و عفت پیشه کنند.'

[رقم الحدیث الکلی: 26451 - رقم الحدیث الباب: 5]

26451- 5- ⁽⁵⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ الْبَزَنْطِیِّ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: الْبِکْرُ لَا تَتَزَوَّجُ مُتْعَةً إِلَّا بِإِذْنِ أَبِیهَا.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر بزنتی از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "باکره نباید متعه کند مگر با اجازه پدرش."

[رقم الحدیث الکلی: 26452 - رقم الحدیث الباب: 6]

26452- 6- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُوسَی بْنِ عُمَرَ بْنِ یَزِیدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ التَّمَتُّعِ مِنَ الْأَبْکَارِ اللَّوَاتِی بَیْنَ الْأَبَوَیْنِ فَقَالَ لَا بَأْسَ وَ لَا أَقُولُ: کَمَا یَقُولُ هَؤُلَاءِ الْأَقْشَابُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از ابی سعید نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه با باکره‌هایی که بین والدینشان زندگی می‌کنند پرسیده شد. امام فرمود: 'اشکالی ندارد و من نمی‌گویم همانند اینان (احکام خشکه مقدسان).'"

[رقم الحدیث الکلی: 26453 - رقم الحدیث الباب: 7]

26453- 7- ⁽⁸⁾وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْقَمَّاطِ عَمَّنْ رَوَاهُ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع جَارِیَةٌ بِکْرٌ بَیْنَ أَبَوَیْهَا تَدْعُونِی إِلَی نَفْسِهَا سِرّاً مِنْ أَبَوَیْهَا فَأَفْعَلُ ذَلِکَ قَالَ نَعَمْ وَ اتَّقِ مَوْضِعَ الْفَرْجِ قَالَ قُلْتُ: فَإِنْ رَضِیَتْ

بِذَلِکَ قَالَ وَ إِنْ رَضِیَتْ فَإِنَّهُ عَارٌ عَلَی الْأَبْکَارِ.

ترجمه:

از ابی سعید القماط از کسی که او را روایت کرده است نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'دختر باکره‌ای که بین والدینش زندگی می‌کند، به من پیشنهاد می‌دهد که به صورت مخفیانه از والدینش با او ازدواج کنم. آیا این کار را انجام دهم؟' امام فرمود: 'بله، اما از موضع فرج دوری کن.' گفتم: 'اگر او راضی باشد؟' امام فرمود: 'حتی اگر راضی باشد، این کار برای باکره‌ها عار است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26454 - رقم الحدیث الباب: 8]

26454- 8- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِتَزْوِیجِ الْبِکْرِ إِذَا رَضِیَتْ مِنْ غَیْرِ إِذْنِ أَبَوَیْهَا.

ترجمه:

از سعدان بن مسلم از مردی از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "اشکالی ندارد که باکره‌ای را بدون اجازه والدینش ازدواج کند، اگر او راضی باشد."

[رقم الحدیث الکلی: 26455 - رقم الحدیث الباب: 9]

26455- 9- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ التَّمَتُّعِ مِنَ الْبِکْرِ إِذَا کَانَتْ بَیْنَ أَبَوَیْهَا بِلَا إِذْنِ أَبَوَیْهَا قَالَ لَا بَأْسَ مَا لَمْ یَقْتَضَّ مَا هُنَاکَ لِتَعِفَّ بِذَلِکَ.

ترجمه:

از حلبی نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه با باکره‌ای که بین والدینش زندگی می‌کند بدون اجازه والدینش پرسیدم. امام فرمود: 'اشکالی ندارد، مادامی که او را از آسیب دور نگه دارد تا او با این کار عفت پیشه کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26456 - رقم الحدیث الباب: 10]

26456- 10- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْبِکْرَ مُتْعَةً قَالَ یُکْرَهُ لِلْعَیْبِ عَلَی أَهْلِهَا.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ ⁽⁴⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از حفص بن بختری از امام صادق (ع) نقل شده که درباره مردی که با زنی باکره به صورت متعه ازدواج می‌کند، گفت: "این کار مکروه است زیرا باعث عیب و ننگ برای خانواده او می‌شود.

[رقم الحدیث الکلی: 26457 - رقم الحدیث الباب: 11]

26457- 11- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْفَضْلِ ⁽⁷⁾بْنِ کَثِیرٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنِ الْمُهَلَّبِ الدَّلَّالِ أَنَّهُ کَتَبَ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ ع أَنَّ امْرَأَةً کَانَتْ مَعِی فِی الدَّارِ ثُمَّ إِنَّهَا زَوَّجَتْنِی نَفْسَهَا وَ أَشْهَدَتِ اللَّهَ وَ مَلَائِکَتَهُ عَلَی ذَلِکَ ثُمَّ إِنَّ أَبَاهَا زَوَّجَهَا مِنْ رَجُلٍ آخَرَ فَمَا تَقُولُ فَکَتَبَ ع التَّزْوِیجُ الدَّائِمُ لَا یَکُونُ إِلَّا بِوَلِیٍّ وَ شَاهِدَیْنِ وَ لَا یَکُونُ تَزْوِیجُ مُتْعَةٍ بِبِکْرٍ اسْتُرْ عَلَی نَفْسِکَ وَ اکْتُمْ رَحِمَکَ اللَّهُ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی التَّقِیَّةِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از مهلب دلال نقل شده که به امام ابوالحسن (ع) نوشت: "زنی در خانه با من بود و سپس او خود را به من همسر کرد و خدا و ملائکه او را بر این امر شاهد گرفت. سپس پدرش او را به مرد دیگری تزویج کرد. نظر شما چیست؟" امام نوشت: "

ازدواج دائم جز با ولی و دو شاهد صحیح نیست و ازدواج متعه با باکره نباید باشد. خود را پنهان کن و خداوند تو را حفظ کند."

مرحوم

شیخ گفت که این حدیث را بر اساس تقیه تفسیر کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 26458 - رقم الحدیث الباب: 12]

26458- 12- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ ظَرِیفٍ عَنْ أَبَانٍ عَنْ أَبِی مَرْیَمَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْعَذْرَاءُ الَّتِی لَهَا أَبٌ لَا تَزَوَّجُ مُتْعَةً إِلَّا بِإِذْنِ أَبِیهَا.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبَانٍ ⁽³⁾

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی الْکَرَاهَةِ ⁽⁴⁾لِمَا مَرَّ ⁽⁵⁾وَ جَوَّزَ حَمْلَهُ عَلَی التَّقِیَّةِ لِمَا تَقَدَّمَ ⁽⁶⁾وَ عَلَی غَیْرِ الْبَالِغِ لِمَا یَأْتِی ⁽⁷⁾وَ قَدْ تَقَدَّمَ فِی أَوْلِیَاءِ الْعَقْدِ مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ لَکِنَّهُ غَیْرُ صَرِیحٍ بَلْ هُوَ عَامٌّ یَجُوزُ تَخْصِیصُهُ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از ابی مریم از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "دوشیزه‌ای که پدر دارد، نمی‌تواند بدون اجازه پدرش متعه کند."

ومرحوم شیخ این حدیث را بر اساس کراهت تفسیر کرده است و احتمال داده که این حکم بر اساس تقیه باشد. همچنین، بر روی افراد نابالغ نیز قابل اعمال است. در مورد اولیای عقد، تفسیری که به نظر مغایر می‌آید، بیان شده، اما صریح نیست و عام است که می‌تواند تخصیص یابد.

[رقم الحدیث الکلی: 26459 - رقم الحدیث الباب: 13]

26459- 13- ⁽⁹⁾أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی فِی نَوَادِرِهِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِی بَکْرٍ الْحَضْرَمِیِّ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَا أَبَا بَکْرٍ إِیَّاکُمْ وَ الْأَبْکَارَ أَنْ تَزَوَّجُوهُنَّ مُتْعَةً.

ترجمه:

از جمیل بن صالح از ابی بکر حضرمی نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) فرمود: 'ای ابا بکر، از ازدواج متعه با باکره‌ها دوری کنید.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26460 - رقم الحدیث الباب: 14]

26460- 14- ⁽¹⁰⁾وَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ إِنَّ أَمْرَهَا شَدِیدٌ فَاتَّقُوا الْأَبْکَارَ.

أَقُولُ: وَ رَوَی ابْنُ عِیسَی فِی نَوَادِرِهِ أَحَادِیثَ کَثِیرَةً مِنَ الْأَحَادِیثِ السَّابِقَةِ فِی هَذَا الْبَابِ وَ غَیْرِهِ وَ مِنَ الْأَحَادِیثِ الْآتِیَةِ.

ترجمه:

از عبد الملک بن عمرو نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'امر آن دشوار است، پس از باکره‌ها دوری کنید.'"

12- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْبِنْتِ قَبْلَ الْبُلُوغِ بِغَیْرِ وَلِیٍ‌

اشارة

⁽¹⁾12 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْبِنْتِ قَبْلَ الْبُلُوغِ بِغَیْرِ وَلِیٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26461 - رقم الحدیث الباب: 1]

26461- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ دَرَّاجٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع ⁽³⁾یَتَمَتَّعُ مِنَ الْجَارِیَةِ الْبِکْرِ قَالَ لَا بَأْسَ بِهِ مَا لَمْ یَسْتَصْغِرْهَا.

ترجمه:

از جمیل بن دراج نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه با جاریه باکره پرسیدم. امام فرمود: 'اشکالی ندارد، مادامی که او را تحقیر نکند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26462 - رقم الحدیث الباب: 2]

26462- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ الْجَارِیَةُ ابْنَةُ کَمْ لَا تُسْتَصْبَی أَ بِنْتُ سِتٍّ أَوْ سَبْعٍ فَقَالَ لَا ابْنَةُ تِسْعٍ لَا تُسْتَصْبَی وَ أَجْمَعُوا کُلُّهُمْ عَلَی أَنَّ ابْنَةَ تِسْعٍ لَا تُسْتَصْبَی إِلَّا أَنْ یَکُونَ فِی عَقْلِهَا ضَعْفٌ وَ إِلَّا فَإِذَا بَلَغَتْ تِسْعاً فَقَدْ بَلَغَتْ.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از مردی از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "به او گفتم: 'دختر چند ساله نباید مورد سوءاستفاده قرار گیرد؟ آیا دختر شش یا هفت ساله؟' امام فرمود: 'نه، دختر نه ساله نباید مورد سوءاستفاده قرار گیرد و همه اتفاق نظر دارند که دختر نه ساله نباید مورد سوءاستفاده قرار گیرد، مگر اینکه در عقل او ضعفی باشد و اگر به نه سالگی برسد، بالغ شده است.'

[رقم الحدیث الکلی: 26463 - رقم الحدیث الباب: 3]

26463- 3- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُوسَی بْنِ عُمَیْرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ یُوسُفَ عَنْ نَصْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هَاشِمٍ ⁽⁶⁾عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الْأَوَّلِ ع قَالَ: إِذَا تَزَوَّجَتِ الْبِکْرُ بِنْتَ تِسْعِ سِنِینَ فَلَیْسَتْ مَخْدُوعَةً.

ترجمه:

از محمد بن هاشم از امام ابوالحسن اول (ع) نقل شده که فرمود: "اگر دختر باکره‌ای که نه سال دارد ازدواج کند، او فریب‌خورده نیست."

[رقم الحدیث الکلی: 26464 - رقم الحدیث الباب: 4]

26464- 4- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحْرِزٍ الْخَثْعَمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْجَارِیَةِ یَتَمَتَّعُ مِنْهَا ⁽⁸⁾الرَّجُلُ قَالَ نَعَمْ إِلَّا أَنْ تَکُونَ صَبِیَّةً تُخْدَعُ قَالَ قُلْتُ: أَصْلَحَکَ اللَّهُ وَ کَمِ الْحَدُّ

الَّذِی إِذَا بَلَغَتْهُ لَمْ تُخْدَعْ قَالَ بِنْتُ عَشْرِ سِنِینَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی الْخَثْعَمِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی أَوْلِیَاءِ الْعَقْدِ وَ لَعَلَّ الْمُرَادَ بِعَشْرِ سِنِینَ الدُّخُولُ فِی الْعَاشِرَةِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره جاریه‌ای که مردی با او متعه می‌کند، پرسیدم. امام فرمود: 'بله، مگر اینکه او دختر صغیری باشد که فریب می‌خورد.' گفتم: 'خدا تو را حفظ کند، حد سنی که بعد از آن فریب نمی‌خورد، چند سال است؟' امام فرمود: 'دختر ده ساله.'"

می گویم :

و این حکم در میان اولیای عقد نیز بیان شده است و احتمالاً مراد از ده سال، شروع به ده سالگی است.

13- بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْکِتَابِیَّةِ

اشارة

⁽³⁾13 بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْکِتَابِیَّةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26465 - رقم الحدیث الباب: 1]

26465- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ سَعْدٍ الْأَشْعَرِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَتَمَتَّعُ مِنَ الْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ قَالَ لَا أَرَی بِذَلِکَ بَأْساً قَالَ قُلْتُ فَالْمَجُوسِیَّةُ قَالَ أَمَّا الْمَجُوسِیَّةُ فَلَا.

أَقُولُ: حَمَلَ الشَّیْخُ حُکْمَ الْمَجُوسِیَّةِ عَلَی الْکَرَاهَةِ فِی غَیْرِ وَقْتِ الضَّرُورَةِ ⁽⁵⁾لِمَا یَأْتِی ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از اسماعیل بن سعد الاشعری نقل شده که گفت: "از امام (ع) پرسیدم درباره مردی که با زن یهودی یا مسیحی متعه می‌کند. امام فرمود: 'مشکلی نمی‌بینم.' گفتم: 'پس درباره زن مجوسی چه؟' امام فرمود: 'اما زن مجوسی نه.'"

می گویم : مرحوم

شیخ این حکم را بر اساس کراهت در غیر مواقع ضروری تفسیر کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 26466 - رقم الحدیث الباب: 2]

26466- 2- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ أَنْ یَتَمَتَّعَ الرَّجُلُ بِالْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ وَ عِنْدَهُ حُرَّةٌ.

ترجمه:

از حسن بن علی بن فضال از برخی از اصحاب ما از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "اشکالی ندارد که مردی با زن یهودی یا مسیحی متعه کند و در عین حال زنی آزاد داشته باشد."

[رقم الحدیث الکلی: 26467 - رقم الحدیث الباب: 3]

26467- 3- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ زُرَارَةَ

قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ لَا بَأْسَ أَنْ یَتَزَوَّجَ الْیَهُودِیَّةَ وَ النَّصْرَانِیَّةَ مُتْعَةً وَ عِنْدَهُ امْرَأَةٌ.

ترجمه:

از زرارة نقل شده که گفت: "شنیدم امام (ع) می‌فرمود: 'اشکالی ندارد که مردی با زن یهودی یا مسیحی متعه کند در حالی که همسر دارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26468 - رقم الحدیث الباب: 4]

26468- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ نِکَاحِ الْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ فَقَالَ لَا بَأْسَ فَقُلْتُ فَمَجُوسِیَّةٌ فَقَالَ لَا بَأْسَ یَعْنِی مُتْعَةً.

ترجمه:

از محمد بن سنان از امام رضا (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره نکاح زن یهودی و مسیحی پرسیدم. امام فرمود: 'اشکالی ندارد.' گفتم: 'پس درباره زن مجوسی چه؟' امام فرمود: 'اشکالی ندارد، یعنی متعه.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26469 - رقم الحدیث الباب: 5]

26469- 5- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ مَنْصُورٍ الصَّیْقَلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِالرَّجُلِ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِالْمَجُوسِیَّةِ.

وَ عَنْهُ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از منصور الصیقل از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "اشکالی ندارد که مردی با زن مجوسی متعه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26470 - رقم الحدیث الباب: 6]

26470- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ حُکَیْمٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنِ الْحَسَنِ التَّفْلِیسِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا ع أَ یُتَمَتَّعُ مِنَ الْیَهُودِیَّةِ وَ النَّصْرَانِیَّةِ فَقَالَ یُتَمَتَّعُ مِنَ الْحُرَّةِ الْمُؤْمِنَةِ أَحَبُّ إِلَیَّ وَ هِیَ أَعْظَمُ حُرْمَةً مِنْهُمَا.

ترجمه:

از حسن تفلیسی نقل شده که گفت: "از امام رضا (ع) پرسیدم: 'آیا می‌توان با زن یهودی یا مسیحی متعه کرد؟' امام فرمود: 'متعه با زن آزاد مؤمنه برای من محبوب‌تر است و او حرمت بیشتری دارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26471 - رقم الحدیث الباب: 7]

26471- 7- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدَانَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَزَوَّجُوا الْیَهُودِیَّةَ وَ لَا النَّصْرَانِیَّةَ عَلَی حُرَّةٍ مُتْعَةً وَ غَیْرَ مُتْعَةٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁶⁾وَ تَقَدَّمَ مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ وَ أَنَّهُ مَحْمُولٌ

عَلَی غَیْرِ الْمُتْعَةِ ⁽¹⁾وَ الْأَخِیرُ یَحْتَمِلُ الْکَرَاهَةَ.

ترجمه:

از ابی بصیر از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "با زن یهودی یا مسیحی ازدواج نکنید، چه به صورت متعه و چه به صورت دائم، در حالی که همسر آزاد دارید."

می گویم :

و این حکم در احادیث قبلی نیز آمده است وظاهرش منافات با هم منافات دارد ولی به نظر می‌رسد که حمل برغیرمتعه حمل شود این حکم قبلی بر اساس کراهت باشد.

14- بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِأَمَةِ الْمَرْأَةِ بِغَیْرِ إِذْنِهَا

اشارة

⁽²⁾14 بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِأَمَةِ الْمَرْأَةِ بِغَیْرِ إِذْنِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26472 - رقم الحدیث الباب: 1]

26472- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِأَنْ یَتَمَتَّعَ ⁽⁴⁾بِأَمَةِ الْمَرْأَةِ ⁽⁵⁾فَأَمَّا أَمَةُ الرَّجُلِ فَلَا یَتَمَتَّعُ بِهَا إِلَّا بِأَمْرِهِ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از سیف بن عمیره از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "اشکالی ندارد که مردی با کنیز زن متعه کند، اما با کنیز مرد جز به اجازه او نمی‌تواند متعه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26473 - رقم الحدیث الباب: 2]

26473- 2- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْمُغِیرَةِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَتَمَتَّعُ بِأَمَةِ امْرَأَةٍ بِغَیْرِ إِذْنِهَا قَالَ لَا بَأْسَ بِهِ.

ترجمه:

از علی بن مغیره نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم درباره مردی که با کنیز زنی بدون اجازه او متعه می‌کند. امام فرمود: 'اشکالی ندارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26474 - رقم الحدیث الباب: 3]

26474- 3- ⁽⁸⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ سَیْفٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ بِأَمَةٍ بِغَیْرِ إِذْنِ مَوَالِیهَا فَقَالَ إِنْ کَانَتْ لِامْرَأَةٍ فَنَعَمْ وَ إِنْ کَانَتْ لِرَجُلٍ فَلَا.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁹⁾وَ یَأْتِی مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ وَ هُوَ مَحْمُولٌ عَلَی أَمَةِ الرَّجُلِ ⁽¹⁰⁾.

ترجمه:

از داوود بن فرقد از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره مردی که بدون اجازه موالی‌اش با کنیز ازدواج کند، پرسیدم. امام فرمود: 'اگر کنیز متعلق به زنی باشد، بله. اما اگر متعلق به مردی باشد، خیر.'"

15- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِأَمَةِ الرَّجُلِ بِغَیْرِ إِذْنِهِ‌

اشارة

⁽¹⁾15 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِأَمَةِ الرَّجُلِ بِغَیْرِ إِذْنِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26475 - رقم الحدیث الباب: 1]

26475- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: لَا یُتَمَتَّعْ بِالْأَمَةِ إِلَّا بِإِذْنِ أَهْلِهَا.

ترجمه:

از ابن ابی نصر از امام ابوالحسن رضا (ع) نقل شده که فرمود: "کنیز نباید بدون اجازه اهلش متعه شود."

[رقم الحدیث الکلی: 26476 - رقم الحدیث الباب: 2]

26476- 2- ⁽³⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عِیسَی بْنِ أَبِی مَنْصُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِأَنْ یَتَزَوَّجَ الْأَمَةَ مُتْعَةً بِإِذْنِ مَوْلَاهَا.

ترجمه:

از عیسی بن ابی منصور از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "اشکالی ندارد که مردی با کنیز به صورت متعه ازدواج کند، با اجازه مولای او."

[رقم الحدیث الکلی: 26477 - رقم الحدیث الباب: 3]

26477- 3- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: سَأَلْتُهُ یُتَمَتَّعُ بِالْأَمَةِ بِإِذْنِ أَهْلِهَا قَالَ نَعَمْ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ فَانْکِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که گفت: "از او پرسیدم آیا می‌توان با کنیز با اجازه اهلش متعه کرد؟ امام فرمود: 'بله، زیرا خداوند عزوجل می‌گوید: فانکحوهن بإذن أهلانهن.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26478 - رقم الحدیث الباب: 4]

26478- 4- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا ع عَنِ الرَّجُلِ یَتَمَتَّعُ بِأَمَةِ رَجُلٍ بِإِذْنِهِ قَالَ نَعَمْ.

ترجمه:

از احمد بن محمد نقل شده که گفت: "از امام رضا (ع) درباره مردی که با کنیز مردی با اجازه او متعه می‌کند، پرسیدم. امام فرمود: 'بله.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26479 - رقم الحدیث الباب: 5]

26479- 5- ⁽⁷⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: فِی الْأَمَةِ یُتَمَتَّعُ بِهَا بِإِذْنِ أَهْلِهَا.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ فِی نِکَاحِ الْإِمَاءِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "کنیز می‌تواند با اجازه اهلش متعه شود."

16- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْأَمَةِ عَلَی الْحُرَّةِ إِلَّا بِإِذْنِهَا

اشارة

⁽³⁾16 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْأَمَةِ عَلَی الْحُرَّةِ إِلَّا بِإِذْنِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26480 - رقم الحدیث الباب: 1]

26480- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع هَلْ لِلرَّجُلِ أَنْ یَتَمَتَّعَ مِنَ الْمَمْلُوکَةِ بِإِذْنِ أَهْلِهَا وَ لَهُ امْرَأَةٌ حُرَّةٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا رَضِیَتِ الْحُرَّةُ قُلْتُ فَإِنْ أَذِنَتِ الْحُرَّةُ یَتَمَتَّعُ مِنْهَا قَالَ نَعَمْ.

وَ

رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ قَالَ سَأَلْتُ الرِّضَا ع وَ ذَکَرَ الْحَدِیثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ إِذَا کَانَ بِإِذْنِ أَهْلِهَا إِذَا رَضِیَتِ الْحُرَّةُ ⁽⁵⁾

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) پرسیدم: 'آیا مردی می‌تواند با اجازه اهل کنیز و در حالی که زن آزاد دارد، با کنیز متعه کند؟' امام فرمود: 'بله، اگر زن آزاد راضی باشد.' گفتم: 'اگر زن آزاد اجازه دهد، می‌تواند متعه کند؟' امام فرمود: 'بله.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26481 - رقم الحدیث الباب: 2]

26481- 2- ⁽⁶⁾قَالَ الْکُلَیْنِیُّ وَ رُوِیَ أَیْضاً أَنَّهُ لَا یَجُوزُ أَنْ یُتَمَتَّعَ الْأَمَةُ عَلَی الْحُرَّةِ.

أَقُولُ: یَأْتِی وَجْهُهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

مرحوم کلینی نیز روایت کرده است که: "اجازه نیست که کنیز بر زن آزاد متعه شود."

[رقم الحدیث الکلی: 26482 - رقم الحدیث الباب: 3]

26482- 3- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَقْطِینٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْأَمَةَ عَلَی الْحُرَّةِ مُتْعَةً قَالَ لَا.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی عَدَمِ إِذْنِ الْحُرَّةِ وَ قَدْ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از یعقوب بن یقطین نقل شده که گفت: "از امام ابوالحسن (ع) درباره مردی که با کنیز بر زن آزاد متعه می‌کند، پرسیدم. امام فرمود: 'نه.'"

می گویم : مرخوم

شیخ این حکم را به عدم اجازه زن آزاد تفسیر کرده است و موارد مشابه قبلاً در باب مصاهره ذکر شده است.

17- بَابُ اشْتِرَاطِ تَعْیِینِ الْمُدَّةِ وَ الْمَهْرِ فِی الْمُتْعَةِ

اشارة

⁽²⁾17 بَابُ اشْتِرَاطِ تَعْیِینِ الْمُدَّةِ وَ الْمَهْرِ فِی الْمُتْعَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26483 - رقم الحدیث الباب: 1]

26483- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ زُرَارَةَ ⁽⁴⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَکُونُ مُتْعَةٌ إِلَّا بِأَمْرَیْنِ أَجَلٍ مُسَمًّی وَ أَجْرٍ مُسَمًّی.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از زراره از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "متعه نمی‌تواند باشد، مگر با دو شرط: مدت معین و مهر معین."

[رقم الحدیث الکلی: 26484 - رقم الحدیث الباب: 2]

26484- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ أَحْمَدَ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: لَا بُدَّ مِنْ أَنْ تَقُولَ فِیهِ هَذِهِ الشُّرُوطَ أَتَزَوَّجُکِ مُتْعَةً کَذَا وَ کَذَا یَوْماً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "باید در آن شرایط زیر را بگویی: من تو را به مدت کذا و کذا روز با مهریه کذا و کذا درهم به عقد متعه خود در می‌آورم."

[رقم الحدیث الکلی: 26485 - رقم الحدیث الباب: 3]

26485- 3- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا

عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ مَهْرٌ مَعْلُومٌ إِلَی أَجَلٍ مَعْلُومٍ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از اسماعیل بن فضل الهاشمی نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'مهریه معلوم تا مدت معلوم.'"

18- بَابُ صِیغَةِ الْمُتْعَةِ وَ مَا یَنْبَغِی فِیهَا مِنَ الشُّرُوطِ282

اشارة

⁽²⁾18 بَابُ صِیغَةِ الْمُتْعَةِ وَ مَا یَنْبَغِی فِیهَا مِنَ الشُّرُوطِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26486 - رقم الحدیث الباب: 1]

26486- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع کَیْفَ أَقُولُ: لَهَا إِذَا خَلَوْتُ بِهَا قَالَ تَقُولُ أَتَزَوَّجُکِ مُتْعَةً عَلَی کِتَابِ اللَّهِ- وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ لَا وَارِثَةً وَ لَا مَوْرُوثَةً کَذَا وَ کَذَا یَوْماً وَ إِنْ شِئْتَ کَذَا وَ کَذَا سَنَةً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً وَ تُسَمِّی (مِنَ الْأَجْرِ) ⁽⁴⁾مَا تَرَاضَیْتُمَا عَلَیْهِ قَلِیلًا کَانَ أَوْ کَثِیراً فَإِذَا قَالَتْ نَعَمْ فَقَدْ رَضِیَتْ وَ هِیَ امْرَأَتُکَ وَ أَنْتَ أَوْلَی النَّاسِ بِهَا الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از أبان بن تغلب نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'چگونه بگویم؟' امام فرمود: 'می‌گویی: من تو را به عقد متعه خود در می‌آورم بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبرش، نه وارث و نه موروث، به مدت کذا و کذا روز و اگر بخواهی کذا و کذا سال با مهریه کذا و کذا درهم. و می‌گویی (از مهر) هرچه که توافق کردید، کم یا زیاد. پس اگر گفت بله، راضی شده و او زن توست و تو سزاوارترین افراد به او هستی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26487 - رقم الحدیث الباب: 2]

26487- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ قَالَ: تَقُولُ أَتَزَوَّجُکِ مُتْعَةً عَلَی کِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ- نِکَاحاً غَیْرَ سِفَاحٍ وَ عَلَی أَنْ لَا تَرِثِینِی وَ لَا أَرِثَکِ کَذَا وَ کَذَا یَوْماً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً وَ عَلَی أَنَّ عَلَیْکِ الْعِدَّةَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁶⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از ثعلبه نقل شده که گفت: "می‌گویی: من تو را به عقد متعه خود در می‌آورم بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبرش، ازدواجی که فحشا نباشد و بر این اساس که تو از من ارث نمی‌بری و من از تو ارث نمی‌برم، به مدت کذا و کذا روز با مهریه کذا و کذا درهم و بر این اساس که بر تو عده واجب است."

[رقم الحدیث الکلی: 26488 - رقم الحدیث الباب: 3]

26488- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: قُلْتُ کَیْفَ یَتَزَوَّجُ الْمُتْعَةَ قَالَ یَقُولُ أَتَزَوَّجُکِ کَذَا وَ کَذَا یَوْماً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً فَإِذَا مَضَتْ تِلْکَ الْأَیَّامُ کَانَ طَلَاقُهَا فِی شَرْطِهَا وَ لَا عِدَّةَ لَهَا عَلَیْکَ.

ترجمه:

از هشام بن سالم نقل شده که گفت: "پرسیدم چگونه متعه را انجام دهیم؟ امام فرمود: 'می‌گویی: من تو را به مدت کذا و کذا روز با مهریه کذا و کذا درهم به عقد متعه خود در می‌آورم. وقتی آن روزها به پایان رسید، طلاق او در(پایان مدت) شرطش است و عده‌ای بر عهده تو نیست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26489 - رقم الحدیث الباب: 4]

26489- 4- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: لَا بُدَّ مِنْ أَنْ یَقُولَ فِیهِ هَذِهِ الشُّرُوطَ أَتَزَوَّجُکِ مُتْعَةً کَذَا وَ کَذَا یَوْماً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً نِکَاحاً غَیْرَ سِفَاحٍ عَلَی کِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ- وَ عَلَی أَنْ لَا تَرِثِینِی وَ لَا أَرِثَکِ وَ عَلَی أَنْ تَعْتَدِّی خَمْسَةً وَ أَرْبَعِینَ یَوْماً وَ قَالَ بَعْضُهُمْ حَیْضَةً.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "باید در آن شرایط زیر را بگوید: من تو را به عقد متعه خود در می‌آورم به مدت کذا و کذا روز با مهریه کذا و کذا درهم، ازدواجی که فحشا نباشد بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبرش، و بر این اساس که تو از من ارث نمی‌بری و من از تو ارث نمی‌برم و بر تو عده پنجاه و چهل روز واجب است و برخی گفته‌اند عده یک حیض."

[رقم الحدیث الکلی: 26490 - رقم الحدیث الباب: 5]

26490- 5- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جُبَیْرٍ أَبِی سَعِیدٍ الْمَکْفُوفِ عَنِ الْأَحْوَلِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع قُلْتُ ⁽⁵⁾أَدْنَی مَا یَتَزَوَّجُ الرَّجُلُ بِهِ الْمُتْعَةَ قَالَ کَفٌّ ⁽⁶⁾مِنْ بُرٍّ یَقُولُ لَهَا زَوِّجِینِی نَفْسَکِ مُتْعَةً عَلَی کِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ- نِکَاحاً غَیْرَ سِفَاحٍ عَلَی أَنْ لَا أَرِثَکِ وَ لَا تَرِثِینِی وَ لَا أَطْلُبَ وَلَدَکِ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَإِنْ بَدَا لِی زِدْتُکِ وَ زِدْتِنِی.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ الْأَحْوَلِ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از أحول نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم: 'کمترین مقدار مهریه برای متعه چقدر است؟' امام فرمود: 'مشتی از گندم. او باید بگوید: من تو را به عقد متعه خود در می‌آورم بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبرش، ازدواجی که فحشا نباشد، بر این اساس که از هم ارث نمی‌بریم و فرزند نمی‌طلبم تا مدت معین. اگر بخواهم تو را بیشتر کنم و تو نیز مرا.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26491 - رقم الحدیث الباب: 6]

26491- 6- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُوسَی بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ الْجَوَالِیقِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: قُلْتُ مَا أَقُولُ: لَهَا قَالَ تَقُولُ لَهَا أَتَزَوَّجُکِ عَلَی کِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ وَ اللَّهُ وَلِیِّی وَ وَلِیُّکِ کَذَا وَ کَذَا شَهْراً بِکَذَا وَ کَذَا دِرْهَماً عَلَی أَنَّ لِیَ اللَّهَ عَلَیْکِ کَفِیلًا لَتَفِیِنَّ لِی وَ لَا أَقْسِمُ لَکِ وَ لَا أَطْلُبُ وَلَدَکِ وَ لَا عِدَّةَ لَکِ عَلَیَّ فَإِذَا مَضَی شَرْطُکِ فَلَا تَتَزَوَّجِی حَتَّی یَمْضِیَ لَکِ خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً ⁽²⁾وَ إِنْ حَدَثَ بِکِ وَلَدٌ فَأَعْلِمِینِی.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی عَقْدِ النِّکَاحِ ⁽³⁾وَ بَعْضُ هَذِهِ الْأَخْبَارِ یَحْتَمِلُ الْحَمْلَ عَلَی أَنَّهُ کَلَامٌ سَابِقٌ عَلَی الْعَقْدِ بِقَرِینَةِ مَا یَأْتِی ⁽⁴⁾وَ الْأَحْوَطُ الْإِتْیَانُ فِی الْإِیجَابِ وَ الْقَبُولِ بِصِیغَةِ الْمَاضِی لِمَا تَقَدَّمَ ⁽⁵⁾هُنَاکَ.

ترجمه:

از هشام بن سالم الجوالیقی از امام صادق (ع) در حدیثی نقل شده که گفت: "پرسیدم چه بگویم؟ امام فرمود: 'به او بگو: من تو را به عقد خود درمی‌آورم بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبرش، خداوند ولی من و ولی توست، به مدت کذا و کذا ماه با مهریه کذا و کذا درهم. بر این اساس که خداوند بر تو ضامن است که وفا کنی و من قسم نمی‌خورم و فرزند نمی‌طلبم و عده‌ای برای تو بر من نیست. وقتی شرط تو گذشت، ازدواج نکن تا پنجاه و چهار روز بگذرد و اگر فرزندی به وجود آمد، به من اطلاع بده.'"

می گویم : این حکم را به صحبت‌های پیش از عقد تفسیر کرده است و احتیاط آن است که در ایجاب و قبول به صیغه ماضی عمل شود

19- بَابُ أَنَّهُ لَا یَلْزَمُ الشَّرْطُ السَّابِقُ عَلَی الْعَقْدِ إِلَّا أَنْ یُعِیدَهُ فِی الْإِیجَابِ وَ یَحْصُلَ الْقَبُولُ بِهِ‌

اشارة

⁽⁶⁾19 بَابُ أَنَّهُ لَا یَلْزَمُ الشَّرْطُ السَّابِقُ عَلَی الْعَقْدِ إِلَّا أَنْ یُعِیدَهُ فِی الْإِیجَابِ وَ یَحْصُلَ الْقَبُولُ بِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26492 - رقم الحدیث الباب: 1]

26492- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا اشْتَرَطْتَ عَلَی الْمَرْأَةِ شُرُوطَ الْمُتْعَةِ فَرَضِیَتْ بِهِ وَ أَوْجَبَتِ التَّزْوِیجَ فَارْدُدْ عَلَیْهَا شَرْطَکَ الْأَوَّلَ بَعْدَ النِّکَاحِ فَإِنْ أَجَازَتْهُ فَقَدْ جَازَ وَ إِنْ لَمْ تُجِزْهُ فَلَا یَجُوزُ

عَلَیْهَا مَا کَانَ مِنْ شَرْطٍ قَبْلَ النِّکَاحِ.

وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ ⁽¹⁾عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ ذَکَرَ الْحَدِیثَ ⁽²⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽³⁾

أَقُولُ: قَوْلُهُ بَعْدَ النِّکَاحِ أَیْ بَعْدَ قَوْلِهَا أَنْکَحْتُکَ نَفْسِی فَتَکُونُ الشُّرُوطُ دَاخِلَةً فِی الْإِیجَابِ وَ تَصِیرُ لَازِمَةً لَا بَعْدَ الْقَبُولِ وَ یَحْتَمِلُ أَنْ یَکُونَ الْمُرَادُ بِالْجَوَازِ غَیْرَ اللُّزُومِ.

ترجمه:

از ابن بُکَیر نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) فرمود: 'اگر شروط متعه را به زن بگویی و او راضی شود و ازدواج را قبول کند، بعد از عقد شروط خود را دوباره به او بگو. اگر او قبول کرد، شروط معتبر است و اگر قبول نکرد، شروط قبل از عقد معتبر نیست.'"

می گویم : این حکم را به این معنا تفسیر کرده که بعد از گفتن "أنکحتک نفسی" شروط در ایجاب داخل می‌شود و لازم می‌گردد، نه بعد از قبول. همچنین ممکن است منظور از جواز، غیر از لزوم باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 26493 - رقم الحدیث الباب: 2]

26493- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا کَانَ مِنْ شَرْطٍ قَبْلَ النِّکَاحِ هَدَمَهُ النِّکَاحُ وَ مَا کَانَ بَعْدَ النِّکَاحِ فَهُوَ جَائِزٌ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ کَالَّذِی قَبْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از عبدالله بن بکیر نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) فرمود: 'هر شرطی که قبل از نکاح باشد، نکاح آن را باطل می‌کند و هر شرطی که بعد از نکاح باشد، معتبر است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26494 - رقم الحدیث الباب: 3]

26494- 3- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ رِئَابٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁷⁾فَقَالَ مَا تَرَاضَوْا بِهِ مِنْ بَعْدِ النِّکَاحِ فَهُوَ جَائِزٌ وَ مَا کَانَ قَبْلَ النِّکَاحِ فَلَا یَجُوزُ إِلَّا بِرِضَاهَا

وَ بِشَیْ‌ءٍ یُعْطِیهَا فَتَرْضَی بِهِ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره قول خداوند عز و جل 'وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ' (النساء، 24:4) پرسیدم. امام فرمود: 'آنچه که بعد از نکاح توافق کرده‌اند، معتبر است و آنچه که قبل از نکاح است، معتبر نیست مگر با رضایت او و با چیزی که به او داده شود تا راضی باشد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26495 - رقم الحدیث الباب: 4]

26495- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ فِی الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً إِنَّهُمَا یَتَوَارَثَانِ إِذَا لَمْ یَشْتَرِطَا وَ إِنَّمَا الشَّرْطُ بَعْدَ النِّکَاحِ.

وَ رَوَاهُ ابْنُ إِدْرِیسَ فِی آخِرِ السَّرَائِرِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ ⁽²⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی لُزُومِ الشَّرْطِ عُمُوماً فِی خِیَارِ الشَّرْطِ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ فِی أَحَادِیثِ مِیرَاثِ الْمُتْعَةِ ⁽⁴⁾وَ غَیْرِ ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "شنیدم امام باقر (ع) درباره مردی که با زنی متعه می‌کند، فرمود: 'اگر شرط نکنند، از هم ارث می‌برند و شرط بعد از نکاح است.'"

20- بَابُ أَنَّ مَنْ تَرَکَ ذِکْرَ الْأَجَلِ فِی عَقْدِ الْمُتْعَةِ انْعَقَدَ دَائِماً

اشارة

⁽⁶⁾20 بَابُ أَنَّ مَنْ تَرَکَ ذِکْرَ الْأَجَلِ فِی عَقْدِ الْمُتْعَةِ انْعَقَدَ دَائِماً

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26496 - رقم الحدیث الباب: 1]

26496- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ إِنْ سُمِّیَ الْأَجَلُ فَهُوَ مُتْعَةٌ وَ إِنْ لَمْ یُسَمَّ الْأَجَلُ فَهُوَ نِکَاحٌ بَاتٌّ.

ترجمه:

از عبدالله بن بکیر نقل شده که گفت: "امام صادق (ع) فرمود: 'اگر مدت تعیین شود، آن متعه است و اگر مدت تعیین نشود، آن ازدواج دائم است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26497 - رقم الحدیث الباب: 2]

26497- 2- ⁽⁸⁾وَ بِالْإِسْنَادِ السَّابِقِ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ فِی حَدِیثِ صِیغَةِ الْمُتْعَةِ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع- فَإِنِّی أَسْتَحْیِی أَنْ أَذْکُرَ شَرْطَ الْأَیَّامِ قَالَ هُوَ

أَضَرُّ عَلَیْکَ قُلْتُ وَ کَیْفَ قَالَ لِأَنَّکَ إِنْ لَمْ تَشْرِطْ کَانَ تَزْوِیجَ مُقَامٍ وَ لَزِمَتْکَ النَّفَقَةُ فِی الْعِدَّةِ وَ کَانَتْ وَارِثاً وَ لَمْ تَقْدِرْ عَلَی أَنْ تُطَلِّقَهَا إِلَّا طَلَاقَ السُّنَّةِ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از أبان بن تغلب نقل شده که در حدیثی درباره صیغه متعه به امام صادق (ع) گفت: "شرم دارم که شرط مدت را ذکر کنم." امام فرمود: "این برایت ضرر دارد." گفتم: "چگونه؟" امام فرمود: "زیرا اگر شرط نگذاری، ازدواج دائم خواهد بود و در عده نفقه بر عهده تو خواهد بود و او وارث می‌شود و نمی‌توانی او را جز به طلاق سنتی طلاق دهی."

[رقم الحدیث الکلی: 26498 - رقم الحدیث الباب: 3]

26498- 3- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُوسَی بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً مَرَّةً مُبْهَمَةً قَالَ فَقَالَ ذَاکَ أَشَدُّ عَلَیْکَ تَرِثُهَا وَ تَرِثُکَ وَ لَا یَجُوزُ لَکَ أَنْ تُطَلِّقَهَا إِلَّا عَلَی طُهْرٍ وَ شَاهِدَیْنِ قُلْتُ أَصْلَحَکَ اللَّهُ فَکَیْفَ أَتَزَوَّجُهَا قَالَ أَیَّاماً مَعْدُودَةً بِشَیْ‌ءٍ مُسَمًّی مِقْدَارَ مَا تَرَاضَیْتُمْ بِهِ فَإِذَا مَضَتْ أَیَّامُهَا کَانَ طَلَاقُهَا فِی شَرْطِهَا وَ لَا نَفَقَةَ وَ لَا عِدَّةَ لَهَا عَلَیْکَ الْحَدِیثَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی عَدَمِ انْعِقَادِ الْمُتْعَةِ بِدُونِ ذِکْرِ الْأَجَلِ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از هشام بن سالم نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'آیا می‌توانم با زنی متعه مبهمی داشته باشم؟' امام فرمود: 'این برایت سخت‌تر است، زیرا او از تو ارث می‌برد و تو از او ارث می‌بری و نمی‌توانی او را طلاق دهی مگر به طُهر و دو شاهد.' گفتم: 'خداوند شما را حفظ کند، چگونه باید ازدواج کنم؟' امام فرمود: 'برای مدت معینی به مهریه معین به اندازه‌ای که توافق کردید. وقتی مدت تمام شد، طلاقش در شرط اوست و بر تو نفقه و عده‌ای نیست.'"

21- بَابُ أَنَّهُ لَا حَدَّ لِلْمَهْرِ وَ لَا لِلْأَجَلِ فِی الْمُتْعَةِ قِلَّةً وَ لَا کَثْرَةً

اشارة

⁽⁵⁾21 بَابُ أَنَّهُ لَا حَدَّ لِلْمَهْرِ وَ لَا لِلْأَجَلِ فِی الْمُتْعَةِ قِلَّةً وَ لَا کَثْرَةً

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26499 - رقم الحدیث الباب: 1]

26499- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ شُعَیْبِ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ

قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ قَالَ حَلَالٌ وَ إِنَّهُ ⁽¹⁾یُجْزِی فِیهِ الدِّرْهَمُ فَمَا فَوْقَهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "از امام باقر (ع) درباره متعه زنان پرسیدم. امام فرمود: 'حلال است و در آن، یک درهم یا بیشتر کافی است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26500 - رقم الحدیث الباب: 2]

26500- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجَوْهَرِیِّ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ عَنِ الْأَحْوَلِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَدْنَی مَا یُتَزَوَّجُ بِهِ الْمُتْعَةُ قَالَ کَفٌّ مِنْ بُرٍّ.

ترجمه:

از أحول نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: 'کمترین مقدار مهریه برای متعه چقدر است؟' امام فرمود: 'مشتی از گندم.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26501 - رقم الحدیث الباب: 3]

26501- 3- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ وَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع کَمِ الْمَهْرُ یَعْنِی فِی الْمُتْعَةِ قَالَ مَا تَرَاضَیَا عَلَیْهِ إِلَی مَا شَاءَا مِنَ الْأَجَلِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم: 'مهریه در متعه چقدر است؟' امام فرمود: 'هرچقدر که توافق کنند تا هر مدتی که بخواهند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26502 - رقم الحدیث الباب: 4]

26502- 4- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: یُشَارِطُهَا مَا شَاءَ مِنَ الْأَیَّامِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

وَ کَذَا الْحَدِیثَانِ قَبْلَهُ.

ترجمه:

از عمر بن حنظله از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "هر مقدار روزی که بخواهد، می‌تواند شرط بگذارد."

[رقم الحدیث الکلی: 26503 - رقم الحدیث الباب: 5]

26503- 5- ⁽²⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ أَدْنَی مَهْرِ الْمُتْعَةِ مَا هُوَ قَالَ کَفٌّ مِنْ طَعَامٍ دَقِیقٍ أَوْ سَوِیقٍ أَوْ تَمْرٍ.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم: 'کمترین مقدار مهریه برای متعه چقدر است؟' امام فرمود: 'مقداری از غذای دانه‌ای، یا سویق (آرد ) یا خرما

[رقم الحدیث الکلی: 26504 - رقم الحدیث الباب: 6]

26504- 6- ⁽³⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ أَدْنَی مَا تَحِلُّ بِهِ الْمُتْعَةُ کَفُّ طَعَامٍ.

ترجمه:

از یونس از برخی از اصحاب ما از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "کمترین مقداری که با آن متعه حلال می‌شود، یک کف غذا است."

[رقم الحدیث الکلی: 26505 - رقم الحدیث الباب: 7]

26505- 7- ⁽⁴⁾قَالَ الْکُلَیْنِیُّ وَ رَوَی بَعْضُهُمْ سِوَاکٌ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

مرحوم کلینی گفته است و برخی از آنها نیزیک مسواک روایت کرده‌اند.

[رقم الحدیث الکلی: 26506 - رقم الحدیث الباب: 8]

26506- 8- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ نُوحِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَی عُمَرَ فَقَالَتْ إِنِّی زَنَیْتُ فَطَهِّرْنِی فَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُرْجَمَ فَأُخْبِرَ بِذَلِکَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع- فَقَالَ کَیْفَ زَنَیْتِ قَالَتْ مَرَرْتُ بِالْبَادِیَةِ فَأَصَابَنِی عَطَشٌ شَدِیدٌ فَاسْتَسْقَیْتُ أَعْرَابِیّاً فَأَبَی أَنْ یَسْقِیَنِی إِلَّا أَنْ أُمَکِّنَهُ مِنْ نَفْسِی فَلَمَّا أَجْهَدَنِی الْعَطَشُ وَ خِفْتُ عَلَی نَفْسِی سَقَانِی فَأَمْکَنْتُهُ مِنْ نَفْسِی فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع تَزْوِیجٌ وَ رَبِّ الْکَعْبَةِ.

ترجمه:

*** از عبدالرحمن بن کثیر نقل شده که از امام صادق (ع) شنید: "زنی نزد عمر آمد و گفت: 'زنا کرده‌ام، مرا تطهیر کن.' عمر دستور داد او را سنگسار کنند. امیرالمؤمنین (ع) که از این موضوع مطلع شد، پرسید: 'چگونه زنا کردی؟' زن گفت: 'از بیابان گذر می‌کردم و تشنگی شدید به من رسید. از یک عرب آب خواستم، اما او قبول نکرد مگر اینکه خود را به او واگذار کنم. وقتی تشنگی مرا به شدت اذیت کرد و از مرگ ترسیدم، او به من آب داد و من خود را به او واگذار کردم.' امیرالمؤمنین (ع) فرمود: 'این ازدواج بود به خدای کعبه.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26507 - رقم الحدیث الباب: 9]

26507- 9- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ

عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی الْمُتْعَةِ قَالَ لَا بُدَّ مِنْ أَنْ یُصْدِقَهَا شَیْئاً قَلَّ أَوْ کَثُرَ وَ الصَّدَاقُ کُلُّ شَیْ‌ءٍ تَرَاضَیَا عَلَیْهِ فِی تَمَتُّعٍ أَوْ تَزْوِیجٍ بِغَیْرِ مُتْعَةٍ.

ترجمه:

از زراره از امام باقر (ع) در مورد متعه نقل شده که فرمود: "باید چیزی به او داده شود، کم یا زیاد، و مهریه هر چیزی است که بر آن توافق کنند، چه در متعه و چه در ازدواج دائم."

[رقم الحدیث الکلی: 26508 - رقم الحدیث الباب: 10]

26508- 10- ⁽¹⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ وَ عَبْدِ اللَّهِ ابْنَیْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَأَخْبَرَنِی أَنَّهَا حَلَالٌ وَ أَنَّهُ یُجْزِئُ فِیهَا الدِّرْهَمُ فَمَا فَوْقَهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ هُنَا ⁽³⁾وَ فِی الْمُهُورِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از علی بن رئاب نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'حلال است و در آن،یک درهم یا بیشتر کافی است.'"

22- بَابُ مَا یَجِبُ عَلَی الْمَرْأَةِ مِنْ عِدَّةِ الْمُتْعَةِ

اشارة

⁽⁵⁾22 بَابُ مَا یَجِبُ عَلَی الْمَرْأَةِ مِنْ عِدَّةِ الْمُتْعَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26509 - رقم الحدیث الباب: 1]

26509- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنْ کَانَتْ تَحِیضُ فَحَیْضَةٌ وَ إِنْ کَانَتْ لَا تَحِیضُ فَشَهْرٌ وَ نِصْفٌ.

ترجمه:

از زراره از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "اگر زن حیض می‌شود، یک حیض و اگر حیض نمی‌شود، یک ماه و نیم."

[رقم الحدیث الکلی: 26510 - رقم الحدیث الباب: 2]

26510- 2- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ

ع قَالَ: عِدَّةُ الْمُتْعَةِ خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً وَ الِاحْتِیَاطُ خَمْسٌ وَ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که امام باقر (ع) فرمود: "عده متعه چهل و پنج روز است و احتیاطاً چهل و پنج شب."

[رقم الحدیث الکلی: 26511 - رقم الحدیث الباب: 3]

26511- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: عِدَّةُ الْمُتْعَةِ خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً کَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ ع یَعْقِدُ بِیَدِهِ خَمْسَةً وَ أَرْبَعِینَ فَإِذَا جَازَ الْأَجَلُ کَانَتْ فُرْقَةٌ بِغَیْرِ طَلَاقٍ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از زراره نقل شده که گفت: "عده متعه چهل و پنج روز است. انگار که امام باقر (ع) را می‌بینم که با دستش چهل و پنج را نشان می‌دهد. وقتی مدت تمام شد، جدایی بدون طلاق خواهد بود."

[رقم الحدیث الکلی: 26512 - رقم الحدیث الباب: 4]

26512- 4- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ قُلْتُ: فَکَمْ عِدَّتُهَا فَقَالَ خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً أَوْ حَیْضَةٌ مُسْتَقِیمَةٌ.

ترجمه:

از عبدالله بن عمرو از امام صادق (ع) در حدیثی درباره متعه نقل شده که گفت: "پرسیدم: عده آن چقدر است؟ امام فرمود: 'چهل و پنج روز یا یک حیض کامل.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26513 - رقم الحدیث الباب: 5]

26513- 5- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمَرْأَةِ یَتَزَوَّجُهَا الرَّجُلُ مُتْعَةً ثُمَّ یُتَوَفَّی عَنْهَا هَلْ عَلَیْهَا الْعِدَّةُ فَقَالَ تَعْتَدُّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً وَ إِذَا انْقَضَتْ أَیَّامُهَا وَ هُوَ حَیٌّ فَحَیْضَةٌ وَ نِصْفٌ مِثْلُ مَا یَجِبُ عَلَی الْأَمَةِ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ کَمَا یَأْتِی فِی الْعِدَدِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن حجاج نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره زنی که با مردی متعه شده و سپس مرد فوت کرده پرسیدم. آیا بر زن عده واجب است؟ امام فرمود: 'عده او چهار ماه و ده روز است و اگر مدت او تمام شده و مرد زنده باشد، یک و نیم حیض مانند آنچه بر کنیز واجب است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26514 - رقم الحدیث الباب: 6]

26514- 6- ⁽²⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع عِدَّةُ الْمُتْعَةِ حَیْضَةٌ وَ قَالَ خَمْسَةٌ وَ أَرْبَعُونَ یَوْماً لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "شنیدم امام باقر (ع) فرمود: 'عده متعه یک حیض است و برای برخی از اصحابش فرمود: چهل و پنج روز.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26515 - رقم الحدیث الباب: 7]

26515- 7- ⁽³⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْإِحْتِجَاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ صَاحِبِ الزَّمَانِ ع أَنَّهُ کَتَبَ إِلَیْهِ فِی رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً بِشَیْ‌ءٍ مَعْلُومٍ إِلَی وَقْتٍ مَعْلُومٍ وَ بَقِیَ لَهُ عَلَیْهَا وَقْتٌ فَجَعَلَهَا فِی حِلٍّ مِمَّا بَقِیَ لَهُ عَلَیْهَا وَ قَدْ کَانَتْ طَمِثَتْ قَبْلَ أَنْ یَجْعَلَهَا فِی حِلٍّ مِنْ أَیَّامِهَا بِثَلَاثَةِ أَیَّامٍ أَ یَجُوزُ أَنْ یَتَزَوَّجَهَا رَجُلٌ (آخَرُ بِشَیْ‌ءٍ) ⁽⁴⁾مَعْلُومٍ إِلَی وَقْتٍ مَعْلُومٍ عِنْدَ طُهْرِهَا مِنْ هَذِهِ الْحَیْضَةِ أَوْ یَسْتَقْبِلُ بِهَا حَیْضَةً أُخْرَی فَأَجَابَ ع یَسْتَقْبِلُ بِهَا حَیْضَةً غَیْرَ تِلْکَ الْحَیْضَةِ لِأَنَّ أَقَلَّ الْعِدَّةِ حَیْضَةٌ وَ طُهْرَةٌ تَامَّةٌ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁶⁾وَ حُکْمُ الْحَیْضَةِ مَحْمُولٌ عَلَی أَنَّهُ لَا یَجِبُ عَلَیْهَا إِکْمَالُ الثَّانِیَةِ بَلْ یَکْفِی الدُّخُولُ فِیهَا لِتَحَقُّقِ طُهْرَیْنِ وَ إِنْ تَوَقَّفَ الْوَطْءُ عَلَی إِکْمَالِ الثَّانِیَةِ وَ یَأْتِی مَا یُؤَیِّدُ ذَلِکَ فِی الْعِدَدِ ⁽⁷⁾وَ قَدْ وَرَدَ فِی عِدَّةِ أَحَادِیثَ کَمَا مَضَی ⁽⁸⁾وَ یَأْتِی أَنَّ الْمُتْعَةَ بِمَنْزِلَةِ الْأَمَةِ ⁽⁹⁾وَ یَأْتِی أَنَ

عِدَّةَ الْأَمَةِ قُرْءَانِ وَ هُمَا طُهْرَانِ ⁽¹⁾وَ یُمْکِنُ تَخْصِیصُ الْحَیْضَتَیْنِ بِالْحُرَّةِ وَ الْحَیْضَةِ بِالْأَمَةِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی عِدَّةُ الْمُتْعَةِ مِنَ الْوَفَاةِ وَ فِی الْحَمْلِ فِی الْعِدَدِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از محمد بن عبدالله بن جعفر الحميری از صاحب الزمان (ع) نقل شده که نوشت: "در مردی که زنی را با مبلغ معینی تا مدت معینی به ازدواج درآورده، و مدتی از آن باقی مانده بود، و او زن را از باقی‌مانده زمان بخشید. زن سه روز قبل از آن حیض شده بود. آیا مردی دیگر می‌تواند با او با مبلغ معینی تا مدت معینی ازدواج کند وقتی از این حیض پاک شود یا باید حیض دیگری را بگذراند؟" امام جواب داد: "باید حیض دیگری را بگذراند، زیرا کمترین عده یک حیض و یک طهر کامل است."

می‌گویم: و آنچه که نشانگر این است، و آنچه که نشانگر اوست، می‌آید. حکم حیض مربوط به این است که لازم نیست او حیض دوم را کامل کند بلکه ورود به آن کافی است تا دو طهر محقق شود و اگر وطء منوط به اتمام حیض دوم باشد، آنچه که در باب عده‌ها آمده است، تأیید کننده این موضوع است. همان طور که در احادیث آمده و ادامه دارد که متعه مانند کنیز است و نیز آمده که عده کنیز دو قرء (دو طهر) است و می‌توان حیض دو تایی را به آزاده و حیض یک تایی را به کنیز خاص کرد و عده متعه از وفات و در حمل در عده‌ها آمده است.

23- بَابُ أَنَّ الْمَرْأَةَ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا مَعَ الدُّخُولِ لَا یَجُوزُ لَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ بِغَیْرِ الزَّوْجِ إِلَّا بَعْدَ الْعِدَّةِ وَ یَجُوزُ أَنْ تَتَزَوَّجَ بِهِ فِیهَا

اشارة

⁽⁴⁾23 بَابُ أَنَّ الْمَرْأَةَ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا مَعَ الدُّخُولِ لَا یَجُوزُ لَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ بِغَیْرِ الزَّوْجِ إِلَّا بَعْدَ الْعِدَّةِ وَ یَجُوزُ أَنْ تَتَزَوَّجَ بِهِ فِیهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26516 - رقم الحدیث الباب: 1]

26516- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ إِنْ أَرَادَ أَنْ یَسْتَقْبِلَ أَمْراً جَدِیداً فَعَلَ وَ لَیْسَ عَلَیْهَا الْعِدَّةُ مِنْهُ وَ عَلَیْهَا مِنْ غَیْرِهِ خَمْسٌ وَ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً.

ترجمه:

از محمد بن مسلم در حدیثی نقل شده که او از امام صادق (ع) درباره متعه پرسید. امام فرمود: "اگر بخواهد امر(متعه) جدیدی را آغاز کند، می‌تواند این کار را انجام دهد و بر او (زن) از او (مرد) عده‌ای واجب نیست، ولی از غیر او (مرد دیگر) چهل و پنج شب عده دارد."

[رقم الحدیث الکلی: 26517 - رقم الحدیث الباب: 2]

26517- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی نَجْرَانَ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: لَا بَأْسَ أَنْ تَزِیدَکَ وَ تَزِیدَهَا إِذَا انْقَطَعَ الْأَجَلُ فِیمَا بَیْنَکُمَا تَقُولُ لَهَا اسْتَحْلَلْتُکِ بِأَجَلٍ آخَرَ بِرِضًا مِنْهَا وَ لَا یَحِلُّ ذَلِکَ لِغَیْرِکَ حَتَّی تَنْقَضِیَ عِدَّتُهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده که گفت: "هیچ اشکالی ندارد که مدت ازدواج موقتتان را تمدید کنید اگر مدت آن تمام شده باشد، به او بگویید که با رضایتش به مدت دیگری استحلال کرده‌اید و برای دیگران جایز نیست تا عده او تمام شود."

[رقم الحدیث الکلی: 26518 - رقم الحدیث الباب: 3]

26518- 3- ⁽⁸⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ رَوَاهُ

قَالَ: إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً کَانَ عَلَیْهَا عِدَّةٌ لِغَیْرِهِ فَإِذَا أَرَادَ هُوَ أَنْ یَتَزَوَّجَهَا لَمْ یَکُنْ عَلَیْهَا عِدَّةٌ یَتَزَوَّجُهَا إِذَا شَاءَ.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از راوی نقل شده که گفت: "اگر مردی زنی را به عقد متعه درآورد، زن برای غیر او عده دارد، اما اگر بخواهد دوباره با او ازدواج کند، زن عده‌ای ندارد و می‌تواند هر زمانی که بخواهد با او ازدواج کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26519 - رقم الحدیث الباب: 4]

26519- 4- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: فَإِذَا جَاءَ الْأَجَلُ یَعْنِی فِی الْمُتْعَةِ کَانَتْ فُرْقَةٌ بِغَیْرِ طَلَاقٍ فَإِنْ شَاءَ أَنْ یَزِیدَ فَلَا بُدَّ أَنْ یُصْدِقَهَا شَیْئاً قَلَّ أَوْ کَثُرَ.

ترجمه:

از زراره از امام باقر (ع) در حدیثی نقل شده که فرمود: "وقتی مدت متعه به پایان می‌رسد، جدایی بدون طلاق خواهد بود. اگر بخواهد مدت را تمدید کند، باید چیزی به او بدهد، کم یا زیاد."

[رقم الحدیث الکلی: 26520 - رقم الحدیث الباب: 5]

26520- 5- ⁽²⁾سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ فِی بَصَائِرِ الدَّرَجَاتِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الرَّبِیعِ الصَّحَّافِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ صَبَّاحٍ الْمَدَایِنِیِّ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی کِتَابِهِ إِلَیْهِ وَ أَمَّا مَا ذَکَرْتَ أَنَّهُمْ یَتَرَادَفُونَ الْمَرْأَةَ الْوَاحِدَةَ فَأَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ یَکُونَ ذَلِکَ مِنْ دِینِ اللَّهِ وَ دِینِ رَسُولِهِ- إِنَّمَا دِینُهُ أَنْ یُحِلَّ مَا أَحَلَّ اللَّهُ وَ یُحَرِّمَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَ إِنَّ مِمَّا أَحَلَّ اللَّهُ الْمُتْعَةَ مِنَ النِّسَاءِ فِی کِتَابِهِ وَ الْمُتْعَةَ مِنَ الْحَجِّ أَحَلَّهُمَا اللَّهُ ثُمَّ لَمْ یُحَرِّمْهُمَا فَإِذَا أَرَادَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ أَنْ یَتَمَتَّعَ مِنَ الْمَرْأَةِ فَعَلَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَ عَلَی کِتَابِهِ وَ سُنَّةِ نَبِیِّهِ نِکَاحاً غَیْرَ سِفَاحٍ مَا تَرَاضَیَا عَلَی مَا أَحَبَّا مِنَ الْأَجْرِ کَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽³⁾إِنْ هُمَا أَحَبَّا مَدَّا فِی الْأَجَلِ عَلَی ذَلِکَ الْأَجْرِ أَوْ مَا أَحَبَّا فِی آخِرِ یَوْمٍ مِنْ أَجَلِهَا قَبْلَ أَنْ یَنْقَضِیَ الْأَجَلُ مِثْلُ غُرُوبِ الشَّمْسِ مَدَّا فِیهِ وَ زَادَا فِی الْأَجَلِ مَا أَحَبَّا فَإِنْ مَضَی آخِرُ یَوْمٍ مِنْهُ لَمْ یَصْلُحْ إِلَّا بِأَمْرٍ مُسْتَقْبِلٍ وَ لَیْسَ بَیْنَهُمَا عِدَّةٌ إِلَّا لِرَجُلٍ سِوَاهُ فَإِنْ أَرَادَتْ سِوَاهُ اعْتَدَّتْ خَمْسَةً وَ أَرْبَعِینَ یَوْماً وَ لَیْسَ بَیْنَهُمَا مِیرَاثٌ ثُمَّ إِنْ شَاءَتْ تَمَتَّعَتْ مِنْ آخَرَ فَهَذَا حَلَالٌ لَهَا إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ إِنْ شَاءَتْ تَمَتَّعَتْ مِنْهُ أَبَداً وَ إِنْ شَاءَتْ مِنْ عِشْرِینَ بَعْدَ أَنْ تَعْتَدَّ مِنْ کُلِّ مَنْ فَارَقَتْهُ خَمْسَةً وَ أَرْبَعِینَ یَوْماً

کُلُّ هَذَا لَهَا حَلَالٌ عَلَی حُدُودِ اللَّهِ الَّتِی بَیَّنَهَا عَلَی لِسَانِ رَسُولِهِ- وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ⁽¹⁾.

وَ رَوَاهُ الصَّفَّارُ فِی بَصَائِرِ الدَّرَجَاتِ الْکَبِیرِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الرَّبِیعِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از مفضل بن عمر از امام صادق (ع) در نامه‌ای به او نقل شده که فرمود: "آنچه را که ذکر کردی که آن‌ها زن واحد را پشت سر هم می‌گیرند، به خدا پناه می‌برم که این از دین خدا و دین رسولش باشد. دین او این است که حلال کند آنچه خدا حلال کرده و حرام کند آنچه خدا حرام کرده است. و از آنچه خدا حلال کرده، متعه زنان و متعه حج در کتابش آمده است و خدا آن‌ها را حلال کرده و سپس حرام نکرده است. پس اگر مرد مسلمانی بخواهد از زن بهره‌مند شود، طبق کتاب خدا و سنت پیامبرش می‌تواند نکاحی غیر از زنا باشد، هر چه بخواهند از اجر توافق کنند همان‌طور که خداوند عزوجل فرمود: 'پس هرگاه بهره‌مند شدید از آن‌ها، اجرشان را به عنوان فریضه بدهید و بر شما گناهی نیست در آنچه پس از فریضه به رضایت توافق کردید' (سوره نساء، آیه 24). اگر هر دوی آن‌ها بخواهند مدت را تمدید کنند، می‌توانند در اواخر روز از مدت قبل از پایان آن تمدید کنند مثل غروب خورشید و مدت را افزایش دهند هر چقدر بخواهند. اگر روز آخر به پایان رسید، تمدید نمی‌شود مگر با امر جدیدی و میان آن‌ها عده‌ای نیست مگر برای مرد دیگری. اگر زن دیگری را بخواهد، باید پنجاه و پنج روز عده نگه دارد و میان آن‌ها میراثی نیست. سپس اگر بخواهد می‌تواند با دیگری متعه کند و این تا روز قیامت برای او حلال است. اگر بخواهد با او دائماً متعه کند یا با بیست نفر دیگر، بعد از اینکه از هر کسی که جدا شد، پنجاه و پنج روز عده نگه دارد، همه این‌ها برای او حلال است طبق حدودی که خداوند بر زبان رسولش بیان کرده است و هر کس که از حدود خدا تجاوز کند، به خود ستم کرده است."

[رقم الحدیث الکلی: 26521 - رقم الحدیث الباب: 6]

26521- 6- ⁽³⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی الْمُتْعَةِ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁴⁾قَالَ لَا بَأْسَ بِأَنْ تَزِیدَهَا وَ تَزِیدَکَ إِذَا انْقَطَعَ الْأَجَلُ بَیْنَکُمَا فَتَقُولَ اسْتَحْلَلْتُکِ بِأَمْرٍ ⁽⁵⁾آخَرَ بِرِضًا مِنْهَا وَ لَا تَحِلُّ لِغَیْرِکَ حَتَّی تَنْقَضِیَ عِدَّتُهَا وَ عِدَّتُهَا حَیْضَتَانِ.

ترجمه:

از ابی بصیر از امام باقر (ع) درباره متعه نقل شده که فرمود: "این آیه نازل شده: 'پس هرگاه از آنان بهره‌مند شدید، اجرشان را به عنوان فریضه بدهید و بر شما گناهی نیست در آنچه پس از فریضه به رضایت توافق کردید' (سوره نساء، آیه 24). امام فرمود: 'هیچ اشکالی ندارد که مدت ازدواج موقتتان را تمدید کنید اگر مدت آن تمام شده باشد، به او بگویید که با رضایتش به مدت دیگری استحلال کرده‌اید و برای دیگران جایز نیست تا عده او تمام شود و عده او دو حیض است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26522 - رقم الحدیث الباب: 7]

26522- 7- ⁽⁶⁾وَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَّهُ کَانَ یَقْرَأُ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِیضَةً وَ لَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِیمَا تَرَاضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁷⁾فَقَالَ هُوَ أَنْ یَتَزَوَّجَهَا إِلَی أَجَلٍ ثُمَّ یُحْدِثَ شَیْئاً بَعْدَ الْأَجَلِ.

ترجمه:

از ابی بصیر از امام باقر (ع) نقل شده که ایشان این آیه را می‌خواندند: "پس هرگاه از آنان بهره‌مند شدید، تا مدت معینی اجرشان را به عنوان فریضه بدهید و بر شما گناهی نیست در آنچه پس از فریضه به رضایت توافق کردید" (سوره نساء، آیه 24). ایشان فرمود: "این به این معنا است که تا مدت معینی با او ازدواج کند و سپس بعد از آن مدت، چیزی اضافه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26523 - رقم الحدیث الباب: 8]

26523- 8- ⁽⁸⁾وَ عَنْ عَبْدِ السَّلَامِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ لا جُناحَ عَلَیْکُمْ فِیما تَراضَیْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِیضَةِ ⁽⁹⁾قُلْتُ إِنْ أَرَادَ أَنْ یَزِیدَهَا وَ یَزْدَادَ قَبْلَ انْقِضَاءِ الْأَجَلِ الَّذِی أُجِّلَ قَالَ لَا بَأْسَ بِأَنْ یَکُونَ

ذَلِکَ بِرِضًا مِنْهُ وَ مِنْهَا بِالْأَجَلِ وَ الْوَقْتِ وَ قَالَ یَزِیدُهَا بَعْدَ مَا یَمْضِی الْأَجَلُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ هُنَا وَ فِی الْعِدَدِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از عبدالسلام از امام صادق (ع) درباره این آیه نقل شده که فرمود: "بر شما گناهی نیست در آنچه پس از فریضه به رضایت توافق کردید" (سوره نساء، آیه 24). گفتم: "اگر بخواهد قبل از انقضای اجلی که مقرر شده است، مدت را افزایش دهد، آیا اشکالی دارد؟" فرمود: "هیچ اشکالی ندارد که این با رضایت او و او (زن) باشد با مدت و زمان و فرمود که او می‌تواند بعد از پایان مدت، مدت را افزایش دهد."

24- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الْمُتْعَةِ بِالْمُتَمَتَّعِ بِهَا قَبْلَ انْقِضَاءِ الْمُدَّةِ فَإِنْ وَهَبَهَا إِیَّاهَا زَوْجُهَا جَازَ لَهُ ذَلِکَ‌

اشارة

⁽³⁾24 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الْمُتْعَةِ بِالْمُتَمَتَّعِ بِهَا قَبْلَ انْقِضَاءِ الْمُدَّةِ فَإِنْ وَهَبَهَا إِیَّاهَا زَوْجُهَا جَازَ لَهُ ذَلِکَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26524 - رقم الحدیث الباب: 1]

26524- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ بِالسَّنَدِ السَّابِقِ فِی صِیغَةِ الْمُتْعَةِ ⁽⁵⁾عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الرَّجُلُ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً فَیَتَزَوَّجُهَا عَلَی شَهْرٍ ثُمَّ إِنَّهَا تَقَعُ فِی قَلْبِهِ فَیُحِبُّ أَنْ یَکُونَ شَرْطُهُ أَکْثَرَ مِنْ شَهْرٍ فَهَلْ یَجُوزُ أَنْ یَزِیدَهَا فِی أَجْرِهَا وَ یَزْدَادَ فِی الْأَیَّامِ قَبْلَ أَنْ تَنْقَضِیَ أَیَّامُهُ الَّتِی شَرَطَ عَلَیْهَا فَقَالَ لَا یَجُوزُ شَرْطَانِ فِی شَرْطٍ قُلْتُ کَیْفَ یَصْنَعُ قَالَ یَتَصَدَّقُ عَلَیْهَا بِمَا بَقِیَ مِنَ الْأَیَّامِ ثُمَّ یَسْتَأْنِفُ شَرْطاً جَدِیداً.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁶⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ ⁽⁷⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از ابان بن تغلب نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: مردی با زنی متعه کرده و مدتش را یک ماه قرار داده است. سپس زن در دلش جا پیدا کرده و دوست دارد مدت بیشتری با او باشد. آیا می‌تواند قبل از انقضای مدت، مدت را افزایش دهد؟ امام فرمود: 'دو شرط در یک شرط جایز نیست.' گفتم: 'چگونه عمل کند؟' امام فرمود: 'روزهایی که باقی مانده است به او ببخشد و سپس شرط جدیدی را آغاز کند.'"

25- بَابُ وُجُوبِ کَوْنِ الْأَجَلِ فِی الْمُتْعَةِ مَعْلُوماً مَضْبُوطاً وَ حُکْمِ السَّاعَةِ وَ السَّاعَتَیْنِ وَ أَنَّهُ یَجُوزُ اشْتِرَاطُ الْمَرَّةِ وَ الْمَرَّاتِ مَعَ تَعْیِینِ الْأَجَلِ‌

اشارة

⁽¹⁾25 بَابُ وُجُوبِ کَوْنِ الْأَجَلِ فِی الْمُتْعَةِ مَعْلُوماً مَضْبُوطاً وَ حُکْمِ السَّاعَةِ وَ السَّاعَتَیْنِ وَ أَنَّهُ یَجُوزُ اشْتِرَاطُ الْمَرَّةِ وَ الْمَرَّاتِ مَعَ تَعْیِینِ الْأَجَلِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26525 - رقم الحدیث الباب: 1]

26525- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ الرَّجُلُ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً سَنَةً أَوْ أَقَلَّ أَوْ أَکْثَرَ قَالَ إِذَا کَانَ شَیْئاً مَعْلُوماً إِلَی أَجَلٍ مَعْلُومٍ قَالَ قُلْتُ: وَ تَبِینُ بِغَیْرِ طَلَاقٍ قَالَ نَعَمْ.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "به او گفتم: مردی با زنی به مدت یک سال، کمتر یا بیشتر به متعه ازدواج می‌کند." امام فرمود: "اگر مدت معینی باشد." گفتم: "آیا بدون طلاق جدا می‌شوند؟" امام فرمود: "بله."

[رقم الحدیث الکلی: 26526 - رقم الحدیث الباب: 2]

26526- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لَهُ هَلْ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ الرَّجُلُ مِنَ الْمَرْأَةِ سَاعَةً أَوْ سَاعَتَیْنِ فَقَالَ السَّاعَةُ وَ السَّاعَتَانِ لَا یُوقَفُ عَلَی حَدِّهِمَا وَ لَکِنَّ الْعَرْدَ وَ الْعَرْدَیْنِ ⁽⁴⁾

أَقُولُ: لَعَلَّ الْمُرَادَ أَنَّ السَّاعَةَ وَ السَّاعَتَیْنِ أَجَلَانِ مَجْهُولَانِ عِنْدَ الزَّوْجَیْنِ غَالِباً فَلَا یَجُوزُ تَعْیِینُهُمَا فِی الْمُتْعَةِ أَوْ أَنَّهُ فَهِمَ مِنَ السَّائِلِ أَنَّهُ یُرِیدُ تَعْیِینَ الْمَرَّاتِ وَ أَنَّهُ کَنَّی عَنْهَا بِالسَّاعَاتِ فَأَذِنَ لَهُ أَنْ یَشْرِطَ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَیْنِ مَعَ تَعْیِینِ الْیَوْمِ وَ الْیَوْمَیْنِ فَإِنَّ الْوَاوَ تَدُلُّ عَلَی الْجَمْعِ وَ لَا یَلْزَمُ کَوْنُهَا بِمَعْنَی أَوْ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ.

ترجمه:

از زراره نقل شده که گفت: "به او گفتم آیا مرد می‌تواند به مدت یک ساعت یا دو ساعت با زنی متعه کند؟ فرمود: ساعت و دو ساعت برای آن محدودیتی تعیین نشده است، اما یک وعده، دو وعده، یک روز، دو روز، و شب و موارد مشابه آن تعیین شده است."

می‌گویم: شاید مقصود این باشد که ساعت و دو ساعت به طور غالب نزد زوجین مدت ناشناخته‌ای است و تعیین آن‌ها در متعه جایز نیست، یا اینکه از پرسش‌کننده فهمیده است که منظور تعیین دفعات است و با ساعت‌ها از آن کنایه زده است. لذا اجازه داده که یک‌بار یا دوبار با تعیین روز و دو روز شرط کند. زیرا حرف "و" دلالت بر جمع دارد و لازم نیست که به معنای "یا" باشد و خدا داناتر است.

[رقم الحدیث الکلی: 26527 - رقم الحدیث الباب: 3]

26527- 3- ⁽⁵⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ

عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: یُشَارِطُهَا مَا شَاءَ مِنَ الْأَیَّامِ.

ترجمه:

از عمر بن حنظله از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "می‌تواند شرط کند هر چند روز که بخواهد."

[رقم الحدیث الکلی: 26528 - رقم الحدیث الباب: 4]

26528- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْهُمْ عَنْ سَهْلٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ رَجُلٍ سَمَّاهُ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ عَلَی عَرْدٍ وَاحِدٍ فَقَالَ لَا بَأْسَ وَ لَکِنْ إِذَا فَرَغَ فَلْیُحَوِّلْ وَجْهَهُ وَ لَا یَنْظُرْ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽²⁾

وَ کَذَا کُلُّ مَا قَبْلَهُ أَقُولُ: تَقَدَّمَ الْوَجْهُ فِی مِثْلِهِ ⁽³⁾وَ قَدْ أَشَارَ إِلَیْهِ الشَّیْخُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از قاسم بن محمد از مردی نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره مردی که با زنی به یک وعده ازدواج موقت می‌کند، پرسیدم. امام فرمود: 'اشکالی ندارد، اما وقتی کارش تمام شد، باید صورتش را برگرداند و نگاه نکند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26529 - رقم الحدیث الباب: 5]

26529- 5- ⁽⁵⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ⁽⁶⁾عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ قَالَ: أَرْسَلْتُ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ ع کَمْ أَدْنَی أَجَلِ الْمُتْعَةِ هَلْ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ الرَّجُلُ بِشَرْطِ مَرَّةٍ وَاحِدَةٍ قَالَ نَعَمْ.

أَقُولُ: تَقَدَّمَ الْوَجْهُ فِی مِثْلِهِ ⁽⁷⁾وَ قَدْ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی مَضْمُونِ الْبَابِ ⁽⁸⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁹⁾.

ترجمه:

از خلف بن حماد نقل شده که گفت: "از امام کاظم (ع) پرسیدم که کمترین مدت متعه چقدر است؟ آیا مرد می‌تواند با شرط یک مرتبه ازدواج موقت کند؟ امام فرمود: 'بله.'"

26- بَابُ أَنَّهُ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِالْمَرْأَةِ الْوَاحِدَةِ مِرَاراً کَثِیرَةً وَ لَا تَحْرُمُ فِی الثَّالِثَةِ وَ لَا فِی التَّاسِعَةِ کَالْمُطَلَّقَةِ بَلْ هِیَ کَالْأَمَةِ

اشارة

⁽¹⁾26 بَابُ أَنَّهُ یَجُوزُ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِالْمَرْأَةِ الْوَاحِدَةِ مِرَاراً کَثِیرَةً وَ لَا تَحْرُمُ فِی الثَّالِثَةِ وَ لَا فِی التَّاسِعَةِ کَالْمُطَلَّقَةِ بَلْ هِیَ کَالْأَمَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26530 - رقم الحدیث الباب: 1]

26530- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ الرَّجُلُ یَتَزَوَّجُ الْمُتْعَةَ وَ یَنْقَضِی شَرْطُهَا ثُمَّ یَتَزَوَّجُهَا رَجُلٌ آخَرُ حَتَّی بَانَتْ مِنْهُ ثُمَّ یَتَزَوَّجُهَا الْأَوَّلُ حَتَّی بَانَتْ مِنْهُ ثَلَاثاً وَ تَزَوَّجَتْ ثَلَاثَةَ أَزْوَاجٍ یَحِلُّ لِلْأَوَّلِ أَنْ یَتَزَوَّجَهَا قَالَ نَعَمْ کَمْ شَاءَ لَیْسَ هَذِهِ مِثْلَ الْحُرَّةِ هَذِهِ مُسْتَأْجَرَةٌ وَ هِیَ بِمَنْزِلَةِ الْإِمَاءِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ نَحْوَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از زراره از امام باقر (ع) نقل شده که گفت: "به او گفتم آیا مردی که به متعه ازدواج کرده و مدت آن تمام شده است، سپس مرد دیگری با او ازدواج کرده و از او جدا شده است، سپس دوباره با مرد اول ازدواج کرده و سه بار این کار را انجام داده است، آیا برای مرد اول جایز است که با او ازدواج کند؟ امام فرمود: 'بله، هر چند بار که بخواهد، این زن مانند زن آزاد نیست، او اجاره‌ای است و مانند کنیزان است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26531 - رقم الحدیث الباب: 2]

26531- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الرَّجُلِ یَتَمَتَّعُ مِنَ الْمَرْأَةِ الْمَرَّاتِ قَالَ لَا بَأْسَ یَتَمَتَّعُ مِنْهَا مَا شَاءَ.

ترجمه:

از ابان از برخی از اصحابش از امام صادق (ع) درباره مردی که چندین بار با زنی متعه می‌کند نقل شده که فرمود: "اشکالی ندارد، هر چند بار که بخواهد می‌تواند متعه کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26532 - رقم الحدیث الباب: 3]

26532- 3- ⁽⁵⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً مُتْعَةً کَمْ مَرَّةً یُرَدِّدُهَا وَ یُعِیدُ التَّزْوِیجَ قَالَ مَا أَحَبَّ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ بِالْعُمُومِ وَ الْإِطْلَاقِ ⁽⁶⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از علی بن جعفر از برادرش امام موسی بن جعفر (ع) نقل شده که فرمود: "از او پرسیدم: مردی که با زنی به ازدواج موقت درآید، چند بار می‌تواند این ازدواج را تکرار کند؟ امام فرمود: 'هر چند بار که بخواهد.'"

27- بَابُ جَوَازِ حَبْسِ الْمَهْرِ عَنِ الْمَرْأَةِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا بِقَدْرِ مَا تُخْلِفُ مِنَ الْمُدَّةِ إِلَّا أَیَّامَ حَیْضِهَا فَإِنَّهَا لَهَا

اشارة

⁽¹⁾27 بَابُ جَوَازِ حَبْسِ الْمَهْرِ عَنِ الْمَرْأَةِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا بِقَدْرِ مَا تُخْلِفُ مِنَ الْمُدَّةِ إِلَّا أَیَّامَ حَیْضِهَا فَإِنَّهَا لَهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26533 - رقم الحدیث الباب: 1]

26533- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ شَهْراً فَتُرِیدُ مِنِّی الْمَهْرَ کَمَلًا وَ أَتَخَوَّفُ أَنْ تُخْلِفَنِی قَالَ ⁽³⁾یَجُوزُ أَنْ تَحْبِسَ مَا قَدَرْتَ عَلَیْهِ فَإِنْ هِیَ أَخْلَفَتْکَ فَخُذْ مِنْهَا بِقَدْرِ مَا تُخْلِفُکَ.

ترجمه:

از عمر بن حنظله نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: مردی با زنی به مدت یک ماه ازدواج می‌کند و او مهریه کامل می‌خواهد و من می‌ترسم که خلف وعده کند. امام فرمود: 'جایز است که به هر میزان می‌توانی از مهریه نگه داری، و اگر او خلف وعده کرد، به میزان خلف وعده از او بگیر.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26534 - رقم الحدیث الباب: 2]

26534- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ أَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ شَهْراً فَأَحْبِسُ عَنْهَا شَیْئاً فَقَالَ نَعَمْ خُذْ مِنْهَا بِقَدْرِ مَا تُخْلِفُکَ إِنْ کَانَ نِصْفَ شَهْرٍ فَالنِّصْفَ وَ إِنْ کَانَ ثُلُثاً فَالثُّلُثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از عمر بن حنظله نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: مردی با زنی به مدت یک ماه ازدواج می‌کند و مقداری از مهریه را نزد خود نگه می‌دارد. امام فرمود: 'بله، می‌تواند به میزان خلف وعده‌ای که از او (زن) بگیرد. اگر نصف ماه باشد، نصف، و اگر یک سوم باشد، یک سوم.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26535 - رقم الحدیث الباب: 3]

26535- 3- ⁽⁷⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ ع ⁽⁸⁾یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً

تَشْتَرِطُ لَهُ أَنْ تَأْتِیَهُ کُلَّ یَوْمٍ حَتَّی تُوَفِّیَهُ شَرْطَهُ أَوْ یَشْتَرِطُ أَیَّاماً مَعْلُومَةً تَأْتِیهِ فَتَغْدِرُ بِهِ فَلَا تَأْتِیهِ عَلَی مَا شَرَطَهُ عَلَیْهَا فَهَلْ یَصْلُحُ لَهُ أَنْ یُحَاسِبَهَا عَلَی مَا لَمْ تَأْتِهِ مِنَ الْأَیَّامِ فَیَحْبِسَ عَنْهَا بِحِسَابِ ذَلِکَ قَالَ نَعَمْ یَنْظُرُ إِلَی مَا قَطَعَتْ مِنَ الشَّرْطِ فَیَحْبِسُ عَنْهَا مِنْ مَهْرِهَا مِقْدَارَ مَا لَمْ تَفِ لَهُ مَا خَلَا أَیَّامَ الطَّمْثِ فَإِنَّهَا لَهَا وَ لَا یَکُونُ لَهَا إِلَّا مَا أَحَلَّ لَهُ فَرْجَهَا.

ترجمه:

از اسحاق بن عمار نقل شده که گفت: "به امام کاظم (ع) گفتم: مردی با زنی به متعه ازدواج می‌کند و شرط می‌گذارد که هر روز نزد او بیاید تا شرطش را ادا کند، یا روزهای معینی را شرط می‌گذارد که نزد او بیاید، اما زن به وعده خود عمل نمی‌کند. آیا مرد می‌تواند او را بابت روزهایی که نیامده، محاسبه کند و از مهریه‌اش کم کند؟ امام فرمود: 'بله، باید به آنچه که از شرط خود قطع کرده، نگاه کند و به میزان روزهایی که وعده داده بود و نیامده، از مهریه‌اش کم کند، مگر روزهای طمث (عادت ماهیانه) که برای زن است و او فقط حق دارد چیزی را که شرعاً حلال است برای مرد انجام دهد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26536 - رقم الحدیث الباب: 4]

26536- 4- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَی عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ شَهْراً بِشَیْ‌ءٍ مُسَمًّی فَتَأْتِی بَعْضَ الشَّهْرِ وَ لَا تَفِی بِبَعْضٍ قَالَ یُحْبَسُ عَنْهَا مِنْ صَدَاقِهَا مِقْدَارُ مَا احْتَسَبَتْ عَنْکَ إِلَّا أَیَّامَ حَیْضِهَا فَإِنَّهَا لَهَا.

ترجمه:

از عمر بن حنظله نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: مردی با زنی به مدت یک ماه با مبلغ معینی ازدواج می‌کند، اما زن بخشی از ماه را نمی‌آید و به وعده خود عمل نمی‌کند. امام فرمود: 'می‌توان از مهریه‌اش به میزان روزهایی که نیامده، کم کرد، مگر روزهای حیض او که برای خودش است.'"

28- بَابُ أَنَّ الْمَرْأَةَ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا إِذَا ظَهَرَ لَهَا زَوْجٌ وَ قَدْ بَقِیَ مِنْ مَهْرِهَا شَیْ‌ءٌ سَقَطَ عَنِ الْمُتَمَتِّعِ وَ بَطَلَ الْعَقْدُ

اشارة

⁽²⁾28 بَابُ أَنَّ الْمَرْأَةَ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا إِذَا ظَهَرَ لَهَا زَوْجٌ وَ قَدْ بَقِیَ مِنْ مَهْرِهَا شَیْ‌ءٌ سَقَطَ عَنِ الْمُتَمَتِّعِ وَ بَطَلَ الْعَقْدُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26537 - رقم الحدیث الباب: 1]

26537- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا بَقِیَ عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ مِنَ الْمَهْرِ وَ عَلِمَ أَنَّ لَهَا زَوْجاً فَمَا أَخَذَتْهُ فَلَهَا بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا وَ یَحْبِسُ عَلَیْهَا مَا بَقِیَ عِنْدَهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از حفص بن بختری از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "اگر مقداری از مهریه بر عهده مرد باقی‌مانده باشد و بداند که زن شوهردار است، آنچه را که گرفته است، به سبب استحلال فرج او بوده و می‌تواند مابقی مهریه را نزد خود نگه دارد."

[رقم الحدیث الکلی: 26538 - رقم الحدیث الباب: 1]

26538- 1- ⁽⁵⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَشْیَمَ قَالَ کَتَبَ إِلَیْهِ الرَّیَّانُ بْنُ شَبِیبٍ یَعْنِی أَبَا الْحَسَنِ ع- الرَّجُلُ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً بِمَهْرٍ إِلَی أَجَلٍ مَعْلُومٍ وَ أَعْطَاهَا بَعْضَ مَهْرِهَا وَ أَخَّرَتْهُ

بِالْبَاقِی ثُمَّ دَخَلَ بِهَا وَ عَلِمَ بَعْدَ دُخُولِهِ بِهَا قَبْلَ أَنْ یُوَفِّیَهَا بَاقِیَ مَهْرِهَا أَنَّهَا زَوَّجَتْهُ نَفْسَهَا وَ لَهَا زَوْجٌ مُقِیمٌ مَعَهَا أَ یَجُوزُ لَهُ حَبْسُ بَاقِی مَهْرِهَا أَمْ لَا یَجُوزُ فَکَتَبَ لَا یُعْطِیهَا شَیْئاً لِأَنَّهَا عَصَتِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ هُنَا ⁽¹⁾وَ عَلَی بُطْلَانِ الْعَقْدِ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از علی بن احمد بن اشیم نقل شده که گفت: "ریّان بن شبیب به امام کاظم (ع) نوشت: 'مردی با زنی به ازدواج موقت در آمد و مقداری از مهریه‌اش را به او داد و مابقی را به تأخیر انداخت. سپس با او همبستر شد و بعد از همبستری متوجه شد که زن شوهر دارد و با او در یک خانه زندگی می‌کند. آیا مرد می‌تواند مابقی مهریه را به او ندهد؟' امام کاظم (ع) نوشت: 'هیچ چیزی به او ندهد، زیرا او نافرمانی خداوند عزوجل را کرده است.'"

29- بَابُ أَنَّ مَنْ تَمَتَّعَ امْرَأَةً ثُمَّ وَهَبَهَا الْمُدَّةَ قَبْلَ الدُّخُولِ أَوْ بَعْدَهُ لَمْ یَجُزْ لَهُ الرُّجُوعُ‌

اشارة

⁽⁴⁾29 بَابُ أَنَّ مَنْ تَمَتَّعَ امْرَأَةً ثُمَّ وَهَبَهَا الْمُدَّةَ قَبْلَ الدُّخُولِ أَوْ بَعْدَهُ لَمْ یَجُزْ لَهُ الرُّجُوعُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26539 - رقم الحدیث الباب: 1]

26539- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَیْهِ أَسْأَلُهُ عَنْ رَجُلٍ تَمَتَّعَ بِامْرَأَةٍ ثُمَّ وَهَبَ لَهَا أَیَّامَهَا قَبْلَ أَنْ یُفْضِیَ إِلَیْهَا أَوْ وَهَبَ لَهَا أَیَّامَهَا بَعْدَ مَا أَفْضَی إِلَیْهَا هَلْ لَهُ أَنْ یَرْجِعَ فِیمَا وَهَبَ لَهَا مِنْ ذَلِکَ فَوَقَّعَ ع لَا یَرْجِعُ.

ترجمه:

از علی بن ریاب نقل شده که گفت: "به او نوشتم و از او پرسیدم درباره مردی که با زنی متعه می‌کند و سپس روزهای خود را به او می‌بخشد قبل از اینکه با او همبستر شود، یا روزهای خود را بعد از همبستری به او می‌بخشد، آیا می‌تواند از آنچه به او بخشیده است، بازگردد؟ امام (ع) نوشت: 'خیر، نمی‌تواند بازگردد.'

30- بَابُ حُکْمِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا إِذَا وَهَبَتْ مَهْرَهَا ثُمَّ وَهَبَهَا الرَّجُلُ الْمُدَّةَ قَبْلَ الدُّخُولِ‌

اشارة

⁽⁶⁾30 بَابُ حُکْمِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا إِذَا وَهَبَتْ مَهْرَهَا ثُمَّ وَهَبَهَا الرَّجُلُ الْمُدَّةَ قَبْلَ الدُّخُولِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26540 - رقم الحدیث الباب: 1]

26540- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ جَارِیَةً أَوْ تَمَتَّعَ بِهَا ثُمَّ جَعَلَتْهُ مِنْ صَدَاقِهَا فِی حِلٍّ یَجُوزُ أَنْ یَدْخُلَ بِهَا قَبْلَ أَنْ یُعْطِیَهَا شَیْئاً قَالَ نَعَمْ إِذَا

جَعَلَتْهُ فِی حِلٍّ فَقَدْ قَبَضَتْهُ مِنْهُ فَإِنْ خَلَّاهَا قَبْلَ أَنْ یَدْخُلَ بِهَا رَدَّتِ الْمَرْأَةُ عَلَی الرَّجُلِ نِصْفَ الصَّدَاقِ.

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ زُرْعَةَ نَحْوَهُ ⁽¹⁾أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُهُورِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از سماعه نقل شده که گفت: "از او پرسیدم درباره مردی که با کنیزی ازدواج کرده یا با او متعه کرده است و سپس او را از مهریه‌اش حلال کرده است. آیا می‌تواند قبل از اینکه چیزی به او بدهد، با او همبستر شود؟ امام فرمود: 'بله، اگر او را حلال کرده باشد، پس از او گرفته است. اگر قبل از همبستری او را رها کند، زن باید نصف مهریه را به مرد بازگرداند.'"

31- بَابُ أَنَّهُ لَا یَجِبُ فِی الْمُتْعَةِ الْإِشْهَادُ وَ لَا الْإِعْلَانُ بَلْ یُسْتَحَبَّانِ‌

اشارة

⁽³⁾31 بَابُ أَنَّهُ لَا یَجِبُ فِی الْمُتْعَةِ الْإِشْهَادُ وَ لَا الْإِعْلَانُ بَلْ یُسْتَحَبَّانِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26541 - رقم الحدیث الباب: 1]

26541- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ ⁽⁵⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثِ الْمُتْعَةِ قَالَ وَ صَاحِبُ الْأَرْبَعِ نِسْوَةٍ یَتَزَوَّجُ مِنْهُنَّ مَا شَاءَ بِغَیْرِ وَلِیٍّ وَ لَا شُهُودٍ.

ترجمه:

از عمر بن اذینه از امام صادق (ع) درباره متعه نقل شده که فرمود: "مردی که چهار همسر دارد می‌تواند با هر تعداد از آنان که بخواهد بدون ولی و شاهد ازدواج کند."

[رقم الحدیث الکلی: 26542 - رقم الحدیث الباب: 2]

26542- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَیْلِ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ الْمُغِیرَةِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع مَا یُجْزِی فِی الْمُتْعَةِ مِنَ الشُّهُودِ فَقَالَ رَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ قُلْتُ فَإِنْ کَرِهَ الشُّهْرَةَ فَقَالَ یُجْزِیهِ رَجُلٌ وَ إِنَّمَا ذَلِکَ لِمَکَانِ الْمَرْأَةِ لِئَلَّا ⁽⁷⁾تَقُولَ فِی نَفْسِهَا هَذَا فُجُورٌ.

ترجمه:

از حارث بن مغیره نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم: برای متعه چه تعداد شاهد نیاز است؟ امام فرمود: 'یک مرد و دو زن.' گفتم: 'اگر بخواهد که این موضوع مشهور نشود، چه می‌شود؟' امام فرمود: 'برای این کافی است یک مرد باشد، و این به خاطر وضعیت زن است تا در دلش احساس نکند که این گناه است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26543 - رقم الحدیث الباب: 3]

26543- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ الْمُعَلَّی بْنِ خُنَیْسٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَا یُجْزِی فِی الْمُتْعَةِ مِنَ الشُّهُودِ فَقَالَ رَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ یُشْهِدُهُمَا قُلْتُ أَ رَأَیْتَ إِنْ لَمْ یَجِدْ وَاحِداً قَالَ إِنَّهُ لَا یَعُوزُهُمْ قُلْتُ أَ رَأَیْتَ إِنْ أَشْفَقَ أَنْ یَعْلَمَ بِهِمْ أَحَدٌ أَ یُجْزِیهِمْ رَجُلٌ وَاحِدٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ کَانَ الْمُسْلِمُونَ عَلَی عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ص- یَتَزَوَّجُونَ بِغَیْرِ بَیِّنَةٍ قَالَ لَا.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ دُونَ الْوُجُوبِ.

ترجمه:

از معلی بن خنیس نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم چه تعداد شاهد برای متعه کافی است؟ امام فرمود: 'یک مرد و دو زن.' گفتم: 'اگر یکی را پیدا نکرد، چه؟' امام فرمود: 'این مشکل به ندرت پیش می‌آید.' گفتم: 'اگر بخواهد که کسی از این موضوع باخبر نشود، چه؟' امام فرمود: 'یک مرد هم کافی است.' گفتم: 'آیا مسلمانان در زمان رسول خدا (ص) بدون شاهد ازدواج می‌کردند؟' امام فرمود: 'نه.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26544 - رقم الحدیث الباب: 4]

26544- 4- ⁽²⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِیهِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ هَلْ یَصْلُحُ لَهُ أَنْ یَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً بِغَیْرِ بَیِّنَةٍ قَالَ إِنْ کَانَا مُسْلِمَیْنِ مَأْمُونَیْنِ فَلَا بَأْسَ.

ترجمه:

از علی بن جعفر از برادرش امام موسی بن جعفر (ع) نقل شده که فرمود: "از او پرسیدم: آیا مرد می‌تواند بدون شاهد با زنی متعه کند؟ امام فرمود: 'اگر هر دو مسلمان و مورد اعتماد باشند، اشکالی ندارد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26545 - رقم الحدیث الباب: 5]

26545- 5- ⁽³⁾وَ بِالْإِسْنَادِ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ تَحْتَهُ امْرَأَةٌ مُتْعَةً أَرَادَ أَنْ یُقِیمَ عَلَیْهَا وَ یُمْهِرَهَا مَتَی یَفْعَلُ بِهَا ذَلِکَ قَبْلَ أَنْ یَنْقَضِیَ الْأَجَلُ أَوْ مِنْ بَعْدِهِ قَالَ إِنْ هُوَ زَادَهَا قَبْلَ أَنْ یَنْقَضِیَ الْأَجَلُ لَمْ یُرِدْ بَیِّنَةً وَ إِنْ کَانَتِ الزِّیَادَةُ بَعْدَ انْقِضَاءِ الْأَجَلِ فَلَا بُدَّ مِنْ بَیِّنَةٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی آدَابِ النِّکَاحِ ⁽⁴⁾وَ فِی عُمُومِ أَحَادِیثِ الْمُتْعَةِ وَ إِطْلَاقِهَا ⁽⁵⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

و با استناد گفت: "از او پرسیدم درباره مردی که زنی به متعه دارد و می‌خواهد بر او ادامه دهد و مهریه‌اش را بدهد. چه زمانی باید این کار را انجام دهد، قبل از انقضای مدت یا بعد از آن؟ امام فرمود: 'اگر او مدت را قبل از انقضای مدت افزایش دهد، نیازی به شاهد ندارد. اما اگر افزایش بعد از انقضای مدت باشد، حتماً نیاز به شاهد دارد.'"

32- بَابُ عَدَمِ ثُبُوتِ الْمِیرَاثِ فِی الْمُتْعَةِ لِلزَّوْجِ وَ لَا لِلْمَرْأَةِ وَ حُکْمِ مَا لَوْ شُرِطَ الْمِیرَاثُ‌

اشارة

⁽¹⁾32 بَابُ عَدَمِ ثُبُوتِ الْمِیرَاثِ فِی الْمُتْعَةِ لِلزَّوْجِ وَ لَا لِلْمَرْأَةِ وَ حُکْمِ مَا لَوْ شُرِطَ الْمِیرَاثُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26546 - رقم الحدیث الباب: 1]

26546- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: تَزْوِیجُ الْمُتْعَةِ نِکَاحٌ بِمِیرَاثٍ وَ نِکَاحٌ بِغَیْرِ مِیرَاثٍ إِنِ اشْتَرَطَتْ کَانَ وَ إِنْ لَمْ تَشْتَرِطْ لَمْ یَکُنْ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "ازدواج موقت می‌تواند نکاحی با ارث باشد یا نکاحی بدون ارث. اگر شرط کند، باشد و اگر شرط نکند، نباشد."

[رقم الحدیث الکلی: 26547 - رقم الحدیث الباب: 2]

26547- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع یَقُولُ فِی الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً إِنَّهُمَا یَتَوَارَثَانِ إِذَا لَمْ یَشْتَرِطَا وَ إِنَّمَا الشَّرْطُ بَعْدَ النِّکَاحِ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁵⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ وَ رَوَاهُ ابْنُ إِدْرِیسَ فِی آخِرِ السَّرَائِرِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ ⁽⁶⁾

قَالَ الشَّیْخُ الْمُرَادُ إِذَا لَمْ یَشْتَرِطَا الْأَجَلَ فَإِنَّهُمَا یَتَوَارَثَانِ وَ اسْتَدَلَّ بِمَا تَقَدَّمَ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام باقر (ع) شنیدم که درباره مردی که با زنی متعه می‌کند، فرمود: 'اگر شرط نکنند، از یکدیگر ارث می‌برند و شرط بعد از نکاح است.'"

مرحوم شیخ می‌گوید: منظور این است که اگر مدت را شرط نکنند، از یکدیگر ارث می‌برند و بر اساس آنچه که پیشتر گفته شد، استناد کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 26548 - رقم الحدیث الباب: 3]

26548- 3- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ:- إِنْ حَدَثَ بِهِ حَدَثٌ لَمْ یَکُنْ لَهَا مِیرَاثٌ.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از برخی از اصحابش از امام صادق (ع) درباره متعه نقل شده که فرمود: "اگر حادثه‌ای برای او رخ دهد، برای زن ارثی وجود ندارد."

[رقم الحدیث الکلی: 26549 - رقم الحدیث الباب: 4]

26549- 4- ⁽²⁾قَالَ الْکُلَیْنِیُّ وَ رُوِیَ أَنَّهُ لَیْسَ بَیْنَهُمَا مِیرَاثٌ اشْتُرِطَ أَوْ لَمْ یُشْتَرَطْ.

ترجمه:

مرحوم کلینی گفته است و روایت شده که بین آن‌ها ارثی نیست، چه شرط شده باشد یا نه.

[رقم الحدیث الکلی: 26550 - رقم الحدیث الباب: 5]

26550- 5- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع کَمِ الْمَهْرُ یَعْنِی فِی الْمُتْعَةِ فَقَالَ مَا تَرَاضَیَا عَلَیْهِ إِلَی أَنْ قَالَ وَ إِنِ اشْتَرَطَا الْمِیرَاثَ فَهُمَا عَلَی شَرْطِهِمَا.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) پرسیدم که مهریه در متعه چقدر باید باشد؟ امام فرمود: 'هر مقداری که دو طرف بر آن توافق کنند.' و سپس فرمود: 'اگر شرط ارث گذاشته باشند، به شرطشان عمل می‌شود.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26551 - رقم الحدیث الباب: 6]

26551- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ وَ لَیْسَ بَیْنَهُمَا مِیرَاثٌ.

ترجمه:

از عمر بن حنظله از امام صادق (ع) درباره متعه نقل شده که فرمود: "بین آن‌ها ارثی وجود ندارد."

[رقم الحدیث الکلی: 26552 - رقم الحدیث الباب: 7]

26552- 7- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَی عَنْ سَعِیدِ بْنِ یَسَارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً وَ لَمْ یَشْتَرِطِ الْمِیرَاثَ قَالَ لَیْسَ بَیْنَهُمَا مِیرَاثٌ اشْتَرَطَ أَوْ لَمْ یَشْتَرِطْ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی اشْتِرَاطِ سُقُوطِ الْمِیرَاثِ قَالَ وَ إِنَّمَا یَحْتَاجُ ثُبُوتُهُ إِلَی شَرْطٍ لَا ارْتِفَاعُهُ.

ترجمه:

از سعید بن یسار از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "از او درباره مردی پرسیدم که با زنی متعه می‌کند و شرط ارث نمی‌گذارد. امام فرمود: 'بین آن‌ها ارثی وجود ندارد، چه شرط شده باشد یا نه.'" می‌گویم:مرحوم شیخ این را بر شرط سقوط ارث حمل کرده است و گفته است که برای ثابت شدن ارث نیاز به شرط است، نه برای رفع آن.

[رقم الحدیث الکلی: 26553 - رقم الحدیث الباب: 8]

26553- 8- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ حَلَالٌ لَکَ مِنَ اللَّهِ وَ مِنْ رَسُولِهِ قُلْتُ فَمَا حَدُّهَا قَالَ مِنْ حُدُودِهَا أَنْ لَا تَرِثَهَا وَ لَا تَرِثَکَ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از عبد الله بن عمرو نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. امام فرمود: 'این برای تو حلال است از سوی خدا و رسولش.' گفتم: 'حدود آن چیست؟' امام فرمود: 'از حدود آن این است که از او ارث نبری و او نیز از تو ارث نبرد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26554 - رقم الحدیث الباب: 9]

26554- 9- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَی الْخَشَّابِ عَنْ غِیَاثِ بْنِ کَلُّوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ ع أَنَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ ع کَانَ یَقُولُ مَنْ شَرَطَ لِامْرَأَتِهِ شَرْطاً فَلْیَفِ لَهَا بِهِ فَإِنَّ الْمُسْلِمِینَ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ إِلَّا شَرْطاً حَرَّمَ حَلَالًا أَوْ أَحَلَّ حَرَاماً.

ترجمه:

از اسحاق بن عمار از جعفر از پدرش (ع) نقل شده که علی بن ابی‌طالب (ع) می‌فرمود: "هر کس برای همسرش شرطی بگذارد، باید به آن وفا کند، زیرا مسلمانان به شرط‌های خود پایبندند، مگر شرطی که حلالی را حرام کند یا حرامی را حلال کند.

[رقم الحدیث الکلی: 26555 - رقم الحدیث الباب: 10]

26555- 10- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ لَا مِیرَاثَ بَیْنَهُمَا فِی الْمُتْعَةِ إِذَا مَاتَ وَاحِدٌ مِنْهُمَا فِی ذَلِکَ الْأَجَلِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی نَفْیِ الْمِیرَاثِ هُنَا ⁽⁴⁾وَ فِی مُقَدِّمَاتِ النِّکَاحِ ⁽⁵⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁶⁾وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی لُزُومِ الشَّرْطِ عُمُوماً فِی خِیَارِ

الشَّرْطِ ⁽¹⁾وَ غَیْرِهِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از زراره از امام باقر (ع) در حدیثی نقل شده که فرمود: "در ازدواج موقت، اگر یکی از آن‌ها در مدت زمان معین شده بمیرد، بین آن‌ها ارث وجود ندارد."

33- بَابُ أَنَّ وَلَدَ الْمُتْعَةِ یُلْحَقُ بِأَبِیهِ وَ إِنْ شَرَطَ عَدَمَ لُحُوقِهِ فَلَا یَجُوزُ نَفْیُهُ وَ لَوْ عَزَلَ‌

اشارة

⁽⁴⁾33 بَابُ أَنَّ وَلَدَ الْمُتْعَةِ یُلْحَقُ بِأَبِیهِ وَ إِنْ شَرَطَ عَدَمَ لُحُوقِهِ فَلَا یَجُوزُ نَفْیُهُ وَ لَوْ عَزَلَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26556 - رقم الحدیث الباب: 1]

26556- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ النَّضْرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ قُلْتُ: أَ رَأَیْتَ إِنْ حَبِلَتْ ⁽⁶⁾فَقَالَ هُوَ وَلَدُهُ.

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام صادق (ع) در حدیثی درباره متعه نقل شده که گفت: "پرسیدم: اگر زن حامله شد، امام فرمود: 'آن بچه متعلق به اوست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26557 - رقم الحدیث الباب: 2]

26557- 2- ⁽⁸⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ الرِّضَا ع وَ أَنَا أَسْمَعُ عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً وَ یَشْتَرِطُ عَلَیْهَا أَنْ لَا یَطْلُبَ وَلَدَهَا فَتَأْتِی بَعْدَ ذَلِکَ بِوَلَدٍ فَیُنْکِرُ الْوَلَدَ فَشَدَّدَ فِی ذَلِکَ وَ قَالَ یَجْحَدُ وَ کَیْفَ یَجْحَدُ إِعْظَاماً لِذَلِکَ قَالَ الرَّجُلُ فَإِنِ اتَّهَمَهَا قَالَ لَا یَنْبَغِی لَکَ أَنْ تَتَزَوَّجَ إِلَّا مَأْمُونَةً الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ ⁽⁹⁾

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل بن بزیع نقل شده که گفت: "مردی از امام رضا (ع) پرسید و من شنیدم که او درباره مردی که زنی را به متعه گرفته و شرط کرده که فرزندش را نخواهد. سپس زن بچه‌ای به دنیا آورده و مرد آن را انکار کرده است. امام (ع) به شدت آن را رد کرده و فرمود: 'چگونه می‌تواند انکار کند، در حالی که بزرگی این موضوع را دانسته است.' مرد گفت: 'اگر او (زن) را متهم کند، چه؟' امام فرمود: 'نباید با زنی ازدواج کنی، مگر اینکه مورد اطمینان باشد.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26558 - رقم الحدیث الباب: 3]

26558- 3- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ شُرُوطِ الْمُتْعَةِ فَقَالَ یُشَارِطُهَا عَلَی مَا یَشَاءُ مِنَ الْعَطِیَّةِ وَ یَشْتَرِطُ الْوَلَدَ إِنْ أَرَادَ الْحَدِیثَ.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی اشْتِرَاطِ تَرْکِ الْعَزْلِ وَ الْإِفْضَاءِ إِلَیْهَا قَالَ فَعَبَّرَ عَمَّا هُوَ سَبَبٌ لِلْوَلَدِ بِالْوَلَدِ مَجَازاً.

ترجمه:

از عمر بن حنظله نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره شرایط متعه پرسیدم. امام فرمود: 'هر شرطی را که بخواهد از نظر عطا قرار می‌دهد و اگر بخواهد فرزند باشد، شرط می‌کند.'"

می‌گویم: مرحوم شیخ این را بر شرط ترک عزل و افضای به او حمل کرده است و گفته است: مجازاً از آنچه که سبب فرزند می‌شود به فرزند تعبیر کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 26559 - رقم الحدیث الباب: 4]

26559- 4- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ وَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ أَ رَأَیْتَ إِنْ حَبِلَتْ قَالَ هُوَ وَلَدُهُ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "پرسیدم: اگر زن حامله شد، امام فرمود: 'آن بچه متعلق به اوست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26560 - رقم الحدیث الباب: 5]

26560- 5- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ غَیْرِهِ قَالَ: الْمَاءُ مَاءُ الرَّجُلِ یَضَعُهُ حَیْثُ یَشَاءُ إِلَّا أَنَّهُ إِذَا جَاءَ وَلَدٌ لَمْ یُنْکِرْهُ وَ شَدَّدَ فِی إِنْکَارِ الْوَلَدِ.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر و دیگران نقل شده که گفتند: "نطفه متعلق به مرد است و او هر کجا که بخواهد قرار می‌دهد، مگر اینکه اگر فرزندی به دنیا بیاید، نمی‌تواند آن را انکار کند و در انکار فرزند شدت زیادی به خرج داده‌اند."

[رقم الحدیث الکلی: 26561 - رقم الحدیث الباب: 6]

26561- 6- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُخْتَارِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ جَمِیعاً عَنِ الْفَتْحِ بْنِ یَزِیدَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع عَنِ الشُّرُوطِ فِی الْمُتْعَةِ فَقَالَ الشَّرْطُ فِیهَا بِکَذَا إِلَی کَذَا فَإِذَا قَالَتْ نَعَمْ فَذَاکَ لَهُ جَائِزٌ وَ لَا تَقُولُ کَمَا أُنْهِیَ إِلَیَّ أَنَّ أَهْلَ الْعِرَاقِ یَقُولُونَ

الْمَاءُ مَائِی وَ الْأَرْضُ لَکِ وَ لَسْتُ أَسْقِی أَرْضَکِ الْمَاءَ وَ إِنْ نَبَتَ هُنَاکَ نَبْتٌ فَهُوَ لِصَاحِبِ الْأَرْضِ فَإِنَّ شَرْطَیْنِ فِی شَرْطٍ فَاسِدٌ فَإِنْ رُزِقَتْ وَلَداً قَبِلَهُ وَ الْأَمْرُ وَاضِحٌ فَمَنْ شَاءَ التَّلْبِیسَ عَلَی نَفْسِهِ لَبَّسَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

از فتح بن یزید نقل شده که گفت: "از امام کاظم (ع) درباره شرایط متعه پرسیدم. امام فرمود: 'شرط در آن به این شکل است که اگر(زن) بگوید بله، برای او جایز است. و نمی‌گوید همانطور که به من گفته شد که مردم عراق می‌گویند نطفه متعلق به من است و زمین برای توست و من نمی‌خواهم زمین تو را آب بدهم و اگر گیاهی آنجا رشد کند، برای صاحب زمین است، چرا که دو شرط در یک شرط فاسد است. پس اگر فرزندی داشته باشد، آن را قبول می‌کند و موضوع واضح است، هر کس بخواهد به خود تلقین کند، تلقین کند.'"

34- بَابُ جَوَازِ الْعَزْلِ عَنِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا

اشارة

⁽³⁾34 بَابُ جَوَازِ الْعَزْلِ عَنِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26562 - رقم الحدیث الباب: 1]

26562- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ ذَاکَ إِلَی الرَّجُلِ یَصْرِفُهُ حَیْثُ شَاءَ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره عزل (جدا کردن نطفه) پرسیدم. امام فرمود: 'این به اختیار مرد است که هر طور بخواهد آن را صرف کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26563 - رقم الحدیث الباب: 2]

26563- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ غَیْرِهِ قَالَ: الْمَاءُ مَاءُ الرَّجُلِ یَضَعُهُ حَیْثُ شَاءَ الْحَدِیثَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ فِی عِدَّةِ أَحَادِیثَ أَنَّهُ یَشْتَرِطُ عَلَیْهَا أَنْ لَا یَطْلُبَ وَلَدَهَا وَ هُوَ عِبَارَةٌ عَنِ الْعَزْلِ وَ هَذَا الشَّرْطُ مُؤَکِّدٌ لِمَا ثَبَتَ شَرْعاً کَأَمْثَالِهِ مِمَّا ذُکِرَ هُنَاکَ ⁽⁶⁾وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی مُقَدِّمَاتِ النِّکَاحِ ⁽⁷⁾

و یأتی ما یدلّ علیه فی الحدیث 2 من الباب 45 من هذه الأبواب.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر و دیگران نقل شده که گفتند: "نطفه متعلق به مرد است و او هر کجا که بخواهد قرار می‌دهد."

می‌گویم: و در چندین حدیث ذکر شده که او شرط می‌کند که فرزند نخواهد و این به معنای عزل است و این شرط تأکید بر چیزی است که شرعاً اثبات شده است مانند مواردی که در آنجا ذکر شده است.

35- بَابُ حُکْمِ مَنْ تَزَوَّجَ امْرَأَةً شَهْراً غَیْرَ مُعَیَّنٍ‌

اشارة

⁽¹⁾35 بَابُ حُکْمِ مَنْ تَزَوَّجَ امْرَأَةً شَهْراً غَیْرَ مُعَیَّنٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26564 - رقم الحدیث الباب: 1]

26564- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ عِیسَی بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ بَکَّارِ بْنِ کَرْدَمٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الرَّجُلُ یَلْقَی الْمَرْأَةَ فَیَقُولُ لَهَا زَوِّجِینِی نَفْسَکِ شَهْراً وَ لَا یُسَمِّی الشَّهْرَ بِعَیْنِهِ ثُمَّ یَمْضِی فَیَلْقَاهَا بَعْدَ سِنِینَ فَقَالَ لَهُ شَهْرُهُ إِنْ کَانَ سَمَّاهُ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ سَمَّاهُ فَلَا سَبِیلَ لَهُ عَلَیْهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ⁽³⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ بَکَّارِ بْنِ کَرْدَمٍ ⁽⁴⁾

أَقُولُ: الظَّاهِرُ أَنَّ مُرَادَهُ ع إِنْ کَانَ سَمَّی الشَّهْرَ وَ عَیَّنَهُ لَزِمَ وَ إِلَّا کَانَ مُتَّصِلًا بِالْعَقْدِ فَفِی الصُّورَةِ الْمَفْرُوضَةِ تَکُونُ قَدِ انْقَضَتِ الْمُدَّةُ وَ قَدْ فَهِمَ مِنْهُ الشَّیْخُ بُطْلَانَ الْعَقْدِ مَعَ عَدَمِ التَّعْیِینِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از بکار بن کردمه نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) گفتم: مردی زنی را ملاقات می‌کند و به او می‌گوید خودت را برای یک ماه به من نکاح بده و ماه را به‌طور مشخص تعیین نمی‌کند. سپس می‌گذرد و بعد از سال‌ها او را ملاقات می‌کند. امام فرمود: 'ماه او اگر تعیین کرده باشد، معتبر است و اگر تعیین نکرده باشد، حقی بر او ندارد.'"

می‌گویم: ظاهراً منظور امام این است که اگر ماه را تعیین کرده باشد، الزام دارد و اگر تعیین نکرده باشد، به‌صورت متصل به عقد خواهد بود، بنابراین در صورت فرضی مدت به پایان رسیده است ومرحوم شیخ از آن بطلان عقد را با عدم تعیین فهمیده است.

36- بَابُ جَوَازِ اشْتِرَاطِ الِاسْتِمْتَاعِ بِمَا عَدَا الْفَرْجَ فِی الْمُتْعَةِ فَیَلْزَمُ الشَّرْطُ

اشارة

⁽⁶⁾36 بَابُ جَوَازِ اشْتِرَاطِ الِاسْتِمْتَاعِ بِمَا عَدَا الْفَرْجَ فِی الْمُتْعَةِ فَیَلْزَمُ الشَّرْطُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26565 - رقم الحدیث الباب: 1]

26565- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ:

قُلْتُ رَجُلٌ جَاءَ إِلَی امْرَأَةٍ فَسَأَلَهَا أَنْ تُزَوِّجَهُ نَفْسَهَا فَقَالَتْ أُزَوِّجُکَ نَفْسِی عَلَی أَنْ تَلْتَمِسَ مِنِّی مَا شِئْتَ مِنْ نَظَرٍ وَ الْتِمَاسٍ وَ تَنَالَ مِنِّی مَا یَنَالُ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ لَا تُدْخِلَ فَرْجَکَ فِی فَرْجِی وَ تَتَلَذَّذَ بِمَا شِئْتَ فَإِنِّی أَخَافُ الْفَضِیحَةَ قَالَ لَیْسَ لَهُ إِلَّا مَا اشْتُرِطَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ

حَدِیثُ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ.

فِی خِیَارِ الشَّرْطِ ⁽²⁾وَ غَیْرِهِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از عمار بن مروان از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "گفتم: مردی نزد زنی آمد و از او خواست که خود را به نکاح او درآورد. زن گفت: 'خودم را به نکاح تو در می‌آورم به شرط اینکه از من هر چه می‌خواهی از نظر و لمس بگیری و از من بهره ببری مانند بهره‌ای که مرد از همسرش می‌برد، به جز اینکه آلت تو در آلت من وارد نشود و از هر چه می‌خواهی لذت ببری، زیرا از رسوایی می‌ترسم.' امام فرمود: 'او(مرد) حق ندارد به جز آنچه که شرط شده است.'"

37- بَابُ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْهَاشِمِیَّةِ وَ الْقُرَشِیَّةِ

اشارة

⁽⁴⁾37 بَابُ جَوَازِ التَّمَتُّعِ بِالْهَاشِمِیَّةِ وَ الْقُرَشِیَّةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26566 - رقم الحدیث الباب: 1]

26566- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ مَنْصُورٍ الصَّیْقَلِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: تَمَتَّعْ بِالْهَاشِمِیَّةِ.

ترجمه:

از منصور صیقل از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "با هاشمیه متعه کن."

[رقم الحدیث الکلی: 26567 - رقم الحدیث الباب: 2]

26567- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ بِشْرِ ⁽⁷⁾بْنِ حَمْزَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَیْشٍ قَالَ: بَعَثَتْ إِلَیَّ ابْنَةُ عَمٍّ لِی قَدْ عَرَفْتَ کَثْرَةَ مَنْ یَخْطُبُنِی إِلَی أَنْ قَالَتْ فَتَزَوَّجْنِی مُتْعَةً فَدَخَلْتُ عَلَی أَبِی جَعْفَرٍ ع فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ افْعَلْ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْکُمَا مِنْ زَوْجٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ بِالْعُمُومِ وَ الْإِطْلَاقِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از بشر بن حمزه از مردی از قریش نقل شده که گفت: "دختر عمویم به من پیغام داد و گفت: 'می‌دانی که بسیاری از افراد به خواستگاری من آمده‌اند.' سپس گفت: 'با من متعه کن.' به نزد امام باقر (ع) رفتم و او را از این موضوع مطلع کردم. امام فرمود: اين كار را انجام ده؛ خداوند بر شما زن و شوهر درود فرستد!

38- بَابُ حُکْمِ وَطْءِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا إِذَا أَقَرَّتْ بِالزِّنَا قَبْلَ ذَلِکَ الْوَقْتِ بِسَاعَةٍ أَوْ یَوْمٍ‌

اشارة

⁽²⁾38 بَابُ حُکْمِ وَطْءِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا إِذَا أَقَرَّتْ بِالزِّنَا قَبْلَ ذَلِکَ الْوَقْتِ بِسَاعَةٍ أَوْ یَوْمٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26568 - رقم الحدیث الباب: 1]

26568- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ (أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی) ⁽⁴⁾عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً أَیَّاماً مَعْلُومَةً فَتَجِیئُهُ فِی بَعْضِ أَیَّامِهَا فَتَقُولُ إِنِّی قَدْ بَغَیْتُ قَبْلَ مَجِیئِی إِلَیْکَ بِسَاعَةٍ أَوْ بِیَوْمٍ هَلْ لَهُ أَنْ یَطَأَهَا وَ قَدْ أَقَرَّتْ لَهُ بِبَغْیِهَا قَالَ لَا یَنْبَغِی لَهُ أَنْ یَطَأَهَا.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ هُنَا ⁽⁵⁾وَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از یونس از برخی از رجال او از امام صادق (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره مردی که زنی را برای مدت معینی به متعه گرفته پرسیدم. سپس در برخی از روزهایش نزد او آمد و گفت: 'من قبل از آمدنم به تو یک ساعت یا یک روز با دیگری بوده‌ام.' آیا برای او جایز است که با او همبستر شود درحالیکه به گناهش اقرارمیکند ؟ امام فرمود: 'نباید با او همبستر شود.'"

39- بَابُ أَنَّ مَنْ أَرَادَ التَّمَتُّعَ بِامْرَأَةٍ فَنَسِیَ الْعَقْدَ حَتَّی وَطِئَهَا فَلَا حَدَّ عَلَیْهِ بَلْ یَتَمَتَّعُ بِهَا وَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ‌

اشارة

⁽⁷⁾39 بَابُ أَنَّ مَنْ أَرَادَ التَّمَتُّعَ بِامْرَأَةٍ فَنَسِیَ الْعَقْدَ حَتَّی وَطِئَهَا فَلَا حَدَّ عَلَیْهِ بَلْ یَتَمَتَّعُ بِهَا وَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26569 - رقم الحدیث الباب: 1]

26569- 1- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ زُرْعَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ أَدْخَلَ جَارِیَةً یَتَمَتَّعُ بِهَا ثُمَّ أُنْسِیَ أَنْ یَشْتَرِطَ حَتَّی وَاقَعَهَا یَجِبُ عَلَیْهِ حَدُّ

الزَّانِی قَالَ لَا وَ لَکِنْ یَتَمَتَّعُ بِهَا بَعْدُ ⁽¹⁾وَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِمَّا أَتَی.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرْعَةَ نَحْوَهُ ⁽²⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی ⁽³⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی عَدَمِ تَحْرِیمِهَا عَلَیْهِ بِذَلِکَ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از سماعه نقل شده که گفت: "از او درباره مردی پرسیدم که دختری را به متعه گرفته و فراموش کرده شرط کند تا اینکه با او همبستر شده است. آیا باید حد زنا بر او جاری شود؟ امام فرمود: 'نه، اما بعد از آن می‌تواند با او متعه کند و از خداوند برای آنچه انجام داده استغفار کند.'"

می گویم : قبلا دلائلی آوردیم ثابت می کرد بخاطر این کاربراو حرام نمی شود .

40- بَابُ حُکْمِ مَنْ تَمَتَّعَ امْرَأَةً عَلَی حُکْمِهِ‌

اشارة

⁽⁵⁾40 بَابُ حُکْمِ مَنْ تَمَتَّعَ امْرَأَةً عَلَی حُکْمِهِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26570 - رقم الحدیث الباب: 1]

26570- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِالرَّجُلِ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِالْمَرْأَةِ عَلَی حُکْمِهِ وَ لَکِنْ لَا بُدَّ لَهُ مِنْ أَنْ یُعْطِیَهَا شَیْئاً لِأَنَّهُ إِنْ حَدَثَ ⁽⁷⁾بِهِ حَدَثٌ لَمْ یَکُنْ لَهَا مِیرَاثٌ.

أَقُولُ: إِذَا أَعْطَاهَا شَیْئاً قَبْلَ الدُّخُولِ فَقَدْ حَکَمَ بِهِ وَ صَارَ الْمَهْرُ مُعَیَّناً فَلَا یُنَافِی مَا تَقَدَّمَ مِنِ اشْتِرَاطِ تَعْیِینِ الْمَهْرِ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از برخی از اصحابش از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "اشکالی ندارد که مرد با زنی به متعه بپردازد به شرط اینکه چیزی به او بدهد، زیرا اگر حادثه‌ای برای او رخ دهد، برای زن ارثی وجود ندارد."

می‌گویم: اگر قبل از دخول چیزی به او بدهد، آن را تعیین کرده و مهریه مشخص شده است و این با شرط تعیین مهریه منافاتی ندارد.

41- بَابُ حُکْمِ مَنْ تَمَتَّعَ بِامْرَأَةٍ فَزَوَّجَهَا أَهْلُهَا رَجُلًا آخَرَ

اشارة

⁽⁹⁾41 بَابُ حُکْمِ مَنْ تَمَتَّعَ بِامْرَأَةٍ فَزَوَّجَهَا أَهْلُهَا رَجُلًا آخَرَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26571 - رقم الحدیث الباب: 1]

26571- 1- ⁽¹⁰⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ

أَصْحَابِهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ مُوسَی ع عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً مُتْعَةً ثُمَّ وَثَبَ عَلَیْهَا أَهْلُهَا فَزَوَّجُوهَا بِغَیْرِ إِذْنِهَا عَلَانِیَةً وَ الْمَرْأَةُ امْرَأَةُ صِدْقٍ کَیْفَ الْحِیلَةُ قَالَ لَا تُمَکِّنُ زَوْجَهَا مِنْ نَفْسِهَا حَتَّی یَنْقَضِیَ شَرْطُهَا وَ عِدَّتُهَا قُلْتُ إِنْ شَرَطَهَا سَنَةً وَ لَا یَصْبِرُ لَهَا زَوْجُهَا وَ لَا أَهْلُهَا سَنَةً فَقَالَ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ زَوْجُهَا الْأَوَّلُ وَ لْیَتَصَدَّقْ عَلَیْهَا بِالْأَیَّامِ فَإِنَّهَا قَدِ ابْتُلِیَتْ وَ الدَّارُ دَارُ هُدْنَةٍ وَ الْمُؤْمِنُونَ فِی تَقِیَّةٍ قُلْتُ فَإِنَّهُ تَصَدَّقَ عَلَیْهَا بِأَیَّامِهَا وَ انْقَضَتْ عِدَّتُهَا کَیْفَ تَصْنَعُ قَالَ إِذَا خَلَا الرَّجُلُ بِهَا فَلْتَقُلْ هِیَ یَا هَذَا إِنَّ أَهْلِی وَثَبُوا عَلَیَّ فَزَوَّجُونِی مِنْکَ بِغَیْرِ أَمْرِی وَ لَمْ یَسْتَأْمِرُونِی وَ إِنِّی الْآنَ قَدْ رَضِیتُ فَاسْتَأْنِفْ أَنْتَ الْآنَ فَتَزَوَّجْنِی تَزْوِیجاً صَحِیحاً فِیمَا بَیْنِی وَ بَیْنَکَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ: سَأَلْتُ الرِّضَا ع وَ ذَکَرَ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از اسحاق بن عمار نقل شده که گفت: "به امام کاظم (ع) درباره مردی که زنی را به متعه گرفته پرسیدم. سپس خانواده‌اش او را به‌طور علنی و بدون اجازه او به دیگری شوهر دادند و زن، زن راستگویی بود. چگونه می‌توان مشکل را حل کرد؟ امام فرمود: 'او نباید خود را در اختیار شوهرش قرار دهد تا مدت تعیین‌شده و عده‌اش به پایان برسد.' گفتم: 'اگر مدت او یک سال باشد و شوهرش و خانواده‌اش نمی‌توانند یک سال صبر کنند، چه؟' امام فرمود: 'شوهر اول باید تقوای خدا را رعایت کند و از روزهای او صرف نظر کند، زیرا او به امتحان مبتلا شده است و زمان، زمان هدنه است و مؤمنان در تقیه هستند.' گفتم: 'اگر او از روزهایش صرف نظر کند و عده‌اش به پایان برسد، چه باید کرد؟' امام فرمود: 'وقتی مرد با او خلوت کرد، زن باید بگوید: ای مرد، خانواده‌ام به من حمله کردند و مرا بدون رضایت من به تو شوهر دادند و مرا مشورت نکردند و اکنون من راضی هستم. تو اکنون باید مرا به‌طور صحیح و مشروع نکاح بدهی.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26572 - رقم الحدیث الباب: 2]

26572- 2- ⁽²⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: فِی الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً ثُمَّ یَتَزَوَّجُهَا رَجُلٌ مِنْ بَعْدِهِ ظَاهِراً فَسَأَلْتُهُ أَیُّ الرَّجُلَیْنِ أَوْلَی بِهَا فَقَالَ الزَّوْجُ الْأَوَّلُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ ⁽³⁾وَ تَقَدَّمَ مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ فِی أَحَادِیثِ التَّمَتُّعِ بِالْبِکْرِ ⁽⁴⁾قَدْ حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی التَّقِیَّةِ.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام رضا (ع) نقل شده که فرمود: "درباره مردی که زنی را به متعه گرفته و سپس مرد دیگری به صورت علنی او را به نکاح درآورده است، پرسیدم. امام فرمود: 'مرد اول به او اولویت دارد.'"

می گویم : مرحوم شیخ آنرا حمل برتقیه کرده اند .

42- بَابُ حُکْمِ نَقْلِ الْمَرْأَةِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا مِنْ بَلَدٍ إِلَی بَلَدٍ

اشارة

⁽¹⁾42 بَابُ حُکْمِ نَقْلِ الْمَرْأَةِ الْمُتَمَتَّعِ بِهَا مِنْ بَلَدٍ إِلَی بَلَدٍ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26573 - رقم الحدیث الباب: 1]

26573- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلَّادٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا ع عَنِ الرَّجُلِ یَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ مُتْعَةً فَیَحْمِلُهَا مَنْ بَلَدٍ إِلَی بَلَدٍ فَقَالَ یَجُوزُ النِّکَاحُ الْآخَرُ وَ لَا یَجُوزُ هَذَا.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی لُزُومِ الشَّرْطِ عُمُوماً ⁽³⁾.

ترجمه:

از معمر بن خلاد نقل شده که گفت: "از امام رضا (ع) درباره مردی که زنی را به متعه گرفته و او را از شهری به شهر دیگر می‌برد، پرسیدم. امام فرمود: 'نکاح دیگر(منتقل کردن او) جایز است(اگرشرط کند)، اما این نکاح جایز نیست.'"

43- بَابُ أَنَّ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا تَبِینُ بِانْقِضَاءِ الْمُدَّةِ وَ لَا یَقَعُ بِهَا طَلَاقٌ‌

اشارة

⁽⁴⁾43 بَابُ أَنَّ الْمُتَمَتَّعَ بِهَا تَبِینُ بِانْقِضَاءِ الْمُدَّةِ وَ لَا یَقَعُ بِهَا طَلَاقٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26574 - رقم الحدیث الباب: 1]

26574- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی الْمُتْعَةِ لَیْسَتْ مِنَ الْأَرْبَعِ لِأَنَّهَا لَا تُطَلَّقُ وَ لَا تَرِثُ وَ إِنَّمَا هِیَ مُسْتَأْجَرَةٌ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم از امام باقر (ع) در مورد متعه نقل شده که فرمود: "متعه جزء چهار (ازدواج دائم) نیست، زیرا نه طلاق می‌گیرد و نه ارث می‌برد، و تنها به عنوان مستأجره است."

[رقم الحدیث الکلی: 26575 - رقم الحدیث الباب: 2]

26575- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَیْنَةَ ⁽⁷⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ

قَالَ فَإِذَا انْقَضَی الْأَجَلُ بَانَتْ مِنْهُ بِغَیْرِ طَلَاقٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از عمر بن أذینه از امام صادق (ع) در حدیثی درباره متعه نقل شده که فرمود: "پس اگر مدت به پایان برسد، او بدون طلاق از او جدا می‌شود."

44- بَابُ تَحْرِیمِ الْجَمْعِ بَیْنَ الْأُخْتَیْنِ فِی الْمُتْعَةِ حَتَّی فِی الْعِدَّةِ

اشارة

⁽²⁾44 بَابُ تَحْرِیمِ الْجَمْعِ بَیْنَ الْأُخْتَیْنِ فِی الْمُتْعَةِ حَتَّی فِی الْعِدَّةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26576 - رقم الحدیث الباب: 1]

26576- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ تَکُونُ لَهُ الْمَرْأَةُ هَلْ یَتَزَوَّجُ بِأُخْتِهَا مُتْعَةً قَالَ لَا.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ ⁽⁴⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽⁵⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁶⁾وَ تَقَدَّمَ مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ ⁽⁷⁾وَ لَیْسَ بِصَرِیحٍ فِی جَوَازِ الْجَمْعِ فَیُحْمَلُ عَلَی التَّعَاقُبِ بَعْدَ الْعِدَّةِ جَمْعاً.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی نصر از امام کاظم (ع) نقل شده که گفت: "از او درباره مردی پرسیدم که همسر دارد و آیا می‌تواند با خواهر او به متعه ازدواج کند؟ امام فرمود: 'نه.'"

می‌گویم: و در گذشته ذکر شده که این موضوع به دلیل مصاهره (قرابت ناشی از ازدواج) است و در آینده نیز آمده است که نشان‌دهنده همین موضوع است. و در گذشته آمده است که ظاهراً این عمل منافات دارد و به صراحت جواز جمع (ازدواج همزمان با دو خواهر) نیست و باید به تعاقب بعد از عده حمل شود تا جمع بین روایات مناسب باشد.

45- بَابُ أَنَّهُ لَا نَفَقَةَ وَ لَا قَسْمَ وَ لَا عِدَّةَ عَلَی الرَّجُلِ فِی الْمُتْعَةِ إِلَّا أَنْ یُرِیدَ تَزْوِیجَ أُخْتِهَا فَیَصْبِرُ حَتَّی تَنْقَضِیَ عِدَّتُهَا

اشارة

⁽¹⁾45 بَابُ أَنَّهُ لَا نَفَقَةَ وَ لَا قَسْمَ وَ لَا عِدَّةَ عَلَی الرَّجُلِ فِی الْمُتْعَةِ إِلَّا أَنْ یُرِیدَ تَزْوِیجَ أُخْتِهَا فَیَصْبِرُ حَتَّی تَنْقَضِیَ عِدَّتُهَا

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26577 - رقم الحدیث الباب: 1]

26577- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُوسَی بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ فِی الْمُتْعَةِ قَالَ وَ لَا نَفَقَةَ وَ لَا عِدَّةَ عَلَیْکَ.

ترجمه:

از هشام بن سالم از امام صادق (ع) در حدیثی درباره متعه نقل شده که فرمود: "نه نفقه‌ای بر عهده تو است و نه عده‌ای بر عهده توست."

[رقم الحدیث الکلی: 26578 - رقم الحدیث الباب: 2]

26578- 2- ⁽³⁾وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْمُتْعَةِ قَالَ وَ لَا أَقْسِمُ لَکِ وَ لَا أَطْلُبُ وَلَدَکِ وَ لَا عِدَّةَ لَکِ عَلَیَّ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽⁴⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

و به همین اسناد از امام صادق (ع) در مورد متعه نقل شده که فرمود: "نه به تو قسم می‌خورم، نه فرزند تو را طلب می‌کنم و نه عده‌ای بر عهده توست."

46- بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْأَمَةِ لِمَنْ یَقْدِرُ عَلَی الْحُرَّةِ وَ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْمُبَعَّضَةِ

اشارة

⁽⁶⁾46 بَابُ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْأَمَةِ لِمَنْ یَقْدِرُ عَلَی الْحُرَّةِ وَ حُکْمِ التَّمَتُّعِ بِالْمُبَعَّضَةِ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26579 - رقم الحدیث الباب: 1]

26579- 1- ⁽⁷⁾الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَدَقَةَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمُتْعَةِ أَ لَیْسَ هِیَ بِمَنْزِلَةِ الْإِمَاءِ قَالَ نَعَمْ أَ مَا تَقْرَأُ قَوْلَ اللَّهِ وَ مَنْ لَمْ

یَسْتَطِعْ مِنْکُمْ طَوْلًا أَنْ یَنْکِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ إِلَی قَوْلِهِ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ ⁽¹⁾فَکَمَا لَا یَسَعُ الرَّجُلَ أَنْ یَتَزَوَّجَ الْأَمَةَ وَ هُوَ یَسْتَطِیعُ أَنْ یَتَزَوَّجَ بِالْحُرَّةِ فَکَذَلِکَ لَا یَسَعُ الرَّجُلَ أَنْ یَتَمَتَّعَ بِالْأَمَةِ وَ هُوَ یَسْتَطِیعُ أَنْ یَتَزَوَّجَ بِالْحُرَّةِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی الْمُصَاهَرَةِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی حُکْمِ الْمُبَعَّضَةِ فِی نِکَاحِ الْإِمَاءِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از محمد بن صدقه نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره متعه پرسیدم. آیا به منزله کنیزان نیست؟ فرمود: 'بله، آیا نمی‌خوانید قول خداوند: "و کسانی از شما که توانایی مالی برای ازدواج با زنان آزاد و با ایمان ندارند... و نه آنان که مخفیانه دوست می‌گیرند." (نساء 4:25) پس همان‌طور که برای مرد جایز نیست که با کنیز ازدواج کند، در حالی که توانایی ازدواج با زن آزاد را دارد، به همین ترتیب برای مرد جایز نیست که با کنیز به متعه بپردازد در حالی که توانایی ازدواج با زن آزاد را دارد.'"

أَبْوَابُ نِکَاحِ الْعَبِیدِ وَ الْإِمَاءِ

1- بَابُ اسْتِحْبَابِ شِرَاءِ الْإِمَاءِ وَ تَمَلُّکِهِنَّ وَ وَطْئِهِنَّ بِالْمِلْکِ وَ اسْتِیلَادِهِنَ‌

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِ شِرَاءِ الْإِمَاءِ وَ تَمَلُّکِهِنَّ وَ وَطْئِهِنَّ بِالْمِلْکِ وَ اسْتِیلَادِهِنَ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26580 - رقم الحدیث الباب: 1]

26580- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْأَشْعَرِیِّ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلَیْکُمْ بِأُمَّهَاتِ الْأَوْلَادِ فَإِنَّ فِی أَرْحَامِهِنَّ الْبَرَکَةَ.

ترجمه:

از ابن قداح از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "پیامبر خدا (ص) گفت: 'به سراغ مادران فرزندان بروید، زیرا در رحم‌های آن‌ها برکت است.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26581 - رقم الحدیث الباب: 2]

26581- 2- ⁽³⁾وَ عَنْ حُمَیْدِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ سَمَاعَةَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ (عَنْ أَبَانٍ) ⁽⁴⁾عَنْ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص اطْلُبُوا الْأَوْلَادَ مِنْ أُمَّهَاتِ الْأَوْلَادِ فَإِنَّ فِی أَرْحَامِهِنَّ الْبَرَکَةَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی مُقَدِّمَاتِ النِّکَاحِ ⁽¹⁾وَ غَیْرِهَا ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از ابو حمزه از امام علی بن الحسین (ع) نقل شده که فرمود: "پیامبر خدا (ص) گفت: 'فرزندان را از مادران فرزندان بخواهید، زیرا در رحم‌های آن‌ها برکت است.'"

2- بَابُ وُجُوبِ اسْتِبْرَاءِ الْأَمَةِ عَلَی الْمُشْتَرِی وَ تَحْرِیمِ الْوَطْءِ فِی الْفَرْجِ فِی مُدَّةِ الِاسْتِبْرَاءِ دُونَ مَا عَدَاهُ‌

اشارة

⁽⁴⁾2 بَابُ وُجُوبِ اسْتِبْرَاءِ الْأَمَةِ عَلَی الْمُشْتَرِی وَ تَحْرِیمِ الْوَطْءِ فِی الْفَرْجِ فِی مُدَّةِ الِاسْتِبْرَاءِ دُونَ مَا عَدَاهُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26582 - رقم الحدیث الباب: 1]

26582- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ حُمْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ رَجُلٍ اشْتَرَی أَمَةً هَلْ یُصِیبُ مِنْهَا دُونَ الْغِشْیَانِ وَ لَمْ یَسْتَبْرِئْهَا قَالَ نَعَمْ إِذَا اسْتَوْجَبَهَا وَ صَارَتْ مِنْ مَالِهِ وَ إِنْ مَاتَتْ کَانَتْ مِنْ مَالِهِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی بَیْعِ الْحَیَوَانِ ⁽⁶⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از حمران نقل شده که گفت: "از امام باقر (ع) درباره مردی که کنیزی خریده پرسیدم. آیا می‌تواند بدون آمیزش از او بهره‌مند شود و استبراء (اطمینان از عدم بارداری) نکرده است؟ امام فرمود: 'بله، اگر آن را واجب دانسته و از مال او شده است و اگر بمیرد از مال او خواهد بود.'"

3- بَابُ سُقُوطِ الِاسْتِبْرَاءِ عَمَّنِ اشْتَرَی جَارِیَةً صَغِیرَةً لَمْ تَبْلُغْ وَ جَوَازِ وَطْئِهِ إِیَّاهَا وَ کَذَا الَّتِی یَئِسَتْ مِنَ الْمَحِیضِ وَ الْحَائِضُ إِلَّا مُدَّةَ حَیْضِهَا وَ الْبِکْرُ

اشارة

⁽¹⁾3 بَابُ سُقُوطِ الِاسْتِبْرَاءِ عَمَّنِ اشْتَرَی جَارِیَةً صَغِیرَةً لَمْ تَبْلُغْ وَ جَوَازِ وَطْئِهِ إِیَّاهَا وَ کَذَا الَّتِی یَئِسَتْ مِنَ الْمَحِیضِ وَ الْحَائِضُ إِلَّا مُدَّةَ حَیْضِهَا وَ الْبِکْرُ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26583 - رقم الحدیث الباب: 1]

26583- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادٍ عَنِ الْحَلَبِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: فِی رَجُلٍ ابْتَاعَ جَارِیَةً وَ لَمْ تَطْمَثْ قَالَ إِنْ کَانَتْ صَغِیرَةً لَا یَتَخَوَّفُ عَلَیْهَا الْحَبَلَ فَلَیْسَ لَهُ ⁽³⁾عَلَیْهَا عِدَّةٌ وَ لْیَطَأْهَا إِنْ شَاءَ وَ إِنْ کَانَتْ قَدْ بَلَغَتْ وَ لَمْ تَطْمَثْ فَإِنَّ عَلَیْهَا الْعِدَّةَ قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ اشْتَرَی جَارِیَةً وَ هِیَ حَائِضٌ قَالَ إِذَا طَهُرَتْ فَلْیَمَسَّهَا إِنْ شَاءَ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از حلبی از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "در مورد مردی که کنیزی خریده و او هنوز حیض نشده است، اگر او کوچک باشد و نگرانی از بارداری وجود نداشته باشد، عده‌ای بر او نیست و می‌تواند با او همبستر شود اگر بخواهد. و اگر او بالغ شده و حیض نشده باشد، عده‌ای بر او است." و پرسیدم: "درباره مردی که کنیزی خریده و او در حال حیض است، چه باید کرد؟" امام فرمود: "وقتی پاک شد، می‌تواند با او همبستر شود اگر بخواهد."

[رقم الحدیث الکلی: 26584 - رقم الحدیث الباب: 2]

26584- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْجَارِیَةِ الَّتِی لَا یُخَافُ عَلَیْهَا الْحَبَلُ قَالَ لَیْسَ عَلَیْهَا عِدَّةٌ.

ترجمه:

از منصور بن حازم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره کنیزی که نگرانی از بارداری او نیست پرسیدم. امام فرمود: 'عده‌ای بر او نیست.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26585 - رقم الحدیث الباب: 3]

26585- 3- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنْ فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی الْجَارِیَةِ الَّتِی لَمْ تَطْمَثْ وَ لَمْ تَبْلُغِ الْحَبَلَ إِذَا اشْتَرَاهَا الرَّجُلُ قَالَ لَیْسَ عَلَیْهَا عِدَّةٌ یَقَعُ عَلَیْهَا

وَ قَالَ فِی رَجُلٍ اشْتَرَی جَارِیَةً ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَ لَمْ یَسْتَبْرِئْ رَحِمَهَا قَالَ کَانَ نَوْلُهُ ⁽¹⁾أَنْ یَفْعَلَ فَإِذَا لَمْ یَفْعَلْ فَلَا شَیْ‌ءَ عَلَیْهِ.

ترجمه:

از ابن ابی یعفور از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: "در مورد کنیزی که حیض نشده و به بارداری نرسیده است، وقتی مردی او را خرید، بر او عده‌ای نیست و می‌تواند با او همبستر شود." و فرمود: "در مورد مردی که کنیزی خریده و سپس او را آزاد کرده و رحم او را استبراء نکرده است، امام فرمود: بهتر بود این کار را انجام دهد، اما اگر انجام ندهد، چیزی بر او نیست."

[رقم الحدیث الکلی: 26586 - رقم الحدیث الباب: 4]

26586- 4- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یَشْتَرِی الْجَارِیَةَ الَّتِی لَمْ تَبْلُغِ الْمَحِیضَ وَ إِذَا قَعَدَتْ مِنَ الْمَحِیضِ مَا عِدَّتُهَا وَ مَا یَحِلُّ لِلرَّجُلِ مِنَ الْأَمَةِ حَتَّی یَسْتَبْرِئَهَا قَبْلَ أَنْ تَحِیضَ قَالَ إِذَا قَعَدَتْ عَنِ الْمَحِیضِ أَوْ لَمْ تَحِضْ فَلَا عِدَّةَ لَهَا وَ الَّتِی تَحِیضُ فَلَا یَقْرَبْهَا حَتَّی تَحِیضَ وَ تَطْهُرَ.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن ابی عبدالله نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره مردی که کنیزی خریده پرسیدم که به سن بلوغ نرسیده و حیض نشده است و اگر از حیض بازمانده باشد، عده‌اش چگونه است و چه چیزی بر مرد حلال است قبل از اینکه او را استبراء کند؟ امام فرمود: 'اگر از حیض بازمانده باشد یا حیض نشده باشد، عده‌ای بر او نیست و اگر حیض می‌شود، نباید با او همبستر شود تا اینکه حیض شود و پاک شود.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26587 - رقم الحدیث الباب: 5]

26587- 5- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ عِدَّةِ الْأَمَةِ الَّتِی لَمْ تَبْلُغِ الْمَحِیضَ وَ هُوَ یَخَافُ عَلَیْهَا فَقَالَ خَمْسٌ وَ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً.

أَقُولُ: حَمَلَهُ الشَّیْخُ عَلَی مَنْ هِیَ فِی سِنِّ مَنْ تَحِیضُ.

ترجمه:

از منصور بن حازم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره عده کنیزی که به سن حیض نرسیده و نگران او است، پرسیدم. امام فرمود: 'چهل و پنج شب.'"

می‌گویم:مرحوم شیخ این را به کسی که در سن حیض است، حمل کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 26588 - رقم الحدیث الباب: 6]

26588- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ⁽⁵⁾

فِی الرَّجُلِ یَشْتَرِی الْجَارِیَةَ وَ لَمْ تَحِضْ أَوْ قَعَدَتْ مِنَ الْمَحِیضِ کَمْ عِدَّتُهَا قَالَ خَمْسٌ وَ أَرْبَعُونَ لَیْلَةً.

أَقُولُ: تَقَدَّمَ الْوَجْهُ فِی مِثْلِهِ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن ابی عبدالله درباره مردی که کنیزی را خریده و او حیض نشده یا از حیض بازمانده است، پرسیدم. چقدر عده اوست؟ امام فرمود: "چهل و پنج شب."

[رقم الحدیث الکلی: 26589 - رقم الحدیث الباب: 7]

26589- 7- ⁽⁷⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبَانٍ عَنْ رَبِیعِ بْنِ الْقَاسِمِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْجَارِیَةِ الَّتِی لَمْ تَبْلُغِ الْمَحِیضَ وَ یُخَافُ عَلَیْهَا

الْحَبَلُ قَالَ یَسْتَبْرِئُ رَحِمَهَا الَّذِی یَبِیعُهَا بِخَمْسٍ وَ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً وَ الَّذِی یَشْتَرِیهَا بِخَمْسٍ وَ أَرْبَعِینَ لَیْلَةً.

ترجمه:

از ربیع بن قاسم نقل شده که گفت: "از امام صادق (ع) درباره کنیزی که به سن حیض نرسیده و نگرانی از بارداری او است، پرسیدم. امام فرمود: 'کسی که او را می‌فروشد، باید رحم او را به مدت چهل و پنج شب استبراء کند و کسی که او را می‌خرد، نیز به مدت چهل و پنج شب باید استبراء کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26590 - رقم الحدیث الباب: 8]

26590- 8- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ⁽²⁾قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ أَوْ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع الْجَارِیَةُ الصَّغِیرَةُ یَشْتَرِیهَا الرَّجُلُ وَ هِیَ لَمْ تُدْرِکْ أَوْ قَدْ یَئِسَتْ مِنَ الْمَحِیضِ قَالَ فَقَالَ لَا بَأْسَ بِأَنْ لَا یَسْتَبْرِئَهَا.

ترجمه:

از عبد الله بن عمر نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) یا امام باقر (ع) گفتم: درباره کنیز کوچکی که مردی خریده و او هنوز به سن بلوغ نرسیده یا از حیض بازمانده است، چه حکمی دارد؟ امام فرمود: 'اشکالی ندارد که او را استبراء نکند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26591 - رقم الحدیث الباب: 9]

26591- 9- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ یَعْنِی الْمُرَادِیَّ فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع الرَّجُلُ یَشْتَرِی الْجَارِیَةَ الصَّغِیرَةَ الَّتِی لَمْ تَطْمَثْ وَ لَیْسَتْ بِعَذْرَاءَ یَسْتَبْرِئُهَا قَالَ أَمْرُهَا شَدِیدٌ إِذَا کَانَ مِثْلُهَا یَعْلَقُ فَلْیَسْتَبْرِئْهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از ابو بصیر مرادی در حدیثی نقل شده که گفت: "به امام صادق (ع) درباره مردی که کنیز کوچکی را که حیض نشده و باکره نیست، می‌خرد پرسید. امام فرمود: 'موضوع او حساس است. اگر مانند او بتواند باردار شود، باید استبراء کند.'"

[رقم الحدیث الکلی: 26592 - رقم الحدیث الباب: 10]

26592- 10- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِذَا اشْتَرَی الرَّجُلُ جَارِیَةً لَمْ تُدْرِکْ أَوْ قَدْ یَئِسَتْ مِنَ الْمَحِیضِ فَلَا بَأْسَ بِأَنْ لَا یَسْتَبْرِئَهَا.

ترجمه:

محمد بن علی بن حسین نقل کرده که امام باقر (ع) فرمود: "اگر مردی کنیزی را خرید که به سن بلوغ نرسیده یا از حیض بازمانده است، اشکالی ندارد که او را استبراء نکند."

[رقم الحدیث الکلی: 26593 - رقم الحدیث الباب: 11]

26593- 11- ⁽⁶⁾وَ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ نُعَیْمِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَزِیعٍ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِّ الْجَارِیَةِ الصَّغِیرَةِ السِّنِّ الَّذِی إِذَا لَمْ تَبْلُغْهُ لَمْ

یَکُنْ عَلَی الرَّجُلِ اسْتِبْرَاؤُهَا قَالَ إِذَا لَمْ تَبْلُغْ اسْتُبْرِئَتْ بِشَهْرٍ قُلْتُ وَ إِنْ کَانَتِ ابْنَةَ سَبْعِ سِنِینَ أَوْ نَحْوِهَا مِمَّا لَا تَحْمِلُ فَقَالَ هِیَ صَغِیرَةٌ وَ لَا یَضُرُّکَ أَنْ لَا تَسْتَبْرِئَهَا فَقُلْتُ مَا بَیْنَهَا وَ بَیْنَ تِسْعِ سِنِینَ فَقَالَ نَعَمْ تِسْعَ سِنِینَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی بَیْعِ الْحَیَوَانِ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽²⁾وَ مَا تَضَمَّنَ اسْتِبْرَاءَ غَیْرِ الْبَالِغِ بِشَهْرٍ مَحْمُولٌ عَلَی الِاسْتِحْبَابِ.

ترجمه:

از محمد بن اسماعیل بن بزیع از امام رضا (ع) درباره حد کنیز کوچک‌سالی که به سن بلوغ نرسیده است، نقل شده که فرمود: "وقتی به سن بلوغ نرسیده است، باید به مدت یک ماه استبراء شود." پرسیدم: "اگر دختر هفت ساله یا در این حدود باشد که باردار نمی‌شود؟" امام فرمود: "او کوچک است و ضرری ندارد که استبراء نشود." گفتم: "بین او و نه سالگی چطور؟" امام فرمود: "بله، نه سالگی."

می‌گویم: و در گذشته اشاره شده که در فروش حیوانات این موضوع رعایت می‌شود و آنچه که استبراء غیر بالغ به مدت یک ماه را شامل می‌شود، بر اساس مستحب بودن است.

4- بَابُ أَنَّ مَنِ اشْتَرَی جَارِیَةً جَازَ لَهُ وَطْؤُهَا بَعْدَ الِاسْتِبْرَاءِ وَ إِنْ بَقِیَتْ أَشْهُراً لَا تَطْمَثُ وَ لَمْ یَظْهَرْ بِهَا حَمْلٌ‌

اشارة

⁽³⁾4 بَابُ أَنَّ مَنِ اشْتَرَی جَارِیَةً جَازَ لَهُ وَطْؤُهَا بَعْدَ الِاسْتِبْرَاءِ وَ إِنْ بَقِیَتْ أَشْهُراً لَا تَطْمَثُ وَ لَمْ یَظْهَرْ بِهَا حَمْلٌ

ترجمه:

[رقم الحدیث الکلی: 26594 - رقم الحدیث الباب: 1]

26594- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ رِفَاعَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَی ع فَقُلْتُ أَشْتَرِی الْجَارِیَةَ فَتَمْکُثُ عِنْدِیَ الْأَشْهُرَ لَا تَطْمَثُ وَ لَیْسَ ذَلِکَ مِنْ کِبَرٍ وَ أُرِیهَا النِّسَاءَ فَیَقُلْنَ لِی لَیْسَ بِهَا حَبَلٌ فَلِی أَنْ أَنْکِحَهَا فِی فَرْجِهَا فَقَالَ إِنَّ الطَّمْثَ ⁽⁵⁾تَحْبِسُهُ الرِّیحُ مِنْ غَیْرِ حَبَلٍ فَلَا بَأْسَ أَنْ تَمَسَّهَا فِی الْفَرْجِ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ مُرْسَلًا ⁽⁷⁾

أَقُولُ: وَ یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ جَمِیعُ أَحَادِیثِ الِاسْتِبْرَاءِ ⁽⁸⁾

و یأتی فی الأبواب الآتیة من هذه الأبواب.