لغات و مفاهیم قرآن کریم جلد 3

مشخصات کتاب

‌سرشناسه : بیستونی، محمد، ۱۳۳۷

عنوان و نام پدیدآور : لغات و مفاهیم قرآن کریم/ تالیف محمد بیستونی.

مشخصات نشر : قم: بیان جوان، ۱۳۸۷.

مشخصات ظاهری : ۳ج. ۱۱ × ۱۷ س‌م.

شابک : 9789645640623 ؛ ج. ۱ 9789645640628: ؛ ج. ۲ 9789645640635: ؛ ج. ۳ 9789645640642:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتاب حاضر لغات و مفاهیم کتاب " تفسیر نوجوان" برگرفته از "تفسیر نمونه " اثر ناصر مکارم‌شیرازی است.

مندرجات : ج. ۱. شامل لغات و مفاهیم جلد ۱ تا ۱۰ تفسیر نوجوان.ج. ۲ . شامل لغات و مفاهیم جلد ۱۱ تا ۲۰ تفسیر نوجوان.ج. ۳. شامل لغات و مفاهیم جلد ۲۱ تا ۳۰ تفسیر نوجوان .

عنوان دیگر : تفسیر نمونه.

عنوان دیگر : تفسیر نوجوان.

موضوع : بیستونی ، محمد، ۱۳۳۷ .تفسیر نوجوان واژه‌نامه‌ها .

موضوع : بیستونی ، محمد، ۱۳۳۷ .تفسیر نوجوان فهرست مطالب .

شناسه افزوده : مکارم‌شیرازی، ناصر، ۱۳۰۵ .تفسیر نمونه

رده بندی کنگره : BP۹۸/ب۹۵ت۷۴۰۶ ۱۳۸۷

رده بندی دیویی : [ج]۲۹۷/۱۷۹

شماره کتابشناسی ملی : ۱۲۰۲۶۱۸

تقدیم به

سَیِّدِنا وَ نَبِیِّنا مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللّهِ وَ خاتَمِ النَّبِیّینَ وَ اِلی مَوْلانا وَ مَوْلَی الْمُوَحِّدینَ عَلِیٍّ اَمیرِ الْمُؤْمِنینَ وَ اِلی بِضْعَةِ الْمُصْطَفی وَ بَهْجَةِ قَلْبِهِ سَیِّدَةِ نِساءِ الْعالَمینَ وَ اِلی سَیِّدَیْ شَبابِ اَهْلِ الْجَنَّةِ، السِبْطَیْنِ، الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ اِلَی الاَْئِمَّةِ التِّسْعَةِ الْمَعْصُومینَ الْمُکَرَّمینَ مِنْ وُلْدِ الْحُسَیْنِ لاسِیَّما بَقِیَّةِ اللّهِ فِی الاَْرَضینَ وَ وارِثِ عُلُومِ الاَْنْبِیاءِ وَ الْمُرْسَلینَ، الْمُعَدِّ لِقَطْعِ دابِرِالظَّلَمَةِ وَ الْمُدَّخِرِ لاِِحْیاءِ الْفَرائِضِ وَ مَعالِمِ الدّینِ ، الْحُجَّةِ‌بْنِ‌الْحَسَنِ صاحِبِ‌الْعَصْرِ وَ الزَّمانِ عَجَّلَ اللّهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ فَیا مُعِزَّ الاَْوْلِیاءَ وَ یا مُذِلَّ الاَْعْداءِ اَیُّهَا السَّبَبُ الْمُتَّصِلُ بَیْنَ‌الاَْرْضِ وَ السَّماءِ قَدْ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرَّ فی غَیْبَتِکَ وَ فِراقِکَ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ مِنْ وِلائِکَ وَ مَحَبَّتِکَ فَاَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا بِنَظْرَةِ رَحْمَةٍ مِنْکَ اِنّا نَریکَ مِنَ الْمُحْسِنینَ

بِسْمِ اللّه‌ِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

12 ویژگی منحصر بفرد در آثار مکتوب مؤسسه

قرآنی تفسیر جوان

1 اعراب‌گذاری کامل «همه» آیات، روایات و کلمه‌های عربی .

2 طرح جلد ابداعی و گرافیکی جدید متناسب با«جمعیت هدف هر کتاب».

3 صفحه‌آرایی شعرگونه و چشم‌نواز تا خواننده به دلیل پرش مرتب چشم «خسته» نشود.

4 آزاد بودن «هرگونه نسخه برداری» و چاپ از روی آثار مکتوب و کپی رایت نرم افزارها.

5 همه محصولات مؤسسه پس از فروش و استفاده، حتی اگر آسیب دیده باشد، «پس گرفته می‌شود».

6 فروش اقساطی به قیمت نقد و با تعیین اقساط

(723)

«توسط خریدار».

7 امضای «حداقل یک مجتهد جامع الشرایط» به نشانه تأیید محتوا قبل از چاپ اخذ می‌شود.

8 آثار مؤسسه به افراد بی‌بضاعت به‌طور «رایگان» تقدیم می‌گردد.

9 همه «آموزش‌های تخصصی قرآنی» گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان «رایگان» است.

10 برای هیچ یک از آثار، حق‌التألیف دریافت نمی‌شود.

11 تنوع تخصصی محصولات متناسب «با جامعه هدف یعنی کودک، نوجوان، جوان، زنان، خانواده و مساجد».

12 نشر نهایی آثار پس از نشر آزمایشی و موفقیت در طرح پایلوت (Pilot Plan) در «جمعیت مخاطب هدف» صورت می‌گیرد.

در صورتی که هر کس از صدراسلام تا سال 1420 هجری قمری

(724)

(سال تأسیس مؤسسه قرآنی‌تفسیرجوان) یک نمونه کتاب قرآنی را با جمع «12 ویژگی» مذکور، به این مؤسسه ارائه دهد، برای هموطنان داخل کشور مبلغ «000/000/10 تومان» و برای افراد مقیم خارج از کشور مبلغ «000/10 دلار» جایزه به عنوان حق الکشف تعلق می‌گیرد.

(قیمت‌گذاری کل محصولات مؤسسه برمبنای 12 ویژگی اشاره شده،

انجام می‌شود)

دکتر محمد بیستونی

رئیس هیئت مدیره گروه مؤسسات قرآنی تفسیر جوان‌شامل:

[مؤسسه‌قرآنی‌قصص(تخصصی‌کودکان)،مؤسسه‌قرآنی‌نورپیامبران(تخصصی‌نوجوانان)، مؤسسه قرآنی تفسیر جوان (تخصصی جوانان)، مؤسسه قرآنی رضوان (تخصصی زنان)، مؤسسه قرآنی شعیب نبی‌اللّه (تخصصی خانواده)،مؤسسه قرآنی مساجد جوان (تخصصی مساجد)، مؤسسه قرآنی انعام الهی (تخصصی تغذیه، گلها و گیاهان دارویی)، مؤسسه طب قرآنی مائده‌طلایی (تخصصی طب سنتی باآموزه‌های قرآنی) مؤسسه قرآنی و علم زندگی (تخصصی

(725)

اعجاز علمی قرآن) ،مؤسسه خیریه عاطفه (تخصصی احداث کتابخانه، مراکز ورزشی و غسالخانه در روستاها و مناطق محروم)]

متن تأییدیه مرجع عالیقدر «حضرت آیة‌اللّه العظمی مکارم شیرازی»

درباره تفسیر نوجوان

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم

قرآن کریم بهترین هدیه خداوند منّان به همه انسان‌ها در طول قرون و اعصار می‌باشد. بدون شک استفاده صحیح از این کتاب آسمانی و بکارگیری محتوای آن در زندگی، مستلزم تفکیک و موضوع‌بندی آیات، متناسب با مخاطبین مختلف خصوصا گروه‌های سنی کودک، نوجوان و جوان می‌باشد زیرا سراسر این کتاب به استناد آیات 44 سوره فصّلت و 82 اسراء و 57 یونس برای شفا و درمان بیماری‌های جسمی و روحی انسان‌ها نازل شده و مانند داروخانه‌ای است که گرچه همه داروهای آن برای شفاست

(8)

ولی طبعا «هر دارویی برای بیمار خاصی شفابخش‌تر است».

در همین راستا جناب آقای دکتر محمد بیستونی مسئول محترم مؤسسه قرآنی تفسیر جوان که اینجانب مدت 10 سال در جریان فعالیتهای خوب ایشان در عرصه پژوهش‌های موضوعی قرآنی می‌باشم و قبلاً تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر جوان» خلاصه، ساده سازی و منتشر نموده است، اخیرا مطالب تفسیر نمونه را در یک مجموعه تحت عنوان «تفسیر نوجوان» با تکیه بر آیات متناسب با گروه سنی یادشده، گزینش و ساده‌سازی نموده است که در نوع خود بسیار جالب می‌باشد.

امیدوارم نوجوانان عزیز و خانواده محترم آنها از این سفره معنوی و پربرکت که خوشبختی و سعادت دنیا و آخرت آنها را به همراه دارد، حداکثر استفاده را بنمایند.ناصر مکارم شیرازی

(9) 1/12/85

(10)

سوره عنکبوت

46 وَ لاتُجادِلُوا اَهْلَ‌الْکِتابِ اِلاّ بِالَّتی هِیَ‌اَحْسَنُ اِلاَّ الَّذینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَ قُولُوا امَنّا بِالَّذی اُنْزِلَ اِلَیْنا وَ اُنْزِلَ اِلَیْکُمْ وَ اِلهُنا وَ اِلهُکُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

وَ لا تُجادِلُوا: و مجادله نکنید

اَهْلَ‌الْکِتابِ: با اهل کتاب

اِلاّ بِالَّتی: مگر آن که (به روشی)

هِیَ: که آن

اَحْسَنُ: بهتر است

اِلاَّ: مگر

الَّذینَ: آنان که

ظَلَمُوا: ظلم کردند

مِنْهُمْ: از ایشان،

وَ قُولُوا: و بگویید:

سوره عنکبوت لغات و مفاهیم قرآن کریم (11)

امَنّا: ایمان آوردیم

بِالَّذی: به آن چه

اُنْزِلَ: نازل شده

اِلَیْنا: به سوی ما

وَ اُنْزِلَ: و نازل شده

اِلَیْکُمْ: به سوی شما

وَ اِلهُنا: و خدای ما

وَ اِلهُکُمْ: و خدای شما

واحِدٌ: یکی است

وَ نَحْنُ: و ما

لَهُ: برای ما

مُسْلِمُونَ: تسلیم هستیم.

58 وَ الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ

(12) جلد 21 سوره عنکبوت

مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفا تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهارُ خالِدینَ فیها نِعْمَ اَجْرُ الْعامِلینَ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند

الصّالِحاتِ: عمل صالح

لَنُبَوِّئَنَّهُمْ: حتما جای می‌دهیم به آن‌ها

مِنَ الْجَنَّةِ: در بهشت،

غُرَفا: غرفه‌هایی که

تَجْری: جاری است

مِنْ تَحْتِهَا: از زیر آن

الاَْنْهارُ: نهرها، رودها

خالِدینَ: که جاودانند

فیها: در آن

سوره عنکبوت لغات و مفاهیم قرآن کریم (13)

نِعْمَ: چه نیکوست

اَجْرُ: پاداش

الْعامِلینَ: عمل‌کنندگان.

60 وَ کَاَیِّنْ مِنْ دابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللّهُ یَرْزُقُها وَ اِیّاکُمْ وَ هُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ

وَ کَاَیِّنْ: و چه بسیار

مِنْ دابَّةٍ: از جنبندگانی که

لا تَحْمِلُ: (نمی‌توانند) حمل کنند

رِزْقَهَا: روزی خود را،

اللّهُ: خداوند

یَرْزُقُها: روزی می‌دهد به آن‌ها

وَ اِیّاکُمْ: و به شما،

وَ هُوَ: و او

(14) جلد 21 سوره عنکبوت

السَّمیعُ: شنوای

الْعَلیمُ: داناست.

64 وَ ما هذِهِ الْحَیوةُ الدُّنْیا اِلاّ لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ اِنَّ الدّارَ الاْخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوانُ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ

وَ ما: و نیست

هذِهِ: این

الْحَیوةُ: زندگی

الدُّنْیا: دنیا

اِلاّ: مگر

لَهْوٌ: سرگرمی

وَ لَعِبٌ: و بازی،

وَ اِنَّ: و به درستی که

الدّارَ: سرای

سوره عنکبوت لغات و مفاهیم قرآن کریم (15)

الاْخِرَةَ: آخرت

لَهِیَ: آن است

الْحَیَوانُ: زندگانی (حقیقی)

لَوْ: اگر

کانُوا یَعْلَمُونَ: می‌دانستند.

65 فَاِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللّهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ فَلَمّا نَجّیهُمْ اِلَی الْبَرِّ اِذا هُمْ یُشْرِکُونَ

فَاِذا: پس هنگامی که

رَکِبُوا: سوار شدند

فِی: در

الْفُلْکِ: کشتی

دَعَوُا: می‌خوانند

اللّهَ: خدا را

(16) جلد 21 سوره عنکبوت

مُخْلِصینَ: با اخلاص

لَهُ: برای او

الدّینَ: دین را

فَلَمّا: پس هنگامی که

نَجّیهُمْ: نجات داد آن‌ها را

اِلَی: به سوی

الْبَرِّ: خشکی

اِذا: ناگاه

هُمْ: آن‌ها

یُشْرِکُونَ: شرک می‌ورزند.

سوره عنکبوت لغات و مفاهیم قرآن کریم (17)

«سوره روم»

1 الآمآ

الآمآ: از حروف مقطّعه

2 غُلِبَتِ الرُّومُ

غُلِبَتِ: شکست خورد

الرُّومُ: روم

3 فی اَدْنَی الاَْرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ

فی: در

اَدْنَی: نزدیک‌ترین

الاَْرْضِ: سرزمین

وَ هُمْ: و ایشان

(18) جلد 21 سوره روم

مِنْ: از

بَعْدِ: بعد

غَلَبِهِمْ: شکستشان

سَیَغْلِبُونَ: به زودی غلبه خواهند کرد.

4 فی بِضْعِ سِنینَ لِلّهِ الاَْمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ یَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ

فی: در

بِضْعِ: چند

سِنینَ: سال.

لِلّهِ: برای خداست

الاَْمْرُ: کار، آمر

مِنْ قَبْلُ: چه قبل از (پیروزی)

وَ مِنْ بَعْدُ: و چه بعد از (پیروزی)

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (19)

وَ یَوْمَئِذٍ: و در آن روز

یَفْرَحُ: شاد می‌شوند

الْمُؤْمِنُونَ: مؤمنان.

5 بِنَصْرِ اللّهِ یَنْصُرُ مَنْ یَشاءُ وَ هُوَ الْعَزیزُ الرَّحیمُ

بِنَصْرِ: به (سبب) یاری

اللّهِ: خداوند.

یَنْصُرُ: یاری می‌دهد

مَنْ: هر که را

یَشاءُ: بخواهد،

وَ: و

هُوَ: او

الْعَزیزُ: شکست‌ناپذیر

(20) جلد 21 سوره روم

الرَّحیمُ: مهربان است.

6 وَعْدَ اللّهِ لا یُخْلِفُ اللّهُ وَعْدَهُ وَ لکِنَّ اَکْثَرَ النّاسِ لا یَعْلَمُونَ

وَعْدَ: وعده

اللّهِ: خداست،

لا یُخْلِفُ: خلاف نمی‌کند

اللّهُ: خدا

وَعْدَهُ: از وعده‌اش،

وَ لکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَ: بیشتر

النّاسِ: مردم

لا یَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (21)

7 یَعْلَمُونَ ظاهِرا مِنَ الْحَیوةِ الدُّنْیا وَ هُمْ عَنِ الاْخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ

یَعْلَمُونَ: می‌دانند، می‌شناسند

ظاهِرا: ظاهری

مِنَ الْحَیوةِ: از زندگی

الدُّنْیا: دنیا

وَ هُمْ: و ایشان

عَنِ الاْخِرَةِ: از آخرت

هُمْ غافِلُونَ: ایشانند بی‌خبران

8 اَوَ لَمْ یَتَفَکَّروُا فی اَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللّهُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ وَ ما بَیْنَهُما اِلاّ بِالْحَقِّ وَ اَجَلٍ

مُسَمًّی وَ اِنَّ کَثیرا مِنَ النّاسِ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ لَکافِروُنَ

اَوَ: آیا و

(22) جلد 21 سوره روم

لَمْ یَتَفَکَّروُا: تفکّر نکردند

فی اَنْفُسِهِمْ: در نفس خودشان؟

ما خَلَقَ: که خلق نکرده

اللّهُ: خداوند

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را

وَ ما: و آن چه

بَیْنَهُما: بین آن‌هاست

اِلاّ بِالْحَقِّ: مگر به حق

وَ اَجَلٍ: و تا مدّتی

مُسَمًّی: معیّن؟

وَ اِنَّ: و همانا

کَثیرا: بسیاری

مِنَ النّاسِ: از مردم

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (23)

بِلِقاءِ: دیدار، ملاقات

رَبِّهِمْ: پروردگارشان را

لَکافِروُنَ: کافرند، منکرند.

9 اَوَ لَمْ یَسیروُا فِی الاَْرْضِ فَیَنْظُروُا کَیْفَ کانَ عاقِبَةُ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کانُوا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ اَثاروُا الاَْرْضَ وَ عَمَروُها اَکْثَرَ مِمّا عَمَروُها وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّناتِ فَما کانَ اللّهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ

اَوَ: آیا و

لَمْ یَسیروُا: سیر نکردند

فِی الاَْرْضِ: در زمین

فَیَنْظُروُا: پس ببینند

کَیْفَ کانَ: چگونه شد

(24) جلد 21 سوره روم

عاقِبَةُ: عاقبت

الَّذینَ: کسانی که

مِنْ قَبْلِهِمْ: قبل از آن‌ها بودند؟

کانُوا: بودند

اَشَدَّ: شدیدتر

مِنْهُمْ: از ایشان

قُوَّةً: از نظر نیرو

وَ اَثاروُا: و زیر و رو کردند

الاَْرْضَ: زمین را

وَ عَمَروُها: و آبادش نمودند

اَکْثَرَ مِمّا: بیشتر از آن چه

عَمَروُها: آباد کردند آن‌ها

وَ جاءَتْهُمْ: و آوردند ایشان را

رُسُلُهُمْ: پیامبرانشان

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (25)

بِالْبَیِّناتِ: دلائل روشن،

فَما کانَ: پس (بر آن) نبود

اللّهُ: خداوند

لِیَظْلِمَهُمْ: تا ظلم کند به آن‌ها

وَ لکِنْ: ولیکن

کانُوا اَنْفُسَهُمْ: خودشان

یَظْلِمُونَ: ستم می‌کردند.

10 ثُمَّ کانَ عاقِبَةَ الَّذینَ اَساؤُا السُّوآای اَنْ کَذَّبُوا بِاآیاتِ اللّهِ وَ کانُوا بِها یَسْتَهْزِؤوُنَ

ثُمَّ کانَ: سپس (این) شد

عاقِبَةَ: عاقبت، سرانجام

الَّذینَ: کسانی که

اَساؤُا: بدی کردند

السُّوآای: به بدترین وجه

(26) جلد 21 سوره روم

اَنْ کَذَّبُوا: این که تکذیب نمودند

بِآیاتِ اللّهِ: آیات خدا را

وَ کانُوا بِها: و آن را

یَسْتَهْزِؤوُنَ: مسخره می‌کردند.

11 اَللّهُ یَبْدَؤُاالْخَلْقَ ثُمَّ یُعیدُهُ ثُمَ‌اِلَیْهِ تُرْجَعُونَ

اَللّهُ: خداوند

یَبْدَؤُا: آغاز می‌کند

الْخَلْقَ: آفرینش را

ثُمَّ: سپس

یُعیدُهُ: بازمی‌گرداند آن را

ثُمَّ: سپس

اِلَیْهِ: به سوی او

تُرْجَعُونَ: بازگردانده می‌شوید.

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (27)

14 وَ یَوْمَ تَقُومُ السّاعَةُ یَوْمَئِذٍ یَتَفَرَّقُونَ

وَ یَوْمَ: و روزی که

تَقُومُ: برپا می‌شود

السّاعَةُ: قیامت،

یَوْمَئِذٍ: در آن روز

یَتَفَرَّقُونَ: جدا می‌شوند (بهشتیان و جهنمیان).

15 فَاَمَّا الَّذینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ فَهُمْ فی رَوْضَةٍ یُحْبَروُنَ

فَاَمَّا: پس امّا

الَّذینَ: آنان که

امَنُوا: ایمان آوردند

وَ عَمِلُوا: و انجام دادند

(28) جلد 21 سوره روم

الصّالِحاتِ: عمل صالح

فَهُمْ: پس ایشان

فی رَوْضَةٍ: در گلستانی

یُحْبَروُنَ: شادمان می‌گردند.

16 وَ اَمَّا الَّذینَ کَفَروُا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ لِقاءِ الاْخِرَةِ فَاوُلئِکَ فِی الْعَذابِ مُحْضَروُنَ

وَ اَمَّا: و امّا

الَّذینَ: کسانی که

کَفَروُا: کافر شدند

وَ کَذَّبُوا: و تکذیب نمودند

بِآیاتِنا: آیات ما

وَ لِقاءِ: و دیدار

الاْخِرَةِ: آخرت را،

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (29)

فَاوُلئِکَ: پس آنان

فِی الْعَذابِ: در عذاب

مُحْضَروُنَ: احضار شدگانند.

17 فَسُبْحانَ‌اللّهِ حینَ‌تُمْسُونَ وَحینَ‌تُصْبِحُونَ

فَسُبْحانَ: پس منزّه است

اللّهِ: خدا

حینَ: هنگامی که

تُمْسُونَ: به شامگاه می‌رسید

وَ حینَ: و هنگامی که

تُصْبِحُونَ: صبح می‌کنید.

18 وَ لَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ عَشِیّا وَ حینَ تُظْهِروُنَ

(30) جلد 21 سوره روم

وَ لَهُ: و برای اوست

الْحَمْدُ: حمد و ستایش

فِی: در

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ عَشِیّا: و در آخر شب

وَ حینَ: و هنگامی که

تُظْهِروُنَ: ظهر می‌کنید.

19 یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ یُحْیِی‌الاَْرْضَ بَعْدَمَوْتِها وَ کَذلِکَ تُخْرَجُونَ

یُخْرِجُ: خارج می‌کند

الْحَیَّ: زنده را

مِنَ: از

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (31)

الْمَیِّتِ: مرده

وَ یُخْرِجُ: و خارج می‌کند

الْمَیِّتَ: مرده را

مِنَ: از

الْحَیِّ: زنده

وَ یُحْیِی: و زنده می‌کند

الاَْرْضَ: زمین را

بَعْدَ: بعد از

مَوْتِها: مردنش،

وَ کَذلِکَ: و این چنین

تُخْرَجُونَ: شما خارج کرده می‌شوید.

20 وَ مِنْ ایاتِهِ اَنْ خَلَقَکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ اِذا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِروُنَ

وَ مِنْ: و از

(32) جلد 21 سوره روم

ایاتِهِ: نشانه‌هایش

اَنْ: این که

خَلَقَکُمْ: خلق کرد شما را

مِنْ: از

تُرابٍ: خاک،

ثُمَّ: سپس

اِذا: ناگهان

اَنْتُمْ: شما

بَشَرٌ: (به صورت) بشری

تَنْتَشِروُنَ: پراکنده می‌شوید.

22 وَمِنْایاتِهِ خَلْقُ‌السَّمواتِ‌وَالاَْرْضِ وَ اخْتِلافُ اَلْسِنَتِکُمْ وَ اَلْوانِکُمْ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ لِلْعالِمینَ

وَ مِنْ: و از

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (33)

ایاتِهِ: نشانه‌هایش

خَلْقُ: خلقت

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ اخْتِلافُ: و اختلاف

اَلْسِنَتِکُمْ: زبان‌های شما

وَ اَلْوانِکُمْ: و رنگ‌های شماست.

اِنَّ: به درستی که

فی: در

ذلِکَ: این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِلْعالِمینَ: برای دانایان.

23 وَمِنْایاتِهِ‌مَنامُکُمْ‌بِاللَّیْلِ‌وَالنَّهارِ وَ ابْتِغاؤُکُمْ

(34) جلد 21 سوره روم

مِنْ فَضْلِهِ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یَسْمَعُونَ

وَ مِنْ: و از

ایاتِهِ: نشانه‌هایش

مَنامُکُمْ: خواب شما

بِاللَّیْلِ: در شب

وَ النَّهارِ: و روز

وَ ابْتِغاؤُکُمْ: و طلب کردن شما

مِنْ: از

فَضْلِهِ: فضلش،

اِنَّ: به درستی که

فی ذلِکَ: در این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَسْمَعُونَ: می‌شنوند، گوش شنوا دارند.

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (35)

24 وَ مِنْ ایاتِهِ یُریکُمُ الْبَرْقَ خَوْفا وَ طَمَعا وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ ماءً فَیُحْیی بِهِ‌الاَْرْضَ بَعْدَ

مَوْتِها اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ

وَ مِنْ ایاتِهِ: و از نشانه‌هایش

یُریکُمُ: نشان می‌دهد به شما

الْبَرْقَ: برق را

خَوْفا: که هم مایه ترس است

وَ طَمَعا: و هم مایه امید،

وَ یُنَزِّلُ: و نازل می‌کند

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی

فَیُحْیی: پس زنده می‌کند

بِهِ‌الاَْرْضَ: به آن زمین را

(36) جلد 21 سوره روم

بَعْدَ: بعد از

مَوْتِها: مردنش،

اِنَّ: به درستی که

فی ذلِکَ: در این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یَعْقِلُونَ: می‌اندیشند.

27 وَ هُوَ الَّذی یَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعیدُهُ وَ هُوَ اَهْوَنُ عَلَیْهِ وَ لَهُ الْمَثَلُ الاَْعْلی فِی السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

وَ هُوَ: و اوست

الَّذی: آن که

یَبْدَؤُا: آغاز می‌کند

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (37)

الْخَلْقَ: آفرینش را

ثُمَّ: سپس

یُعیدُهُ: بازمی‌گرداند آن را

وَ هُوَ: و این

اَهْوَنُ: آسان‌تر است

عَلَیْهِ: برای او،

وَ لَهُ: و برای اوست،

الْمَثَلُ: صفتِ

الاَْعْلی: برتر

فِی السَّمواتِ: در آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین،

وَ هُوَ: و او

الْعَزیزُ: شکست‌ناپذیر

الْحَکیمُ: حکیم است.

(38) جلد 21 سوره روم

30 فَاَقِمْ وَجْهَکَ لِلدّینِ حَنیفا فِطْرَتَ اللّهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیْها لا تَبْدیلَ لِخَلْقِ اللّهِ ذلِکَ الدّینُ الْقَیِّمُ وَ لکِنَّ اَکْثَرَ النّاسِ لا یَعْلَمُونَ

فَاَقِمْ: پس متوجه ساز، برپادار

وَجْهَکَ: رویت را

لِلدّینِ: به سوی دین

حَنیفا: حنیف،

فِطْرَتَ: فطرتی، سرشتی

اللّهِ الَّتی: که خداوند

فَطَرَ النّاسَ: آفرید مردم را

عَلَیْها: بر آن،

لا تَبْدیلَ: هیچ تغییری، تبدیلی نیست

لِخَلْقِ اللّهِ: برای خلقت خدا،

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (39)

ذلِکَ الدّینُ: این است دین

الْقَیِّمُ: پایدار و مستقیم

وَ لکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَ النّاسِ: بیشتر مردم

لا یَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

31 مُنیبینَ اِلَیْهِ وَ اتَّقُوهُ وَ اَقیمُوا الصَّلوةَ وَ لا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکینَ

مُنیبینَ: روکنندگان

اِلَیْهِ: به سوی او باشید،

وَ اتَّقُوهُ: و بپرهیزید از او

وَ اَقیمُوا: و به پا دارید

الصَّلوةَ: نماز را

وَ لا تَکُونُوا: و نباشید

(40) جلد 21 سوره روم

مِنَ الْمُشْرِکینَ: از مشرکان.

32 مِنَ الَّذینَ فَرَّقُوا دینَهُمْ وَ کانُوا شِیَعا کُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَیْهِمْ فَرِحُونَ

مِنَ الَّذینَ: از کسانی که

فَرَّقُوا: فرقه فرقه کردند

دینَهُمْ: دینشان را

وَ کانُوا: و شدند

شِیَعا: گروه، گروه

کُلُّ حِزْبٍ: هر حزبی

بِما لَدَیْهِمْ: به آن چه نزدشان است

فَرِحُونَ: خوشحالند، دلخوشند.

33 وَ اِذامَسَ‌النّاسَ ضُرٌّ دَعَوْارَبَّهُمْ مُنیبینَ اِلَیْهِ ثُمَّ اِذا اَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً اِذا فَریقٌ مِنْهُمْ

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (41)

بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

مَسَّ النّاسَ: برسد مردم را

ضُرٌّ: ضرری،

دَعَوْا: بخوانند

رَبَّهُمْ: پروردگارشان را

مُنیبینَ: در حالی که روکنندگان

اِلَیْهِ: به سوی او هستند،

ثُمَّ اِذا: سپس وقتی که

اَذاقَهُمْ: بچشاند به ایشان

مِنْهُ رَحْمَةً: از جانب خود حتمی

اِذا فَریقٌ: ناگاه گروهی

مِنْهُمْ: از آن‌ها

بِرَبِّهِمْ: به پروردگار خود

(42) جلد 21 سوره روم

یُشْرِکُونَ: شرک می‌ورزند.

34 لِیَکْفُروُا بِما اتَیْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

لِیَکْفُروُا: تا کافر شوند

بِما: به آن چه

اتَیْناهُمْ: دادیم ما به آن‌ها،

فَتَمَتَّعُوا: پس بهره‌مند شوید،

فَسَوْفَ: پس به زودی

تَعْلَمُونَ: خواهید دانست.

36 وَ اِذا اَذَقْنَا النّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِها وَ اِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ‌بِما قَدَّمَتْ‌اَیْدیهِمْ‌اِذاهُمْ‌یَقْنَطُونَ

وَ اِذا: و هنگامی که

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (43)

اَذَقْنَا: بچشانیم

النّاسَ رَحْمَةً: به مردم رحمتی،

فَرِحُوا بِها: خوشحال شوند به آن،

وَ اِنْ تُصِبْهُمْ: و اگر برسد به ایشان

سَیِّئَةٌ بِما: بدی‌ای به خاطر آن چه

قَدَّمَتْ: پیش فرستاد

اَیْدیهِمْ: دست‌هایشان

اِذا هُمْ: ناگاه ایشان

یَقْنَطُونَ: ناامید می‌شوند.

37 اَوَ لَمْ یَرَوْا اَنَّ اللّهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقْدِرُ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ

اَوَلَمْ یَرَوْا: آیا و ندیدند

اَنَّ اللّهَ: که خداوند

(44) جلد 21 سوره روم

یَبْسُطُ: وسعت می‌دهد

الرِّزْقَ: روزی را

لِمَنْ یَشاءُ: برای هر که بخواهد

وَ یَقْدِرُ: و تنگ می‌گیرد؟

اِنَّ فی ذلِکَ: به درستی که در این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یُؤْمِنُونَ: ایمان می‌آورند.

40 اَللّهُ الَّذی خَلَقَکُمْ ثُمَّ رَزَقَکُمْ ثُمَّ یُمیتُکُمْ ثُمَّ یُحْییکُمْ هَلْ مِنْ شُرَکائِکُمْ مَنْ یَفْعَلُ مِنْ ذلِکُمْ مِنْ شَیْ‌ءٍ سُبْحانَهُ وَ تَعالی عَمّا یُشْرِکُونَ

اَللّهُ الَّذی: خدا کسی که است که

خَلَقَکُمْ: آفرید شما را،

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (45)

ثُمَّ: سپس

رَزَقَکُمْ: روزی داد به شما،

ثُمَّ: سپس

یُمیتُکُمْ: می‌میراند شما را،

ثُمَّ: سپس

یُحْییکُمْ: زنده می‌گرداند شما را،

هَلْ: آیا

مِنْ شُرَکائِکُمْ: از شریکانتان

مَنْ: کسی هست

یَفْعَلُ: که انجام می‌دهد

مِنْ ذلِکُمْ: از این کارها

مِنْ شَیْ‌ءٍ: چیزی؟

سُبْحانَهُ: منزّه است او

وَ تَعالی: و برتر و والاتر است

(46) جلد 21 سوره روم

عَمّا: از آن چه

یُشْرِکُونَ: شرک می‌ورزند.

41 ظَهَرَ الْفَسادُ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما کَسَبَتْ اَیْدِی النّاسِ لِیُذیقَهُمْ بَعْضَ الَّذی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ

ظَهَرَ: ظاهر شد، پدیدار گشت

الْفَسادُ: فساد

فِی الْبَرِّ: در خشکی

وَ الْبَحْرِ: و دریا

بِما: به سبب آن چه

کَسَبَتْ: کسب کرد

اَیْدِی‌النّاسِ: دستان مردم

لِیُذیقَهُمْ: تا بچشاند به ایشان

بَعْضَ الَّذی: بعضی از آن چه

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (47)

عَمِلُوا: عمل کردند

لَعَلَّهُمْ: شاید ایشان

یَرْجِعُونَ: بازگردند.

42 قُلْ سیروُا فِی‌الاَْرْضِ فَانْظُروُا کَیْفَ کانَ

عاقِبَةُ الَّذینَ مِنْ قَبْلُ کانَ اَکْثَرُهُمْ مُشْرِکینَ

قُلْ: بگو:

سیروُا: سیر کنید، بگردید

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین

فَانْظُروُا: پس ببینید

کَیْفَ کانَ: چگونه بود

عاقِبَةُ الَّذینَ: عاقبت کسانی که

مِنْ قَبْلُ: از قبل بودند،

کانَ اَکْثَرُهُمْ: بودند بیشترشان

(48) جلد 21 سوره روم

مُشْرِکینَ: مشرک.

46 وَ مِنْ ایاتِهِ اَنْ یُرْسِلَ الرِّیاحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِیُذیقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِیَ الْفُلْکُ بِاَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُروُنَ

وَ مِنْ ایاتِهِ: و از نشانه‌هایش

اَنْ یُرْسِلَ: این که می‌فرستد

الرِّیاحَ: بادها را

مُبَشِّراتٍ: بشارت دهنده

وَ لِیُذیقَکُمْ: تا بچشاند شما را

مِنْ رَحْمَتِهِ: از رحمتش

وَ لِتَجْرِیَ: و تا جاری گردند

الْفُلْکُ بِاَمْرِهِ: کشتی‌ها به امر او

وَلِتَبْتَغُوا: و تا طلب کنید

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (49)

مِنْ فَضْلِهِ: از فضل او

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تَشْکُروُنَ: سپاسگزاری کنید.

48 اَللّهُ الَّذی یُرْسِلُ الرِّیاحَ فَتُثیرُ سَحابا فَیَبْسُطُهُ فِی السَّماءِ کَیْفَ یَشاءُ وَ یَجْعَلُهُ کِسَفا فَتَرَی الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ فَاِذا اَصابَ بِهِ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ اِذاهُمْ یَسْتَبْشِروُنَ

اَللّهُ الَّذی: خداوند کسی است که

یُرْسِلُ الرِّیاحَ: می‌فرستد بادها را

فَتُثیرُ: تا به حرکت درآورد

سَحابا: ابر را،

فَیَبْسُطُهُ: پس می‌گسترد آن را

فِی السَّماءِ: در آسمان

(50) جلد 21 سوره روم

کَیْفَ یَشاءُ: آن طور که بخواهد

وَ یَجْعَلُهُ: و قرار می‌دهد آن را

کِسَفا: قطعه‌هایی،

فَتَرَی: پس می‌بینی

الْوَدْقَ: باران را که

یَخْرُجُ: خارج می‌شود

مِنْ خِلالِهِ: از لابلای آن،

فَاِذا: پس زمانی که

اَصابَ بِهِ: برساند آن را

مَنْ یَشاءُ: به هر کس که بخواهد

مِنْ عِبادِهِ: از بندگانش،

اِذا هُمْ: به ناگاه ایشان

یَسْتَبْشِروُنَ: شادی می‌کنند.0

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (51)

49 وَ اِنْ کانُوا مِنْ قَبْلِ اَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْهِمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمُبْلِسینَ

وَ اِنْ کانُوا: و همانا بودند

مِنْ قَبْلِ اَنْ: پیش از این که

یُنَزَّلَ عَلَیْهِمْ: نازل شود برایشان

مِنْ قَبْلِهِ: از قبلِ آن (باران)

لَمُبْلِسینَ: ناامیدان. مأیوسان.

50 فَانْظُرْ اِلی اثارِ رَحْمَتِ اللّهِ کَیْفَ یُحْیِی الاَْرْضَ بَعْدَ مَوْتِها اِنَّ ذلِکَ لَمُحْیِ الْمَوْتی وَ هُوَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدیرٌ

فَانْظُرْ: پس بنگر

اِلی اثارِ: به آثارِ

رَحْمَتِ اللّهِ: رحمت خدا که

(52) جلد 21 سوره روم

کَیْفَ یُحْیِی: چگونه زنده می‌کند

الاَْرْضَ: زمین را

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مرگش،

اِنَّ ذلِکَ: همانا آن است

لَمُحْیِ: زنده کننده

الْمَوْتی: مردگان،

وَ هُوَ: و او

عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ: بر هر چیزی

قَدیرٌ: قادر و تواناست.

51 وَ لَئِنْ اَرْسَلْنا ریحا فَرَاَوْهُ مُصْفَرّا لَظَلُّوا مِنْ بَعْدِهِ یَکْفُروُنَ

وَ لَئِنْ: و هر آینه اگر

اَرْسَلْنا: بفرستیم

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (53)

ریحا: بادی

فَرَاَوْهُ: پس ببینند آن را

مُصْفَرّا: زرد شده، پژمرده

لَظَلُّوا: حتما پیوسته

مِنْ بَعْدِهِ: از بعد آن

یَکْفُروُنَ: کافر می‌شوند.

54 اَللّهُ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ‌بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفا وَ شَیْبَةً یَخْلُقُ ما یَشاءُ وَ هُوَ الْعَلیمُ الْقَدیرُ

اَللّهُ الَّذی: خداست که

خَلَقَکُمْ: خلق کرد شما را

مِنْ ضَعْفٍ: از ناتوانی

ثُمَّ جَعَلَ: سپس قرار داد

مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ: از بعد ناتوانی

(54) جلد 21 سوره روم

قُوَّةً: قوّت،

ثُمَّ جَعَلَ: سپس قرار داد

مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ: از بعد ناتوانی

ضَعْفا: ناتوانی

وَ شَیْبَةً: و پیری.

یَخْلُقُ: خلق می‌کند

ما یَشاءُ: هر چه بخواهد،

وَ هُوَ الْعَلیمُ: و او دانای

الْقَدیرُ: تواناست.

سوره روم لغات و مفاهیم قرآن کریم (55)

«سوره لقمان»

1 الآمآ

الآمآ: از حروف مقطّعه

2 تِلْکَ ایاتُ الْکِتابِ الْحَکیمِ

تِلْکَ ایاتُ: این آیات

الْکِتابِ الْحَکیمِ: کتاب حکیم است.

3 هُدًی وَ رَحْمَةً لِلْمُحْسِنینَ

هُدًی: هدایتی

وَ رَحْمَةً: و رحمتی

لِلْمُحْسِنینَ: برای نیکوکاران است.

4 اَلَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلوةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکوةَ

(56) جلد 21 سوره لقمان

وَ هُمْ بِالاْخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ

اَلَّذینَ: آنان که

یُقیمُونَ: برپامی دارند

الصَّلوةَ: نماز را

وَ یُؤْتُونَ: و می‌دهند

الزَّکوةَ: زکات را

وَ هُمْ: و ایشان

بِالاْخِرَةِ: به آخرت

هُمْ یُوقِنُونَ: ایشانند یقین داران.

5 اوُلئِکَ عَلی هُدًی مِنْ رَبِّهِمْ وَ اوُلئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

اوُلئِکَ: آنان

عَلی هُدًی: بر هدایتی

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (57)

مِنْ: از جانب

رَبِّهِمْ: پروردگارشان هستند،

وَ اوُلئِکَ: و آنان

هُمُ الْمُفْلِحُونَ: ایشانند رستگاران

6 وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْتَری لَهْوَ الْحَدیثِ لِیُضِلَّ عَنْ سَبیلِ اللّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّخِذَها هُزُوًا اوُلئِکَ لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ

وَ مِنَ النّاسِ: و بعضی از مردم

مَنْ: کسانی هستند

یَشْتَری: که می‌خرند

لَهْوَ الْحَدیثِ: سخن بیهوده را

لِیُضِلَّ: تا گمراه کنند (مردم را)

عَنْ سَبیلِ اللّهِ: از راه خدا

بِغَیْرِ عِلْمٍ: بدون علم

(58) جلد 21 سوره لقمان

وَ یَتَّخِذَها: و می‌گیرند آن را

هُزُوًا: به مسخره،

اوُلئِکَ: آنان

لَهُمْ عَذابٌ: برایشان عذابی

مُهینٌ: خوارکننده است.

10 خَلَقَ السَّمواتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها وَ اَلْقی فِی‌الاَْرْضِ رَواسِیَ اَنْ تَمیدَبِکُمْ وَ بَثَّ فیها مِنْ کُلِّ دابَّةٍ وَ اَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَاَنْبَتْنا فیها مِنْ کُلِّ زَوْجٍ کَریمٍ

خَلَقَ السَّمواتِ: خلق کرد آسمان‌ها را

بِغَیْرِ عَمَدٍ: بدون ستونی که

تَرَوْنَها: ببینید آن را،

وَ اَلْقی: و افکند

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (59)

فِی الاَْرْضِ: در زمین

رَواسِیَ: کوه‌های استوار

اَنْ تَمیدَ: که تکان ندهد، نلرزاند

بِکُمْ: شما را

وَ بَثَّ: و منتشر ساخت، پراکند

فیها: در آن

مِنْ کُلِّ: از هر

دابَّةٍ: جنبنده‌ای

وَ اَنْزَلْنا: و نازل کردیم

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی

فَاَنْبَتْنا: پس رویاندیم ما

فیها: در آن

مِنْ کُلِّ: از هر

(60) جلد 21 سوره لقمان

زَوْجٍ: جفتی، زوجی

کَریمٍ: پُرسود، پُر ارزش.

11 هذا خَلْقُ اللّهِ فَاَروُنی ماذا خَلَقَ الَّذینَ مِنْ دُونِه بَلِ‌الظّالِمُونَ فی ضَلالٍ مُبینٍ

هذا خَلْقُ: این آفرینش

اللّهِ: خداست،

فَاَروُنی: پس نشان‌دهید به من

ماذا خَلَقَ: چه خلق کرده‌اند

الَّذینَ: آنان که

مِنْ دُونِه: غیر اویند؟

بَلِ الظّالِمُونَ: بلکه ستمکاران

فی ضَلالٍ: در گمراهی

مُبینٍ: آشکارند.

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (61)

12 وَ لَقَدْ اَتَیْنا لُقْمنَ الْحِکْمَةَ اَنِ اشْکُرْ لِلّهِ وَ مَنْ یَشْکُرْ فَاِنَّما یَشْکُرُ لِنَفْسِه وَ مَنْ کَفَرَ فَاِنَّ اللّهَ غَنِیٌّ حَمیدٌ

وَ لَقَدْ: و هر آینه به تحقیق

اَتَیْنا: دادیم ما

لُقْمنَ: به لقمان

الْحِکْمَةَ: حکمت،

اَنِ اشْکُرْ:که شکر کن

لِلّهِ: خدا را،

وَ مَنْ: و هر کس

یَشْکُرْ: سپاسگزاری کند

فَاِنَّما: پس جز این نیست که

یَشْکُرُ: سپاسگزاری می‌کند

(62) جلد 21 سوره لقمان

لِنَفْسِه: به نفع خودش،

وَ مَنْ: و هر کس

کَفَرَ: کفر بورزد

فَاِنَّ: پس به درستی که

اللّهَ: خداوند

غَنِیٌّ: بی‌نیاز

حَمیدٌ: ستوده است.

13 وَ اِذْ قالَ لُقْمنُ لاِبْنِه وَ هُوَ یَعِظُهُ یابُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللّهِ اِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیمٌ

وَ اِذْ: و هنگامی که

قالَ: گفت:

لُقْمنُ: لقمان

لاِبْنِه: به پسرش

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (63)

وَ هُوَ: در حالی که او را

یَعِظُهُ: پند می‌داد

یابُنَیَّ: ای پسرک من!

لا تُشْرِکْ: شرک نیاور

بِاللّهِ: به خدا،

اِنَّ: به درستی که

الشِّرْکَ: شرک ورزیدن

لَظُلْمٌ: هر آینه ظلم

عَظیمٌ: بزرگی است.

14 وَ وَصَّیْنَا الاِْنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ اُمُّهُ وَهْناً عَلی وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فی عامَیْنِ اَنِ اشْکُرْلی وَ لِوالِدَیْکَ اِلَیَ‌الْمَصیرُ

وَ وَصَّیْنَا: و سفارش نمودیم ما

(64) جلد 21 سوره لقمان

الاِْنْسانَ: انسان را

بِوالِدَیْهِ: درباره پدر و مادرش،

حَمَلَتْهُ: حمل کرد او را

اُمُّهُ: مادرش

وَهْناً: ضعف و سستی

عَلی: روی

وَهْنٍ: ضعف و سستی

وَ فِصالُهُ: و دوران شیرخوارگی او

فی عامَیْنِ: در دو سال است

اَنِ اشْکُرْلی: (سفارش نمودیم) که شکر کن مرا

وَ لِوالِدَیْکَ: و پدر و مادرت را

اِلَیَّ: (که) به سوی من است

الْمَصیرُ: سرنوشت، بازگشت.

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (65)

15 وَ اِنْ جاهَداکَ عَلی اَنْ تُشْرِکَ بی ما لَیْسَ لَکَ بِه عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْیا مَعْرُوُفاً وَاتَّبِعْ سَبیلَ مَنْ اَنابَ اِلَیَّ ثُمَّ اِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَاُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

وَ اِنْ: و اگر

جاهَداکَ: سعی کنند آن دو که تو

عَلی اَنْ: بر این که

تُشْرِکَ بی: شرک بورزی به من

ما لَیْسَ: آن چه را که نیست

لَکَ بِه: برای تو به آن

عِلْمٌ: علمی،

فَلا تُطِعْهُما: پس اطاعت نکن از آن‌ها

وَ صاحِبْهُما: و همدمشان باش

فِی الدُّنْیا: در دنیا

(66) جلد 21 سوره لقمان

مَعْرُوُفاً: به نیکی، به شایستگی،

وَ اتَّبِعْ: و پیروی کن

سَبیلَ مَنْ: راه کسی را که

اَنابَ: روی می‌آورد

اِلَیَّ: به سوی من،

ثُمَّ: سپس،

اِلَیَّ: به سوی من است

مَرْجِعُکُمْ: بازگشت شما

فَاُنَبِّئُکُمْ: پس خبر می‌دهم به شما

بِما: به آن چه

کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: انجام می‌دادید.

16 یا بُنَیَّ اِنَّها اِنْ تَکُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فی صَخْرَةٍ اَوْفِی‌السَّمواتِ اَوْ فِی الاَْرْضِ

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (67)

یَاْتِ بِهَااللّهُ اِنَّ اللّهَ لَطیفٌ خَبیرٌ

یا بُنَیَّ: ای پسرک من!

اِنَّها اِنْ: همانا آن اگر

تَکُ مِثْقالَ: باشد به سنگینی

حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ: دانه‌ای از خردل

فَتَکُنْ فی: پس باشد در

صَخْرَةٍ: صخره‌ای، تخته سنگی

اَوْفِی: یا در

السَّمواتِ: آسمان‌ها

اَوْ فِی الاَْرْضِ: یا در زمین،

یَاْتِ: می‌آورد

بِهَااللّهُ: آن را خداوند،

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

لَطیفٌ: باریک بین، دقیق

(68) جلد 21 سوره لقمان

خَبیرٌ: و آگاه است.

17 یا بُنَیَّ اَقِمِ الصَّلوةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْروُفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اصْبِرْ عَلی ما اَصابَکَ اِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ الاُْمُورِ

یا بُنَیَّ: ای پسرک من!

اَقِمِ: به پادار

الصَّلوةَ: نماز را

وَ أْمُرْ: و امر کن

بِالْمَعْروُفِ: به معروف، خوبی‌ها

وَ انْهَ: و باز دار

عَنِ‌الْمُنْکَرِ: از منکر، بدی‌ها

وَ اصْبِرْ: و صبر کن

عَلی ما: بر آن چه

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (69)

اَصابَکَ: برسد به تو،

اِنَّ ذلِکَ: به درستی که این

مِنْ: از

عَزْمِ‌الاُْمُورِ: امور استوار است

18 وَلا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنّاسِ وَلاتَمْشِ فِی‌الاَْرْضِ مَرَحَاً اِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ

وَ لا تُصَعِّرْ: با نخوت، با بی‌اعتنایی برمگردان

خَدَّکَ: رُخَت را

لِلنّاسِ: از مردم

وَ لا تَمْشِ: و راه مرو

فِی الاَْرْضِ: در زمین

مَرَحَاً: با غرور و سرمستی،

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

(70) جلد 21 سوره لقمان

لا یُحِبُّ: دوست ندارد

کُلَّ مُخْتالٍ: هیچ خودپسند

فَخُورٍ: فخرفروش را.

19 وَاقْصِدْ فی مَشْیِکَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ اِنَّ اَنْکَرَ الاَْصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمیرِ

وَاقْصِدْ: و میانه رو باش

فی مَشْیِکَ: در راه رفتن،

وَ اغْضُضْ: و بکاه

مِنْ صَوْتِکَ: از صدایت،

اِنَّ اَنْکَرَ: همانا زشت‌ترین

الاَْصْواتِ: صداها

لَصَوْتُ: صدای

الْحَمیرِ: خران است.

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (71)

20 اَلَمْ تَرَوْ اَنَّ اللّهَ سَخَّرَ لَکُمْ ما فِی‌السَّمواتِ وَ ما فِی‌الاَْرْضِ وَاَسْبَغَ عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی‌اللّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدیً وَ لا کِتابٍ مُنیرٍ

اَلَمْ تَرَوْ: آیا ندیدید

اَنَّ اللّهَ: که همانا خداوند

سَخَّرَ لَکُمْ: رام کرد برای شما

ما فِی: آن چه در

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ ما: آن چه در

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین است

وَ اَسْبَغَ: و کامل کرد، فراوان کرد

عَلَیْکُمْ نِعَمَهُ: بر شما نعمت‌هایش را

ظاهِرَةً: که ظاهر، آشکار

(72) جلد 21 سوره لقمان

وَ باطِنَةً: و پنهان است؟

وَ مِنَ النّاسِ: و بعضی از مردم

مَنْ: کسانی هستند که

یُجادِلُ: مجادله می‌کنند

فِی‌اللّهِ: درباره خدا

بِغَیْرِ عِلْمٍ: بدون هیچ علمی

وَ لا هُدیً: و نه هدایتی

وَ لا کِتابٍ: و نه کتاب

مُنیرٍ: روشنگری.

21 وَ اذا قیلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما اَنْزَلَ اللّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَیْهِ اباءَنا اَوَلَوْ کانَ الشَّیْطانُ یَدْعُوهُمْ اِلی عَذابِ السَّعیرِ

وَ اذا: و هنگامی که

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (73)

قیلَ: گفته شود:

لَهُمُ اتَّبِعُو: به آن‌ها پیروی کنید

ما اَنْزَلَ: آن چه را نازل کرد

اللّهُ: خداوند،

قالُوا: گویند:

بَلْ نَتَّبِعُ: بلکه پیروی می‌کنیم

ما وَجَدْنا: آن چه را که یافتیم

عَلَیْهِ اباءَنا: بر آن پدرانمان را،

اَوَ لَوْ کانَ: آیا و اگر چه باشد

الشَّیْطانُ: شیطان که

یَدْعُوهُمْ: بخواند آن‌ها را

اِلی عَذابِ: به سوی عذاب

السَّعیرِ: سوزان (باز هم از آن‌ها پیروی می‌کنند؟)

(74) جلد 21 سوره لقمان

22 وَ مَنْ یُسْلِمْ وَجْهَهُ اِلَی اللّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقی وَ اِلَی اللّهِ عاقِبَةُ‌الاُْمُورِ

وَ مَنْ یُسْلِمْ: و هر کس تسلیم کند

وَجْهَهُ: رویش را، توجّهش را

اِلَی اللّهِ: به سوی خدا

وَ هُوَ: در حالی که او

مُحْسِنٌ: نیکوکار باشد

فَقَدِ: پس به تحقیق

اسْتَمْسَکَ: چنگ زده

بِالْعُرْوَةِ: به دستگیره

الْوُثْقی: محکمی.

وَ اِلَی اللّهِ: و به سوی خداست

عاقِبَةُ الاُْمُورِ: عاقبت کارها.

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (75)

27 وَ لَوْ اَنَّ ما فِی الاَْرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ اَقْلامٌ وَالْبَحْرُ یَمُّدُهُ مِنْ بَعْدِه سَبْعَةُ اَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ کَلِماتُ اللّهِ اِنَّ اللّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ

وَ لَوْ اَنَّ ما: و اگر تمام آن چه

فِی الاَْرْضِ: در زمین است

مِنْ شَجَرَةٍ: از درخت

اَقْلامٌ: قلم باشد،

وَ الْبَحْرُ: و دریا (مرکب)،

یَمُّدُهُ: کمک کند آن را

مِنْ بَعْدِه: از بعدش

سَبْعَةُ اَبْحُرٍ: هفت دریای دیگر

ما نَفِدَتْ: تمام نشود

کَلِماتُ اللّهِ: کلمات خداوند.

(76) جلد 21 سوره لقمان

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

عَزیزٌ: شکست ناپذیر

حَکیمٌ: حکیم است.

29 اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّهَ یُولِجُ اللَّیْلَ فِی‌النَّهارِ وَ یُولِجُ النَّهارَ فِی‌اللَّیْلِ وِ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ کُلٌّ یَجْری اِلی اَجَلٍ مُسَمًّی وَ اَنَّ اللّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی

اَنَّ اللّهَ: همانا خدا

یُولِجُ اللَّیْلَ: داخل می‌کند شب را

فِی‌النَّهارِ: در روز

وَ یُولِجُ النَّهارَ: و داخل می‌کند روز را

فِی‌اللَّیْلِ: در شب

وِ سَخَّرَ: و مسخّر نموده

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (77)

الشَّمْسَ: خورشید

وَ الْقَمَرَ: و ماه را

کُلٌّ یَجْری: هر یک روان است

اِلی اَجَلٍ: به سوی مدّتی

مُسَمًّی: معیّن

وَ اَنَّ اللّهَ: و همانا خداوند

بِما: به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید

خَبیرٌ: آگاه است؟

30 ذلِکَ بِاَنَّ اللّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ اَنَّ مایَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْباطِلُ وَ اَنَّ اللّهَ هُوَالْعَلِیُّ الْکبیرُ

ذلِکَ: این چنین است

بِاَنَّ اللّهَ: به این که خداوند

(78) جلد 21 سوره لقمان

هُوَ الْحَقُّ: او، حق است

وَ اَنَّ: و این که

ما یَدْعُونَ: آن چه می‌خوانند

مِنْ دُونِهِ: غیر از او

الْباطِلُ: باطل است

وَ اَنَّ اللّهَ: و این که خداوند

هُوَالْعَلِیُّ: او، برتر و والاتر

الْکبیرُ: و بزرگ است.

سوره لقمان لغات و مفاهیم قرآن کریم (79)

«سوره سجده»

1 الآمآ

الآمآ: از حروف مقطّعه

2 تَنْزیلُ الکِتابِ لا رَیْبَ فیهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ

تَنْزیلُ الکِتابِ: نازل کردن کتابی که

لا رَیْبَ: هیچ شکی

فیهِ: در آن نیست

مِنْ رَبِّ: از جانب پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان است.

26 اَوَ لَمْ یَهْدِ لَهُمْ کَمْ اَهْلَکْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ‌الْقُرُونِ یَمْشُونَ فی مَساکِنِهِمْ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ اَفَلا یَسْمَعُونَ

(80) جلد 21 سوره سجده

اَوَ لَمْ یَهْدِ: آیا و هدایت نکرد

لَهُمْ: ایشان را؟

ص:66

کَمْ: چه بسیار

اَهْلَکْنا: هلاک کردیم

مِنْ قَبْلِهِمْ: قبل از ایشان

مِنَ الْقُرُونِ: از نسل‌ها

یَمْشُونَ: که راه می‌روند

فی مَساکِنِهِمْ: در خانه‌های آن‌ها

اِنَّ: همانا

فی ذلِکَ: در این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هاست،

اَفَلا یَسْمَعُونَ: آیا پس نمی‌شنوند؟

27 اَوَ لَمْ یَرَوْا اَنّا نَسُوقُ الْماءَ اِلَی الاَْرْضِ

سوره سجده لغات و مفاهیم قرآن کریم (81)

الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِه زَرْعا تَأْکُلُ مِنْهُ اَنْعامُهُمْ وَ اَنْفُسُهُمْ اَفَلا یُبْصِرُونَ

اَوَ لَمْ یَرَوْا: آیا و ندیدند

اَنّا: که همانا ما

نَسُوقُ: سوق می‌دهیم، می‌رانیم

الْماءَ: آب را

اِلَی: به سوی

الاَْرْضِ: زمین

الْجُرُزِ: بی‌آب و علف، بایر؟

فَنُخْرِجُ: پس خارج می‌کنیم

بِه: به آن

زَرْعا: کشتزاری را

تَأْکُلُ: که میخورند

مِنْهُ: از آن

(82) جلد 21 سوره سجده

اَنْعامُهُمْ: چهارپایانشان

وَ اَنْفُسُهُمْ: و خودشان،

اَفَلا یُبْصِرُونَ: آیا پس نمی‌بینند؟

سوره سجده لغات و مفاهیم قرآن کریم (83)

«سوره احزاب»

1 یا اَیُّهَا النَّبِیُّ اتَّقِ اللّهَ وَ لاتُطِعِ الْکافِرینَ وَ الْمُنافِقینَ اِنَّ اللّهَ کانَ عَلیما حَکیما

یا اَیُّهَا النَّبِیُّ: ای پیامبر

اتَّقِ اللّهَ: بترس از خدا

وَ لاتُطِعِ: و پیروی نکن

الْکافِرینَ: از کافران

وَ الْمُنافِقینَ: و منافقان.

اِنَّ اللّهَ: همانا خدا

کانَ عَلیما: باشد دانای

حَکیما: فرزانه.

2 وَاتَّبِعْ ما یُوحی اِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ اِنَّ اللّهَ کانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرا

(84) جلد 21 سوره احزاب

وَاتَّبِعْ: و پیروی کن

ما: آن چه راکه

یُوحی: وحی می‌شود

اِلَیْکَ: به سوی تو

مِنْ رَبِّکَ: از جانب پروردگارت

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

کانَ: باشد

بِما: به آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید

خَبیرا: آگاه.

3 وَ تَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ وَ کَفی بِاللّهِ وَکیلاً

وَ تَوَکَّلْ: و توکّل کن

عَلَی اللّهِ: بر خدا،

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (85)

وَ کَفی: و کافی است

بِاللّهِ: که خدا

وَکیلاً: وکیل باشد.

21 لَقَدْکانَ لَکُمْ فی‌رَسُولِ‌اللّهِ‌اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللّهَ وَ الْیَوْمَ الاْخِرَ وَ ذَکَرَ اللّهَ کَثیرا

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

کانَ لَکُمْ: باشد برای شما

فی رَسُولِ: در (رفتار) رسول

اللّهِ: خدا

اُسْوَةٌ: سرمشق، الگوی

حَسَنَةٌ: نیکویی

لِمَنْ: برای کسی که

کانَ یَرْجُوا: امیدوار باشد

(86) جلد 21 سوره احزاب

اللّهَ: به خدا

وَ الْیَوْمَ: و روز

الاْخِرَ: رستاخیز

وَ ذَکَرَ: و یاد کند

اللّهَ: خدا را

کَثیرا: بسیار.

«پایان جزء 21»

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (87)

31 وَ مَنْ یَقْنُتْ مِنْکُنَّ لِلّهِ وَ رَسُولِه وَ تَعْمَلْ صالِحانُؤْتِها اَجْرَهامَرَّتَیْنِ وَاَعْتَدْنالَهارِزْقا کَریما

وَ مَنْ: و هر کس

یَقْنُتْ: فرمان بِبَرد، خضوع کند

مِنْکُنَّ: از شما (زنان)

لِلّهِ: برای خدا

وَ رَسُولِه: و رسولش

وَ تَعْمَلْ: و انجام دهد

صالِحا: عمل صالح،

نُؤْتِها: می‌دهیم به او

اَجْرَها: اجرش را

مَرَّتَیْنِ: دو برابر، دوچندان

وَ اَعْتَدْنا: و آماده ساخته‌ایم

لَها: برایش

(88) جلد 22 سوره احزاب

رِزْقا: روزی

کَریما: کریمانه‌ای، پُربرکتی.

40 ما کانَ مُحَمَّدٌ اَبا اَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَلکِنْ رَسُولَ‌اللّهِ وَخاتَمَ‌النَّبیّنَ‌وَکانَ‌اللّهُ‌بِکُلِ‌شَیْ‌ءٍعَلیما

ما کانَ: نباشد

مُحَمَّدٌ: محمد ( صلی‌الله‌علیه‌و‌آله )

اَبا اَحَدٍ: پدر احدی

مِنْ رِجالِکُمْ: از مردان شما،

وَلکِنْ: ولیکن

رَسُولَ اللّهِ: فرستاده خدا

وَ خاتَمَ: و خاتم

النَّبیّنَ: پیامبران است.

وَ کانَ اللّهُ: و باشد خدا

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (89)

بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ: به هر چیزی

عَلیما: دانا.

41 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اذْکُرُوا اللّهَ ذِکْرا کَثیرا

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

اذْکُرُوا اللّهَ: یاد کنید خدا را

ذِکْرا کَثیرا: یادِ بسیار زیاد.

42 وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ اَصیلاً

وَ سَبِّحُوهُ: و تسبیح کنید او را

بُکْرَةً: صبح

وَ اَصیلاً: و شام

(90) جلد 22 سوره احزاب

43 هُوَالَّذی یُصَلّی عَلَیْکُمْ وَ مَلائِکَتُهُ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُماتِ اِلَی النُّورِ وَ کانَ بِالْمُؤْمِنینَ رَحیما

هُوَ الَّذی: او کسی است که

یُصَلّی: درود می‌فرستد

عَلَیْکُمْ: بر شما

وَ مَلائِکَتُهُ: و فرشتگان او (نیز)،

لِیُخْرِجَکُمْ: تا خارج کند شما را

مِنَ الظُّلُماتِ: از تاریکی‌ها

اِلَی النُّورِ: به سوی نور،

وَ کانَ: و باشد

بِالْمُؤْمِنینَ: نسبت به مؤمنان

رَحیما: مهربان.

44 تَحِیَّتُهُمْ یَوْمَ یَلْقَوْنَهُ سَلامٌ وَ اَعَدَّ لَهُمْ

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (91)

اَجْرا کَریما

تَحِیَّتُهُمْ: درودشان

یَوْمَ: روزی که

یَلْقَوْنَهُ: ملاقات می‌کنند او را

سَلامٌ: سلام است،

وَ اَعَدَّ: و آماده کرده

لَهُمْ: برای آن‌ها

اَجْرا: اجری

کَریما: کریمانه، پر ارزش.

45 یا اَیُّهَا النَّبِیُّ اِنّا اَرْسَلْناکَ شاهِدا وَ مُبَشِّرا وَ نَذیرا

یا اَیُّهَاالنَّبِیُّ: ای پیامبر!

اِنّا: همانا ما

اَرْسَلْناکَ: فرستادیم تو را

(92) جلد 22 سوره احزاب

شاهِدا: شاهد، گواه

وَ مُبَشِّرا: و بشارت دهنده

وَ نَذیرا: و بیم دهنده.

46 وَ داعِیا اِلَی‌اللّهِ بِأِذْنِه وَ سِراجامُنیرا

وَ داعِیا: و دعوت کننده

اِلَی‌اللّهِ: به سوی خدا

بِأِذْنِه: به فرمان او

وَ سِراجا: و چراغی

مُنیرا: تابان.

47 وَ بَشِّرِالْمُؤْمِنینَ‌بِاَنَّ لَهُمْ‌مِنَ‌اللّهِ‌فَضْلاً کَبیرا

وَ بَشِّرِ: و بشارت بده

الْمُؤْمِنینَ: مؤمنان را

بِاَنَّ: به این که

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (93)

لَهُمْ: برای آن‌ها

مِنَ اللّهِ: از جانب خدا

فَضْلاً: تفضّلی

کَبیرا: بزرگ است.

48 وَ لا تُطِعِ الْکافِرینَ وَ الْمُنافِقینَ وَدَعْ اَذیهُمْ وَ تَوَکَّلْ عَلَی اللّهِ وَ کَفی بِاللّهِ وَکیلاً

وَ لاتُطِعِ: و اطاعت مکن

الْکافِرینَ: کافران

وَ الْمُنافِقینَ: و منافقان را

وَدَعْ: و رها کن

اَذیهُمْ: آزارشان را

وَ تَوَکَّلْ: و توکّل کن

عَلَی اللّهِ: بر خدا،

(94) جلد 22 سوره احزاب

وَ کَفی: و کافی است

بِاللّهِ: خدا

وَکیلاً: که وکیل (تو باشد).

56 اِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیما

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

وَ مَلائِکَتَهُ: و فرشتگان او

یُصَلُّونَ: درود می‌فرستند

عَلَی النَّبِیِّ: بر پیامبر،

یا اَیُّهَا الَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

صَلُّوا: درود بفرستید، صلوات بفرستید

عَلَیْهِ: بر او

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (95)

وَ سَلِّمُوا: تسلیم شوید

تَسْلیما: تسلیم شدنی.

70 یا اَیُّهَا الَّذینَ امَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدیدا

یا اَیُّهَاالَّذینَ: ای کسانی که

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

اتَّقُوا: بترسید

اللّهَ: از خدا

وَ قُولُوا: و بگویید

قَوْلاً: سخنی

سَدیدا: راست و استوار، سنجیده.

71 یُصْلِحْ لَکُمْ اَعْمالَکُمْ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ

(96) جلد 22 سوره احزاب

وَ مَنْ یُطِعِ اللّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزا عَظیما

یُصْلِحْ: اصلاح می‌کند

لَکُمْ: برایتان

اَعْمالَکُمْ: اعمالتان را

وَ یَغْفِرْ: و می‌آمرزد

لَکُمْ: برایتان

ذُنُوبَکُمْ: گناهانتان را.

وَ مَنْ: و هر کس

یُطِعِ: اطاعت کند

اللّهَ: خدا

وَ رَسُولَهُ: و رسولش را،

فَقَدْ: پس به تحقیق

فازَ: رستگار شده

فَوْزا: به رستگاری

سوره احزاب لغات و مفاهیم قرآن کریم (97)

عَظیما: بزرگی.

(98) جلد 22 سوره احزاب

«سوره سبأ»

1 اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی لَهُ ما فِی السَّمواتِ وَ ما فِی‌الاَْرْضِ‌وَلَهُ‌الْحَمْدُفِی‌الاْخِرَةِ‌وَهُوَالْحَکیْمُ الْخَبیرُ

اَلْحَمْدُ: حمد و سپاس

لِلّهِ: برای خدایی است

الَّذی لَهُ: که برای اوست،

ما فِی: آن چه در

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ ما فِی: و آن چه در

الاَْرْضِ: زمین است،

وَ لَهُ: و برای اوست

الْحَمْدُ: حمد و سپاس

فِی‌الاْخِرَةِ: در آخرت،

وَ هُوَ: و او

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (99)

الْحَکیْمُ: حکیم

الْخَبیرُ: و آگاه است.

2 یَعْلَمُ مایَلِجُ فِی‌الاَْرْضِ وَ ما یَخْرُجُ مِنْها وَ ما یَنْزِلُ‌مِنَ‌السَّماءِ وَمایَعْرُجُ‌فیهاوَهُوَالرَّحیمُ الْغَفُورُ

یَعْلَمُ: می‌داند

ما یَلِجُ: آن چه فرومی‌رود

فِی‌الاَْرْضِ: در زمین

وَ ما: و آن چه

یَخْرُجُ: خارج می‌شود

مِنْها: از آن

وَ ما: و آن چه

یَنْزِلُ: نازل می‌شود

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

(100) جلد 22 سوره سبأ

وَ ما: و آن چه

یَعْرُجُ: بالا می‌رود

فیها: در آن،

وَ هُوَ: و او

الرَّحیمُ: مهربان

الْغَفُورُ: و آمرزنده است.

9 اَفَلَمْ یَرَوْا اِلی ما بَیْنَ اَیْدیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الاَْرْضِ اِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ‌الاَْرْضَ اَوْنُسْقِطْ عَلَیْهِمْ کِسَفا مِنَ‌السَّماءِ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیَةً لِکُلِّ عَبْدٍ مُنیبٍ

اَفَلَمْ یَرَوْا: آیا پس ندیدند، نگاه نکردند

اِلی ما: به آن‌چه

بَیْنَ اَیْدیهِمْ: پیش رویشان

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (101)

وَ ما: و آن چه

خَلْفَهُمْ: پشت سرشان

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

وَ الاَْرْضِ: و زمین است؟

اِنْ نَشَأْ: اگر بخواهیم

نَخْسِفْ: فرومی‌بریم

بِهِمُ‌الاَْرْضَ: آن‌ها را در زمین

اَوْ نُسْقِطْ: یا می‌افکنیم، ساقط می‌کنیم

عَلَیْهِمْ: بر ایشان، بر سرشان

کِسَفا: قطعاتی

مِنَ السَّماءِ: از آسمان،

اِنَّ: همانا

فی ذلِکَ: در این

لاَیَةً: هر آینه نشانه‌ای است

(102) جلد 22 سوره سبأ

لِکُلِّ عَبْدٍ: برای هر بنده

مُنیبٍ: توبه کار، به خدا روکننده.

10 وَ لَقَدْ اتَیْنا داوُدَ مِنّا فَضْلاً یا جِبالُ اَوِّبی مَعَهُ وَ الطَّیْرَ وَ اَلَنّا لَهُ‌الْحَدیدَ

وَ لَقَدْ: و هر آینه، به تحقیق

اتَیْنا: دادیم ما

داوُدَ: به داود

مِنّا: از جانب خودمان

فَضْلاً: فضلی،

یا جِبالُ: ای کوه‌ها!

اَوِّبی: هم آواز شوید

مَعَهُ: با او

وَ الطَّیْرَ: و (ای) پرندگان!

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (103)

وَ اَلَنّا: و نرم کردیم

لَهُ: برای او

الْحَدیدَ: آهن را.

11 اَنِ‌اعْمَلْ سابِغاتٍ وَ قَدِّرْ فِی السَّرْدِ وَاعْمَلوُا صالِحا اِنّی بِما تَعْمَلُونَ بَصیرٌ

اَنِ اعْمَلْ: که عمل کن، بباف

سابِغاتٍ: زره‌ها را

وَ قَدِّرْ: و به اندازه کن

فِی السَّرْدِ: حلقه زره را،

وَ اعْمَلوُا: و انجام دهید

صالِحا: عمل شایسته،

اِنّی: به درستی که من

بِما: به آن چه

(104) جلد 22 سوره سبأ

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید

بَصیرٌ: بینا هستم.

12 وَ لِسُلَیْمنَ الرّیحَ غُدُوُّها شَهْرٌ وَ رَواحُها شَهْرٌ وَ اَسَلْنا لَهُ عَیْنَ الْقِطْرِ وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ یَعْمَلُ بَیْنَ یَدَیْهِ بِإِذْنِ رَبِّه وَ مَنْ یَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنا نُذِقْهُ مِنْ عَذابِ السَّعیرِ

وَ لِسُلَیْمنَ: و برای سلیمان

الرّیحَ: باد را (مسخّر کردیم)

غُدُوُّها: صبحگاهش

شَهْرٌ: (مسافت) یک ماه راه

وَ رَواحُها: و شام‌گاهش

شَهْرٌ: (مسافت) یک ماه را

وَ اَسَلْنا: و روان ساختیم

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (105)

لَهُ: برای او

عَیْنَ: چشمه

الْقِطْرِ: مس مذاب را،

وَ مِنَ الْجِنِّ: و از جن

مَنْ: کسانی

یَعْمَلُ: کار می‌کردند

بَیْنَ یَدَیْهِ: پیش رویش

بِإِذْنِ: به فرمان

رَبِّه: پروردگارش،

وَ مَنْ: و هر کس

یَزِغْ: منحرف می‌شد

مِنْهُمْ: از آن‌ها

عَنْ اَمْرِنا: از دستور ما

نُذِقْهُ: می‌چشاندیم به او

(106) جلد 22 سوره سبأ

مِنْ عَذابِ: از عذاب

السَّعیرِ: آتش سوزان.

13 یَعْمَلُونَ لَهُ‌مایَشاءُ مِنْ‌مَحاریبَ وَتَماثیلَ وَجِفانٍ کَالْجَوابِ وَقُدُورٍ راسِیاتٍنِ اعْمَلُوا الَ داوُدَ شُکْرا وَ قَلیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ

یَعْمَلُونَ: کار می‌کردند، درست می‌کردند

لَهُ: برای او

ما یَشاءُ: هر چه می‌خواست

مِنْ مَحاریبَ: از معبدها

وَ تَماثیلَ: و مجسمه‌ها

وَ جِفانٍ: و ظروف بزرگ

کَالْجَوابِ: مانند حوض‌ها

وَ قُدُورٍ: و دیگ‌های

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (107)

راسِیاتٍ: ثابت:

اعْمَلُوا: (گفتیم:) انجام دهید

الَ داوُدَ: ای آی داود!

شُکْرا: شکر را،

وَ قَلیلٌ: و تعداد کمی

مِنْ عِبادِیَ: از بندگان من

الشَّکُورُ: شکرگزارند.

14 فَلَمّا قَضَیْنا عَلَیْهِ الْمَوْتَ ما دَلَّهُمْ عَلی مَوْتِه اِلاّ دابَّةُ الاَْرْضِ تأْکُلُ مِنْسَأَتَهُ فَلَمّا خَرَّ تَبَیَّنَتِ الْجِنُّ اَنْ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ الْغَیْبَ ما لَبِثُوا فِی الْعَذابِ الْمُهینِ

فَلَمّا: پس وقتی که

قَضَیْنا: گذراندیم، مقرر داشتیم ما

(108) جلد 22 سوره سبأ

عَلَیْهِ: بر او

الْمَوْتَ: مرگ را،

ما دَلَّهُمْ: آگاه نساخت ایشان را

عَلی مَوْتِه: بر مرگش

اِلاّ: مگر

دابَّةُ: جنبنده

الاَْرْضِ: زمین

تأْکُلُ: که می‌خورد

مِنْسَأَتَهُ: عصای او را،

فَلَمّا: پس وقتی که

خَرَّ: فروافتاد

تَبَیَّنَتِ: فهمیدند، دریافتند

الْجِنُّ: جن

اَنْ لَوْ: که اگر

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (109)

کانُوا یَعْلَمُونَ: می‌دانستند

الْغَیْبَ: غیب را،

مالَبِثُوا: نمی‌ماندند

فِی الْعَذابِ: در عذاب

الْمُهینِ: خوارکننده.

15 لَقَدْ کانَ لِسَبَأٍ فی مَسْکَنِهِمْ ایَةٌ جَنَّتانِ

عَنْ یَمِینٍ وَ شِمالٍ کُلُوا مِنْ‌رِزْقِ رَبِّکُمْ وَاشْکُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَیِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

کانَ: بود

لِسَبَأٍ: برای (قوم) سَبَأ

فی مَسْکَنِهِمْ: در محلّ سکونتشان

ایَةٌ: نشانه‌ای،

(110) جلد 22 سوره سبأ

جَنَّتانِ: دو باغ (داشتند)

عَنْ یَمِینٍ: از راست

وَ شِمالٍ: و چپ،

کُلُوا: (گفتیم:) بخورید

مِنْ رِزْقِ: از روزیِ

رَبِّکُمْ: پروردگارتان

وَاشْکُرُوا: و شکر کنید

لَهُ: او را،

بَلْدَةٌ: شهری است

طَیِّبَةٌ: پاک و پاکیزه

وَ رَبٌّ: و پروردگاری

غَفُورٌ: آمرزنده.

16 فَاَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَیْهِمْ سَیْلَ الْعَرِمِ

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (111)

وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَیْهِمْ جَنَّتَیْنِ ذَواتَیْ أُکُلٍ خَمْطٍ وَ اَثْلٍ وَ شَیْ‌ءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِیلٍ

فَاَعْرَضُوا: پس روی گردانیدند

فَأَرْسَلْنا: پس فرستادیم

عَلَیْهِمْ: بر آن‌ها

سَیْلَ الْعَرِمِ: سیل ویرانگر

وَ بَدَّلْناهُمْ: و تبدیل کردیم

بِجَنَّتَیْهِمْ: دو باغ‌شان را

جَنَّتَیْنِ: به دو باغی که

ذَواتَیْ: دارای

أُکُلٍ: خوراکی

خَمْطٍ: بدمزه، تلخ

وَ اَثْلٍ: و شوره‌گز بود

وَ شَیْ‌ءٍ: و چیزی

(112) جلد 22 سوره سبأ

مِنْ سِدْرٍ: از سِدر،

قَلِیلٍ: کمی، اندکی.

17 ذلِکَ جَزَیْناهُمْ بِما کَفَرُوا وَ هَلْ نُجازی اِلاَّ الْکَفُورَ

ذلِکَ: این را

جَزَیْناهُمْ: جزا دادیم به آن‌ها

بِما: به خاطر این که

کَفَرُوا: کفر ورزیدند،

وَ هَلْ: و آیا

نُجازی: جزا می‌دهیم

اِلاَّ الْکَفُورَ: جز ناسپاس را؟

18 وَ جَعَلْنا بَیْنَهُمْ وَ بَیْنَ الْقُرَی الَّتی بارَکْنا

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (113)

فیها قُرًی ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فیهَا السَّیْرَ سیرُوا فیها لَیالِیَ وَ اَیّاما امِنینَ

وَ جَعَلْنا: و قرار دادیم

بَیْنَهُمْ: میان آن‌ها

وَ بَیْنَ: و میان

الْقُرَی الَّتی: شهرهایی که

بارَکْنا: برکت داده بودیم

فیها: در آن،

قُرًی: شهرهای

ظاهِرَةً: نزدیک به هم که یکدیگر را می‌دیدند

وَ قَدَّرْنا: و به اندازه کردیم ما

فیهَا: در آن

السَّیْر: مسافت را،

سیرُوا: (گفتیم:) سیر کنید، سفر کنید

(114) جلد 22 سوره سبأ

فیها: در آن،

لَیالِیَ: شب‌ها

وَ اَیّاما: و روزها

امِنینَ: در امنیت.

19 فَقالُوا رَبَّناباعِدْ بَیْنَ‌اَسْفارِنا وَ ظَلَمُوا اَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْناهُمْ اَحادیثَ‌وَ مَزَّقْناهُمْ کَلَّ مُمَزَّقٍ اِنَّ فی ذلِکَ لاَآیاتٍ لِکُلِّ صَبّارٍ شَکُورٍ

فَقالُوا: پس گفتند:

رَبَّنا: پروردگارا!

باعِدْ: دور کن، فاصله بینداز

بَیْنَ اَسْفارِنا: بین سفرهایمان

وَ ظَلَمُوا: و ظلم کردند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (115)

فَجَعَلْناهُمْ: پس قرار دادیم آن‌ها را

اَحادیثَ: داستان آیندگان

وَ مَزَّقْناهُمْ: و متلاشی کردیم آن‌ها را

کَلَّ مُمَزَّقٍ: کاملاً متلاشی شده،

اِنَّ: به درستی که

فی ذلِکَ: در این

لاَآیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِکُلِّ: برای هر

صَبّارٍ: پُر صبرِ

شَکُورٍ: شکرگزاری

21 وَ ما کانَ لَهُ عَلَیْهِمْ مِنْ سُلطانٍ اِلاّ لِنَعْلَمَ مَنْ یُؤْمِنُ بِالاْخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْها فی شَکٍّ وَ رَبُّکَ عَلی کُلِّ شَی‌ءٍ حَفیظٌ

(116) جلد 22 سوره سبأ

وَ ما کانَ لَهُ: و نبود او را

عَلَیْهِمْ: بر ایشان

مِنْ سُلطانٍ: هیچ سُلطه‌ای

اِلاّ: مگر

لِنَعْلَمَ: تا بدانیم، معلوم داریم

مَنْ: کسی را که

یُؤْمِنُ: ایمان دارد

بِالاْخِرَةِ: به آخرت

مِمَّنْ: از کسی که

هُوَ: او،

مِنْها: از آن

فی شَکٍّ: در شک است.

وَ رَبُّکَ: و پروردگار تو

عَلی کُلِّ شَی‌ءٍ: بر هر چیزی

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (117)

حَفیظٌ: نگاهبان است.

24 قُلْ مَنْ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّمواتِ وَالاَْرْضِ قُلِ اللّهُ وَ اِنّا اَوْ اِیّاکُمْ‌لَعَلی هُدًی اَوْ فیضَلالٍ مُبینٍ

قُلْ مَنْ: بگو: چه کسی

یَرْزُقُکُمْ: روزی می‌دهد شما را

مِنَ السَّمواتِ: از آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین؟

قُلِ: بگو:

اللّهُ: خدا،

وَ اِنّا: و همانا ما،

اَوْ اِیّاکُمْ: یا شما

لَعَلی هُدًی: بر هدایتیم

اَوْ فی ضَلالٍ: یا در گمراهی

(118) جلد 22 سوره سبأ

مُبینٍ: آشکار.

28 وَ ما اَرْسَلْناکَ اِلاّ کافَّةً لِلنّاسِ بَشیرا وَ نَذیرا وَلکِنَّ اَکْثَرَ النّاسِ لایَعْلَمُونَ

وَ ما اَرْسَلْناکَ: و نفرستادیم ما تو را

اِلاّ کافَّةً: مگر برای همه

لِلنّاسِ: مردم

بَشیرا: که بشارت دهنده

وَ نَذیرا: و بیم‌دهنده باشی

وَلکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَ النّاسِ: بیشتر مردم

لایَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

34 وَ ما اَرْسَلْنا فی قَرْیَةٍ مِنْ نَذیرٍ اِلاّ قالَ

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (119)

مُتْرَفُوها اِنّا بِما اُرْسِلْتُمْ بِه کافِرُونَ

وَ ما اَرْسَلْنا: و نفرستادیم

فی قَرْیَةٍ: در شهری

مِنْ نَذیرٍ: هیچ هشدار دهنده‌ای،

اِلاّ: مگر این که

قالَ: گفتند

مُتْرَفُوها: خوش گذران‌های آن

اِنّا: به درستی که ما

بِما: به آن چه

اُرْسِلْتُمْ: فرستاده شده‌اید

بِه کافِرُونَ: به آن کافریم.

36 قُلْ اِنَّ رَبّی یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقدِرُ وَ لکِنَّ اَکْثَرَالنّاسِ لایَعْلَمُونَ

(120) جلد 22 سوره سبأ

قُلْ: بگو:

اِنَّ: همانا

رَبّی: پروردگار من

یَبْسُطُ: وسعت می‌دهد

الرِّزْقَ: روزی را

لِمَنْ: برای هر کس که

یَشاءُ: بخواهد

وَ یَقْدِرُ: و تنگ می‌گیرد،

وَ لکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَ: بیشتر

النّاسِ: مردم

لایَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

37 وَ ما اَمْوالُکُمْ وَ لا اَوْلادُکُمْ بِالَّتی تُقَرِّبُکُمْ

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (121)

عِنْدَنا زُلْفی اِلاّ مَنْ امَنَ وَ عَمِلَ صالِحا فَاُولئِکَ لَهُمْ

جَزاءُ الضِّعْفِ بِما عَمِلُوا وَ هُمْ فِی الْغُرُفاتِ امِنُونَ

وَ ما: و نیست

اَمْوالُکُمْ: اموال شما

وَ لااَوْلادُکُمْ: و نه اولاد شما

بِالَّتی: چیزی که

تُقَرِّبُکُمْ: نزدیک گرداند شما را

عِنْدَنا: نزد ما

زُلْفی: از جهت قرب و منزلت

اِلاّ مَنْ: مگر کسی که

امَنَ: ایمان آوَرَد

وَ عَمِلَ: و انجام دهد

صالِحا: عمل شایسته،

فَاُولئِکَ: پس آنان

(122) جلد 22 سوره سبأ

لَهُمْ: برای ایشان است

جَزاءُ: پاداش

الضِّعْفِ: دو برابر

بِما: به خاطر آن چه

عَمِلُوا: انجام دادند

وَ هُمْ: و ایشان

فِی الْغُرُفاتِ: در غرفه‌های (بهشتی)

امِنُونَ: ایمن هستند.

39 قُلْ اِنَّ رَبّی یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ یَقْدِرُ لَهُ وَ ما اَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْ‌ءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَیْرُ الرّازِقینَ

قُلْ: بگو:

اِنَّ: همانا

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (123)

رَبّی: پروردگار من

یَبْسُطُ: وسعت می‌دهد

الرِّزْقَ: روزی را

لِمَنْ: برای هر کس که

یَشاءُ: بخواهد

مِنْ عِبادِهِ: از بندگانش

وَ یَقْدِرُ: و تنگ می‌گیرد

لَهُ: برای او،

وَ ما: و آن چه

اَنْفَقْتُمْ: انفاق کردید

مِنْ شَیْ‌ءٍ: از چیزی،

فَهُوَ: پس او

یُخْلِفُهُ: عوض می‌دهد آن را،

وَ هُوَ: و او

(124) جلد 22 سوره سبأ

خَیْرُ: بهترین

الرّازِقینَ: روزی دهندگان است.

49 قُلْ جاءَ الْحَقُّ وَما یُبْدِءُ الْباطِلُ وَما یُعیدُ

قُلْ: بگو:

جاءَ الْحَقُّ: آمد حق

وَ ما یُبْدِءُ: و شروع نمی‌کند

الْباطِلُ: باطل

وَ ما یُعیدُ: و برنمی‌گردد.

سوره سباء لغات و مفاهیم قرآن کریم (125)

«سوره فاطر»

2 ما یَفْتَحِ اللّهُ لِلنّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِکَ لَها وَ ما یُمسِکْ فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِه وَ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ

ما یَفْتَحِ: آن چه را بگشاید

اللّهُ: خداوند

لِلنّاسِ: برای مردم

مِنْ رَحْمَةٍ: از رحمت،

فَلا مُمْسِکَ: پس بازدارنده‌ای نیست

لَها: برای آن،

وَ ما: و آن چه را که

یُمسِکْ: باز دارد،

فَلا مُرْسِلَ: پس فرستنده‌ای نیست

لَهُ: برای آن

(126) جلد 22 سوره فاطر

مِنْ بَعْدِه: از بعد آن،

وَ هُوَ: و او

الْعَزیزُ: شکست‌ناپذیر

الْحَکیمُ: حکیم است.

8 اَفَمَنْ زُیِّنَ‌لَهُ سُوءُعَمَلِه فَرَآهُ حَسَنا فَاِنَّ اللّه یُضِلُّ مَنْ یَشاءُ وَیَهدی مَنْ یَشاءُ فَلا تَذْهَبْ نَفْسُکَ عَلَیْهِمْ حَسَراتٍ اِنَّ اللّهَ عَلیمٌ بِما یَصْنَعُونَ

اَفَمَنْ: آیا پس کسی که

زُیِّنَ: زینت داده شده

لَهُ :برای او

سُوءُ عَمَلِه: بدیِ عملش،

فَرَآهُ: پس می‌بیند آن را

حَسَنا: کار نیکی،

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (127)

فَاِنَّ اللّه: پس همانا خدا

یُضِلُّ: گمراه می‌کند

مَنْ یَشاءُ: هر کس را بخواهد

وَ یَهدی: و هدایت می‌کند

مَنْ یَشاءُ: هر کس را بخواهد،

فَلا تَذْهَبْ: پس نَرَوَد (از کف)

نَفْسُکَ: نفسِ تو

عَلَیْهِمْ: بر آن‌ها

حَسَراتٍ: (به خاطر شدّت حسرت)

اِنَّ اللّهَ: همانا خدا

عَلیمٌ بِما: داناست به آن چه

یَصْنَعُونَ: می‌سازند، مرتکب می‌شوند.

9 وَ اللّهُ الَّذی اَرْسَلَ الرِّیاحَ فَتُثیرُ سَحابا

(128) جلد 22 سوره فاطر

فَسُقْناهُ اِلی بَلَدٍ مَیِّتٍ فَاَحْیَیْنا بِهِ الاَْرْضَ بَعْدَ مَوْتِها کَذلِکَ النُّشُورُ

وَ اللّهُ: و خداوند

الَّذی: کسی است که

اَرْسَلَ الرِّیاحَ: فرستاد بادها را،

فَتُثیرُ: تا به حرکت درآوَرَند

سَحابا: ابرها را

فَسُقْناهُ: پس راندیم ما آن را

اِلی بَلَدٍ: به سوی سرزمین

مَیِّتٍ: مرده‌ای،

فَاَحْیَیْنا: پس زنده کردیم ما

بِهِ الاَْرْضَ: به وسیله آن، زمین را

بَعْدَ مَوْتِها: بعد از مردنش،

کَذلِکَ النُّشُورُ: رستاخیز هم این چنین است.

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (129)

10 مَنْ کانَ یُریدُ الْعِزَّةَ فَلِلّهِ الْعِزَّةُ جَمیعا اِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ وَ الْعَمَلُ الصّالِحُ یَرْفَعُهُ وَالَّذینَ یَمْکُرُونَ السَّیِّئاتِ لَهُمْ عَذابٌ شَدیدٌ وَمَکْرُ اُولئِکَ هُوَ یَبُورُ

مَنْ کانَ یُریدُ: هر کس می‌خواهد

الْعِزَّةَ: عزّت را،

فَلِلّهِ: پس برای خداست

الْعِزَّةُ: عزّت

جَمیعا: تماما، کامل،

اِلَیْهِ: به سوی او

یَصْعَدُ: صعود می‌کند

الْکَلِمُ الطَّیِّبُ: سخن پاکیزه

وَ الْعَمَلُ: و عملِ

(130) جلد 22 سوره فاطر

الصّالِحُ: صالح

یَرْفَعُهُ: بالا می‌بَرَد آن را،

وَ الَّذینَ: و کسانی که

یَمْکُرُونَ: مکر می‌کنند، نقشه می‌کشند

السَّیِّئاتِ: زشتی‌ها، بدی‌ها را،

لَهُمْ: برای ایشان است

عَذابٌ: عذابی

شَدیدٌ: سخت،

وَ مَکْرُ: و مکر

اُولئِکَ: آنان

هُوَ یَبُورُ: او، نابود می‌شود.

12 وَ ما یَسْتَوِی الْبَحْرانِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ اُجاجٌ وَ مِنْ‌کُلٍّ تَأْکُلُونَ لَحْما

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (131)

طَرِیّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْیَةً تَلْبَسُونَها وَتَرَی الْفُلْکَ

فیهِ مَواخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ

وَ ما یَسْتَوِی: و مساوی نیستند

الْبَحْرانِ: دو دریا

هذا عَذْبٌ: این شیرین

فُراتٌ: و گوارا

سائِغٌ: و خوشگوار است

شَرابُهُ: نوشیدنش

وَ هذا: و این (یکی)

مِلْحٌ: شور

اُجاجٌ: و تلخ است،

وَ مِنْ کُلٍّ: و از هریک

تَأْکُلُونَ: می‌خورید

لَحْما: گوشت

(132) جلد 22 سوره فاطر

طَرِیّا: تازه

وَ تَسْتَخْرِجُونَ: و استخراج می‌کنید

حِلْیَةً: وسایل زینتی

تَلْبَسُونَها: می‌پوشید آن را،

وَ تَرَی: و می‌بینی

الْفُلْکَ: کشتی‌ها را

فیهِ: در آن

مَواخِرَ: شکافنده‌اند (آب را)

لِتَبْتَغُوا: تا بجویید، به دست آورید

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تَشْکُرُونَ: تشکّر کنید.

27 اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَاَخْرَجْنا

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (133)

بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفا اَلْوانُها وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بیضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ اَلْوانُها وَ غَرابیبُ سُودٌ

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی

اَنَّ اللّهَ: که خدا

اَنْزَلَ: فرو فرستاد

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی،

فَاَخْرَجْنا: پس خارج نمودیم

بِهِ: به وسیله آن

ثَمَراتٍ مُخْتَلِفا: میوه‌های مختلف

اَلْوانُها: و رنگارنگ

وَ مِنَ الْجِبالِ: و از کوه‌ها

جُدَدٌ: خط‌ها، راه‌هایی

بیضٌ وَ حُمْرٌ: به رنگ سفید و سرخ

(134) جلد 22 سوره فاطر

مُخْتَلِفٌ: که مختلف است

اَلْوانُها: رنگ‌های آن

وَ غَرابیبُ سُودٌ: و (گاه) به رنگ کاملاً سیاه.

28 وَ مِنَ النّاسِ وَ الدَّوابِّ وَ الاَْنْعامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوانُهُ کَذلِکَ اِنَّما یَخْشَی اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَمؤُا اِنَّ اللّهَ عَزیزٌ غَفُورٌ

وَ مِنَ النّاسِ: و از مردم

وَ الدَّوابِّ: و جنبندگان

وَ الاَْنْعامِ: و چهارپایان

مُخْتَلِفٌ: که مختلف است

اَلْوانُهُ: رنگ‌هایشان

کَذلِکَ: (آری) این چنین است.

اِنَّما: جز این نیست که

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (135)

یَخْشَی اللّهَ: می‌ترسند از خدا

مِنْ عِبادِهِ: از میان بندگانش

الْعُلَمؤُا: عُلَماء، دانایان، دانشمندان.

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خدا

عَزیزٌ: شکست ناپذیر

غَفُورٌ: آمرزنده است.

29 اِنَّ الَّذینَ یَتْلُونَ کِتابَ اللّهِ وَ اَقامُوا الصَّلوةَ وَ اَنْفَقُوا مِمّا رَزَقْناهُمْ سِرّا وَ عَلانِیَةً یَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ

اِنَّ الَّذینَ: همانا کسانی که

یَتْلُونَ: تلاوت می‌کنند

کِتابَ اللّهِ: کتاب خدا را

وَ اَقامُوا: و برپامی‌دارند

(136) جلد 22 سوره فاطر

الصَّلوةَ: نماز را

وَ اَنْفَقُوا: و انفاق کنند

مِمّا: از آن چه

رَزَقْناهُمْ: روزی‌شان کردیم

سِرّا وَ عَلانِیَةً: در نهان و آشکار،

یَرْجُونَ: امید دارند

تِجارَةً: به تجارتی که

لَنْ تَبُورَ: هرگز تباه نمی‌شود.

30 لِیُوَفِّیَهُمْ اُجُورَهُمْ وَ یَزیدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ اِنَّهُ غَفُورٌ شَکُورٌ

لِیُوَفِّیَهُمْ: تا به طور کامل بدهد

اُجُورَهُمْ: اجرشان را

وَ یَزیدَهُمْ: و زیاد کند برایشان

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (137)

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش،

اِنَّهُ: به درستی که او

غَفُورٌ: آمرزنده

شَکُورٌ: سپاسگزار است.

31 وَ الَّذی اَوْحَیْنا اِلَیْکَ مِنَ الْکِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقا لِما بَیْنَ یَدَیْهِ اِنَّ اللّهَ بِعِبادِهِ لَخَبیرٌ بَصیرٌ

وَ الَّذی: و آن چه

اَوْحَیْنا: وحی کردیم

اِلَیْکَ: به تو

مِنَ الْکِتابِ: از کتاب،

هُوَ الْحَقُّ: او، حق است

مُصَدِّقا: و تصدیق کننده

لِما بَیْنَ یَدَیْهِ: آن چه پیش رویش است.

(138) جلد 22 سوره فاطر

اِنَّ اللّهَ: همانا خداوند

بِعِبادِهِ: به بندگانش

لَخَبیرٌ: قطعا آگاه

بَصیرٌ: و بیناست.

32 ثُمَّ اَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ‌لِنَفْسِه وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِاِذْنِ‌اللّهِ ذلِکَ هُوَالْفَضْلُ الْکَبیرُ

ثُمَّ: سپس

اَوْرَثْنَا: به ارث دادیم

الْکِتابَ: کتاب را

الَّذینَ: به کسانی که

اصْطَفَیْنا: برگزیدیم ما

مِنْ عِبادِنا: از بندگان خود،

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (139)

فَمِنْهُمْ: پس بعضی از آن‌ها

ظالِمٌ: ستمکارند

لِنَفْسِه: به خود

وَ مِنْهُمْ: و بعضی از آن‌ها

مُقْتَصِدٌ: میانه رو

وَ مِنهُمْ: و بعضی از آن‌ها

سابِقٌ: سبقت‌گیرنده‌اند

بِالْخَیْراتِ: در خوبی‌ها، نیکی‌ها

بِاِذْنِ‌اللّهِ: به اذن خداوند،

ذلِکَ: این است

هُوَالْفَضْلُ: آن فضل

الْکَبیرُ: بزرگ.

33 جَنّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها یُحَلَّوْنَ فیها

(140) جلد 22 سوره فاطر

مِنْ اَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤا وَ لِباسُهُمْ فیها حَریرٌ

جَنّاتُ: بهشت‌های

عَدْنٍ: جاویدی که

یَدْخُلُونَها: داخل می‌شوند در آن

یُحَلَّوْنَ: زیور می‌یابند

فیها: در آن جا

مِنْ اَساوِرَ: از دستنبدها

مِنْ ذَهَبٍ: از طلا

وَ لُؤْلُؤا: و مروارید،

وَ لِباسُهُمْ: و لباسشان

فیها: در آن جا

حَریرٌ: حریر است.

34 وَ قالُوا الْحَمْدُ للّهِ‌الَّذی اَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (141)

اِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَکُورٌ

وَ قالُوا: و گویند:

الْحَمْدُ: حمد و سپاس

للّهِ‌الَّذی: برای خدایی است که

اَذْهَبَ: بُرد

عَنَّاالْحَزَنَ: از ما غم و اندوه را،

اِنَّ: به درستی که

رَبَّنا: پروردگار ما

لَغَفُورٌ: هر آینه آمرزنده

شَکُورٌ: و سپاسگزار است.

35 اَلَّذیاَحَلَّنا دارَ الْمُقامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لا یَمَسُّنا فیها نَصَبٌ وَ لا یَمَسُّنا فیها لُغُوبٌ

اَلَّذی: آن که

(142) جلد 22 سوره فاطر

اَحَلَّنا: جای داد ما را

دارَ الْمُقامَةِ: در این سرای ماندنی

مِنْ فَضْلِهِ: از فضلش

لا یَمَسُّنا: نمی‌رسد به ما

فیها نَصَبٌ: در آن جا رنجی

وَ لا یَمَسُّنا: و نمی‌رسد به ما

فیها لُغُوبٌ: در آن جا خستگی.

36 وَ الَّذینَ کَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا یُقْضی عَلَیهِمْ فَیَمُوتُوا وَلا یُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها کَذلِکَ نَجْزی کُلَّ کَفُورٍ

وَ الَّذینَ: و کسانی که

کَفَرُوا: کافر شدند

لَهُمْ: برای ایشان است

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (143)

نارُ جَهَنَّمَ: آتش جهنم

لا یُقْضی: حکم داده نمی‌شود، نمی‌گذرانَد

عَلَیهِمْ: بر آن‌ها

فَیَمُوتُوا: تا بمیرند

وَ لا یُخَفَّفُ: و تخفیف داده نمی‌شود

عَنْهُمْ: بر آن‌ها

مِنْ عَذابِها: از عذابش،

کَذلِکَ: این چنین

نَجْزی: جزا می‌دهیم

کُلَّ کَفُورٍ: همه کفرپیشه‌گان را.

37 وَ هُمْ یَصْطَرِخُونَ فیها رَبَّنا اَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحا غَیْرَ الَّذی کُنّا نَعْمَلُ اَوَلَمْ نُعَمِّرْکُمْ مایَتَذَکَّرُ فیهِ مَنْ تَذَکَّرَ وَ جاءَکُمُ النَّذیرُ فَذُوقُوا

(144) جلد 22 سوره فاطر

فَما لِلظّالِمینَ مِنْ نَصیرٍ

وَ هُمْ: و ایشان

یَصْطَرِخُونَ: فریاد می‌زنند

فیها: در آن جا

رَبَّنا: پروردگارا!

اَخْرِجْنا: خارج کن ما را

نَعْمَلْ: تا انجام دهیم

صالِحا: عمل صالح

غَیْرَ الَّذی: غیر از آن چه

کُنّا نَعْمَلُ: انجام می‌دهیم،

اَوَلَمْ نُعَمِّرْکُمْ: (به آن‌ها گفته شود:) آیا و عمر طولانی ندادیم به شما

ما یَتَذَکَّرُ فیهِ: تا متذکّر شود در آن

مَنْ: کسی که

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (145)

تَذَکَّرَ: پند می‌گیرند؟

وَ جاءَکُمُ: و آمد شما را

النَّذیرُ: هشدار دهنده، بیم دهنده،

فَذُوقُوا: پس بچشید

فَما: پس نیست

لِلظّالِمینَ: برای ظالمان

مِنْ نَصیرٍ: هیچ یاوری.

41 اِنَّ اللّهَ یُمْسِکُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ اَنْ تَزُولا و

َ لَئِنْ زالَتا اِنْ اَمْسَکَهُما مِنْ اَحَدٍ مِنْ بَعْدِه اِنَّهُ کانَ حَلیما غَفُورا

اِنَّ: همانا

اللّهَ: خداست که

یُمْسِکُ: نگاه می‌دارد

(146) جلد 22 سوره فاطر

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را

اَنْ تَزُولا: که فروریزند،

وَ لَئِنْ: و هر آینه اگر

زالَتا: فرو ریزند

اِنْ اَمْسَکَهُما: نگه نمی‌دارد آن دو را

مِنْ اَحَدٍ: هیچ اَحدی

مِنْ بَعْدِه: از بعد آن.

اِنَّهُ: به درستی که او

کانَ: باشد

حَلیما: بردبار

غَفُورا: آمرزنده.

سوره فاطر لغات و مفاهیم قرآن کریم (147)

«سوره یس»

1 یسآ

یسآ: از حروف مقطّعه.

2 وَ الْقُرْآنِ الْحَکیمِ

وَ الْقُرْآنِ: قسم به قرآن

الْحَکیمِ: حکیم.

3 اِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلینَ

اِنَّکَ: به درستی که تو

لَمِنَ: قطعا از

الْمُرْسَلینَ: پیامبرانی.

4 عَلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ

(148) جلد 22 سوره یس

عَلی صِراطٍ: بر راهی

مُسْتَقیمٍ: راست.

5 تَنْزیلَ الْعَزیزِ الرَّحیمِ

تَنْزیلَ: (این قرآن) نازل شده

الْعَزیزِ: شکست‌ناپذیر

الرَّحیمِ: مهربان است.

6 لِتُنْذِرَ قَوْما ما اُنْذِرَ اباؤُهُمْ فَهُمْ غافِلُونَ

لِتُنْذِرَ: تا بیم دهی

قَوْما: قومی را که

ما اُنْذِرَ: بیم داده نشدند

اباؤُهُمْ: پدرانشان،

فَهُمْ: پس ایشان

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (149)

غافِلُونَ: غافلند.

7 لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلی اَکْثَرِهِمْ فَهُمْ لا یُؤْمِنُونَ

لَقَدْ: هر آینه به تحقیق

حَقَّ الْقَوْلُ: ثابت شد گفتار

عَلی اَکْثَرِهِمْ: بر بیشترشان،

فَهُمْ: پس ایشان

لا یُؤْمِنُونَ: ایمان نمی‌آورند.

8 اِنّا جَعَلْنا فی اَعْناقِهِمْ اَغْلالاً فَهِیَ اِلَی الاَْذْقانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ

اِنّا: همانا ما

جَعَلْنا: قرار دادیم

فی اَعْناقِهِمْ: در گردن‌هایشان

(150) جلد 22 سوره یس

اَغْلالاً: غُل‌هایی،

فَهِیَ: پس آن

اِلَی‌الاَْذْقانِ: تا چانه‌ها (ادامه دارد)

فَهُمْ: پس آن‌ها

مُقْمَحُونَ: سر به بالاماندگانند.

9 وَ جَعَلْنا مِنْ بَیْنِ اَیْدیهِمْ سَدّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ

سَدّا فَاَغْشَیْناهُمْ فَهُمْ لا یُبْصِرُونَ

وَ جَعَلْنا: و قرار دادیم

مِنْ بَیْنِ اَیْدیهِمْ: از پیش رویشان

سَدّا: سدّی، مانعی

وَ مِنْ خَلْفِهِمْ: و از پشت‌سرشان

سَدّا: سدّی، مانعی

فَاَغْشَیْناهُمْ: پس پرده افکندیم بر آن‌ها

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (151)

فَهُمْ: پس ایشان

لایُبْصِرُونَ: نمی‌بینند.

10 و َسَواءٌ عَلَیْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لایُؤْمِنُونَ

و َسَواءٌ: و یکسان است

عَلَیْهِمْ: برایشان

ءَاَنْذَرْتَهُمْ: آیا بترسانیشان

اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ: یا نترسانیشان،

لا یُؤْمِنُونَ: ایمان نمی‌آورند.

11 اِنَّما تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّکْرَ وَ خَشِیَ الرَّحْمنَ بِالْغَیْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَ اَجْرٍ کَریمٍ

اِنَّما: جز این نیست که

(152) جلد 22 سوره یس

تُنْذِرُ: تو می‌ترسانی

مَنِ: کسی را که

اتَّبَعَ الذِّکْرَ: پیروی کند قرآن را

وَ خَشِیَ: و بترسد

الرَّحْمنَ: از خدای رحمان

بِالْغَیْبِ: در نهان،

فَبَشِّرْهُ: پس بشارت بده او را

بِمَغْفِرَةٍ: به آمرزشی

وَ اَجْرٍ: و پاداشی

کَریمٍ: پُرارزش.

12 اِنّا نَحْنُ نُحْییِ الْمَوْتی وَ نَکْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ اثارَهُمْ وَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ اَحْصَیْناهُ فی اِمامٍ مُبینٍ

اِنّا نَحْنُ: به درستی که ما

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (153)

نُحْییِ: زنده می‌کنیم

الْمَوْتی: مردگان را

وَ نَکْتُبُ: و می‌نویسیم

ما: آن چه را که

قَدَّمُوا: پیش فرستادند

وَ اثارَهُمْ: و آثارشان را

وَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ: و هر چیزی را

اَحْصَیْناهُ: به شمارش درآوریم آن را

فی اِمامٍ مُبینٍ: در لوحی آشکار.

«پایان جزء 22»

(154) جلد 22 سوره یس

33 وَ ایَةٌ لَهُمُ الاَْرْضُ الْمَیْتَةُ اَحْیَیْناها وَ اَخْرَجْنا مِنْها حَبّا فَمِنْهُ یَأْکُلُونَ

وَ ایَةٌ: و نشانه‌ای است

لَهُمُ: برای ایشان

الاَْرْضُ: زمینِ

الْمَیْتَةُ: مرده که

اَحْیَیْناها: زنده کردیم ما آن را

وَ اَخْرَجْنا: و خارج نمودیم

مِنْها: از آن

حَبّا: دانه‌ای،

فَمِنْهُ: پس، از آن

یَأْکُلُونَ: می‌خورند.

34 وَ جَعَلْنا فیها جَنّاتٍ مِنْ نَخیلٍ وَ اَعْنابٍ

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (155)

وَ فَجَّرْنا فیها مِنَ الْعُیُونِ

وَ جَعَلْنا: و قرار دادیم ما

فیها: در آن

جَنّاتٍ: باغ‌هایی

مِنْ نَخیلٍ: از نخل‌ها

وَ اَعْنابٍ: و انگورها

وَ فَجَّرْنا: و جاری ساختیم

فیها: در آن

مِنَ الْعُیُونِ: از چشمه‌ها

35 لِیَأْکُلُوا مِنْ ثَمَرِه وَ ما عَمِلَتْهُ اَیْدیهِمْ اَفَلا یَشْکُرُونَ

لِیَأْکُلُوا: تا بخورند

مِنْ ثَمَرِه: از میوه‌اش

(156) جلد 23 سوره یس

وَ ما عَمِلَتْهُ: و انجام نداد آن را

اَیْدیهِمْ: دست‌های ایشان،

اَفَلا یَشْکُرُونَ: آیا پس تشکّر نمی‌کنند؟

36 سُبْحانَ الَّذی خَلَقَ الاَْزْواجَ کُلَّها مِمّا تُنْبِتُ الاَْرْضُ وَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَ مِمّا لا یَعْلَمُونَ

سُبْحانَ: منزّه است

الَّذی: آن که

خَلَقَ: آفرید

الاَْزْواجَ: زوج‌ها را

کُلَّها: همگی‌اش را

مِمّا تُنْبِتُ: از آن چه می‌رویاند

الاَْرْضُ: زمین

وَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ: و از خودشان

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (157)

وَ مِمّا: و از آن چه

لا یَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

37 وَ ایَةٌ لَهُمُ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ فَاِذا هُمْ مُظْلِمُونَ

وَ ایَةٌ: و نشانه‌ای است

لَهُمُ: برای ایشان

اللَّیْلُ: شب،

نَسْلَخُ: برمی‌گیریم، می‌کَنیم

مِنْهُ النَّهارَ: از آن روز را،

فَاِذاهُمْ: پس ناگاه ایشان

مُظْلِمُونَ: در تاریکی فرومی‌روند.

38 وَ الشَّمْسُ تَجْری لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِکَ تَقْدیرُ

(158) جلد 23 سوره یس

الْعَزیزِ الْعَلیمِ

وَ الشَّمْسُ: و خورشید

تَجْری: حرکت می‌کند

لِمُسْتَقَرٍّ لَها: به سوی قرارگاهش،

ذلِکَ: این

تَقْدیرُ: نظم و تدبیر (خداوند)

الْعَزیزِ: شکست‌ناپذیر

الْعَلیمِ: داناست.

39 وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتّی عادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدیمِ

وَ الْقَمَرَ: و ماه را

قَدَّرْناهُ: اندازه‌گیری کردیم آن را، مقرّر نمودیم

مَنازِلَ: منزلگاه‌هایی

حَتّی عادَ: تا برگشت کند

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (159)

کَالْعُرْجُونِ: مانند شاخه خشک خرما

الْقَدیمِ: (به حالتی که) قدیم بود، قبلاً بود.

40 لاَ الشَّمْسُ یَنْبَغی لَها اَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّیْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ کُلٌّ فی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ

لاَ الشَّمْسُ: نه خورشید

یَنْبَغی لَها: سزاوار است بر آن

اَنْ تُدْرِکَ: که دریابد، برسد

الْقَمَرَ: به ماه،

وَ لاَ اللَّیْلُ: و نه شب

سابِقُ: پیشی‌گیرنده است

النَّهارِ: روز را،

وَ کُلٌّ: و همگی

فی فَلَکٍ: در مِداری

(160) جلد 23 سوره یس

یَسْبَحُونَ: شناورند

80 اَلَّذی جَعَلَ لَکُمْ مِنَ الشَّجَرِ الاَْخْضَرِ ناراً فَاِذا اَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ

اَلَّذی: آن (خدایی) که

جَعَلَ: قرار داد

لَکُمْ: برای شما

مِنَ الشَّجَرِ: از درختِ

الاَْخْضَرِ: سبز

ناراً: آتشی،

فَاِذا: پس در آن هنگام

اَنْتُمْ: شما

مِنْهُ: از آن

تُوقِدُونَ: آتش روشن می‌کنید.

سوره یس لغات و مفاهیم قرآن کریم (161)

83 فَسُبْحانَ الَّذی بِیَدِه مَلَکُوتُ کُلِّ شَیْ‌ءٍ وَ اِلَیْهِ تُرْجَعُونَ

فَسُبْحانَ: پس منزّه است

الَّذی: آن که

بِیَدِه: به دست اوست

مَلَکُوتُ: ملکوتِ

کُلِّ شَیْ‌ءٍ: هر چیزی

وَ اِلَیْهِ: و به سوی او

تُرْجَعُونَ: بازگردانده می‌شوید.

(162) جلد 23 سوره یس

«سوره صافّات»

1 وَ الصّافّاتِ صَفّا

وَ الصّافّاتِ: سوگند به صف بسته‌گان

صَفّا: صف بستنی.

2 فَالزّاجِراتِ زَجْرا

فَالزّاجِراتِ: پس نهی‌کنندگان،

زَجْرا: نهی کردنی.

3 فَالتّالِیاتِ ذِکْرا

فَالتّالِیاتِ: پس تلاوت‌کنندگان

ذِکْرا: ذکر (الهی).

4 اِنَّ اِلهَکُمْ لَواحِدٌ

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (163)

اِنَّ اِلهَکُمْ: همانا معبود شما

لَواحِدٌ: مسلّما یکتاست.

5 رَبُّ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ ما بَیْنَهُما وَ رَبُّ الْمَشارِقِ

رَبُّ السَّمواتِ: پروردگار آسمان‌ها

وَ الاَْرْضِ: و زمین

وَ ما بَیْنَهُما: و آن چه بین آن‌هاست

وَ رَبُّ: و پروردگار

الْمَشارِقِ: مشرق‌ها.

6 اِنّا زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِزینَةٍ نِ الْکَواکِبِ

اِنّا: به درستی که ما

زَیَّنَّا: زینت نمودیم

السَّماءَ: آسمانِ

(164) جلد 23 سوره صافّات

الدُّنْیا: دنیا را

بِزینَةٍ: با زینت

الْکَواکِبِ: ستاره‌گان.

83 وَ اِنَّ مِنْ شیعَتِهِ لاَِبْراهیمَ

وَ اِنَّ: و همانا

مِنْ شیعَتِهِ: از پیروان او،

لاَِبْراهیمَ: ابراهیم بود.

84 اِذْ جاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلیمٍ

اِذْ جاءَ: هنگامی که آمد

رَبَّهُ: (به درگاه) پروردگارش

بِقَلْبٍ: با دلی

سَلیمٍ: سالم و پاک.

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (165)

85 اِذْ قالَ لاَِبیهِ وَ قَوْمِهِ ماذا تَعْبُدوُنَ

اِذْ قالَ: آن زمان که گفت:

لاَِبیهِ: به پدرش

وَ قَوْمِهِ: و قومش

ماذا تَعْبُدوُنَ: (این‌ها) چیست که می‌پرستید؟

86 اَئِفْکا الِهَةً دوُنَ اللّهِ تُریدوُنَ

اَئِفْکا: آیا دروغین

الِهَةً: معبودانی

دوُنَ اللّهِ: غیر از خدا

تُریدوُنَ: می‌خواهید؟

87 فَما ظَنُّکُمْ بِرَبِّ الْعالَمینَ

فَما: پس چیست

(166) جلد 23 سوره صافّات

ظَنُّکُمْ: گمان شما

بِرَبِّ: درباره پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان؟

88 فَنَظَرَ نَظْرَةً فِی النُّجُومِ

فَنَظَرَ: پس نظر کرد، نگاه کرد

نَظْرَةً: نگاهی

فِی النُّجُومِ: به ستارگان.

89 فَقالَ اِنّی سَقیمٌ

فَقالَ: پس گفت:

اِنّی: همانا من

سَقیمٌ: بیمارم (و با شما به مراسم جشن نمی‌آیم).

90 فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرینَ

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (167)

فَتَوَلَّوْا: پس روی گرداندند

عَنْهُ: از او،

مُدْبِرینَ: پشت‌کنان.

91 فَراغَ اِلی الِهَتِهِمْ فَقالَ اَلا تَأْکُلُونَ

فَراغَ: پس مخفیانه رفت

اِلی الِهَتِهِمْ: به سراغ خدایانشان،

فَقالَ: پس گفت:

اَلا تَأْکُلُونَ: چرا نمی‌خورید؟!

92 ما لَکُمْ لا تَنْطِقُونَ

ما لَکُمْ: چه شده شما را که

لا تَنْطِقُونَ: حرف نمی‌زنید؟!

(168) جلد 23 سوره صافّات

93 فَراغَ عَلَیْهِمْ ضَرْبا بِالْیَمینِ

فَراغَ: پس مخفیانه زد

عَلَیْهِمْ: بر ایشان

ضَرْبا: ضربه‌ای

بِالْیَمینِ: با دست راست.

94 فَاَقْبَلُوا اِلَیْهِ یَزِفُّونَ

فَاَقْبَلُوا: پس روی آوردند

اِلَیْهِ: به سوی او

یَزِفُّونَ: شتابان.

95 قالَ اَتَعْبُدوُنَ ما تَنْحِتُونَ

قالَ: (ابراهیم) گفت:

اَتَعْبُدوُنَ: آیا می‌پرستید

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (169)

ما تَنْحِتُونَ: آن چه را که می‌تراشید؟

96 وَ اللّهُ خَلَقَکُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ

وَ اللّهُ: در حال که خدا

خَلَقَکُمْ: آفریده شما را

وَ ما: و آن چه

تَعْمَلُونَ: انجام می‌دهید، می‌سازید.

97 قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْیانا فَاَلْقُوهُ فِی الْجَحیمِ

قالُوا: گفتند:

ابْنُوا: بنا کنید، بسازید

لَهُ بُنْیانا: برای او، بنایی،

فَاَلْقُوهُ: پس بیفکنید او را

فِی الْجَحیمِ: در جهنّمی (از آتش).

(170) جلد 23 سوره صافّات

98 فَاَرادوُا بِهِ کَیْدا فَجَعَلْناهُمُ الاَْسْفَلینَ

فَاَرادوُا: پس اراده کردند، ریختند

بِهِ: برای او،

کَیْدا: نقشه‌ای، طرحی

فَجَعَلْناهُمُ: پس قرار دادیم ما ایشان را

الاَْسْفَلینَ: از مغلوبین، از شکست‌خوردگان.

99 وَ قالَ اِنّی ذاهِبٌ اِلی رَبّی سَیَهْدینِ

وَ قالَ: و (ابراهیم) گفت:

اِنّی ذاهِبٌ: همانا من می‌روم

اِلی رَبّی: به سوی پروردگارم،

سَیَهْدینِ: به زودی هدایتم خواهد کرد.

100 رَبِّ هَبْ لی مِنَ الصّالِحینَ

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (171)

رَبِّ: پروردگارا!

هَبْ لی: ببخش به من

مِنَ الصّالِحینَ: (فرزندی) از شایستگان.

101 فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلیمٍ

فَبَشَّرْناهُ: پس بشارت دادیم او را

بِغُلامٍ حَلیمٍ: به پسری بردبار.

102 فَلَمّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْیَ قالَ یا بُنَیَّ اِنّی اَری فِی الْمَنامِ اَنّی اَذْبَحُکَ فَانْظُرْ ماذا تَری قالَ یا اَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنی اِنْ‌شاءَاللّهُ مِنَ الصّابِرینَ

فَلَمّا: پس وقتی که

بَلَغَ مَعَهُ: رسید با او

السَّعْیَ: به سنّ سعی و کوشش

(172) جلد 23 سوره صافّات

قالَ یا بُنَیَّ: گفت: ای پسرم!

اِنّی اَری: همانا من می‌بینم

فِی الْمَنامِ: در خواب

اَنّی اَذْبَحُکَ: که تو را سرمی‌بُرَم،

فَانْظُرْ: پس بنگر،

ماذا تَری: چه می‌بینی؟ نظر تو در این مورد چیست؟

قالَ: گفت:

یا اَبَتِ: ای پدر من!

افْعَلْ: انجام بده

ما تُؤْمَرُ: آن چه را که مأمور شده‌ای،

سَتَجِدُنی: به زودی می‌یابی مرا

اِنْ شاءَ اللّهُ: اگر بخواهد خدا

مِنَ الصّابِرینَ: از صابران

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (173)

103 فَلَمّا اَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبینِ

فَلَمّا: پس وقتی که

اَسْلَما: تسلیم شدند هر دو

وَ تَلَّهُ: و به خاک انداخت او را

لِلْجَبینِ: بر پیشانی، بر روی،

104 وَ نادَیْناهُ اَنْ یا اِبْراهیمُ

وَ نادَیْناهُ: و ندا کردیم او را

اَنْ یا اِبْراهیمُ: که ای ابراهیم!

105 قَدْصَدَّقْتَ الرُّءْیا اِنّا کَذلِکَ نَجْزِی‌الْمُحْسِنینَ

قَدْ: به تحقیق

صَدَّقْتَ: تصدیق کردی، تحقّق

الرُّءْیا: خواب را،

(174) جلد 23 سوره صافّات

اِنّا: همانا ما

کَذلِکَ: این چنین

نَجْزِی: پاداش می‌دهیم

الْمُحْسِنینَ: نیکوکاران را.

106 اِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلؤُا الْمُبینُ

اِنَّ: به درستی که

هذا: این

لَهُوَ: هر آینه

الْبَلؤُا: آزمایش

الْمُبینُ: آشکاری بود.

107 وَ فَدَیْناهُ بِذِبْحٍ عَظیمٍ

وَ فَدَیْناهُ: و عوض کردیم او را

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (175)

بِذِبْحٍ: به ذبحی

عَظیمٍ: بزرگ.

108 وَ تَرَکْنا عَلَیْهِ فِی الاْخِرینَ

وَ تَرَکْنا: و باقی گذاردیم

عَلَیْهِ: بر او (ذکر خیرش را)

فِی الاْخِرینَ: در میان دیگران (آیندگان).

109 سَلامٌ عَلی اِبْراهیمَ

سَلامٌ: درود و سلام

عَلی اِبْراهیمَ: بر ابراهیم!

110 کَذلِکَ نَجْزِی الْمُحْسِنینَ

کَذلِکَ: این چنین

(176) جلد 23 سوره صافّات

نَجْزِی: پاداش می‌دهیم

الْمُحْسِنینَ: نیکوکاران.

111 اِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُؤْمِنینَ

اِنَّهُ: همانا او

مِنْ عِبادِنَا: از بندگان مؤمن ما

الْمُؤْمِنینَ: بود.

112 وَ بَشَّرْناهُ بِاِسْحقَ نَبِیّا مِنَ الصّالِحینَ

وَ بَشَّرْناهُ: و بشارت دادیم او را

بِاِسْحقَ: به اسحاق،

نَبِیّا: پیامبری

مِنَ الصّالِحینَ: از صالحان.

سوره صافّات لغات و مفاهیم قرآن کریم (177)

113 وَ بارَکْنا عَلَیْهِ وَ عَلی اِسْحقَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِهِما مُحْسِنٌ وَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبینٌ

وَ بارَکْنا: و برکت دادیم

عَلَیْهِ: بر او

وَ عَلی: و بر

اِسْحقَ: اسحاق،

وَ مِنْ ذُرِّیَّتِهِما: و فرزندانشان

مُحْسِنٌ: بعضی نیکوکارند

وَ ظالِمٌ: و بعضی ظالمند

لِنَفْسِهِ: به خودشان

مُبینٌ: آشکار.

(178) جلد 23 سوره صافّات

«سوره ص»

1 صآ وَ الْقُرْانِ ذِی الذِّکْرِ

صآ: صاد.

وَ الْقُرْانِ: سوگند به قرآن

ذِی الذِّکْرِ: که دارای تذکّر است.

12 کَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذوُالاَْوْتادِ

کَذَّبَتْ: تکذیب کردند

قَبْلَهُمْ: قبل از آن‌ها

قَوْمُ نُوحٍ: قوم نوح

وَ عادٌ: و عاد

وَ فِرْعَوْنُ: و فرعونِ

ذوُ الاَْوْتادِ: صاحب میخ‌ها.

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (179)

13 وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ اَصْحابُ الاَْیْکَةِ

اوُلئِکَ الاَْحْزابُ

وَ ثَمُودُ: و ثمود

وَ قَوْمُ لُوطٍ: و قوم لوط

وَ اَصْحابُ: و اصحاب

الاَْیْکَةِ: أیکه،

اوُلئِکَ: آنان

الاَْحْزابُ: گروه‌های (مخالف بودند.)

14 اِنْ کُلٌّ اِلاّ کَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقابِ

اِنْ کُلٌّ: هیچ‌کدام نبودند

اِلاّ کَذَّبَ: مگر تکذیب کردند

الرُّسُلَ: پیامبران را

(180) جلد 23 سوره ص

فَحَقَّ: پس محقّق شد

عِقابِ: عقوبت من.

15 وَ ما یَنْظُرُ هؤُلاءِ اِلاّ صَیْحَةً واحِدَةً ما

لَها مِنْ فَواقٍ

وَ ما یَنْظُرُ: و انتظار نمی‌کشند

هؤُلاءِ: این‌ها

اِلاّ: مگر

صَیْحَةً: صیحه‌ای

واحِدَةً: واحد،

ما لَها: نیست برای آن

مِنْ: هیچ

فَواقٍ: تکراری، مهلتی.

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (181)

16 وَ قالُوا رَبَّنا عَجِّلْ لَناقِطَّنا قَبْلَ یَوْمِ‌الْحِسابِ

وَ قالُوا: و گفتند

رَبَّنا: پروردگارا!

عَجِّلْ لَنا: عجله کن برای ما،

قِطَّنا: بهره و نصیب ما را (از عذاب)

قَبْلَ: قبل از

یَوْمِ: روز

الْحِسابِ: حساب (بده).

17 اِصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ وَ اذْکُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الاَْیْدِ اِنَّهُ اَوّابٌ

اِصْبِرْ عَلی: صبر کن بر

ما یَقُولُونَ: آن چه می‌گویند،

وَ اذْکُرْ: و یاد کن

(182) جلد 23 سوره ص

عَبْدَنا داوُدَ: بنده ما را داود

ذَا الاَْیْدِ: که صاحب قدرت بود،

اِنَّهُ: همانا او

اَوّابٌ: بسیار به خدا رجوع می‌کرد.

18 اِنّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَهُ یُسَبِّحْنَ بِالْعَشِیِّ وَ الاِْشْراقِ

اِنّا: به درستی که ما

سَخَّرْنَا: مسخّر کردیم

الْجِبالَ: کوه‌ها را

مَعَهُ: با او،

یُسَبِّحْنَ: تسبیح می‌کردند

بِالْعَشِیِّ: شامگاهان

وَ الاِْشْراقِ: و بامدادان.

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (183)

19 وَ الطَّیْرَ مَحْشُورَةً کُلٌّ لَهُ اَوّابٌ

وَ الطَّیْرَ: و پرندگان را

مَحْشُورَةً: به گرد او درآورده،

کُلٌّ: همگی

لَهُ: برای او، به سوی او

اَوّابٌ: رجوع می‌کردند.

20 وَ شَدَدْنا مُلْکَهُ وَ اتَیْناهُ الْحِکْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ

وَ شَدَدْنا: و استحکام بخشیدیم

مُلْکَهُ: حکومتش را

وَ اتَیْناهُ: و دادیم ما به او

الْحِکْمَةَ: حکمت

(184) جلد 23 سوره ص

وَ فَصْلَ: و قضاوت عادلانه.

الْخِطابِ

71 اِذْ قالَ رَبُّکَ‌لِلْمَلائِکَةِ اِنّیخالِقٌ بَشَرامِنْ طینٍ

اِذْ قالَ: هنگامی که گفت:

رَبُّکَ: پروردگارت

لِلْمَلائِکَةِ: به فرشتگان

اِنّی خالِقٌ: همانا من خلق‌کننده

بَشَرا: بشری

مِنْ طینٍ: از گِل هستم.

72 فَاِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ روُحی فَقَعُوا لَهُ ساجِدینَ

فَاِذا: پس وقتی که

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (185)

سَوَّیْتُهُ: آراستم او را، نظام بخشیدم،

وَ نَفَخْتُ فیهِ: و دمیدم در او

مِنْ روُحی: از روح خود،

فَقَعُوا لَهُ: پس بیفتید برای او

ساجِدینَ: به سجده.

73 فَسَجَدَ الْمَلائِکَةُ کُلُّهُمْ اَجْمَعُونَ

فَسَجَدَ: پس سجده کردند

الْمَلائِکَةُ: فرشتگان

کُلُّهُمْ اَجْمَعُونَ: همه‌شان جمیعا.

74 اِلاّ اِبْلیسَ اسْتَکْبَرَ وَ کانَ مِنَ الْکافِرینَ

اِلاّ اِبْلیسَ: مگر ابلیس که

اسْتَکْبَرَ: تکبّر ورزید

(186) جلد 23 سوره ص

وَ کانَ: و بود

مِنَ الْکافِرینَ: از کافران.

75 قالَ یا اِبْلیسُ ما مَنَعَکَ اَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ ب

ِیَدَیَّ اَسْتَکْبَرْتَ اَمْ کُنْتَ مِنَ الْعالینَ

قالَ: گفت:

یا اِبْلیسُ: ای ابلیس!

ما مَنَعَکَ: چه چیز مانع تو شد

اَنْ تَسْجُدَ: که سجده کنی

لِما خَلَقْتُ: بر آن چه خلق نمودم

بِیَدَیَّ: با دست قدرتم،

اَسْتَکْبَرْتَ: آیا تکبّر کردی

اَمْ کُنْتَ: یا بودی

مِنَ الْعالینَ: از بلندپایگان؟

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (187)

76 قالَ اَنَا خَیْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنی مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طینٍ

قالَ اَنَا: گفت: من

خَیْرٌ مِنْهُ: بهترم از او،

خَلَقْتَنی: خلق کردی مرا

مِنْ نارٍ: از آتش

وَ خَلَقْتَهُ: و خلق نمودی او را

مِنْ طینٍ: از گِل.

77 قالَ فَاخْرُجْ مِنْها فَاِنَّکَ رَجیمٌ

قالَ: گفت:

فَاخْرُجْ مِنْها: پس خارج شو از آن

فَاِنَّکَ: پس همانا تو

(188) جلد 23 سوره ص

رَجیمٌ: رانده شده‌ای.

78 وَ اِنَّ عَلَیْکَ لَعْنَتی اِلی یَوْمِ الدّینِ

وَ اِنَّ: و به درستی که

عَلَیْکَ: بر توست

لَعْنَتی: لعنت من

اِلی یَوْمِ الدّینِ: تا روز قیامت.

79 قالَ رَبِّ فَاَنْظِرْنی اِلی یَوْمِ یُبْعَثُونَ

قالَ: گفت:

رَبِّ: پروردگارا!

فَاَنْظِرْنی: پس مهلت بده مرا

اِلی یَوْمِ: تا روزی که

یُبْعَثُونَ: برانگیخته می‌شوند.

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (189)

80 قالَ فَاِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرینَ

قالَ: گفت:

فَاِنَّکَ: پس همانا تو

مِنَ الْمُنْظَرینَ: از مهلت داده شدگانی.

81 اِلی یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ

اِلی یَوْمِ: تا روز

الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ: وقت معلوم شده.

82 قالَ فَبِعِزَّتِکَ لاَُغْوِیَنَّهُمْ اَجْمَعینَ

قالَ: گفت:

فَبِعِزَّتِکَ: پس به عزّتت قسم که

لاَُغْوِیَنَّهُمْ: حتما گمراه خواهم کرد ایشان را

(190) جلد 23 سوره ص

اَجْمَعینَ: همگی.

83 اِلاّ عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ

اِلاّ عِبادَکَ: مگر بندگانت

مِنْهُمُ: از ایشان

الْمُخْلَصینَ: خالص هستند.

84 قالَ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ اَقُولُ

قالَ: گفت:

فَالْحَقُّ: پس حق است

وَ الْحَقَّ اَقُولُ: و حق را می‌گویم.

85 لاََمْلاََنَّ جَهَنَّمَ مِنْکَ وَ مِمَّنْ تَبِعَکَ مِنْهُمْ اَجْمَعینَ

لاََمْلاََنَّ: حتما حتما پُر می‌کنم

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (191)

جَهَنَّمَ مِنْکَ: جهنّم را از تو

وَ مِمَّنْ: و از کسی که

تَبِعَکَ: پیروی کرد تو را

مِنْهُمْ اَجْمَعینَ: از ایشان همگی.

86 قُلْ ما اَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ مِنْ اَجْرٍ وَ ما اَنَا مِنَ الْمُتَکَلِّفینَ

قُلْ: بگو:

ما اَسْئَلُکُمْ: طلب نمی‌کنم از شما

عَلَیْهِ: بر این (رسالت)

مِنْ اَجْرٍ: هیچ مزدی

وَ ما اَنَا: و نیستم من

مِنَ الْمُتَکَلِّفینَ: از کسانی که چیزی را ندارند و به خود می‌بندند.

(192) جلد 23 سوره ص

87 اِنْ هُوَ اِلاّ ذِکْرٌ لِلْعالَمینَ

اِنْ هُوَ: نیست این (قرآن)

اِلاّ ذِکْرٌ: مگر تذکّری

لِلْعالَمینَ: برای جهانیان.

88 وَ لَتَعْلَمُنَّ نَبَأَهُ بَعْدَ حینٍ

وَ لَتَعْلَمُنَّ: و قطعا خواهید دانست

نَبَأَهُ: خبر آن را

بَعْدَ حینٍ: بعد از مدّتی.

سوره ص لغات و مفاهیم قرآن کریم (193)

«سوره زمر»

1 تَنْزیلُ الْکِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزیزِ الْحَکیمِ

تَنْزیلُ: نازل کردن

الْکِتابِ: کتاب

مِنَ اللّهِ: از جانب خداوند

الْعَزیزِ: شکست ناپذیر

الْحَکیمِ: حکیم است.

2 اِنّا اَنْزَلْنا اِلَیْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللّهَ مُخْلِصا لَهُ الدّینَ

اِنّا: همانا ما

اَنْزَلْنا: فرو فرستادیم

اِلَیْکَ: به سوی تو

الْکِتابَ: کتاب را

(194) جلد 23 سوره زمر

بِالْحَقِّ: به حق

فَاعْبُدِ: پس عبادت کن

اللّهَ: خدا را

مُخْلِصا: در حالی که خالص کرده‌ای

لَهُ: برای او

الدّینَ: دین را.

5 خَلَقَ السَّمواتِ وَ الاَْرْضَ بِالْحَقِّ یُکَوِّرُ اللَّیْلَ عَلَی النَّهارِ وَ یُکَوِّرُ النَّهارَ عَلَی اللَّیْلِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ کُلٌّ یَجْری لاَِجَلٍ مُسَمًّی اَلا هُوَ الْعَزیزُ الْغَفّارُ

خَلَقَ: خلق کرد

السَّمواتِ: آسمان‌ها

وَ الاَْرْضَ: و زمین را

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (195)

بِالْحَقِّ: به حق،

یُکَوِّرُ: می‌پیچد

اللَّیْلَ: شب را

عَلَی النَّهارِ: بر روز

وَ یُکَوِّرُ: و می‌پیچد

النَّهارَ: روز را

عَلَی اللَّیْلِ: بر شب،

وَ سَخَّرَ: و مسخّر کرد

الشَّمْسَ: خورشید

وَ الْقَمَرَ: و ماه را،

کُلٌّ یَجْری: در جریانند

لاَِجَلٍ: برای مدّتی

مُسَمًّی: معیّن.

اَلا: آگاه باش

(196) جلد 23 سوره زمر

هُوَ: که او

الْعَزیزُ: شکست‌ناپذیر

الْغَفّارُ: آمرزنده است.

10 قُلْ یا عِبادِ الَّذینَ امَنُوا اتَّقُوا رَبَّکُمْ لِلَّذینَ اَحْسَنُوا فی هذِهِ الدُّنْیا حَسَنَةٌ وَ اَرْضُ‌اللّهِ واسِعَةٌ اِنَّما یُوَفَّی الصّابِروُنَ اَجْرَهُمْ بِغَیْرِ حِسابٍ

قُلْ: بگو:

یا عِبادِ الَّذینَ: ای بندگان من که

امَنُوا: ایمان آورده‌اید!

اتَّقُوا: تقوا پیشه کنید، بترسید

رَبَّکُمْ: از پروردگارتان،

لِلَّذینَ: برای کسانی که

اَحْسَنُوا: نیکی کردند

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (197)

فی هذِهِ الدُّنْیا: در این دنیا

حَسَنَةٌ: (پاداش) خوبی است.

وَ اَرْضُ اللّهِ: و زمین خدا

واسِعَةٌ: وسیع است.

اِنَّما: جز این نیست که

یُوَفَّی: به طور کامل می‌دمد

الصّابِروُنَ: به صابران

اَجْرَهُمْ: اجرشان را

بِغَیْرِ حِسابٍ: بی حساب.

11 قُلْ اِنّی اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ اللّهَ مُخْلِصا لَهُ الدّینَ

قُلْ: بگو:

اِنّی: همانا من

اُمِرْتُ: مأمور شدم

(198) جلد 23 سوره زمر

اَنْ اَعْبُدَ اللّهَ: که بپرستم خدارا

مُخْلِصا: در حالی که خالص نمودم

لَهُ الدّینَ: برای او دین را.

12 وَ اُمِرْتُ لاَِنْ اَکُونَ اَوَّلَ الْمُسْلِمینَ

وَ اُمِرْتُ: و مأمور شدم

لاَِنْ اَکُونَ: برای این که باشم

اَوَّلَ الْمُسْلِمینَ: اوّلین مسلمان.

13 قُلْ اِنّی اَخافُ‌اِنْ‌عَصَیْتُ‌رَبّیعَذابَ‌یَوْمٍ عَظیمٍ

قُلْ: بگو:

اِنّی: به درستی که من

اَخافُ: می‌ترسم

اِنْ عَصَیْتُ: اگر نافرمانی کنم

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (199)

رَبّی: پروردگارم

عَذابَ: از عذاب

یَوْمٍ عَظیمٍ: روزی بزرگ.

14 قُلِ اللّهَ اَعْبُدُ مُخْلِصا لَهُ دینی

قُلِ اللّهَ: بگو: خدا را

اَعْبُدُ: می‌پرستم

مُخْلِصا: در حالی که خالص نمودم

لَهُ دینی: برای او دینم را.

15 فَاعْبُدوُا ما شِئْتُمْ مِنْ دوُنِهِ قُلْ اِنَّ الْخاسِرینَ

الَّذینَ خَسِروُا اَنْفُسَهُمْ وَ اَهْلیهِمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ اَلا ذلِکَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبینُ

فَاعْبُدوُا: پس بپرستید

(200) جلد 23 سوره زمر

ما شِئْتُمْ: هر چه خواستید

مِنْ دوُنِهِ: غیر از او.

قُلْ اِنَّ: بگو: همانا

الْخاسِرینَ: زیانکاران

الَّذینَ: کسانی هستند که

خَسِروُا: زیان زدند

اَنْفُسَهُمْ: به خودشان

وَ اَهْلیهِمْ: و خانواده‌شان

یَوْمَ الْقِیامَةِ: روز قیامت.

اَلا: آگاه باش

ذلِکَ: این است

هُوَ الْخُسْرانُ: آن زیان

الْمُبینُ: آشکار.

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (201)

16 لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذلِکَ یُخَوِّفُ اللّهُ بِهِ عِبادَهُ یا عِبادِ فَاتَّقُونِ

لَهُمْ: برای ایشان است

مِنْ فَوْقِهِمْ: از بالای سرشان

ظُلَلٌ: سایبان‌هایی

مِنَ النّارِ: از آتش

وَ مِنْ تَحْتِهِمْ: و از زیر پایشان

ظُلَلٌ: سایبان‌هایی،

ذلِکَ: این چنین است

یُخَوِّفُ: می‌ترساند

اللّهُ: خداوند

بِهِ عِبادَهُ: به آن بندگانش را،

یا عِبادِ: ای بندگان من!

فَاتَّقُونِ: پس (از نافرمانیِ) من بترسید.

(202) جلد 23 سوره زمر

17 وَ الَّذینَ اجْتَنَبُوا الطّاغُوتَ اَنْ یَعْبُدوُها

وَ اَنابُوا اِلَی اللّهِ لَهُمُ الْبُشْری فَبَشِّرْ عِبادِ

وَ الَّذینَ: و آنان که

اجْتَنَبُوا: اجتناب کردند، دوری نمودند

الطّاغُوتَ: از طاغوت

اَنْ‌یَعْبُدوُها: این که پرستش کنند او را

وَ اَنابُوا: و توبه کردند، روی آوردند

اِلَی اللّهِ: به خدا،

لَهُمُ: برای ایشان است

الْبُشْری: بشارت

فَبَشِّرْ: پس مژده بده

عِبادِ: بندگانم را.

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (203)

18 اَلَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ اَحْسَنَهُ اوُلئِکَ الَّذینَ هَدیهُمُ اللّهُ وَ اوُلئِکَ هُمْ اُولُوا الاَْلْبابِ

اَلَّذینَ: کسانی که

یَسْتَمِعُونَ: گوش می‌دهند

الْقَوْلَ: به سخن،

فَیَتَّبِعُونَ: پس پیروی می‌کنند

اَحْسَنَهُ: بهترین آن را،

اوُلئِکَ: آنان هستند

الَّذینَ: کسانی که

هَدیهُمُ: هدایت کرد ایشان را

اللّهُ: خدا

وَ اوُلئِکَ هُمْ: و آنان ایشانند

اُولُوا الاَْلْبابِ: صاحبان خرد.

(204) جلد 23 سوره زمر

21 اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّهَ اَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَکَهُ یَنابیعَ فِی الاَْرْضِ ثُمَّ یُخْرِجُ بِهِ زَرْعا مُخْتَلِفا اَلْوانُهُ ثُمَّ یَهیجُ فَتَریهُ مُصْفَرّا ثُمَّ یَجْعَلُهُ حُطاما اِنَّ فی ذلِکَ لَذِکْری لاِوُلِی الاَْلْبابِ

اَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی

اَنَّ اللّهَ: که خداوند

اَنْزَلَ: فرو فرستاد

مِنَ السَّماءِ: از آسمان

ماءً: آبی

فَسَلَکَهُ: پس وارد کرد آن را

یَنابیعَ: در چشمه سارها

فِی الاَْرْضِ: در زمین

ثُمَّ یُخْرِجُ: سپس خارج می‌کند

بِهِ زَرْعا: به وسیله آن کشتزاری

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (205)

مُخْتَلِفا: که مختلف است

اَلْوانُهُ: رنگ‌های آن

ثُمَّ یَهیجُ: سپس خشک می‌شود

فَتَریهُ: پس تو می‌بینی آن را

مُصْفَرّا: زرد شده

ثُمَّ: سپس

یَجْعَلُهُ: قرار می‌دهد آن را

حُطاما: خرد شده،

اِنَّ فی ذلِکَ: به درستی که در آن

لَذِکْری: هر آینه تذکّری است

لاِوُلِی الاَْلْبابِ: برای صاحبان خرد.

22 اَفَمَنْ شَرَحَ اللّهُ صَدْرَهُ لِلاِْسْلامِ فَهُوَ عَلی نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَیْلٌ لِلْقاسِیَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِکْرِ اللّهِ

(206) جلد 23 سوره زمر

اُولئِکَ فی ضَلالٍ مُبینٍ

اَفَمَنْ: آیا پس کسی که

شَرَحَ اللّهُ: گشاده کرد خداوند

صَدْرَهُ: سینه‌اش را

لِلاِْسْلامِ: برای اسلام،

فَهُوَ: پس او

عَلی نُورٍ: بر نوری

مِنْ: از جانب

رَبِّهِ: پروردگارش است، (مانند سخت دلان است)؟

فَوَیْلٌ: پس وای

لِلْقاسِیَةِ: بر (کسانی که) سنگ شده

قُلُوبُهُمْ: دل‌هایشان

مِنْ ذِکْرِ اللّهِ: در برابر یاد خدا،

اُولئِکَ: آنان

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (207)

فی ضَلالٍ: در گمراهی

مُبینٍ: آشکاری هستند.

«پایان جزء 23»

(208) جلد 23 سوره زمر

49 فَاِذا مَسَّ الاِْنْسانَ ضُرٌّ دَعانا ثُمَّ اِذا خَوَّلْناهُ نِعْمَةً مِنّاقالَ اِنَّما اوُتیتُهُ عَلی عِلْمٍ بَلْ هِیَ فِتْنَةٌ وَ لکِنَّ اَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ

فَاِذا: پس هنگامی که

مَسَّ الاِْنْسانَ: برسد به انسان

ضُرٌّ: ضرر و زیانی

دَعانا: بخوانَد ما را،

ثُمَّ: سپس

اِذا: وقتی که

خَوَّلْناهُ: عطا کنیم به او

نِعْمَةً: نعمتی

مِنّا:از جانب خود

قالَ: گوید:

اِنَّما: جز این نیست که

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (209)

اوُتیتُهُ: داده شده به من، آن

عَلی عِلْمٍ: به خاطر دانایی (خودم)،

بَلْ: (نه چنین است) بلکه

هِیَ فِتْنَةٌ: آن آزمایشی است

وَ لکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَهُمْ: بیشترشان

لا یَعْلَمُونَ: نمی‌دانند.

52 اَوَ لَمْ یَعْلَمُوا اَنَّ اللّهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَشاءُ وَ یَقْدِرُ اِنَّ فی ذلِکَ لاَیاتٍ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ

اَوَ لَمْ یَعْلَمُوا: آیا و ندانستند

اَنَّ اللّهَ: همانا خداوند

یَبْسُطُ: وسعت می‌دهد

الرِّزْقَ: روزی را

(210) جلد 24 سوره زمر

لِمَنْ: برای هرکس که

یَشاءُ: بخواهد

وَ یَقْدِرُ: و تنگ می‌گیرد؟

اِنَّ فی ذلِکَ: به درستی که در این

لاَیاتٍ: هر آینه نشانه‌هایی است

لِقَوْمٍ: برای قومی که

یُؤْمِنُونَ: ایمان می‌آورند.

53 قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ اَسْرَفُوا عَلی اَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ اِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعا اِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیمُ

قُلْ: بگو:

یا عِبادِیَ: ای بندگان من

الَّذینَ اَسْرَفُوا: که اسراف کردید

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (211)

عَلی اَنْفُسِهِمْ: بر خودتان،

لا تَقْنَطُوا: ناامید نشوید

مِنْ رَحْمَةِ: از رحمت

اللّهِ: خدا،

اِنَّ اللّهَ: به درستی که خداوند

یَغْفِرُ الذُّنُوبَ: می‌آمرزد گناهان را

جَمیعا: همه را.

اِنَّهُ: همانا او،

هُوَ الْغَفُورُ: اوست آمرزنده

الرَّحیمُ: مهربان.

54 وَ اَنیبُوا اِلی رَبِّکُمْ وَ اَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ اَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَروُنَ

وَ اَنیبُوا: و بازگردید، توبه کنید

(212) جلد 24 سوره زمر

اِلی رَبِّکُمْ: به سوی پروردگارتان

وَ اَسْلِمُوا: و تسلیم شوید

لَهُ مِنْ قَبْلِ: برای او قبل از

اَنْ یَأْتِیَکُمُ: این که بیابد شما را

الْعَذابُ ثُمَّ: عذاب سپس

لا تُنْصَروُنَ: (از سوی هیچ کس) یاری نشوید.

55 وَ اتَّبِعُوا اَحْسَنَ ما اُنْزِلَ اِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ

مِنْ قَبْلِ اَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ بَغْتَةً وَ اَنْتُمْ لاتَشْعُروُنَ

وَ اتَّبِعُوا: و پیروی کنید از

اَحْسَنَ: بهترین

ما اُنْزِلَ: چیزی که نازل شده

اِلَیْکُمْ: به سوی شما

مِنْ رَبِّکُمْ: از جانب پروردگارتان

سوره زمر لغات و مفاهیم قرآن کریم (213)

مِنْ قَبْلِ: قبل از

اَنْ یَأْتِیَکُمُ: این که بیاید شما را

الْعَذابُ بَغْتَةً: عذاب ناگهانی

وَ اَنْتُمْ: در حالی که شما

لا تَشْعُروُنَ: درک نکنید، بی‌خبر باشید.

56 اَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فی جَنْبِ اللّهِ وَ اِنْ کُنْتُ لَمِنَ السّاخِرینَ

اَنْ تَقُولَ: (تامبادا) که بگوید

نَفْسٌ: کسی

یا حَسْرَتی: ای دریغا! ای افسوس!

عَلی ما فَرَّطْتُ: بر آن چه کوتاهی کردم

فی جَنْبِ اللّهِ: در حقّ خدا

وَ اِنْ کُنْتُ: و همانا بودم

(214) جلد 24 سوره زمر

لَمِنَ: حقّا از

السّاخِرینَ: مسخره‌کنندگان.

57 اَوْ تَقُولَ لَوْ اَنَّ اللّهَ هَدانی لَکُنْتُ مِنَ الْمُتَّقینَ

اَوْ تَقُولَ: یا بگوید:

لَوْ اَنَّ: اگر همانا

اللّهَ: خدا

هَدانی: هدایت می‌کرد مرا

لَکُنْتُ: حتما بودم

مِنَ الْمُتَّقینَ: از پرهیزکاران.

«سوره غافر»

1 حمآ

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (215)

حمآ: از حروف مقطّعه

2 تَنْزیلُ الْکِتابِ مِنَ اللّهِ الْعَزیزِ الْعَلیمِ

تَنْزیلُ: فرو فرستادن

الْکِتابِ: کتابی که

مِنَ اللّهِ: از جانب خدای

الْعَزیزِ: شکست‌ناپذیر

الْعَلیمِ: داناست.

3 غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدیدِ الْعِقابِ ذِی الطَّوْلِ‌لا اِلهَ اِلاّ هُوَ اِلَیْهِ الْمَصیرُ

غافِرِ الذَّنْبِ: آمرزنده گناه

وَ قابِلِ التَّوْبِ: و قبول‌کننده توبه

شَدیدِ الْعِقابِ: سخت کیفر

(216) جلد 24 سوره غافر

ذِی: صاحب

الطَّوْلِ: فضل و بخشش،

لا اِلهَ: نیست معبودی

اِلاّ هُوَ: مگر او،

اِلَیْهِ: به سوی اوست

الْمَصیرُ: بازگشت.

35 اَلَّذینَ یُجادِلُونَ فی اآیاتِ اللّهِ بِغَیْرِ سُلْطانٍ اَتیهُمْ کَبُرَ مَقْتا عِنْدَ اللّهِ وَ عِنْدَ الَّذینَ امَنُوا کَذلِکَ یَطْبَعُ اللّهُ عَلی کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبّارٍ

اَلَّذینَ: آنان که

یُجادِلُونَ: مجادله می‌کنند

فی آیاتِ: در آیات

اللّهِ: خدا

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (217)

بِغَیْرِ سُلْطانٍ: بدون دلیل، بدون حجّتی که

اَتیهُمْ: آمده باشد ایشان را،

کَبُرَ: بزرگ است

مَقْتا: از نظر چشم

عِنْدَ اللّهِ: نزد خدا

وَ عِنْدَ الَّذینَ: نزد خدا

امَنُوا: ایمان آوردند.

کَذلِکَ: این چنین

یَطْبَعُ اللّهُ: مهر می‌زند خدا

عَلی کُلِّ قَلْبِ: بر هر قلب

مُتَکَبِّرٍ: متکبّر

جَبّارٍ: زورگویی.

36 وَ قالَ فِرْعَوْنُ یا هامانُ ابْنِ لی صَرْحا

(218) جلد 24 سوره غافر

لَعَلّی اَبْلُغُ‌الاَْسْبابَ

وَ قالَ: و گفت:

فِرْعَوْنُ: فرعون

یا هامانُ: ای هامان!

ابْنِ: بنا کن، بساز

لی صَرْحا: برای من قصری بلند

لَعَلّی اَبْلُغُ: شاید من برسم

الاَْسْبابَ: به اسباب، به وسایل.

37 اَسْبابَ‌السَّمواتِ‌فَاطَّلِعَ اِلیاِلهِ‌مُوسی وَ اِنّی لاََظُنُّهُ کاذِبا وَ کَذلِکَ زُیِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوءُ عَمَلِه وَ صُدَّ عَنِ‌السَّبیلِ وَ ما کَیْدُ فِرْعَوْنَ اِلاّ فیتَبابٍ

اَسْبابَ: وسایل (صعود به)

السَّمواتِ: آسمان‌ها

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (219)

فَاطَّلِعَ: پس اطّلاع پیدا کنم

اِلی اِلهِ: از خدای

مُوسی: موسی

وَ اِنّی: و به درستی که من

لاََظُنُّهُ: هر آینه گمان می‌کنم او

کاذِبا: دروغ‌گو باشد،

وَ کَذلِکَ: و این چنین

زُیِّنَ: زینت داده شد، آراسته شد

لِفِرْعَوْنَ: برای فرعون

سُوءُ عَمَلِه: زشتی و بدی کارش،

وَ صُدَّ: و بازداشته شد

عَنِ‌السَّبیلِ: از راه راست،

وَ ما کَیْدُ: و نبود نقشه

فِرْعَوْنَ: فرعون

(220) جلد 24 سوره غافر

اِلاّ فی: مگر در

تَبابٍ: تباهی، هلاکت

40 مَنْ عَمِلَ سَیِّئَةً فَلا یُجْزی اِلاّ مِثْلَها وَ مَنْ عَمِلَ صالِحا مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولئِکَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ یُرْزَقُونَ فیها بِغَیْرِ حِسابٍ

مَنْ عَمِلَ: هر کس انجام دهد

سَیِّئَةً: عمل بدی،

فَلا یُجْزی: پس جزا داده نمی‌شود

اِلاّ مِثْلَها: مگر به مانند آن،

وَ مَنْ عَمِلَ: و هر کس انجام دهد

صالِحا: عمل صالحی،

مِنْ ذَکَرٍ: از مرد

اَوْ اُنْثی: یا زن،

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (221)

وَ هُوَ: در حالی که او

مُؤْمِنٌ: مؤمن باشد،

فَاُولئِکَ: پس آنان

یَدْخُلُونَ: داخل می‌شوند

الْجَنَّةَ: به بهشت،

یُرْزَقُونَ: روزی داده می‌شوند

فیها: در آن

بِغَیْرِ حِسابٍ: بی حساب.

51 اِنّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذینَ امَنُوا فِی الْحَیوةِ

الدُّنْیا وَیَوْمَ یَقُومُ الاَْشْهادُ

اِنّا: به درستی که ما

لَنَنْصُرُ: حتما یاری می‌کنیم

رُسُلَنا: فرستادگانمان را

(222) جلد 24 سوره غافر

وَ الَّذینَ: و کسانی را که

امَنُوا: ایمان آوردند

فِی الْحَیوةِ: در زندگانی

الدُّنْیا: دنیا

وَ یَوْمَ: و روزی که

یَقُومُ: به پامی‌خیزند

الاَْشْهادُ: گواهان، شاهدان.

60 وَ قالَ رَبُّکُمُ ادْعُونی اَسْتَجِبْ لَکُمْ اِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ‌عِبادَتی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرینَ

وَ قالَ: و گفت:

رَبُّکُمُ: پروردگارتان

ادْعُونی: بخوانید مرا

اَسْتَجِبْ: تا اجابت کنم

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (223)

لَکُمْ: شما را،

اِنَّ: همانا

الَّذینَ: کسانی که

یَسْتَکْبِرُونَ: تکبّر می‌ورزند

عَنْ عِبادَتی: از عبادت من

سَیَدْخُلُونَ: به زودی داخل می‌شوند

جَهَنَّمَ: به جهنّم

داخِرینَ: در حالی که خوار و ذلیل‌اند.

61 اَللّهُ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ اللَّیْلَ لِتَسْکُنُوا فیهِ وَ النَّهارَ مُبْصِرا اِنَّ اللّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَی النّاسِ وَ لکِنَّ اَکْثَرَ النّاسِ لا یَشْکُرُونَ

اَللّهُ: خداوند

الَّذی: کسی است که

(224) جلد 24 سوره غافر

جَعَلَ: قرار داد

لَکُمُ: برای شما

اللَّیْلَ: شب را

لِتَسْکُنُوا: تا آرام گیرید

فیهِ: در آن

وَ النَّهارَ: و روز را

مُبْصِرا: روشنی‌بخش،

اِنَّ: به درستی که

اللّهَ: خداوند

لَذُو: هر آینه دارای

فَضْلٍ: فضلی است

عَلَی النّاسِ: بر مردم

وَ لکِنَّ: ولیکن

اَکْثَرَ: بیشتر

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (225)

النّاسِ: مردم

لا یَشْکُرُونَ: سپاسگزاری نمی‌کنند.

64 اَللّهُ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ الاَْرْضَ قَرارا وَ السَّماءَ بِناءً وَصَوَّرَکُمْ فَاَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ ذلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُمْ فَتَبارَکَ اللّهُ رَبُّ الْعالَمینَ اَللّهُ: خدا

الَّذی: کسی است که

جَعَلَ: قرار داد

لَکُمُ: برای شما

الاَْرْضَ: زمین را

قَرارا: قرارگاه

وَ السَّماءَ: و آسمان را

بِناءً: بنائی

وَ صَوَّرَکُمْ: و صورت گری کرد شما را،

(226) جلد 24 سوره غافر

فَاَحْسَنَ: پس نیکو گردانید

صُوَرَکُمْ: صورت‌هایتان را

وَ رَزَقَکُمْ: و روزی داد به شما

مِنَ الطَّیِّباتِ: از چیزهای پاکیزه.

ذلِکُمُ: این است

اللّهُ: خدا

رَبُّکُمْ: پروردگارتان،

فَتَبارَکَ: پس پربرکت

اللّهُ: خدا

رَبُّ: پروردگار

الْعالَمینَ: جهانیان.

67 هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ یُخْرِجُکُمْ طِفْلاً ثُمَّ لِتَبْلُغُوا اَشُدَّکُمْ ثُمَّ

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (227)

لِتَکُونُوا شُیُوخا وَ مِنْکُمْ مَنْ یُتَوَفّی مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا اَجَلاً مُسَمًّی وَ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ

هُوَ الَّذی: او کسی است که

خَلَقَکُمْ: خلق کرد شما را

مِنْ تُرابٍ: از خاکی

ثُمَّ: سپس

مِنْ نُطْفَةٍ: از نطفه‌ای

ثُمَّ: سپس

مِنْ عَلَقَةٍ:از خون بسته‌شده‌ای

ثُمَّ: سپس

یُخْرِجُکُمْ: خارج می‌کند شما را

طِفْلاً: به صورت کودکی

ثُمَّ: سپس

لِتَبْلُغُوا: تا برسید

(228) جلد 24 سوره غافر

اَشُدَّکُمْ: به رشدتان (سنّ بلوغ)

ثُمَّ: سپس

لِتَکُونُوا: تا بشوید

شُیُوخا: پیر، سالمند

وَ مِنْکُمْ: و بعضی از شما

مَنْ: کسانی هستند که

یُتَوَفّی: فوت می‌کنند

مِنْ قَبْلُ: قبل از آن، پیش از پیری،

وَ لِتَبْلُغُوا: و تا برسید

اَجَلاً: به اجلی

مُسَمًّی: معین

وَ لَعَلَّکُمْ: و شاید شما

تَعْقِلُونَ: تعقّل کنید.

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (229)

79 اَللّهُ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ الاَْنْعامَ لِتَرْکَبُوا مِنْها وَ مِنْها تَأْکُلُونَ

اَللّهُ: خدا

الَّذی: کسی است که

جَعَلَ: قرار داد

لَکُمُ: برای شما

الاَْنْعامَ: چهارپایان را

لِتَرْکَبُوا: تا سوار شوید

مِنْها: بعضی از آن‌ها را،

وَ مِنْها: و بعضی از آن‌ها را

تَأْکُلُونَ: بخورید، تغذیه کنید.

80 وَ لَکُمْ فیها مَنافِعُ وَ لِتَبْلُغُوا عَلَیْها حاجَةً فی صُدُورِکُمْ وَ عَلَیْها وَ عَلَی الْفُلْکِ تُحْمَلُونَ

(230) جلد 24 سوره غافر

وَ لَکُمْ: و برای شما

فیها: در آن

مَنافِعُ: منافعی است

وَ لِتَبْلُغُوا: و تا برسید

عَلَیْها: بر آن

حاجَةً: به حاجتی که

فی صُدُورِکُمْ: در سینه‌های شماست

وَ عَلَیْها: و بر آن

وَ عَلَی: و بر

الْفُلْکِ: کشتی

تُحْمَلُونَ: حمل می‌شوید، سوار می‌شوید.

سوره غافر لغات و مفاهیم قرآن کریم (231)

«سوره فصّلت»

1 حمآ

حمآ: از حروف مقطّعه

2 تَنْزیلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

تَنْزیلٌ: نازل شده

مِنَ: از جانب

الرَّحْمنِ: خدای هستی‌بخش

الرَّحیمِ: مهربان.

3 کِتابٌ‌فُصِّلَتْ ایاتُهُ‌قُرْانا عَرَبِیّالِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ

کِتابٌ: کتابی است که

فُصِّلَتْ: فصل فصل است