الفبای کار و کارمندی از منظر اسلام همراه با خودسنجی و مسابقه

مشخصات کتاب

سرشناسه:قدیری، محمدعلی، 1337 -

عنوان و نام پديدآور:الفبای کار و کارمندی از منظر اسلام: همراه با خودسنجی و مسابقه/ محمدعلی قدیری٬ محمدحسین قدیری.

مشخصات نشر:اصفهان: حوزه علمیه اصفهان٬ مرکز مدیریت‌٬ 1393.

مشخصات ظاهری:72 ص.: مصور٬ جدول.م‌س21 ×14/5 ؛

فروست:بوسه بر دست؛ 3.

شابک:30000 ریال: 978-600-7302-09-5

وضعیت فهرست نویسی:فاپا

يادداشت:پشت جلد به انگلیسی: Mohammad Ali Ghadiri, Mohammad Hosein Ghadiri. Kissing the hand.

یادداشت:کتابنامه: ص. 64 - 65؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع:کسب و کار -- جنبه‌های مذهبی -- اسلام

موضوع:کارکنان -- اخلاق حرفه‌ای

موضوع:اخلاق کسب و کار

شناسه افزوده:قدیری، محمدحسین، 1352 -

شناسه افزوده:حوزه علمیه اصفهان. مرکز مدیریت

رده بندی کنگره:BP254/65/ق4الف7 1393

رده بندی دیویی:297/655

شماره کتابشناسی ملی:3632080

وضعيت ركورد:فاپا

اشاره

الفبای کار و کارمندی از منظر اسلام

همراه با خودسنجی و مسابقه

محمدعلی قدیری

محمدحسین قدیری

بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه

در روایات و آیات زیادی کسب و کار حلال به عناوینی مانند «برتر از جهاد»، «نُه دهم عبادت»، «عبادت برتر»، «برتر از سحر خیز در راه خدا»، «سبب رستگاری»، «عامل بخشش گناهان»، «سیرة انبیا و امامان» و... بیان شده‌است. هنگامی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم)) از جنگ تبوک بازگشت. سعد انصاری به استقبال ایشان شتافت. پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) با او احوال‌پرسی کرد و دست داد. سپس به او فرمود: «چرا دستانت زبر و خشن است؟!»

سعد انصاری گفت: «ای رسول خدا! طناب می‌کشم و بیل می‌زنم تا خرجی خانواده‌ام را تأمین کنم.»

پیامبر دست او را «بوسید» و فرمود: این «دست» است که آتش دوزخ به آن نخواهد رسید.⁽¹⁾

پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم)) با کارگر این‌گونه گرم و محترمانه رفتار کردند. در مقابل مردم دستش را بوسیدند. حال اگر پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم)) ببینند که ما حرمت کارگران زحمتکش را نگه نمی‌داریم و تمام حقوقشان را نمی‌دهیم یا به موقع پرداخت نمی‌کنیم⁽²⁾

و یا دیه دست کارگری را که در کارگاه و شرکت ما آسیب‌دیده نمی‌دهیم، و... آیا ایشان از ما راضی خواهند بود؟ آیا نظر لطفشان از ما برنمی‌گردد؟ آیا او روز قیامت از ما شفاعت خواهند کرد؟ و ما همنشین او در بهشت خواهیم شد؟

به اعتقاد روان‌شناسان، جامعه‌شناسان، کارشناسان اخلاقی، تربیتی و مذهبی، «کار و تلاش هدفمند» نقش پیشگیرانه در آسیب‌های فردی و اجتماعی دارد. عامل سازندة

شخصیت و تفکر خلاق است و در درمان بیمارهای فردی (جسم و ذهن و روح) و اجتماعی فوق‌العاده مؤثر می‌باشد.

کتاب حاضر «الفبای کار و کارمندی از منظر اسلام» از سری مجموعه «بوسه بردست» است. این کتاب برگرفته از آموزه‌های قرآن شریف، احادیث، احکام دین، اخلاق، قانون کار و روان‌شناسی و... است که به صورت الفبایی تنظیم شده‌است. برخی از نکته‌ها به شکل بایست‌ها و برخی به شکل نبایست‌هاست.

خودسنجی و مسابقه

بخش آخر کتاب، خودسنجی و مسابقه است .خوانندگان محترم بعد از مطالعه می توانند از آن برای خود آزمایی کمک بگیرند.هم چنین مراکز، نهادها و صنایع می‌توانند از آن برای مسابقه استفاده کنند و بدین وسیله انگیزه مطالعه را بالا ببرند وسبب نثبیت محتوا در ذهن پرسنل وزیر مجموعه خود و خانواده هایشان شوند.

پل ارتباطی

شما خواننده بزرگوار و محترم، می توانید پیشنهادات، انتقاداتو سوالات خود را از طریق شماره تلفن 09132144696 ویا آدرس الکترونیکی mh.gh110@gmail.com یا وبلاگ «بوسه بر دست» با ما در میان بگذارید.

گنج و رنج

ج-ور دشمن چه کند گ-ر نکشد طال-ب دوس-ت

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به هم‌اند

مهم‌ترین کلیدهای برکت و روزی عبارتند از:

اخلاق نیکو، خوش رفتاری با خانواده، نیکی به والدین، نماز، صدقه دادن، رفع نیاز مؤمن، نظافت خانه، تعقیبات نماز، سحرخیزی،صله رحم، تکرار اذان با مؤذن ،امانت‌داری، استغفار،قسم دروغ نخوردن،صرفه‌جویی،خوش‌زبانی، دائم الوضو بودن، اظهار بی‌نیازی، مدارا با مردم، وضو قبل از غذا،شکر نعمت،حق‌گویی،دعا در حق دیگران،مهمانی دادن، برخی از آیات قرآن و اذکار و... .⁽¹⁾

مهم‌ترین قفل‌های برکت و روزی عبارتند از:

بی‌صبری، قطع رحم،خیانت در امانت،ترک نماز شب، ناسپاسی نعمت، درخواست از دیگران،گناه کردن، خواب صبحگاهی،شغل حرام، بدخلقی، تظاهر به فقر، قرآن نخواندن،ظلم کردن، درخواست نکردن از فضل خدا، بی‌احترامی به غذا، دروغ، امر به معروف نکردن ،نهی از منکر نکردن ، ولخرجی، پدر و مادر را با نام خواندن، گوش‌دادن به موسیقی، رباخوری،سخت‌گیری به خانواده،نپرداختن بدهی، حرص،عجله در خروج از مسجد،کوچک شمردن نعمت‌ها، ردکردن فقیر،ردکردن فقیر،دیروقت از بازار برگشتن،نفرین به پدر و مادر،نیت گناه،خوردن و آشامیدن در حالت جنابت، آموختن دانش برای خودنمایی و مال دنیا....⁽¹⁾

دام های شیطان

امام هادی(علیه السلام): «شیطان به حضرت نوح (علیه السلام)گفت:

اگر آدمی را بخیل یا حریص یا حسود و یا ستمگر و یا عجول یافتیم، به سرعت او را به چنگ می‌آوریم و اگر تمام این صفات در او باشد - از ماست - و او را چون خود، شیطان نافرمان می نامیم.»⁽²⁾

الف:

اشاره

زن با برکت

امام صادق(علیه السلام): «از برکت زن کم خرج بودن او است.»⁽¹⁾

ب:

اشاره

رنج و گنج

امام علی (علیه السلام): «دانش با تن آسایی به دست نمی‌آید.»⁽¹⁾

پ:

اشاره

تذکر:

صرفا برای آموزش واجبات و انجام واجبات دینی پول گرفتن اشکال دارد؛ به‌عنوان نمونه، اگر کسی برای خواندن نماز جماعت پول بگیرد این اشکال دارد، ولی اگر برای مقدمات واجبی مانند هزینه رفت و آمد، پول بگیرد اشکال ندارد. البته بر اساس یافته‌های روان‌شناسی دین و بهداشت معنوی حضور روحانیون در جامعه و محل کار، پادگان‌ها و بیمارستان‌ها و... مفید است. آنها به مردم تاریخ آموزش می‌دهند. شبهات اعتقادیشان را رفع می‌کنند. اختلافاتشان را حل می‌کنند و در مصیبت‌ها با آنها همدلی می‌کنند و راه‌هایی رویارویی با رنج‌ها و بلا‌های زندگی را آموزش می‌دهند به همین دلیل است که متدینان به صورت خودکار و در وسع خود در مساجد به آنها

کمک اقتصادی می‌کنند.

در برخی از بیمارستان‌های تگزاس از روحانیون و کشیشان برای درمان بیماران و ارتقاء سلامت روان آنها کمک می‌گیرند.

هوشمندی

امام علی(علیه السلام): «فطانت و هوشمندی با پُرخوری جمع نمی‌شود.»⁽¹⁾

ت:

اشاره

خدمت خلق

تا توانی به جهان خدمت محتاجان کن

ب----ه دم--ی یا درمی یا قلمی یا قدمی

ث:

اشاره

‌حسرت مال مردم

«و هرگز چشمان خود را به نعمت‌های مادّی، که به گروه‌هایی از آنان داده‌ایم، میفکن! اینها شکوفه‌های زندگی دنیاست تا آنان را در آن بیازماییم و روزی پروردگارت بهتر و پایدارتر است!»⁽¹⁾)

## ج:### اشاره1. جریمه کردن متخلّفان از قوانین کار و احکام الهی؛2. جرأت‌ورزی و ابراز وجود برای دفاع از حقوق خود⁽¹)3. جلب انرژی با تفریح، خواب کافی و تغذیه مناسب برای کار؛4. جذب برکت خداوند رحمان، با حرکت و تلاش (از تو حرکت از خدا برکت؛)5. جوایز نامتعارف رسانه‌ها و تبلیغات تجاری برای سؤالات راحت، کاهش‌دهنده انگیزه کار⁽²)6. جواز کار دو همکار نامحرم در یک اتاق (به شرطی که امکان رفت و آمد دیگران باشد و ترس افتادن در گناه و احتمال فساد نباشد.)### تذکر:جرأت‌ورزی؛ یعنی دفاع از حقوق خود و بیان افکار و احساسات خویش به شیوة مستقیم، صادقانه و مناسب. افراد جرأت‌ورز برای خود و دیگران احترام قائل هستند. آنان «منفعل» نیستند و ضمن این که به خواسته‌ها و نیازهای دیگران احترام می‌گذارند، اجازه نمی‌دهند دیگران از آنها سوء استفاده کنند و به شیوة قاهرانه و مستبدانه با آنان ارتباط برقرار کنند### امانت‌داریحضرت علی(علیه السلام: «خداوند صاحب حرفة امانت‌دار را دوست می‌دارد.»⁽³⁾)

## چ:1. چابکی و چستی در کار؛2. چاره‌جویی در مشکلات با تفکر، مطالعه و مشاوره شغلی.3. چند شغله بودن مانع شغل‌یابی افراد بی‌شغل؛ (چند شغله بودن از نظر شرعی گناه ندارد، ولی از نظر اخلاقی بهتر است، فرصت شغلی را تقسیم کنیم تا برخی بی‌کاری نماند و ازدواج، زندگی و نشاطشان از بین نرود.)4. چاقی، بمب سلامتی ما (پرخوری، پرخوابی و کم‌تحرّکی سه عامل اساسی چاقی است. ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی نه خیلی تند و نه آهسته طناب زدن،دوچرخه‌سواری، شنا و... را جدی بگیریم.)## تذکر:### اشارهبه‌طور کلّی، ورزش اگر همراه با موسیقی لهوی متناسب با مجالس گناه و معصیت باشد و یا به‌گونه‌ای باشد که شهوت را تحریک کند و یا مستلزم کار حرام و یا ترتب مفسده‌ای باشد، جایز نیست. ورزش‌ها به دو بخش تقسیم می‌شوند:### الف ورزش‌های هوازی یا ایروبیک)ورزش‌های هوازی(چربی‌سوز آنهایی هستند که مصرف اکسیژن آنها با تحرک عضلات متناسب است و در نتیجه سلول‌ها به وام اکسیژن نیاز پیدا نمی‌کنند. از این رو می‌توانند برای مدت طولانی به شیوه‌ای یکنواخت و مناسب ادامه یابند. به علاوه تاثیرات فیزیولوژیکی این‌گونه ورزش‌ها بسیار خوب و مفید است. چرا که ریه ها به سهولت هوا را پذیرفته و آن را فرآیند می‌کند، از آن گذشته قلب مانند تلمبه‌ای نیرومند به آرامی خون را روانه سلولها می‌کند، حجم خون افزایش می یابد و تمام سلول‌ها را به طور کامل مشروب می‌کند. تمرینات هوازی برای استقامت قلبی، عروقی، بهبود استقامت عضلانی، کاهش وزن، بهبود کارایی قلب و دستگاه تنفسی بسیار مفید است)### ب ورزش‌های غیرهوازی(قندسوز))#### اشارهبرخلاف ورزش‌های هوازی در ورزش‌های غیرهوازی، سلول‌ها به یک‌باره اکسیژن

زیادی طلب می‌کنند و برای تولید انرژی از گلوکز موجود در ماهیچه‌ها (نه اکسیژن استفاده می‌شود، ورزش‌هایی سنگین کوتاه مدت مانند پرتاب نیزه، پرتاپ دیسک، کشتی، وزنه‌برداری و ... بی‌هوازی یا غیرهوازی هستند. ⁽¹⁾)#### درمان غمرسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم): «هرگاه به سختی و تنگنای زندگی دچار شدید، برای تجارب و کسب و کار بیرون روید و خویشتن و خانواده را غمگین نکنید.»⁽²⁾)

## ح:### اشاره1. حلال بودن درآمد؛2. حضور به‌موقع سرکار؛3. حرام‌خوری (سرقت، رشوه و.. ممنوع؛)4. حفظ ارزش و حرمت خود و رو نزدن به افراد پست و تازه به دوران رسیده؛5. حفظ حجاب و عفاف اسلامی مرد و زن ( محرکات جنسی مانند خوش‌وبش، لباس، عطر و آرایش، ممنوع است؛)6. حقوق قانونی زن نسبت به شوهر (تهیه غذا، تهیه پوشاک، تهیه وسایل مورد نیاز خانه، تهیه مسکن، حق آمیزش و همخوابی؛)7. حقوق قانونی شوهر نسبت به زن (خروج از منزل برای کار یا تحصیل یا... با اجازه شوهر، حق تمکین، رفع امور نفرت‌آور، آرایش و نظافت، نذر و قسم خوردن با اجازه شوهر.⁽¹⁾)### افزایش خردامام صادق (علیه السلام: تجارت کردن، خِرَد را می‌افزاید.»⁽²⁾)

## خ:### اشاره1. خودکفایی؛2. خلاّق بودن؛3. خوش‌اخلاقی؛4. خدمات بعد یا ضمن فروش⁽¹)5. خواب و خوراک کافی قبل از کار؛6. خوابیدن هنگام کار و مأموریت ممنوع؛7. خواندن داستان باغ‌دار مغرور (سوره کهف، آیه 32 تا 44؛)8. خواندن داستان کربلایی کاظم و زیارت قبرش (پیرمردی که به‌خاطر رزق حلال در یک لحظه حافظ قرآن مجید و آشنای به خواص آیات شد.⁽²⁾)### مدیریت فکر و خیالامام علی(علیه السلام: اگر نفس خود را به کارهای نیک مشغول نکنی، او [با افکار منفی و خیالات منفی و...] تو را به خودش مشغول می‌کند.⁽³⁾)

## د:### اشاره1. داشتن روحیة کارهای گروهی؛2. دوراندیشی و تفکر قبل از کار؛3. دخالت نکردن در وظایف و مسؤولیت دیگران؛4. دریافت حقوق نامتعارف از بیت‌المال برای ورزش یا کار، ممنوع؛5. دوری از دعانویسان، رمالان، طالع‌بینان سودجو و فریبکار⁽¹)6. دعا همراه با تلاش برای شغل و سلامتی، رزق و برکت و..؛7. در نظر داشتن فواید کار (اعتبار اجتماعی، محبوب خدا و ائمه(علیهم السلام بودن، گدایی نکردن، اعتماد به نفس، شکوفایی خلاقیت، قدرت و مقاومت بدنی، سلامت و نشاط جسم و روان، خواب و خوراک گورا، افزایش عقل و...))8. در نظر داشتن ضررهای بی‌کاری (پرخوابی، منفور خدا و ائمه (علیهم السلامبودن، هجوم افکار مزاحم و خیالات منفی، کاهش عقل، مفسده خیز بودن و...)؛)### شکنجه روحیامام علی(علیه السلام: «تنبلی، شکنجه روحی است.»⁽²⁾)

## ذ:### اشاره1. ذکاوت و هوشیاری هنگام کار؛2. ذلیل و خوار کردن خود نزد کارفرما ممنوع.3. ذکر و یاد دائم خداوند در همه حال و شؤون زندگی.### سستی ممنوعامام صادق (علیه السلام: «در طلب روزی و نیازهای زندگی تنبلی نکنید چرا که پدران و نیاکان ما به دنبال آن می‌دویدند و آن را طلب می‌کردند.»⁽¹⁾)

## ر:### اشاره1. رد کردن مَظالم؛2. رعایت کردن نوبت؛3. رعایت اصول ایمنی؛4. رعایت امور بهداشتی؛5. رباگیری و رباخوری ممنوع⁽¹)6. ریسک‌پذیری متعادل و معقول؛7. رشوه‌گیری و رشوه‌خوری ممنوع؛8. رفت و آمد و معاشرت خانوادگی با همکاران بی‌قید ممنوع؛9. رایانه و اینترنت محل کار در خدمت کار نه استفاده شخصی؛10. رعایت اخلاق اسلامی با خانواده، مردم، مراجعان، همکاران و کارفرما؛11. رعایت حال زنان و ضعیفان (کار، متناسب با توان افراد و جنسیت آنها باشد؛)12. راضی بودن به مُقدّرات الهی ( وظیفة ما این است که تلاش و دعا کنیم، ولی بدانیم که به طور کلی خداوند تبارک و تعالی، برخی را با ثروت و بعضی را با نداری یا کم‌داری، گروهی را بیماری یا سلامت آزمایش می‌کند؛)13. رزّاق دانستن خداوند، نه کارفرما؛ امام صادق(علیه السلام: خداوند متعال گاهی به انسان‌های نادان روزی فراوان می‌دهد، تا عقلا عبرت بگیرند و بدانند روزی به کار زیاد و زرنگی کردن نیست.⁽²⁾)تذکر:تعریف رد مظالم: یکی از حقوق مالی که در فقه به عنوان یکی از مصادیق حق الناس مطرح شده مظالم است. واژه «مظالم» جمع «مظلمه» عبارت است از اموالی که

انسان از دیگران سرقت و یا غصب می‌کند و یا به گونه‌ای اتلاف می‌نماید و یا خسارتی که در حال رانندگی به وسیله نقلیه دیگری وارد می‌سازد و حتی اموالی که در ایام کودکی از کسی از روی عمد یا خطا از بین برده است و یا مصرف نموده، تمام اینها مصداق مظالم است. حکم فقهی مظالم دو صورت دارد.* الف صاحب حق و مظلمه را می‌شناسد؛ در این صورت واجب است، با مراجعه به او یا از او رضایت بگیرید به این معنا که صاحب حق، او را برئ الذمه کند و حق خودرا ببخشد یا حق را بپردازد، البته اگر پرداخت حق به طور مستقیم به او محذوری دارد؛ مانند این‌که موجب آبروریزی می‌شود، می‌تواند به هر کیفیتی حق او را به او برساند، هرچند به این‌که به عنوان بدهی بابت قرض به او پرداخت کند یا به حساب بانکی او واریز کند.)* ب صاحب حق را نمی‌شناسد؛ در این صورت واجب است آن را از طرف صاحبش به فقیر صدقه دهد و به احتیاط واجب به اذن حاکم شرع باشد و نسبت به مقدار آن، اگر اطمینان ندارد، پرداخت مقدار یقینی کافی است و نسبت به مقدار مشکوک وظیفه‌ای ندارد و بدین سان است، حکم صورتی که صاحب آن را می‌شناسد؛ ولی از او بی‌خبر است و به او دسترسی ندارد.⁽¹⁾)### ترس از فقر«و فرزندانتان را از ترس فقر، نکشید [و سقط نکنید]!ما آنها و شما را روزی می‌دهیم مسلماً کشتن آنها گناه بزرگی است.» ⁽²)

## ز:### اشاره1. زن‌آزاری ممنوع؛2. زرنگی ندانستن ثروت‌اندوزی از راه حرام‌خوری؛3. زورگویی به زیردست، همکاران و مراجعه‌کنندگان ممنوع؛4. زبان نرم و ملایم داشتن:به شیرین زبانی و لطف و خوشی** توانی که فیلی به مویی کشی.### آمرزشرسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم):)«هر کس در کسب حلال رنجیده و خسته شده و شب را سپری کند، درحالی که خوابیده است، مشمول آمرزش خداوند است.»⁽¹)

## ژ:### اشاره1. ژولیده نبودن هنگام کار؛2. ژنده‌پوشی و ژولیدگی بعد از کار و حضور در منزل ممنوع؛3. ژل عاطفی زدن به روابط بین خود و همکاران، همسر، طبیعت و خدای خودمان.### رحم کن، رحم ببینامیرالمومنین(علیه السلام: «به زیردست خود رحم کن تا بالا دستت به تو رحم کند.»⁽¹⁾)

## س:### اشاره1. سرقت وقتی، علمی و مالی ممنوع؛2. سرهم‌بندی و ماست‌مالی کردن ممنوع؛3. سحرخیزی (سحرخیز باش تا کامروا شوی؛)4. سد معبرنکردن با ماشین یا مصالح ساختمانی و...؛5. سپردن کار به افراد با توجه به تخصص و توانایی آنها؛6. سؤال کردن از صاحب‌کار یا کارفرما برای شفاف شدن مسؤولیت و دانستن؛7. سه قفل با یک کلید (نماز در اول وقت برای برکت در کار، ازدواج سالم، عاقب به‌خیری.⁽¹⁾)جوانی نزد عارف بزرگ شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی رحمه الله آمد و گفت: «سه قفل در زندگی‌ام وجود دارد و سه کلید از شما می‌خواهم! قفل اول این است که دوست دارم یک ازدواج سالم داشته باشم، قفل دوم این‌که دوست دارم کارم برکت داشته باشد. قفل سوم این‌که دوست دارم عاقبت به‌خیر شوم. »شیخ حسنعلی نخودکی فرمود: «برای قفل اول، نمازت را اول وقت بخوان. برای قفل دوم نمازت را اول وقت بخوان و برای قفل سوم هم نمازت را اول وقت بخوان! »جوان عرض کرد: «سه قفل با یک کلید؟! »شیخ نخودکی فرمود: نماز اول وقت « شاه کلید» است.»### تفریح عالی:امام علی(علیه السلام: «بزرگ‌ترین تفریح، کار است.»⁽²⁾)

## ش:### اشاره1. شتاب‌زدگی ممنوع؛2. شلختگی و بی‌نظمی ممنوع؛3. شرط‌بندی به جز در اسب‌سواری و تیراندازی ممنوع؛4. شوخ‌طبعی متعادل برای افزایش احساس خودکارآمدی و نشاط و روحیه‌بخشی؛5. شاغل بودن زن و شوهر ممنوع (شاغل بودن زن و شوهر از نظر شرعی اشکال ندارد ولی از نظر اخلاقی بهتر است مراقب جوان‌هایی باشیم که به خاطر شاغل نبودن نمی‌توانند ازدواج کنند و در معرض بیماری‌های جسمی و روانی، معنوی هستند.)### وفای به عهد و پیمانپیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم:)کسی که پای بند به عهد و پیمان خود نباشد دین ندارد.⁽¹)

## ص:### اشاره1. صبور بودن؛2. صرفه‌جو بودن؛3. صدقه دادن برای رفع بلاها و حوادث؛4. صدقه‌دادن برای نزول آسایش و آرامش.### فایده شکرقرآن مجید: «اگر شکر گزارباشید حتما بر (نعمت‌های شما می‌افزایم،)و اگر کافر شدید یا ناسپاسی کردید البته عذاب من بسیار سخت است.»⁽¹

ض:

اشاره

خدای روزی رسان

«هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست، مگر اینکه روزی او بر خداست. »⁽¹⁾

ط:

اشاره

خودباوری

امام صادق (علیه السلام): «آیا شما از مورچه‌ای ناتوان‌تر هستید که روزی خود را به‌سوی لانه خویش می‌برد؟!»⁽¹⁾

ظ:

اشاره

امانت‌داری

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله):

«کسی که امانت‌دار نیست، از ایمان بی‌بهره است.»⁽¹⁾

ع:

اشاره

بخش اول: عوامل حقیقی کامیابی

عناوین این بخش عبارتند از:

بخش دوم: عوامل موهوم پیروزی

عناوین این بخش عبارتند از:

پیرو واقعی

امام صادق(علیه السلام): «دوست علی(علیه السلام) جز حلال نمی‌خورد؛

زیرا سرور و مولای او چنین بود.»⁽¹⁾

غ:

اشاره

ضرر تنبلی

امام باقر (علیه السلام): «تنبلی به دین و دنیا زیان می‌زند.»⁽⁴⁾

ف:

اشاره

جزای عمل

«از مکافات عمل غافل مشو

گندم از گندم بروید جو ز جو»

ق:

اشاره

تذکر فقهی:

سال خمسی یا سال مالی: هرگاه انسان از راه زراعت، صنعت، تجارت و یا از طریق کارگری و کارمندی در مؤسسات گوناگون، درآمدی به دست آورد، خمس (یک پنجم) آن به امام(علیه السلام)و سادات اختصاص می‌یابد و باید آن را در عصر غیبت به فقیه جامع شرایط بدهد. البته به او فرصت داده شده تا یک سال صبر کند و چنانچه در این مدت، در نیازهای

خود و خانواده استفاده نکند و تمام و یا مقداری از آن تا پایان سال زیاد بیاید، باید خمس آن را بپردازد. این امر در حقیقت نوعی ارفاق و آسان‌گیری در زندگی فرد به شمار می‌رود. این فرصت یک ساله را «سال خمسی» یا «مالی» گویند.⁽¹⁾

نشانه تنبلی

امام علی(علیه السلام):

«به تأخیر افکندن کار، نشانه تنبلی است.»⁽²⁾

ک:

اشاره

2.کم‌فروشی ممنوع؛

اجر جهاد

حضرت محمد(صلی الله علیه و آله وسلم):

«کسب درآمد و روزی حلال جهاد است.»⁽²⁾

گ:

اشاره

2.گزینش همسر و همکار صالح؛⁽¹⁾

6.گزینش کار متناسب با استعداد و علاقه؛

شأن زن

امام علی(علیه السلام): «حقاً که زن گل است، نه کارگزار و پادو.»⁽⁵⁾

ل:

اشاره

کلید مشکل گشا

قرآن مجید: «هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه نجاتی برای او فراهم می‌کند. و او را از جایی که گمان ندارد روزی می‌دهد.»⁽²⁾

م:

اشاره

کسب مهارت‌های حرفه‌ای)؛

آفت موفقیت

امام علی(علیه السلام): «آفت موفّقیت، تنبلی است.»⁽¹⁾

ن:

سود حقیقی

«در این بازار اگر سودیست با درویش خرسند است خدایا منعمم گردان به درویشی و خرسندی»

و:

اشاره

مرگ شهادت گونه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم): «هر[مؤمنی] که در غربت بمیرد شهید مرده است.»⁽¹⁾

ه-:

اشاره

همت عالی

امیرالمؤمنین(علیه السلام): «همت عالی، با سورچرانی و شکم‌پروری، سازگار نیست.»⁽¹⁾

ی:

اشاره

بهترین حلال

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله وسلم): «عبادت هفتاد بخش است که برترین آن کسب حلال است.»⁽²⁾

دو کلید مشکل‌گشا

وَاسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلاَّ عَلَی الْخَاشِعِینَ⁽¹⁾ و (در کارهایتان) از صبر (روزه و...) و نماز یاری طلبید، و البته استعانت و نماز (هر دو) دشوار و گران است مگر بر فروتنان.

And seek assistance through patience and prayer,and most surely it is a hard thing except for the humble ones

ارزش سنجی

امیرالمؤمنین (علیه السلام) :« هر کس همّتش آنچه داخل شکمش می‌رود باشد، ارزش و قیمتش آن چیزی است که از شکمش خارج می‌شود.»⁽¹⁾

ارزش سنجی

امام علی(علیه السلام): «ارزش هر کسی به مقدار دانایی و تخصص اوست.»⁽²⁾

محرمات اقتصادی

· دزدی،

· اح-تکار،

· رباخ-وری،

· کم‌ف-روشی،

· رش-وه‌خ-وری،

· اسراف و تبذی-ر،

· خوردن مال یتیم،

· ترک کسب واجب،

· کف-ران نعمت خدا،

· قم-ار و ش-رط‌بندی،

· خرید و فروش قرآن،

· حرص، بخل و ط-مع،

· ایجاد بازار سیاه(نَجْش)،

· تکدّی و گدایی بدون نیاز،

· اج-رت گ-رفتن بر واجبات،

· زک-ات واجب ب-رای س-ادات،

· خرید و فروش وس--ایل گناه،

· حرص به زر و ث--روت‌ان-دوزی،

· طلب‌کاری از مدیون تهی دس-ت،

· حبس و غصب حقوق و اموال مردم،

· ترک اعتدال و اندازه‌گیری در کار کردن،

· ساخ-ت وس-ای-ل گ-مراه‌کننده (صلیب، بت و...)،

· ساخت بن-اهای گ--مراه‌کننده (معبد یهود، کلیسا و...).⁽¹⁾

حلاّل اختلافات و مشاجرات

آیت‌الله بهجت رحمه الله: «وداع از این دنیا برای ما بسیار نزدیک است، ولی ما آن را بسیار دور می‌بینیم؛ وگرنه این قدر با هم نزاع نداشتیم.»

زیاد شدن روزی و پیدا کردن شغل خوب

آیت‌الله بهجت رحمه الله:

بعد از نماز صبح این دعا را زیاد تکرار نمایید و قبل و بعد از آن صلوات بفرستید تا إن‌شاءالله فرج حاصل گردد:

«اللَّهُمَّ أَغْنِنِی بِحَلَالِکَ عَنْ حَرَامِکَ وَ بِفَضْلِکَ عَمَّنْ سِوَاکَ؛

خدایا! مرا به وسیله حلالت، از حرام خویش بی‌نیاز کن و با فضل و بخشش خودت، از هر چه غیر خودت بی‌نیاز ساز.»⁽¹⁾

گاو بنی‌اسرائیل‌

در زمان حضرت موسی (علیه السلام)شخصی پسر عمویش را کشت و بعد جسد آن را بر سر راه یکی از افراد مؤمن قرار داد. سپس خود به خونخواهی او برخاست. مردم از حضرت موسی خواستند تا قاتل او را پیدا کند. خداوند به حضرت دستور داد آنها بروند گاوی را بکشند و قسمتی از آن را به بدن مقتول بزنند تا او از قاتل خبر دهد، اما مردم، دستور حضرت را به مسخره گرفتند و کار را بر خودشان سخت کردند و آن قدر از خصوصیات گاو پرسیدند تا این‌که آن گاو منحصر شد به گاوی که متعلق به یکی از جوانان بنی‌اسرائیل بود. وقتی قیمت آن را پرسیدند گفت: به پُری پوستش از طلا.

سرانجام چاره‌ای جز خریدن آن را نداشتند. بعد از این ماجرا، حضرت گفتند این گاو حکایتی دارد. گفتند: جوانی بود در بنی‌اسرائیل که خیلی به پدر و مادر خود احسان می‌کرد. روزی جنسی را خریده بود، آمد تا از خانه پول ببرد، ولی دید پدرش سر بر جامه او نهاده و به خواب رفته و کلید پول‌هایش هم زیر سر اوست. دلش نیامد پدر را بیدار کند، بنابراین از سود و خیر آن معامله گذشت. هنگامی که پدر از خواب برخاست، جریان را به پدر گفت. پدر او را تحسین کرد و آن گاو را در عوض به او بخشید. این ثروت، به جای آن سودی است که از دست او رفت.⁽¹⁾

پلیدترین نجاست

پادشاهی این سؤال برایش پیش آمد که «نجس‌ترین چیز در این دنیای خاکی فانی چیست؟» وزیرش را برای کشف پاسخ مأمور کرد و گفت: «هر کسی که پاسخ صحیح را بیابد یا بداند، دخترم و تمام تخت و تاجم را به او می‌دهم.»

وزیر سریع عازم سفر شد. پس از یک‌سال پرس‌وجو از افراد مختلف به این نتیجه رسید که مدفوع نجس‌ترین چیز است. با یافتن پاسخ، شاد و خندان عازم دیار شد. در حاشیه شهرش، چوپان پیری را دید. با خود گفت: «ضرری ندارد، نظر او را هم جویا شویم، شاید جواب دقیق‌تری داشته باشد.»

چوپان گفت: «جواب را می‌دانم، اما یک شرط دارم.»

وزیر نشنیده شرط را پذیرفت. چوپان هم گفت: «تو باید مدفوع خودت را بخوری.» وزیر آن‌چنان عصبانی شد که می‌خواست چوپان را بکشد، ولی چوپان به او گفت: «بله، تو می‌توانی من را بکشی، اما مطمئن باش پاسخی که پیدا کرده‌ای غلط است، شرطم را انجام بده، اگر جواب قانع‌کننده‌ای نداشتم من را بکش.»

وزیر که عشق دختر زیبای شاه و رسیدن به تاج و تخت کر و کورش کرده‌بود. در حضور همراهانش مدفوع خودش را خورد. سرانجام چوپان به او گفت: «کثیف‌ترین و نجس‌ترین چیز طمع است که تو به خاطرش حاضر شدی آن‌چه را فکر می‌کردی نجس‌ترین است بخوری.»

قربانگاه عقل

امام علی(علیه السلام) : «اکثر قربانگاهای عقل‌ها در زرق و برق طمع‌ها است.»⁽¹⁾

اوسا عَلَم عَلَم

خیاطی بود که هر وقت پارچه‌ای برای دوختن لباس برایش می‌آوردند یک تکه از آن را به عنوان سر قیچی برمی‌داشت. تا این‌که یک شب خواب دید که قیامت شده و در صحرای محشر است و تکه‌هایی که از پارچه‌ها به عنوان سر قیچی برداشته بود، سر یک علم آتش آویزون است و دارند او را به جهنم می‌برند. هراسان از خواب پرید. صبح زود به مغازه رفت و به شاگردش گفت: از این به بعد اگر خواستم سر قیچی بردارم، بگو: «اوسا علم تا یاد خوابم بیفتم.»

چند روز گذشت، روزی یک پارچه گران‌قیمت برایش آوردند تا با آن یک لباس بدوزد. خیاط همین که چشمش به آن پارچه افتاد دلش نیامد از آن پارچه زیبا و قیمتی بگذرد. قیچی را آورد تا یک تکه از آن را برای خودش بردارد. شاگردش جلو آمد و گفت: «اوسا عَلَم اوسا عَلَم.» خیاط که نمی‌توانست از آن پارچه نفیس دل بکند گفت: «درد و ورم، این که نبود سر عَلم.»

بدترین نفرین

استادی می‌گفت به دانشجویانم گفتم تحقیق کنید تا ببینیم بدترین نفرین مادران چیست. بعد از تحقیقشان سخن یکی از دانشجویان را پذیرفتم و آن نفرین این بود: «الهی ننه هرجا هستی ذهنت جای دیگه باشه!»

تمرکز فکر و حواس، از مهم‌ترین عوامل شادکامی، موفقیت و پیشرفت مادی و معنوی است. نداشتن تمرکز در کارها سبب می‌شود تا ما نتوانیم یک رشتة هنری، ورزشی، درسی، شغلی و سبک زندگی را دنبال کنیم و هر روزی به هنر، ورزش و کاری مشغول شویم و نیمه‌کاره رها کنیم. نگاهی به انباری‌ها در منازل شهری نشان می‌دهد که افراد با داشتن وسائل مربوط به شغل‌ها و هنرهای گوناگونی که نیمه‌کاره رها کرده‌اند، گویی بسیاری مشمول این نفرین مادرانه هستند.

آموزش مهارت‌های زندگی مانند مهارت هدف‌گذاری و یافتن فلسفه و معنای زندگی و مشاوره‌های تحصیلی و شغلی، زندگی و ذهن ما را سر و سامان می‌دهند.⁽¹⁾

تذکر: در موارد زیر باید شغل خود را عوض کنیم:

فواید کار در ضرب المثل

مدیریت زمان

امام کاظم(علیه السلام): «تلاش کنید» که اوقات شبانه روزتان را چهار قسمت کنید:

*تفریح و لذت‌های حلال ،برای ما مانند دینام برای ماشین است، بدون آنها،ما برای کار و کسب حلال، عبادت، روابط اجتماعی و خانوادگی شارژ نخواهیم شد.

عوامل آرام‌بخش در قرآن عبارتند از:

یادخدا، امور غیبی، آثار و اشیاء مقدس، تشویق اولیاء خدا، توبه، سرپناه و خانه، همسر، شب.⁽¹⁾

مهم‌ترین عوامل شادمانی از روایات عبارتند از:

عوامل شادمانی در روایات:

نماز و نماز شب،رفتار های شایسته،نیت نیک،خوش خلقی،خدمت به مردم،دور اندیشی،سازگاری و مدارا،انس با نیکان،پاکدامنی،شوخی متعادل،استفاده رنگ زرد،وفاداری، قناعت،نظافت و پاکیزگی(مسواک زدن و ...)،انگشتر فیروزه،دیدار برادران،تماشای سبزه،پرهیز از کینه،رعایت حقوق،درخواست شادمانی از خدا،تلاوت قرآن، خرد،غوطه ور شدن در آب،استحمام،رازپوشی، پایداری در برابر سختی‌ها،خوابیدن،بوی خوش، آراستگی و زدودن موهای زاید، سرکه،سوارکاری،آمیزش با همسر،روزه، خوردن کدو، یاد خدا و انس با او، خوردن گوشت،پیاده روی ،چشم پوشی از نگاه به نامحرم ،تغافل ، باورهای دینی(ایمان، اعتقاد به فضل خدا)⁽²⁾

کار و خواص سوره ها و انگشتر ها⁽¹⁾

گشایش درهای خیر و برکت در دنیا:نصر، واقعه،طور، مریم، حجرات

در امان ماندن از دزد: شعراء،انگشترعقیق

مورد احترام بودن در سفرها: اقتربت (قمر)

ادای سریع قرض:عادیات، آل عمران

در امان بودن اموال و ثروت: اخلاص، قدر

محافظت از دستبرد دزدان: سورة توبه

افزایش برکت انبار غله: قدر

دفع بلای سفر: علق

نیکو شدن تجارت: قارعه

حسن خرید و فروش: حجر

خرم شدن باغ، خیر و برکت مغازه: غافر

ازدیاد ثروت، رونق بازار: دخان

کسبخیر و برکت، بیمه شدن مال و ثروت و همسران و املاک: فتح

ازدیاد روزی: آل عمران، حجر، فاطر، صافات، ق، ذاریات، شمس، قارعه، هُمَزه، صدقه

رفع بی‌پولی و فقر: تحریم، واقعه،محمد، حجر، اخلاص، ابراهیم، کهف و ممتحنه، هُمَزه، انگشتر عقیق و فیروزه

ضرر های بی کاری

تصویر

فواید کار (1)

تصویر

فواید کار (2)

تصویر

دوشِ بار هم

بیا تا مونس هم یار هم غم‌خوار هم باشیم

انیس جان غم فرسوده ی بیمار هم باشیم

شب آید شمع هم گردیم بهر یکدگر سوزیم

شود چون روز دست و پای هم در کار هم باشیم

دوای هم،شفای هم،برای هم،فدای هم

دل هم،جان هم،دلدار هم باشیم

به هم یک تن شویم و یکدل و یک رنگ و یک پیشه

سری در کار هم آریم،دوش بار هم باشیم

جدائی را نباشد زهره ای تا در میان آید

به هم آریم سر بر گرد هم پرگار هم باشیم

حیات یکدگر باشیم و بهر یکدگر میریم

گهی خندان ز هم ، گه خسته و افگار هم باشیم

به وقت هوشیاری عقل کل گردیم بهر هم

چو وقت مستی آید ساغر سرشار هم باشیم

شویم از نغمه سازی عندلیب غم سرای هم

به رنگ و بوی یکدگر شده گلزار هم باشیم

به جمعیت پناه آریم و از باد پریشانی

اگر غفلت کند آهنگ ما هشیار هم باشیم

برای دیده بانی خواب را بر یکدگر بندیم

ز بهر پاسبانی دیده ی بیدار هم باشیم

جمال یکدگر گردیم و عیب یکدگر پوشیم

قبا و جبُه و پیراهن و دستار هم باشیم

غم هم،شادی هم،دین هم،دنیای هم گردیم

بلای یکدگر را چاره و ناچار هم باشیم

بلا گردان هم گردیده گرد یکدگر گردیم

شده قربان هم از جان و منت دار هم باشیم

یکی گردیم در کردار و در گفتار و در رفتار

زبان و دست و پا یک کرده خدمتکار هم باشیم

نمی‌بینم به‌جز تو همدمی ای فیض در عالم

بی--ا دمس--از ه---م گنج--ینه اس-رار ه---م باشیم

فهرست منابع

مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم.

دیگر آثار مؤلف

الف)کتاب

ب) محتوای نرم‌افزارهای:

زندگی عاقلانه شادمانه، انجمن گفت‌وگوی دینی، مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، قم،1390.

خودسنجی و مسابقه

الف) من

ب) واقعی

ج) علی(علیه السلام)

الف) سرمایه

ب) تفریح

ج) الف و ب

الف) توکل+ توسل+ تلاش مستمر و منظم+ خوش‌بینی+ امید + تحصیل و کار متناسب با استعداد و علاقه

ب) تناسب خواسته با امکانات و شرایط+ تقدیر الهی+ واقع‌بینی+ انجام واجبات و ترک محرمات+ دعا + تفأل به خیر

ج) الف و ب

الف) دو بخش- استاد مطهری

ب) سه بخش- آنتونی رابینز

ج) دو بخش- جعفر سبحانی

الف) ترسو و بخیل

ب) فرومایه و حریص

ج) همه موارد

الف) جایز است

ب) جایز نیست(حرام است).

ج) موسیقی لهوی جایز، ولی مشروب و روزه‌خوری حرام است.

الف) انتقاد دلسوزانه

ب) انتقاد خلاصه

ج) بیان نقاط ضعف افراد، لابه‌لای نقاط قوتشان

الف) اهمال‌کاری

ب) تنبلی

ج) کار زیاد

الف) اسب سواری

ب) تیراندازی

ج) الف و ب

الف) نترس و بی‌باک بودن

ب) دفاع از حقوق خود و بیان مستقیم، صادقانه و مناسب افکار و اخساسات

ج) دفاع از حقوق خود و بیان افکار و احساسات خویش

الف) عبادت، کسب حلال، معاشرت با دوستان خوب و لذت‌های حلال - اول

ب) عبادت، کسب حلال، معاشرت با دوستان خوب و لذت‌های حلال - دوم و سوم

ج) عبادت، کسب حلال، معاشرت با دوستان خوب و لذت‌های حلال- چهارم

الف) حقوق زناشویی بر دو نوع است: 1- حقوق قانونی، 2- حقوق اخلاقی.

ب) حقوق قانونی، رعایت حداقل‌ها است که قانون و دادگاه از آن دفاع می‌کند. مانند وجوب نفقه دادن مرد، وجوب اجازه گرفتن زن از شوهرش برای خروج از منزل؛ حقوق اخلاقی، رعایت حُسن هم‌زیستی است که خوشی و شیرینی زندگی را بیش از پیش فراهم می‌سازد. مانند ایثار، از خودگذشتگی، گذشتن از خطاها، انتقادکردن سالم،

ج) الف و ب

الف) باید حتما به طور حضوری به آنها بازگردانیم و عذرخواهی هم بکنیم.

ب) به اندازه پول آن صدقه بدهیم.

ج) با بازگرداندن حقوق به آنها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم

الف) اراک

ب) قبرستان نو در قم

ج) او زنده است.

الف) ذکری است برای زیادشدن روزی و یافتن شغل و توصیه آیت‌الله بهجت است.

ب) ذکری است برای ازدواج و توصیه آیت‌الله بهاءالدینی است.

ج) ذکری است برای زیادشدن روزی و یافتن شغل و توصیه آیت‌الله بهاءالدینی است.

الف) نماز

ب) نماز شب

ج) نماز اول وقت

آن را بسیار دور می‌بینیم؛ وگرنه این قدر با هم نزاع نداشتیم.»

الف) ظهور امام زمان(عج)

ب) وداع از این دنیا

ج) هر دو

الف) مهارت مدیریت خشم

ب) مهارت رویارویی با غم غربت

ج) مهارت روابط اجتماعی

الف) چهار - شامل: برقراری ارتباط صادقانه + صریح (مستقیم و روشن) + توأم با احترام متقابل و اصیل+ خودمختاری متقابل، نه کنترل فرد مقابل

ب) سه - شامل: برقراری ارتباط غیرصادقانه، غیرصریح (غیرمستقیم و مبهم) توأم با احترام ظاهری، و کنترل فرد مقابل

ج) سه - شامل: برقراری ارتباط صادقانه، نیمه‌صریح (مستقیم و مبهم)، بدون احترام متقابل، و کنترل فرد مقابل

الف) سوره بقره - شهید شد

ب) قصص - زمین او را بلعید

ج) کهف - ثروت خدادادی به دست آورد.

تذکر: برخی از سؤالات از پاورقی کتاب طرح شده است.

تصویر