فعالیت های میان رشته ای قرآن و علوم مراکز پایگاه ها مجلات و تفاسیر میان رشته ای

مشخصات کتاب

سرشناسه:کنگره بین‌المللی قرآن و علوم انسانی ( نخستین : ۱۳۹۶)

International Congress on the Quran and Humanities ( 1th : 2017)

عنوان و نام پدیدآور:فعالیت های میان رشته ای قرآن و علوم (مراکز، پایگاه ها، مجلات و تفاسیر میان رشته ای)/ محمدعلی رضایی‌اصفهانی.

مشخصات نشر:قم : مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص) ، ۱۳۹۶.

مشخصات ظاهری:4ج.(در یک مجلد) ؛ ۵/۱۴×۵/۲۱ س‌م.

فروست:سلسله منشورات کنگره بین المللی قرآن و علوم انسانی ؛ ۲۰ ؛ ۲۱ ؛۲۲ ؛ ۲۳ ؛ ۲۴ ؛۲۵ ؛۲۶.

شابک:دوره‌978-600-429-261-0 : ؛ ج.۱‌978-600-429-262-7 : ؛ ج.۲‌978-600-429-263-4 : ؛ ج.۳‌978-600-429-264-1 : ؛ ج.۴‌978-600-429-265-8 : ؛ ج.۵‌978-600-429-266-5 : ؛ ج.۶‌978-600-429-267-2 : ؛ ج.۷‌978-600-429-268-9 :

وضعیت فهرست نویسی:فیپا

مندرجات:ج.۱. مباحث نظری قرآن و علوم.-ج.۲.روش‌شناسی تفسیر‌های علمی.-ج.۳. تربیت و روان‌شناسی .-ج.۴. حقوق و مدیریت .-ج.۵. قرآن و الگوی پیشرفت .-ج.۶. اعجاز علمی با رویکرد علوم انسانی .-ج.۷. مطالعات میان رشته‌ای قرآن و علوم و مستشرقان.

موضوع:قرآن و علوم انسانی-- کنگره‌ها

موضوع:*Qur'an and humanities-- Congresses

موضوع:قرآن و علوم -- کنگره‌ها

موضوع:Qur'an and science -- Congresses

شناسه افزوده:رضایی اصفهانی، محمدعلی، ۱۳۴۱ -

شناسه افزوده:جامعة المصطفی(ص) العالمیة. مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)

شناسه افزوده:Almustafa International University‪Almustafa International Translation and Publication center

رده بندی کنگره:PB۵۶/۳/ک۸۶ ۱۳۹۶پ

رده بندی دیویی:۲۹۷/۱۵

فعالیت های میان رشته ای قرآن و علوم (مراکز، پایگاه ها، مجلات و تفاسیر میان رشته ای)

اشاره

محمدعلی رضایی اصفهانی

استاد و عضو هیأت علمی جامعه المصطفی العالمیه

مقدمه

در این نوشتار مراکز و پایگاه‌ها و کتاب‌های مهم قرآنی ارائه می‌گردد.

اول: مراکز علمی میان رشته ای

الف: مراکز علمی میان رشته ای قرآن و علوم خارج از ایران

1 - رابطه العالم الاسلامی

(الهیئة العالمیة للاعجاز العلمی فی القرآن والسنة) www.nooran.org

این مرکز زیر نظر سازمان کنفرانس اسلامی در شهر مکه مستقر است هر چند که الآن تحت نفوذ علما و حکومت عربستان سعودی اداره می‌شود. در این مرکز بخشی به عنوان هیئت جهانی اعجاز علمی در قرآن و سنت فعال است که رسالت خود را پژوهش در اعجاز علمی قرآن و سنت‌نبوی و بازگو کردن برای مردم می‌داند.

این هیئت دارای مجله‌ای تحت عنوان «الاعجاز العلمی» دارد که تاکنون بیش از 30 شماره آن منتشر شده است و غالباً به مباحث قرآن و علوم طبیعی می‌پردازد و گاهی به مباحث علوم انسانی می‌پردازد. سایت این مرکز به 9 زبان (عربی، فارسی، انگلیسی، ترکی و...) فعال است. این مرکز شعبه‌هایی در کشورهای دیگر مثل مصر دارد و همایش سالیانه‌ای در مورد اعجاز علمی قرآن هر سال در یک کشور برگزار می‌کند. مسئول رابطة العالم الاسلامی دکتر ترکی و مسئول فعلی هیئة الاعجاز العلمی دکتر عبدالله بن عبدالعزیز المصلح و مسئول هیئت تحریریه مجله آن‌ها دکتر بن عبد العزیز الکریم است. و تا سال 1429 ق، 31 شماره آن منتشر شده است. البته پایه‌گذار اصلی هیئت الاعجاز العلمی شیخ مجید زندانی (از فعالان علمی و سیاسی یمن) بوده است.

2 - المعهد العالمی للفکر الاسلامی

www.eiiit.org

هدف این مرکز آموزش دانش‌آموزان علوم اسلامی در سراسر جهان است و در حقیقت یک دانشگاه مجازی به شمار می‌آید. ریاست این مرکز با دکتر عبدالحمید ابوسلیمان ساکن آمریکا است.

به نظر می‌رسد بخشی از این مرکز در بیروت ولی ریاست آن در آمریکاست. و در رشته‌های اقتصاد، سیاست، تربیت، روان‌شناسی، علوم و معارف قرآنی، مبانی تفسیری، علوم حدیث، فقه، اصول، ادبیات عرب فعالیت می‌کند. این مرکز دارای مجله‌ای به نام «اسلمة المعرفة» است که به پژوهش در زمینه علوم انسانی بر اساس قرآن اختصاص دارد که تا کنون 60 شماره آن منتشر شده است. این مرکز در کشورهای مختلف مثل مصر، اردن، لبنان، عربستان و مغرب کرسی‌های نظریه‌پردازی بر پا کرده است. این مرکز تاکنون حدود 180 کتاب منتشر کرده است. که بسیاری از کتاب‌های آن‌ها در زمینه مباحث میان‌رشته‌ای قرآن و علوم یا اسلام و علوم جدید (مثل اقتصاد، سیاست و...) است.

ب: مراکز پژوهشی میان رشته ای در ایران

اشاره

در ایران قبل از انقلاب اسلامی تحقیقات قرآنی در دل حوزه‌های علمیه و به صورت فردی و یا جمعی صورت می‌گرفت ولی بعد از انقلاب اسلامی مراکز یا گروه‌های پژوهشی قرآنی ایجاد شد. که مهم‌ترین مراکز میان‌رشته‌ای آنها عبارتند از:

1 - مرکز فرهنگ معارف قرآن

مرکز فرهنگ و معارف قرآن در سال 1366 با هدف گسترش فرهنگ و معارف قرآن و دفاع ازحقانیت آموزه‌های آن شکل گرفت و با نگاهی کاملاً نو به عرصه‌های تفسیر، ترجمه و موضوعات قرآنی، به جهت‌دهی فعالیت‌های قرآنی در حوزه علمیه قم، کمک شایانی نموده است. این مرکز وظایفی همچون: تأمین منابع و اسناد قرآنی، طبقه بندی و سازماندهی معارف قرآنی، تدوین فرهنگ‌نامه ها و دائره المعارف‌های متنوع قرآنی، پدیدآوردن تفاسیر گوناگون، رصد و پاسخگویی به شبهات قرآنی و شناسایی خلأها و نیازها در عرصه مطالعات قرآنی را به عهده گرفته است. البته این مرکز گاهی به مباحث میان رشته‌ای نیز می‌پردازد هر چند که رویکرد اصلی آن مرکز نیست.

مرکز فرهنگ و معارف قرآن که از زیرمجموعه های پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی است.

مسئول مرکز: حجه الاسلام و المسلمین محمدصادق یوسفی‌مقدم

سایت: www.maarefquran.com

پست الکترونیک: y-moqaddam@yahoo.com

تلفن: 37739115-025

نرم افزارهای قرآنی

قرآن)

پایگاه‌های اطلاع رسانی

مرکز فرهنگ و معارف قرآن سه پایگاه اطلاع رسانی دارد که با هدف ارائه خدمات علمی به پژوهشگران و محققان علوم قرآنی راه اندازی شده اند.

شامل بخش های: بانک مقالات قرآنی؛ نسخه های دیجیتالی آثار مرکز؛ اطلاع رسانی از پژوهش های قرآنی؛ دسترسی به کتابخانه تخصصی قرآن؛ اخبار قرآن‌پژوهی.

پایگاه دانشنامه موضوعی قرآن حاوی مقالات قرآنی به زبان فارسی و عربی است که برای پژوهشگران و علاقه مندان به مباحث قرآنی فراهم شده است. دراین پایگاه هم‌اکنون بیش از 12.000 مقاله تمام متن موجود است.

این پایگاه شامل 11 ترجمه به زبان فارسی و 3 ترجمه به زبان های انگلیسی، آلمانی و فرانسه است.

بخش مهم این سایت عبارتند از: مقایسه ترجمه های قرآن؛ شناسائی مقالات ترجمه قرآن؛ پایان نامه های ترجمه؛ شناسائی کتب ترجمه؛ ترجمه پژوهان؛ شناسائی مترجمین قرآن....

1-گروه های علمی

آثار منتشر شده:

سال 86

آثار منتشر شده:

آثار منتشر شده:

محققان مرکز، سال 71

آثار منتشر شده:

آثار منتشر شده:

آثار منتشر شده:

کتابخانه تخصصی علوم و معارف قرآن

این کتابخانه با دو هدف: برآورده سازی نیازهای پژوهشی مرکز فرهنگ و معارف قرآن و نیز خدمات رسانی به پژوهشگران و دانشجویان قرآنی، در سال 1366 بنا نهاده شد و توسعه همه جانبه آن در دستور کار قرار گرفت، و اکنون از غنی ترین کتابخانه‌های تخصصی قرآنی به شمار می آید. این کتابخانه دارای بیش از 21000 عنوان کتاب در قالب حدود 50000 مجلد است. وجود بیش از 350 عنوان تفسیر کل قرآن، ترجمه‌های قرآن به 60 زبان دنیا نیز با بیش از 300 عنوان و بیش از 1000 پایان نامه قرآنی از ویژگیهای این کتابخانه است کتابخانه بر اساس رده بندی کنگره در بیش از 70 موضوع کلی طبقه بندی شده است و روزانه جوابگوی دهها مراجعه کننده قرآنی است.

مدیر: حجه الاسلام و المسلمین محمد علی هاشم زاده

تلفن: 371160-025 داخلی: 1435

2 - مرکز پژوهشی قرآن کریم المهدی و مؤسسه پژوهش های قرآنی المهدی

مرکز فوق یکی از مراکز مهم پژوهشی قرآنی در کشور است که در دو سطح و با دو عنوان در یک مکان به فعالیت می‌پردازد. این مرکز به همت حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی سامان یافته است.

الف: مرکز پژوهشی قرآن کریم المهدی

با مجوز رسمی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (شماره ثبت 1371)

مرکز پژوهش‌های قرآنی المهدی، نهادی علمی و فرهنگی است که به امور پژوهش و آموزش در موضوعات قرانی بویژه مباحث میان رشته‌ای می‌پردازد و مسائل مشترک حوزه قرآن و علم را بررسی می‌کند تا به تولید علم و گسترش مرزهای دانش‌های دینی و علوم بشری دست یابد. و به اعتلای همنوای فرهنگ دینی و علمی بشر کمک نماید.

ب: مؤسسه پژوهش‌های قرآنی المهدی

با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (شماره ثبت 643)

مؤسسه فرهنگی، هنری پژوهش‌های قرآنی المهدی، نهادی علمی و فرهنگی است که به امور پژوهش و آموزش در موضوعات قرانی بویژه مباحث میان رشته‌ای می‌پردازد و مسائل مشترک حوزه قرآن و علم را بررسی می‌کند تا به تولید علم و گسترش مرزهای دانش‌های دینی و علوم بشری دست یابد. و به اعتلای همنوای فرهنگ دینی و علمی بشر کمک نماید.

این مؤسسه در تاریخ اسفندماه 1383 ش توسط هیئت مؤسس در قم تشکیل شده و به ثبت وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی به شماره 643 رسید.

آثار (کتب، مجلات و نرم‌افزارها)

الف: کتاب‌ها

1-22. تفسیر قرآن مهر 22 جلدی، دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی و جمعی از پژوهشگران.

23-32. تفسیر قرآن مهر 10 جلدی، دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی و جمعی از پژوهشگران.

43-44. کتب تخصصی پژوهشی در اعجاز علمی قرآن (1 و 2)، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی.

48-63. پرسش‌های قرآنی جوانان، دوره 16 جلدی پرسش و پاسخ‌های قرآنی جوانان (ویرایش اول)، جمعی از پژوهشگران زیر نظر دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی

ب: مجلات

94-116. مجله علمی - ترویجی قرآن‌پژوهی خاورشناسان (1-22)، جمعی از نویسندگان

117-134. مجله علمی - ترویجی قرآن علم (1-20)، جمعی از نویسندگان.

ج: نرم‌افزارها

نرم‌افزارها

142-143. نرم‌افزار نشست‌های علمی و سخنرانی‌های قرآنی (2 و 1)، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی

145-146. نرم‌افزار اندیشه قرآن 1 و 2، (کارگاه تربیت مدرس و محقق قرآنی)، جمعی از اساتید قرآنی

147 - نرم‌افزار مجموعه آثار آیت الله اهتمام

آدرس: قم، خیابان سمیه، خیابان شهید رجایی، کوچه 4، پلاک 77

سایت: www.quransc.com

ایمیل: infi@quransc.com

3 - پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

این پژوهشگاه توسط آیت الله علی اکبر رشاد در سال 1373 ش راه اندازی شد و اقدامات زیر را در مورد قرآن انجام داده‌اند:

الف: تشکیل گروه قرآن‌پژوهی

این گروه توسط حجت الاسلام والمسلمین دکتر سعیدی روشن راه‌اندازی شد، سپس توسط دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی و دکتر علی نصیری و حجت الاسلام والمسلمین آقای اسدی نسب ادامه یافت و تاکنون 29 کتاب منتشر کرده است، که عبارتند از:

ب: دانشنامه قرآن‌شناسی

این دانشنامه در سال 1381 ش با همت مسئول گروه قرآن‌پژوهی حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمد علی رضایی اصفهانی و جمعی از

قرآن‌پژوهان پایه‌گذاری شد و تا کنون ادامه دارد و چند مجله آن آماده چاپ شده است.

این دانشنامه، دائره المعارف موضوعی قرآنی است ناظر به دائره المعارف قرآن لیدن هلند (با رویکرد پاسخ به شبهات آنها) تنظیم شده است.

ج: رشته پژوهشی

با عنوان پاسخ به شبهات قرآنی در دو سطح ارشد و دکتری

د: کنگره آیت الله معرفت رحمه الله

این کنگره در سال 1386 ش که مقالات آن در 5 جلد تحت عنوان «معرفت قرآنی» چاپ شد.

4 - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در سال 1361 با نام اولیه «دفتر همکاری حوزه و دانشگاه» و به منظور اجرای طرح مقدماتی «بازسازی علوم انسانی» تأسیس شد. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم این طرح را در پی درخواست ستاد انقلاب فرهنگی تهیه کرد و پس از تصویب ستاد، طرح به تأیید حضرت امام خمینی رحمه الله رسید.

در سال 1377 پس از 9 سال همکاری نزدیک با سازمان سمت، به دلیل توفیق قابل توجه در پژوهش و تولید کتابها و آثار علمی بایسته، با تصویب شورای گسترش آموزش عالی با نام «پژوهشکده حوزه و دانشگاه» و به عنوان یکی از مراکز آموزش عالی پژوهشی کشور، به جمع مؤسسات زیرمجموعه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیوست.

در سال 1383 نیز به پژوهشگاه حوزه و دانشگاه تبدیل شد.

ریاست این پژوهشگاه را عمدتاً آیت الله اعرافی به عهده داشته‌اند و در زمینه مباحث قرآنی اقدام به تأسیس گروه قرآن‌پژوهی نمودند که پیامدهای زیر را داشته است.

الف: کتاب‌ها

ب: رشته ارشد فلسفه تفسیر

این رشته در سال‌های اخیر راه‌اندازی شده است.

آدرس: قم، شهرک پردیسان بعد از دانشگاه آزاد اسلامی

پست الکترونیکی: info@rihu.ac.ir

صندوق پستی: 3151/37185

کد پستی: 3749113361

5 - بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه WWW.SUQR.IR

این مرکز که درمشهد مستقر است به مباحث قرآن و علوم روز می‌پردازد. ریاست این مرکز با حجت الاسلام و المسلمین مهندس عباس‌نژاد است و تاکنون ده‌ها کتاب خدمات پژوهشی در زمینه‌های قرآن و اقتصاد، سیاست، مدیریت، حقوق و.. منتشر کرده است و همایش‌های متعددی در این زمینه‌ها برگزار کرده‌اند.

6 - پژوهشکده اعجاز علمی قرآن WWW.MIRACLOFGURAM.NET

این پژوهشکده زیر نظر دانشگاه شهید بهشتی تهران اداره می‌شود ولی در چند سال اخیر فعالیت چندانی ارائه نکرده است.

دوم: مراکز علمی آموزشی قرآنی میان رشته ای

اشاره

در ایران بعد از انقلاب اسلامی مراکز علمی متعدد قرآنی به وجود آمده که در دو بخش آموزشی و پژوهشی فعالیت می‌کنند، اما در اینجا به مهم‌ترین مراکز میان‌رشته‌ای اشاره می‌کنیم:

1 - جامعه المصطفی العالمیه

اشاره

این مرکز علمی مهم که محل اصل آن در قم است در حدود 70 کشور دنیا نمایندگی آموزش یا پژوهشی دارد، و در زمینه علوم اسلامی و انسانی فعالیت می‌کند. و انتشارات آن صدها کتاب و ده‌ها مجله منتشر کرده است. این مرکز علمی دارای آموزش‌های تخصصی میان‌رشته‌ای در زمینه فقه و حقوق، فقه پزشکی، فقه و تربیت، معارف اسلامی و اقتصاد، جامعه‌شناسی و... است و در سال 1386 رشته دکتری قرآن و علوم را با ده گرایش به تصویب وزارت علوم ایران رساند و به اجرا درآورد، عناوین این رشته‌ها عبارتند از:

1 - قرآن و علوم با گرایش اقتصاد

2 - قرآن و علوم با گرایش علوم تربیتی

3 - قرآن و علوم با گرایش مدیریت

4 - قرآن و علوم با گرایش حقوق

5 - قرآن و علوم با گرایش جامعه‌شناسی

6 - قرآن و علوم با گرایش سیاست

7 - قرآن و علوم با گرایش روان‌شناسی

8 - قرآن و علوم با گرایش تاریخ

9 - قرآن و علوم با گرایش نجوم

10 - قرآن و علوم با گرایش بهداشت و سلامت

ایجاد این رشته‌ها تحولی شگرفت و گامی بلند در راستای تخصصی کردن حوزه‌های علمیه و رشته قرآن و ایجاد شاخه‌های دکتری میان‌رشته‌ای در جهت تولید علم است که ثمرات عالی آن در رساله‌های دکتری و فارغ التحصیلان روشن خواهد شد.

ریاست جامعه المصطفی العالمیه در حال حاضر با آیت الله اعرافی و ریاست مدرسه عالی قرآن و حدیث (که ده گرایش فوق در آن اجرا می‌شود) با دکتر محمد علی رضایی اصفهانی است.

مدرسه عالی قرآن و حدیث

این مدرسه مهم‌ترین مرکز قرآنی از نظر تنوع رشته‌ها و ملیت دانش‌پژوهان قرآنی است، چرا که تا 50 ملیت در آن به تحصیل اشتغال داشته و بیش از 500 نفر دانش‌پژوه قرآنی در 19 رشته و گرایش سه سطح کارشناسی، ارشد و دکتری تحصیل می‌کنند و حدود 150 دانش‌پژوه دکتری در رشته‌های قرآنی بیشترین آمار این رشته‌ها را به خود اختصاص داده است. و حدود 20% دانش‌پژوهان آن ایرانی هستند. در این مدرسه بیش از هفتاد استاد که 26 نفر آنها هیئت علمی هستند مشغول به تدریس می‌باشند. این مدرسه در اصل از سال 1378 ش با تشکیل گروه علوم قرآن در مجتمع امام خمینی جامعه المصطفی شروع شد، سپس مراحل کمال خود را پیمود و در سال 1388 تبدیل به مدرسه عالی قرآن و حدیث شد. این مدرسه تاکنون بیش از 1200 فارغ التحصیل داشته که در مراکز علمی داخل و خارج از کشور مشغول به تدریس، پژوهش یا مدیریت قرآنی هستند.

گروه‌های علمی

گروه تفسیر و علوم قرآن - گروه قرآن و علوم - گروه علوم حدیث - گروه علوم و فنون قرائات

دکتری تفسیر تطبیقی - دکتری علوم حدیث تطبیقی - دکتری قرآن و علوم (با گرایش‌های تربیت، سیاست، اقتصاد، مدیریت، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، حقوق، بهداشت و سلامت، نجوم، تاریخ) - دکتری قرآن و مستشرقان (با سه گرایش: معارف قرآن - علوم قرآن - اصول مبانی شیعه) و نیز سطح 4 قرائات تطبیقی

ارشد تفسیر علوم قرآن - علوم حدیث - علوم و فنون قرائات

کارشناسی علوم قرآن و حدیث -

تذکر

در این مدرسه رشته‌ها و گرایش‌های جدیدی نیز در حال طراحی و راه‌اندازی است، از جمله: دکتری فقه القرآن - قرآن اخلاق - نهج البلاغه شناسی - ارشد قرآن و علوم طبیعی و انسانی - ارشد قرآن و مستشرقان - دکتری قرآن و هنر - قرآن و باستان‌شناسی - قرآن و محیط زیست - قرآن و گردش‌گری.

متون درسی

در این مدرسه تا کنون چهل متن درسی تولید شده که سی مورد آن چاپ شده است. که بسیاری از آنها در مراکز حوزوی و دانشگاهی داخل و خارج کشور متن درسی است.

همایش‌ها

در این مدرسه همایش‌ها و نشست‌های علمی متعددی برگزار شده است، از جمله: همایش بین المللی قرآن و مستشرقان در سال 1392 و نیز همایش ملی اندیشه‌های قرآنی امام خمینی و همایش ملی اندیشه‌های قرآنی شهید مطهری برگزار شده است و همایش بین‌المللی قرآن و علوم امسال (1396 ش) در حال برگزاری است.

آدرس: قم، خیابان 19 دی (باجک)، فلکه جهاد، مجتمع امام خمینی، تلفن: 03537110251

پایگاه مدرسه عالی قرآن و حدیث www.quran.imam.miu.ac.ir

تذکر مهم

جامعه المصطفی العالمیه در حدود 70 کشور دنیا نمایندگی دارد و در داخل ایران نیز در شهرهای مختلف نمایندگی دارد. از این‌رو رشته‌های متنوع قرآنی دیگری نیز در داخل و خارج از آن برگزار می‌شود از جمله:

الف: مجتمع عالی فقه و معارف: سطح چهارم فقه و معارف با گرایش تفسیر

ب: مجتمع عالی شهیده بنت الهدی: ارشد تفسیر و علوم قرآن و نیز دکتر تفسیر تطبیقی و دکتری قرآن و علوم با گرایش تربیتی

ج: مجتمع عالی مشهد: ارشد تفسیر و علوم قرآن و نیز دکتر

تفسیر تطبیقی و دکتری قرآن و علوم با گرایش تربیتی

د: مؤسسه علوم انسانی با رشته‌های متعدد میان‌رشته‌ای همچون: معارف اسلامی با گرایش تربیت، اقتصاد، سیاست، جامعه‌شناسی و...

2 - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، رشته علوم قرآن

نام قبلی این مؤسسه، بنیاد فرهنگی باقر العلوم (علیه السلام) بوده است و زمینه فعالیت آن علوم انسانی، معارف اسلامی می‌باشد که توسط آیت الله محمد تقی مصباح یزدی پایه‌گذاری شده است.

موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله ابتدا به صورت بخش آموزشی موسسه «در راه حق» آغاز به کار کرد. سپس به بنیاد فرهنگی باقر العلوم (علیه السلام) تبدیل شد. این موسسه با گسترش برنامه ها در دهه هفتاد با عنوان موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله فعالیت خود را ادامه داده است. برنامه جامع آموزشی موسسه، بتدا در سال 1374 به تصویب شورای عالی حوزه رسید و سپس بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی اجازه یافت تا در 12 رشته معارف اسلامی و علوم انسانی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا به فعالت بپردازد.⁽¹⁾

در این مؤسسه گروه تفسیر و علوم قرآن وجود دارد که در دو سطح کارشناسی و دکتری (به صورت تک‌رشته‌ای) دانش‌پژوه پذیرفته است و تا کنون چند دوره فارغ التحصیل داشته است. این مؤسسه دارای مجلات متعدد از جمله مجله قرآن‌شناخت (علمی - پژوهشی) در حوزه مطالعات قرآنی است و نیز همایش‌های متعددی برگزار کرده است، از جمله: همایش بین المللی علامه طباطبایی در سال 1393 ش.

آدرس: قم، بلوار امین، بلوار جمهوری اسلامی ص. پ: 4333-37165

پست الکترونیک: info@Qabas.com

سایت: www.Qabas.org ، www.Qabas.net ، www.Qabas.com

تلفن: 2932328 (20 خط) - دورنگار: 2936002

3 - دانشگاه قرآن و حدیث (وابسته به دارالحدیث)

یکی از ارکان مؤسسه علمی - فرهنگی دار الحدیث، دانشگاه قرآن و حدیث است که زیر نظر آیت الله محمدی ری‌شهری شروع به کار کرده است. این دانشگاه از مؤسسات آموزش عالی غیر دولتی است که از سال 1378 با مجوز رسمی شورای عالی انقلاب فرهنگی، فعالیت آموزشی خود را در قالب دانشکده علوم حدیث آغاز کرده و امروز با مجوز رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با نام «دانشگاه قرآن و حدیث» به فعالیت خود ادامه می‌دهد، که دارای سه دانشکده فعال با عناوین «دانشکده علوم و معارف قرآن»، «دانشکده علوم و معارف حدیث» و «دانشکده علوم و معارف اسلامی» و نیز شعبه‌ای در تهران با عنوان «پردیس تهران دانشگاه قرآن و حدیث» است. این دانشگاه هم اکنون در سه شهر قم، تهران و اصفهان فعالیت دارد و از مراکز آموزش عالی منحصر به فرد در حوزه مباحث حدیثی در کشور به شمار می‌آید.

دوره‌های آموزشی

فعالیت‌های پژوهشی

آدرس: قم، بلوار پانزده خرداد، چهار راه نوبهار، بعد از شهرک جهاد، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، صندوق پستی: 371951139، کد پستی: 3714854913 تلفن: 371766-025

سایت: www.qhu.ac.ir نشانی پست الکترونیک: Info@qhu.ac.ir

4 - دانشکده علوم قرآن اصفهان

دارالقرآن الکریم اصفهان به اهتمام جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج آقا مهدی مظاهری و با همکاری جمعی از علاقه مندان به ساحت مقدس قرآن کریم در سال 1367 تأسیس گردید و پس از یک سال از درون آن مجموعه قرآنی دانشکده معارف قرآنی اصفهان با هدف تربیت نیروهای کارآمد برای تبلیغ فرهنگ و معارف قرآن و اهل‌بیت علیهم السلام ایجاد گردید و اکنون بیش از دو دهه توانسته است حدود 15000 دانشجو و مبلّغ در رشته‌های مختلف قرآن و نهج البلاغه تربیت نماید. این مرکز در سال 1391 توسط

شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری به دانشگاه معارف قرآن و عترت علیهم السلام ارتقاء یافت.

این دانشگاه در حال حاضر با دارا بودن 3 دانشکده شامل: دانشکده الهیات و معارف اسلامی - دانشکده علوم قرآن و حدیث - دانشکده تعلیم و تربیت اسلامی در رشته‌های زیر دانشجو می‌پذیرد:

1 - کارشناسی ارشد علوم قرآن وحدیث

2 - کارشناسی ارشد معارف نهج البلاغه

3 - کارشناسی ارشد تفسیر قرآن مجید

4 - کارشناسی ارشد معارف قرآن کریم

5 - کارشناسی ارشد شیعه شناسی - گرایش کلام

6 - کارشناسی ارشد مدرسی معارف اسلامی - گرایش تاریخ و تمدن اسلامی ویژه طلاب

7 - کارشناسی ارشد مدرسی معارف اسلامی - گرایش آشنایی با منابع اسلامی ویژه طلاب

8 - کارشناسی تربیت معلم قرآن کریم

9 - کارشناسی معارف اسلامی و علوم تربیتی

10 - کارشناسی علوم قرآن و حدیث

11 - کارشناسی معارف قرآن

12 - کارشناسی فقه ومبانی حقوق اسلامی

13 - کارشناسی فلسفه وکلام اسلامی

14 - کارشناسی زبان و ادبیات عربی

15 - کارشناسی ناپیوسته تربیت معلم قرآن کریم

16 - کارشناسی ناپیوسته آموزش دینی - عربی

17 - کارشناسی ناپیوسته تربیت مربی امور تربیتی

18 - کاردانی تربیت معلم قرآن کریم

آدرس: اصفهان، اتوبان شهید خرازی، ابتدای خیابان شهیدان غربی، دانشگاه معارف قرآن و عترت علیهم السلام

کد پستی: 77993-81876

تلفن تماس: 33372020-031

فکس: 33384939-031

5 - دانشگاه اصفهان

در دو دانشکده این دانشگاه رشته‌های قرآنی اجرا می‌شود.

الف: دانشکده ادبیات و علوم انسانی

در زیرمجموعه این دانشکده گروه علوم قرآن وجود دارد که در سطح ارشد و دکتری رشته‌های علوم قرآن و حدیث ارائه می‌شود.

ب: دانشکده اهل بیت (علیه السلام)

این دانشکده با همت جناب دکتر بانکی در سال‌های اخیر تحت مجموعه‌های دانشگاه اصفهان ایجاد شده است.

برنامه‌های تدوین شده برای این دانشکده بیشتر بر تربیت دانشجویان مستعد در حوزه های میان رشته‌ای در علوم انسانی در مقاطع تحصیلات تکمیلی است و لذا بر رشته هایی چون الهیات، فلسفه، تاریخ، جغرافیا، مجموعه رشته های هنری، روانشناسی، مشاوره، اقتصاد و علوم سیاسی، حقوق زیستی، اخلاق ومهارت های زندگی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی، متمرکز است. این رشته ها سعی دارند معارف فوق را در حوزه معارف اهل البیت علیهم السلام استخراج و تدوین نمایند. در یکی دو سال گذشته فعالیت گروههای فوق منجر به تدوین رشته‌های مهندسی فرهنگی، جغرافیای فرهنگی، شیعه شناسی و معارف مهدویت و آخر الزمان و تصویب آنها در مراجع ذی صلاح وزارت علوم گردیده و این کار برای دیگر رشته ها در دستور کار شورای راهبردی دانشکده قرار دارد و این امیدواری برای برنامه ریزان دانشگاه وجود دارد که فعالیت این دانشکده بتواند در 15 تا 20 سال آینده مرجعیت علمی در پاره ای از حوزه های علوم انسانی را تحقق بخشد و شبکه‌هایی از افراد در ایران را برای گسترش دریچه های معرفت نبوی در ساختاری سازمانی به هم مرتبط ساخته و همکاریهای مشترک بین آنها را سامان بخشد.

سایت: www.ui.ac.ir

آدرس: اصفهان، دروازه شیراز، هزار جریب، دانشگاه اصفهان

6 - دانشگاه امام صادق علیه السلام

دانشگاه امام صادق علیه السلام در سال 1361 هجری شمسی (1983 میلادی و 1402 هجری قمری) در تهران تاسیس شد. هدف اصلی این دانشگاه تلفیق بین علوم اسلامی و علوم انسانی متداول بوده است. مؤسسان این دانشگاه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی با درک شکاف موجود بین حوزه و دانشگاه در صدد تاسیس دانشگاهی برآمدند که تلفیقی از دروس حوزه و دانشگاه را در خود داشته باشد. موضوع جدایی حوزه و دانشگاه از توجهات اصلی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی (قدس سره الشریف) بوده است و ایشان در مقاطع مختلف و در سخنرانی‌ها و وصیت‌نامه خود بارها بر وجود برنامه‌ای استعماری جهت ایجاد گسست بین این دو نهاد تاکید کرده و لزوم پیوند آن دو را گوشزد نموده‌اند.

مؤسسان دانشگاه، ریاست آن را به آیت الله محمد رضا مهدوی کنی از یاران نزدیک امام خمینی رحمه الله و از مبارزان انقلابی که مصائب زیادی را در دوران شاه تحمل کرده و بارها مورد شکنجه و تبعید قرار گرفته بود، سپردند و بدین ترتیب، در گام نخست، نظام علمی دانشگاهی با تلفیقی از دروس معارف اسلامی و علوم متداول انسانی به همراه اجرای اصول تربیتی و اخلاقی حوزه‌های علمیه اجرایی گردید.

در این نظام دانشجویان همزمان با تحصیل علوم اسلامی، علوم متداول انسانی را نیز می‌آموزند. یکی از شاخص‌های دانشگاه امام صادق علیه السلام عدم اختلاط جنسیتی است. بسیاری از خانواده‌های مذهبی در ایران آرزو دارند فرزندشان در دانشگاهی تحصیل کند که محیط آن مذهبی باشد. تلاش مسؤولان دانشگاه نیز بر آن است که این دانشگاه صرفا یک محیط علمی نباشد بلکه جنبه‌های تربیتی نیز در آن لحاظ شود. بر این اساس، دانشگاه به دو بخش برادران و خواهران تفکیک شده است.

مقاطع تحصیلی در هر یک از بخش‌های مزبور شامل موارد زیر است:

مقطع کارشناسی ارشد پیوسته برادران:

1 - الهیات، معارف اسلامی و ارشاد

2 - معارف اسلامی و علوم سیاسی

3 - معارف اسلامی و حقوق

4 - معارف اسلامی و مدیریت

5 - معارف اسلامی و اقتصاد

6 - معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

مقطع دکتری برادران:

1 - الهیات و معارف اسلامی

2 - علوم سیاسی

3 - علوم اقتصادی

4 - حقوق

5 - فرهنگ و ارتباطات

6 - مدیریت

مقطع کارشناسی پردیس خواهران:

1 - معارف اسلامی و علوم تربیتی

2 - فلسفه و کلام اسلامی

3 - حقوق

4 - فقه و حقوق

مقطع کارشناسی ارشد پردیس خواهران:

1 - مدیریتی آموزشی

2 - حقوق خانواده

دانشگاه امام صادق علیه السلام گام بعدی فعالیت خود را بر انجام پژوهش‌های اسلامی - انسانی قرار داد که این فعالیت نیز چند سال پس از تأسیس دانشگاه شروع شده و ادامه دارد.

یکی از اهداف مهم این تلفیق - که شاید بتوان آن را هدف غایی ایجاد دانشگاه امام صادق علیه السلام دانست - تربیت محققانی است که در هر دو حوزه علوم اسلامی و علوم انسانی متداول صاحب نظر باشند. دستیابی به چنین هدف والایی تلاش و زمان زیادی را می‌طلبد که این دانشگاه در طی سال‌های اخیر کوشش زیادی برای تقویت این مبحث داشته است.⁽¹⁾

7 - دانشگاه علوم اسلامی رضوی

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی به همّت و دوراندیشی نماینده ولی فقیه و تولیت فقید آستان قدس رضوی مرحوم آیت‌الله واعظ طبسی رحمه الله در سال 1363 پایه گذاری شد و جامه‌ای نو بر پیکر حوزه علمیه میرزاجعفر و خیراتخان که هر یک دیرینه‌ای افزون بر چهار سده دارند، آراست. اساسنامه این دانشگاه که در جوار حرم حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام واقع شده است، در سال 1374 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و اکنون این دانشگاه با تأکید بر اصالت حوزوی و مدرک رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

مقاطع و رشته‌های تحصیلی

دانشگاه علوم اسلامی رضوی دارای سه مقطع تحصیلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری می‌باشد که هم اکنون مجموعاً 26 رشته تحصیلی در هر سه مقطع است که در جدول زیر نمایش داده شده است. همچنین دانشگاه علوم اسلامی رضوی با مجوز هیئت امنا و تصویب شورای گسترش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گسترش رشته های فعال خود را در دستور کار دارد.

برنامه آموزشی این مقاطع به طور تلفیقی بوده و شامل دروس حوزوی به سبک مرسوم حوزه و دروس اختصاصی و عمومی دانشگاهی می‌باشد. دانشجویان پس از طی هر مقطع افزون بر تخصص در یکی از رشته‌های انتخابی خود، در رشته فقه و مبانی حقوق نیز به تخصص در سطح آن مقطع دست می‌یابند. و این امتیاز در مدرک رسمی فارغ التحصیل قید می‌شودکه «نامبرده کلیه واحدهای رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی را نیز گذرانده است».⁽¹⁾

سوم: آثار قرآنی میان رشته ای

اشاره

آثار قرآنی میان رشته‌ای خارج از کشور ذیل شخصیت های مرتبط معرفی شد، لیکن در اینجا بیشتر به تفاسیر و آثار قرآنی مفسران ایرانی می‌پردازیم.

الف: تفاسیر

تفاسیر قرآن معمولا به دو صورت ترتیبی و موضوعی ارائه شده است که معمولا در آنها به مباحث میان‌رشته‌ای قرآن و علوم پرداخته شده است. البته برخی از آنها کم‌رنگ‌تر به این مسأله پرداخته‌اند، از جمله:

یک: تفاسیر ترتیبی

1 - نخستین تفسیر تربیتی قرآن، حسین میرزا خانی، 1369 ش، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم. یک جلد از این کتاب مشاهده شد.

2 - التفسیر التربوی للقرآن کریم، انوار الباز، 1428 ق، دار النشر الجامعات، مصر، (سه جلدی)

3 - تفسیر القرآن المرتب منهج للیسر التربوی، اسعد احمد علی www.Asaadali8.com

4 - المیزان فی تفسیر القرآن (20 جلد به زبان عربی)، علامه محمد حسین طباطبایی (1281-1360 ش). این تفسیر به روش قرآن به قرآن تنظیم شده و به فارسی، ترکی و انگلیسی نیز ترجمه شده است. ایشان ذیل آیات متعددی به مباحث قرآن و علوم پرداخته از جمله ذیل آیه 200 سوره آل عمران به مباحث قرآن و علوم اجتماعی مفصل پرداخته است.

5 - تفسیر نمونه (27 جلد به زبان فارسی)، آیت ناصر مکارم شیرازی، این تفسیر با گرایش اجتماعی تنظیم شده و به زبان‌های مختلف از جمله عربی، انگلیسی، ترکی، اردو و... ترجمه شده است. ایشان ذیل آیات متعددی به مباحث علوم طبیعی و علوم انسانی پرداخته است.

6 - تفسیر پرتوی از قرآن (6 جلد به زبان فارسی)، آیت الله سید محمود طالقانی. این تفسیر با گرایش اجتماعی تنظیم شده است و اکثر آن در زندان رژیم پهلوی نگاشته شده ولی یک تفسیر کامل برای کل قرآن نیست. ایشان ذیل آیات متعددی به مباحث علوم طبیعی و علوم انسانی پرداخته است.

7 - تفسیر تسنیم (که تاکنون 38 جلد آن منتشر شده است)، آیت الله عبدالله جوادی آملی. این تفسیر با روش قرآن به قرآن و با رویکرد عرفانی و کلامی سامان یافته است. این تفسیر حاصل تدریس استاد در مسجد اعظم قم می‌باشد که پیاده‌سازی و تنظیم شده است. ایشان ذیل آیات متعددی به مباحث علوم طبیعی و علوم انسانی پرداخته است.

8 - تفسیر راهنما (20 جلد به زبان فارسی)، آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی. این تفسیر در حقیقت راهنمای نگارش تفاسیر بعدی است که در نوع خود ارزشمند است.

9 - تفسیر نور (10 جلد به زبان فارسی)، حجت الاسلام والمسلمین محسن قرائتی. این تفسیر با گرایش تربیتی و اجتماعی، نگارش یافته است.

10 - تفسیر قرآن مهر (22 جلد به زبان فارسی)، حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی. این تفسیر با گرایش

تربیتی و اجتماعی نگارش یافته است و ذیل بسیاری از آیات به مناسبت موضوع آیه به مباحث علوم طبیعی همچون کیهان‌شناسی و پزشکی و... پرداخته است و بسیاری از مجلدات آن به زبان عربی، اردو و... ترجمه شده است.

11 - التفسیر الاثری الجامع (تاکنون 5 جلد آن منتشر شده است)، آیت الله محمد هادی معرفت. این تفسیر با گرایش روایی و با استفاده از روایات شیعه و سنی نگارش یافته است. ادامه این تفسیر توسط حجت الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد در حال آماده‌سازی است. آیت الله معرفت ذیل آیه 189 بقره (التفسیر الاثر الجامع، ج 5، ص 85) به مباحث قرآن و علوم به صورت مفصل پرداخته است. همان طور که ذیل آیات کیهان‌شناسی مباحثی را مطرح کرده است.

دو: تفاسیر موضوعی

1 - منشور جاوید

اثر آیت الله جعفر سبحانی و نخستین تفسیر موضوعی به زبان فارسی است که در سال 1401 قمری/ 1359 شمسی تألیفش شروع و تاکنون 14 جلد از آن به چاپ رسیده است. این تفسیر با گرایش عقلی و کلامی تنظیم یافته است.

جلد اول: شامل 24 اصل (همچون: یکتاپرستی، نیکی به والدین و...)

جلد دوم: توحید و ابعاد آن، خداشناسی و براهین ده گانه آن (همچون برهان فطرت، حدوث و...)

جلد سوم: جهاد، هجرت، حق و باطل، هدایت و ضلالت، تفسیر و تأویل، محکم و متشابه و عدالت صحابه از دیدگاه تاریخ

جلد چهارم: بحث گسترده در خصوص نفاق و انسان و بحث اراده و اختیار

جلد پنجم: عصمت و تنزیه انبیاء

جلد ششم: شناخت پیامبر و امام از دیدگاه قرآن، بخشی از سیره پیامبر اسلام

جلد هفتم: ادامه سیره پیامبر اسلام و نگاهی به غزوات آن حضرت

جلد هشتم: توبه، شفاعت، احباط و تکفیر، آگاهی اولیاء الهی از غیب

جلد نهم: معاد و ابعاد آن و تجسم اعمال

جلد دهم: ضرورت بعثت انبیاء و سنت الهی در این باره

جلد یازدهم: قصص انبیاء به گونه‌ای که در قرآن آمده است

جلد دوازدهم: ادامه بحثهای انبیاء تا حضرت مسیح علیه السلام

جلد سیزدهم: اصول جاودان اخلاقی و اجتماعی قرآن، (همچون: یکتاپرستی، نیکی به پدر و مادر، فرزندکشی در آیین جاهلی، مبارزه با فساد جنسی، احترام به جان انسان ها، یتیم داری و...)

جلد چهاردهم: شامل جهاد در اسلام، هجرت در قرآن، حق و باطل در قرآن، اخلاص در عمل و....

2 - مفاهیم القرآن (این اثر به نوعی ترجمه منشور جاوید به زبان عربی است)

اثر آیت الله استاد جعفر سبحانی که در ده جلد به چاپ رسیده و دو جلد اول به قلم آقای جعفر الهادی و بقیه به قلم خود

آقای جعفر سبحانی است و در سال 1400 قمری آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

جلد اول: توحید، فطرت، عالم ذر و براهین اثبات واجب الوجود در قرآن

جلد دوم: حکومت اسلامی و ویژگیهای آن از نظر قرآن

جلد سوم: نبوت، خاتمیت و جهانی بودن رسالت اسلام

جلد چهارم: اجر رسالت، معجزه و شفاعت

جلد پنجم: عصمت، پاسخ به شبهات و تنریه انبیاء

جلد ششم: شناخت صفات جمال و جلال و تفسیر اسماء الله وارد در قرآن به ترتیب حروف الفباء

جلد هفتم: بشارات انبیاء درباره بعثت خاتم الانبیاء و سره پیامبر از آغاز بعثت تا هجرت و پس از آن - که شامل غزوات و معاهدات آن حضرت است - جهاد که جنبه دفاعی دارد و واقعه غدیر خم

جلد هشتم: معاد و پاسخ به سؤالات مربوط به عالم برزخ و جسمانی بودن معاد و تجسم اعمال و اهوال و احوال قیامت

جلد نهم: مثالها و سوگندهای قرآن

جلد دهم: عدل الهی، حسن و قبح عقلی، امر بین الامرین و نفی جبر و تفویض، مصلحت و مقتضیات نظام حاکم و نقش بیعت در حکومت اسلامی، جایگاه اهل بیت علیهم السلام از نظر قرآن و نقش آنان در تفسیر، بحث کوتاهی از تفسیر و مراحل تطور و الوان و انحاء آن در طول تاریخ و مسأله نفی تحریف

3 - پیام قرآن

این اثر محصول کار گروه هفت نفری، شامل محمدرضا آشتیانی، محمدجعفر امامی، عبدالرسول حسنی، محمد اسدی، حسین طوسی، سید شمس الدین روحانی و محمد محمدی، زیر نظر آیت الله ناصر مکارم شیرازی است که مباحث مطرح شده در تفسیر نمونه را استخراج کرده و با نظم و ترتیبی طبیعی، آن را به صورت تفسیر موضوعی در آورده اند. در سال 1408 قمری/ 1366 شمسی آغاز شده و در ده جلد و دو جلد الحاقی در اخلاق تدوین شده است. این تفسیر با گرایش اجتماعی تنظیم شده است و در موارد متعددی به مباحث قرآن و علوم طبیعی و انسانی اشاره دارد.

جلد اول: امکان شناخت و ابزار و موانع آن

جلد دوم: خداجویی و انگیزه های آن و برهان نظم در 21 نشانه در طبیعت

جلد سوم: راههای معرفت خدا و براهین پنجگانه بر اثبات واجب الوجود و ابعاد مسأله توحید

جلد چهارم: صفات جمال و جلال

جلد پنجم: معاد و دلایل امکان و براهین اثبات آن، معاد جسمانی و رد شبهات بر آن

جلد ششم: نشانه های قیامت و عرصات آن و بهشت و دوزخ و مسأله خلود

جلد هفتم: نبوت عامه، عصمت و تنزیه انبیاء و راههای شناخت پیامبران

جلد هشتم: نبوت خاصه و عوامل نفوذ و پیشرفت اسلام

جلد نهم: امامت و ولایت و بررسی دلایل آن و استناد به چهار آیه که به طور مستقیم و 23 آیه که نامستقیم بر آن دلالت دارند

جلد دهم: نظام حکومت در اسلام در پهنه تاریخ

دو جلد الحاقی:

جلد اول: مبانی اخلاق در قرآن

جلد دوم: اخلاق پسندیده و ناپسند در قرآن

4 - معارف قرآن

این مجموعه، حاصل درسهای استاد محمدتقی مصباح یزدی است که برخی به قلم خودش و برخی به قلم شاگردانش به رشته تحریر در آمده است. این تفسیر با گرایش عقلی و فلسفی تنظیم شده است. و در موارد متعددی به مباحث قرآن و علوم طبیعی و انسانی اشاره دارد.

5 - تفسیر موضوعی قرآن کریم

اثر آیت الله عبدالله جوادی آملی. این دوره از تفسیر موضوعی قرآن کریم با گرایشی عرفانی و روش تفسیر قرآن به قرآن است. و در موارد متعددی به مباحث قرآن و علوم طبیعی و انسانی اشاره دارد.

جلد اول: شناخت قرآن و نزول سه گانه آن، اعجاز، رسالت قرآن، جاودانگی و خاتمیت قرآن، تحریف ناپذیری قرآن و فهم قرآن

جلد دوم: مبدأ و معاد، وحی و راههای جهان بینی، دلائل توحید، معیارهای اخلاق، هدف آفرینش و نبوت و عصمت

جلد سوم: وحی و رسالت، خرد و دانش، حیات و ممات از نظر

قرآن

جلد چهارم: وحی و تفکر، علم و عمل، معاش و معاد، برخی از مشاهدات قیامت

جلد پنجم: فطرت، گرایشهای صادق و کاذب از دیدگاه قرآن و راههای تزکیه نفس

جلد ششم: نبوت عامه و سیره انبیاء: آدم، ادریس، نوح، هود، صالح و ابراهیم

جلد هفتم: ادامه سیره انبیاء: لوط، اسحاق، یعقوب، یوسف، ایوب، شعیب، موسی، خضر، لقمان، الیاس، داوود، سلیمان، یونس، زکریا، مریم، یحیی و عیسی

جلد هشتم: سیره پیامبر اکرم در دو بخش: معارف توحیدی، وحی و نبوت و رسالت

جلد نهم: ادامه مباحث نبوت، معاد و نصایح و مواعظ

جلد دهم: مبادی اخلاق در قرآن، مقامات عارفان در نگاه ابن سینا، گزارشی از «رسالة الطیر» فریدالدین عطار

جلد یازدهم: مراحل اخلاق در قرآن، راههای رسیدن به کمال انقطاع و پایان ناپذیری وحدت شهود

جلد دوازدهم: فطرت در قرآن، فطری بودن بینش و گرایش به خدا و دین و اخلاق و عوامل موانع شکوفایی فطرت در انسان

جلد سیزدهم: معرفت شناسی در قرآن، ارکان و مبانی شناخت، میزان منطقی شناخت عقلی، شناخت شهودی و موانع شناخت

جلد چهاردهم: صورت و سیرت انسان در قرآن: شامل بخش 1: صورت آدمی در کتاب الهی (مبادی سه گانه انسان در قرآن)، بخش 2: سیرت الهی انسان در قرآن کریم

جلد پانزدهم: حیات حقیقی انسان در قرآن: شامل بخش 1: ترسیم نهایی انسان بر اساس حکمت نظری و عملی قرآن در سه فصل حیات متألهانه انسان، مرزهای حقیقت و اعتبار در حیات انسان و آموزه های اخلاقی قرآن برای تضمین حیات حقیقی انسان و بخش 2: سیری کوتاه در برخی از نظرات انسان شناختی در دو فصل مبادی لازم در نقد انسان شناسی و صورت پردازی انسان در اندیشه برخی از ارباب مکاتب

جلد شانزدهم: هدایت در قرآن: شامل بخش اول: کلیاتی درباره هدایت، بخش 2: منشأ و مظاهر هدایت خداند، بخش 3: انواع رسالت ها و هدایت های قرآن، بخش 4: راهیابی انسان به هدایت قرآن، بخش 5: مبدأ و مظاهر ضلالت و راه گریز از آن

جلد هفدهم: جامعه در قرآن، شامل بخش 1: کلیات، بخش 2: ساختار جوامع انسانی، بخش 3: اسلام آیین زندگی، بخش 4: جامعه در قرآن، بخش 5: اسلام و جامعه،، موانع و راهکارها و بخش 6: اسلام در جهان معاصر.

جلد هجدهم: ادب توحیدی انبیاء در قرآن: شامل بخش 1: کلیات، بخش 2: بررسی تطبیقی ادب انبیاء

6 - معارف قرآنی

اثر آیت الله محمدهادی معرفت که در طی جلسات تفسیری ماه مبارک رمضان در جمع طلاب از سال 1416 قمری، مطالبی را مطرح کرده و تا آخر عمر وی، ادامه داشته است. این تفسیر با گرایش روایی همراه با بررسی‌های عقلانی تنظیم یافته است. و در موارد متعددی به مباحث قرآن و علوم طبیعی و انسانی اشاره دارد.

دفتر اول: توحید در چهار بعد اساسی: توحید در ذات، توحید در صفات، توحید در افعال و توحید در عبادت

دفتر دوم: پیمان عالم ذر، تجسم اعمال، تجسم اخلاق، عالم برزخ، قالب مثالی، رجعت، تناسخ ارواح و معاد جسمانی

دفتر سوم: مبانی اخلاق در قرآن، جایگاه اخلاق و آفات و موانع

دفتر چهارم: مبانی اقتصاد سالم از دیدگاه قرآن و مسائل اقتصادی مطرح شده در قرآن

دفتر پنجم: ولایت و رهبری از دیدگاه قرآن، جایگاه بیعت، اصل مشورت، جایگاه مردم، آزادی و مسائل مربوط به نظام حکومت اسلامی

دفتر ششم: عصمت و تنزیه انبیاء، تنزیه خاتم الانبیاء، سهو النبی و جز آن

دفتر هفتم: تفسیر آیات ولایت کبرای ائمه اطهار

تذکر: برخی از مجلدات این تفسیر چاپ شده و برخی در دست انتشار است.

7 - فرهنگ قرآنی (کلید راهیابی به موضوعات و مفاهیم قرآن کریم)

فرهنگ قرآنی، اثری از آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی و محققان مرکز فرهنگ و معارف قرآن است که بر طبق حروف الفبا تدوین شده که 24 جلد از آن، توسط بوستان کتاب قم به چاپ رسیده است. این تفسیر بر اساس تفسیر راهنما تنظیم شده که در حقیقت راهنمای تفاسیر بعدی است و در نوع خود ارزشمند است.

8 - قرآن و تربیت (تفسیر موضوعی میان‌رشته‌ای قرآن و علوم تربیتی):

اثر حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی که در شش جلد تنظیم شده است و چاپ اول آن توسط انتشارات تلاوت سازمان تبلیغات اسلامی در سال 1394 صورت گرفت.

9 - تفاسیر موضوعی جدید

این تفاسیر به کوشش محققان مرکز پژوهش‌های قرآن کریم المهدی و با شیوه برون‌قرآنی (شهید صدر) سامان یافته است و توسط انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن آن مرکز منتشر شد.

ب: کتاب های پیرامون قرآن

این قسمت شامل کتب علوم قرآن، روش‌شناسی، قرائت‌پژوهی و... می‌شود که به برخی از مهم‌ترین آنها اشاره می‌کنیم:

یک: علوم قرآن سنتی

1 - التمهید فی علوم القرآن، (1-10) آیت الله معرفت، انتشارات اسلامی. در جلد پنجم و ششم این مجموعه به اعجاز علمی قرآن در حوزه علوم طبیعی و قانون‌گذاری می‌پردازد.

2 - التفسیر والمفسرون فی ثوبه القشیب (دو جلد)، آیت الله معرفت رحمه الله، الجامعة الرضویه العلوم الاسلامیة. ایشان در موارد متعددی به تفسیر اجتماعی قرآن، تفسیر علمی قرآن و... می‌پردازد.

3 - علوم قرآن (2)، اعجاز قرآن در حوزه علوم طبیعی و علوم انسانی، دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

4 - پژوهشی در اعجاز علمی قرآن (2 جلد)، دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی، انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.

دو: علوم قرآن جدید

1 - منطق تفسیر (4) مباحث زبان قرآن و هرمنوتیک، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

2 - زبان قرآن و متدلوژی فهم آن، محمد باقر سعیدی روشن، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

3 - زبان دین و قرآن، دکتر ابوالفضل ساجدی، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله.

سه: روش‌شناسی

1 - مبانی تفسیر فریقین، دکتر فتح الله نجارزادگان، انتشارات سمت.

2 - قواعد التفسیر لدی الفریقین، محمد فاکر میبدی، دارالتقریب.

3 - مکاتب تفسیری، علی اکبر بابایی، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

4 - منطق تفسیر (1)، مبانی و قواعد تفسیر، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

5 - منطق تفسیر (2)، روش‌ها و گرایش‌های تفسیر قرآن، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

6 - منطق تفسیر (3)، روش تحقیق در تفسیر و علوم قرآن، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

7 - منطق تفسیر (5)، قرآن و علوم طبیعی و علوم انسانی، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، انتشارات المصطفی.

8 - روش‌ها و گرایش‌های تفسیر، حسین علوی‌مهر، انتشارات اسوه.

9 - مبانی و روش‌های تفسیر قرآن، عباسعلی عمید زنجانی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

10 - روش‌شناسی تفسیر قرآن، رجبی، بابائی و دیگران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

تذکر: در کتاب‌های روش‌شناسی فوق، در موارد متعددی به روش تفسیر علمی و قواعد و مبانی آن توجه شده و مورد بررسی قرار گرفته است.

ج: مجلات قرآنی

مجله ارائه کننده جدیدترین پیشرفت‌های علمی در حوزه هر دانش است که به صورت مقالات ارائه می‌شود و نشان دهنده رشد علمی

هر کشور به شمار می‌رود. در عصر حاضر مجلات قرآنی در ایران جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. و بعد از انقلاب اسلامی مجلات معتبر (علمی پژوهشی - علمی ترویجی و...) و نیز مجلات علمی تخصصی ایجاد شده است که برخی از آنها به مباحث میان‌رشته‌ای قرآن و علوم پرداخته‌اند.

تذکر

مجلات علمی پژوهشی و علمی ترویجی ایران در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام در شهر شیراز ایران ذخیره سازی و در سایت (www.isc.gov.ir) آن ارائه می‌شود و تحت عنوان ISC خوانده می‌شود که برای همه محققان قابل دسترسی است.

1 - اسلمة المعرفة www.eiiit.org

این مجله زیر نظر «المعهد العالمی للفکر الاسلامی» در زمینه اسلامی‌سازی علوم انسانی بر اساس قرآن فعالیت می‌کند و تاکنون 64 شماره آن منتشر شده است. مدیر مسئول و سردبیر آن طه جابر العلوانی می‌باشد.

این نشریه از تاریخ 01/10/1390 دارای رتبه علمی - ترویجی می‌باشد.

قطع: کتابی

دوره انتشار: دوفصلنامه

تاریخ درج در پایگاه:

03/10/1388

وابسته به:

مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی

شماره ISSN :

تلفن: 7734094-0251

فکس: 7734094-0251

ایمیل: science@quran-journal.com

آدرس: قم، خیابان سمیه، خیابان شهید رجایی، کوچه 4، پلاک 77؛ صندوق پستی 416-37185

مدیر مسئول: دکتر محمد علی رضایی اصفهانی

صاحب امتیاز: دکتر محمد علی رضایی اصفهانی

سردبیر: دکتر محمد علی رضایی اصفهانی

مدیر داخلی: حسن رضا رضایی

دبیر اجرایی: نصرالله سلیمانی - یدالله رضانژاد

ویراستار فارسی: عبدالله غلامی

چاپ و صحافی: کوثر

انتشارات پژوهش های تفسیر و علوم قرآن

برخی از محورها و عناوین مقالات مجله عبارت است از:

قواعد التفسیر التربوی للقرآن الکریم؛ احمد ازرقی / دکتر محمد فاکر میبدی

@@@@@

موضوع: فعالیت‌های قرآنی دانشجویان کشور

قطع: کتابی

دوره انتشار: فصلنامه

وابسته به: جهاد دانشگاهی

تلفن: 66970775-021

فکس: 66485657-021

ایمیل:کaslnameh@isqa.ir

آدرس: تهران، خیابان انقلاب، خیابان قدس، خیابان بزرگمهر، پلاک 95 سازمان فعالیتهای قرآنی دانشجویان کشور

صاحب امتیاز: جهاد دانشگاهی

مدیر مسئول: عیسی علیزاده

سردبیر: دکتر علی منتظری

مدیر داخلی: سید ابراهیم هاشم ورزی

مشاور و کارشناس قرآنی: حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی تقوی

کارشناس اجرایی: عذرا طباطبایی

هیأت تحریریه:

دکتر علی بیات دکتر نجفقلی حیبی دکتر عبدالحسین خسروپناه دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی دکتر مجتبی زروانی دکتر محمدرضا شاهرودی دکتر حسینعلی قبادی دکتر ناصر گذشته دکتر سیدرضا مؤدب دکتر علی منتظری دکتر فرزانه مفتون دکتر محمدعلی مهدوی دکتر مجید معارف دکتر علی نصیری دکتر فتح الله نجارزادگان ویراستار فارسی: مسعود فهامی ویراستار انگلیسی: سید حسین روتین

تذکر: البته برخی مجلات قرآنی دیگر نیز گاهی مقالاتی در زمینه مباحث قرآن و علوم طبیعی و انسانی منتشر می‌کند ولیکن رویکرد اصلی آنها مطالعات میان‌رشته‌ای نیست.

د: دائره المعارف ها

1 - موسوعة اهل البیت الکونیة

این دائرة المعارف در 11 جلد منتشر شده است نویسنده شیخ فاضل الصفار متولد کربلاء 1962 م است که با کمک عده‌ای از محققان (طارق عبادی - خالد منصوری - عقیل جمیل - سید علی مبرقع) این کار بزرگ را ساماندهی کرده‌اند. این دائرة المعارف بر اساس روایات بحارالانوار (جلد 54-63 اسماء والعالم) شکل گرفته است و مباحث کیهان‌شناسی، پزشکی، روان‌شناسی، زیست‌شناسی، گیاه‌شناسی، غذاشناسی و طبیعت شناسی را شامل می‌شود. که بر اساس قرآن، روایات اهل بیت (علیه السلام) و علوم جدید مورد بحث قرار گرفته است.

2 - دائرة المعارف قرآن (مک اولیف) Encyclopaedia of the Quran (JANE DAMMEN MCAULIFFE)

جلد اول تا ششم این دائرة المعارف منتشر شده است و در مقدمه جلد اول خانم جین دمن مک اولیف⁽¹⁾سرویراستار دائرة المعارف توضیحات خوبی در مورد آن داده است.

سرویراستار این دائرة المعارف خانم جین دمن مک اولیف، استاد دانشگاه جرج تاون (آمریکا) است و چهار نفر از قرآن‌پژوهان مشهور غرب او را همراهی می‌کنند؛ یعنی کلودژیلیو از فرانسه، ویلیام گراهام از آمریکا، وداد قاضی از شیکاگو، آندرو رپین از کانادا، و هیئت مشاوران ارشد آن عبارت‌اند از: نصر حامد ابوزید، محمد ارکون، گرهارد بورینگ (آمریکا)، جرالد هاوتینگ (انگلستان)، فِرد لیمهاوس (هلند)، آنگلیکا نویورت (آلمان) و نویسندگان آن، مسلمان و غیرمسلمان از کشورهای مختلف هستند. این اثر قرآنی توسط انتشارات بریل حمایت می‌شود.

در این دائرة المعارف مقالات متعددی در مورد مباحث قرآن و علم وجود دارد از جمله:

«Agreculture and vegetation. » 2001, vol. 1, pp. 40-50. (کشاورزی و نباتات)

Air and wind.« 2001, vol. 1, pp. 51-55. (هوا و باد)

Animal life. « 2001, vol. 1, pp. 93-102. (حیوانات)

Air and wind. «2001, vol. 1, pp. 51-55. (هوا و باد)

Anatomy. «2001, vol. 1, pp. 79-84. t (آناتومی انسان)

Biology as the creation and stages of life. « 2001, vol. 1, pp. 229-232. (بیولوژی در خلقت و مراحل حیات)

«Camel. » 2001, vol. 1, pp. 286-287. (شتر)

«Colors. »2001, vol. 1, pp. 361-365. (رنگ‌ها)

«Community and society in the Qur'a|n. »2001, vol. 1, pp. 367-386. (جامعه و اجتماع)

«Computers and the Qur'a|n. »2001, vol. 1, pp. 391-395. (کامپیوتر و قرآن)

«Cosmology.» 2001, vol. 1, pp. 440-458. ⁽²⁾(کیهان شناسی)

3 - قرآن یک دائرة المعارف، (اولیور لیمن) The Quran: an Encyclopedia (Oliver Leaman)

کتاب «قرآن: یک دایرة‌المعارف» دومین دایرة‌المعارف نگاشته شده توسط مستشرقان پیرامون قرآن‌کریم است که با سرویراستاری پروفسور الیور لیمن ( Oliver Leaman ) در سال 2005 م در آمریکا نوشته شد و در یک جلد به چاپ رسید. گرچه اطلاق دایرة‌المعارف بر چنین کتابی با تسامح همراه است؛ به خصوص آن گاه که در مورد قرآن کریم باشد.

نام: (قرآن: یک دایرة‌المعارف) The Quran: an Encyclopedia

سرویراستار: (الیور لیمن) Oliver Leaman

ناشر: (راتلج) Routledge

شابک: ISBN10: 0-415-32639-7 (Print Edition)

ISBN13: 9-78-0-415-32639-1

چاپ: اوّل 2005 م هم زمان در آمریکا وکانادا

تعداد صفحه: 771 صفحه و 29 صفحه مقدمات.

در این کتاب مقالات متعددی در مباحث میان‌رشته ای قرآن و علم نگاشته شده است از جمله:

Oliver Leaman.p71-81.

Yasien Mohamed.p 156-159

Andrew Rippin.p 159-163

Oliver Leaman.p 451-457.

M. Shamsher Ali.p 571-576.

4 - موسوعة الاعجاز العلمی، فی القرآن الکریم والسنة المطهرة

یوسف الحاج احمد، مکتبة ابن حجر، دمشق، 1424 ق

شامل مباحث: الاعجاز الغیبی، الاعجاز التشریعی، اعجاز علمی فی الانسان، فی الارض، فی البحار، فی الحیوان، فی الطب.

5 - الموسوعة الذهبیة فی اعجاز القرآن الکریم والسنة النبویه

دکتر احمد مصطفی متولی، دار ابن الجوزی، قاهره، 1426 ق.

شامل مباحث: الاعجاز الکونی، فی خلق الانسان، فی خلق الحیوان، فی عالم الحشرات، فی عالم النبات، الطب الوقائی، اللغوی، العددی، فی السنة.

6 - موسوعة الاعجاز العلمی فی القرآن الکریم (القرآن و الکون من الانفجار العظیم الی الانسحاق العظیم)

اسامة علی الخضر، المکتبة العصریة، بیروت، 1430 ق.

شامل: قرآن و علم فیزیک، علم فلک، آفرینش.

7 - الموسوعة العلمیة فی اعجاز القرآن الکریم والسنة والنبویه

شیخ مجدی فتحی السید الدکتور هانی بن مرعی القلینی، المکتبة التوفیقیة، مصر، 2008 م.

ه -: پایگاه های میان رشته ای قرآن و علوم

اکثر پایگاه‌های اینترنتی که در مورد مباحث قرآن و علم شکل گرفته است با نام «اعجاز علمی» نامیده شده است چرا که از طرفی اعجاز علمی قرآن از مهم‌ترین محصولات تفسیر علمی و مورد توجه نسل جوان است و از طرف دیگر برخی پژوهشگران عرب هر گونه تفسیر علمی قرآن را اعجاز علمی می‌دانند. برخی از مهم‌ترین پایگاه‌های قرآن و علم عبارتند از:

1 - موسوعة الاعجاز العلمی فی القرآن والسنة www.55a.net

این سایت در قالب 9 زبان زنده دنیا فعال است. که طبعاً بخش عربی آن معتبرتر از بخش فارسی که عمدتاً ترجمه مقالات عربی است - می‌باشد. مدیر این سایت فراس نور الحق می‌باشد. دارای امکان جستجو و ابعاد مختلفی از اعجاز علمی مانند اعجاز طبی، کیهان‌شناسی، تاریخی، تشریعی، عددی، لغوی، زیست‌شناسی و...

به طور مستقل بحث نموده که پس از ورود به بخش فارسی از صفحه نخست، امکان انتخاب عناوین اصلی می‌باشد. از ویژگی‌های این سایت وجود مقالات فراوان در موضوعات مختلف است.

2 - موقع عبدالدائم الکحیل للاعجاز العلمی فی القرآن والسنة www.kaheel7.com

این سایت یکی از سایت‌های فعال و پرمقاله در رابطه با اعجاز علمی است. و به 3 زبان عربی، انگلیسی و فرانسه فعال است که از صفحه نخست آن امکان ورود به بیش از 10 مجموعه اعجاز علمی «مانند: اعجاز عددی، تشریعی، اعجاز در دریا، اعجاز در زمین و...» می‌باشد. در ضمن بخش ویژه‌ای نیز تحت عنوان «الاعجاز للاطفال» دارد که در آن با مقالات متعددی متناسب با نوجوانان مواجه می‌شویم. و در بخش «الحوار العلمی» نیز مباحث و مذاکرات متعددی با مرکزیت اعجاز علمی قرآن می‌باشد، که تاکنون بیش از 700 مقاله نسبتاً مصل در ارتباط با نمونه‌های اعجاز علمی را در بر دارد. در قسمتی از این سایت امکان دانلود کتاب‌هایی مرتبط با اعجاز علمی قرآن فراهم شده است. و دربخشی از آن فیلم‌های ویدیویی مرتبط با اعجاز قرار دارد. در صفحات پیوستی، صفحاتی مأخوذ از سایت که به معرفی خود پرداخته است، به عنوان نمونه قرار دارد.

3 - الهیئة العالمیة للاعجاز العلمی فی القرآن والسنة www.nooran.org

این سایت، از عناصر رابطة العالم الاسلامی می‌باشد و رسالت خود را پژوهش اعجاز علمی در قرآن و سنت نبوی و بازگو کردن آن برای همه مردم اعلام نموده است. که به 9 زبان «مانند: عربی، فارسی، انگلیسی، ترکی و...» فعال است و بازتاب کننده مباحث مطرح در رابطة العالم الاسلامی است که محل استقرار اصلی آن عربستان سعودی می‌باشد و دارای شعبه‌های متعدد در سایر کشورهاست. در این سایت به حیطه اعجاز علمی در علوم انسانی نیز پرداخته شده و امکان دسترسی به مجله اعجاز علمی - از نشریات رابطة العالم الاسلامی - نیز فراهم شده است.

4 - مکنون الاعجاز العلمی فی القرآن www.maknoon.com

سایت به زبان عربی و دارای مقالات متعددی در رابطه با اعجاز علمی قرآن و البته بیش‌تر در حیطه علوم تجربی - به ویژه طب و نجوم - می‌باشد. و در بخشی از آن برخی از محاضرات دکتر زغلول نجار در ارتباط با اعجاز علمی قرار دارد.

5 - شبکة الاعجاز فی القرآن و السنة www.miracweb.net

این سایت به زبان عربی و دارای مقالات متعدد و متنوعی در رابطه با اعجاز در ابعاد مختلف «مانند اعجاز در طب، آسمان، مخلوقات» و «اعجاز تشریعی» می‌باشد و اخبار اعجاز علمی را نیز پوشش می‌دهد و در برخی مقالات به شبهات علوم تجربی و یا حسی مباحث قرآن پرداخته شده است.

6 - الاعجاز العلمی فی القرآن والسنة www.zelnaggar.com

این سایت عربی، اختصاص به دکتر زغلول نجار دارد. او رئیس

گروه اعجاز علمی قرآن کریم در مجلس اعلای مصر می‌باشد و در این سایت مقالات به مواردی مانند «اعجاز تشریعی، اعجاز تاریخی، اعجاز در زمین، اعجاز در جسم انسان و...» اشاره نمود و در قسمتی از آن به برخی سؤالات در زمینه اعجاز علمی پاسخ داده شده است. زغلول نجار بین اعجاز و تفسیر علمی قرآن فرق می‌گذارد.

7 - افکار علمیة www.afkaaar.com

در این سایت عربی زبان در کنار برخی مطالب علمی با اولویت مباحث طبی، به مباحث پیرامون اعجاز علمی در قرآن نیز پرداخته شده است.

مقالاتی مانند: اعجاز علمی ذکر نام خدا در هنگام ذبح، اعجاز در خلقت اولیه انسان، اعجازعلمی مکه مکرمه، در این سایت می‌باشد.

8 - اسلام، قرآن، اعجاز www.aksharemazhabi.blogfa.com

این سایت به زبان فارسی و حاوی مقالات بسیاری در رابطه با اعجاز علمی قرآن - و عمدتاً در مباحث علوم تجربی - می‌باشد. اعجازعلمی در آیه و «وتقلبهم ذات الیمین و ذات الشمال» در مسأله زخم بستر و یا اعجاز قرآن در مورد عصب‌های پوستی - نساء 56 - و قرآن و زوجیت در شعراء 7 و اعجاز قرآن در مراحل خلقت جنین و... از جمله مقالات موجود در این سایت است.

پایگاه‌های مرتبط با قرآن و علم

اول: سایت‌هایی که مستقیماً به تفسیر علمی و اعجاز علمی قرآن می‌پردازد.

دوم: برخی از سایت‌ها که به صورت فرعی به تفسیر علمی و اعجاز علمی قرآن می‌پردازد.