روز شمار جنگ ایران و عراق آزادسازی سرزمین های ایران جلد 16
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
عنوان و نام پدیدآور : آزادسازی سرزمین های ایران - گام دوم، بستان: اوج گیری ترورهای کور، تشکیل دولت پس از بحران
مشخصات نشر : تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، ۱۳۹۴.
مشخصات ظاهری : ۱۲۰۸ص.: مصور(بخشی رنگی) ،جدول
فروست : روزشمار جنگ ایران و عراق؛ کتاب شانزدهم .
شابک : ۳۸۵۰۰۰ریال978-600-5443-57-8:
وضعیت فهرست نویسی : فیپای مختصر
یادداشت : فهرستنویسی کامل این اثر در نشانی: http://opac.nlai.ir قابل دسترسی است
یادداشت : کتابنامه .
یادداشت : نمایه .
شناسه افزوده : لطف‌الله زادگان، علیرضا، ۱۳۳۶ -
شناسه افزوده : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
شماره کتابشناسی ملی : ۳۷۹۱۱۲۳
روز شمار جنگ ایران و عراق
کتاب شانزدهم
آزادسازی‌سرزمین‌های ایران
گام دوم: بستان
اوج گیری ترورهای کور ؛ تشکیل دولت پس از بحران
15 مهر 1360 تا 30 آذر 1360
علیرضا لطف‌الله‌زادگان
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
عکس
تهیه و نشر: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
زیر نظر شورای تدوین و انتشار روزشمار جنگ:
حسین اردستانی، مهدی انصاری، حمیدرضا فراهانی،
علیرضا لطف‌الله‌زادگان، هادی نخعی
عکس
عنوان........................................ صفحه
پیشگفتار.................................... 17
مقدمه........................................ 19
عنوان............................................. صفحه
15 مهر 1360.................................. 55
16 مهر 1360................................... 91
17 مهر 1360............................... 111
18 مهر 1360............................... 129
19 مهر 1360............................... 141
20 مهر 1360............................... 153
21 مهر 1360............................... 169
22 مهر 1360............................... 187
23 مهر 1360............................... 197
24 مهر 1360............................... 207
25 مهر 1360............................... 217
26 مهر 1360............................... 225
27 مهر 1360............................... 245
28 مهر 1360............................... 257
29 مهر 1360............................... 269
30 مهر 1360............................... 281
1 آبان 1360................................... 287
2 آبان 1360................................... 301
3 آبان 1360................................... 309
4 آبان 1360................................... 321
5 آبان 1360................................... 339
6 آبان 1360................................... 367
7 آبان 1360................................... 385
عنوان.................................................... صفحه
8 آبان 1360.......................................... 397
9 آبان 1360.......................................... 409
10 آبان 1360....................................... 427
11 آبان 1360....................................... 441
12 آبان 1360....................................... 457
13 آبان 1360....................................... 467
14 آبان 1360....................................... 481
15 آبان 1360....................................... 491
16 آبان 1360....................................... 503
17 آبان 1360....................................... 523
18 آبان 1360....................................... 533
19 آبان 1360....................................... 545
20 آبان 1360....................................... 563
21 آبان 1360....................................... 579
22 آبان 1360....................................... 587
23 آبان 1360....................................... 597
24 آبان 1360....................................... 607
25 آبان 1360....................................... 623
26 آبان 1360....................................... 655
27 آبان 1360....................................... 665
28 آبان 1360....................................... 675
29 آبان 1360....................................... 681
30 آبان 1360....................................... 689
عنوان............................................. صفحه
1 آذر 1360..................................... 695
2 آذر 1360..................................... 707
3 آذر 1360..................................... 719
4 آذر 1360..................................... 731
5 آذر 1360..................................... 741
6 آذر 1360...................................... 757
7 آذر 1360...................................... 771
8 آذر 1360...................................... 781
9 آذر 1360...................................... 801
10 آذر 1360.................................. 813
11 آذر 1360.................................. 825
12 آذر 1360.................................. 835
13 آذر 1360.................................. 850
14 آذر 1360.................................. 865
15 آذر 1360.................................. 873
عنوان.................................................... صفحه
16 آذر 1360.......................................... 883
17 آذر 1360.......................................... 899
18 آذر 1360.......................................... 909
19 آذر 1360.......................................... 927
20 آذر 1360.......................................... 937
21 آذر 1360.......................................... 959
22 آذر 1360.......................................... 977
23 آذر 1360.......................................... 991
24 آذر 1360...................................... 1003
25 آذر 1360...................................... 1013
26 آذر 1360...................................... 1025
27 آذر 1360...................................... 1035
28 آذر 1360...................................... 1045
29 آذر 1360...................................... 1057
30 آذر 1360...................................... 1068
عنوان...................................................................................... صفحه
گزارش روزشمار (فشرده اهم مطالب)............................................................. 1079
فهرست راهنما (نمایه).................................................................................. 1167
عنوان............................................................................. صفحه
نقشه فلش‌های حمله خودی عملیات طریق‌القدس............................ 787
فلش پاتک دشمن عملیات طریق‌القدس.................................................... 851
عملیات مطلع‌الفجر - فلش حمله خودی.................................................. 941
نقشه منطقه عقب نشینی عراق عملیات طریق‌القدس................... 1069
شورای نگهبان اعتبارنامه سومین رئیس‌جمهور ایران را تأیید کرد. 70
سخنان امروز آقای هاشمی درباره علت ادعای حمله ایران به کویت و شرایط ایران برای پایان جنگ 72
ربانی املشی دادستان کل کشور...................................................................... 76
سخنرانی مهندس مهدی بازرگان در مجلس..................... 77
درپی ترور انور سادات، مجلس این کشور جانشین موقت وی را انتخاب کرد. 82
محسن رضایی................................................................................. 92
مسعود رجوی........................................................................ 100
مصاحبه وزیر خارجه با خبرنگاران پس از بازگشت از سازمان ملل 101
اعتراض مردم به سخنان روز گذشته مهندس بازرگان 105
تنفیذ حکم سومین رئیس‌جمهور منتخب مردم...... 118
رئیس مجلس: قبل از خروج نیروهای عراقی از خاک ایران حاضر به مذاکره با عراق نیستیم. 125
طه یاسین رمضان................................................................ 126
ملک خالدبن‌عبدالعزیز............................................................. 134
امام خمینی با شرایطی بخشی از اختیارات ولایت فقیه را به مجلس شورای اسلامی واگذار کرد. 144
مراسم تحلیف آیت‌الله خامنه‌ای................................................................ 177
هانیالحسن....................................................................................... 178
حسنی مبارک............................................................................................... 195
آیت‌الله مهدوی‌کنی......................................................................................... 202
نمازجمعه تهران......................................... 212
سفر ملک حسین به عراق............................ 223
سخنان
محسن رضایی درباره آخرین وضعیت سازمان مجاهدین خلق 235
سیدیحیی
(رحیم) صفوی....................................... 238
معرفی ولایتی برای نخست‌وزیری به مجلس............. 249
سعدون
حمادی............................................................ 252
سیدحسین
موسوی تبریزی.................................. 261
دیدار
امام خمینی با مسئولان سپاه.................. 273
سرهنگ
مسعود منفرد نیاکی.............................. 302
تشییع
جنازه غضنفر خاوند................................. 307
آیت‌الله
سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی........... 316
اسحاق
شامیر.............................................................. 319
امام
خمینی.................................................................... 329
اولاف
پالمه................................................................... 336
عبدالرحمن
قاسملو................................................... 341
محمد
بروجردی......................................................... 342
معرفی
میرحسین موسوی برای تصدی نخست‌وزیری به مجلس 345
توضیحات
رئیس دیوان عالی کشور، درباره نارسایی‌های قوه قضائیه 346
سرهنگ
علی صیاد شیرازی............................... 349
دادستان
کل انقلاب: سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ازنظر کمی و کیفی وارد دوره افت سازمانی شده است. 375
گزارش
محسن رضایی از برنامه‌های آینده سپاه 379
محسن
نوربخش........................................................ 380
رحیم صفوی مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی 387
مجلس شورای اسلامی به نخست‌وزیری میرحسین
موسوی رأی مثبت داد................................................................................................. 391
الکساندر هیگ.................................................................................................................................. 393
گزارش فرمانده نیروی زمینی ارتش، درمورد وضعیت جنگ به هاشمی رفسنجانی 398
پاسخ امام خمینی به نامه آیت‌الله شیرازی.......................... 402
توضیحات سخنگوی شورای عالی دفاع درباره تغییرات صورت‌گرفته در نیروی زمینی 403
مصاحبه شیخ‌الاسلام با خبرنگاران...................................................... 420
سیدمحمد غرضی....................................................................................................................... 436
حمله موشکی عراق به اهواز.......................................................................... 441
مجلس به کابینه جدید رأی اعتماد داد..................................... 446
صدام حسین.......................................................................................................................................... 464
صادق طباطبایی............................................................................................................................. 472
برگزاری مراسم 13 آبان در مقابل سفارت سابق امریکا 477
نمازجعه تهران به امامت هاشمی رفسنجانی............... 498
اعلام حمایت صدام از مخالفین ایران......................................... 511
گزارش رحیم صفوی به فرمانده کل سپاه درباره تصمیمات شورای عالی دفاع 527
آندره گرومیکو................................................................................................................................. 553
سخنرانی صدام در جمع نظامیان عراق..................................... 556
دادگاه انقلاب ارتش حکم خود را درباره پرونده دبیرکل حزب ایران اعلام کرد. 568
عبدالمجید معادیخواه........................................................................................................ 570
وزیر نفت و اعلام سیاست‌های نفتی ایران...................... 571
نمازجمعه تهران به امامت موسوی اردبیلی.................... 592
پیام آیت‌الله خامنه‌ای به مردم ایران..................................................... 613
هاشمی: هدف مانور نیروهای واکنش سریع امریکا مقابله با انقلاب اسلامی است. 619
رئیس‌جمهور در جمع عده‌ای از سفرا و کارداران کشورهای اسلامی 661
حسن حبیبی................................................................... 663
تورگورت
اوزال نخست‌وزیر ترکیه؛ هادی منافی وزیر بهداری ایران 679
نمازجمعه
تهران......................................................... 684
مصاحبه
رئیس‌جمهور پس از پایان جلسه شورای عالی دفاع 693
محسن
رضایی: به امام گفتیم پیگیری و نظارت در جبهه‌ها نیست 702
صدام
حسین: ارتش ما درحال‌حاضر قوی‌تر از شروع جنگ است. 703
امام خمینی در دیدار با ائمه جمعه استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد بر لزوم تلاش ائمه جمعه برای حفظ وحدت در جامعه تأکید کردند. 713
امام خمینی رسیدگی به امور جنگ‌زدگان و مستضعفان را از عبادات بزرگ در نزد خداوند دانستند. 725
حبیب‌الله
عسگر اولادی.......................................... 727
عباس
دوزدوزانی و محمدتقی بشارتی.......... 736
سخنان
آقای هاشمی رفسنجانی درباره رشد و توسعه بسیج 748
شاه
حسن دوم پادشاه مراکش............................ 749
عبدالحلیم
خدام............................................................ 750
عزت
ابراهیم و فهد ولیعهد عربستان............ 752
انفجار
بمب در پمپ‌بنزین خیابان ولیعصر 761
آقای
هاشمی رفسنجانی در نمازجمعه تهران: خرابکاران می‌خواهند وانمود کنند که مملکت ناامن است. 763
برپایی نماز جماعت در محل بمبگذاری روز گذشته در خیابان ولیعصر تهران 774
ناخدا افضلی......................................................................................................................................... 777
نمایی از پل سابله بر روی رودخانه سابله........................ 801
بخشی از خسارت‌های واردشده براثر حملات عراق به مناطق مسکونی 815
بازدید میرحسین موسوی نخست‌وزیر، از منطقه عملیاتی طریق‌القدس 844
تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد....................................................................................... 845
مرتضی قربانی.................................................................................................................................... 859
سرهنگ سلیمی................................................................................................................................ 869
نمونه‌ای از آثار حملات عراق به سرپل ذهاب...... 873
آیت‌الله خامنه‌ای رئیس شورای عالی دفاع........................ 879
پیام امام خمینی به شورای عالی قضایی................................ 887
توضیحات آیت‌الله موسوی اردبیلی درباره جرائمی که منجر به صدور حکم اعدام برای افراد گروهک‌ها می‌شود 888
رحیم صفوی اساس راهبرد نظامی عراق را دفاع از سرزمین‌های اشغالی اعلام کرد. 911
رئیس
ستاد مشترک ارتش................................... 943
آیت‌الله
سیدعبدالحسین دستغیب............................. 945
علی شمخانی................................................................. 950
نمازجمعه
به امامت آیت‌الله ربانی املشی..... 951
زکی یمانی وزیر نفت عربستان......................... 974
علی‌اکبر
ناطق نوری و علی‌اکبر ولایتی......... 984
هاشمی رفسنجانی در ملاقات با امام خمینی. 994
آیت‌الله
خامنه‌ای در پایان جلسه امروز شورای عالی دفاع درباره مسائل مطرح‌شده در این شورا توضیحاتی داد. 1052
نمایی از پل حساس سابله.................................. 1068
غلامعلی
رشید.......................................................... 1070
پیشگفتار مقدمه
پس از چند سال تلاش، مراحل مختلف طراحی، تحقیق، تدوین، ارزیابی، ویرایش، آماده‌سازی و تهیه عکس‌ها و نقشه‌های کتاب شانزدهم از مجموعه بزرگ روزشمار جنگ ایران و عراق به پایان رسید و با عنوان آزادسازی سرزمین‌های ایران؛ گام دوم: بُستان؛ اوج گیری ترورهای کور؛ تشکیل دولتِ پس از بحران آماده انتشار شد.
کتاب حاضر 76 روز از دوران جنگ ایران و عراق را در بر می‌گیرد و درمجموع شامل 927 گزارش درباره جنگ و موضوعات مربوط به آن در دوره زمانی 15/7/1360 تا 30/9/1360 است.
برای بهره‌گیری شایسته از کتاب توجه به چند نکته ضروری است:
مقدمه کتاب شامل جمع‌بندی مهم‌ترین موضوعاتی است که در گزارش‌های مختلف در سراسر کتاب بدانها پرداخته شده است.
هرروز از روزشمار به‌منزله یک فصل و شامل چندین گزارش و تفسیر و تحلیل وقایع همان روز است که در پایان آن، فهرست منابع و مآخذ مطالب همان روز درج شده است. همچنین برخی از توضیحات ضروری درباره بعضی گزارش‌ها که در قالب متن روزشمار نمی‌گنجید، در پاورقی یا در ضمیمه پایان همان روزشمار آمده است.
پس از متن اصلی کتاب، چکیده‌ای از مطالب کتاب با عنوان "گزارش روزشمار" درج شده است که شماره‌هایی نظیر شماره گزارش‌های متن کتاب دارد و دستیابی به مطالب موردنظر را آسان می‌کند. در پایان کتاب نیز فهرست راهنمای موضوعی (اعلام) آمده است. همچنین عکس‌هایی از صحنه‌های وقایع و اشخاص ذکرشده در گزارش‌ها، در کتاب چاپ شده است.
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس ضمن درخواست علو درجات برای راویان شهید، از همه کسانی که در مراحل مختلف تحقیق و تدوین و آماده‌سازی کتاب با نویسنده و مرکز همکاری کرده‌اند، ازجمله لیلا ساعی‌منش، سارا اوجاقی، سجاد لطف‌الله‌زادگان (دستیاران تحقیق)، هانیه مرشدی (تنظیم منابع)، زهرا سادات صبح‌گل، زینب سادات موسوی (بانک اطلاعات و عکس) و حسن باقی‌پور (تهیه نقشه‌های منطقه عملیات) سپاسگزاری می‌کند.
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس
اردیبهشت 1394
کتاب 16 روزشمار جنگ ایران و عراق با عنوان آزادسازی سرزمین‌های ایران؛ گام دوم: بُستان؛ اوج گیری ترورهای کور؛ تشکیل دولتِ پس از بحران مشتمل بر 927 گزارش از تاریخ 15 مهرماه 1360 تا 30 آذرماه 1360 به‌مدت 76 روز، تاریخ جنگ اعم از عملیات‌ها و اقدامات نظامی در ابعاد مختلف و رویدادهای غیرنظامی مرتبط با جنگ و تأثیرگذار در توان رزمی دو کشور و پشتیبانی رزمی همچون اقتصاد داخلی و خارجی و سیاست خارجی را در بر می‌گیرد که به‌صورت گزارش‌های روزانه در موضوعات مربوط تنظیم و ارائه شده است.
ازجمله موضوعات مطرح در این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد که در این کتاب به‌طور مفصل به آنها پرداخته شده است:
عملیات طریق‌القدس، اقدامات دشمن علیه مناطق مسکونی، توسعه سازمان رزم سپاه، افزایش میزان پناهنده‌شدن نظامیان عراقی به ایران، ادعای تبلیغاتی عراق مبنی‌بر اقدام ایران در کشتن اسرای آن کشور، عملکرد گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین و سایر شهرها و در رأس آنها حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پیوند این دو تشکیلات و سیر آن، شرح روابط عراق با کشورهای شوروی، فرانسه، یونان، کویت و اردن و بررسی کمک این کشورها به عراق، تلاش‌های انجام‌شده برای برقراری صلح و مواضع ایران و عراق، بررسی اجمالی اقتصاد ایران، نگاهی به عملکرد اوپک و ادعای بحرین درباره دستگیری افراد مسلح مرتبط با ایران.
عملیات طریق‌القدس
در این دوره، عملیات طریق‌القدس با هدف آزادسازی شهر بستان و رفع تهدید از شهر سوسنگرد و همچنین آزادسازی سرزمین‌های غرب سوسنگرد با شرکت یگانهای سپاه و ارتش در تاریخ 8/9/1360 انجام شد.
در این عملیات 5 تیپ به استعداد 29 گردان از سپاه و 3 تیپ از ارتش به استعداد 14 گردان
شرکت داشتند که نیروهای پیاده سپاه به‌عنوان یگانهای هجومی و نیروهای ارتش به‌عنوان یگان پشتیبان به اجرای مأموریت پرداختند.
اهداف پیش‌بینی‌شده در این عملیات عبارت بودند از:
انهدام بیش از یک لشکر از استعداد دشمن.
نزدیکی به مرز و آزادشدن بستان، غرب سوسنگرد، شمال نیسان و بیش از 100 روستا.
قطع ارتباط نیروهای دشمن بین منطقة دزفول - جفیر - اهواز.
امکان پدافند با استعداد اندک پس از رسیدن به هور و فراهم‌شدن زمینة اجرای عملیات برون‌مرزی.
مانور عملیات شامل 2 طرح اصلی و فرعی بود؛ در مانور اصلی 2 تیپ سپاه و یک تیپ ارتش و یک گردان مکانیزه در شمال کرخه و منطقه چزابه مانور احاطه‌ای اجرا می‌کردند و در تلاش فرعی 2 تیپ از سپاه و 2 تیپ از ارتش با 3 محور در حمایت از تلاش اصلی و تأمین منطقه جنوبی عملیات به اجرای مانور جبهه‌ای از جنوب کرخه تا شمال نیسان با هدف آزادسازی شهر بستان و غرب سوسنگرد می‌پرداختند.
در این عملیات سپاه راهکار ابتکاری و درعین‌حال پرخطری را برای عبور نیروهای خودی از تپههای رملی منطقه چزابه در شمال بستان برای دورزدن دشمن از جناح شمالی عملیاتی پیشنهاد داد که اصلی‌ترین عامل پیروزی نیروهای خودی بر دشمن بود. این عملیات از 16 مهر در دستور کار سپاه و ارتش قرار گرفت و در تاریخ 8/9/1360 به اجرا درآمد و پس از 6 روز با موفقیت نسبی و در روز 30/9/1360 با عقب‌نشینی ارتش عراق به جنوب رودخانه نیسان با موفقیت کامل پایان یافت. خلاصه‌ای از این عملیات بدین شرح است:
براساس طرح عملیاتی کربلای1 از تاریخ پانزدهم مهر، اجرای این عملیات در دستور کار سپاه و ارتش قرار گرفت و پس از بحث و گفتوگوهای فراوان درباره طرح مانور پیشنهادی سپاه مبنی‌بر احداث جاده در منطقه رملی، طراحان عملیاتی سپاه برای پرهیز از مقابلة رودررو در همه جبهه‌ها با نیروهای عراقی و تضمین پیروزی عملیات، اجرای عملیات در منطقه شمالی را برای دورزدن نیروهای عراقی و رسیدن به عمق دشمن پیشنهاد کردند که احداث جاده از شمال منطقة عملیاتی (منطقه رملی) برای تحقق این امر از تاریخ شانزدهم آبان‌ماه شروع شد و پس از 20 روز در ششم آذرماه پایان یافت. این جاده 18 کیلومتر طول و 7 متر عرض داشت. دراینحال یک گروه بررسی‌کننده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در نامهای به فرماندهی نیروی زمینی، سرهنگ علی صیاد شیرازی، با تحلیل تاکتیکی و برشماری نقاط ضعف و قوت، طرح عملیاتی تک به مواضع مستحکم دشمن را با شکست صددرصد یا تلفات و ضایعات تصورنشدنی برای نیروهای خودی پیش‌بینی کرد. در این بررسی، کارشناسان نیروی زمینی اجرای عملیات نیروهای سپاه در شمال منطقه عملیاتی را قوت اصلی عملیات و راهکار حل مشکل کل
عملیات نامیدند، اما عملیات را حتی درصورت پیروزی قطعی و کامل فاقد مزیت تاکتیکی برای نیروهای خودی اعلام کردند. چند روز بعد، علی صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، گروه بررسی‌کننده را از کیفیت‌های رزمی جدیدی که در عرصه‌های نبرد بروز کرده است، آگاه ساخت و اعلام کرد که برخی کیفیت‌های رزمی کلاسیک در میدان جنگ کارایی ندارند.
در دوم آذرماه، نامهای سری از مدیریت کل ارتش عراق به یگانهای عراقی ارسال شد که در آن به اجرای عملیات ایرانیان در جبهه بستان با هدف تصرف جاده تعاون (جاده بستان - چزابه که محور شمال و جنوب نیروهای عراقی را در داخل خاک ایران به هم متصل می‌کرد) اشاره و قراین و شواهد این حمله ارائه شده بود، اما درباره احداث جاده در شمال منطقه عملیات و اجرای مانور در این منطقه مطلبی ذکر نشده بود.
در پنجم آذرماه، آخرین تغییرات مانور باتوجه‌به پیشنهاد سپاه مبنی‌بر اجرای مانور در منطقه چزابه مورد توافق کلی قرار گرفت.
روز بعد، دوباره نامهای ازسوی تیپ26 ارسال شد که در آن درخصوص اجرای عملیات نیروهای ایرانی، اهداف این عملیات و یگانهای عمل‌کننده اطلاعات دقیقی داده شده بود. در این نامه همچنین باتوجه‌به اطلاعات در عمق و قراین موجود در منطقه، اجرای عملیات توسط نیروهای ایرانی در آینده نزدیک پیش‌بینی و برای 3 روز به یگانهای عراقی مستقر در منطقه اعلام آماده‌باش شده بود. در این نامه همچنان به اجرای تک در جبهه شمالی (چزابه) اشاره‌ای نشده بود و این نشان می‌داد که نیروهای عراقی باوجود داشتن اطلاعات دقیق در جنوب منطقه عملیاتی، همچنان درباره اجرای عملیات در منطقه چزابه در غافلگیری به سر می‌بردند.
در هفتم آذرماه، روز و ساعت عملیات اعلام شد. در همان روز، سرهنگ صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، آخرین هماهنگی‌ها را انجام دادند و در نامهای به یگانهای عملیاتی توصیه‌های لازم را یادآور شدند. در نامة سرهنگ صیاد شیرازی بر مواردی ازجمله اینکه فرماندهی یگانهای هجومی برعهده سپاه و مسئولیت پشتیبانی به‌عهده یگانهای ارتش و یگانهای در خط می‌باشد و همچنین حفظ مناطق پاکسازیشده تأکید شده بود. فرماندهی سپاه نیز ابلاغ کرد که فرماندهی عملیات برعهده غلامعلی رشید است و نکاتی را نیز درباره برخی تصمیمات اتخاذشده، به‌ویژه هماهنگی‌های آمادی و پشتیبانی متذکر شد.
نیروهای عمل‌کننده سپاه در محور شمالی عملیات چند ساعت قبل از زمان مقرر برای اجرای عملیات در زیر باران شدید برای خنثی‌کردن و پاک‌سازی میادین مین و همچنین برای نزدیک‌شدن به خط لجمن حرکت خود را آغاز کردند.
نیروهای عمل‌کنندة سپاه در محور تک اصلی در شمال منطقه عملیاتی که از چند ساعت قبل در خط مستقر شده بودند، در جبهه‌های الله‌اکبر، صالح‌حسن و حمودی عاصی به‌سرعت به
عمق پیشروی و در قسمت خاکریز عصایی نیز مواضع دشمن را درهم شکستند و با نفوذ به این خاکریز مهم در کمتر از 2 ساعت آن را تصاحب کرده، به پاک‌سازی منطقه پرداختند.
با شکسته‌شدن خاکریز عصایی‌شکل بخشی از نیروهای عمل‌کننده از شمال به پشت آن سرازیر شدند. در محور شمالی عملیات، باوجود پیشروی‌های سریع اولیه، نیروهای عمل‌کننده به‌دلیل پیچیده‌بودن منطقه رملی در انتخاب مسیر دچار اشتباه شدند، ولی توانستند با بهره‌گیری از آتش دهانه توپخانههای دشمن بار دیگر مسیر پیشروی به عمق دشمن را باز یافته، به‌طرف هدف پیشروی کنند. در ساعت 2:30، نیروهای یک گردان از تیپ14 امام حسین(ع) توپخانه ارتش عراق مستقر در دارالشیاع را تصرف کردند و 19 قبضه توپ 152 و 130 میلی‌متری به غنیمت گرفتند.
در ادامه، بخش دیگری از نیروهای خودی با پیشروی به عمق، باوجود پیچیدگی‌های مسیر و نبود شاخص توانستند، جاده چزابه - بستان را مسدود کنند و بدین‌ترتیب محور مواصلاتی شمال به جنوب دشمن در این محور قطع شد و همه اهداف ازپیش تعیین‌شده محقق گردید. در محور جنوبی عملیات، در محور دهلاویه، خط اول دشمن شکسته شد، ولی به‌دلیل آنکه دشمن حمله نیروهای خودی را از این محور پیش‌بینی کرده و تمهیدات لازم را اندیشیده بود، ادامة پیشروی، بیش از این در این جبهه میسر نشد. تلاش نیروهای خودی برای پیشروی از محور جادة آسفالتة سوسنگرد به‌سمت بستان نیز مؤثر واقع نشد و در درگیریهای صورت‌گرفته، دو طرف به‌ویژه عراقی‌ها تلفات زیادی را متحمل شدند. در محور جنوبی دهلاویه؛ یعنی محور سویدانی، نیروهای هجوم کننده تا ساعت 04:00 صبح موفق به شکستن خط دشمن و نفوذ به عمق 4 کیلومتری شدند و پل الوان را نیز تصرف کردند، ولی به‌دلیل فشار دشمن مناطق متفرقه را رها کرده، در غرب روستای مگاصیص مستقر شدند.
بدین‌ترتیب، نیروهای خودی در شمال منطقه عملیاتی با نفوذ به عمق منطقه دشمن، تصرف توپخانه عراقی‌ها و تسلط بر تنگه چزابه به همه اهداف خود دست یافتند، ولی در جنوب، باوجود شکستن خط دشمن و پیشروی نتوانستند همة مناطقی را که تصرف کرده بودند حفظ کنند و درمجموع، در محور دهلاویه 5 کیلومتر، در محور مگاصیص تا غرب روستای مگاصیص و در محور دغاغله با 3 کیلومتر پیشروی در پشت خاکریزهای اولیه دشمن یا خاکریزهایی که احداث کردند، مستقر شدند.
در روز دوم، تصمیم‌گیرندگان عملیات بر آن شدند تا تیپ14 امام حسین(ع) و تیپ امام سجاد(ع) از سپاه با پشتیبانی تیپ3 لشکر92 و توپخانه این لشکر منطقة حدفاصل رودخانة کرخه تا رودخانه سابله و همچنین مسیر بستان، پل سابله را تصرف و تأمین کنند.
از ساعت 09:00 روز دوم عملیات (9/9/1360)، نیروهای خودی برای اجرای مأموریت واگذارشده پیشروی به‌سوی اهداف را آغاز کردند. نیروهای سپاه در مدت کوتاهی، 2 پل
موجود در منطقة ابوچلاچ و مقر فرماندهی تیپ26 را به تصرف درآوردند. که درنتیجه آن سیستم فرماندهی دشمن به‌هم ریخت. در جنوب این منطقه نیز نیروهای سپاه از محور کرانه‌های کرخه و جاده آسفالته سوسنگرد - بستان برای تصرف و پاک‌سازی منطقه موردنظر و تصرف بستان وارد عمل شدند. فرماندهان عراقی که عقبه آنها ازطرف چزابه و پل‌های موجود در منطقة ابوچلاچ بسته شده بود، تصمیم بر تقویت و حفظ پل سابله در جنوب منطقه درگیری گرفتند تا با حفظ آن پل‌ها امکان خروج امکانات و نیروهای بستان را فراهم کنند، ولی تلاش نیروهای 25 کربلا و تیپ2 لشکر16 زرهی این مقاومت را درهم شکست و نیروهای خودی توانستند با حدود 9 کیلومتر پیشروی و پاک‌سازی، شهر بستان را به تصرف درآورند و بدین‌ترتیب، علاوه‌بر زمینهای شمالی رودخانه کرخه که روز گذشته آزاد شده بود، منطقه حدفاصل رودخانه کرخه و سابله نیز آزاد شد.
در این روز نیروهای عراقی در محور سویدانی - دغاغله و همچنین چزابه، 2 پاتک سنگین انجام دادند که هر دوی آنها دفع شد. این پاتک‌ها در روز بعد به‌خصوص در محور تنگه چزابه نیز ادامه یافت که با واردآمدن تلفات فراوان به نیروهای مهاجم پایان یافت.
در آخرین ساعات روز دوازدهم آذرماه واحدهای شنود پیام‌هایی از یگانهای عراقی دریافت کردند که از آماده‌باش یک یگان عراقی برای حمله به مواضع نیروهای ایرانی حکایت می‌کرد، ولی محل اجرای مانور یگان عراقی نامشخص بود. در اولین ساعات روز سیزدهم سمت تک عراقی‌ها کشف و عبور آنان از پل رودخانة سابله برای ورود به منطقة شمال سابله مشاهده شد. با پیش‌آمدن این وضعیت نیروهای موجود در منطقه به مقابله با نیروهای عراقی برخاستند و باوجود غافلگیری اولیه، با کمک آتش دقیق توپخانه توانستند آن بخش از نیروهای دشمن را که از پل سابله به‌سمت شمال عبور کرده بودند، منهدم و مجبور به عقب‌نشینی کنند و در ادامه، نیروهای خودی با هدف قراردادن چندین تانک و نفربر مهاجمان در روی پل، امکان عبور آنها را به‌سمت شمال قطع کردند و سپس با پیشروی به‌سمت جنوب پل سابله، به پاک‌سازی منطقه پرداختند و پس از 4 ساعت در شمال همان پل مواضع ایجاد کردند. 22 روز پس از آزادسازی شهر بستان و درحالیکه فرماندهی سپاه پاسداران یک طرح عملیاتی برای آزادسازی منطقه بین رودخانه سابله و نیسان آماده کرده بود، ارتش عراق در یک اقدام ازپیش طرح‌شده نیروهای خود را از این منطقه عقب برد. وسعت منطقه‌ای که عراقی‌ها از آن عقب‌نشینی کردند بیشتر از محدوده‌ای بود که نیروهای ایرانی آن را در عملیات اصلی هشتم آذرماه آزاد کرده بودند. کارشناسان نظامی بر این باورند که نداشتن مزیت نظامی، نیاز به پدافند و مهم‌تر از همه در محاصره بودن منطقة موردنظر، عراق را بر آن داشت بدون صرف هزینة گزاف برای حفظ این منطقه آن را تخلیه کند، زیرا این منطقه از غرب به هورالعظیم و از شمال و شرق به نیروهای خودی منتهی می‌شد و امکان تردد و پشتیبانی نیروها فقط از جنوب میسر بود.
در این دوره همانند دوره‌های قبل، عراق حملات هوایی، موشکی و توپخانه‌ای خود را به مناطق شهری و غیرنظامی ادامه داد. این مناطق باتوجه‌به دوری و نزدیکی از محل استقرار سلاح‌های دورزن و همچنین باتوجه‌به شدت آسیب موردنظر، در برنامه تجاوز عراق قرار گرفت. نیروهای عراقی درمجموع در این 76 روز شهرها و اماکن مسکونی ایران را در 139 مرحله(1)هدف قرار دادند که دراین‌میان شهرهای استان خوزستان همچون آبادان، اهواز، دزفول و سوسنگرد باتوجه‌به حساسیت جغرافیایی، نظامی و همچنین سهولت عراق در هدف قراردادن آنها بیشترین حجم تجاوزات عراق را متحمل شدند که البته شهرهای اهواز، سوسنگرد و دیگر مناطق مرزی پس از عملیات طریق‌القدس و بازپس‌گیری مناطق اشغال‌شده و دورشدن عراقی‌ها، از تیررس توپخانههای عراقی خارج شدند.
ازجمله شهرهایی که هدف بیشترین تجاوزات غیرزمینی عراق قرار گرفت، آبادان بود. این شهر که به‌دلیل نزدیکی به عراق در تیررس انواع ادوات دورزن عراق همچون توپخانه و خمپاره قرار داشت، در این دوره 44 مرتبه هدف حمله واقع شد و پس از آن شهرهای دزفول 23 مرتبه، اهواز 16 مرتبه و سوسنگرد 14 مورد آماج حملات توپخانه‌ای، موشکی و بمباران هواپیماهای دشمن واقع شدند.
طبق آمارها، در حملات عراق به شهرها، آبادان 2 برابر بیشتر از شهر دزفول هدف حمله واقع شد، ولی خسارات و تلفات واردشده در دزفول بیشتر بوده است، طوری‌که در حملات عراق به شهر آبادان 24 تن شهید و 176 تن زخمی شدند، ولی در 23 حمله انجام‌شده به دزفول، 87 تن شهید و 215 تن زخمی شدند. طبق آمار، شهدای این شهر حدود 5/3 برابر و آمار مجروحین حدود 30 درصد بیشتر از آبادان بوده است و این اختلاف آمار از تفاوت حملات عراق به این دو شهر نشئت می‌گیرد. بدین‌ترتیب که توپخانههای عراق و خمپاره‌اندازها، شهر آبادان را روزانه و تقریباً بدون هدف و با سهمیة مشخصی هدف قرار می‌دادند و در مقاطعی بر شدت این حملات می‌افزودند، ولی شهر دزفول را با هواپیما، توپخانه و پرتاب موشک به‌طور هدفمند و حساب‌شده هدف قرار می‌دادند. پس از این دو شهر، بیشترین آسیب‌ها به اهواز وارد شد و در 16 حمله هوایی، موشکی و توپخانه‌ای به این شهر 23 تن شهید و 140 تن زخمی شدند. دراین‌میان، شهر ایلام یک استثناست، زیرا در این دوره فقط 2 بار آن هم در هجدهم مهر و هجدهم آذرماه هدف بمبهای هواپیماهای عراقی واقع شد و در شمار شهرهایی قرار می‌گیرد که کمترین تعداد حملات به آن شده است، ولی در همین دو مرتبه علاوه‌بر خسارت‌های فراوان مالی و تخریب بخش‌هایی از شهر، 26 تن از مردم این شهر شهید و 110 تن نیز زخمی شدند.
1) به این دلیل کلمه "مرحله" انتخاب شده است که برخی مناطق که در طول یک روز چند بار هدف قرار گرفته‌اند، در یک خبر جمع‌آوری و ارائه شده‌اند و درحقیقت دفعات تجاوز عراق بسیار بیشتر از 139 مرتبة ذکرشده است.
بعد از اجرای موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) و اقدام سپاه در به‌کارگیری منسجم و حساب‌شدة نیروهای داوطلب مردمی، این ایده در مسئولان سپاه بیشازپیش مورد توجه قرار گرفت که با سرمایه‌گذاری بیشتر در آموزش نیروهای داوطلب بسیجی و سازمان‌دادن آنها توان رزمی را به‌گونه‌ای افزایش دهند که موازنه قوا به سود نیروهای جمهوری اسلامی ایران سنگینی کند.
بنابراین، سپاه برای تأمین نیروهای مورد نیاز جنگ دو اقدام اساسی انجام داد: اعزام نیرو و راه‌اندازی ستادهای عملیاتی در مناطق. برای برآورده‌شدن هدف اول، سپاه که در آن زمان فاقد مربی، تجهیزات و اماکن آموزش کافی برای نیروهای داوطلب بسیجی بود، درصدد تأمین آنها برآمد. توافق با فرماندهی نیروی زمینی ارتش برای واگذاری برخی پادگان‌ها به سپاه جهت آموزش نیروهای داوطلب بسیجی، تلاش برای بهبود تشکیلات سپاه و انطباق آن با وضع موجود به‌منظور رفع نیازمندی‌های اساسی جنگ ازطریق فعال‌سازی و تقویت واحد آموزش و واحد بسیج از راهکارهایی بود که فرماندهی سپاه دنبال می‌کرد.
فرماندهی سپاه در آن زمان جذب، آموزش و اعزام 10 تا 12 هزار نیروی داوطلب بسیجی در هر ماه را جزء اهداف اصلی واحد اعزام نیرو اعلام کرد.
از سوی دیگر، سپاه در بُعد عملیاتی نیز باتوجه‌به تحولات صورت‌گرفته که منجر به عملیات ثامن‌الائمه(ع) و تداوم آن تا عملیات طریق‌القدس شد، نیاز به تعریف جدیدی از وضعیت سازمانی خود در راه‌اندازی ستادهای عملیاتی مناطق برای تقسیم امکانات، برآورد و تخصیص نیرو، تعیین اولویت مناطق عملیاتی، برآورد عملیاتی، طرح‌ریزی کلی عملیات و... داشت.
هم‌زمان با این تغییرات و تحولات، گردان‌های عملیاتی سپاه نیز که تلاش و عملکرد موفقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع) داشتند و ظرفیت نیروی آنان فراتر از یک گردان بود، به رده سازمانی تیپ ارتقا یافتند و پیامد این امر شرکت 4 تیپ عملیاتی با اسامی و شماره‌های جدید با نامهای تیپ14 امام حسین(ع)، تیپ31 عاشورا، تیپ25 کربلا و... در عملیات طریق‌القدس بود. سردار غلامعلی رشید دراینباره منشأ ایده تبدیل گردان‌ها را به تیپ این‌گونه بیان می‌کند: «ما در روز عملیات ثامن‌الائمه(ع) احساس می‌کردیم اینها توان تیپ دارند، اینها توانایی یک تیپ دارند، منتها اسم تیپ نبود، ولی میزان مشارکتشان [درحد تیپ بود و] درست با تیپ‌های ارتش ادغام شدند؛ یعنی احمد کاظمی آمد با تیپ2 لشکر77 با کهتری ادغام شد که او 3 گردان داشت، این هم 3 گردان. مثلاً حسین خرازی با تیپ1 لشکر77 [که] فرمانده تیپش فرمنش [بود]. او هم مثلاً 3 گردان آورد، او هم 3 گردان که حالا باز هرکدام یک گردان برای احتیاط داشتند. اسدی و قربانی هم همین‌طور با تیپ1 لشکر این تیپ3 بود. در محور تیپ1 لشکر77 در محور ارتش در ایستگاه 7 ادغام شدند. حالا عساکره هم در محور ماهشهر بود. او هم یکی دو گردان داشت
که با تیپ37، [ادغام شدند.] ما احساس کردیم بعد از این عملیات ثامن‌الائمه(ع) می‌شود یک اسمی به نام تیپ گذاشت به یگانهای سپاه. که من یادم هست خود شهید کاظمی می‌گفت من هنوز حکم تو را دارم که تو به من گفتی فرمانده تیپ8 نجف.
علاقه‌اش را از خودش پرسیدم، گفت: "من نجف‌آبادی هستم مثلاً ما بشویم 8 نجف." گفتم: "نجف‌آباد که نمی‌شود، نجف اشرف مثلاً این‌جوری". یعنی این اسامی هم عشق و علاقه خودشان بود. مثلاً امام حسین(ع)؛ منتها من و شهید باقری اصرار داشتیم عدد انتخاب کنیم، یعنی یک صبغه نظامی به آن بدهیم. نگاه می‌کردیم به ارتش خودمان دیدیم اعداد 92، 82 [است]. گفتیم اعداد بالاست نزدیک 100 است. ارتش عراق را بهتر پسندیدیم 1، 2، 3 و... همین‌طوری 12؛ منتها باز با شهید باقری بحث می‌کردیم، گفتیم درست نیست از یک شروع کنیم، بیاییم تا عدد پنجاه را قبول کنیم و برای اسامی یگان‌ها تا پنجاه بازی کنیم. همین مثلاً 14 امام حسین(ع)، 8 نجف، 25 کربلا، مثلاً 7 ولی عصر(عج). اعداد را بین یک تا 50 تلاش می‌کردیم انتخاب کنیم.»
منشأ همه این تحولات اقبال عمومی در اعزام به جبهه‌های جنگ و کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم برای کمک به جنگ پس از عملیات پیروز و روحیه‌بخش ثامن‌الائمه(ع) بود.
استقبال مردم برای حضور در جبهه‌ها از یک‌سو و نبود آمادگی کافی برای آموزش و سازماندهی این نیروها ازجمله عواملی بودند که سبب شدند اعزام مشمولان عادی کمتر از دیپلم متولد 1338 به‌دلیل استقبال مسئولان دوره قبل (1337) برای حضور در پادگان‌های آموزشی به تعویق بیفتد. همچنین اداره وظیفه عمومی ژاندارمری با بی‌نظیرخواندن استقبال داوطلبان مشمول خدمت زیر پرچم و اعلام اینکه به مشمولان دیپلمه و فوق‌دیپلم متولد سالهای 1338 تا 1341 - که قبلاً فراخوانی شده بودند - نیاز ندارد، تاریخ اعزام آنها را از 18 آبان به‌مدت یک ماه به تعویق انداخت.
دراین‌میان، حضور مشتاقانه مردمی که داوطلبانه و بدون هیچ الزام قانونی برای حضور در جبهه‌ها تمایل داشتند نیز وجود داشت و از آنجایی که سپاه و سازمان بسیج مسئول جذب، آموزش و سازماندهی آنها بودند، این ارگان نیز به‌نوعی دچار غافلگیری شد. نامه‌های درون‌سازمانی سپاه به‌خوبی گویای این امر است که به برخی از آنها اشاره می‌شود. در پانزدهم آبان، واحد عملیات منطقه8 به واحد طرح و برنامه این منطقه اعلام کرد که نیروهای محصل را به شهرهای خود عودت دهند و به شهرها نیز اطلاع دهند که نیروی محصل به جبهه‌ها اعزام نکنند.
این واحد همچنین در سیزدهم آبان‌ماه به طرح و برنامه مرکز اعلام کرد که به‌هیچ‌وجه نیرو به جنوب اعزام نکنند.
مسئول واحد آموزش سپاه منطقه9 نیز به مسئول واحد آموزش مرکز اعلام کرد که به‌علت استقبال بیش‌ازحد مردم خوبمان، از اعزام آن ها به‌علت تکمیل ظرفیت پادگان‌های آموزشی به این منطقه خودداری کنند.
ازاین‌رو، فرماندهی سپاه در نامهای به فرماندهان مناطق نه‌گانه طرح نوبت‌دهی برای داوطلبان را ابلاغ کرد. در نامه محسن رضایی آمده است: «از آنجا که مراجعه مردم امام زمانی ما برای اعزام به‌شدت ادامه دارد، تقاضا می‌شود از برادران مراجعه‌کننده، برای آموزش و یا اعزام ثبت‌نام کرده و آنها را به موعدی در آینده وعده بدهید تا در صورت لزوم از آنها دعوت شود»
سخنان آقای هاشمی رفسنجانی نیز بیانگر حضور گسترده مردم در جبهه‌های جنگ است. وی در نماز جمعه هفدهم آبان‌ماه ابعاد و زوایای گوناگون حضور داوطلبانه مردم را بازگو کرد. بخش‌هایی از سخنان وی به این شرح است: «یک سال و اندی از جنگ می‌گذرد، مردم معنای جنگ را فهمیده‌اند و آثار جنگ را دیده‌اند، شهیدها، معلول‌ها، خسارت‌ها را هم دیده‌اند. دیگر چیز احساسی نمی‌تواند باشد؛ یعنی هرکس الآن درباره جنگ اقدامی می‌کند و قضاوتی کند این سخن سنجیده و منطقی است. [مسئولین] اشاره کردند که ما برای پایان‌دادن به جنگ نیاز به یک تعداد نیروی تازه‌نفسِ ورزیده داریم، یک چیز این‌جوری یکی دو هفته پیش اعلام کردند، موجی که براثر این دعوت جامعه ما را گرفته واقعاً باارزش است و واقعاً امیدوارکننده. ... این‌قدر استقبال شده و دارد فشار می‌آید روی مراکز اعزام که برای ما غیرقابل قبول بوده که این همه مردم آمادة جنگ باشند، من شخصاً روزانه ده‌ها مورد مراجعه دارم ازطرف ائمه جمعه، سپاه و بسیج و مسئولان سطح بالا که به مردم بگویید این‌قدر به ما فشار نیاورند، ما به اندازه‌ای که نیرو لازم داریم خودمان رفته‌رفته از میان شما می‌بریم. یکی از دوستان دیشب آمده بود و می‌گفت بچه‌ها دیگر حاضر نیستند مدرسه بروند. این‌قدر فشار آورده‌اند به ما، می‌گویند که حالا که اجازه داده‌اند به ما، چرا نمی‌گذارید ما برویم. در تبریز وقتی که آیت‌الله مشکینی اعلام کردند و امکانات اعزام‌کننده‌ها محدود بود، مردم با بیل و... آمده‌اند دم پادگان و می‌گویند که ما را ببرید آنجا که لااقل سنگر بکنیم، اگر تفنگ ندارید ما می‌آییم آنجا کارهای پشت جبهه را می‌کنیم. گریه می‌کنند که چرا نمی‌برید؟ مسئولان سپاه می‌گفتند که مثلاً ما فلان تعداد را لازم داشتیم بیش از چند برابر آن تعداد با فشار پشت در سپاه‌اند. کسانی که یک بار رفته و جنگ هم کرده‌اند، وظیفه‌شان را هم انجام داده‌اند، صدمة جنگ را هم دیده‌اند، و الآن این‌جوری استقبال می‌کنند.»
اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) در 5/7/1360، سرآغاز دورة جدیدی در جنگ ایران و عراق بود که درنتیجة آن محاصره آبادان شکسته شد و ضربة مهلکی به قوای عراق وارد آمد. این عملیات علاوه‌بر تأثیر بسیار مثبت، روحیه‌بخش و سرنوشت‌سازی که برای ایران داشت و موجب افزایش اعتمادبه‌نفس نیروهای خودی شد، ارتش عراق را با مشکلات عمده‌ای مواجه کرد که یکی از آنها بروز واکنشی جدید در میان نظامیان عراقی هنگام رویارویی‌شان با نیروهای
جمهوری اسلامی ایران بود؛ مشکلی که تا پیش از عملیات ثامن‌الائمه(ع) به‌صورت یک مشکل جدی مطرح نبود، زیرا تا زمان اجرای آن عملیات، نیروهای خودی توان آفندی مطمئن برای آزادسازی بخشی از منطقه اشغال‌شده نداشتند؛ بنابراین، چگونگی رفتار نیروهای عراقی در صحنه‌های دشوار مشخص نبود. این امر در عملیات طریق‌القدس نیز تکرار شد و ارتش عراق را به چاره‌اندیشی واداشت. تصمیم‌گیران عراقی برای بازداشتن نظامیان آن کشور از فرار از صحنه‌های جنگ، ابتدا اعمال خشونت، اعدام و ارعاب را علیه نظامیان عراق به کار گرفتند.
در بیستم مهرماه، سرهنگ دوم ابراهیم فواد، فرمانده سابق تیپ پیاده، به‌همراه 7 افسر و 18 درجه‌دار و سرباز به‌جرم "جبن و بزدلی" اعدام شدند. هرچند تخلفات این افراد مربوط به عملیات منطقه "بازی‌دراز" در یازدهم شهریورماه بود، ارسال نامة اجرای حکم این افراد به یگان‌ها و واحدهای عملیاتی نشان می‌داد که اعدام این افراد مدّنظر مسئولان نظامی عراقی بوده است.
هم‌زمان با این اقدام، دادگاه نظامی آن کشور 15 تن از افسرانی را که در عملیات ثامن‌الائمه(ع) به اجرای مأموریت می‌پرداختند، به‌دلیل شکست نیروهای تحت امرشان در مقابله با نیروهای جمهوری اسلامی ایران، به اعدام محکوم کرد و حکم صادرشده در منطقه فکه به اجرا درآمد. چند روز بعد نیز 20 افسر و درجه‌دار جمعی یک گردان تانک به جرائم مشابهی اعدام شدند.
دراینحال، مسئولان نظامی عراق راهی برای جلوگیری از فرار افراد نظامی جست‌وجو می‌کردند. تشکیل جلسه‌ای در اول آبان‌ماه در شهر بغداد با حضور فرماندهان عالی و فرماندهان یگانهای عراقی از آن جمله بود و حضور صدام حسین در این جلسه نیز از اهمیت موضوع حکایت می‌کرد. در این جلسه، بالارفتن شمار اسرای عراقی به‌خصوص در عملیات ثامن‌الائمه(ع) مورد بررسی قرار گرفت و یکی از فرماندهان با اشاره به وجود این قانون که نیروهای نظامی درصورت عقب‌نشینی اعدام خواهند شد، تنها راه افراد عراقی در وضعیت بحرانی را فرار به‌سوی جبهة مقابل و پیوستن به نیروهای ایرانی اعلام کرد. وی برای رفع این مشکل خواستار افزایش اختیارات فرماندهان شد و درپی آن جلسه تصمیم گرفت که اختیارات مواردی چون عقب‌نشینی، طرح‌های عملیاتی، تشویق و تنبیه افراد و... از شورای فرماندهی کل به یگانهای عملیاتی منتقل شود تا امکان تصمیم‌گیری دراینباره مورد سریع‌تر و باتوجه‌به واقعیت‌های پیش رو اتخاذ شود.
در سیزدهم آبان‌ماه ستاد فرماندهی کل ارتش نامهای را به یگانهای عملیاتی برای جلوگیری از اسیرشدن نظامیان عراقی ابلاغ کرد. در این نامه با اشاره به این موضوع که تسلیم‌شدن افراد به نیروهای ایرانی دردناک و غیرشرافتمندانه است، از فرماندهان افسران توجیه سیاسی و تشکیلاتی حزبی یگان‌ها درخواست شده به نیروهای تحت امر خود آموزش‌های لازم را بدهند. قسمت مهم و اصلی این نامه راهکارهای مسئولان عراقی برای بازداشتن افراد عراقی از پناهنده‌شدن به نیروهای ایرانی است. در بخش‌هایی از نامه آمده است: «اسیرشدن به‌عنوان یک نقطه منفی در طول حیات
یک نظامی باقی می‌ماند ... اسیر باید بداند پس از اسارت، در غیاب او درمورد چگونگی اسارت، از شاهدان واقعه که در واحد او هستند تحقیق می‌شود و نیز به‌هنگام بازگشت اسیر به وطن، این جلسه بازپرسی در حضور خود اسیر تشکیل می‌شود تا میزان تقصیر او در اسیرشدن مشخص شود.»
گذشت زمان و پیش‌آمدن وضعیتی مشابه وضعیت قبلی؛ یعنی اجرای عملیات طریق‌القدس در هشتم آذرماه، نشان داد این اقدامات و سایر تمهیداتی که اندیشیده شد، ولی اخبار آن به بیرون درز پیدا نکرد، نتوانست مانعی در پیوستن افراد نظامی عراق به جبهه مقابل شود. گزارش حضور تعداد زیادی از نظامیان عراقی در مناطق مرزی غرب کشور که از ترس گرفتارشدن به دست افراد حزب دمکرات کردستان ایران برای تسلیم‌شدن به نیروهای ایرانی فرصت مناسبی را جست‌وجو می‌کردند از آن جمله بود. همچنین سخنان صدام حسین در جمع مقامات نظامی عراق دربارة تأثیر برنامه‌های عربی صدای جمهوری اسلامی ایران و راه‌حل‌هایی که مطرح کرد، حاکی‌از مهم و ادامه‌دار بودن این موضوع بود. صدام حسین در این سخنان مانند یک معلم نظامی درباره عقب‌نشینی، انواع و زمان آن بحث کرده، شانس زنده‌ماندن نظامیان عراقی را هنگام فرار یا مقاومت بررسی کرد و حفظ مواضع و پایداری نیروهای عراقی را هنگام حمله ایرانی‌ها مورد تأکید قرار داد. او در سخنان خود برای دلگرمی نظامیان عراقی، هجوم نیروهای ایرانی را هنگام عملیات، دو ساعت اعلام و به آنان توصیه کرد که به نیروهای خود آموزش دهند که پایداری دوساعتة آنان موجب عقب‌نشینی نیروهای ایرانی خواهد شد.
صدام حسین همچنین در پانزدهم آذرماه، پس از پایان یافتن عملیات طریق‌القدس (آزادی بستان)، در سرکشی از جبهه‌های جنگ، نیروهای عراقی را به پایداری و ایستادگی در مقابل ایرانیان تشویق کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، وی در این سرکشی‌ها و دیدارها، دستورات لازم نظامی را به مسئولان مربوط صادر کرد.
هم‌زمان با انتشار خبر این بازدید، سپاه سوسنگرد خبری را اعلام کرد که به نظر می‌رسد یکی از نتایج سفر صدام حسین به جبهه‌های جنگ بوده باشد.
به گزارش سپاه سوسنگرد، 40 تن از سربازان و افراد کادر یک گردان تانک که در عملیات شمال سابله شرکت داشتند، به‌جرم عقب‌نشینی، در یک دادگاه صحرایی به اعدام محکوم شدند و حکم صادرشده در شهر اشغال‌شده هویزه به اجرا درآمد.
آخرین تمهید استخبارات عراق در این دوره گماردن افرادی برای جلوگیری از فرار و عقب‌نشینی نیروهای عراقی هنگام هجوم نیروهای ایرانی بود. بنا به اعلام یک منبع خبری نظامی، سازمان استخبارات عراق عده‌ای از کارکنان خود را تحت پوشش سرباز به جبهه‌ها اعزام و در خطوط مقدم مستقر کرده بود تا درصورتیکه کسی قصد فرار یا تسلیم‌شدن به نیروهای ایرانی را داشته باشد، او را هدف تیر قرار دهند.
ده روز پس از اجرای عملیات طریق‌القدس و آزادشدن شهر "بستان"، عراق برای کاستن از فشارهای روانی این شکست و همچنین هشدار به نظامیان خود برای تسلیم‌نشدن در مقابل نیروهای ایرانی که یکی از معضلات جدی ارتش عراق است، در یک اقدام تبلیغاتی و سیاسی و احتمالاً هماهنگ‌شده با کشورهای عرب حامی خود ادعا کرد که ایران 1500 تن از نظامیان عراقی را پس از اسارت، در محلی به قتل رسانده است. کشورهای عرب منطقه نیز که درپی بهره‌برداری از چنین فرصت‌هایی بودند، این موضوع را دستاویز تبلیغاتی خود قرار دادند. البته، ادعای عراق ابتدا فاقد هرگونه آمار درباره اسرای به‌قتل‌رسیده در این عملیات بود و فقط به کشته‌شدن نظامیان عراقی برخلاف کنوانسیون ژنو به‌دست نیروهای ایرانی اشاره داشت. یک نظامی عراقی به‌طور ناشیانه‌ای دراینباره در گفت‌وگو با تلویزیون بصره اعلام کرد: «زمانی‌که یکی از جناح‌های ما در بستان سقوط کرد، عده‌ای از سربازان و نفرات ما در محاصرة دشمن درآمد و وقتی به دستور فرماندهی منطقه، محاصره را شکستیم، مشاهده کردیم [نیروهای ایرانی] عده‌ای از اسرای ما را دستشان را بریده و چشم‌هایشان را درآورده‌اند [!] حتی یکی از مجروحان که به‌دست دشمن اسیر شده بود، پس از آنکه دستهای او را از پشت بسته بودند، اعدامش کرده‌اند.» در همین خصوص، عده‌ای دیگر از سربازان عراقی نیز مطالب سست و ناشیانه‌ای در مصاحبه با خبرنگار تلویزیونی بصره بیان کردند.
درپی این ادعای عراق، کشورهای عربستان، اردن، یمن و کویت با فرض صحت ادعای عراق به فراخور هم‌گرایی سیاسی، به پشتیبانی از آن کشور اقداماتی انجام دادند. دراین‌میان، عربستان سعودی نقش فعال‌تری داشت. خالد، پادشاه این رژیم، در گفت‌وگوی تلفنی با صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، ضمن حمایت از وی کشتار ادعایی اسرای عراقی را نیز محکوم کرد که این امر در مطبوعات منطقه بازتاب داشت. علاوه‌برآن، دیوان پادشاهی این کشور متن اطلاعیه‌ای را که در آن از ادعای عراق مبنی‌بر کشته‌شدن 1500 تن از اسرای عراقی حمایت شده بود، پخش کرد.
دولت عراق علاوه‌بر اعلام این موضوع در رسانه‌ها و پخش برخی مصاحبه‌های نادرست نظامیان عراقی درباره کشتار 1500 تن اسیر آن کشور، به صلیب سرخ جهانی شکایت کرد. سعدون حمادی، وزیر امور خارجه این کشور، در نامهای به دبیرکل سازمان ملل با استناد به سخنان فرماندهان عراقی مدعی شد عده‌ای از اسیران عراقی در عملیات چند روز گذشته در منطقه خفاجیه و سوسنگرد به‌دست نیروهای ایرانی کشته شده‌اند. وی در این نامه خواستار محکومیت این کار در سازمان ملل و اقدام دسته‌جمعی برای جلوگیری از تکرار این‌گونه امور شد.
از سوی دیگر، ایران به این ادعای عراق پاسخ داد. آقای هاشمی رفسنجانی این اقدام عراق را راهی برای بازداشتن سربازان عراقی از تسلیم‌شدن هنگام حملات نیروهای ایرانی خواند و گفت:
«عراق با این عمل خواسته است سربازان خود را از تسلیم‌شدن بترساند، به‌علت آنکه آنها احساس کرده‌اند که نیروهایشان در همان مرحله اول تسلیم می‌شوند. رژیم عراق می‌خواهد به سربازانش بگوید اگر به‌سوی ایرانی‌ها بروید مرگ در انتظار شماست و این حرف آنها دروغ است.»
وزارت خارجه نیز در اطلاعیه‌ای که در 3 بند خطاب به بیانیه صادرشدة رژیم عربستان سعودی صادر کرد، ضمن کذب‌خواندن ادعای عراقی‌ها در کشتن سربازان عراقی، با یادآوری سابقه عراق در دروغ‌پراکنی هنگام عملیات طریق‌القدس - زمانی‌که نیروهای ایرانی در شهر بستان مستقر بودند و عراق اعلام کرد که بستان در دست نیروهای عراقی است - دولت عربستان را به احتیاط در استناد به ادعاهای عراق دعوت کرد و این‌قبیل اقدامات عربستان را موجب تضعیف روابط فیمابین (ایران - عربستان) خواند.
سازمان‌ها و گروههای مسلح غیرقانونی
در این دوره نیروهایی همچون سپاه پاسداران، کمیته انقلاب اسلامی و دادستانی نسبت به دوره قبل (1/5/1360 - 14/7/1360)، به‌نوعی خود را باز یافته و حتی مردم نیز در برقراری امنیت و آرامش، به کمک نیروهای امنیتی آمده بودند و وضعیت امنیتی و انتظامی سازمان‌یافته‌تر از دوره قبل شده بود. بنابراین، تاکتیک‌های عملیاتی گروههای مسلح غیرقانونی که اصلی‌ترین و تأثیرگذارترین آنها سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، در این مقطع زمانی نسبت به مقاطع قبلی دستخوش تغییراتی شده بود؛ بدین‌ترتیب که تظاهرات مسلحانه در سطح خیابان‌ها که یکی از تاکتیک‌های اصلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مقطع پیشین بود، با توهم اینکه جامعه ایران بسان یک بشکه باروت آماده انفجار است و افراد سازمان باید جرقه را بزنند تا این انفجار حاصل شود، در این دوره امکان بروز نیافت. همچنین سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بعد از اعلام جنگ مسلحانه در سی‌ام خردادماه، توان زیادی را برای براندازی نظام صرف کرد و از آن تاریخ تا اواخر شهریورماه، به همة افراد نفوذی خود در ارگان‌ها و نهادها مأموریت اجرای عملیات داد. ایجاد انفجار که عوامل آن افراد نفوذی در نهاد یا ارگان خاصی بودند، همچون انفجار ساختمان حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیر که موجب شهادت تعداد فراوانی از مسئولان کشور (72 تن) از جمله آیت‌الله سیدمحمد بهشتی، رئیس کل دیوان عالی کشور، تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و وزیران و کارگزاران نظام شد یا انفجار در ساختمان نخست‌وزیری در هشتم شهریورماه که به شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر و چند تن از مسئولان کشور انجامید، ازجمله اقدامات سازمان بود که در این دوره به‌طور کامل متوقف شد.
اقدامات داخلی
در این دورة 76 روزه، گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 16 روز مهرماه، 20 بار؛ در آبان‌ماه، 40 بار؛ در آذرماه، 46 بار و درمجموع 106 بار دست به ترور افراد مختلف اعم از پاسدار، ارتشی، کارمند، مغازه‌دار و... زدند که در این عملیات‌ها به‌ترتیب ماه‌های ذکرشده، 15، 25 و 39 نفر و درکل، 79 تن به شهادت رسیدند.
همچنین در این مدت، عوامل سازمان به‌ترتیب ماه‌های ذکرشده، 38، 30 و 22 بار با بمبهای انفجاری و آتش‌زا و نارنجک‌های جنگی و دست‌ساز، دسته‌های عزاداری،(1)منازل افراد، مغازه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای دولتی و ارگان‌های انقلابی، اتوبوس‌های شرکت واحد، چادرهای جمع‌آوری کمک به جبهه‌ها و نمایشگاه‌های موقتی فرهنگی و... را هدف قرار دادند که در این اقدامات 28 تن شهید و 127تن زخمی شدند.
همچنین در 21 درگیری ایجادشده میان نیروهای خودی اعم از سپاه پاسداران، کمیته انقلاب اسلامی و دادستانی انقلاب با افراد و گروههای عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 5 تن از افراد خودی شهید و 8 تن زخمی شدند.
البته، باید در نظر داشت که ماهیت اغلب درگیری‌ها، تعقیب و گریزهای خیابانی بود و شناسایی اتفاقی گروههای عملیاتی سازمان توسط نیروهای خودی یا سررسیدن نیروهای خودی پس از اجرای عملیات گروههای ترور سازمان و فرار آنها از صحنه و تعقیب آنان، منشأ و علت بیشترین درگیری‌ها در درون و اطراف شهرها بوده است.
از سوی دیگر، نیروهای خودی در طول این مدت، 219 خانه تیمی و محل فعالیت مخفی یا انبار تسلیحات و مراکز چاپ و نشر بولتن‌ها، جزوات و... گروههای مسلح غیرقانونی را شناسایی و تخلیه کردند که در نیمه دوم مهرماه و ماه‌های آبان و آذر، به‌ترتیب 43، 88 و 88 محل که اکثر قریب به اتفاق آنها مربوط به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، کشف شد. از این مکان‌ها انواع سلاح‌های گرم، کروکی منازل و محل کار و مشخصات افراد مسئول یا افراد متعهد محلی برای اجرای ترور، انواع اسلحه و مواد منفجره، وسایل و تجهیزات نظامی و... به دست آمد که برخی از این خانه‌های تیمی انبار تسلیحاتی افراد سازمان بود که از آن میان می‌توان به کشف خانه تیمی در اول و پنجم آبان‌ماه در تبریز و قزوین و دهم و دوازدهم آذرماه در تهران اشاره کرد که در آن خانه‌ها 120 عدد انواع بمب آماده انفجار، مقدار فراوانی لوازم ساخت بمب، 8 کیسه مواد منفجره، 20 عدد سه‌راهی، 22 قبضه انواع اسلحه، 10 قبضه تیربار، 100 عدد نارنجک، 80 هزار عدد انواع فشنگ،
1) ماه‌های آبان و آذر سال 1360 شمسی، مصادف با ماه‌های محرم و صفر سال 1402 قمری بود.
120 کیلو انواع مواد منفجره و سایر انواع سلاح‌های نیمه‌سنگین و 273 قبضه انواع اسلحه و مقادیر فراوانی فشنگ به دست آمد که این خود نشان‌دهنده هوشیاری نیروهای خودی و توانایی آنان در کنترل وضعیت بحرانی از یک‌سو و از سوی دیگر، نداشتن انسجام سازمانی و بی‌دقتی در حفظ منابع حیاتی یک سازمان مخفی چریکی با مشی مسلحانه بود.
همچنین در این 76 روز، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی 32 مورد اقدام به بمبگذاری در مناطق گوناگون ازجمله مدارس، ادارات دولتی، خودروهای پارک‌شده در نزدیکی مراکز دولتی و ارگان‌های انقلابی، منازل افراد و... کردند که 19 مورد از بمبهای کار گذاشته‌شده خنثی و 13 مورد منفجر شد و به شهادت و زخمی‌شدن 52 تن از مردم انجامید که مهم‌ترین آنها انفجار پمپ بنزین خیابان ولی عصر(عج) تهران و مسیر راه‌آهن تهران - خوزستان در جنوب‌غربی تهران بود.
اقدامات خارجی
در دوره قبل (کتاب 15 روزشمار) هم‌زمان با فرار بنی‌صدر و رجوی به کشور فرانسه، فعالیت‌های خارج از کشور سازمان برای ایفای نقش آلترناتیوی نظام جمهوری اسلامی بسیار گسترده، فراگیر و بنیادی‌تر شد، اشغال سفارتخانهها، کنسولگری و اماکن فرهنگی - اقتصادی مربوط به جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف اروپا و امریکا ازجملة این اقدامات بود که تقریباً همگی با حمایت و یا حداقل سکوت و دخالت‌نکردن پلیس شهرهای موردنظر انجام می‌شد که شامل 19 مورد اشغال و حمله به امکان مربوط به جمهوری اسلامی ایران بود.
همچنین یکی از محورهای فعالیت سازمان در دوره قبل برگزاری تحصن و اعتصاب غذا در اماکن عمومی، تجمع در محل‌های برگزاری جلسات بین‌المللی و برگزاری راه‌پیمایی در مکان‌های حساس و پرتردد در برخی شهرهای امریکا و اروپا بود که همه این اقدامات با پوشش کامل خبری و گزارش رسانه‌های کشورهای غربی با درجات مختلف شدت و ضعف و جنبه‌های سمپاتی انجام می‌شد، ولی در این دوره باتوجه‌به آنکه این نوع اقدامات تبلیغاتی کارایی و تأثیر خود را از دست داده بود، نوع عملکردها - که بخشی از برنامه جایگزینی نظامی به‌جای جمهوری اسلامی ایران بود - تغییر پیدا کرد و به برخورد سازمان‌یافته با دانشجویان هوادار جمهوری اسلامی تنزل یافت که ازجمله آن، حمله هواداران این سازمان به دانشجویان مسلمان ایرانی در دو شهر کان و پاریس بود. در این حمله که به زخمی‌شدن تعدادی از دانشجویان مسلمان ایرانی انجامید، پلیس فرانسه هیچ‌گونه واکنشی نشان نداد، حتی در یک مورد پلیس پاریس با همکاری گروههای مخالف جمهوری اسلامی ایران به تظاهرات دانشجویان مسلمان ایرانی حمله کردند. علاوه‌برآن، عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای دانتون، تگزاس، هوستون، لندن و میلان با دانشجویان ایرانی درگیر شدند که درنتیجة آن، چند تن از
افراد مسلمان زخمی و یک تن از دانشجویان ایرانی به نام غضنفر خاوند به شهادت رسید.
نکته قابل‌توجه در این حوادث کاهش کمی و کیفی اقدامات سازمان از نیمه مهرماه تا پایان آذرماه بود؛ یعنی همان‌گونه که انواع حرکات تبلیغاتی سازمان در این دوره (کتاب 16 روزشمار) نسبت به دوره قبل (کتاب 15 روزشمار) کمتر و بی‌رمق‌تر شده، به همان نسبت نیز این عملکرد از مهرماه تا پایان دوره، یک نزول تدریجی را طی کرده است.
وضعیت سازمان در دوره زمانی 15/7/1360 تا 30/9/1360
در دوره قبل، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تقریباً بی‌محابا به گسترش تشکیلات پرداخته و عملیاتهای مسلحانه بسیاری انجام داده بود و درنتیجه تعداد زیادی از نیروهایش در درگیری‌ها کشته یا دستگیر شده بودند. بنابراین، سازمان ازنظر کادرهای اصلی ضربات سنگینی را متحمل شده بود، طوری‌که به گفته محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران، 630 نفر از کادرهای اصلی سازمان که در شبکه سراسر کشور فعال بودند، دستگیر شدند که یکی از این افراد دستگیرشده، از شورای رهبری سازمان و 14 نفر هم از مرکزیت 30 نفره سازمان بودند. همچنین به گفته رضا سیف‌اللهی، مسئول واحد اطلاعات سپاه پاسداران، 35 تن از 60 تن عضو عملیاتی تشکیلات دستگیر شده و 80 درصد از افراد کادر سازمان در تهران - که مراکز اصلی فعالیت این سازمان بود - کشته یا دستگیر شده بودند. به گفته وی، در استان‌هایی مانند کرمانشاه، آذربایجان‌شرقی، همدان و ایلام، امکان فعالیت مؤثر از افراد این سازمان سلب شده بود. در استان اصفهان نیز 70 درصد و در سیستان و بلوچستان تاحدود زیادی افراد مؤثر این سازمان از بین رفته بودند و در برآوردهای اطلاعاتی، فقط در شهرهای مشهد (استان خراسان)، شیراز و احتمالاً کرج افراد این سازمان حضور تقریباً مؤثری داشتند.
در طول این دوره، بیشترین اقدامات سازمان بعد از تهران در این دو منطقه، به‌خصوص در استان خراسان انجام شد و البته سازمان نیز متحمل بیشترین ضربات ازطرف نیروهای خودی شد.
این افت کیفی و ناتوانی در اجرای شعارهای براندازی جمهوری اسلامی، در این دوره به‌قدری روشن و واضح خود را نشان داد که رادیو ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب که از هر اقدام تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌عنوان مبارزین ملی و قهرمانان راه آزادی و... حمایت می‌کرد، باتوجه‌به ناکامی سازمان در مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران و کاهش قدرت سازمان به‌عنوان یک آلترناتیو، در یک مقاله رادیویی این سازمان را متهم کرد که برای کسب قدرت با سوءاستفاده از شور انقلابی و بی‌تجربگی جوانان، آنان را به جنگ مسلحانه با حکومت ایران فرستاده و از این جوانان، به‌اصطلاح به‌عنوان "گوشت دم توپ" استفاده کرده است.
قبل از این دوره، گروههای چپ همچون حزب مائوئیستی رنجبران و اتحادیه کمونیست‌های ایران به‌منظور تمرین و تدارک حمله به شهرهای شمالی و براساس تاکتیک مبارزاتی خود مبنی‌بر آزادسازی منطقه‌به‌منطقه، با استفاده از موقعیت ویژة مناطق جنگلی گرگان و جنوب آمل اقداماتی را آغاز کرده و توانسته بودند در برخی مناطق، اردوگاه‌های تمرین و کمپ‌های جنگلی برپا کنند. آنها اسلحه و مهماتی را که در زمان انقلاب به دست آورده بودند و همچنین برخی لوازم و وسایل و آذوقه اقامت در جنگل را در برخی مناطق در عمق جنگل‌ها پنهان کرده بودند و گهگاه برای ابراز وجود و تمرین نظامی به پایگاههای نیروهای خودی حمله می‌کردند یا در جاده آمل - تهران، راه را بر خودروهای عبوری می‌بستند و اقدام به کشتن یا ربودن مسافران می‌کردند. عملیاتهای هجدهم و بیست‌وچهارم آبان‌ماه و بیست‌وپنجم آذرماه در مناطق "محمدآباد"، "کرسنگ" و "رزکه" آمل ازجمله این عملیات‌ها بود که درنتیجة آنها، 5 تن از مردم، افراد سپاه و ژاندارمری شهید و 4 نفر زخمی شدند. از سوی دیگر، نیروهای سپاه و ژاندارمری نیز برای دستگیری این افراد در عمق مناطق جنگلی در "منگله" آمل و گرگان، در شانزدهم، بیستم و بیست‌ودوم آبان، عملیات‌هایی اجرا کردند که به‌دلیل برخی ناهماهنگی‌ها و بی‌تجربه‌بودن نیروهای عمل‌کننده، متحمل 12 شهید و تعدادی زخمی شدند و از افراد جنگل نیز 12 تن کشته، تعدادی زخمی و 3 تن نیز دستگیر شدند، ولی ساختار تشکیلاتی این گروه‌ها تقریباً به‌طور دست‌نخورده همچنان باقی ماند.
اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین
دوره 76 روزه کتاب روزشمار16 درحالی آغاز می‌شود که اشنویه و بوکان دو شهر باقیمانده در دست افراد مسلح غیرقانونی در 19 شهریور و 11 مهرماه با عملیاتی که نیروهای خودی انجام دادند، آزاد شدند. با آزادشدن این دو شهر، نیروهای عملیاتی گروههای مسلح غیرقانونی از هر نوع مأموریت حفاظتی از شهرها و محورهای مواصلاتی منتهی به شهرهای تحت اشغال رها شدند و توان بالفعل آنان افزایش یافت و از سوی دیگر بخش عمده‌ای از توان ناکافی نیروهای نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی مأمور در مناطق کردنشین، به حفظ و نگهداری شهرها معطوف شد. بنابراین، گروههای مسلح غیرقانونی که خود را فاقد توان لازم برای اشغال و حفظ و نگهداری شهر یا منطقه‌ای در استان کردستان و بخش غربی آذربایجان‌غربی می‌دیدند با صرف‌نظر از راهبرد آزادسازی، به‌ناچار اجرای عملیات ایذایی در انواع و ابعاد و موقعیت‌های زمانی و جغرافیایی مختلف را به‌عنوان راهبرد عملیاتی خود برگزیدند که عملیات آنها ازنظر موقعیت مکانی به دو بخش عملیاتهای شهری و برون‌شهری تقسیم می‌شود:
در عملیات شهری اقدامات عناصر مسلح ضدانقلاب بیشتر شامل حمله به اماکن دولتی و نهادهای انقلابی، حمله به بخشی از شهرها و حضور کوتاه‌مدت نظامی همراه با تیراندازهای باهدف و بی‌هدف به‌منظور ایجاد رعب و وحشت در شهر و کشتن نیروهای خودی و مردم بود، ازجمله:
حمله به شهر سقز در تاریخ 25/7/1360 که به شهید یا زخمی‌شدن 7 تن انجامید.
حمله به مقر سپاه، اداره مخابرات و بانک سپه مهاباد در تاریخ 5/8/1360 که در این حمله 10 تن شهید یا زخمی شدند.
حمله به بخشی از شهر بوکان در تاریخ 14/8/1360 که 7 شهید یا زخمی برجای گذاشت.
حمله به چندین نقطه شهر بوکان در تاریخ 15/8/1360 که در این حمله 11 تن شهید یا زخمی شدند.
پرتاب نارنجک، حمله و تیراندازی در شهر سقز که 4 شهید یا زخمی برجای گذاشت.
حمله به محله کلکجار سنندج در تاریخ 23/8/1360 که به شهادت یا زخمی‌شدن 7 نفر انجامید و 5 تن نیز به گروگان گرفته شدند.
حمله به محله شریف‌آباد، خیابان سیروس، ساختمان شهربانی و سپاه سنندج در تاریخ 23/9/1360 که 7 شهید یا زخمی برجای گذاشت.
حمله به شهر سقز در تاریخ 30/9/1360 و درگیری 5 ساعته با سپاه و شهربانی که درنتیجة آن 24 تن از مردم و نیروهای خودی شهید یا زخمی و 12 تن گروگان گرفته شدند.
حمله به تجمعاتی که برخی نیز به دعوت نهادهای انقلابی همچون سپاه به مناسبت خاصی ترتیب داده شده بود و مردم در آن حضور داشتند همانند:
پرتاب نارنجک به یک تجمع مردمی در بانه در 30/7/1360 که به زخمی‌شدن 18 تن انجامید.
پرتاب نارنجک به عزاداران حسینی در 16/8/1360 در سردشت و ارومیه که در این دو حادثه 7 تن زخمی شدند.
پرتاب نارنجک به محل تجمع مردم در گورستان عمومی شهر سقز در 19/8/1360 که شهید یا زخمی‌شدن 8 تن را درپی داشت.
پرتاب نارنجک و تیراندازی به‌سوی مردم که در تاریخ 26/9/1360 برای عزاداری در میدان سرچشمه سردشت حضور یافته بودند. در این حادثه 60 نفر شهید یا زخمی شدند.
بمبگذاری در منازل و خودروها و اقدام به ترور افراد همچون:
بمبگذاری در منزل یکی از ساکنان اشنویه در هفتم آبان‌ماه که به شهادت 5 تن انجامید.
حمله به منزل یک پیش‌مرگ مسلمان در سنندج در چهارم آبان‌ماه که زخمی‌شدن 2 تن را درپی داشت.
بمبگذاری در زیر چند خودرو سپاه در بوکان که درنتیجة آن یک تن زخمی شد.
کارگذاشتن بمب در منزل یکی از افراد متعهد در اشنویه که به زخمی‌شدن 3 تن انجامید.
اجرای عملیات ترور در مهاباد در 27/8/1360 که درنتیجة آن 2 تن زخمی شدند.
در یک جمع‌بندی از اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در درون شهرها می‌توان گفت که عملیاتهای آنها ازنظر کمی و کیفی درخور توجه بود، طوری‌که در مدت 76 روز، 51 عملیات در شهرهای مختلف مناطق کردنشین انجام دادند که بیشترین تعداد این حملات در شهر مهاباد با 14 مورد و پس از آن در شهرهای بوکان، سقز و سنندج با 7 مورد و سردشت با 6 مورد بود.
در این عملیات‌ها بیشترین تلفات واردشده به نیروهای خودی و مردم در شهر سردشت، 65 شهید یا زخمی بود و پس از آن مهاباد با 56 تن، بوکان با 53 تن، سقز با 47تن و سنندج با 22 شهید یا زخمی در رده‌های بعدی قرار داشتند.
البته، نیروهای مسلح غیرقانونی در اقدامات نفوذی خود به شهرها درصورت امکان، اقدام به گروگان‌گیری از مردم و نیروهای نظامی و انتظامی می‌کردند که بیشترین مورد آن در شهر سنندج با 17 تن و پس از آن شهر سقز با 12 گروگان بود.
عملیاتهای برون‌شهری گروههای مسلح غیرقانونی
عملیاتهای برون‌شهری عناصر مسلح غیرقانونی شامل سرقت خودروهای حامل مواد و کالا، حمله به پایگاههای خودی، حمله به صف نیروهای خودی هنگام عبور از جاده‌ها، مین‌گذاری در مسیرهای عمومی جاده‌های فرعی، اجرای عملیات کمین، ایجاد راه‌بندان در جاده‌ها برای دستبرد و گروگان‌گیری، شلیک گلولههای توپ و خمپاره به اماکن و مقرهای استقراری نیروهای خودی و... می‌شد.
البته، گفتنی است که افراد مسلح غیرقانونی حتی‌الامکان از ایجاد درگیری نزدیک با نیروهای خودی پرهیز می‌کردند و اگر درصدد برمی‌آمدند عملیاتی علیه نیروهای خود انجام دهند، حمله به نیروهای انتظامی (ژاندارمری و شهربانی) و در مراحل بعدی نیروهای ارتش را برمی‌گزیدند و رویارویی آنها با نیروهای بسیج و سپاه به‌ندرت اتفاق افتاده است.
عملکرد نیروهای خودی در مواجهه با گروههای مسلح معارض با نظام
به‌رغم عملکرد انفعالی عناصر مسلح غیرقانونی و اجرای عملیات به‌هرقیمت، افراد خودی باوجود کمبود نیرو پس از آغاز راهبرد آزادسازی شهرها، آزادسازی و پاک‌سازی مناطق در عمق و محورهای اصلی را که از دوره‌های پیش شروع شده بود، ادامه دادند. اقدامات نیروهای
خودی با پاک‌سازی منطقه اورامان در شمال پاوه آغاز شد، با پاک‌سازی محور سنندج - کامیاران ادامه یافت و با آزادسازی محور مهم بانه - سردشت به پایان رسید.
در اوایل دوره، نیروهای سپاه با حمایت آتش پشتیبانی لشکر81 کردستان منطقه وسیعی را در شمال پاوه، نزدیکی مرزهای عراق، پاک‌سازی کردند و به حاکمیت 5/2 ساله گروه رزگاری در این منطقه پایان دادند. در این عملیات 116 تن از افراد مسلح وابسته به این گروه خود را تسلیم کردند و مقدار زیادی اسلحه و مهمات از انبار این گروه به‌دست نیروهای خودی افتاد.
از دیگر اقدامات حساب‌شده و ازپیش طراحی‌شده نیروهای خودی پاک‌سازی شمال کامیاران بود. اطلاعات موجود نشان می‌داد که به‌دلیل اقدامات نیروهای خودی و پاک‌سازی مناطقی چون اشنویه، بوکان، میاندوآب، مهاباد و... حضور عناصر مسلح غیرقانونی در جنوب‌غربی سنندج (شمالغربی کامیاران) فزونی یافته و آنان علاوه‌بر پایگاههای دائمی اقدام به ایجاد پایگاههای کوچک و تاکتیکی در آن منطقه کرده بودند و عملیاتهای متعددی در این منطقه انجام دادند، طوری‌که از تاریخ 11/8/1360 تا 19/8/1360، شانزده عملیات در این منطقه انجام دادند که درنتیجة آنها 64 تن (اغلب از مردم بومی منطقه) شهید یا زخمی شدند.
ازاین‌رو، سپاه کردستان طرحی را ارائه کرد که طبق آن چنانچه نیروهای خودی عملیاتهای متعددی را در محور کامیاران انجام می‌دادند، افراد مسلح غیرقانونی به‌ناچار به منطقه شمال؛ یعنی غرب و جنوب سنندج، رانده می‌شدند و باتوجه‌به وضعیت جغرافیایی، مجبور بودند در منطقه‌ای محدود (توریور، هشمیز، آویهنگ و کرجو) مستقر شوند که دراین‌صورت پاک‌سازی آنان با یک اقدام نظامی منسجم امکان‌پذیر بود. باتوجه‌به این تحلیل نظامی، نیروهای خودی سلسله عملیات‌هایی را برای تأمین اهداف موردنظر انجام دادند که از 23/8/1360 با پاک‌سازی روستاهای بان‌سعید، تراوله و باقله در شمالغربی کامیاران آغاز شد و با اجرای 7 عملیات تا آخر دوره بخش‌های مهمی از منطقه موردنظر را پاک‌سازی کردند.
پاک‌سازی محور بانه - سردشت نیز ازجمله تدابیر نظامی اتخاذشده در این دوره بود که درنتیجة آن نیروهای خودی در 3 مرحله عملیات در سیزدهم، هجدهم، بیست‌ودوم و بیست‌ونهم آذرماه ارتفاعات مهم توریور، زروار، گوزلی و کانی‌سور را تصرف کردند و بر بخش‌های مهمی از جاده بانه - سردشت مسلط شدند و بدین‌ترتیب قدم‌های اساسی و مهم برای آزادسازی این محور برداشته شد.
آمار عملیات گروههای مسلح غیرقانونی و نیروهای خودی، تلفات، خسارات و گروگان‌های دو طرف
طبق گزارش‌های موجود، نیروهای مسلح غیرقانونی درطول دورة 76 روزه، 252 عملیات در انواع گوناگون انجام دادند. در پانزده روز مهرماه 44 عملیات؛ آبان‌ماه 117 و آذرماه 91 عملیات
(روزانه حدود 5/3 عملیات) که به‌ترتیب اهمیت عبارت بودند از: حمله و مین‌گذاری.
در این عملیات‌ها 307 تن از نیروهای خودی شهید (15 روز مهرماه 33 تن، آبان‌ماه 180 تن و آذرماه 94 تن) و 411 تن زخمی (15 روز مهرماه 28 تن، آبان‌ماه 196 تن و آذرماه 187 تن) شدند که بخش اندکی از شهدا و مجروحان را مردم بومی تشکیل می‌دادند.
در همین مدت، گروههای مسلح غیرقانونی 151 نفر از نیروهای خودی و مردم را گروگان گرفتند که بیشترین تعداد گروگان‌ها مربوط به آبان‌ماه با 100 تن بود. البته، باید در نظر داشت که گروههای مسلح غیرقانونی به‌دلیل برخی ملاحظات همچون محدودیت مکانی، غذایی، امنیتی و... در نگهداری گروگان‌ها، فشار مردم و ترس از واکنش نیروهای خودی، اغلب گروگان‌ها را که شامل مردم عادی، رانندگان و... می‌شدند، چند روز بعد آزاد می‌کردند، ولی گروگان‌های نظامی به‌ویژه اعضای سپاه پاسداران و نیروهای داوطلب مردمی را در بازداشتگاه‌های خود حبس می‌کردند. برخی عملیاتهای گروههای مسلح غیرقانونی در غرب و شمال‌غرب کشور واکنش نیروهای خودی را درپی داشت که درنتیجة آن 183 تن از آنان شهید و 99 تن نیز زخمی شدند.
از سوی دیگر، نیروهای خودی نیز در این 76 روز، به‌منظور پاک‌سازی مناطق آلوده 80 عملیات انجام دادند که درنتیجة آن حدود 500 تن از افراد وابسته به گروه‌ها و سازمانهای مسلح غیرقانونی کشته و 155 تن از آنان نیز زخمی شدند. بیشترین تعداد تلفات افراد وابسته به این گروه‌ها مربوط به آذرماه با 357 کشته و 72 زخمی بوده است. در این عملیات‌ها 66 تن از افراد خودی نیز شهید و 103 تن زخمی شدند که بیشترین تعداد شهدا و زخمی‌ها به‌ترتیب 44 و 72 تن و مربوط به آذرماه بوده است.
آمارها نشان می‌دهد که میل به عملیات نزد نیروهای خودی باوجود شرایط نامساعد جوی (سرما، بارندگی و...) در آذرماه بیشتر بوده است.
پیوند حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین)
پیوستن حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت به رهبری "بنی‌صدر" و "مسعود رجوی" ازجمله تحولات صورت‌گرفته در این دوره بود. نزدیکی عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و حزب دمکرات و اشتراکات مواضع و اقداماتشان، پیوستن آنها به یکدیگر را متحمل می‌نمود، ولی باوجود همه مشابهت‌های مرامی و رابطة شخصی "رجوی" و "قاسملو" و شرکت اعضای سازمان در عملیاتهای نظامی مشترک با افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان، پیوند سازمان و حزب تا این زمان عملی نشده بود. البته، باید در نظر داشت که این امر برحسب ظاهر، پیوستن حزب دمکرات به شورای ملی مقاومت بود، ولی در اصل، به‌نوعی تن‌دادن مسئولان حزب دمکرات برای پیوستن به تشکیلاتی بود که مسعود رجوی رهبری آن را در دست داشت و به نظر
می‌رسد این امر متأثر از حضور رجوی و بنی‌صدر در فرانسه و استقبال سیاستمداران و رسانه‌های غربی از آنان در مرحله اول و ترجیح مسعود رجوی بر بنی‌صدر به‌عنوان رهبر اپوزیسیون بوده باشد.
پیوستن حزب دمکرات به شورای ملی مقاومت سیری طبیعی را پیمود و به نتیجه رسید، ولی نوع اعلام علنی و رسمی این پیوند با ابهاماتی همراه بود.
در هجدهم مهرماه، خبرگزاری فرانسه به نقل از فردی که او را نمایندة حزب دمکرات در اروپا خواند، اعلام کرد که مذاکره برای برقراری اتحاد بین حزب دمکرات و شورای ملی مقاومت در جریان است و به‌خوبی پیش می‌رود. این خبرگزاری همچنین از قول آن شخص افزود که تماس‌هایی نیز بین سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و رهبران حزب دمکرات صورت گرفته است که نتایج رسمی آن تا چند روز دیگر اعلام خواهد شد.
به‌دنبال این مصاحبه، رادیو امریکا مذاکرات طرفین را موفقیت‌آمیز و "رو به جلو" خواند. در پنجم آبان‌ماه، قاسملو در نامة خود خطاب به رجوی اعلام کرد: «در تعقیب مذاکرات قبلی با درنظرگرفتن برنامه شورای ملی مقاومت و دولت موقت جمهوری دمکرات اسلامی ایران که با نقطه‌نظرهای شما و بنی‌صدر منتشر شده است، ضمن اعلام موافقت حزب دمکرات کردستان ایران با اصول کلی اعلام‌شده، برنامة مذکور به‌ویژه با تأکید بر اصل مقدس خودمختاری کردستان رسماً پیوستگی حزب دمکرات ایران به شورای ملی مقاومت را اعلام می‌دارد.»
ولی این موضوع تا پانزدهم آبان‌ماه 1360 علنی نشد. در آن روز، رویتر خبر موافقت قاسملو دبیر کل حزب دمکرات را درمورد پیوستن حزب به شورای ملی مقاومت - که در پنجم آبان‌ماه صورت گرفته بود - اعلام کرد.
به‌دنبال آن، "سعید بدل"، عضو کمیته مرکزی حزب دمکرات و نماینده این حزب، در مذاکره با شورای ملی مقاومت این پیوند را علنی ساخت.
بی‌بی‌سی که این خبر را پخش می‌کرد، دراینباره گزارش داد: سعید بدل گفته است که وی به نمایندگی ازسوی حزب خود این تصمیم را اتخاذ کرده است. این سخنان بر ابهامات این پیوند افزود، زیرا این امر 10 روز پیش و طبق نامه قاسملو، دبیر کل حزب دمکرات، به مسعود رجوی تحقق یافته بود و به نظر می‌رسد این امر از دستپاچگی و بی‌تدبیری تصمیم‌گیران حزب در اعلام ناخواستة این اقدام سیاسی نشئت گرفته باشد.
روز بعد، دفتر سیاسی حزب متنی را منتشر کرد که در آن به نکته‌ای اشاره شده بود که نشان می‌داد توافق حزب با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اصلی‌ترین موضوع در پیوستن به شورای ملی مقاومت است. در این متن آمده است: «پس از مذاکرات سازنده، نمایندگان حزب دمکرات ایران و سازمان مجاهدین خلق بر سر اصول کلی همکاری توافق کردند و حزب ما رسماً به شورای ملی مقاومت پیوست.»
رادیو بی‌بی‌سی در گفتاری به مناسبت پیوستن حزب دمکرات به شورای ملی مقاومت به‌نوعی از این امر استقبال کرد و باتوجه‌به مشترکات سیاسی دو طرف، این پیوند را برای این دو تشکیلات سودمند و موجب تطهیر حزب دمکرات از وابستگی به کشورهای خارجی (عراق) خواند. در گزارش بی‌بی‌سی آمده است: «این دو گروه مبانی اساسی مشترک زیادی دارند. اعلام رسمی این اتحاد و پیوستگی برای دو سازمان حاوی منافع است. از یک‌سو اعتبار شورای ملی مقاومت و رجوی را بیشتر می‌سازد و از سوی دیگر بر ادعای حزب دمکرات کردستان که خود را جزئی از تلاش ملی علیه دولت آیت‌الله خمینی می‌داند صحه می‌گذارد. تابه‌حال، دولت چنین جلوه می‌داد که حزب دمکرات کردستان یک گروه جدایی‌طلب است که برای دول خارجی می‌جنگد.»
مجله فرانسوی لیبراسیون نیز این ائتلاف را سرآغاز مرحله جدیدی در روابط مخالفان جمهوری اسلامی خواند.
از سوی دیگر، سلطنت‌طلب‌های طیف شاپور بختیار به این پیوند واکنش منفی نشان دادند. این گروه در یک مقاله رادیویی با اشاره به اشتراکات سلطنت‌طلب‌ها و حزب دمکرات در براندازی جمهوری اسلامی ایران و همکاری‌نکردن با جمهوری اسلامی و با اشاره به برخی همکاری‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در سرکوب نیروهای مسلح غیرقانونی در کردستان و همچنین با اشاره به سوابق کاری بنی‌صدر به‌عنوان فرمانده کل قوا و تلاش‌های وی در این سمت برای سرکوب گروههای مسلح غیرقانونی در کردستان، خواستار اتحاد حزب دمکرات با گروه نهضت ملی مقاومت به رهبری شاپور بختیار شد.
کمک‌های فرانسه به عراق
در میان کشورهای قدرتمندی که از عراق حمایت می‌کردند، علاوه‌بر شوروی که با تغییر نگرش خود به منطقه خلیج‌فارس بار دیگر یکی از حامیان تسلیحاتی عراق شده بود، فرانسه نیز راه یک‌طرفه‌ای را که به‌سوی عراق گشوده بود گسترش و ادامه داد. در این دوره خبرهایی از همکاری‌های فرانسه و دولت عراق منتشر شده است، انعقاد قرارداد 4/4 میلیارد فرانکی توپ‌های 185 میلی‌متری، ادامه ارسال هواپیماهای جنگنده میراژ، اعزام کارشناسان نظامی برای تغییر و بهبود سامانة پرواز این هواپیماها، آموزش خلبانان عراقی، انواع کمک‌های فنی و همچنین افزایش 181 درصدی صادرات فرانسه به عراق نسبت به سال قبل ازجملة آنها می‌باشد آلمان‌غربی و یوگسلاوی نیز ازجمله کشورهای اروپایی بودند که گرم‌شدن و ارتقای روابط تجاری آنان با عراق موضوع اجرای بحث رسانه‌ها شد. نوع روابط تجاری آلمان با عراق چندان مشخص نبود، ولی دولت یوگسلاوی اجرای پروژه‌های زیربنایی همچون جاده‌سازی، امور ساختمانی و خطوط مخابراتی را در عراق برعهده داشت.
در این دوره، تغییر رفتار شوروی در مقابل عراق و بازگشت شوروی به سیاست حمایتی از عراق که پس از شروع جنگ به سردی گراییده بود، با شدت بیشتری ادامه یافت.
به گفته برخی منابع آگاه، برآورد کارشناسان شوروی از نبود چشم‌انداز روابط سازنده با تهران، نگرانی از نزدیکی کشورهای غربی به عراق و تمایل به حضور فعال در مناقشات خلیج‌فارس و پیشی‌گرفتن بر امریکا از دلایل روی‌آوردن دوبارة شوروی به برقراری رابطه گرم با عراق بوده است.
خبرگزاری فرانسه نیز ارسال برخی اقلام تسلیحاتی همچون هواپیماهای باری عظیم آنتونف و جنگندههای میگ25 و تانک‌های تی 62 و 72 به عراق را دلایل و قراینی برای تغییر موضع شوروی و خروج از سیاست بی‌طرف به نفع عراق ارزیابی کرد. این خبرگزاری علت این اقدام شوروی را به نقل از کارشناسان سیاسی، علاقمندی این کشور به ثبات موقعیت استراتژیک و تضمین وضعیت کلی منطقه خلیج‌فارس اعلام کرد و جنگ ایران و عراق را راهی برای ورود مخفیانه روس‌ها به این منطقه راهبردی خواند؛ منطقه‌ای که امریکا و کشورهای میانه‌رو عرب مجال حضور در آن را به روس‌ها نمی‌دادند. درحقیقت سیاست بی‌طرفی اعلام‌شده روس‌ها که درپی حمله عراق به ایران در مهرماه 1359 اتخاذ شد، بیش از یک سال دوام نیاورد و بنا به نوشته روزنامه آلمانی زود دویچه الگمانیه، قرارداد تسلیحاتی جدیدی بین روس‌ها و عراق در ماه سپتامبر (شهریور - مهر) منعقد گردید که طبق این قرارداد شوروی ملزم شد بار دیگر ارسال تسلیحات به عراق را از سر بگیرد. اقلام درخواستی عراق از شوروی انواع موشک‌های زمین‌به‌زمین (اس.آ.)، موشک‌های ضدتانک، 700 دستگاه انواع تانک‌های کلاس تی، 60 فروند انواع هواپیماهای کلاس میگ و هواپیماهای باری، 800 قبضه خمپاره‌انداز و... بود و باتوجه‌به وضعیتی که عراق در آن قرار داشت، واضح بود که بخش عمده‌ای از این سلاح‌ها در این دوره به عراق ارسال شود و طبق خبرها تا اواخر آبان‌ماه، 30 فروند از هواپیماهای باری به‌همراه برخی اقلام ذکرشده به عراق تحویل شد.
نشریه المجله وابسته به دربار سعودی - که به نظر می‌رسد اطلاعات بیشتری درباره روابط تسلیحاتی شوروی و عراق داشته است - مطالبی منتشر کرد که حاوی نکات تازه و ناگفته هایی از موضوع قرارداد آن دو کشور است. به نوشته این نشریه، میگ پیشرفته 27 و طراحی شبکه موشک‌های ضدهوایی بر فراز آسمان بغداد نیز ازجمله موارد قراردادهای اخیر شوروی و عراق بوده است.
آخرین تحولات صورت‌گرفته در روابط دو کشور در این دوره، رفت‌وآمدها و گرم‌شدن روابط دیپلماتیک و اعلام مواضع مشترک درباره دغدغه‌های مشترک دو کشور در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بود. در هجدهم آذرماه، درپی دیدار یک هیئت پارلمانی شوروی از عراق،
دو کشور در بیانیه مشترکی تمایل خود را بر گسترش روابط و تحکیم پیوندهای دوجانبه براساس قرارداد 1972 اعلام و از ادامة جنگ اظهار نگرانی کردند. در این بیانیه همچنین به برخی موضوعات بین‌المللی که بیشتر دیدگاههای شوروی و مسائل رقابتی آن کشور با امریکا بود اشاره و درباره آنها اظهارنظر و موضع‌گیری شده بود.
در میان کشورهایی که به عراق کمک می‌کردند، کویت، عربستان و اردن 3 کشور عرب همسایه عراق جایگاه ویژه‌ای داشتند. کویت به‌دلیل وجود شیعیان فراوان در آن کشور و همچنین ساختار ضعیف حکومتی خود تمایلی به تحکیم پایه‌های انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران نداشت؛ بنابراین، کمک به معارضان جمهوری اسلامی ایران می‌توانست جزء برنامه‌های این کشور باشد. روزنامه کویتی السیاسه دراینباره نوشته است: «هزینه جنگ علیه ایران هرچه باشد از خسارتی که بابت صدور انقلاب ایران در منطقه ایجاد می‌شود به‌مراتب کمتر است.» بالطبع کشور عراق که برای رویارویی با انقلاب اسلامی به ایران حمله کرده بود، از این سیاست کویت سود می‌برد، ولی این کشور باتوجه‌به وضعیت خاص خود مجبور بود بیش از آنچه که خود تشخیص می‌داد از عراق پشتیبانی کند، زیرا دولت این کشور به‌دلیل ضعف سیاسی و نظامی در مقابله با عراق و عدم شناسایی آن کشور ازسوی حزب بعث به‌عنوان یک کشور مستقل و ادعاهای ارضی آن حزب که آن کشور را استان هفدهم عراق می‌خواند، مجبور بود همان‌گونه که عراق می‌خواست از آن کشور حمایت کند.
بنابراین، کویت در همه ابعاد قابل‌تصور (سیاسی - فرهنگی - آمادی - مواصلاتی و...) در خدمت عراق بود که نمونه‌هایی از این حمایت‌ها در بخش‌های مختلف کتاب درج شده است؛ ازجمله: دراختیارگذاشتن بنادر این کشور به دولت عراق و اعطای کمک‌های مالی به این کشور.
عراق به‌دلیل بسته‌شدن شط‌العرب (اروندرود)، ناگزیر بندر بصره را به‌عنوان تنها مقصد کالاهای وارداتی انتخاب کرد و ازاین‌رو بنادر کویت برای انتقال کالاهای مختلف عراقی روزهای پرمشغله‌ای را سپری می‌کردند و دراین‌میان بندر "شعیبه" کویت به پهلوگیری کشتی‌هایی اختصاص داشت که حامل اقلام نظامی همچون مهمات بود. فایننشال تایمز در مقاله‌ای با اشاره به عبور روزانه 500 کامیون کالا از مرزهای کویت به عراق پیش‌بینی کرد در طول سال جاری بیش از نیمی از واردات عراق؛ یعنی معادل 6 تا 7 میلیون تن کالا، در 33 لنگرگاه کویت تخلیه و به عراق حمل شود.
دولت کویت همچنین علاوه‌بر کمک‌های نقدی خود به عراق در ماه‌های قبل، در این دوره نیز مبلغ 2 میلیارد دلار وام بدون بهره با درخواست دولت و تصویب مجلس آن کشور به عراق پرداخت کرد تا عراق در طول 11 سال آنرا مسترد کند.
دراینحال، اردن به‌گونه‌ای کاملاً متفاوت با کویت به همکاری با عراق می‌پرداخت. این کشور بندر عقبه در خلیج عقبه دریای سرخ را برای تخلیه کالاهای عراقی دراختیار این کشور قرار داده بود، ولی برخلاف کویت که هزینه‌هایی را در این راه متحمل می‌شد، اردن از این امر بهره می‌برد و هزینه‌های لازم را از عراق دریافت می‌کرد. علاوه‌برآن، عراق بخشی از هزینه‌های نظامی این کشور را پرداخت می‌کرد و تجهیزات نظامی مورد درخواست اردن را تهیه و به این کشور تحویل می‌داد.
در همین خصوص، عراق مبلغ 191 میلیون دلار وام جهت توسعه بندر عقبه از 7 لنگرگاه به 10 لنگرگاه و همچنین توسعه راههای مواصلاتی بندر عقبه به منطقه "تربیل" عراق به آن کشور اعطا کرد. البته، خبر اعطای یک وام 170 میلیون دلاری عراق به اردن نیز قبل از انعقاد این قرارداد، در پنجم آبان‌ماه، انتشار یافت که در سفر سه‌روزه طه یاسین رمضان، معاون نخست‌وزیر عراق، به امان، پایتخت اردن، درباره آن توافق شده بود. غیر از این موارد، عراق اعتباری معادل 200 میلیون دلار نیز برای خرید موشک‌های زمین‌به‌هوای سام6 ساخت شوروی را برای تقویت پدافند هوایی اردن به این کشور اختصاص داد.
بهبود روابط سیاسی یونان و عراق نیز ازجمله وقایع سیاسی حائز اهمیت در این دوره است. پس از پیروزی سوسیالیست‌ها به رهبری آندره‌یاس پاپاندرئو در یونان در چهارم آبان‌ماه سال جاری و باتوجه‌به قرابت مرامی هر دو دولتِ عراق و یونان به‌عنوان یک کشور سوسیالیست و همچنین صمیمیت و رفاقت و دوستی دیرینه طارق عزیز، معاون رئیس‌جمهور و مرد تأثیرگذار و قدرتمند عراق، با پاپاندرئو، وی ازجمله اولین شخصیت‌های سیاسی بود که پس از تشکیل دولت سوسیالیست یونان به‌منظور دیدار و گفت‌وگو با مقامات این کشور به یونان سفر کرد.
پاپاندرئو در دیدار با طارق عزیز اظهار امیدواری کرد که راههای جدیدی جهت توسعه اقتصادی و پیشرفت دو کشور گسترده شود. وی همچنین در مصاحبه مطبوعاتی مشترک با طارق عزیز، از مواضع عراق در جنگ با ایران حمایت کرد و لشکرکشی عراق به ایران را دفاع از تمامیت ارضی عراق خواند و به دفاع از این اقدام پرداخت. پاپاندرئو آن‌قدر روشن و آشکار به نفع عراق سخن می‌گفت که خبرگزاری فرانسه این سخنان را نشانه‌های خروج یونان از سیاست بی‌طرفی اعلام‌شدة پیشین آن کشور در جنگ دو کشور درگیر خواند. البته، این خبرگزاری به نقل از منابع موثق، خروج یونان از سیاست بی‌طرفی و اتخاذ موضع جدید را با وعده‌های مقامات عراقی مبنی‌بر تحویل مقدار قابل‌ملاحظه‌ای نفت از آن کشور به یونان، بی‌ارتباط نمی‌دانست.
دیدار طارق عزیز از یونان و تحولات جدید در روابط دو کشور، به اعلام مواضع سیاسی و... ختم نشد. چند روز پس از دیدار معاون رئیس‌جمهور عراق از یونان، یوانیس پوتاکیس،
وزیر مشاور در همکاری و برنامه‌ریزی اقتصادی یونان، اعلام کرد که دولت این کشور پیشنهاد عراق را مبنی‌بر تعمیر هواپیماهای عراقی در خاک یونان پذیرفته است.
در آخرین روزهای این دوره، خبر قرارداد بزرگ اقتصادی یونان انتشار یافت. در این قرارداد ساخت کشتی در یونان برای عراق، تعمیر انواع هواپیما، احداث کارخانه آلومینیم و صدور برخی اقلام یونانی به عراق و همکاری فنی برای احداث ساختمان و تحصیل دانشجویان عراقی در یونان پیش‌بینی شده بود.
آخرین سخنان مقامات عراقی در دوره قبل (کتاب پانزدهم روزشمار) حاکی‌از مالکیت یک‌طرفه عراق بر آبراه شط العرب (اروندرود)، حمایت از استقلال استان خوزستان به‌عنوان یک کشور عربی تحت نام "عربستان" و ادعای مبهم "اراضی اشغال‌شده عراق" توسط رژیم سابق بود.
طارق عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق، همچنین حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه (تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی) را رد کرده، این مناطق را بخش‌های اشغال‌شده از خاک سایر کشورهای عربی به‌دست ایرانیان خوانده بود و این‌گونه اظهارنظرها و مواضع به‌نوعی، پیش‌شرط‌های عمومی مقامات عراقی برای عقب‌نشینی از سرزمین‌های اشغال‌شده ایران و متارکه جنگ بود.
در این دوره تلاش‌هایی برای پایان‌دادن به جنگ ازطرف هیئت حسن‌نیت سازمان کنفرانس اسلامی انجام و طرحی ارائه شد که حاوی برخی نکات قابل‌توجه برای برقراری صلح بین دو کشور بود. مقامات ایرانی صراحت بندهای درج‌شده در پیشنهاد حبیب شطی دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی را مبنی‌بر عقب‌نشینی عراق از سرزمین‌های اشغالی پذیرفتند، ولی مسئولان عراقی هیچ‌گاه بر عقب‌نشینی بدون قیدوشرط از خاک ایران صحه نگذاشتند. آنان خواستار مذاکره با سران، قبل از عقب‌نشینی برای وصول حداقل خواستة خود؛ یعنی حاکمیت مطلق عراق بر شط‌العرب (اروندرود) بودند و این امر مورد قبول ایران نبود.
باوجود آنکه موضع ایران در مقایسه با مواضع توسعه‌طلبانه، مبهم و چندپهلوی مقامات عراق شفاف، مستدل و قابل‌دفاع بود، ایران هیچ‌گاه درصدد برنیامد تا در صحنه‌های تبلیغاتی جهانی و حتی داخلی، حضور فعال، آگاهی‌بخش و اقناع‌کننده داشته باشد.
در اولین روز این دوره از روزشمار، دیدار حبیب‌شطی، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی، با میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، که برای شرکت در سی‌وششمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر می‌برد، در مقر سازمان ملل انجام شد. این دیدار در ادامه تلاش‌های سازمان کنفرانس اسلامی برای نزدیک‌کردن دیدگاههای دو کشور صورت گرفت.
در این دیدار حبیب شطی بدون توجه به ادعاهای گوناگون ارضی عراق اعلام کرد که هیئت
حسن‌نیت کنفرانس اسلامی برای پایان‌دادن به جنگ سه کمیسیون تشکیل داده که عبارت بودند از: کمیسیون آتش‌بس و عقب‌نشینی و تعیین خطوط مرزی، کمیسیون تحقیق و رسیدگی برای شناسایی مسئول جنگ و کمیسیون استقرار نیروهای حافظ صلح اسلامی در بین مرزهای دو کشور.
در این طرح علاوه‌بر آنکه با تشکیل کمیسیون اول، خطوط مرزی بین‌المللی توافق‌شده در قرارداد 1975 الجزایر در پرده ابهام قرار گرفته یا حتی نادیده گرفته می‌شد، در برخی موضوعات اجرایی نیز که حبیب شطی از آن سخن می‌گفت شبهات بسیاری درخصوص نیت ارائه‌کنندگان طرح وجود داشت، زیرا درحالیکه عربستان سعودی یکی از حامیان اصلی سیاسی و مالی عراق در جنگ علیه جمهوری اسلامی بود، شطی شهر جده عربستان سعودی را محل تشکیل هیئت رسیدگی به جنگ اعلام کرد.
میرحسین موسوی پس از این دیدار اعلام کرد که درباره نتایج مذاکرات انجام‌شده با حبیب شطی در شورای عالی دفاع بحث خواهد شد و این درحالی بود که طه یاسین رمضان، معاون نخست‌وزیر و مرد شماره2 عراق و همچنین فرمانده ارتش خلق عراق، هم‌زمان با این سخنان، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه درباره صلح با ایران، هیچ اشاره‌ای به عقب‌نشینی از خاک ایران نکرد و فقط آغاز مذاکره با ایران را راه‌حل دستیابی به صلح با ایران اعلام کرد.
دراینحال، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در یک موضع‌گیری غیررسمی درباره امکان مذاکره مستقیم با عراق با اشاره به این موضوع که صدام حسین هنوز از مذاکره درباره شط‌العرب (اروندرود) صحبت می‌کند و قصد دارد قبل از خروج از سرزمین ما اطمینان‌هایی پیدا کند، گفت: «ما به‌هیچ‌وجه حاضر به مذاکره درباره شط‌العرب [اروندرود] نیستیم و قرارداد1975 برای ما معتبر است و باید اجرا شود و ما به‌هیچ‌وجه تا خروج عراق از خاکمان با دشمن مذاکره نخواهیم کرد.» وی همچنین درباره پیشنهاد حبیب شطی افزود: «در پیشنهاد حبیب شطی مطلب تازه‌ای دیده نمی‌شود و تنها مقداری تعابیر و کیفیت برخورد تغییر کرده است، ولی اگر صدام حسین با این پیشنهاد موافق باشد که از خاک ایران بیرون برود، ما جلو او را نمی‌گیریم.»
وی در انتها، جمع‌بندی نظرهای ایران را به این شرح اعلام کرد: «حرف ما تغییر نکرده است، حرف ما بیرون‌رفتن متجاوز، پیداکردن متجاوز و محاکمه آن و پرداخت خسارت به طرف زیان‌دیده است.»
نُه روز پس از پیشنهاد حبیب شطی به وزیر امور خارجه ایران، اعضای شورای عالی دفاع با حضور حجت‌الاسلام سیداحمد خمینی، فرزند امام خمینی، که نشان از حساسیت موضوع طرح‌شده در جلسه داشت، گرد هم آمدند. آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس شورای عالی دفاع، در پایان این جلسه، درباره نظر شورای عالی دفاع، بار دیگر بر شرایط ایران برای پایان‌دادن به جنگ که عبارت بود از: عقب‌نشینی بدون
قیدوشرط عراق از سرزمین‌های اشغال‌شده ایران؛ تعیین و محاکمه متجاوز و پرداخت غرامت تأکید کرد.
البته، رئیس‌جمهور بر این نکته هم اشاره کرد که حبیب شطی در مذاکرات خود با طرف ایرانی مطالبی را بیان کرده است که نشان می‌دهد عراق هنوز تصمیم قاطعی برای عقب‌نشینی از خاک ایران ندارد. به گفته رئیس شورای عالی دفاع، حبیب شطی پذیرفته است که نیروهای عراقی باید بدون قیدوشرط عقب‌نشینی کنند، لکن در اثنای مذاکره سخنانی می‌گوید که این پذیرفتن را با تردید مواجه می‌کند و ما در صداقت دولت متجاوز عراق در قبول این نکته دچار شک و تردید می‌شویم.
رئیس‌جمهور این نکته را هم اضافه کرد که ما درمورد طرف متجاوز هیچ ادعایی نداریم. هیئت‌های منصف و بی‌غرض دراینباره نظر خود را خواهند داد و اگر عراق را متجاوز شناختند او ملزم به پرداخت خسارت است.
با اعلام این موضع ایران و پاسخ‌ندادن عراق به این شرایط، گامی که سازمان کنفرانس اسلامی برداشته بود - که به نظر می رسید هماهنگی کاملی نیز با مقامات عراقی نداشته است - همچون دفعات قبل به سرانجام نرسید.
باوجود آنکه اظهارنظر خاصی از مقامات عراقی درباره پایان این تلاش در دست نیست، سخنان صریح صدام حسین در دیدار با مجلس قانون‌گذاری عراق در اول آذرماه نشان داد که این گمان بسیار به واقعیت نزدیک است. وی در این دیدار درخواست ایران را برای عقب‌نشینی نیروهای عراقی از سرزمین‌های اشغال‌شده رد کرد. به گزارش یونایتدپرس، صدام درخواست ایران مبنی‌بر عقب‌نشینی نیروهای عراقی از سرزمین ایران را پیش از آغاز مذاکره رد کرد و گفت بازی‌های این‌چنینی عراقی‌ها را فریب نخواهند داد.
کمتر از 3 هفته پس از این اقدامات، خبرگزاری فرانسه نیز اعلام کرد که طه یاسین رمضان، معاون نخست‌وزیر عراق، در کنفرانسی خبری، که هنگام آغاز گفتوگوهای عراق و بلغارستان درزمینه همکاری اقتصادی و... ترتیب داده شده بود، شرط عقب‌نشینی نیروهای کشورش از اراضی اشغالی ایران را به‌رسمیت‌شناختن حاکمیت مطلق عراق بر اروندرود اعلام کرد.
مشابه این سخنان را صدام حسین در بیست‌وچهارم آذرماه بر زبان راند. یونایتدپرس دراینباره گزارش داد که صدام حسین در دیدار با وزیران کار کشورهای غیرمتعهد از ایران دعوت کرد تا برای پایان‌دادن به جنگ 427 روزه بین دو کشور، وارد مذاکره شود. وی مجدداً متذکر شد که ایران باید حاکمیت عراق بر رودخانه شط‌العرب (اروندرود) را بپذیرد.
در این دوره خبرهایی نیز مبنی‌بر فعالیت مجدد اولاف پالمه، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل، برای شروع اقداماتی به‌منظور پایان‌بخشیدن به جنگ ایران و عراق و همچنین تلاش‌های میانجیگرانه الجزایر در رسانه‌های عمومی پخش شد، ولی این اخبار از همان حد اعلام اولیه فراتر نرفت و تا آخر دوره، اخبار بیشتری دراینباره منتشر نشد.
در این دوره موضوعات اقتصادی ایران در دو بخش عمده قابل‌بحث است:
مقدار فروش نفت و ارز به‌دست‌آمدة حاصل از آن و تدابیر مسئولان ایران برای جبران کمبود ارز مورد نیاز.
تدابیر اتخاذشده برای تأمین حداقل معیشت خانوارها.
در اوایل این دوره، صدور نفت ایران به‌دلیل بمباران هواپیماهای عراقی در هشتم مهرماه و آسیب‌های واردشده به جزیره خارک و تلمبه‌خانه گوره در بندر گناوه - که تأمین‌کننده اصلی مخازن صدور نفت در جزیره خارک بود - دچار اختلالاتی شد.
برخی منابع اقتصادی خارجی تعمیر و راه‌اندازی مجدد این تلمبه‌خانه را تا یک سال برآورد کرده بودند.
از سوی دیگر، برخی از کشورها به دلایل سیاسی و سایر ملاحظات غیراقتصادی از خرید نفت ایران خودداری می‌کردند. میزان فروش نفت ایران در این ایام تا حد 500 هزار بشکه در روز کاهش یافت و باتوجه‌به حاکم‌بودن وضعیت جنگی در کشور، این امر نگرانی‌های جدی را در مسئولان به وجود آورد تا جایی که در جلسه مسئولان عالی نظام تصمیم‌گیری شد که وزیر نفت برای اخذ وام از کشورهای لیبی و الجزایر و برخی هماهنگی‌های نفتی به آن کشورها سفر کند.
دراینحال، اوضاع نامساعد اقتصادی ایران بحث محافل سیاسی خارجی بود. در همین خصوص، علیرضا نوبری، رئیس کل بانک مرکزی ایران در زمان بنی‌صدر، چندین بار با رسانه‌ها مصاحبه کرد و به‌عنوان یک کارشناس و شخص مطلع از اقتصاد ایران به اظهارنظر پرداخت. وی میزان صدور نفت ایران را 500 هزار بشکه و حداقل نیاز فروش نفت برای برآورده‌شدن ارز لازم را 000,500,1 بشکه در روز اعلام کرد. وی همچنین احتمال موفقیت ایران در گرفتن وام از بانک‌های خارجی و بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول را درحد صفر خواند و اقتصاد ایران را ازهم‌پاشیده توصیف کرد و چنین نتیجه گرفت که نارضایتی حاصل از کمبودها به موجی از اعتراضات و اعتصاب‌هایی که قادر به سرنگونی حکومت است، تبدیل خواهد شد.
وی همچنین پیش‌بینی کرد که اقتصاد ایران آخرین روزهای حیات خود را می‌گذراند و تنها یک جرقه کافی است تا انفجار رخ دهد. این سخنان متأثر از اقدام شورای ملی مقاومت بود که در هجدهم آبان‌ماه با انتشار بیانیه‌ای به همه دولت‌ها و شرکت‌های خارجی هشدار داد به‌علت وخامت شدید اوضاع اقتصادی و سقوط قریب‌الوقوع حکومت از عقد هرگونه قرارداد اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند، در غیر این صورت، شورای ملی مقاومت (که بر ایران حاکم خواهد شد) در آینده هرگونه مسئولیتی را درزمینه تعهدات جمهوری اسلامی از خود سلب می‌کند.
دراینحال، ایران برای تأمین کالاهای مورد نیاز خارجی، معاملات تهاتری (نفت در مقابل کالا) را در سیاست اقتصادی خود به‌طور جدی‌تری دنبال کرد. در همین خصوص، نشریه معتبر اقتصادی میدل ایست اکونومیک سروی مبادلات پایاپای را ازجمله اصول مورد عمل در اقتصاد خارجی ایران خواند.
سیدمحمد غرضی هم دراینباره گفت: «با چند کشور اروپای شرقی ازجمله رومانی، یوگسلاوی، چکسلواکی و کره شمالی مذاکراتی انجام شده. ما سعی کرده‌ایم بازار را به‌صورت تغییرناپذیری نگه داریم. آنها به نفت ما نیاز دارند و ما به صنایع آنها و این رابطه سالم است.»
سخنان نخست‌وزیر زلاندنو نیز ازجمله خبرهایی بود که دراینباره بیان شد. وی گفت که کشورش احتمالاً به‌دلیل کمبود پول نقد مجبور می‌شود در مقابل گوشت، نفت از ایران دریافت کند.
همچنین تصمیم‌گیران اقتصادی برای احتیاط بیشتر در مصرف ارزهای موجود، صدور اعتبارنامه جدید را منوط به تأیید بانک مرکزی کردند و از سوی دیگر به وزارتخانهها دستور داده شد که باتوجه‌به محدودیت ارز، در لیست واردات کالا از خارج، اولویت تعیین کنند. مجله اقتصادی بررسیهای اقتصادی خاورمیانه این راهکار را سختگیری ناشی از کمبود ارز خواند.
درمجموع، با تدابیری که اندیشیده شد و همچنین اتخاذ تصمیماتی، وضعیت مالی دولت بحرانی اعلام نشد.(1)محسن نوربخش، مدیرکل بانک مرکزی، دراینباره گفت: «ما توانسته‌ایم هزینه‌های خود را کنترل و به‌نحوی برنامه‌ریزی کنیم که به ذخیره ارزی ما لطمه وارد نشود. به شما اطمینان می‌دهم تا زمانی‌که جنگ ادامه داشته باشد، ما هیچ مسئله‌ای درمورد ذخایر ارزی نخواهیم داشت.»
ولی باتوجه‌به اخباری که پخش شد، به نظر می‌رسد با اقدامات انجام‌شده برای بازسازی خرابی‌های ناشی از بمباران عراق، فروش نفت از آبان‌ماه رو به بهبودی گذاشت. میدل ایست در اول آذرماه از افزایش صادرات نفت ایران از سطح فراتر از 500 هزار بشکه خبر داد.
همچنین علی شمس اردکانی، سفیر ایران در کویت، در مصاحبه با نشریه کویتی النهار مقدار فروش نفت ایران را 900 هزار بشکه اعلام و اضافه کرد که به‌زودی این مقدار را به یک میلیون و یکصد هزار بشکه در روز خواهیم رساند.
نشریه معتبر لویدز نیز درباره افزایش صدور نفت ایران و سرعت بارگیری نفتکش‌ها نوشت: «ایران صادرات نفت خود را ازطریق ترمینال نفتی خارک سرعت بخشیده است. درحال‌حاضر، بارگیری نفتکش‌ها بیش از 2 روز طول نمی‌کشد. چنین پیداست که ایران موفق شده است خسارت‌های ناشی از بمباران هواپیماهای عراقی در سپتامبر گذشته را ترمیم کند.»
هم‌زمان با این تحولات، دولت باتوجه‌به کمبود ارز و پیامدهای آن؛ یعنی کاهش واردات،
1) این نوع سیاست‌های اقتصادی که برای کنترل خریدهای ارزی انجام شد، پس از پشت سر گذاشته‌شدن این دوره بحرانی همچنان ادامه یافت.
برای تأمین حداقل مایحتاج عمومی ازقبیل برنج، روغن، گوشت، مرغ، قند و شکر و... این نیازمندی‌های عمومی را به‌گونه‌ای تحت پوشش قرار داد. برای تحقق این امر با هدف توزیع عادلانه کالا، تعیین خط مشی اجرای طرح توزیع کالا و شوراهای اسلامی، شورای عالی نظارت بر توزیع عادلانه کالا در تهران و مراکز استان‌ها تشکیل شد. به‌دنبال آن، شرح وظایف بسیج اقتصادی - که از قبل مشغول فعالیت بود - برای سهمیه‌بندی کالاهای اساسی جهت تأمین حداقل معیشت مردم و جلوگیری از تورم، در هیئت دولت تصویب و فعالیت آن به‌عنوان یک نهاد اضطراری تعریف و قانونمند شد. براساس شرح وظایف تصویب‌شده، این ستاد موظف بود در تهران و سایر استان‌ها، مشکلات و بحران‌های اقتصادی ایجادشده درنتیجه جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی را بررسی و راه‌حل‌های لازم را ارائه دهد.
وزیر مشاور در امور اجرایی در توضیح بیشتر اهداف دولت در راه‌اندازی این ستاد گفت: «هدف برنامه و طرح ما در ستاد بسیج اقتصادی این است که حداقل نیازهای مردم با نرخ ثابت دراختیار آنان قرار گیرد تا اگر احتمالاً نرخ برخی کالاها به‌علت کمبود افزایش پیدا کرد، این افزایش نرخ بر روی کالاهای اساسی و مورد نیاز مردم تأثیر نگذارد.»
نخست‌وزیر و رئیس کل بانک مرکزی موفقیت این طرح را نتیجة تلاش دست‌اندرکاران و برنامه‌ریزان و حمایت مردم از این طرح اعلام کردند. در همین خصوص، نخست‌وزیر گفت: «میزان فعالیت این ستاد [ستاد بسیج اقتصادی] با کشورهایی که حتی در جنگ نیستند قابل‌قیاس نیست و این به‌دلیل فداکاری و خلاقیت برادران مسئولی است که در این ستاد فعالیت می‌کنند.» وی افزود: «به همین دلیل، ستاد بسیج اقتصادی به کار خویش ادامه خواهد داد و تصمیماتی که در آنجا گرفته می‌شود درارتباط‌با مقامات مسئول و افراد صاحب‌نظر در شورای عالی اقتصادی می‌باشد و درنتیجه ما در سطح کشور قادر خواهیم بود قیمت کالاهای ضروری و کمیاب را تثبیت کنیم.»
محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی نیز گفت:«ما برخلاف دولت عراق دارای پشتیبانی مردمی هستیم و به همین دلیل تاکنون حتی یک ریال وام نگرفته‌ایم، درحالیکه عراق از کشورهایی چون عربستان سعودی و کویت 20 میلیارد دلار وام گرفته است. به‌عنوان مثال، زمانی‌که ما از مردم خواستیم پول‌هایشان را وارد شبکه بانکی کشور کنند استقبال شدیدی کردند و این بدان علت بود که مردم می‌دانستند سود این کار نصیب خود آنها می‌شود.»
در این دوره بازار نفت به‌دلیل اقدام عراق در کاهش‌دادن 2 دلار (از 36 دلار به 34 دلار) برای جلب مشتری و افزایش تولید عربستان تا سقف 5/10 میلیون بشکه و رشد نفت اضافی در بازارهای جهانی دستخوش افت قیمت شد.
این امر کشورهای عضو صادرکنندة نفت، به‌ویژه اعضای اوپک را با کسری درآمد ارزی و تنش اقتصادی مواجه کرد، طوری‌که به گزارش رادیو لندن، لیبی روزانه 40 میلیون دلار و حدود دوسوم از درآمدهای نفتی خود و الجزایر نصف صادرات خود را از دست دادند و کشورهای دیگر همچون نیجریه نیز باتوجه‌به کاهش درآمد نفتی به‌نوعی برنامه ریاضت اقتصادی را در دستور کار خود قرار دادند. صادرات نفت ایران در این زمان درحد 500 هزار بشکه در روز بود.
در بیست‌وهشتم مهرماه، سوبروتو، دبیرکل اوپک، اعلام کرد که اعضای این سازمان با هدف کاستن از مازاد نفت در بازار و رسیدن به توافق به‌منظور یکسان‌کردن قیمت نفت، در هفتم آبان‌ماه جلسه فوق‌العاده تشکیل خواهند داد.
در روز مقرر، 13 وزیر نفت عضو سازمان اوپک در ژنو گرد هم آمدند و طی 2 روز بحث در پشت درهای بسته، به اجماع‌نظر رسیدند. سیدمحمد غرضی، وزیر نفت، در بازگشت از این اجلاس فوق‌العاده درباره توافقات انجام‌شده در بین کشورهای عضو اوپک گفت: در این اجلاس قرار شد پادشاهی سعودی 2 میلیون بشکه از تولید خود بکاهد و همگام با آن، قیمت نفت خود را نیز از 32 به 34 دلار افزایش دهد. وی درباره تأثیر عملی این تصمیم جمعی گفت: این امر برای کشورهایی چون ایران، الجزایر و لیبی که سعی می‌کردند نفت خود را به قیمت واقعی آن بفروشند و بازارشان را از دست داده بودند، این دستاورد را داشت که بتوانند بازارهای خود را که در طول 2 سال اخیر، به‌ویژه 2 ماهه گذشته از دست داده بودند، بار دیگر به دست آورند.
درپی این تصمیمات و بازگشت آرامش نسبی به بازار نفت و نزدیک‌شدن شصت‌ودومین اجلاس عادی اوپک در امارات متحده عربی، عربستان سعودی تهدید کرد که با افزایش تولید نفت خود با هرگونه افزایش قیمت نفت، که برخی کشورهای عضو اوپک خواهان آن بودند، مقابله خواهد کرد. احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان سعودی، در دیدار با روزنامه‌نگاران انگلیسی گفت: «ما با افزایش تولید نفت، هرگونه تلاش برای افزایش بهای نفت تا پایان سال 1982 را خنثی خواهیم کرد.»
وی همچنین در آستانه تشکیل اجلاس اوپک با اعلام اینکه تا پایان سال میلادی جاری در قیمت نفت حتی درصورت سقوط ارزش دلار تغییری صورت نخواهد گرفت، به کشورهای صنعتی جهان اعطای یک هدیه ازطرف کشورهای عضو اوپک را مژده داد.
از سوی دیگر، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران که روز 16/9/1360 برای شرکت در اجلاس اوپک عازم ابوظبی، مرکز امارات متحده عربی بود، تعیین قیمت نفت را براساس سیاست داخلی ایران و نه کشورهای خارجی اعلام کرد.
در هفدهم آذرماه کمیته تدوین سازمان اوپک با شرکت کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت
(عربستان، ایران، عراق، ونزوئلا، کویت و امارات) در ابوظبی تشکیل جلسه داد و مأموریت اصلی این کمیته تدوین برنامه نشست اصلی وزیران نفت در 3 روز آینده بود. طبق گزارش خبرگزاری فرانسه، هدف این نشست تعیین قیمت براساس کیفیت نفت (نفت سبک و نفت سنگین) بود.
البته، زکی یمانی قبلاً درباره جداسازی و تعیین قیمت براساس کیفیت نفت گفته بود که توافقات انجام‌شده در اجلاس فوق‌العاده ژنو، نشان‌دهنده اوضاع واقعی بازار نیست و گفت‌وگوهایی برای کاهش میزان این تفاوت‌ها باید انجام شود.
هم‌زمان با پایان‌یافتن شصت‌ودومین نشست وزیران نفت در ابوظبی که در پشت درهای بسته برگزار شد، انعطاف ایران در کاهش قیمت نفت سنگین به مقدار یک دلار نظر محافل سیاسی و رسانه‌ها را به خود جلب کرد.
خبرگزاری امارات دراینباره با اعلام اینکه توافق ایران برای کاهش بهای نفت خود تعجب محافل نفتی را درپی داشته است، اضافه کرد که یکی از منابع این اجلاس، امروز در تماس با خبرگزاری امارات متحده عربی اظهار کرد: ایران که همواره نسبت به کاهش قیمت نفت خود بی‌علاقه بوده، اعلام کرده است که مایل است برای کاهش بیشتر تولید نفت، بهای هر بشکه نفت نیمه‌سنگین را از 33 دلار به 32 دلار کاهش دهد. منبع خبرگزاری امارات، این اقدام ایران را تلاش برای رقابت با دیگر کشورهای دارای نفت نیمه‌سنگین همچون عربستان سعودی، کویت و عراق اعلام کرد.
سیدمحمد غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران نیز پس از بازگشت از این اجلاس درباره علت تصمیم ایران برای کاهش قیمت نفت گفت: «این فشار عربستان، روی تعیین قیمت نفت سنگین متمرکز است.» غرضی همچنین به موردی اشاره کرد که به وضعیت فروش نفت ایران در بازارهای جهانی مربوط بود. وی گفت: «علت آنکه ما حاضر شدیم تا این تخفیف را بپذیریم آن بود که علی‌القاعده در سطح جهانی باید توافقی صورت گیرد. اشکال ما این است که در شرایط فعلی نمی‌توانیم همیشه با قیمت دلخواه مشتری را نگه داریم.»
البته، شکنندگی وضع بازار نفت به‌دلیل اقدامات خودمحورانة عربستان سعودی از یک‌سو و پایبندنبودن این کشور به قوانین اوپک حتی ممکن بود موجب ازهم‌پاشیدگی این سازمان بزرگ اقتصادی شود. شاید نامه رئیس‌جمهور ایران، آیت‌الله خامنه‌ای، قبل از شروع رسمی نشست وزیران نفت اوپک به شیخ زاید بن سلطان، رئیس دولت امارات متحده، که برگزارکننده شصت‌ودومین اجلاس اوپک بود و سخنان وزیر نفت این کشور در مراسم افتتاح این اجلاس که شرایط زمانی را برای بقای اوپک احساس و خطرات پیش رو در بازار نفت را جدی خوانده بود، از دیگر عواملی باشد که زمینه‌های قبلی این توافق را فراهم آورده بود.
در اواخر این دوره ادعای دولت بحرین درباره اقدام ایران در اعزام گروهی از افراد مسلح برای سرنگونی دولت این کشور و حمایت کشورهای منطقه به‌ویژه عربستان سعودی از بحرین و بازتاب رسانه‌ای این موضوع در منطقه و محیط بین‌المللی، افکار عمومی را به خود معطوف کرد.
در بیست‌ودوم آذرماه، وزارت کشور بحرین با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که گروهی از افراد مسلح که در ایران آموزش دیده‌اند در بحرین دستگیر شده‌اند. یک روز بعد، امیر نایف‌بن عبدالعزیز دراینباره گفت: «دولت ریاض حفظ و امنیت امیرنشین‌های حوزه خلیج فارس و ازجمله بحرین را حفظ امنیت خود تلقی می‌کند و با همه امکانات از آن دفاع می‌نماید.» وی همچنین ایران را به‌عنوان عامل این اقدام به‌شدت مورد حمله قرار داد و این موضع‌گیری وی در اغلب رسانه‌های غربی بازتاب یافت و آنان ضمن نقل این خبر به اظهارنظر دراینباره پرداختند که رادیو اسرائیل، رادیو لندن، رادیو آلمان، خبرگزاری آلمان، خبرگزاری فرانسه و خبرگزاری آسوشیتدپرس از آن جمله بودند.
همچنین دولت‌های کویت، اردن، امارات متحده عربی و قطر نیز به شکل‌های گوناگون بر ادعای دولت بحرین صحه گذاشته و از دولت آن کشور حمایت کردند.
دو روز بعد، 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس (عربستان سعودی، کویت، قطر، امارات متحده عربی، بحرین و عمان) در بیانیه‌ای آنچه را تحریک و خرابکاری در بحرین خواندند، بدون نام‌بردن از ایران محکوم کردند. عبدالله البشاره دبیرکل کویتی این شورا نیز این امر را تقبیح کرد.
درپی این تحولات، بحرین سفیر خود را از تهران فراخواند. این دولت همچنین از ایران خواست که سفیر خود را از منامه فراخواند و شخص دیگری را به‌جای وی تعیین کند.
دراینحال، عربستان سعودی اعلام کرد که آن کشور درصدد امضای یک پیمان‌نامه امنیتی با بحرین است و برای تحقق این امر نایف‌بن‌عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان سعودی، به منامه خواهد رفت.
وی در پایان سفر دوروزه به بحرین اعلام کرد که یک طرح نامحدود "امنیتی" بین عربستان و بحرین امضا شده است. نایف‌بن‌عبدالعزیز همچنین ضمن تکرار وابستگی امنیت بحرین و عربستان سعودی و اعلام نظر خالد، پادشاه عربستان، مبنی‌بر حمایت بی‌قیدوشرط از آن کشور خواهان تشکیل نیروی واکنش سریع در خلیج‌فارس برای رویارویی با خطرات احتمالی در منطقه شد.
در آخرین تحولات مربوط به این موضوع کویت هم خواستار پیوستن به این پیمان امنیتی شد. دراینحال، رویتر به نقل از یک سخنگوی شورای همکاری‌خلیج فارس از گردهمایی 6 وزیر دفاع و وزیران کشور عضو این شورا و همکاری این کشورها در بیست‌وهشتم دی‌ماه و دوازدهم بهمن ماه درزمینه امنیت منطقه خبر داد.
از سوی دیگر، ایران ادعای مقامات بحرینی را درباره فرستادن افراد مسلح به آن کشور رد کرد. میرحسین موسوی، نخست‌وزیر، ضمن تکذیب این ادعا آن را روش دولت عراق خواند. وی گفت: «این روش عراق است که تروریست به کشورها می‌فرستد تا عمارت منفجر کنند و [بدین ترتیب] سیاست آن دولت را به نفع خود تغییر دهد.» او این موضوع را که ممکن است شهروندان بحرینی مرتکب این‌گونه اقدامات شده باشند رد نکرد و دراینباره گفت: «ممکن است عده‌ای ناراضی از دولت بحرین در آن کشور وجود داشته باشند و بخواهند کارهایی انجام بدهند که این یک مسئله کاملاً داخلی است و آن هم مربوط به بحرین می‌شود که خودش را طوری با سیاست منطقه انطباق دهد که چنین مسائلی پیش نیاید.»
احمد عزیزی قائم‌مقام وزارت امور خارجه نیز انتساب این گروه را به ایران به‌شدت تکذیب کرد. وی گفت: «احتمالاً در این جریان دست عواملی برای متهم‌کردن ایران به تلاش برای ایجاد بی‌ثباتی در منطقه در کار است.»
همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه با پیونددادن این نوع اتهام‌زنی‌ها به شکست سیاست‌های منطقه‌ای امریکا و سعی در مشوه‌کردن چهره جمهوری اسلامی، به دولت‌ها هشدار داد که امریکا و عمالش درصدد تشنج در منطقه هستند و به کشورهای کوچک منطقه توصیه کرد که از همراهی در این‌گونه توطئه‌ها پرهیز کنند و مراقب دام‌های ابرقدرت‌ها باشند.
1
پس از موفقیت نیروهای سپاه و ارتش در طرح‌ریزی و اجرای عملیات ثامن الائمه(ع) و شکست حصر آبادان، تلاش نیروی‌های مسلح برای طرح‌ریزی و اجرای عملیات آتی با هدف بیرون‌راندن دشمن از مناطق اشغالی ادامه دارد. براین‌اساس، امروز شناسایی و طرح‌ریزی برای اجرای عملیات در منطقه سوسنگرد و بستان، در دستور کار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی قرار گرفت.
پس از تجربه فرماندهان سپاه در طرح‌ریزی عملیات ثامن‌الائمه(ع)(1)
عملیات ثامن‌الائمه(ع) علاوه‌بر دستاوردهای فوق، موجب ایجاد تحول جدیدی در جنگ شد و ناکامی‌های عمده دشمن بعد از این عملیات آغاز شد. (یحیی صفوی و...، عملیات ثامن‌الائمه، مبداء تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1388، صص 337 - 336؛ و - اطلس جنگ ایران و عراق، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1379، ص46.)
و تصویب آن در شورای عالی دفاع و نیز موفقیت این عملیات که به شکسته‌شدن محاصره آبادان انجامید، هنوز در جبهه‌های جنوب، سه منطقه در اشغال دشمن است. این مناطق شامل: غرب رودخانه کارون و شهر خرمشهر، منطقه بستان و سوسنگرد و منطقه غرب رودخانه کرخه می‌شود که ازنظر هدف، وسعت، استعداد و گسترش نیروهای دشمن موقعیت‌های متفاوتی دارند.درباره انتخاب هریک از این مناطق به‌منظور اجرای عملیات، اختلاف‌نظرهایی میان فرماندهان ارتش و سپاه وجود داشت. برخی از فرماندهان ارتش با تأکید بر اینکه دشمن در
1) عملیات ثامن‌الائمه(ع) به‌منظور شکستن محاصره آبادان و انهدام نیروهای دشمن در تاریخ 5/7/1360 در شرق کارون به اجرا درآمد. در این عملیات قوای خودی متشکل از نیروهای سپاه و ارتش در مدت 48 ساعت محاصره آبادان را شکستند و دو جاده مهم ماهشهر - آبادان و اهواز - آبادان را آزاد کردند. در این عملیات، 1500 تن از افراد عراقی کشته و زخمی شدند و 1800 نفر نیز به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند. همچنین 90 دستگاه تانک و نفربر، 2 دستگاه لودر و بلدوزر، 2 دستگاه پل پی.ام.پی. و 100 خودرو دشمن منهدم شد و 74 دستگاه تانک و نفربر، 6 قبضه توپ، 10 قبضه انواع ادوات، 30 دستگاه لودر و بلدوزر و 40 خودرو به غنیمت نیروهای خودی درآمد.
غرب رودخانه کرخه حضور دارد و می‌تواند جاده اهواز - اندیمشک را تهدید کند و از سوی دیگر دشمن در جناح شمالی منطقه عملیاتی استقرار یافته و درصورت هر نوع پیشروی در این منطقه، جناح راست نیروهای خودی در شمال و عقبه آنها تهدید خواهد شد، با اجرای عملیات در منطقه بستان و سوسنگرد مخالف بودند و به همین دلیل پیشنهاد می‌کردند که عملیات در منطقه غرب رودخانه کرخه اجرا شود.
درمقابل، فرماندهان سپاه بر پایه انطباق توانایی‌ها و مقدورات نیروهای خودی با موقعیت منطقه (ازنظر وسعت و حجم نیروهای دشمن) بر اجرای عملیات در منطقه بستان و سوسنگرد تأکید داشتند و در پاسخ به استدلال مخالفان دلایل زیر را بیان می‌کردند:
دشمن انگیزه و تمایلی برای آفند ندارد.
دشمن قادر به عبور از رودخانه کرخه و بستن جاده اهواز - اندیمشک نیست و درصورت تمایل، قبل از این، اقدام به عبور می‌کرد.
باتوجه‌به روحیه ضعیف نیروهای دشمن و فرماندهی متزلزل آنها، ارتش عراق قادر به پاتک مؤثر برای تهدید جناح راست عملیات (سوسنگرد و بستان) یا عقبه نیروهای عمل‌کننده نیست.
به‌هرتقدیر، بنا به دلایل زیر، منطقه عملیاتی بستان و سوسنگرد در مقایسه با دو منطقه دیگر، برای عملیات آفندی آینده انتخاب شد:
باتوجه‌به توان نیروهای خودی نسبت به دو هدف دیگر، به‌آسانی دست‌یافتنی بود.
نزدیکی بستان به مرزهای بین‌المللی و تأمین مرز به‌عنوان یک هدف مهم و قابل‌دسترسی بود و ازنظر سیاسی بازتاب گسترده ای داشت.
تصرف بستان پیوستگی خطوط دشمن از مهران تا خرمشهر را ازهم می‌گسست و امکان پشتیبانی متقابل شمال و جنوب بستان را از دشمن سلب می‌کرد.
هرگونه تهدید اهواز از محور سوسنگرد و بستان مرتفع می‌شد.(1)
براین‌اساس، بر پایه ویژگی‌های مثبت منطقه عملیاتی بستان و سوسنگرد نسبت به سایر مناطق عملیاتی در جنوب، این منطقه برای اجرای عملیات انتخاب شد.
پس از مباحث طرح‌شده درباره عملیات آینده، محسن رضایی، فرمانده کل سپاه و صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش،(2)اجرای عملیات در منطقه سوسنگرد و بستان را در اولویت قرار دادند. پس از این توافق، محسن رضایی درباره طرح‌ریزی برای این عملیات، به فرمانده نیروی زمینی ارتش پیشنهادی داد که صیاد شیرازی آن را پذیرفت. براساس این پیشنهاد، مقرر شد از امروز دو گروه کاری جداگانه از برادران ارتش و سپاه تشکیل و عهده‌دار طرح‌ریزی برای عملیات طریق‌القدس شوند و
1) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت‌سال دفاع مقدس، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، اسفند 1373، صص 116 - 115.
2) انتصاب دو فرمانده در رأس سپاه (محسن رضایی) و نیروی زمینی ارتش (علی صیاد شیرازی) ازسوی امام خمینی نیز عاملی مهم و جدیدی را وارد عرصه جنگ کرد که این اقدام در مسیر ایجاد وحدت بین سپاه و ارتش و به‌کارگیری تمامی امکانات این دو نیرو شرایط را برای اجرای عملیاتهای بزرگ و مشترک فراهم‌تر کرد.
نتایج بررسیهای عملیاتی خود را به‌منظور تصویب نهایی به فرمانده کل سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش ارائه کنند. محسن رضایی درباره این اقدام گفت: ما بچه‌های سپاه را کاملاً جدا کردیم و گفتیم شما یک گروهی بشوید، طراحی عملیات بکنید و برادران ارتش هم یک گروهی درست کنند تا به‌صورت جداگانه، طراحی عملیات کنند و بعد در جلسه مشترک نظرمان را بگوییم، آنها هم نظرشان را بگویند. علت این تفکیک این بود که می‌خواستیم به سپاه شکل بدهیم و یک سازمان درست کنیم. اینکه همین‌طور در جلسات بنشینیم و معلوم نباشد کی چه می‌گوید، این یعنی اینکه هیچ‌وقت سپاه راه نیفتد و سازمان رزم سپاه شکل نگیرد؛ بنابراین، ما اولین تفکیک را قبل از عملیات طریق‌القدس انجام دادیم و گفتیم سپاه با هویت سپاهی‌گری باید طرح‌ریزی کند و ارتش هم با هویت ارتشی‌گری طرح‌ریزی کند. برادرمان صیاد خیلی مخالف بود، اما ما محکم گرفتیم و گفتیم نه.(1)
براین‌اساس، فرمانده سپاه، برادران رحیم صفوی، حسن باقری و غلامعلی رشید را به‌عنوان گروه کاری سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش، آقایان موسوی قویدل، مفید و 3 تن از اساتید دافوس(2)را به‌عنوان گروه کاری ارتش، عهده‌دار طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس کردند.(3)
علاوهبراین، حسن باقری، مسئول اطلاعات سپاه پاسداران در ستاد عملیاتی جنوب،(4)پس از شناساییهای اولیه که در این منطقه انجام داده بود، دستور داد تا شناسایی از محورهای مختلف آغاز شود. دراینباره بنادری، یکی از فرماندهان سپاه در منطقه جنوب، چنین می‌نویسد: «چند جناح برای شناسایی مشخص شد، حسین خرازی [فرمانده تیپ امام حسین(ع)] ازسمت مناطق رملی و ماسه‌ها باید کارش را شروع می‌کرد. [این منطقه اصلی‌ترین محور عملیات طریق‌القدس بود.] در جلسه ای که به همین منظور در قرارگاه فرماندهی برپا شد، گفتند که منطقه پر از رمل و شن است، طوری‌که در برخی جاها پای آدم تا زانو داخل رمل فرومی‌رود و بسیار صعب‌العبور است. شناسایی این جناح را به حسین خرازی (تیپ14 امام حسین(ع)) دادند. بچه‌های شناسایی با سختی‌های فراوان و استفاده از ابتکار، چندین شب رفتند و منطقه را به‌طور کامل تا پشت توپخانه دشمن شناسایی کردند. می‌دانید که معمولاً توپخانه با فاصله نسبتاً زیاد از خط مقدم در جای امن یا نسبتاً امن موضع می‌گیرد و مستقر می‌شود. بچه‌های خرازی تا عمق مواضع دشمن و حتی پشت واحد توپخانه ای آنها را شناسایی کردند و گزارش آن را به ستاد جنوب و حسن باقری دادند.»(5)
1) محسن رضایی، درس تجزیه‌وتحلیل جنگ ایران و عراق، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه، دوره عالی جنگ، 19/4/1374، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: 1378، ص171.
2) دانشکده فرماندهی و ستاد
3) سند شماره 1456 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: کنگره احیای تفکر و اندیشه حسن باقری، صص 2 - 1.
4) حسن باقری درباره وقایع روز دوشنبه 13/7/1360 در دفتر یاددداشت‌های خود، اولویت عملیات در مناطق مختلف را به‌صورت رمز این‌گونه نوشته است: «شب [ساعت] نه‌ونیم، با [علی] صیاد [شیرازی] جلسه گرفتیم [...]راجع به طرح‌های قابل‌اجرا در خوزستان صحبت کردیم که سرهنگ [علی صیاد شیرازی] با نظرات ما موافق بود و به‌ترتیب اولویت قرار شد انجام شود، اول [محمدعلی] جعفری [محور سوسنگرد] و بعد [عبدالمحمد]رئوفی [محور دزفول] و آخر علی هاشمی [محور حمیدیه].» (احمد دهقان، روزنوشت (یادداشت‌های روزانه شهید حسن باقری)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1392، صص224 - 223.)
5) سیدقاسم یاحسینی، سرباز سال های ابری (خاطرات عبدالحسن بنادری)، تهران: نشر فاتحان، 1389، ص253.
1
امروز ارتش عراق شهرهای آبادان و مریوان را گلوله‌باران کرد و با شلیک یک موشک به محل استقرار نیروهای خودی در نخلستان‌های آبادان خسارتهایی به آنها وارد کرد. سقوط 2 فروند جنگنده ایران و عراق در منطقه جنوب، از دیگر اخبار جنگ در این روز بود.
امروز شهر آبادان به‌طور متناوب زیر آتش شدید سلاح‌های دوربرد نیروهای عراق قرار گرفت که براثر اصابت گلولههای توپ به بخشی از محله "بریم"، در این محل آتش‌سوزی رخ داد که یک نفر به شهادت رسید و 11 نفر از مردم شهر زخمی شدند و 2 منزل در خیابان‌های امیری و منتظری ویران شد.(1)
همچنین در این منطقه، نیروهای عراقی یک فروند موشک به‌طرف نیروهای مستقر در نخلستان‌های اطراف آبادان پرتاب کردند که خسارتهایی را به بار آورد.(2)
در این روز، نیروهای عراقی شهر مریوان را نیز هدف گلولههای توپخانه قرار دادند که براثر ترکش آن، 2 کودک زخمی شدند.(3)
علاوهبراین، در ساعت 12 امروز، یک فروند جنگنده میگ عراقی که به منطقه عمومی آبادان تجاوز کرده بود، هدف آتش پدافند هوایی ایران قرار گرفت و سرنگون شد.(4)-(5)یک فروند هواپیمای خودی نیز در ساعت 15:50 هدف آتشبارهای ضدهوایی دشمن قرار گرفت و در غرب رودخانه کارون سقوط کرد.(6)
2
با گذشت بیش از یک هفته از عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکسته‌شدن محاصره آبادان در این عملیات، هنوز بازتاب‌های این پیروزی در رسانه‌های داخلی و خارجی ادامه دارد. رسانه‌های عراق با تکذیب این پیروزی و برخی رسانه‌های غرب با انتساب این پیروزی به کمک‌های سوریه، سعی در مخدوش‌کردن این پیروزی دارند.
خبرگزاری پارس درباره تأثیر روانی و تبلیغاتی شکست نیروهای عراقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع) و رفتار متناقض رسانه‌های رسمی عراق درباره نتایج این عملیات گزارشی تهیه کرده که در بخشی از آن به گزارش خبرنگار رادیو آلمان نیز اشاره شده است. خبرگزاری پارس دراینباره نوشته است: «به گزارش منابع موثق، شکست فاحش هفته گذشته برای عراقی‌ها چنان سنگین بود که موجب شد برای دو شب، کیفیت برنامه‌های رادیو، تلویزیون عراق تغییر یابد و به‌جای برنامه‌های عادی و سرگرم‌کننده، بیشتر از گزارش‌ها و فیلم‌های قبلی مربوط به جنگ و سرودهای انقلابی استفاده شود.
از همه جالب‌تر ضدونقیض‌گویی‌های خبرگزاری عراق و روابط عمومی ستاد ارتش این کشور و
1) سند شماره 05453 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 16/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 19/7/1360، ص1.
2) سند شماره 5253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبه ای)، شماره 291، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، 18/7/1360، ص1.
3) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15.
4) اغلب منابع موجود، سقوط هواپیمای عراقی را براثر شلیک موشک هوابه‌هوای جنگندههای نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده‌اند، اما اطلاعیه شماره 663 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران سقوط هواپیمای عراقی را ناشی از آتش پدافند هوایی نیروهای خودی اعلام کرده است.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص23، اهواز- خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص29، آبادان - خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 204، 18/7/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 663 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- سند شماره 5253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبه ای)، شماره 291، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، 18/7/1360، ص1.
کوشش مذبوحانه آنها برای قلب واقعیت و دست‌کم ساده قلمدادکردن این شکست بزرگ بود؛ به این ترتیب که ظرف 24 ساعت، ابتدا خبر رانده‌شدن مزدوران از ساحل شرقی کارون را بی‌اساس و به‌اصطلاح ناشی از خیال‌پردازی ایرانیان اعلام کردند و پس از چند ساعت ادعا کردند که حتی حلقه محاصره آبادان تنگ‌تر نیز شده است، تا اینکه بالاخره به نقل از سخنگوی وزارت دفاع عراق گفته شد، به‌خاطر آسیب‌رسیدن به چند پل ارتباطی، به نیروهای عراقی دستور داده شده است تا ساحل شرقی کارون را تخلیه کنند، بااین‌حال، با وقاحت همیشگی اضافه کردند که هروقت اراده شود، می‌توان به مواضع قبلی بازگشت و از آن هم جلوتر رفت. مسلماً آثار این ضدونقیض‌گویی و بالاخره این اعتراف تلخ برای ناظرین امور و به‌ویژه مردم عراق که ظرف یک سال گذشته به شنیدن اخبار و گزارش‌های ساختگی مربوط به پیروزی‌های جنگی عادت کرده‌اند، بسیار قابل‌تأمل بوده و بیش از گذشته می‌تواند تخم تردید نسبت به سایر ادعاهای رژیم بعث را در دل‌هایشان بارور سازد.»(1)
همچنین به گزارش این خبرگزاری، "ارنست دولوس"، خبرنگار رادیو آلمان، که اخیراً پس از دیدار از عراق به کشور خود بازگشته است، در گزارشی از اوضاع عراق درباره پنهان‌کاری این کشور در انعکاس اخبار شکست عملیات اخیر گفته است: «عراق سعی کرده است که با اعلامیه‌های نظامی خود، عقب‌نشینی نیروهایش و بازپس‌دادن بیش از نیمی از مناطق تصرف‌شده را پنهان کند. همچنین عراق می‌خواهد با برانگیختن افکار عمومی جهان علیه ایران، هیئت‌های بین‌المللی را وادار به میانجیگری کند، زیرا عراق درحال‌حاضر غیر‌از پایان‌دادن به جنگ، آن هم به‌هرترتیب، به مسئله دیگری فکر نمی‌کند.» ارنست دولوس در پایان گزارشش اضافه کرده است که عراق خود را به جنگی آلوده کرده که درنهایت بازنده است و یکی از دلایل آن هم پیروزی غیرنظامیان ایرانی است.(2)-(3)
رادیو بغداد نیز با تاکتیکی‌خواندن شکست نیروهای عراقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، با استفاده از کلمات موهن کوشیده است تا این موفقیت ایران را انکار کند. در گزارش این رادیو آمده است: «خواهران و برادران ایرانی، شنوندگان عزیز، حکام تهران که گهگاه ادعای پیروزی در جبهه‌های جنگ می‌کنند، جز خودشان کس دیگری را فریب نمی‌دهند، چراکه آنان بهتر از دیگران به میزان خسارتهایی که [آیت‌الله] خمینی در این جنگ متحمل شده است، اطلاع دارند. خسارت و ضایعاتی که ازلحاظ جانی و مهمات جنگی بی‌اندازه سنگین است.»
رادیو بغداد در ادامه افزود: «[آنان] در این یک سالی که از جنگ می‌گذرد، همیشه حقایق را دگرگون ساخته و مدعی شده‌اند که به پیروزی دست یافته‌اند، آن‌هم چه پیروزیی که هرکس صدای آنان را شنیده است، تصور می‌کند که گویا شهر خرمشهر و یا اینکه قصرشیرین را پس گرفته‌اند و اینک نیروهای عراق را از مواضع خود به‌طول جبهه ای که بیش از 1400 کیلومتر است، پس زده‌اند. این دروغ‌پردازان... کار را به‌جایی رسانیده‌اند که همه جهانیان آنها را به باد
مسخره گرفته‌اند... ازبس‌که دروغ گفته‌اند، خودشان هم باورشان شده که طی 13 ماه جنگ که در طول جبهه صورت گرفته است، واقعاً پیروز گشته‌اند، درحالیکه ستاد فرماندهی عراق برحسب نقشه و تکنیکی که دارد، تصمیم گرفت که نیروهای عراق را به غرب کارون انتقال دهد، ولی این یاوه‌سرایان که در تمام زمینه‌ها شکست خورده‌اند، با بوق و کرنا و جاروجنجال چنین وانمود کردند که نیروهای آنان به‌سوی موضع‌هایی که نیروهای عراقی آن را ترک نموده‌اند، پیشروی کرده‌اند. این دروغ‌گویی‌ها، خودبه‌خود یک امر عادی است، زیرا حکام ایران به دروغ‌پردازی و عوام‌فریبی خو گرفته‌اند و درصددند که خلق ایران را که با یقین کامل می‌دانند که... حتماً با شکست مواجه شده است، متقاعد سازند که پیروز شده است، درحالیکه تمام قراین ثابت می‌کنند که تلاش‌های این باند، ضمن نمایش پیروزی موهوم، همه برای این است که مردم ایران را فریب داده و انظارشان را از موج اعدام‌های داخلی و نابسامانی‌ها و مشکلات منحرف کنند، ولی تا کی این دروغ‌ها دوام پیدا می‌کنند؟... [آنها] تصور می‌کنند که ایرانی‌ها تا این حد ساده هستند که این یاوه‌سرایی‌ها و ادعاهای پوچ را باور کنند.»(1)
روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگمانیه نیز پیروزی نیروهای ایرانی را منکر نیست و آن را عقب‌نشینی تاکتیکی ارتش عراق نمی‌داند، اما این پیروزی را به کمک‌های هوایی یا برخی تسهیلات کشورهای خارجی، همچون سوریه وابسته می‌کند، درحالیکه در طراحی و اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع)، عملیات هوایی یا کاربرد موشک به‌هیچ‌وجه تعیین‌کننده نبود و هیچ نقطة اتکایی در طراحی مانور برای این دو عنصر عملیاتی منظور نشده بود. فرانکفورتر الگمانیه دراینباره مدعی است: «در نبرد بین ایران و عراق در منطقه آبادان، ازسوی منابع بسیار موثق گزارش شده است که افسران سوری در نبردهای هوایی در کنار خلبانان ایران علیه عراق وارد کارزار شده‌اند. در این نبرد هوایی 5 موشک از نوع 20 ct ساخت فرانسه که در ماه سپتامبر به‌همراه خلبانان سوری توسط هواپیماهای سبک به ایران ارسال شده بودند، به کار گرفته شدند، بدین معنی که این موشک‌ها بر روی هواپیماهای بدون سرنشین که با رادار و تجهیزات الکترونیکی هدایت می‌شوند، تعبیه شده بودند. این هواپیماهای سبک، ضمناً قادر بودند که با سرعت 900 کیلومتر در ساعت و 45 دقیقه پرواز، از محدوده 235 کیلومتری، عکس‌هایی از مواضع دشمن را مخابره کنند. براین‌اساس، در نبرد سهمگین 27 سپتامبر که در آبادان بین قوای ایران و عراق رخ داد، این موشک‌های هدایت‌شونده، این امکان را به سپاه ایران داد تا بتواند قوای عراق را از مواضع حساس آبادان عقب براند. همکاری دوجانبه ایران و سوریه دراینزمینه موجب تحرک و کارایی نیروهای ویژه گردیده بود. ضمناً گزارش شده است که از مدت‌ها قبل عده ای از پاسداران انقلاب در اردوگاه‌های نظامی سوریه در نزدیکی دمشق به رهبری "رفعت اسد"، برادر رئیس‌جمهور سوریه، در واحد 32 ویژه، تعلیمات لازم را دیده بودند. طبق قرارداد منعقده بین ایران و سوریه، می‌بایست در چهار مرحله و هربار حدود یکصد تن از پاسداران، تعلیمات لازم را ببینند.»(2)
1
سرپرست ستاد امنیت اهواز، در گفت‌وگویی اختصاصی با روزنامه کیهان، آمار تلفات و خسارت‌های واردشده از اصابت سلاح‌های دوربرد عراق به شهر اهواز را اعلام کرد و تدابیری که برای حفظ انسجام مردم و نیروهای انتظامی برای حفاظت از شهر اتخاذ شده است را تشریح کرد. وی گفت: «شهر مقاوم و شهیدپرور اهواز در طول یک سال جنگ تحمیلی، متجاوز از 1580 مجروح و شهید داشته و مزدوران ارتش صدام تاکنون با شلیک حدود 1500 گلوله توپ، پرتاب بیش از 30 فروند موشک و 54 عدد بمب، متجاوز از 1030 دستگاه از خانه‌های بی‌دفاع و غیرنظامی مردم اهواز را ویران کرده‌اند.»
وی همچنین گفت: «از همان روزهای نخستین جنگ، برای اینکه اهواز دچار سرنوشت آبادان نشود، بی‌درنگ برای هماهنگ‌ساختن مقاومت مردم و نیروهای انتظامی و نظامی دربرابر دشمن کافر و نیز ستون پنجم، ستادی به نام ستاد امنیت در اهواز شروع به کار کرد که وظایف ستاد به دو مورد؛ یکی ایجاد شورای هماهنگی و دیگری برقراری روابط عمومی ختم می‌شود.»(1)
2
درحالیکه یک سال و چند روز از آغاز جنگ ایران و عراق می‌گذرد، وضعیت نیروهای نظامی در دو کشور درگیر در جنگ، متفاوت و متضاد است. در ایران، درپی پیروزی‌های اخیر رزمندگان در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، به‌دلیل استقبال نیروهای مردمی و مشمولان خدمت سربازی از اعزام به جبهه‌های جنگ، امروز، اداره وظیفه عمومی احضار برخی از مشمولان دوره سربازی را که قبلاً به خدمت زیر پرچم فراخوانده بود، لغو کرد و آن را به تعویق انداخت. به گزارش خبرگزاری پارس، تاریخ اعزام مشمولان عادی کمتر از دیپلم متولد 1338 تا 1341، تا هجدهم آبان‌ماه سال جاری به تعویق افتاد. اداره وظیفه عمومی، علت این تعویق را استقبال بی‌نظیر مشمولان متولد 1337 برای انجام‌دادن خدمت مقدس سربازی اعلام کرد.(2)
اما در عراق وضعیت نیروهای ارتش عراق به‌گونه دیگری است. باوجود امتیازات گسترده ای که حکومت عراق به داوطلبین شرکت در جنگ می‌دهد، نه‌تنها مردم از حضور در جبهه‌های جنگ استقبال نمی‌کنند، بلکه با فرار از جبهه‌های جنگ، ارتش این کشور را با بحران روبهرو کرده‌اند. حزب الدعوةالاسلامی به نقل از منابع موثق نظامی در وزارت دفاع عراق گزارش داد: از شروع جنگ تحمیلی تا دهم شهریورماه 1360، بیش از 20هزار سرباز عراقی از جبهه‌های جنگ فرار کرده‌اند و صدام برای پرکردن خلأ موجود، از مزدوران خارجی استفاده می‌کند. طبق گزارش حزب الدعوةالاسلامی، اوضاع در داخل عراق همچنان بحرانی است و هزاران نفر از جوانان این کشور که ازطرف ارتش خودفروخته صدام به خدمت نظام احضار شده بودند، متواری شده‌اند.(3)
1
امروز، نیروهای سپاه پاسداران با کمک و پشتیبانی واحدهایی از ارتش جمهوری اسلامی ایران، منطقه اورامان در شمال پاوه و تعدادی روستا در شمال‌شرقی بوکان را آزاد و پاک‌سازی کردند. هجوم افراد مسلح وابسته به حزب غیرقانونی دمکرات به یک خودرو شرکت توانیر در ارومیه و پناهنده‌شدن 2 نفر از افراد شورشی به سپاه از دیگر رویدادهای مناطق کردنشین بود.
از اولین ساعات امروز، نیروهای سپاه با حمایت آتش پشتیبانی لشکر28 کردستان در عملیاتی که تا ساعت 21 طول کشید، منطقه اورامان را در شمال پاوه و در نزدیکی مرزهای عراق پاک‌سازی کردند و روستاهای "بلدر"، "خیاو"، "تمالا" و "رودبر" را، که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تصرف افراد حزب رزگاری بود، به تصرف درآوردند. باتوجه‌به اخباری که از این پاک‌سازی منتشر شده است، عملیات با غافلگیری کامل و بدون درگیریهای سنگین انجام‌شده و باوجود وسعت زیاد منطقه، تلفات گزارش‌شده به‌طور چشمگیری اندک بوده است. فقط در یک مورد که گزارش‌ها مکان آن را ذکر نکرده‌اند، 70 تن از نیروهای حزب رزگاری اقدام به فرار کردند که با تعقیب نیروهای سپاه و شروع درگیری، 11 تن از آنان کشته شدند.
درپی این عملیات، 116 تن از افراد حزب رزگاری درحالیکه سلاح‌های خود را به‌همراه داشتند، تسلیم نیروهای خودی شدند. همچنین 4 تن از نیروهای سپاه و یک سرباز که از مدت‌ها پیش گروگان افراد این حزب بودند، آزاد شدند.(1)
روزنامه کیهان درباره چگونگی اجرا و سابقه این عملیات و ویژگی‌های منطقه اورامان نوشته است: منطقه اورامان که بیش از دو سال و نیم در تصرف ضدانقلاب و پایگاه عمده گروه "رزگاری" به رهبری شیخ عثمان نقشبندی بود، از 6 ماه پیش در محاصره نیروهای خودی قرار گرفت و لحظه‌به‌لحظه، حلقه محاصره این منطقه کوهستانی، که سراسر آن پوشیده از کوه‌های عظیم، دره‌ها و غارهاست و به همین دلیل ضدانقلاب توانسته بود تا مدت‌ها در این محل دوام آورد، تنگ‌تر شد تا اینکه در تاریخ سیزدهم و چهاردهم مهرماه سال جاری، دستور عملیات برای پاک‌سازی آن صادر شد. در ادامه گزارش کیهان آمده است: افراد و رهبری گروهک ضدانقلابی "رزگاری" که متوجه اجرای عملیات شده بودند، توانستند با زور و تهدید، 70 تن از افراد فریب‌خورده را با خود همراه کرده، از منطقه بگریزند، اما عملیات ساعت یک بامداد 15/7/1360 با حمایت آتش توپخانة ارتش و تعرض وسیع برادران سپاه شروع شد و افراد باقیمانده در روستای اورامان، بلافاصله با پرچم‌های سفید به استقبال رزمندگان آمدند.(2)
همچنین نیروهای سپاه و ارتش در عملیات دیگری، روستای "رحیم‌خان" در شمال‌شرقی بوکان در محور میاندوآب را، که دارای موقعیت حساس جغرافیایی و نظامی بود، به تصرف خود درآوردند. نیروهای خودی همچنین روستاهای "کوماله"، "برده"، "راوا" و "ویس‌آباد" را در همین محور پاک‌سازی کردند. در این عملیات، 6 نفر از نیروهای حزب دمکرات دستگیر
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، صص 21، 28 و 31، خبرگزاری پارس، 16/7/1360، سنندج؛ و- سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای 24 ساعته اطلاعات عملیات مرکز، طرح و برنامه عملیات، شماره 6، 21/7/1360؛ و- سند شماره 021809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای 24 ساعته اطلاعات عملیات مرکز، شماره6، 21/7/1360، ص12؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 203، 17/7/1360، صص 15 - 14، تهران و ص18، سنندج - خبرگزاری پارس، 17/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص4، اطلاعیه جنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص19؛ و- سند شماره 294009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی، از لشکر28 و 3 به فرماندهی عملیاتی شمال غرب (ارومیه)، شماره 43، 17/7/1360، ص1.
2) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص2، کرمانشاه.
شدند و 20 قبضه انواع سلاح خودکار، 4000 عدد انواع فشنگ، یک دستگاه خودرو مینی‌بوس و یک دستگاه موتورسیکلت به دست نیروهای خودی افتاد.(1)
فقط یک منبع از شهادت 3 تن و زخمی‌شدن 7 تن از نیروهای خودی در این عملیات خبر داده است.(2)
همچنین نیروهای سپاه در عملیاتی به‌منظور پاک‌سازی محور روانسر - کامیاران در حوالی روستای "ماویان" در سیزده کیلومتری شمالغربی بوکان، 6 تن از نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران را به هلاکت رساندند و 3 نفر از افراد این حزب را دستگیر کردند. در این عملیات، یک قبضه خمپاره و مقداری مهمات به غنیمت نیروهای خودی درآمد.(3)
در محور ارومیه - مهاباد، یک خودرو حامل کارمندان اداره توانیر با 2 محافظ که برای رفع نقص شبکه برق به مهاباد رفته بودند، در ساعت 19 هنگام بازگشت در نزدیکی ارومیه مورد هجوم نیروهای مسلح غیرقانونی قرار گرفتند. در این حادثه یک درجه‌دار شهربانی به شهادت رسید و یک افسر از این نیرو و 2 کارمند توانیر زخمی شدند.(4)
نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 17/7/1360، صص 19 - 18، ارومیه - خبرگزاری پارس، 17/7/1360؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص1.
همچنین امروز یکی از اعضای حزب دمکرات و یک عضو گروه کومه‌له خود را به سپاه سنندج معرفی کردند. این افراد با اظهار ندامت از اعمال خود و پشتیبانی از جمهوری اسلامی، سلاح‌های خود را تحویل نیروهای سپاه دادند.(5)
1
درپی آزادسازی شهر بوکان،(6)فرماندار سقز آخرین وضعیت این شهر را تشریح کرد. در همین حال رادیو حزب دمکرات با کم‌اهمیت جلوه‌دادن پاک‌سازی شهر بوکان به‌دست رزمندگان اسلام، کوشید تا سرپوشی بر شکست‌های حزب دمکرات بگذارد.
فرماندار سقز در گفت‌وگوی کوتاهی با خبرنگار خبرگزاری پارس درباره اوضاع بوکان گزارش داد: این شهر لحظه‌به‌لحظه حالت عادی‌تری به خود می‌گیرد و به همین مناسبت، عده کثیری از اهالی بوکان که در یک سال گذشته به سقز مهاجرت کرده و در این شهر سکنی گزیده بودند، در چند روز اخیر به زادگاه خویش، بوکان، بازگشته‌اند.(7)
رادیو صدای کردستان ارگان خبری - تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران، امروز در گفتاری درباره آزادسازی بوکان به‌دست نیروهای خودی موضع‌گیری کرد. این رادیو با چشم‌پوشی از اینکه بوکان آخرین شهری بود که از تسلط حزب دمکرات کردستان خارج شد و حزب دراختیارداشتن آن را همیشه به‌عنوان قدرت نظامی خود به رخ دیگران می‌کشید، ازدست‌دادن آن شهر را از این
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص31، خبرگزاری پارس، 16/7/1360، ارومیه؛ و- همان، ص28، خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص23، ارومیه - خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، ص2، 18/7/1360، اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه.
2) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص4.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15، به گزارش روابط عمومی ستاد عملیات سپاه پاسداران غرب کشور؛ و- روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص2، کرمانشاه، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص2، اطلاعیه جنگی ستاد مرکزی سپاه ؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، صص 22 - 21، خبرگزاری پارس، 16/7/1360، به نقل از اطلاعیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
4) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس،
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص22، سنندج - خبرگزاری پارس، 16/7/1360.
6) در ضمیمه گزارش این روز کلیاتی از عملیات نیروهای خودی که به‌منظور آزادسازی شهر بوکان در دهم و یازدهم مهرماه انجام شد، درج شده است.
7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، همان، شماره 201، 15/7/1360، ص22، سنندج - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.
جهت غیر‌مهم خواند که برای نیروهای جمهوری اسلامی جنبه راهبردی نداشت. در این گفتار که در جای‌جای آن نارضایتی پنهان از آزادسازی بوکان به‌دست نیروهای خودی به چشم می‌خورد، با ارائه اطلاعات غیرواقع یا اغراق در اطلاعات داده‌شده، سعی شده است از آثار روانی این شکست کاسته شود. این رادیو گزارش داد: «برخلاف ادعای بلندگوهای تبلیغاتی رژیم نه صدها، نه ده‌ها و نه حتی یک قبضه سلاح سنگین و سبک از پیشمرگان به‌جای نمانده و از آنها گرفته نشده است. این حقیقت را هم تمامی افراد نیروهای سرکوبگر و فرماندهان آنها و هم سردمداران رژیم ارتجاعی به‌خوبی می‌دانند که پیشمرگان ما به‌هنگام عقب‌نشینی از بوکان، حتی یک فشنگ هم از دست ندادند، دلیل این کار کاملاً روشن است، ستاد فرماندهی پیشمرگان حزب باتوجه‌به این مسئله که منطقه بوکان برای نیروهای سرکوبگر یک منطقه استراتژیکی به حساب نمی‌آید و ایجاد درگیری‌ها در اطراف این شهر ازطرف نیروهای سرکوبگر، صرفاً برای سرگرم نگاه‌داشتن پیشمرگان و تحلیل‌بردن قدرت رزمی و... صورت می‌گیرد، هیچ‌گاه درصدد برنیامد که شمار مدافعین بوکان را در دو جهت شهرهای سقز و میاندوآب، از حدود دو شاخه پیشمرگان زیادتر کند. دفاع از شهر بوکان، تنها جنبه سمبولیک داشت لیکن در عمل پیشمرگان خلق [کرد با حفظ شهر در عمل،] شگفتی فرماندهان خود را فراهم آوردند. مدت دو سال بود که نیروهای ارتش و سپاه در شهرهای سقز و بوکان برای اجرای نقشه تسخیر بوکان آماده می‌شدند. در ستاد ارتش، در ستاد لشکر64، در ستاد لشکر28 کردستان و تیپ سقز مدام صحبت از این بود که چگونه جادة 31 کیلومتری سقز تا بوکان را طی نمایند و به دژ تسخیرناپذیر بوکان برسند. با آگاهی به این مسئله که شش ماه بود نیروهای ارتش و پاسداران در 15 کیلومتری بوکان مستقر بودند، پس از چندی با حملات نیروهای زرهی که از حمایت هلیکوپتر و فانتوم نیز برخوردار بودند، [به بوکان حمله می‌کرده و] هر بار شکست می‌خوردند و عقب می‌نشستند، سرانجام جناب [صیاد] شیرازی فرمانده سابق لشکر64 و فرمانده کنونی نیروی زمینی، ... تصمیم به تسخیر بوکان گرفت و از همه‌جا کمک گرفت. از لشکر خراسان، از پادگان مراغه، از پادگان عجبشیر، از لشکر28 کردستان، از افراد بسیج، از سپاه پاسداران حتی از جاش‌ها و جوانمرد‌ها کمک دریافت کرد و بالاخره هفته گذشته، نیروهای تحت فرمان جناب فرمانده نیروی زمینی از سه جهت به‌سوی بوکان به حرکت درآمدند.
ستونی که از جاده خاکی میاندوآب پیشروی را آغاز کرده بود، به‌دست پیشمرگان نیروی پیشوا تارومار گردید. از این ستون در حدود 70 نفر کشته و تعدادی نیز زخمی شدند، چندین دستگاه خودرو، تانک و نفربر آنها منهدم شد و مقادیر زیادی از مهمات آنها به‌دست پیشمرگان و نیروی مقاومت ملی افتاد. ستون دیگر که تنها با عده ای درحدود یکصد نفر از پیشمرگان روبهرو بودند، پس از 6 شبانه‌روز [درگیری] و با تحمل تلفات سنگین ازجمله [انهدام] یک تانک، [سقوط] یک هلیکوپتر و چندین ده نفر کشته و زخمی خود را به بوکان رساندند. این، درواقع شکست
افتضاح‌باری است که بلندگوهای رژیم آن را به‌صورت یک پیروزی عظیم نظامی قلمداد می‌کنند، اما جناب سرهنگ [صیاد] شیرازی، در مقام فرماندهی نیروی زمینی، این را نیک می‌داند که پیشروی یک نیروی زرهی و پیاده 2هزار نفری در یک جاده آسفالته و تقریباً هموار، به میزان 15 کیلومتر، در عرض 6 روز، با داشتن پوشش هوایی و حمایت فانتوم‌ها و هلیکوپترها و توپخانه سنگین و آن هم درحالیکه طرف مقابل تنها درحدود یکصد نفر از افراد خود را برای مقابله با آن فرستاده باشد، چیزی جز یک شکست فضاحت‌بار نیست و اگر این جناب سرهنگ آریامهری، از گفتن واقعیت به دولت ارتجاعی سر باز می‌زند، خود به‌خوبی از بُعد فاجعه آگاهی دارد.»(1)
1
امروز افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با ترور، بمبگذاری، پرتاب کوکتل‌مولوتف و... کوشیدند در شهرهای مختلف کشور ازجمله شیراز، تبریز، کرج، اندیمشک، صومعه‌سرا، خرم‌آباد و چند شهر دیگر ناامنی ایجاد کنند. درمقابل، نیروهای امنیتی موفق شدند ضرباتی به گروههای تروریستی و ضدانقلاب وارد کنند. کشف چند خانه تیمی، دستگیری و کشته‌شدن تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و نیز دستگیری یک هسته نفوذی سلطنت‌طلب در شرکت نفت، ازجمله اقدامات نیروهای خودی در این روز بود.
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 6:30 صبح، در خیابان هنگ منشعب از خیابان نادر شیراز، به یک مینی‌بوس که حامل نیروهای سپاه بود، تیراندازی کردند که 3 نفر از نیروهای سپاه به شهادت رسیدند و 2 نفر نیز زخمی شدند. مهاجمان که سوار یک خودرو تویوتای شیری‌رنگ شده بودند و از عقب به‌سمت مینی‌بوس تیراندازی می‌کردند، پس از تیراندازی متواری شدند.(2)-(3)
همچنین در گلشهر ویلای کرج، "محمود داودآبادی" یکی از اعضای سپاه پاسداران به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ترور شد و به شهادت رسید. شخص ضارب با کمک مردم دستگیر و به سپاه تحویل داده شد.(4)
در بندر انزلی، افراد سازمان مجاهدین با هدف ترور فرماندار این شهر به وی حمله کردند که آسیبی به وی نرسید.(5)
همچنین در یکی از محله‌های شهر شیراز (خیابان قصرالدشت، کوچه فاطمی)، رفتگر محله بمبی را که با استفاده از تله شیمیایی با 13 بمب دست‌ساز قوی و 5 بمب صوتی ساخته و مقابل منزل یکی از نیروهای سپاه در داخل یک پیت حلبی جاسازی شده بود، به‌طور تصادفی کشف کرد و نیروهای شهربانی نیز آن را خنثی کردند.(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 12 - 11 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 15/7/1360.
2) خودرو استفاده‌شده در این عملیات 2 روز بعد در کوچه بیمارستان حافظ آن شهر کشف شد و در بازرسی از آن یک قبضه تیربار، 2 قبضه تفنگ ژ3 و تعداد فراوانی فشنگ به دست آمد. (روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص14.)
3) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص4، شیراز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص24، شیراز- خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص28، شیراز- خبرگزاری پارس، 15/7/ 1360؛ و- سند شماره 49384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه9 (شیراز) به اطلاعات و فرماندهی تهران، 15/7/1360، سند تک‌برگی.
4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، صص 4 - 3، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران کرج؛ و- روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص3.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360، بندرانزلی به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
6) سند شماره 049383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه9 (شیراز) به اطلاعات و فرماندهی تهران، 15/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص4، شیراز- خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص28، شیراز- خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص3، شیراز- خبرگزاری پارس، 17/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص23، شیراز- خبرگزاری پارس، 16/7/1360.
در جاده تبریز - صوفیان، نیروهای کمیته مستقر در منطقه سهلان به یک خودرو لندرور با 4 سرنشین مشکوک شدند و قصد بازرسی داخل خودرو را داشتند که یکی از سرنشینان نارنجکی را به‌سمت نیروهای کمیته پرتاب کرد و با تیراندازی متقابل نیروهای کمیته 2 تن از مهاجمان کشته و 2 تن دیگر دستگیر شدند.(1)
امروز همچنین در خیابان قطران تبریز، تعدادی وسایل ساخت بمب و نارنجک کشف شد. روابط عمومی کمیته مرکزی تبریز دراینباره اعلام کرد: پاسداران کمیته منطقه7 تبریز با اطلاعاتی که از سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی به‌دست آورده بود، 112 پوسته نارنجک لوله ای دست‌ساز را که عوامل گروهک‌های ضدانقلاب در خیابان قطران رها کرده بودند، کشف کردند.(2)
در اندیمشک، یک نفر از وابستگان مجاهدین خلق (منافقین) یک کوکتل‌مولوتف به مقر سپاه پرتاب کرد که آتش‌سوزی مختصری ایجاد کرد و بلافاصله مهار شد.(3)
افراد سازمان مجاهدین (منافقین) در صومعه‌سرا کوکتل‌مولوتفی را داخل یک منزل پرتاب کردند که خسارتی به بار نیاورد.(4)
همچنین نیروهای سپاه با بهره‌گیری از اطلاعات مردمی در خرم‌آباد 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و دو تن از افراد شاخه نظامی سازمان را دستگیر کردند. در بازرسی از این دو منزل، مقادیری سلاح، مهمات و مواد منفجره به دست آمد.(5)
روابط عمومی سپاه پاسداران از دستگیری یک هسته سلطنت‌طلب در شرکت نفت خبر داد. گزارش خبرگزاری پارس به نقل از مسئولان روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ازنا حاکی است، رئیس خطوط لوله نفت، رئیس انبار نفت، رئیس گارد شرکت نفت و مسئول فروشگاه شرکت نفت ازنا از وابستگان به گروه بختیار که با دیگر گروهک‌ها نیز ارتباط داشتند، دستگیر شدند. براساس این گزارش، از نامبردگان که در 3 خانه کارمندی شرکت نفت سکونت داشتند، اعلامیه‌ها و نوارهایی علیه رهبر انقلاب و جمهوری اسلامی ایران، 2 قبضه کلت کمری، 100 تیر فشنگ، وسایل قمار، مقداری مشروب و تریاک و نیز کتاب‌هایی از مجاهدین و چریک‌های فدایی خلق و نوارهای مبتذل کشف و ضبط شد.(6)
1
یکی از راه‌هایی که اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای مبارزه با نظام جمهوری اسلامی و غیرمردمی جلوه‌دادن آن در پیش گرفته‌اند حمله به سفارتخانهها، کنسولگری‌ها و دانشجویان ایران در خارج از کشور، است. به‌دنبال این خط مشی، امروز افراد سازمان به تعدادی از دانشجویان هوادار انقلاب اسلامی در شهر "کان" فرانسه حمله کردند. همچنین امروز سرمدی، سرکنسول ایران در شهر استانبول ترکیه، درباره هجوم اعضای سازمان مجاهدین به این کنسولگری گزارش داد.
امروز در شهر کان فرانسه، اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به دانشجویان طرف‌دار انقلاب اسلامی حمله کردند که این اقدام زخمی‌شدن 4 تن از دانشجویان را درپی
1) . روزنامه اطلاعات، 16/7/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی تبریز.
2) همان.
3) سند شماره 005260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان، 19/7/1360، ص1.
4) سند شماره 174096 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 3 به فرماندهی سپاه منطقه مرکزی ستاد، 17/7/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 20 - 19، خبرگزاری پارس به نقل از ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 15/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص4، اطلاعیه روابط عمومی سپاه؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 4 - 3، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
داشت. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در جریان یک درگیری شدید که بین هواداران مسعود رجوی و دانشجویان طرف‌دار انقلاب اسلامی ایران در رستوران دانشگاه کان در مغرب فرانسه روی داد، 4 تن زخمی شدند که حال یکی از آنها وخیم است. به گزارش پلیس فرانسه، 40 نفر جوان مخالف انقلاب ایران که برخی از آنها با خود چماق حمل می‌کردند، به 10 دانشجوی طرف‌دار آیت‌الله خمینی حمله کردند و در زدوخوردی که به‌دنبال این حمله بین دو طرف درگرفت، 4 تن از دانشجویانی که مورد حمله ناگهانی قرار گرفته بودند، زخمی شدند. یکی از مجروحان که از ناحیه سر به‌شدت زخمی شده بود، در بیمارستان بستری شده است.(1)
علاوهبراین اقدام، به‌دنبال حمله روز گذشته افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به کنسولگری ایران در استانبول، امروز سرمدی، سرکنسول ایران در استانبول، با خبرگزاری پارس مصاحبه کرد و درباره چگونگی حمله این افراد به کنسولگری، نوع اقدامات و رفتار آنها با کارگزاران کنسولگری، نحوه برخورد جانبدارانه پلیس ترکیه و عملکرد دولت ترکیه در کتمان واقعیت‌های این حادثه توضیح داد. وی گفت:
«مدتی بود که اطلاع داشتیم ضدانقلابیون در جلسات خصوصی تصمیم بر حمله به سرکنسولگری را دارند. دیروز (14/7/1360) صبح که در نمایندگی را باز کردیم، تعداد 7 - 8 نفر ایرانی وارد شدند و چون کاری نداشتند، مسئله غیرعادی بود. در ساعت 9:15، از پلیس کمک خواسته شد. از آن لحظه تا حمله آنها، 20 دقیقه گذشت و از پلیس خبری نشد. به مأمور جلو در اطلاع داده شد که با خروج این چند نفر، به کسی اجازه ورود ندهند. در همین لحظه، تعدادی از داخل و تعدادی از خارج (که از روی نرده‌ها پریدند) حمله را آغاز کردند. در دست برخی اسلحه و دست برخی دیگر چوب بود، بقیه نیز صندلی‌ها را شکسته و از آن به‌عنوان وسیله تهاجمی استفاده کردند. من در سانترال درحال تماس با پلیس بودم که آنها به آنجا آمده و با مشت و لگد به من حمله کردند. 2 نفر دست و پای مرا گرفته و 3 یا 4 نفر می‌زدند. سپس به سراغ کارمندان دیگر رفتند و همه را به‌صورت گروگان به زیرزمین بردند. تمام درها را بسته و هرچه دیدند، شکستند. صدای شکستن با صدای گلوله درهم آمیخته بود. 2 تن از کارمندان از اتاق پشتی به بیرون فرار کردند که یکی از آنها براثر پرش از ارتفاع پایش ضرب دید. آقای شیرزادی را در اتاقش به‌عنوان اینکه ساواکی است تهدید به مرگ کردند و او نیز خود را از پنجره پایین انداخت که پایش صدمه دیده است و الآن بستری است. در همین حال، یکی از مستخدمان (آقای خلیل‌پور) را با لگد بیرون انداختند (چون فکر می‌کردند مسلح است) و از بالا به‌طرفش تیراندازی می‌شود که یک گلوله به شانه‌اش اصابت می‌کند. گارد جلو در 2 تیر هوایی شلیک می‌کند و تفنگش گیر می‌کند. یک سرباز حکومت نظامی هم که می‌خواهد شلیک کند، گلوله‌اش گیر می‌کند و تروریست‌ها یک گلوله نیز به‌پای او می‌زنند. یکی از کارمندان پیر (فیروزمند) دچار سکته می‌شود و همراه 2 زن به خارج از ساختمان منتقل می‌شود. تروریست‌ها از لحظه اشغال کنسولگری تا وقتی‌که تسلیم شدند (که یک ساعت طول کشید) هرچه توانستند، شکستند [و]
1) روزنامه اطلاعات، 16/7/1360، ص16، کان - خبرگزاری فرانسه؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص7، کان - خبرگزاری فرانسه، 16/7/1360.
حدود چند میلیون خسارت وارد کردند. بااینکه در تمام مدت با جوراب زنانه صورت خود را پوشانده بودند، ولی ما تعدادی را شناختیم، چهره‌های ناآشنا هم زیاد بود. گمان می‌رود چند نفری هم از اروپا آمده باشند. شعارهای روی دیوارها از درود به رجوی و بختیار بود تا امینی و آریانا که نشان‌دهنده اتحاد همه جناح‌های ضدانقلاب است. بالاخره پس از یک ساعت، خودشان را تسلیم پلیس کردند. پوکه‌های اسلحه را پلیس جمع‌آوری کرده است، اما پلیس ادعا می‌کند که از متهمان اسلحه به دست نیامده است. چون احتمال این می‌رفت که اینها در این اثنا بمبی کار گذاشته باشند، از پلیس خواسته شد که برای کشف بمب و اسلحه بیایند. پلیس چیزی پیدا نکرد، از حرفهای پلیس چنین برمی‌آمد که می‌خواستند تیراندازی را به کارمندان کنسولگری نسبت دهند. از وزارت خارجه ترکیه به سفارت آنکارا اطلاع دادند که اینها در بازجویی اعتراف کرده‌اند که مسلح بوده و اسلحه‌ها را در کنسولگری مخفی کرده‌اند. درعین‌حال، یک اتومبیل قرمزی در جلو کنسولگری پیدا شد. به پلیس خبر دادیم، داخل اتومبیل چیزی به دست نیامد. گمان می‌رود که عوامل رژیم بعث عراق نیز در این ماجرا دست داشته باشند. درباره عدم مداخله پلیس سؤال شد، اظهار داشتند، چون اینها مسلح بودند، ما مداخله نکردیم. باتوجه‌به اینکه پس از حادثه با تمامی خبرنگاران مصاحبه انجام شد و همه ماجرا را برایشان توضیح دادیم، ولی دولت ترکیه از پخش آن جلوگیری کرد. در عوض اطلاعیه ای به مطبوعات دادند که مضمون آن چنین بود: "تعدادی از دانشجویان ایرانی به کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در استانبول حمله کردند و با مداخله پلیس مسئله خاتمه یافت." یکی از روزنامه‌های ترکیه که قبل از انتشار نمونه ای از چاپ اولش را به ما داد [وقتی روزنامه چاپ شد]، با کمال تعجب دیدیم که به‌جای گزارش جریان (که در آن این حمله محکوم شده بود)، در چاپ دوم، همان اطلاعیه کذایی را گذاشتند.»
خبرگزاری پارس در ادامه گزارش خود آورده است: «خبرنگار ما که به محل کنسولگری رفته بود، گزارش می‌دهد که در یکی از اتاق‌ها اثر گلوله به چشم می‌خورد که از داخل و خارج تیراندازی شده است. شعارهای روی دیوارها غیر‌از آنها که ذکر شد، زنده باد شورای ملی مقاومت، درود بر ارتش آزادیبخش ایران، مرگ بر جلاد خون‌آشام و غیره بود. در این شعارها چیزی به نفع بنی‌صدر به اسم نبود.»(1)
1
غلامحسین تیزمغز، دادستان انقلاب اسلامی اهواز، درباره همکاری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با رژیم عراق مطالبی را بیان کرد. وی در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس با اشاره به ارتباط اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با عوامل حزب بعث عراق گفت:
«هروقت ما یک پیروزی در راه صدور و گسترش انقلاب داشته‌ایم، ایادی امپریالیزم تحت هر عنوانی که شده می‌کوشند اهمیت این حرکت را در اذهان خنثی کنند و نمونه آن را در روز پیروزی بزرگ نیروهای اسلام در شمال آبادان دیدیم که سربازان بدون لباس صدام در داخل
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، صص 6 - 5، استانبول - خبرگزاری پارس، 16/7/1360.
کشور دست به یک‌سری عملیات زدند. این عملیات بی رابطه با این پیروزی نیست و ارتباط سازمان منافقین با حزب بعث برای ما کاملاً مسلم است. نمونه دیگر آن دستگیری یکی از عناصر این سازمان در آبادان است که با سران حزب بعث در بصره ارتباط داشت و مستقیماً از آنها اسلحه دریافت می‌کرد و هنگامی‌که سال گذشته بعثی‌ها علیه کشور ما بسیج شدند، افراد سازمان منافقین بلافاصله در آبادان دست به حرکت‌هایی شناخته‌شده زدند.»(1)
1
سازمان فداییان خلق (اکثریت) شاخه خوزستان با پیروی از مشی مرکزیت این سازمان با تحویل سلاح‌های خود به سپاه پاسداران و انتشار بیانیه ای، ضمن اعلام مشی غیرمسلحانه سازمان و پایبندی به قانون اساسی، کشف احتمالی سلاح از وابستگان به این سازمان را بزه فردی و غیرسازمانی اعلام کرد. به نوشته روزنامه کیهان، سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) شاخه خوزستان ضمن نامه ای که رونوشت آن به استانداری، حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی، دادستان انقلاب اسلامی خوزستان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اهواز و کمیته مرکزی انقلاب اسلامی استان خوزستان ارسال شده، سلاح‌های خود را تحویل سپاه پاسداران خوزستان داد. این سلاح‌ها شامل تیربار، آر.پی.جی7، تفنگ خودکار، کلاشینکف، تفنگ خودکار یوزی، تفنگ خودکار ژ3، نارنجک، انواع کلت، دینامیت، فرستنده و گیرنده دستی، دوربین تفنگی، تی.ان.تی، بوشتن و سه‌راهی، بازوکا، دستگاه بی‌سیم، انواع فشنگ مربوط به شهرستان‌های اهواز، آبادان و 68 شاخه دیگر بوده است. در قسمتی از نامه سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) شاخه خوزستان آمده است: شرایط پیچیده و حساس کنونی میهن انقلابی ما که هرروز با تسخیر و درهم‌شکستن دژهای تازه ای از جبهه ضدانقلاب زخم‌خورده به سرکردگی امریکای جنایتکار همراه است، از همه نیروهای راستین انقلاب می‌خواهد که همه توان مادی و معنوی خویش را در خدمت اتحاد خلق و تثبیت و گسترش دستاوردهای گران‌قدر انقلاب قرار دهند. شرط ضروری اتحاد آگاهانه و شکست‌ناپذیر مردم، همکاری و همگامی صادقانه همه سازمان‌ها و نهادها و ارگان‌هایی است که امروز تا پای جان به دفاع از انقلاب برخاسته‌اند. در قسمت دیگری از این نامه آمده است: سازمان ما خود را مقید می‌داند که به قانون اساسی جمهوری اسلامی وفادار باشد و در راه تحقق اهداف اصیل و مردمی آن مبارزه کند. این سازمان فقط تشکیلاتی سیاسی است و نه سیاسی - نظامی؛ به همین دلیل، نگهداری و حفظ سلاح حتی به نام مقابله با امپریالیسم و ضدانقلاب داخلی امروز مورد قبول ما نیست. سازمان ما عمیقاً معتقد است که وظیفه تسلیح توده‌ها و مقابله قهرآمیز با ضدانقلاب ضرورتاً برعهده ارگان‌های نظامی و انقلابی جمهوری اسلامی است و همه نیروهای مؤمن به انقلاب باید با پذیرش هدایت و رهبری این ارگان‌ها به این وظیفه خاص انقلابی‌خود عمل کنند. باتوجه‌به توضیحات مذکور، سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) به پیروی از اطلاعیه دادستانی
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، صص 22 - 21، اهواز- خبرگزاری پارس، 16/7/1360.
انقلاب درباره تحویل‌دادن هر نوع سلاح، خود را موظف می‌داند که همه سلاح‌های موجود در هر شاخه خوزستان را به مراکز سپاه پاسداران در شهرهای استان تحویل دهد.
در پایان این نامه همچنین آمده است: بنابراین، از تاریخ تحویل این سلاح‌ها به مراکز سپاه پاسداران، اگر ارگان‌های انقلابی هر نوع و هر تعداد اسلحه نزد افراد وابسته به سازمان کشف کنند، ضرورتاً بزه فردی محسوب می‌شود و نباید این جرم به سازمان منتسب گردد و بدون‌تردید، بزه مفروض ازجانب ما محکوم است و باید با خاطی مطابق قوانین جمهوری اسلامی رفتار شود.(1)
1
امروز در تهران، شورای نگهبان اعتبارنامه سومین رئیس‌جمهوری ایران را صادر کرد و فرماندار این شهر با پایان‌یافتن شمارش آرای انتخابات میان‌دوره ای مجلس در تهران، اسامی 3 نفر نماینده راه‌یافته به مجلس شورای اسلامی را اعلام کرد.
امروز شورای نگهبان طی نامهای اعتبارنامه سومین رئیس‌جمهور ایران را صادر کرد. در این نامه آمده است: «اعتبارنامه ریاست‌جمهوری اسلامی ایران را شورای نگهبان تأیید می‌نماید. آقای سیدعلی حسینی خامنه‌ای فرزند سیدجواد، دارای شناسنامه شماره 217 صادره از مشهد، متولد 1318 هجری شمسی، در انتخابات ریاست‌جمهوری - که در تاریخ 10 مهرماه 1360 برگزار شده - با اکثریت مطلق 579/008/16 رأی از 717/847/16 رأی به‌عنوان رئیس‌جمهوری اسلامی ایران انتخاب گردیده است.
15 مهرماه 1360. احمد جنتی، ابوالقاسم خزعلی، عبدالرحیم ربانی شیرازی، غلامرضا رضوانی، لطف‌الله صافی، یوسف صانعی، علی اراد، گودرز افتخارجهرمی، محمد صالحی، حسین مهرپور، مهدی هادوی و محسن هادوی.»(2)
در تهران نیز کار شمارش آرای انتخابات میان‌دوره ای مجلس شورای اسلامی پایان یافت. مصطفی تهرانی، فرماندار تهران، درباره نتایج به‌دست‌آمده از شمارش آرا گفت: «جمعاً 2 میلیون و 116 هزار و 258 نفر در 2 هزار حوزه رأی‌گیری در سطح شهرستان تهران شرکت کرده و به کاندیداهای موردنظر خود رأی دادند.» فرماندار تهران میزان آرای 3 نفر از کاندیداهای میان‌دوره ای حائز رأی را برای حضور در مجلس شورای اسلامی در شهرستان تهران به این شرح اعلام کرد: «1. خانم عاتقه صدیقی (رجایی)، یک میلیون و 842 هزار و 746 رأی. 2. سیدرضا زواره‌ای، یک میلیون و 725 هزار و 210 رأی. 3. حسین کمالی، یک میلیون و 656 هزار و 419 رأی.»(3)
1) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص6، اهواز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 4 - 3، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 203، 17/7/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 17/7/1360.
3) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص15.
1
آقای هاشمی رفسنجانی در سخنرانی پیش از دستور امروز مجلس شورای اسلامی، ادعاهای دولت کویت(1)و برخی کشورهای غربی را مبنی‌بر بمباران یکی از مراکز نفتی کویت با روند رو به افزایش پیروزی نیروهای ایرانی در جبهه‌های جنگ مرتبط دانست. وی با واردکردن چند اشکال به ادعای مقامات امریکایی دراینباره، بار دیگر پیشنهاد ایران را برای تشکیل یک کمیته فنی برای رسیدگی فنی و تخصصی به این موضوع تکرار کرد. وی همچنین فروش 5/8 میلیارد دلار سلاح و تجهیزات امریکایی به عربستان و نیاز محافل امریکایی برای ایجاد فضای لازم تبلیغاتی به‌منظور انجام‌دادن این معامله یادآور شد و طرح ادعای بمباران کویت را جوسازی برای تسهیل و فروش این تسلیحات به عربستان اعلام کرد. آقای هاشمی رفسنجانی ترور سادات را نیز نشانه نارضایتی مردم منطقه از سران حکومتی، به‌خصوص در کشورهای عربستان، مصر، اردن، سودان و تونس خواند و ریشه این نارضایتی را در همراهی سران این کشورها با اسرائیل یا سکوت و بی‌تفاوتی آنها دربرابر اقدامات تجاوزگرانه رژیم صهیونیستی اعلام کرد. رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین به تلاش‌های سیاسی که پس از پیروزی ایران در عملیات ثامن‌الائمه(ع) برای برقراری صلح شروع شده است، اشاره کرد و شروط ایران برای متارکه جنگ را تخلیه سرزمین‌های اشغال‌شده به‌دست ارتش عراق، تشکیل دادگاه برای تعیین متجاوز و پرداخت خسارت متجاوز به کشور مورد تجاوز اعلام کرد.(2)* بخش‌هایی از سخنان آقای هاشمی رفسنجانی به شرح زیر است:
«حوادثی که امروز مهم است و تحقیقاً در منطقه و شاید در دنیا اثر مهم دارد مثل زنجیر به هم پیوسته‌اند. آقایان در خاطرشان هست که 3 یا 4 روز است توطئه ای علیه ایران، متأسفانه با فریب‌خوردن کویت یا دست‌افتادن کویت یا به سهو یا به عمد، شروع شده است. یک روز بعد از آن پیروزی درخشان که مرتجعین منطقه فهمیدند که ایران تحقیقاً در این جنگ پیروز است، امریکا توطئه ای طرح کرد و با دست ارتجاع منطقه درحال اجراست و این خیلی مهم است.
1) متن نامه وزیر امور خارجه کویت به رئیس شورای امنیت سازمان ملل در ضمیمه این گزارش آمده است.
2) * سخنان رئیس مجلس پس از وقفه‌ای که در ادامه جریان کاری مجلس رخ داد، بیان شد. وی درباره علت وقفه پیش‌آمده گفت: «توضیح کوتاهی درباره آنچه که اتفاق افتاده عرض می‌کنم و بعد دررابطه‌با مسائل جاری دنیا و منطقه، نکاتی را یادآور می‌شوم. درمورد جریان جلسه، آقایان حتماً شاهد بوده‌اید، من برای اطلاع مردم خارج از جلسه که از تریبون جلسه سروصداهایی شنیده‌اند، عرض می‌کنم. موضوع این است که آقای مهندس بازرگان صحبت می‌کردند که در بین صحبت‌هایشان به‌جایی رسیدند که مطالبی راجع به مسائل داخلی گفته می‌شود. درباره جریان تروریسم داخلی کشور [ترورهای سازمان مجاهدین خلق] جوری تعبیر شد که گویا اینها عامل امریکا نیستند و یک جریان داخلی است. لذا بعضی از دوستان ناراحت شدند و اعتراض کردند. سپس جمع دیگری هم به معترضین پیوستند و از جلسه بیرون رفتند و ما هم برای اینکه تشنجی نشود و امکان ادامه کار باشد، جلسه را موقتاً تعطیل کردیم و حالا دوباره کارمان را شروع می‌کنیم.»
هواپیماهای ما که حتی به مرزهای کویت هم نزدیک نشده‌اند و آن روزی که اینها ادعا کرده‌اند، ما در جنوب پرواز نداشته‌ایم، مدعی شدند که یکی از مراکز نفتی کویت را هواپیماهای ما بمباران کرده‌اند. سند اولی آنها هم این بود که آواکسهای امریکایی ردیابی کرده‌اند پروازهای سه فانتوم ایرانی را که البته بعداً "هیگ" هم این را اعلام کرد که رادارهای کویت این را ضبط نکرده بودند، چون هواپیماهای ما پایین حرکت می‌کرده‌اند، این سؤال پیدا شد که چرا شما که ضبط کرده‌اید هواپیماها را نزدید؟ چرا جلوگیری نکردید؟ و باید به مردم خودشان جواب می‌دادند؛ لذا گفتند: ما ضبط نکردیم. همة ادلة آنها این است که یک قطعه ای از یک بمبی که ساخت امریکاست در آنجا پیدا شده است و کسانی که آنجا هستند، می‌گویند، حتی این آتش‌سوزی معلوم نیست که اثر بمباران باشد و ممکن است توطئه ای باشد که خود امریکا کرده است یا خود کویت یا خود عراق یا خود عربستان سعودی که ما نمی‌دانیم، اما پیشنهاد کردیم که یک کمیسیون فنی و سیاسی از ما بیاید و جریان را تحقیق کند، از کشورهای دیگر هم باشند و هنوز هم روی این پیشنهاد ایستاده‌ایم تا مطلب روشن شود. جالب این است که هماهنگ با این مسئله، بسیاری از کشورهای مرتجع منطقه از پیش آماده بودند که ایران را محکوم کنند، به‌خاطر تجاوز ادعایی، یک موج ضدایرانی و ضداسلامی و ضدانقلابی این‌جوری راه بیندازند در کنار قضیه، اطلاع دارید و همه می‌دانیم، دنیا هم می‌داند که قرار است امریکا معادل 5/8 میلیارد دلار اسلحه به عربستان سعودی بدهد، ازقبیل آواکس و غیره. در مراجع قانون‌گذاری امریکا با فشار صهیونیسم سعی می‌شود که این معامله صورت نگیرد، زیرا مدعی هستند که برای اسرائیل اینها هم خطرناک است؛
لذا یک صحنه‌سازی باید بشود که در آنجا رأی بیاورند تا عربستان بتواند این اسلحه را بخرد، اگر چنانچه این اسلحه را عربستان می‌خرید و علیه اسرائیل به کار می‌رفت، ما حرفی نداشتیم که قربانی این اتهام بشویم، برای اینکه اسلحه ای به دست بیاید و علیه اسرائیل یک روزی به کار برود، ولی می‌دانیم که این نیست، زیرا آواکس‌ها مدعی می‌شوند که ردیابی این هواپیماها را کرده‌اند، ولی هواپیماهای اسرائیل که آمدند و مراکز اتمی عراق را کوبیدند، آن را ندیده گرفتند. ...
... متأسفانه، کویت هم دانسته یا ندانسته عامل اجرای این توطئه شده و این جریان زشت، ضد‌اخلاقی، ضدانسانی و ضداسلامی را در دنیا درست کرده‌اند. متأسفانه می‌بینیم کشوری مثل عدن هم که مدعی چپ‌گرایی است و خیال می‌کند که جزء کشورهای مترقی است، آن هم کورکورانه جریان را به‌عنوان یک حمله محکوم می‌کند. جریان بسیار زشت است و ما امیدواریم که موفق بشویم در حرکات سیاسی بعدی خودمان، دست دشمنان را رو کنیم.
جریان دیگر، مسئله دیروز مصر [است که] از مسائل بسیار مهم منطقه است: آنچه که روح جریان است و بسیار مهم است، این است که مسئولان کشورهای اسلامی درس بگیرند و بدانند که راهی جز راه مردم و راه اسلام در این منطقه به پایان نمی‌رسد، سادات آن روزی که رفت اسرائیل و با خوشحالی در مسجدالاقصی نماز خوانده بود، آن روز گور خودش را کنده بود و برای این مدت با زور در منطقه مانده بود. هر اختلافی در مردم باشد در مقابل اسرائیل که مردم مسلمان و مردم عرب متحد هستند.
دیروز وقتی این حادثه در مصر اتفاق می‌افتد، اولین کاری که می‌شود، سفارت اسرائیل محاصره می‌شود و کارکنان سفارت اسرائیل به منطقه دیگری منتقل می‌شوند؛ لذا مسئله معلوم است چیست؛ یعنی رهبران می‌فهمند که روح این اقدام چیست و به کجا مربوط می‌شود. یا نمیری، که همراه سادات حرکت می‌کرد، مخفی می‌شود تا او را نبینند؛ یعنی جریان برای خود مسئولان و خود کسانی که دست‌اندرکاران این جریان هستند، روشن است که چیست. اینها مردم هستند و حالا مسلمان یا غیرمسلمان فعلاً در دنیای عرب خیانت به آرمان فلسطین، خیانت به آرمان مردم در مقابل اسرائیل غاصب است و این پذیرفته نیست و ما امیدواریم که سایر رهبران، سعودی ها، مراکشی‌ها، تونسی ها، اردنی‌ها، سودانی‌ها و کسانی که در کشورهایشان غاصبانه حکومت می‌کنند، اینها درس بگیرند و بدانند راه این نیست که درپیش گرفته‌اند، بیایند متفق بشوند، با ما هم‌صدا و همراه بشوند و کارها را در مسیری که ملت می‌خواهد برای کوبیدن اسرائیل و طرد امریکا از منطقه قرار دهند، تا این امنیت در منطقه به وجود آید. می‌بینید دوباره موج حمله صلح هم آغاز شده، امروز مذاکراتی را که در نیویورک شده بود، شنیدید، اینها همه به‌هم مربوط است، کار کویت دررابطه‌با پیروزی ما و این حرکت جدید به‌هم مربوط است و از اول هم گفتیم که ما هیچ‌وقت جنگ‌طلب نبوده‌ایم. کشورهای اسلامی بیخود در این توطئه وارد نشوند، برای اینکه خیال کنند از این راه به پایان جنگ می‌رسند، بیایند صداقت و صراحت نشان بدهند. صراحت قضیه این است که عراق به ما تجاوز کرده است و کشور ما را اشغال کرده و ده‌ها هزار نیروی انسانی را تلف کرده است و این‌همه شرارت کرده و این‌همه خسارت زده است. ما روز اول گفتیم دفاع می‌کنیم و تا سرباز عراقی در خاک ما هست، می‌جنگیم و غیر‌از جنگ چیزی نداریم بگوییم. عراق برود بیرون، یک دادگاه تشکیل بشود و متجاوز معرفی شود و متجاوز خسارت جنگ را بپردازد، دیگر جنگی نخواهد بود، همین.
حالا هم همین را می‌گوییم، ایران این‌قدر کار از خودش دارد که دنبال جنگ نگردد و الآن
مطمئن است که بدون جنگ نیز فکرش پیروز می‌شود و ایران نیازی به جنگ نمی‌بیند و اگر جنگی بر ما تحمیل کنند، ما کاری غیر‌از دفاع نداریم و از اول هم گفته‌ایم که حرف ما در جنگ و صلح این است و بازهم این حرف را تکرار می‌کنیم، ما امیدواریم که این جریان که برای فرعون مصر پیش آمد، بتواند برای مسئولان کشورهای اسلامی درسی باشد و انشاءالله راهی باشد برای متحدشدن مردم منطقه علیه اسرائیل و خدا کند کسانی که در مصر مسئولیت‌های بعدی را به‌عهده می‌گیرند، به فکر ادامه کار سادات نباشند.»(1)
1
امروز امام خمینی در پاسخ به پیام‌های تسلیت رئیس‌جمهور الجزایر و کفیل ریاست‌جمهوری بنگلادش (به مناسبت شهادت جمعی از فرماندهان نظامی در سانحة سقوط هواپیما) ضمن اشاره به موضوع بمباران مخازن نفتی کویت، آن را جزءِ توطئه‌های امریکا برای نابودی جمهوری اسلامی دانسته و خاطرنشان کردند:
«در شرایطی که تنها به‌جرم ضدیت ما با امریکا، این جنایتکار برای نابودی جمهوری اسلامی به هر حیله‌ای دست می‌زند و از هر سو علیه ما توطئه می‌نماید، تا جایی که بهوسیله و با کمک حکومت‌های مرتجع منطقه، مخازن نفت کشور کویت را مورد هجوم قرار می‌دهد و جمهوری اسلامی ایران را مسئول این جنایت بزرگ قلمداد می‌نماید؛ مردم انقلابی ما از کشورهای مسلمان و مترقی انتظار دارند از ما پشتیبانی نمایند تا بهتر بتوانیم بدون وابستگی به شرق و غرب به راه افتخارآمیزمان ادامه دهیم.»(2)
2
درپی دیدار روز گذشته میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه ایران، با حبیب شطی، دبیرکل کنفرانس اسلامی، در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک،(3)وی امروز در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری پارس درباره پیشنهاد حبیب شطی به‌منظور صلح با عراق توضیحاتی داد.
وزیر خارجه ایران گفت: «در این دیدار، حبیب شطی درباره جنگ تحمیلی علیه ایران پیشنهاد جدیدی داشت که در شورای عالی دفاع مطرح خواهم کرد. وی افزود: "درعین‌حال ما موضع خودمان را اعلام کردیم و گفتیم که ملت ما چشم طمع به یک وجب از خاک عراق ندارد و اکنون خاک کشور ما است که در اشغال نیروهای عراقی است. به همین دلیل باید نیروهای عراقی خاک ما را ترک کنند." وی گفت: همچنین اسنادی درباره روحیه توسعه‌طلب رژیم صدام به وی داده شد.»
به گزارش خبرگزاری پارس، حبیب شطی نیز درباره موضوعات طرح‌شده با وزیر امور خارجه ایران و مواضع ایران درباره نپذیرفتن صلح تا پایان تخلیه اراضی اشغال‌شده به‌دست نیروهای عراقی
1) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص3.
2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 275 و 276.
3) وزیر امور خارجه ایران برای شرکت در سی‌وششمین مجمع عمومی سازمان ملل و سخنرانی در 13 مهرماه به نیویورک سفر کرده بود.
و تدابیر کنفرانس اسلامی برای برقراری صلح، مطالبی بیان کرد. شطی گفت: «در این دیدار ما درباره جنگ عراق و ایران به گفت‌وگو پرداختیم و همچنین درباره این مسئله که سازمان کنفرانس اسلامی چه تلاش‌هایی را درجهت ایجاد صلح انجام داده، مذاکراتی به عمل آوردیم.» شطی افزود: «در این دیدار توضیح دادم که مسلمین جهان خواهان برقراری صلح در منطقه و متوقف‌شدن جنگ بین دو کشور ایران و عراق هستند. وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز موضع جمهوری اسلامی را مبنی‌بر اینکه ایران تا خروج نیروهای عراقی نمی‌تواند آتش‌بس را بپذیرد، تشریح کرد.» حبیب شطی در ادامه سخنانش با اعلام این مطلب که ما پیشنهاد جدیدی را برای پایان‌دادن به جنگ داریم، افزود: «ما 3 کمیسیون تشکیل داده‌ایم که عبارت‌اند از: کمیسیون آتش‌بس و عقب‌نشینی (نیروهای عراقی) و تعیین خطوط مرزی، کمیسیون تحقیق و رسیدگی برای شناسایی مسئول جنگ و کمیسیون استقرار نیروهای اسلامی بین مرزهای دو کشور که ناظر و حافظ صلح می‌باشند. البته، کمیسیون سوم کارش بستگی به تحقق این طرح دارد.»
به گزارش نماینده خبرگزاری پارس، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی افزود: «ما این پیشنهاد را به دولت ایران تسلیم خواهیم کرد و چنانچه مورد قبول افتاد، از اعضای هیئت رسیدگی‌کننده به جنگ دعوت خواهد شد تا در اجتماع خود در جده به این امر رسیدگی کنند تا مجدداً بتوانیم تلاش‌های خود را برای برقراری صلح ادامه دهیم.» شطی درارتباط‌با موضع رژیم عراق نسبت به این طرح گفت: «من دراین‌رابطه با آنها مذاکره کرده‌ام و عراق این طرح را پذیرفته است.» وی در پاسخ به این سؤال که آیا خروج نیروهای اشغالگر عراقی از خاک ایران، قبل از آتش‌بس می‌باشد، گفت: «ما هر دو را در یک زمان واحد اجرا خواهیم کرد.» وی افزود: «ما می‌خواهیم ابتدا دلایل جنگ را بررسی کنیم و سپس ترتیب آتش‌بس و عقب‌نشینی را بدهیم.»(1)
1
آیت‌الله ربانی املشی، دادستان کل کشور، در مصاحبه اختصاصی با روزنامه کیهان درباره قانون تعزیرات و حدود، نگاه مجامع بین‌المللی دراینباره، سخت‌گیری‌های مسئولان قضایی درباره نحوه اجرای دقیق تعزیرات، تلاش دستگاه‌های تبلیغاتی مخالف نظام به‌منظور فضاسازی سوء درباره عملکرد دستگاه قضایی ایران، اعدام افراد عضو سازمان‌ها و گروههای مسلح محارب، حمایت‌های آشکار غربی‌ها از تروریست‌های مسلح و محارب و استفاده سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از افراد ناآگاه در اقدامات تروریستی و تدابیر قوه قضائیه دراینباره مطالبی بیان کرد. دادستان کل کشور، درباره اظهارنظرهای خبرگزاری‌ها و نشریات خارجی درباره زندان‌ها و اعدام افراد و اشخاص بدون جرم و فقط داشتن عقیده ای به یک سازمان گفت: «نماینده سازمان حقوق بشر در ملاقاتی که با من داشت، از وضعیت زندان‌ها اظهار نگرانی کرد و از من تقاضای بازدید از زندان‌ها را می‌کرد. من از ایشان پرسیدم که آیا حدود و تعزیراتی را که ما در اسلام داریم شما جزء شکنجه می‌دانید که پاسخ داده شد، اگر براساس موازین و به‌دستور
1) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص14.
دادگاه باشد ما اینها را شکنجه نمی‌دانیم، من در پاسخ گفتم که اگر این‌طور باشد، مطمئن باشید در ایران شکنجه نیست. به‌خاطر سازمان حقوق بشر یا سازمانهای دیگر یا شرق و غرب که از ما خوششان بیاید شکنجه نمی‌کنیم، بلکه به‌خاطر خدا از حدود اسلام تجاوز نمی‌کنیم.
درمورد سروصداهایی که مجامع بین‌المللی برای حقوق بشر و غیره می‌کنند، تصور نمی‌کنم دیگر برای هیچ ایرانی شک و تردیدی وجود داشته باشد که هدف اینها از این سروصداها چیست. هرجا که اربابانشان دستور می‌دهند، اینها یکباره مثل بمب منفجر می‌شوند و هروقت که ارباب‌هایشان دستور نمی‌دهند، آب از آب تکان نمی‌خورد. آیا باوجود این مسائل دیگر برای کسی تردیدی پیدا می‌شود که این تبلیغات حساب‌شده است. اسرائیل این‌همه فلسطینی‌های بی‌پناه را و لبنان مظلوم را زیر رگبارها و گلولههای توپ قرار داده و بمب‌افکن‌ها بر سر آنها بمب می‌ریزند و هزاران کشته و معلول و مصدوم و مجروح برجای می‌گذارند، ولی تابه‌حال صدای یک نفر از این حقوق بشری‌ها در هیچ‌جای دنیا بلند نشده، اما وقتی ما در دادگاه یک نفر تروریست را محکوم و اعدام می‌کنیم، سروصدای اینها بلند می‌شود که اعدام در ایران بالا رفته است. ما به هر مقدار که جنایتکار و مخالف با استقلال این ملت و مملکت و معاند با اسلام وجود داشته باشد، به همان مقدار هم اعدام و مجازات خواهیم داشت و هیچ باکی نداریم از اینکه بگوییم 50 تن از محاربین و معاندین با اسلام و مسلمین را اعدام کردیم. ما صریح می‌گوییم کسانی که از حدود قرآن تجاوز بکنند و به‌گفته قرآن مجازات اینها اعدام باشد و گذشت درباره آنها جایز نباشد، اعدام می‌کنیم. هفتادوچند نفر را ایادی رجوی در مرکز حزب جمهوری اسلامی از بین می‌برند و اکنون شاهد هستیم که همین آقا که در رأس تروریست‌هاست، زیر پروبال و محبت و عنایت همان سازمان حقوق بشری‌ها، همان مهد دمکراسی‌ها، همان فرانسه ای که گل سرسبد دمکراسی و آزادمنشی و انسان‌دوستی است (!) قرار گرفته است. بنی‌صدر و رجوی فرمانده تروریست‌ها هستند. خیلی فرق است بین ترور و محاکمه در دادگاه.»
ربانی املشی درباره اینکه آیا سران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شده‌اند یا نه، گفت: «آمار دستگیری آنها بسیار کم است، زیرا یک دسته‌شان به خارج فرار کرده‌اند و دسته ای دیگر در داخل کشور برنامه‌ریزی می‌کنند و هیچ‌وقت خود را در معرض خطر قرار نمی‌دهند و نوجوانان کم‌سن‌وسال را سپر خویش قرار می‌دهند. آنان در خانه نشسته‌اند و فقط دستور می‌دهند، اگر روزی هم کار برایشان مشکل شود، از کشور فرار می‌کنند. امیدوارم بتوانیم با سرنخ‌هایی که به دست آمده، آنها را دستگیر کنیم، تا این بچه‌ها و نوجوان هایی که فریب خورده‌اند و خود و دیگران را در معرض خطر انداخته‌اند، از شر آنها راحت کنیم.»(1)
1) روزنامه کیهان،18/7/1360،ص6.
1
سخنان پیش از دستور مهدی بازرگان، نماینده مردم تهران، با واکنش شدید اکثریت نمایندگان و اعتراض و برگزاری تظاهرات برخی بازاریان در مقابل مجلس شورای اسلامی مواجه شد و جلسه علنی باتوجه‌به تشنج بهوجودآمده، با دستور رئیس مجلس تعطیل شد و پس از مدتی دوباره آغاز به کار کرد. روزنامه اطلاعات در گزارشی از شکل‌گیری و ادامه تشنج در جلسه امروز نوشت: اولین ناطق پیش از دستور امروز آقای بازرگان بود که با استفاده از وقت هاشم صباغیان سخنانی ایراد کرد که بیشتر درباره امور داخلی کشور و جریانات روز بود. بازرگان پس از چند دقیقه صحبت، با اشاره به موضوعات جاری کشور درباره ترورها و اعدام‌ها سخنانی ایراد کرد که مهم‌ترین آن، این مطلب بود که وی منکر امریکایی‌بودن تروریست‌هاست. وقتی سخنان ناطق به اینجا رسید، آقایان الویری، نماینده فیروزکوه و دماوند و توکلی، نماینده بهشهر، جلسه را ترک و اعلام کردند، نشستن در اینجا حرام است. سپس نمایندگان که در انتظار محکوم‌کردن ترورها ازجانب آقای بازرگان بودند، با شنیدن این مطلب که منافقین و تروریست‌ها عامل امریکا نیستند و تروریسم داخل یک جریان داخلی است، به‌شدت عصبانی شدند و با وی مخالفت کردند. سپس آقای عابدین‌زاده، نماینده خوی و ماکو، درحالیکه شعارهایی علیه بازرگان می‌داد، به‌طرف در خروجی پارلمان رفت و در جواب این گفته بازرگان که چون تروریست‌ها از امریکا نیامده‌اند، امریکایی نیستند، پاسخ داد که بنی‌صدر هم امریکایی نبود، چون از امریکا نیامده بود و به‌دنبال آن آقای توکلی از نزدیک در خروجی پارلمان که عده زیادی از نمایندگان در آنجا ایستاده بودند، فریاد کشید، بازرگان می‌گوید:
سادات هم امریکایی نبود، چون از امریکا نیامده، سپس وی بر سر صباغیان فریاد کشید که شما احکام خدا را منکر شده‌اید. سپس آقای خلخالی، نماینده قم، به پای تریبون آمد و مخالفت شدید خود را با سخنان بازرگان اعلام کرد. پس از چند دقیقه، آقای خلخالی دوباره پای تریبون آمد و با عصبانیت میکروفن روی تریبون را از جای برداشت و از کار انداخت. به‌دنبال آن، آقای هاشمی از بازرگان خواست که تریبون را ترک کند و وی سر جایش نشست و نمایندگان دور او جمع شدند. عده ای به‌آرامی با او صحبت می‌کردند و چند نفر از نمایندگان بر سرش فریاد می‌کشیدند. توکلی در پاسخ به گفته بازرگان درباره خدمت هایی
که کرده است، گفت: ما مَردیم که نگذاشتیم مردم شما را تکه‌تکه کنند. در این وضعیت، رئیس مجلس به‌علت تشنج حاکم بر جلسه، اعلام تنفس کرد.(1)
خبرگزاری پارس نیز بخش هایی از نطق مهدی بازرگان را، که با اعتراض نمایندگان مواجه شده، همراه با واکنش نمایندگان به سخنان وی چاپ کرده است که بدین شرح می‌باشد:
«مهندس بازرگان، ناطق پیش از دستور جلسه امروز مجلس، در قسمتی از سخنان خود گفت: با کمال تأثر باید اقرار کنیم که آتش هولناک در خرمن کشور عزیزمان شعله‌ور گشته و دولت و دین را مورد تهدید قرار داده است. کمتر کسی است که درصدد خاموش‌کردن آن برآید و بعضی می‌کوشند آتش را افروخته‌تر ساخته و بر خرمن طرف مقابل بیندازند، همه بلعیده می‌شوند، حوزه‌های علمیه از گلهای سرسبد خود خالی می‌شوند، برادران ارزنده ای از مسئولین دولتی و لشکری و از سپاه و کمیته به شهادت می‌رسند. به‌همراه جان‌ها، اثاث و دارایی‌ها از بیت‌المال و از ملت به هدر می‌رود. افرادی بی‌گناه در معابر و منازل بی‌دلیل کشته و معلول می‌شوند و همچنین نونهالان دختر و پسر و کسان وابسته و هواداران که در درگیریهای خیابانی و دادگاه‌های انقلابی قربانی التقاط یا اتهام یا انحراف می‌گردند، نونهالانی که هرچه باشد جگرگوشه‌ها و پرورش‌یافتگان و امید این مملکت هستند، عاشق‌وار یا دیوانه‌وار، فداکار یا گناهکار در تاس لغزنده افتاده‌اند، درحالیکه هرطرف، گروه مخالف را منافق یا مرتجع و ضد‌اسلام و عامل امپریالیسم می‌خواند. نه روحانیون ارجمند و مکتبی‌های ارجمند ما از امریکا وارد شده‌اند و نه جوانان جانباز [افراد و اعضای سازمان مجاهدین] در خانواده‌های امریکایی زائیده و بزرگ گشته‌اند که بتوان مزدورشان خواند؛ پس چرا این‌سان ریختن خون یکدیگر را مباح و بلکه واجب می‌شمارند؟! مصیبت‌بارتر از همه و حاصل خشونت ها و بی‌رحمی‌ها، افزوده‌شدن ناراضی‌ها و انتقام‌خواهان و برگشتگان از انقلاب است و حیثیت و حقانیت اسلام که لکه‌دار می‌شود.»
به گزارش خبرگزاری پارس: «در این هنگام، آقایان توکلی و الویری اعضای هیئت رئیسه، جایگاه خود را ترک کردند و توکلی هنگام خروج از مجلس گفت: "نشستن در اینجا حرام است." در همین هنگام اعتراض شدید نمایندگان شروع شد. سخنانی که شنیده می‌شد، چنین بود: "مرگ بر بازرگان، این شعار ملت است"، "این مملکت را بر باد دادید"، "تو امریکایی هستی"، "بازرگان ناراحت مرگ سادات است"، "آقای بازرگان حیا کن"، "قرآن می‌گوید باید منافق را کشت و بازرگان می‌گوید نه"، "خفه شو امریکایی، ننگ و نفرین بر تو"، "تو نباید از این میکروفون استفاده کنی"، "شما خائن و منافقید، منکر قصاص و احکام اسلام هستید"،"آقای بازرگان چرا با آیه صریح قرآن مخالفت می‌کنید"، "ما فکر می‌کردیم می‌آیید و این ترورها را محکوم می‌کنید."»
بنا بر همین گزارش، پس از درگیریهای لفظی، مجلس به‌شدت متشنج شد و بسیاری از نمایندگان جلسه علنی را ترک کردند، در این هنگام، ریاست مجلس اعلام تنفس کرد و مجلس به‌طور موقت تعطیل شد.(2)
به‌دنبال سخنان مهدی بازرگان در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، امروز گروهی از اصناف و کارکنان بازار تهران پس از شنیدن این سخنرانی از صدای جمهوری اسلامی ایران، در اعتراض به سخنان وی، از بازار به‌طرف مجلس شورای اسلامی راه‌پیمایی کردند و در مقابل مجلس شورای اسلامی جمع شدند. به گزارش واحد مرکزی خبر، راه‌پیمایان که عکس هایی از امام امت خمینی کبیر - رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران - و پلاکاردهایی مبنی‌بر اعتراض به سخنان و موضع‌گیری‌های وی در مجلس در دست داشتند، با شعارهای مرگ بر امریکا، مرگ بر بازرگان، مرگ بر لیبرال، موسوی بازرگان در نره، در مقابل مجلس متوقف شدند و آنگاه نماز جماعت به امامت حجت‌الاسلام خوانساری در خیابان اقامه شد. پس از اقامه نماز ظهر، خاموشی، دبیر کمیته امور صنفی، در سخنان کوتاهی با اشاره به موضع‌گیری لیبرالی و ضدانقلابی عده ای از نمایندگان شناخته‌شده مجلس شورای اسلامی گفت: درحالیکه مسلمانان جهان تحت‌تأثیر انقلاب اسلامی حرکت‌های ضدامپریالیستی خود را آغاز کرده‌اند، چهره‌های شناخته‌شده ای در داخل کشور و حتی در مجلس می‌خواهند این جنبش‌های اسلامی را ناچیز جلوه دهند، اما مردم مسلمان و زنده ایران تا برقراری حکومت الله دست از مبارزه با استکبار نخواهند کشید. وی سپس قطعنامه راه‌پیمایی را که در 5 ماده تنظیم شده بود، قرائت کرد که مورد تأیید حاضران قرار گرفت. در این قطعنامه، اخراج افرادی نظیر بازرگان‌ها و معین‌فرها و محاکمه آنان در دادگاه انقلاب به اتهام جسارت به ملت مسلمان ایران و نهادهای جوشیده از مردم انقلابی، خواسته شده است.(1)-(2)
1
روزنامه زود دویچه سایتونگ (چاپ مونیخ) در مقاله ای به اوضاع ایران پرداخته، مدعی شد: جمهوری اسلامی ایران بعد از حادثه هفتم تیر سیاست خارجی خود را تغییر داده و به‌سوی کشورهای بلوک شرق متمایل شده است. بخش هایی از ادعای این روزنامه که بخش فارسی رادیو کلن نیز آن را قرائت کرد، به این شرح است:
«روزنامه زود دویچه سایتونگ (چاپ مونیخ) درباره اوضاع ایران مقاله ای با عنوان "آیا راه پرمخاطره ای که ایران طی می‌کند به‌سوی مسکو است" [چاپ کرده] و در متن مقاله ازجمله چنین آمده است: این یک امر تصادفی نیست که حزب حاکم جمهوری اسلامی در ایران [آیت‌الله] خامنه‌ای را درست در زمانی رئیس‌جمهور کشور کرده است که ایران انقلابی شروع به تفسیر کلمه عدم‌تعهد در آن مفهومی کرده که کشورهای متمایل به شوروی می‌کنند.
آیت‌الله بهشتی که قبل از [آیت‌الله] خامنه‌ای رهبر این حزب بود و طی انفجار در دفتر مرکزی آن حزب به قتل رسید، مخصوصاً مخالف چنین مشیی بود. [در آن زمان] وی به دولت کمونیستی
1) رادیو صدای آزاد ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب در برنامه 18:30 روز 18 مهر، تعداد تظاهرکنندگان را 300 تا 400 نفر اعلام کرد و آنان را افراد حزب‌اللّهی و توده‌ای مزدبگیر خواند.
2) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، صص 14 - 12، ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 18/7/1360.
جمهوری خلق یمن اجازه تأسیس سفارتخانه در ایران را نداد، درصورتیکه حالا این کار صورت گرفته است. در اواخر ماه سپتامبر، وزیر امور خارجه ایران به‌عنوان ناظر در کنفرانس کشورهای معروف به جبهه امتناع شرکت کرد که کشورهای عضو این جبهه علاوه‌بر یمن جنوبی عبارت‌اند از: لیبی، سوریه، الجزایر و سازمان آزادیبخش فلسطین. در این کنفرانس تصمیم گرفته شد که به‌عنوان عکس‌العمل دربرابر تقویت اتحاد بین امریکا و اسرائیل، کشورهای شرکت‌کننده در این کنفرانس روابط خود را با شوروی به سطح بالاتری ارتقا دهند. دولت ایران عضویت در جبهه امتناع را محتمل اعلام کرد. ضمناً گزارش‌های تأییدنشده ای وجود دارد مبنیبراینکه کارشناسان امنیتی از کوبا و سایر کشورهای بلوک شرق برای کمک به رژیم ایران در مبارزه علیه مجاهدین خلق وارد ایران شده‌اند و کمک‌های ایران هم به شورشیان افغانستان قطع شده است.»(1)
1
امروز سه قرارداد تجاری - صنعتی بین عراق و دولت‌های فرانسه، رومانی و مراکش منعقد شد.
درپی دیدار دوروزه وزیر خارجه فرانسه از بغداد (11/7/1360 تا 13/7/1360)، امروز یک موافقت‌نامه گسترش همکاری‌ها بین "میشل ژوبر"، وزیر بازرگانی فرانسه و وزیر نفت عراق، به امضا رسید. به گزارش خبرگزاری اوپک از بغداد، این توافقنامه که درپی پنجمین کمیسیون شرکت فرانسه و عراق ثبت شده، همکاری‌های تجاری، کشاورزی، صنعتی، تکنولوژی و فرهنگی را نیز در بر می‌گیرد.(2)ژوبر قبلاً از احتمال انعقاد یک قرارداد 600 میلیون فرانکی خبر داده بود. این قرارداد شامل خرید 200 واگن و تجدید ساختمان مرکز اتمی تموز خواهد بود.(3)
همچنین دولت عراق و دولت رومانی امروز توافق کردند که همکاری‌های اقتصادی و مبادلات تجاری خود را تقویت کرده و گسترش دهند. در اطلاعیه‌ای که در آن به تفاهم بین دو کشور در پایان گفتوگوهای رهبران بعث عراق با وزیر مسکن، وزیر صنایع و معاون اول وزیر تجارت خارجی رومانی اشاره شده، آمده است که دو کشور به همکاری‌های خود در زمینه‌های اقتصادی ادامه خواهند داد. خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: ضمناً یک هیئت عالی‌رتبه رومانی اخیراً از بغداد بازدید کرده بود.(4)
در همین روز، عراق و مراکش نیز دو موافقت‌نامه همکاری در زمینه‌های اقتصادی، فنی و دریایی امضا کردند. به گزارش خبرگزاری کویت از بغداد، موافقت‌نامه‌های مزبور در پایان گردهمایی کارگروه مشترک عراق - مراکش، به امضای حسن علی، وزیر تجارت عراق و عبدالعزیز حسوس، وزیر بازرگانی و صنایع مراکش، رسیده است. دو کشور همچنین پروتکلی به‌منظور تنظیم شرایط کار برای خانواده‌های روستایی مراکشی در مزارع کشاورزی عراق امضا کردند. در جریان دیدار کوتاه حسوس، موافقت‌نامه ای نیز درزمینه گسترش روابط میان دو کشور به امضا رسید.(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص9، ضمیمه، رادیو کلن، 15/7/1360.
2) همان، ص11، بغداد - خبرگزاری اوپک، 15/7/1360.
3) روزنامه اطلاعات، 13/7/1360، ص15، بغداد - خبرگزاری پارس.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص11، بغداد - خبرگزاری کویت، 15/7/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص15، بغداد - خبرگزاری کویت، 16/7/1360.
1
به دعوت 300 تن از شخصیت‌های 48 کشور جهان، برای جلوگیری از نقض حقوق بشر در عراق یک کارگروه بین‌المللی تأسیس شد. به نوشته روزنامه لومنیته، ریاست این کارگروه به‌عهده آقایان "لود فنربراکوی" از انگلستان و "روبرت مونتد ارکنت" است که معاون ریاست کمیسیون امور خارجه در مجلس ملی فرانسه می‌باشد. آقای "مونتد ارکنت" در پیامی دراینباره با تأکید بر این نکته که: «ترور در عراق درحال توسعه است و جو ترور همه قشرهای مردم و جمعیت عراق و همه جریانات سیاسی و مذهبی را در بر گرفته و یادآوری این مطلب که ده‌ها هزار نفر مرد، زن و کودک، قربانی اعمال سرویس‌های امنیتی حزب بعث می‌باشند و اعدام‌های سریع، دزدی افراد و شکنجه از اعمال عادی و جاری در عراق می‌باشد، یادآور شده است که مسلمانان، دمکرات‌ها، کمونیست‌ها و حتی بعضی از اعضای کُرد حزب بعث و به‌طور خلاصه همه آن کسانی که با دیکتاتوری مخالف‌اند، تحت‌تعقیب قرار گرفته و به قتل می‌رسند.»
وی در پیام خود همچنین گفته است: «در کردستان عراق، وضع از این هم بدتر است. خلق کُرد به نابودشدن تهدید می‌شود و دولت قصد دارد کردستان را عربیزه نماید. صدهزار خانواده کُرد به منطقه عرب‌نشین آورده شده‌اند و 150 هزار دیگر مجبور به ترک منطقه مرزی شده‌اند. صدها تن از دمکرات‌ها و پیشروان کُرد نیز به قتل رسیده‌اند. شیعیان عراق که اکثریت جمعیت عرب را تشکیل می‌دهند، تحت ظلم‌های بی‌سابقه ای می‌باشند.»
در ادامه این پیام آمده است که این کمیته سه هدف اساسی را در نظر دارد:
«1. افشای ترور، شکنجه و اعدام‌ها در عراق.
آزادی زندانیان سیاسی و برپایی آزادی‌های دمکراتیک.
بازشناساندن و احترام به ملیت کرد عراق.»(1)
در اولین اجلاس این کارگروه، که در پاریس تشکیل شد، فخری کریم، عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست عراق، درباره برخی رفتارهای دولت عراق با مخالفان خود گفت: «سیاست سرکوب و قلع‌وقمع به‌طور بی‌سابقه ای در عراق گسترش یافته و رژیم عراق همه نوع شکنجه را نسبت به مخالفان خود اعمال می‌کند که ازجمله می‌توان از اعدام‌های دسته‌جمعی، شکنجه بدنی و مسموم‌کردن با مواد شیمیایی نام برد.» وی افزود: «رفتار وحشیانه همه‌روزه در عراق اتفاق می‌افتد که بازداشت هزاران نفر از مردم عراق ازجمله اعمال این رژیم فاشیست است.» نماینده مخالفان رژیم عراق در ادامه سخنانش گفت: «آزادی در عراق وجود ندارد، فعالیت‌های سیاسی ممنوع و فعالیت‌های ادبی و فرهنگی زیر تیغ سانسور رژیم قرار دارد تا واقعیات وارونه جلوه کنند.»
نماینده مخالفان صدام افزود: «رژیم صدام نسبت به شیعیان عراق کینه نشان داده، آنها را شکنجه می‌کند و هزاران تن از آنها را به‌بهانه ایرانی‌بودن، روانه مرزهای ایران ساخته است.» وی درباره جنگ با ایران گفت: «آتش این جنگ به‌منظور سرپوش گذاشتن به سیاست سرکوب در داخل عراق و سرپوش نهادن به گسترش مناسبات با کشورهای امپریالیستی، برافروخته شد... بلندپروازی‌های صدام درمورد ضمیمه‌کردن خوزستان به عراق، با شکست روبهرو شد.»(2)
1
درپی ترور و مرگ انور سادات به‌دست انقلابیون مصر، امروز مجلس مصر صوفی ابوطالب را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت این کشور انتخاب کرد. مرگ انور سادات که سبب نگرانی‌هایی در میان مقامات امریکا و رژیم صهیونیستی شده، در کشورهای مختلف بازتاب‌های فراوانی داشت؛ امریکا، اسرائیل، شوروی، چین، کوبا، استرالیا و رومانی ازجمله کشورهایی بودند که از این حادثه اظهار تأسف کردند.
درپی اقدام روز گذشته تعدادی از نظامیان مصر در ترور انور سادات، رئیس‌جمهور مادام‌العمر مصر، در مراسم رژه نظامی و مرگ وی و 9 تن از نظامیان عالی‌رتبه آن کشور، امروز مجلس مصر، صوفی ابوطالب را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت انتخاب کرد و ابوطالب نیز حسنی مبارک، معاون سابق انور سادات، را به فرماندهی کل نیروهای مسلح منصوب کرد. ابوطالب همچنین به‌مدت یک سال در مصر حالت فوق‌العاده اعلام کرد. معاون وزیر خارجه مصر نیز برای اطمینان‌خاطر رژیم صهیونیستی اعلام کرد که روند صلحی را که سادات آغاز کرده است، ادامه خواهد یافت.
خبرگزاری فرانسه نیز اعلام کرد: به‌منظور تعیین جانشین سادات روز دوشنبه آینده (20 مهرماه) برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید، رأی‌گیری سراسری انجام خواهد شد.(1)
مرگ سادات بازتاب‌های فراوانی در کشورهای گوناگون داشت. ریگان، رئیس‌جمهور امریکا، به‌عنوان اصلی‌ترین متحد وی با ارسال تلگرام هایی برای متحدان خود و رهبران خاورمیانه، تأسف عمیق خود را دراینباره ابراز داشت. وی گفت: ترور سادات نفرت ما را برانگیخت، زیرا امریکا بزرگ‌ترین دوست خود را از دست داد.(2)
به گزارش خبرگزاری‌ها از تل‌آویو، رهبران رژیم صهیونیستی به‌ویژه بگین، از مرگ سادات اظهار ناراحتی کردند. بگین اظهار امیدواری کرد که جانشینان سادات مانند وی، رابطه مصر و اسرائیل را ادامه دهند. بگین خدمات سادات به رژیم صهیونیستی را ستود. کابینه رژیم صهیونیستی نیز در شروع به کار امروز خود به احترام سادات یک دقیقه سکوت اعلام کرد. سفیر رژیم اشغالگر قدس در واشنگتن نیز
اعلام کرد: باتوجه‌به سخنان حسنی مبارک، اسرائیل نباید از مرگ سادات کمترین نگرانی به خود راه دهد.(1)
همچنین نخست‌وزیر استرالیا، ضیاء الحق (رئیس‌جمهور پاکستان)، حاکم سلطان‌نشین‌های عمان و بحرین و دولت سومالی در کشورهای خود عزای عمومی اعلام کردند.(2)
پاپ ژان پل دوم رهبر کاتولیک‌های جهان نیز ضمن ستایش از مقام سادات، از مرگ وی به‌شدت ابراز تأسف کرد.(3)
کشورهای بلوک شرق نیز دراینباره بیانیه هایی صادر کردند. آسوشیتدپرس درباره موضع کشور شوروی دراینباره اعلام کرد: کرملین درحالیکه از ترور سادات به‌طور محدود ابراز تأسف کرده، اعلام کرده است که ارتباطات رئیس‌جمهور مصر با رژیم صهیونیستی و امریکا باعث شد که مردم کشورش علیه وی به پا خیزند.(4)
این خبرگزاری همچنین اعلام کرد: هیئت‌رئیسه پارلمان شوروی به مناسبت مرگ سادات بیانیه تسلیتی برای صوفی ابوطالب، کفیل ریاست‌جمهوری مصر، فرستاد. این پیام کوتاه، تنها حاوی کمترین تعارفات معمول و نشان‌دهنده روابط تیره شوروی و رژیم مصر است. ناظران می‌گویند: هرچند برژنف ریاست هیئت‌رئیسه پارلمان شوروی را برعهده دارد، اما در بیانیه تسلیت، امضای رهبر شوروی دیده نمی‌شود و در آن به دستاوردهای رژیم سادات اشاره ای نشده است.(5)کوبا نیز به مناسبت مرگ سادات 3 روز عزای عمومی اعلام کرد. به نوشته روزنامه کیهان این کشور درعین‌حال تأکید کرد، برای سادات که آلت دست امپریالیسم امریکا بوده، اشک نخواهد ریخت. خبرگزاری کوبا اعلام کرد: شورای دولتی کشور به‌دلیل مقررات تشریفاتی و وجود روابط دیپلماتیک میان کوبا و مصر، 3 روز عزای عمومی اعلام کرده است.(6)رومانی نیز به‌عنوان نخستین کشور وابسته به بلوک شرق، به مناسبت مرگ سادات 2 روز عزای عمومی در کشور اعلام کرد.(7)
چین در میان کشورهای بلوک شرق موضع متفاوتی داشت. روزنامه کیهان درباره موضع هواخواهانه چین از سادات گزارش داد: چین امروز با تکیه بر تلاش‌های بی‌وقفه انور سادات در مبارزه علیه برتری‌طلبی، مرگ او را یک فقدان عظیم خواند. در بیانیه دولت چین از تلاش‌های سادات برای برقراری صلح در خاورمیانه تمجید شده و آمده است: مرگ سادات یک فقدان عظیم برای ملت مصر و سایر ملل به شمار می‌رود. کیهان در ادامه افزود: لغت برتری‌طلبی در فرهنگ سیاسی چین برای شوروی به کار می‌رفت.(8)
1
در مقابل مواضع برخی کشورهای حامی سیاست‌های انور سادات درخصوص مرگ وی، کشورهایی همچون ایران، سوریه، جناح‌های مختلف مبارز فلسطینی و نیز یمن جنوبی، درباره ترور و مرگ وی موضعی متفاوت اتخاذ کردند. این کشورها و جریان‌های سیاسی ضمن حمایت
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص29، خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از خبرگزاری‌ها؛ و- همان، صص 21 - 20، قاهره - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.
2) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص4.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص30، واتیکان - خبرگزاری فرانسه، 15/7/1360.
4) همان، 16/7/1360، ص24، خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از خبرگزاری‌ها.
5) روزنامه اطلاعات، 16/7/1360، ص4، واحد مرکزی خبر به نقل از آسوشیتدپرس.
6) روزنامه کیهان، 16/7/1360 - ص4.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص32، بخارست - آسوشیتدپرس، 16/7/1360.
8) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص4.
از اقدام انقلابیون مصر، مرگ انور سادات را سرآغاز تحولی جدید در منطقه و این کشور دانستند.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران از حادثه مرگ سادات استقبال کرد و آن را به نفع مردم منطقه خواند. در بخشی از بیانیه وزارت امور خارجه آمده است: ما معتقدیم که فروریختن پایه‌های سلطه غرب و شرق در دنیای اسلام و محو سردمداران کفر جهانی، یک گام اساسی به‌سوی استقرار حکومت حق است، هرچند امپریالیزم امریکا و رژیم اشغالگر قدس، مذبوحانه بکوشند که رژیم فاسد ساداتی را در مصر و دیگر رژیم‌های سادات‌گونه را در منطقه بر پای نگه دارند.(1)
احمد عزیزی، قائم‌مقام وزارت خارجه، نیز با برشمردن عملکرد سادات در همراهی وی با رژیم صهیونیستی و امریکا، مرگ وی را به‌نفع مردم مصر ارزیابی کرد. وی گفت: «این ترور چه ازسوی امپریالیسم امریکا برای تغییر مهره‌اش در منطقه و انحراف افکار عمومی و چه ازسوی ابرقدرت دیگری برای کسب امتیاز و یا ازطرف یکی از سازمانهای اصیل و اسلامی مصر صورت گرفته باشد، به‌هرحال بازتاب و اثری مردمی دارد که به نفع مردم مصر خواهد بود.» عزیزی افزود: «سادات یکی از خائن‌ترین شخصیت هایی بود که با بستن قرارداد صلح جداگانه با رژیم اشغالگر قدس، خیانت به انقلاب فلسطین، تبدیل کشورش به پایگاهی برای امریکا و ایجاد منطقه نفوذی برای این ابرقدرت در خاورمیانه، ضربه‌های زیادی به اسلام و به‌طورکلی به آرمان مستضعفین وارد آورد.» وی سپس به خصومت شدید سادات با انقلاب اسلامی ایران تأکید کرد و گفت: «سادات چنان از داشتن بینش سالم محروم بود که حتی شاه معدوم را در کشور خود پذیرفته و او را تا روز مرگش تحت حمایت خود قرار داد.»
قائم‌مقام وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه از سازمان هایی که تاکنون مسئولیت ترور سادات را به‌عهده گرفته‌اند اطلاع دقیقی در دست نیست، گفت: «بدون‌شک ازبین‌رفتن سادات درنتیجه رشد مردم مصر و شکوفایی انقلاب اسلامی در این کشور و به‌دنبال آن تهاجم مردم مسلمان مصر علیه رژیم سادات صورت گرفت.»(2)
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز در اطلاعیه ای به مردم مصر، آنها را به مبارزه برای سرنگونی رژیم وابستة مصر فراخواند. در این اطلاعیه آمده است: اکنون که فرعون حاکم بر مصر به سرنوشتی چون شاه خائن گرفتار شده و به جهنم رفته است، بر شماست که همانند خلق به‌پاخاستة ایران، متحد و یکپارچه تحت رهبری علمای متعهد و مکتبی و مبارز، با اتکال به خدا تا سقوط کامل رژیم مزدوران امریکایی و یاران سادات خائن پیش رفته، متوجه توطئه امریکا که درصدد جایگزینی مهره جدیدی در مصر و انحراف نهضت اسلامی شماست، باشید و یقین داشته باشید که شعارهای کوبنده "الله‌اکبر" مردم ایران و میلیون‌ها مسلمان در مراسم حج و عرفات و در سرتاسر جهان به مناسبت مرگ سادات خائن، بهترین نشانه پشتیبانی از شما مردم به‌پاخاستة مصر است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌همراه مردم مسلمان و انقلابی ایران به پیروی از رهنمودهای فرمانده و رهبر کبیر خود امام خمینی، حمایت همه‌جانبه خود را از شما امت به‌پاخاسته مصر اعلام کرده و به شما نوید پیروزی خدا را در قرآن می‌دهد که "نصر من الله و فتح قریب".(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص26، خبرگزاری پارس، براساس اطلاعیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران.
2) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص14.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص3، به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
مواضع سوریه و برخی جناح‌های مبارز فلسطین درباره مرگ سادات نیز حاکی‌از رضایت آنان درخصوص این اقدام انقلابی است. هرچند تاکنون مقامات سوریه درباره مرگ سادات به اظهارنظر مستقیم نپرداخته‌اند، روزنامه رسمی تشرین - که به‌نحوی بازگوکننده مواضع مقامات رسمی سوریه است - باتوجه‌به سوابق انور سادات، در مقاله‌ای از مرگ او اظهار رضایت کرده است. این روزنامه نوشته است: هم‌زمان با سالگرد جنگ اکتبر 1972، مردی سقوط کرد که به شرف، خون و مقام شهدای جنگ اکتبر میان اعراب و اسرائیل خیانت کرده بود و سادات با تن‌دادن به سیاست امپریالیسم امریکا و سر فرودآوردن دربرابر رژیم صهیونیستی و امضای قرارداد ننگین صلح کمپ دیوید، ننگ و ذلت بی‌نظیری را برای اعراب به وجود آورد و اینک با رفتن سادات، ممکن است امریکا مهره دیگری را به جانشینی او انتخاب نماید و باتوجه‌به سخنان اخیر ریگان و تشکیل جلسه امنیت ملی در کاخ سفید و اعلام آماده‌باش نیروهای امریکایی مستقر در خاورمیانه، این امر ممکن است و می‌توان با اطمینان گفت که رفتن سادات رفتن هرگونه سازش است.(1)
واکنش مقامات فلسطینی نیز در مرگ سادات قابل‌توجه بود. "ابوایاد"، مرد شماره دوی الفتح، اعلام کرد: سازمان آزادیبخش فلسطین دست کسی را که برای مرگ سادات ماشه کشید، می‌فشارد. فارق قدومی نیز گفت: «خبر مرگ سادات بهترین خبری است که طی چند سال دریافت کرده‌ام.»(2)
یونایتدپرس نیز از بیروت اعلام کرد: هزاران چریک فلسطینی و هواداران نهضت فلسطین، امروز با حضور در خیابان‌ها مرگ سادات را جشن گرفتند.(3)
خبرگزاری جمهوری دمکراتیک یمن (جنوبی) قتل سادات را عملی دلاورانه خواند که به عمر خائنی که خود را به صهیونیست‌ها و امریکایی‌ها فروخته بود، پایان داد.(4)
1
رادیو بی‌بی‌سی بازتاب مرگ انور سادات رئیس‌جمهور مصر را در کشورهای منطقه به‌خصوص کشورهای دوست و متحد مصر و کشورهای چپ‌گرای منطقه بررسی کرده و به ذکر گفته‌های برخی مسئولان رژیم صهیونیستی که همگی حاکی‌از تأسف شدید آنها از مرگ سادات می‌باشد، اشاره کرده است. در گزارش بی‌بی‌سی آمده است: «شکی نیست که مرگ سادات، آیندة مذاکرات صلح بین مصر و اسرائیل را، که در سال 1977 در کمپ دیوید آغاز شد، در تردید خواهد گذاشت و به همین دلیل، عکس‌العمل اسرائیل نسبت به این سوءقصد توأم با تأثر زیاد بوده است و آقای مناخیم بگین، نخست‌وزیر اسرائیل، گفته است که وی در فقدان یک دوست و یک شهید سوگوار [است] و خواستار آن شد که جریان مذاکرات صلح بین مصر و اسرائیل ادامه یابد.
آقای موشه دایان، وزیر دفاع سابق اسرائیل، نیز تأثر و نگرانی خود را از آینده ابراز کرد و گفت که مرگ سادات یک علامت سؤال در مقابل ادامة جریان صلح قرار می‌دهد. مردم عادی اسرائیل نیز در مقابل این خبر ابراز تأثر کردند. سودان نزدیک‌ترین متحد آقای انور سادات در
جهان عرب، این سوءقصد را محکوم ساخت. دولت سودان گفت که این کشور در مقابل هر نوع توطئه‌چینی، خرابکاری و تجاوز در کنار مصر خواهد ایستاد. در تونس، دبیرکل جامعه عرب اظهارامیدواری کرد که مصر دوباره به سایر کشورهای عربی که با پیمان صلح مصر و اسرائیل مخالف بودند، بپیوندد، ولی او گفت: درحال‌حاضر کلیه افکار و احساسات ما باید در کنار مردم کشور برادر، مصر، باشد. در بعضی کشورهای عربی مخالف پیمان صلح سادات، مرگ سادات باعث خوشحالی شد.
در لیبی، رادیو طرابلس گزارش داد که مردم در خیابان‌ها به رقص و پایکوبی پرداخته‌اند و قتل سادات را خبر خوشی از پیروزی مردم مصر و کشورهای عربی برعلیه خیانت خواندند. سرهنگ معمر قذافی، رهبر لیبی، [که] یکی از سرسخت‌ترین دشمنانش آقای انور سادات [بود]، دیشب ضمن یک سخنرانی 50 دقیقه ای از تلویزیون لیبی، از این سوءقصد استقبال کرد. قذافی گفت: لیبی قصد مداخله در مصر را ندارد، ولی اگر مردم مصر و نیروهای مسلح این کشور اراده کنند، نیروهای مسلح لیبی آماده کمک خواهند بود. رهبر لیبی همچنین گفت که مرگ سادات کینه‌های موجود بین مصر و لیبی را برای همیشه دفن کرده است.
در بیروت، فلسطینی‌ها و چپ‌گرایان لبنان با خوشحالی به تیراندازی‌های هوایی پرداخته‌اند و در سوریه درحالیکه مردم در خیابان‌های دمشق پایکوبی می‌کردند، فریاد می‌زدند: خائن مرده است.
در اردن آقای "عدنان ابوعوده" وزیر اطلاعات اظهار کرد که کشته‌شدن سادات این مسئله را ثابت می‌کند که هر تلاشی جهت حل مسئله خاورمیانه که فلسطینی‌ها را نادیده بگیرد، محکوم به شکست است. وزیر اردنی همچنین اظهارامیدواری کرد که کلیه کشورهای عربی که در منزوی‌کردن مردم مصر در جهان عرب کوشا بودند، در تصمیم خود تجدیدنظر کنند.
سخنگوی سازمان آزادیبخش فلسطین در لندن گفت که ما در انتظار چنین عاقبتی برای آقای سادات بودیم، زیرا ما همه اطمینان داریم که وی علیه منافع مردم خود، ملت‌های عربی و فلسطینی‌ها کار می‌کرد و با همدستی امریکا و اسرائیل دست‌اندرکار توطئه علیه مردم فلسطین بود. آقای یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین، گفت: اقدامی که بهوسیله مردم مصر و ازطریق نیروهای مسلح [انقلابی] این کشور انجام پذیرفت، ثابت کرده است که آرمان فلسطین در قلب و روح مردمی زنده است که نمی‌توانند کسی را که از بیت‌المقدس دست کشید، ببخشند.
رادیوی دولتی ایران نیز از کشته‌شدن سادات، به‌عنوان مرگ یک مزدور و خائن استقبال کرد. البته، مقامات ایران به‌علت اینکه آقای انور سادات بعد از سرنگونی شاه به وی در مصر پناه داد، با وی خصومت دارند.
رادیو مسکو نیز سوءقصد به آقای سادات را یک مخالفت داخلی نسبت به سیاست‌های وی دررابطه‌با اسرائیل و امریکا دانست و گفت که تیراندازی به آقای سادات ناشی از نارضایتی مردم مصر از سیاست‌های داخلی و خارجی وی به‌خصوص انعقاد پیمان صلح با اسرائیل متجاوز و همکاری‌های نظامی با امریکا بوده است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 5 - 4، ضمیمه، رادیو لندن، 15/7/1360.
ضمیمه گزارش7: شرح عملیات پاک‌سازی شهر بوکان از گروههای مسلح غیرقانونی و معارضین نظام.
بوکان آخرین شهر در کنترل گروههای مسلح در استان آذربایجان‌غربی بود که در تاریخ 11/7/1360 پاک‌سازی شد. در جریان این عملیات، نیروهای مشترک ارتش، سپاه و اکراد محلی از چند روز قبل از عملیات اصلی، با پاک‌سازی روستاها و محورهای منتهی به بوکان، گام‌به‌گام خود را به این شهر نزدیک کردند و با محاصره شهر در اطراف آن مستقر شدند.
این نیروها از نیمه‌شب 10/7/1360، ارتفاعات (نعل‌شکن) مشرف به شهر را تصرف کرده، تا ساعت 4 صبح خود را به مبادی ورودی شهر رساندند و پس از استقرار و هماهنگی، از اولین دقایق روشن‌شدن هوا در روز 11/7/1360، از 3 محور سقز - بوکان (جنوب)، میاندوآب - بوکان (شمال) و شاهین‌دژ - بوکان (شرق)، وارد شهر شدند و تا قبل‌ازظهر، شهر را تصرف کردند. بلافاصله پس از حضور نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در شهر، ستاد مشترک عملیات غرب کشور برای تثبیت امنیت و جلوگیری از هرجومرج، با صدور اطلاعیه ای به‌مدت 48 ساعت در شهر وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد. ارتش کنترل و تأمین ارتفاعات مشرف به شهر را برعهده گرفت و نیروهای سپاه مقرهای حزب دمکرات کردستان و سطح شهر را پاک‌سازی کردند.(1)(2)
ضمیمه گزارش13: نامه مورخ 5 اکتبر 1981 (13مهرماه 1360) معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت به رئیس شورای امنیت
«احتراماً به اطلاع می‌رساند که از زمان بروز مخاصمات میان عراق و ایران، نیروی هوایی ایران چندین بار به مرزها و مواضع کویت حمله کرده است. دولت کویت امیدوار است که این اقدامات از روی سهل‌انگاری و اشتباهات ناشی از درگیری رخ داده باشد. به‌هرحال، وقوع مجدد چنین حوادثی نشان‌دهنده آن است که مقامات ایرانی عمداً چنین حملات نظامی را علیه مواضع کویت انجام می‌دهند. آنچه موجب نگرانی فزاینده شده این است که چنین حملات نظامی در خارج از منطقه مرزهای شمالی کویت صورت گرفته و تأسیسات غیرنظامی در عمق خاک کویت را هدف قرار داده است. نمونه آشکار جدیدترین حملات هوایی ایران، بمباران مجتمع نفت خام "ام‌العیش" در تاریخ اکتبر 1981 است.
پس از هر حادثه‌ای، دولت کویت به مقامات ایرانی اعتراض کرده و مسئولیت کامل چنین اقداماتی را گوشزد کرده است. دولت کویت خاطرنشان می‌کند که تکرار چنین عملیات‌هایی تنها به گسترش جنگ در منطقه منجر خواهد شد؛ مسئله‌ای که به نفع صلح و امنیت جهانی نیست.
تمامی دولت‌های منطقه از زمانی‌که فهمیدند این اقدامات نه‌تنها تهدیدی برای کویت، بلکه برای همه کشورهای منطقه است، آن را محکوم کردند. دولت کویت در مجامع بین‌المللی تلاش کرد که جنگ میان عراق و ایران را متوقف کند و این بر کسی پوشیده نیست.
دولت کویت دریافته است که ادامه این جنگ به نفع هیچ طرفی نیست، بلکه دیگر کشورها را نیز در خطر درگیری قرار می‌دهد.
توجه جناب‌عالی را بدین نکته جلب می‌کند که دولت کویت مایل است اقداماتی را برای جلوگیری از وقوع مجدد چنین حوادثی که مقامات ایرانی مرتکب می‌شوند، به عمل آورد. همچنین تأکید می‌کند که مسئولیت کامل هرگونه پیامدی در ادامه‌یافتن چنین حوادثی متوجه ایران می‌باشد.
صباح الاحمد الجابر الصباح - معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت»(3)
1
به‌دنبال افزایش فعالیت‌های نیروهای مسلح ایران در منطقه عمومی سوسنگرد و بستان، تعدادی از واحدهای ارتش عراق به‌منظور تصرف ارتفاع بسیار مهم تپه سبز در غرب دزفول، عملیاتی را اجرا کردند که با شکست روبهرو شد. نیروهای عراقی با استفاده از وضعیت جوی نامناسب قصد پیشروی به این منطقه را داشتند که با هوشیاری نیروهای خودی موفق به این کار نشدند. (1)گفتنی است که این تپه ازنظر نظامی اهمیت بسیاری دارد.(2)امروز همچنین شهر آبادان زیر آتش توپخانه‌ها و سلاح‌های دوربرد دشمن قرار داشت که ضمن واردآمدن خسارتهایی به چند منزل مسکونی، تعدادی از مردم عادی شهر نیز زخمی شدند.(3)
2
درپی انتصاب فرماندهان جدید سپاه و نیروی زمینی ارتش، اقدامات گسترده‌ای درزمینه سازماندهی جنگ، با هدف پایان‌دادن به اشغال سرزمین‌های ایران انجام شد. محسن رضایی، فرمانده جدید سپاه پاسداران، که قبل از این، مسئولیت واحد اطلاعات و تحقیقات سپاه را برعهده داشت، فعالیت گسترده‌ای را برای ایجاد تحول در جبهه‌های جنگ آغاز کرد و تصمیم گرفت تا اقدامات جدید و همه‌جانبه‌ای را در دستور کار خود قرار دهد و با کمک فرماندهان سپاه که در مناطق عملیاتی مستقر بودند، مسیر مشخصی را برای تداوم جنگ تعیین کند. حسین علایی یکی از فرماندهان ارشد سپاه دراینباره نوشته است: «سپاه در پاییز 1360 و هم‌زمان با آماده‌شدن برای اجرای عملیات طریق‌القدس، اقدامات زیر را انجام داد:
1) سند شماره 5253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبه ای)، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، شماره 291، 18/7/1360، ص1.
2) تپه سبز در خط صالح مشطط در غرب رودخانه کرخه روبه‌روی شوش در منطقه مالحه قرار دارد. این تپه با ارتفاع 105 متر در محاصره دشمن قرار داشت. نیروهای خودی با عبور از جاده آسفالت دزفول - سایت و احداث یک کانال تا بالای تپه، از آن استفاده می‌کردند. (احمد دهقان، روزنوشت (یادداشت‌های روزانه شهید حسن باقری)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1392، ص320.)
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 204، 18/7/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 18/7/1360، به نقل از اطلاعیه 663 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
تشکیل تیپ‌های مستقل سپاه.
تشکیل گروه طرح‌ریزی سپاه برای برنامه‌ریزی عملیاتهای آینده با هویت مستقل و مشخص سپاه.
طراحی زنجیرهای از عملیات‌ها به‌منظور بیرون‌راندن ارتش بعثی از ایران.
تعیین راهبرد عملیات نظامی با هدف پایان‌دادن به اشغال سرزمین‌های ایران.»
آقای علایی در ادامة بحث زمینه‌سازی برای اجرای عملیات طریق‌القدس افزوده است: «اجزای این راهبرد (آزادسازی سرزمین‌های اشغالی) عبارت بود از تعیین اهداف پلکانی برای رسیدن به هدف نهایی که دفع تجاوز دشمن و آزادسازی همه سرزمین‌های اشغالی از چنگال دشمن بود. جزئیات این راهبرد عبارت بود از:
الف) طرح‌ریزی عملیات‌هایی به‌منظور انهدام سازمان جنگی ارتش بعثی و کاهش توان نظامی دشمن و همچنین آزادسازی بخش‌هایی از سرزمین‌های اشغالی.
ب) آزادسازی یگانهای نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران از خطوط پدافندی طولانی و امکان ایجاد تمرکز قوا برای اجرای عملیات بعدی در مناطق اشغالی کشور.
ج) دستیابی به آمادگی برای ایجاد شرایط طرح‌ریزی حمله تعیین‌کنندة نهایی.
د) اجرای عملیاتهای آزادسازی در مناطق مختلف، متناسب با توان رزمی خودی.
ه-) به‌غنیمت‌گرفتن جنگ‌افزارها و تجهیزات سنگین دشمن (تانک‌ها، نفربرها و توپخانه) به‌منظور توسعه توان رزم خودی.
و) همکاری و هماهنگی هرچه بیشتر نیروهای سپاه و ارتش در هر عملیات با هدف افزایش توان رزمی نیروهای خودی.»(1)
1
یک گروه عملیاتی از نیروهای سپاه و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در عملیاتی چریکی به پاسگاه شاندری‌خوار در استان سلیمانیه حمله کرده، تلفاتی به دشمن وارد کردند. در این اقدام یک تن از نیروهای خودی زخمی شد.(2)
1
امروز سپاه سوم عراق در یک دستور نظامی به شماره 2105/0/1س، به یگانهای تابعة خود (لشکرهای 1، 5، 9، 2 و تیپ10 و مدیریت‌های اطلاعات) اعلام کرد نیروهایی که از سپاه پاسداران دستگیر می‌شوند اسیر قلمداد نکنند، بلکه در میدان جنگ همانند جنایتکار جنگی با آنان رفتار شود.(1)
2
ستاد عملیات مشترک شمال‌غرب(2)با انتشار اطلاعیه شماره 13 با تعیین ضرب الاجل، از گروه‌ها و افراد مسلح غیرقانونی خواست تا سلاحشان را بر زمین گذاشته، خود را به نیروهای نظامی و انتظامی معرفی کنند. متن اطلاعیه به شرح زیر است: مردم مسلمان کرد، با سلام و درود به تمامی شهدا و رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی و شما مسلمانان. همان‌طوری که آگاه هستید، نیروهای توفندة انقلاب اسلامی ایران با برتری تمام و کامل وجب‌به‌وجب این مرز و بوم اسلامی را از لوث وجود ضدانقلابیون و کافران پاک کرده و می‌روند که پرچم پرافتخار لااله‌الاالله و محمد رسول‌الله را در تمامی میهن اسلامی به اهتزاز درآورند. ما به تمامی کسانی که فریب خورده‌اند و از کار خود نادم و پشیمان هستند، باتوجه‌به اینکه مکتب اسلام عزیز، مکتب رحمت و عطوفت برای کسانی است که نادم‌اند و به‌طرف خداوند متعال بر‌می‌گردند و مظهر خشم و غضب در مقابل کافران و کسانی است که خداوند و اسلام عزیز را نفی می‌کنند، تذکر می‌دهیم که در منطقه آذربایجان‌غربی و کردستان بجز بانه و سردشت تا اول آبان‌ماه و در منطقة بانه و سردشت تا پانزدهم آبان‌ماه 1360، فرصت دارند که خود را به نیروهای رزمنده و سپاهیان اسلام معرفی کنند تا ترتیب یک زندگی شرافتمندانه برای آنها داده شود. خداوند ما را به راه راست هدایت فرماید.(3)
3
رادیو صدای کردستان ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران و رادیو صدای ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب، در اقدامی مشترک می‌کوشند ضمن ناامن نشان‌دادن مناطق کردنشین کشور، میان نیروهای مسلح کشور اختلاف ایجاد کنند و با تضعیف سپاه و ارتش، آنها را در برقراری امنیت در این مناطق ناکارآمد جلوه دهند.
1) سند شماره 035211 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه سوم (اطلاعات) به لشکرهای 1، 5، 9، 2 و 10 تیپ زرهی ابن‌الولید و اطلاعات، 18/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 035212 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ زرهی ابن‌الولید به واحدهای تابعه، 21/7/1360، سند تک‌برگی.
2) این ستاد از نیروهای سپاه، ارتش، ژاندارمری و پیشمرگان مسلمان کرد تشکیل شده است و هدف آن مبارزه با نیروهای ضدانقلاب در غرب کشور است.
3) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص2، کرمانشاه.
درحالیکه هیچ‌یک از منابع خبری از وضع غیرعادی در شهر سردشت گزارشی نداده‌اند، رادیو صدای کردستان وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران، مدعی تصرف و کنترل یک‌ساعتة این شهر به‌دست نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران شد. به گزارش این رادیو، آخرین خبر رسیده از سردشت حاکی‌از آن است که روز شانزدهم مهرماه، پیشمرگان با نفوذ نیروی معینی به داخل شهر به‌مدت یک ساعت کنترل شهر را در دست گرفتند و بعد از به‌هلاکت‌رساندن یک پاسدار و مجروح‌کردن پاسداری دیگر، سالم به پایگاههای خود بازگشتند.(1)
رادیو صدای ایران، وابسته به محافل سلطنت‌طلب نیز با پشت‌کردن به اصول به‌اصطلاح ملی‌گرایانه و با فراموش‌کردن شعار حفظ یکپارچگی ایران به جانب‌داری تبلیغاتی از نیروهای (حزب دمکرات و گروه کومه‌له) برخاسته که خودمختاری و چپ‌گرایی و تشکیل حکومت چپ (سوسیالیستی - کمونیستی) از مهم‌ترین اهداف مبارزاتی آنهاست. این رادیو همچنین با نادیده‌گرفتن عمدی اقدامات نیروهای ارتش در مبارزه با گروههای مسلح غیرقانونی و تلاش برای حفظ یکپارچگی کشور، فقط به وجود سپاه پاسداران در مناطق کردنشین اشاره کرده، در یک خبرسازی غیرواقعی اعلام کرد: خبرنگار صدای ایران از مناطق کردنشین خبر می‌دهد که سلحشوران کرد، در شهر بوکان پاسداران [امام] خمینی را مورد حمله شدید قرار دادند و تلفات بسیاری بر آنان وارد کردند. همچنین گروههای ضربت وطن‌پرست در نزدیکی بانه در یورشی متهورانه، پاسداران را مجبور به فرار کرده، عده زیادی از آنان را کشته یا زخمی کردند. در این حمله، مقدار زیادی مهمات از پاسداران فراری به دست آمده است. یادآوری می‌شود که رادیو رژیم اعلام کرده است که شهر بوکان و کل منطقه کردستان تحت نفوذ پاسداران است. خبرنگار صدای ایران در گزارش خود می‌افزاید: نیروهای ملی کرد در نبرد دیگری که در حوالی مهاباد درگرفت، گروهی از پاسداران را زخمی کردند. در منطقه روانسر و کامیاران نیز پاسداران دولتی هدف حمله شدید نیروهای ملی کرد قرار گرفته، مجبور به فرار شدند.(2)
این رادیو در یک خبرسازی دیگر با هدف ایجاد یأس در نیروهای ارتش جمهوری اسلامی و جداکردن صف نیروهای مسلح جمهوری اسلامی اعلام کرد: رژیم تهران از اسامی افسران وطن‌پرست فهرست بزرگی را تهیه کرده است که در نظر دارد در زمان مناسب به‌دنبال فروکش‌کردن تظاهرات خیابانی و احتمال پایان جنگ ایران و عراق، آنان را به اتهاماتی ازقبیل تلاش برای کودتا و همکاری با مخالفان و مجاهدین خلق به جوخه‌های اعدام بسپارد. رژیم تهران اخیراً متوجه شده است که مقدار زیادی از سلاح‌ها و مهمات مفقود شده و گروهی از فرماندهان ارتشی نیز ناپدید شده‌اند. رژیم ایران نمی داند که این مهمات دراختیار چه گروه یا گروه‌هایی قرار گرفته است و افسران مفقودشده کجا هستند.(3)
1
سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز در شهرهای مختلف کشور، اقدام به ترور افراد متعهد و بمبگذاری در اماکن عمومی و خصوصی کرد. همچنین نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف چند خانه تیمی را شناسایی کردند که در درگیریهای پیش‌آمده تعدادی از افراد سازمان کشته، زخمی یا دستگیر شدند.
ساعت 10 صبح امروز، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان شهرآرا (ستارخان) تهران، یکی از نیروهای بسیج به نام "ابراهیم نیما" را ترور کرده، و وی را به شهادت رساندند. در همین خیابان، چند نفر از نیروهای سازمان ازجمله یکی از نیروهای تشکیلاتی دستگیر شدند.(1)
در اهواز، یکی از افراد مجاهدین خلق با لباس مبدل پاسداری خود را به یکی از ستادهای مقاومت محلی در منطقة "باغ شیخ" نزدیک کرده، یکی از نیروهای این ستاد به نام "احمد کوهکی" را هدف شلیک 4 گلوله قرار داد و به شهادت رساند. فرد ضارب پس از این اقدام همراه یک موتورسوار - که از قبل آماده بود - از محل حادثه گریخت.(2)
در چهارراه نیمای شیراز، در مقابل مسجدالرضا، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب دست‌ساز را در مغازه فردی متعهد جاسازی کرده بودند که صاحب مغازه آن را کشف و به بیرون مغازه منتقل کرد. هنگام خنثی‌سازی این بمب به‌دست نیروهای سپاه، بمب منفجر و فرد خنثی‌کننده زخمی شد.(3)
افراد سازمان مجاهدین (منافقین) در نیشابور و در نزدیکی ساختمان فرمانداری، بمبی بسیار قوی را که در زنبیلی جاسازی شده بود، کار گذاشتند. این بمب که عوامل سازمان آن را فعال کرده بودند، با هشیاری یک زن عابر کشف شد و نیروهای سپاه بلافاصله با حضور در محل آن را خنثی کردند.(4)
در خیابان امام خمینی تهران جنب بیمارستان ارتش، نیروهای دادستانی و کمیتة مرکزی انقلاب اسلامی یک خانه تیمی شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف کردند. در بازرسی از این خانه، تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات جنگی به دست آمد.(5)
در شهر زنجان، نیروهای سپاه با اطلاع قبلی برای تخلیه یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) عازم محل شده بودند که با مقاومت و تیراندازی افراد ساکن خانه مواجه شدند. با شروع درگیری و تیراندازی طرفین، یک نفر از افراد سازمان کشته، چند تن دستگیر و یکی از آنها نیز متواری شد. از این خانه تیمی یک اسلحه، 300 تیر فشنگ، تعدادی بمب دست‌ساز و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(6)
نیروهای سپاه پاسداران گرگان اقدام به دستگیری یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کردند که با واکنش و چاقوکشی وی مواجه شدند. در درگیری پیش‌آمده، یکی از نیروهای سپاه زخمی شد، اما فرد مهاجم به‌دست همان فرد زخمی، هدف اصابت گلوله قرار گرفت و او هم زخمی و دستگیر شد. از بازرسی منزل وی مقادیری مهمات و انواع خرج گلولههای توپ و خمپاره به دست آمد.(7)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص31، اهواز- خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3، اهواز- خبرگزاری پارس.
3) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص6، شیراز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص4، شیراز- خبرگزاری پارس، 19/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، ص15، مشهد - خبرگزاری پارس، 17/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص14، مشهد - خبرگزاری پارس؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 235، 19/7/1360، ص3، نیشابور؛ و- سند شماره 071184 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به فرماندهی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه اطلاعات، 19/7/1360، ص3.
6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص1، زنجان؛ و- سند شماره 071171 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به سپاه مرکز (فرماندهی)، 18/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، صص 4 - 3، اطلاعیه روابط عمومی سپاه.
7) سند شماره 174099 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 چالوس به فرماندهی ستاد مرکزی تهران، 17/7/1360، سند تک‌برگی.
در شهر گرگان، درپی اعترافات یکی از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 3 تن دیگر از اعضای سازمان که در یک خانه تیمی فعالیت مخفی داشتند، شناسایی و دستگیر شدند. این افراد در درگیریهای مسلحانه، شرکتی فعال داشتند.(1)
نیروهای سپاه پاسداران در بندرترکمن یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف کردند. از این خانه تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات به دست نیروهای سپاه افتاد.(2)
1
امروز فرمانده سپاه پاسداران در پیوست نامهای، دستورالعمل جدید عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که در یک خانه تیمی یکی از سرشاخه‌های سازمان به دست آمده بود، به مراکز فرماندهی سپاه سراسر کشور ارسال کرد و یادآور شد که فرماندهان سپاه و مسئولان واحدهای اطلاعات با مطالعه دقیق آن سعی کنند آمادگی لازم را برای برخورد با وقایع احتمالی کسب کنند.(3)
پیش‌گام‌بودن سازمان در راه‌اندازی درگیریهای مسلحانه محلی، راه‌اندازی شورش‌های خیابانی، چگونگی سازماندهی و اجرای عملیاتهای مسلحانه، دستور صریح به‌منظور کشتن افراد نظامی و امنیتی، تخریب اماکن و برخی توصیه‌های لازم برای انجام‌دادن چنین اقداماتی ازجمله مطالبی است که در این دستورالعمل به آنها پرداخته شده است. اصرار به اجرای عملیاتهای تروریستی به‌منظور قتل و تخریب به هر طریق و با هر توانی، از نکات قابل‌توجه این دستورالعمل است که در بررسی محتوایی آن به چشم می‌خورد. در این دستورالعمل آمده است:
«1. هدف، انجام تظاهرات [و] شورش است؛ بنابراین، باید کاملاً با روحیه تهاجمی با مزدوران رژیم برخورد کرد و از تخریب و آتش‌زدن ماشین کمیته، فروشگاه‌های دولتی، بانک‌ها، ادارات دولتی، وزارتخانهها، مغازه‌های فالانژی و... به‌هیچ‌وجه نباید کوتاهی بشود. کینه مقدس انقلابی را نسبت به رژیم خونخوار و وحشی باید در این اعمال نشان بدهیم.
تمام افراد موظف‌اند سر ساعت مقرر در محل‌های مشخص‌شده، تظاهرات را با شعارهای کوبنده آغاز کنند؛ بنابراین، نباید منتظر دیگران بود، هرکسی باید خود شروع‌کنندة جریان باشد.
به همة افرادی که می‌توانید ساعت و محل تظاهرات را اطلاع دهید.
هرگونه سلاح که در دسترس دارید، بیاورید. تیم‌ها و برادران و خواهران مسلح در صحنه حضور دارند و حرکت را با رگبارهای هوایی آغاز می‌کنند؛ بنابراین، با شروع تیراندازی نباید صحنه را ترک کرد. علامت مشخصه نیروهای خودی شعار انقلابی است.
توجه شود که تظاهرات، شورشی و تهاجمی است، درصورت آمدن مزدوران باید آنها را
هدف رگبار مسلسل قرار داده، به هلاکت برسانیم، اگر براثر تیراندازی تجمع شما و مردم پراکنده شد، نباید صحنه را ترک کنیم، بلکه باید به جنگ‌وگریز با مزدوران ادامه [داده] و آنها را فراری دهیم و تخریب را باید ادامه داد. توجه کنیم که در صحنه عمل، هر فرد، خود یک فرمانده است و می‌تواند بسیاری [از] افراد را بسیج کند و به تخریب و آتش‌زدن بپردازد و مزدوران [امام] خمینی را به سزای اعمال جنایتکارانه‌شان برساند.
انواع وسایل آتش‌زا، وسایل تخریب و... از هر نوع [با خود] بیاورید، البته، اصل، آمدن خود افراد است.
عکس بنی‌صدر، مسعود [رجوی]، موسی [خیابانی]، تختی، مصدق و پدر طالقانی را همراه خود بیاورید و موقع شروع آنها را به دست بگیرید.
اگر به شما مسئولیت مشخصی داده شده است، سعی کنید به بهترین وجهی مسئولیت خود را انجام دهید.
اگر کسی شهید شد، باید او را روی دست گرفته و به دادن شعار علیه [امام] خمینی بپردازید. نباید بگذاریم خون شهدا پایمال شود.
افراد مسلح ضمناً آخرین نفراتی باشند که صحنه را ترک می‌کنند.
پاره‌کردن و آتش‌زدن عکس‌های [امام] خمینی [اولویت دارد]. (حتی می‌توانید قبلاً عکس‌ها را بخرید و در صحنه آتش بزنید.)
نسبت به کتک‌خوردن و دستگیری خواهران و برادران (به‌خصوص خواهران) نباید بی‌تفاوت بود. برادران حتماً نقش پوشش خواهران را به‌عهده داشته باشند و آنها را از صحنه خارج کنند.
شعارها نقش تعیین‌کننده دارند، در شعارها حتماً اسم مسعود برده شود. (شعارها باید کوبنده و انگیزاننده باشد.)
حتماً لاستیک وکوکتل‌های دودزا با خود بیاورید.
برادران و خواهران مسلح قبل از شروع [تظاهرات]، تیراندازی نکنند، مگر اینکه نیروهای دشمن از قبل بسیج شده باشند. [دراین‌صورت]، باید آنها را هدف گلولههای آتشین قرار داد.
اگر سلاحتان گیر کرد، به‌هیچ‌وجه هول نشوید. گیر اسلحه را با کشیدن گلنگدن می‌توان رفع کرد. می‌توان از قبل یک میله با یک پارچه همراه داشت و درصورت گیر اسلحه، گلنگدن را پایین کشیده و با میله، لوله آن را تمیز کرد و سر گلنگدن را بالا برد.
از خلع‌سلاح کمیته‌چی‌ها و مصادره ماشین، کارت، لباس و وسایل دیگر آنها به‌هیچ‌وجه کوتاهی نشود.
ماشین‌های دشمن را به‌راحتی می‌توانید با چپ‌کردن آتش بزنید.
بنزین را روی آتش با دست نریزید، مشتعل می‌شود و دست خودتان را می‌سوزاند.
وسایل احتراق ازقبیل بنزین، نفت و... را به هر طریقی که می‌توانید به صحنه بیاورید، شیشه شیر، کوکا، سرنج، کمپوت، شیشه دارو و پاکت، ریکا [و] مواد آتش‌زای دیگر هم می‌توان آورد. منیزیم، گوگرد، نفت، ترقه و... ارتجاع از هر صدایی می‌هراسد.
برای شناخته‌نشدن، دستمال همراه خود بیاورید [و صورت‌های خود را بپوشانید.]
هر مکان و هرجایی که آثاری از رژیم دارد، تخریب و به آتش کشیده شود. مثلاً، اگر آخوندی در می‌رود، حتماً او را بکشید. مغازه‌هایی که عکس [امام] خمینی دارند، آتش بزنید و اگر سر راه مسجدی بود، آن را از آثار [امام] خمینی و افراد بسیج پاک کنید. (به خود مساجد کاری نداشته باشید.) حتماً به مراکز نظامی دشمن حمله کنید و آنها را کشته و محل را آتش بزنید. (کمیته، پاسدارخانه‌ها و...)
اگر تظاهرات گرفت، [آن را به محل‌های پرجمعیت هدایت کنید.]
توجه کنید که نیروهای خودی را هدف قرار ندهید. ممکن است نیروهای خودی از راههای تعیین‌شده قبلی نتوانند به صحنه بیایند و از راههای دیگر بیایند. ریش‌داشتن ملاک نیست.
توجه داشته باشید که در حین عمل به‌هیچ‌وجه نباید غر زد و یا سر یکدیگر فریاد کشید، بلکه باید از قبل تلاش خودمان را بکنیم که با آمادگی بیشتر وارد صحنه شویم و بعد اشکالات را جمع‌بندی کنیم.
همیشه به نقش سیاسی و ایدئولوژیک این حرکات توجه داشته باشیم و فکر کنیم که چگونه سرنگونی رژیم[امام] خمینی با خون انجام می‌گیرد یا انعکاس جهانی این تظاهرات را در نظر بگیرید.»(1)
1
امروز، دادگاه 14 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که مسئول حمله به کنسولگری ایران در شهر لندن و تخریب ساختمان کنسولگری بودند، در آن شهر برگزار شد(2)و دادگاه در یک همگامی و هماهنگی پیش‌بینی‌شده با سازمان، هر 14 نفر را تا روز 30 مهر به قید ضمانت آزاد کرد. آسوشیتدپرس درباره اقدامات این افراد و علت دستگیری آنها گزارش داد: 14 نفر از مخالفان آیت‌الله روح‌الله خمینی که 9 تن آنها زن هستند، امروز در دادگاه مقدماتی در لندن به قید ضمانت آزاد شدند. رسیدگی به جرائم این عده که ایجاد خسارت به کنسولگری ایران در ماه گذشته است، روز 30 مهرماه جاری انجام خواهد شد. این افراد در میان 54 تن از
1) سند شماره 308165 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی) به مناطق نه‌گانه و سپاه پاسداران تهران (فرماندهی)، 20/7/1360، صص 3 - 1.
2) این حادثه در 16 شهریورماه سال جاری انجام شد و طی آن 60 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به ساختمان کنسولگری ایران در لندن حمله کردند و ضمن اشغال چندین ساعته کنسولگری، خسارتهایی را به آن وارد آوردند. در این اقدام، همچنین 10 تن از کارکنان کنسولگری و دانشجویان عضو انجمن اسلامی که قصد جلوگیری از اقدامات مهاجمان را داشتند، زخمی شدند. (برای اطلاع بیشتر به روزشمار 16/6/1360 مراجعه کنید.)
دستگیرشدگانی بودند که در مخالفت با [امام] خمینی، پیش از سررسیدن پلیس، به کنسولگری ایران حمله کرده، دست‌وپای کارکنان را بستند و داخل کنسولگری را ویران کردند. در این درگیری، 2 نفر نیز زخمی شدند. بنا به گفته منابع ایرانی، تظاهرکنندگان از گروه دست چپی مجاهدین مخالف رژیم (امام) خمینی بودند که به‌علت یک سلسله بمبگذاری و ترور در ایران سرزنش شده‌اند. گروهی از مخالفان ایران، بیرون دادگاه دست به تظاهرات آرام زدند. این عده با حمل شعارهایی، خواستار آزادی دستگیرشدگان شدند.(1)
1
مسعود رجوی، مسئول سازمان مجاهدین خلق، با مجله ساوت چاپ لندن گفت‌وگو کرد. وی در این گفت‌وگو کوشید به‌عنوان آلترناتیو جمهوری اسلامی ایران به مسائل و ابهامات مربوط به گذشته و عملکرد، توان و کارایی فعلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پاسخ دهد. او همچنین سعی کرد باور عمومی کشورهای غربی مبنی‌بر گرایش سازمان و شخص وی به شرق و نزدیکی به شوروی را تصحیح کند. رجوی که در گذشته ادعا می‌کرد به‌کاربردن لفظ "امام" برای رهبر انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، توسط این سازمان انجام شده است، اختلاف در برداشت از اسلام و اختلاف در مرام مذهبی خود با امام خمینی را به سال 1970 (1349) حواله می‌دهد. همچنین این سازمان پس از اجرای عملیات تصرف سفارتخانه امریکا، با تأیید این اقدام، درپی کسب سهم و برخورداری از وجهه انقلابی از این حادثه بزرگ تاریخی و ضدامریکایی بود که وی در این مصاحبه، خود و سازمانش را از این اقدام مبری می‌داند. رجوی با ناتوان‌دانستن نظام جمهوری اسلامی در سازماندهی مردم و اندک‌خواندن حضور مردم در انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری، سازمانش را بهترین گزینه برای نظام جمهوری اسلامی معرفی می‌کند. او در آخرین بخش از اعلام مواضع خود برای دورکردن هر نوع شائبه چپ‌گرایی از سازمان، با تندی به گروههای سیاسی متمایل به شوروی حمله می‌کند. بخش‌هایی از مصاحبه رجوی به شرح زیر است:
ما نیازی به (امام) خمینی نداریم و هرگز هم نداشته‌ایم. ما او را به‌عنوان یک رهبر در مبارزات دوره گذشته علیه شاه مدفون پذیرفتیم، ولی مردم متوجه شدند که به او وابسته نیستیم و از پیش کاملاً آگاه بودیم که دیکتاتوری واقعی و شخصیت ارتجاعی او چگونه بوده است. در سال 1970 گروهی از اعضای سازمان، یک هواپیمای ایرانی را با زور به عراق برد و سپس با (امام) خمینی ملاقات کرد. پس از ملاقات، آنها مشاهده کردند که او با اسلام یک برخورد سنتی، خرده‌بورژوایی و دست راستی دارد. دانشجویانی که در ایران، سفارت امریکا را تصرف کردند، مجموعه‌ای از گروههای سپاه پاسداران و حزب جمهوری اسلامی بودند. طولی نکشید که حزب جمهوری اسلامی کنترل امور را به دست گرفت و موضوع گروگان‌گیری را به‌عنوان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، ص8، خبرگزاری پارس به نقل از آسوشیتدپرس از لندن، 16/7/1360.
یک راه کسب پشتیبانی از ما، مورد استفاده قرار داد. ما طبق گزارشی محرمانه از وزارت کشور، اطلاع داریم که فقط 7/2 میلیون نفر، یعنی 15 درصد در انتخابات شرکت کرده‌اند، حتی شاه مخلوع نیز می‌توانست این مقدار رأی را برای حزب رستاخیزش به دست آورد. این فکر اشتباه را از سرتان بیرون کنید که نیروهای (امام) خمینی به‌نحوی سازمان یافته‌اند. او هیچ چیزی را نمی تواند سازمان دهد و همین امر مشکل اساسی او محسوب می‌شود. دومین موضوع این است که ما متحد تحاد جماهیر شوروی نیستیم. ما سازمانی مستقل هستیم. آنهایی که در ایران متحد اتحاد جماهیر شوروی هستند، عبارت‌اند از: اعضای حزب توده و فداییان به‌اصطلاح اکثریت، این گروه‌ها پایگاه اجتماعی ندارند و ناگزیر از کسب حمایت (امام) خمینی شده‌اند. ما سیاست‌های آنها را محکوم می‌کنیم.»(1)
1
مهندس موسوی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، که در بازگشت از سازمان ملل در بن توقف کرده است، ظهر امروز (به وقت آلمان غربی) در مصاحبه‌ای مطبوعاتی با حضور خبرنگاران آلمانی شرکت کرد و به سؤالات آنان پاسخ داد. به گزارش خبرگزاری پارس، وزیر امور خارجه ایران ابتدا در این مصاحبه، درباره واکنش به سخنانش در مجمع عمومی سازمان ملل(2)گفت: «طبیعی است که کشورهای جهان سوم از این موضوع استقبال خوبی کردند و مطابق معمول، رسانه‌های گروهی امریکا کاملاً خاموش بودند. وقتی در مصاحبة اختصاصی‌ای که عمل آمد چون مسئله‌ای مطرح شد که به نفعشان نبود، آن را پخش نکردند.» وی درباره نقش امریکا در منطقه گفت: «امریکا در منطقه بر سه محور تکیه دارد، عربستان، مصر و اسرائیل که نقطه اصلی، اتکا به اسرائیل است. هم‌اکنون یکی از کشورها که مصر باشد، ضربه سختی خورده است و دولت عربستان باید از این موضوع پند بگیرد و اگر خودش را به مردمش نزدیک نکند، چه‌بسا که ضربه ببیند.»
1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 106، 17/8/1360، صص 11 - 6، مجله ساوت لندن، 16/8/1360.
2) وزیر امور خارجه روز 13/7/1360 در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد. وی پس از طرح مبانی و دیدگاه اسلام درخصوص انسان و حکومت و نیز تبیین سیاست خارجی ایران به اقدامات خصمانه امریکا در ایران و حمایت آن کشور از تحرکات تجزیه‌طلبانه در ایران اشاره کرد و آخرین اقدام غرب به‌ویژه امریکا را تحریک عراق به ایجاد اخلال در امور داخلی ایران دانست.
خبرنگاری درباره اوضاع داخلی ایران و مخالفان انقلاب اسلامی سؤالی پرسید و وزیر امور خارجه در پاسخ گفت: «حتماً شما خبر دارید که بیشترین نیرویی که در ایران سروصدایی به پا کرده، مجاهدین خلق [منافقین] هستند، مجاهدین خلق براساس اسناد نشریه خودشان، یعنی مجاهد، قبل از کناررفتن بنی‌صدر، چنین تحلیل می‌کردند که در ایران طبقه خرده‌بورژوا حاکم است و آنها جامعة ما را در سطح دولتمردان به دو خاستگاه طبقاتی تقسیم می‌کردند؛ یک دسته خرده‌بورژوا و یک گروه بورژوازی ملی، به‌علاوه بورژوازی کمپرادور.» وی افزود: «آنها در تحلیل خود می‌گفتند که بزرگ‌ترین خطر برای آنها خرده‌بورژوازی است، چراکه در میان مردم و روحانیت ریشه و نفوذ دارد و برای ازبینبردن این خطر، باید بورژوازی ملی و کمپرادور متحد شوند و حاکمیت خرده‌بورژوازی را از بین ببرند و بعداً، ازبینبردن بورژوازی کمپرادور بسیار آسان خواهد بود. علت اتحاد بنی‌صدر و رجوی درست به همین نکته بر‌می‌گردد که بنی‌صدر را نماینده بورژوازی ملی و کمپرادور و طیف‌های حزب اللّهی و خط امامی را نماینده خرده‌بورژوازی می‌دانستند و علی‌رغم اختلافاتی که بنی‌صدر و رجوی در ابتدا داشتند، برای مبارزه با خط حاکم، متحد شدند.»
مهندس موسوی افزود: «اینها از اول انقلاب، مقدمه یک حرکت مسلحانه‌ای را علیه انقلاب تهیه دیده بودند و به‌خاطر امریکازدایی در ایران، آنها دیدند بزرگ‌ترین متحدشان، یعنی لیبرال‌ها را دارند از دست می‌دهند. به‌ویژه آنکه مسئله اصلاحات ارضی و ملی‌کردن بازرگانی مطرح بود و ازنظر سیاسی هم دولت موقت کنار رفته بود و کناررفتن بنی‌صدر نیز جریان امریکازدایی را سریع‌تر کرد. [به همین دلایل،] آنها حرکت مسلحانه‌ای را که برای آینده دورتر در نظر گرفته بودند، مجبور شدند، سریع‌تر انجام دهند و اعمال خشونت‌آمیز خود را آغاز کنند.»
وزیر خارجه افزود: «با این عمل، اینها وجهه اجتماعی کمی را هم که داشتند، از دست داده و رودرروی مردم قرار گرفتند و در چند ماه اخیر، ضربات زیادی به انقلاب زدند. درحال‌حاضر، براساس اطلاعات ما، شبکه آنها کاملاً خرد شده، به‌حدی که فعلاً امکان ترمیم آن به‌هیچ‌وجه وجود ندارد. البته، اینها افراد نفوذی در دستگاه‌های دولتی دارند و ما احتمالاً در آینده از همین افراد ضرباتی خواهیم خورد، [اما] هم‌اکنون هیچ قدرتی برای تشکیلات و سازمان ندارند.»
به گزارش خبرنگار اعزامی خبرگزاری پارس، وزیر امور خارجه در پایان افزود: «فکر می‌کنم به‌هرحال این مسئله در عرض چند ماه آینده پایان پذیرد.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 160، 18/7/1360، صص 4 - 2، بن - خبرگزاری پارس، 17/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص6.
1
محمدحسین سرورالدین، معاون سیاسی وزارت کشور، در گفت‌وگوی اختصاصی با روزنامه کیهان به تفسیر و تبیین سومین انتخابات ریاست‌جمهوری پرداخت. افزایش 20 درصدی شرکت مردم در این انتخابات نسبت به انتخابات دوره قبل، بررسی دلایل افزایش تعداد رأی‌دهندگان، برشماری حساسیت‌های سیاسی دوره‌های مختلف انتخابات ریاست‌جمهوری و بررسی واکنش‌های مردم در این دوره‌ها ازجمله مطالبی بود که سرورالدین درباره آنها به اظهارنظر پرداخت. بخش‌هایی از این گفت‌وگو به شرح زیر است:
این انتخابات در دو بُعد با انتخابات دوره قبل فرق داشت: یکی اینکه حدود 20 درصد نسبت به آرای دوره قبل افزایش داشت و دوم اینکه انتخابات از آرامش و امنیت کامل برخوردار بود. علی‌رغم اینکه از یک‌سو، گروهک‌های مخالف و منافقین در داخل و بلندگوهای امپریالیستی و صهیونیستی در خارج، تبلیغات وسیعی را برای ممانعت از شرکت مردم در انتخابات کرده بودند و از سوی دیگر، ما فرصت بسیار کمی برای تبلیغ داشتیم، نتایج انتخابات باتوجه‌به نکات یادشده، گویای رشد فکری و انسجام مردم ماست و این نشان می‌دهد که مردم، دوست را از دشمن به‌خوبی تشخیص می‌دهند.
درباره درگیری‌ها به تأکید می‌توانم بگویم که خیلی کمتر از روزهای معمولی بوده است و دلیل آن هم، حضور 17 میلیون جمعیت در صحنه بود. علاوهبراین، برادران بسیج مستضعفین، سپاه، کمیته و نیروهای انتظامی ما با هماهنگی کامل، بر اوضاع مسلط بودند.
... علت شرکت بیشتر مردم نسبت به انتخابات قبل یکی این بود که مردم در دوره قبل که می‌خواستند به شهید رجایی رأی بدهند و رئیس‌جمهور انتخاب بکنند، یک مسئله برای بعضی از مردم مبهم بود؛ چرا رئیس‌جمهور قبلی از کار برکنار شد؟ در این فاصله‌ای که شهید رجایی انتخاب شد، تا این انتخابات، مسائل بسیاری در مملکت اتفاق افتاد، ازجمله ترورها، انفجارها و مصاحبه‌هایی که توسط ضدانقلابیونی که به‌خاطر خیانت [به] مردم، آنها را از ایران بیرون کردند، انجام [شد] و این مسائل ماهیت آنان را بر مردم آشکار کرد. مسئله دوم، فداکاری‌ها و ازجان‌گذشتگی‌های رزمندگان اسلام در جبهه‌های جنگ و پیروزیهایی [بود] که در این فاصله نصیب ملت ما شده بود؛ به‌علاوه، اینکه این‌بار [آیت‌الله] آقای خامنه‌ای که کاندیدای ریاست‌جمهوری شده بود، تمام آن خصلت‌های خوب شهید رجایی را داشت، به‌علاوه، یک چیز دیگری که آن شهید نداشت و آن نفوذ روحانی ایشان در بین مردم بود. مردم ما هنوز هم که هست اعتماد بیشتری به روحانیون دارند تا به دیگران. مسئله سوم، ترور شخصیت‌های محبوبی مانند رجایی، باهنر، قدوسی، مدنی و... بود که به‌دست منافقین به شهادت رسیدند. [این حوادث] باعث انسجام و وحدت بیشتر ملت ما در مقابل ضدانقلاب شد و اینها همه دست‌به‌دست هم داد و آرای این دوره را به مقدار بیش از 2 میلیون بالا برد.»
معاون سیاسی وزارت کشور در ادامه سخنانش اظهار کرد: «اگر ما انتخابات این دوره را با انتخابات اولین دوره مقایسه کنیم، می‌بینیم که 3 میلیون افزایش رأی داشتیم. دلیل اساسی آن هم عدم شناختی بود که ملت ما نسبت به کاندیداهای دوره اول داشتند. در دوره اول، مردم چند ماهی بود که با بنی‌صدر، قطب‌زاده، مدنی و... آشنا شده بودند و طبیعی بود هرقدر شناخت کمتر باشد، انگیزه برای شرکت در انتخابات هم کمتر است. اما در این دوره، ما کاندیدا‌هایی مانند [آیت‌الله] آقای خامنه‌ای را داشتیم که تقریباً هر ایرانی تا حدودی ایشان را می‌شناسند و ایشان کسی است که ملت حرف‌هایش را در کوران مبارزات قبل از پیروزی انقلاب و بعد از آن، در بوته آزمایش گذاشته بودند و ایشان موفق از بوته آزمایش بیرون آمدند.»
سرورالدین درباره تفاوت آرای این دوره نسبت به آرای اولین همه‌پرسی برای تعیین نظام جمهوری اسلامی گفت: «اتفاقاً بسیاری از هم‌وطنانمان می‌پرسند که چرا آرا به مرز آرای اولین همه‌پرسی نمی رسد. جواب این دسته واضح است، زیرا [در] اولین همه‌پرسی که در فروردین‌ماه 1358 انجام شد، ملت ما دربرابر یک سؤال روشن قرار گرفت که آیا جمهوری اسلامی می‌خواهید یا خیر؟ چون مردم برای برقراری اسلام در مملکت قیام کرده بودند؛ بنابراین، جواب آنها واضح بود و چون هنوز از انقلاب دو ماهی نگذشته بود و مردم نسبت به آینده انقلاب نگران بودند، همه تقریباً در انتخابات شرکت کردند و با 20 میلیون و 165 هزار و 480 رأی خواستار برقراری جمهوری اسلامی شدند.»(1)
1
صباح زنگنه، عضو کمیسیون امور دفاعی مجلس، در مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد: اساسنامه جدید سپاه در کمیسیون امور دفاعی تدوین شده است. وی درباره پیشینه اساسنامه سپاه، سیر شکل‌گیری، ویژگی‌های اساسنامه، تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای منحرف‌نشدن سپاه از اصول اولیه و حاکم‌نشدن جو استبداد در این نهاد توضیحاتی بیان کرد. وی در این مصاحبه گفت:
«اساسنامه سپاه پاسداران برای اولین‌بار توسط شورای انقلاب تصویب شد و سپاه بر آن مبنا کارهای خود را انجام می‌داد، لیکن کمیسیون امور دفاعی برای اینکه کارها و حدود اختیارات و وظایف سپاه را مشخص‌تر و دقیق‌تر معین کند، با استمداد از فرماندهان سپاه و دعوت از سپاهیان پاسدار و با استفاده از تجربیات افراد متخصص و با حدود 6 ماه کار، اساسنامه جدید سپاه پاسداران را تدوین کرد و احتمالاً [اساسنامه] هفته آینده تقدیم مجلس خواهد شد. البته، کمیسیون مذکور به‌موازات این کار، طرح بازسازی ارتش را نیز در دست داشت که به‌زودی نتیجه آن را هم اعلام خواهیم کرد.»
زنگنه درباره مشخصات اساسنامه جدید سپاه پاسداران گفت: «در این اساسنامه از ایجاد هر نوع انحراف و اعوجاج و یا تمرکز قدرتی که منجر به دیکتاتوری در سپاه شود، جلوگیری به عمل آمده است و هدف‌هایی را که سپاه به‌موجب این اساسنامه باید تعقیب کند، عبارت است
1) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص6.
از نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن و جهاد در راه خدا و مبارزه با بروز استبداد داخلی و بسیج امت مسلمان و حمایت بی‌دریغ از مستضعفان جهان که تمامی این هدف‌ها باید تحت رهبری و امر ولایت فقیه و با رعایت موازین شرعی انجام گیرد.» وی تأکید کرد: «سپاه باید با همکاری صمیمانه با دیگر نیروهای نظامی و انتظامی، حافظ استقلال و تمامیت ارضی کشور جمهوری اسلامی ایران باشد و در ابعاد نظامی، سیاسی و ایدئولوژیک نیز فعالیت نماید. کمیسیون امور دفاعی، در این اساسنامه دقیقاً حدود و ثغور این فعالیت‌ها را مشخص کرده است تا تداخلی با ارگان‌های دیگر کشور به وجود نیاید.»
به گزارش خبرگزاری پارس، نماینده مردم شیراز در ادامه افزود: «در اساسنامه جدید، وجود یک مجتهد به‌عنوان نمایندة رهبری با نظر صائب و لازم‌الاجرا، جهت اشاعه فرهنگ ولایت و امامت پیش‌بینی شده است. در این اساسنامه، فرماندهی متمرکز بوده و اختیارات به‌موازات مسئولیت‌ها داده شده است.» وی افزود: «این فرماندهی متمرکز، جز درمورد دستورات نظامی، شورای عالی دفاع در بقیه موارد، با مشورت با شورا[ی عالی سپاه] تصمیم‌گیری می‌کند. در این اساسنامه، برای تصریح کارها و کمترکردن کادرهای ستادی، سعی شده است که تعداد اعضای شورای عالی سپاه کمتر شود.» وی درباره بودجه سپاه گفت: «بودجه سپاه هرساله بهوسیله واحد اداری و مالی تهیه و تنظیم می‌شود و بهوسیله وزیر مشاور به هیئت دولت تقدیم می‌گردد و با قراردادن آن در متن بودجه عمومی کشور جهت تصویب، ازطریق دولت به مجلس فرستاده می‌شود. طبق این اساسنامه، اعضای سپاه پاسداران از بین افراد مهذب، مؤمن، متعهد، خوش‌سابقه و با شهامت انتخاب می‌شوند.»
زنگنه در ادامه این گفت‌وگو اظهار کرد: «در این اساسنامه نسبت به بخش اطلاعات و تحقیقات، روی دو محور تکیه شده است: یکی تمرکز اطلاعات و تحقیقات و دیگری مردمی‌بودن آن.» به گفته وی، نکته مهم دیگری که در این اساسنامه وجود دارد، امکان تجدیدنظر در آن پس از گذشت دو سال است. و این کار برای جذب نکات مثبت و مفیدی است که ممکن است در آینده بروز کند. زنگنه درباره ضرورت واحد اطلاعات برای سپاه پاسداران گفت: «سپاه برای کارهای داخلی و تحقق اهدافی که در اساسنامه برای آن در نظر گرفته شده، به واحد اطلاعات و تحقیقات احتیاج دارد که این واحد باوجود یک مرکزیت واحد، با سایر ارگان‌های اطلاعاتی و تحقیقاتی هماهنگ خواهد بود.»(1)
1
به نوشته روزنامه کیهان، با فرارسیدن روز عرفه، حجاج ایرانی تظاهرات باشکوهی در عرفات برپا کردند. این تظاهرات با شعارهای مرگ بر امریکا، مرگ بر صدام و "ایهاالمسلمون اتحدوا اتحدوا" رفته‌رفته به یک راه‌پیمایی گسترده در خیابان‌های عرفات تبدیل شد. همچنین، دیروز در مراسم سنگ‌اندازی به شیطان (رمی جمرات) گروههای حجاج ایرانی یک راه‌پیمایی سیاسی
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 203، 17/7/1360، صص 10 - 9، خبرگزاری پارس، 17/7/1360.
راه انداختند و درحالیکه تصاویر امام خمینی، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران را با خود حمل می‌کردند، با شعارهای "مرگ بر امریکا"، "مرگ بر صدام"، "لا شرقیه، لا غربیه، جمهوریه اسلامیه"، "الله‌اکبر، خمینی رهبر" و "ثوره ثوره حتی النصر" در خیابان‌های منا به حرکت درآمدند. این مراسم که آخرین مرحله از مناسک حج در منا بود، با دخالت مأموران ویژه گارد عربستان به خشونت کشیده شد و در این درگیری، مأموران به ضرب و شتم چند نفر از حجاج پرداختند.(1)
1
سخنان دیروز مهندس بازرگان در مجلس شورای اسلامی، با اعتراض عده‌ای از جانبازان جنگ و آیت‌الله صانعی، یکی از فقهای شورای نگهبان، مواجه شد و رادیو صدای امریکا و بی‌بی‌سی نیز به‌طور غیرمستقیم از سخنان نخست‌وزیر سابق ایران حمایت کردند.
در اعتراض به سخنان روز گذشته مهدی بازرگان در مجلس شورای اسلامی، عده‌ای از جانبازان جنگ تحمیلی نامهای به هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، ارسال کردند. در بخشی از این نامه آمده است: «متأسفانه در تریبون مجلس شورای اسلامی که پایگاه نور و امید ملت ایران است، کسانی که خود عامل به‌وجودآمدن خطوط انحرافی و التقاطی کشور بوده‌اند و با عملکرد ضدانقلابی و غیراسلامی خود در دولت موقت، بهانه به دست کفار و منافقین دادند تا جوانان را از اسلام بری سازند، به سخن‌پراکنی مشغول می‌شوند و قلب امام امت را با حرکات خود جریحه‌دار می‌کنند.» در پایان این نامه آمده است: «ما تاب تحمل شنیدن یاوه‌سرایی‌های لیبرال‌ها و غرب‌زدگان را نداشته و درصورت تکرار این‌گونه جریانات با قدم‌های علیل و بیمار خود به مجلس آمده و تا اخراج نهایی آنها از آن مکان مقدس، مجلس را ترک نخواهیم کرد.»(2)
آقای صانعی عضو فقهای شورای نگهبان قانون اساسی نیز با اشاره به سخنرانی روز گذشته آقای بازرگان در مجلس شورای اسلامی، درک وی را از اوضاع سیاسی داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی نادرست ارزیابی کرد. وی گفت: «کسانی که در چنین روزهای حساس که ملت‌ها متوجه قیام مردم مصر و مرگ
سادات هستند، مسائلی را مطرح می‌کنند که باعث تظاهرات مردم علیه خودشان می‌شوند، اینها ترسیده‌اند و می‌خواهند کنار بروند، ولی نمی توانند، لذا به همین خاطر است که مسئله درست می‌کنند و تلاش می‌کنند تا مردم آنها را بیرون کنند. اینها که خود را سیاسی، مفسر قرآن و مبارز می‌دانند و در هر بحثی، تخصص را مطرح می‌کنند، این چه تخصصی است و چگونه می‌شود باور کرد که شخصی با این همه تخصص‌ها در چنین شرایط حساسی، مسائلی را مطرح کند که مردم بازار، آن هم مردمی که آنها معتقدند، آنان مخالف این انقلاب هستند، علیه آنان مقابل مجلس شورای اسلامی تظاهرات کنند.» وی تأکید کرد: «این هیچ‌چیز نمی تواند باشد، جز ترس.»
آیت‌الله صانعی سپس خطاب به این افراد گفت: «چرا شما با عقاید مردم می‌جنگید؟ مردم نمی توانند منافق و محارب را ببینند. شما بگویید کجای دنیا تروریست آزاد است؟ کجای دنیا مملکتی که پایگاه مرد‌می‌اش این‌قدر زیاد است که در چهلمین روز شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیرش چنین عظمتی برپا می‌کند، ساکت بنشینند و ببینند گروهی علیه این انقلاب به پا خاسته و به اینها چیزی نگوید؟» وی ادامه داد: «اینها می‌دانند، ولی می‌بینند کار به جایی رسیده که مردم سراغشان می‌آیند و به همین خاطر از قبل مسئله درست می‌کنند، ولی بدانند که ما انقلابمان را تا آمدن مهدی موعود ادامه خواهیم داد.»(1)
رادیو صدای امریکا موضوع اصلی سخنان بازرگان را اعتراض وی به سرکوب مخالفان اعلام کرد و دراینباره گفت: «در یک سخنرانی نامعمول در مجلس اسلامی، مهدی بازرگان، نخست‌وزیر اسبق ایران، علیه نحوه سرکوبی مخالفان بهوسیله دولت اعتراض کرد. [بازرگان] در نطقی که بارها با سروصدای نمایندگان دیگر مجلس قطع شد، گفت: مردم بی‌گناه و ازجمله پسران و دختران را بدون هیچ دلیلی می‌کشند. بازرگان گفت: اینکه ایرانیان یکدیگر را نوکر امریکا خطاب کنند، هیچ نتیجه‌ای ندارد، چراکه هیچ‌کس را از امریکا وارد نکرده‌اند. وی گفت: موج اعدام‌ها به‌منزله هدردادن ثروت ایران، یعنی جوانان مملکت است. سخنان بازرگان سرانجام با فریادهای مرگ بر نوکر امریکای نمایندگان، مجلس ناتمام ماند. رادیو تهران پخش برنامه جلسه مجلس را قطع کرد و جلسه موقتاً تعطیل شد.»(2)
رادیو لندن نیز در موضع‌گیری جانبدارانه از آقای بازرگان، در گزارشی از سخنرانی وی اعلام کرد: «طی یک سخنرانی غیرمترقبه، آقای بازرگان به مجلس هشدار داد که آتش وحشتناکی در ایران در گرفته است که ملت، دولت و دین را تهدید می‌کند. آقای بازرگان افزود: "نه‌تنها کسی آماده پیشگیری از این حریق نیست، بلکه بسیاری بر گستردن آن و دامن‌زدن به آن نیز می‌کوشند. نخست‌وزیر اسبق ایران به آنچه خود روحیه انتقام‌جویی خواند، اعتراض کرد و گفت که از این وضع، همه متضرر خواهند شد. از سویی دیگر، گروهی از تجار و بازاریان تهران ظاهراً در اعتراض به سخنرانی مهدی بازرگان به‌سوی مجلس به راه افتادند و
به روایت رادیو تهران، شعارشان مرگ بر امریکا و مرگ بر لیبرال‌ها بود. این نخستین‌بار نیست که آقای بازرگان به‌دلیل میانه‌روی و نظرات متعادلش، چنین موردحمله قرار گرفته است. این رهبر فروتن نهضت آزادی ایران که عمیقاً معتقد به مبانی اسلام است، از دو سال پیش که از نخست‌وزیری برکنار شد تاکنون، در سخنرانی‌ها و اعلامیه‌های خود خویشتن‌داری بسیار پیشه کرده است، اما روزنامة میزان، که با نهضت آزادی مرتبط شناخته می‌شد، تا پیش از تعطیلی همچنان از افراط‌کاری‌های فزاینده دولت شدیداً انتقاد می‌کرد.»(1)
1
سفیر الجزایر ادعای مقامات کویت را مبنی‌بر بمباران مرکز نفتی آن کشور بهوسیله هواپیماهای ایرانی رد کرد. به نوشته روزنامه کیهان، عبدالکریم عزایب، سفیر دولت الجزایر در جمهوری اسلامی ایران، روز پنجشنبه با احمد عزیزی، قائم‌مقام وزیر و معاون امور بین‌المللی و اقتصادی وزارت امور خارجه، ملاقات و گفت‌وگو کرد. در این دیدار، موضوعات مهم منطقه، به‌ویژه بمباران تأسیسات نفتی شمال کویت بررسی شد.
سفیر الجزایر در این دیدار ضمن تأکید بر سودجویی امریکا از این بمباران، خاطر نشان کرد که به اعتقاد وی، با آگاهی کاملی که ایران از مطامع امریکا در منطقه و امکان بهره‌برداری این کشور از این‌گونه رویدادها برای گسترش نفوذ خود در منطقه و تقویت رژیم‌های امریکایی دارد، طبیعی است که نیازی به‌دست‌زدن به این‌گونه اعمال ندارد، به‌خصوص اینکه با تهاجم اخیر نیروهای ایرانی به نیروهای عراق در جبهه‌های جنوب، نیروهای ایران موقعیت بهتری دارند.(2)
2
اقدام عراق در کاهش قیمت نفت خود به میزان 2 دلار، تأثیر این اقدام در قیمت نفت منطقه، نقش و جایگاه کشور کویت در پشتیبانی از عراق، بررسی اسکله‌های سایر کشورهای عربی که در همسایگی عراق قرار دارند و برنامه آن کشورها برای توسعه‌دادن این اسکله‌ها جهت تسهیل واردات به عراق ازجمله مطالبی می‌باشد که خبرگزاری پارس به نقل از مطبوعات انگلیسی مبادرت به تهیه گزارشی درباره آنها کرده است. در این گزارش آمده است:
عراق قیمت نفت خود را 2 دلار کاهش داد تا از این طریق به تولیدکنندگان نفت خلیج‌فارس فشار بیشتری وارد کند. کاهش قیمت نفت عراق که هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است، احتمالاً از اول اکتبر خواهد بود، طوری‌که قیمت فروش نفت کرکوک از 93/36 به 93/34 دلار و نفت سبک بصره از 71/36 به 71/34 دلار خواهد رسید، کاهش قیمت‌های نفت عراق با 2 دلار و کویت با یک دلار به امارات متحده، قطر و ایران فشار وارد خواهد کرد تا قیمت نفت خود را کاهش دهند. عراق باوجود درگیربودن در جنگ با ایران، روزانه 000,600 بشکه نفت صادر
می‌کند. در بخش دیگری از این گزارش آمده است: بنا بر گزارش شرکت‌های حملونقل در انگلستان، بیشتر از نیمی از واردات عراق چیزی بین 6 تا 7 میلیون تن کالا، قرار است ازطریق بندرهای کویت به عراق حمل شود. حدود 500 کامیون سنگین، روزانه اجناس مورد احتیاج عراق را ازطریق کویت به بغداد می‌رسانند که این حملونقل به‌منزله خط حیاتی عراق با دنیای خارج به حساب می‌آید. حمله هوایی ایران به کویت اخطاری بود تا کویت این‌قدر از عراق حمایت نکند، اما به نظر نمی رسد که این اخطار اثر چندانی در کار شرکت‌های حملونقل داشته باشد. کویت با داشتن 23 اسکله عمیق برای پهلوگرفتن کشتی‌ها شریان حیاتی عراق به شمار می‌رود. بندر عقبه در اردن فقط 7 اسکله دارد که قرار است به‌زودی 3 اسکله نیز به آنها اضافه شود، اما باوجوداین، مدت زمان انتظار کشتی‌ها برای تخلیه در بندرهای کویتی شعیبه و شیوخ به 46 تا 60 روز افزایش یافته است. بزرگ‌ترین شرکت حمل‌ونقلی که درحال‌حاضر مشغول حمل کالا به عراق است، شرکت "الغافین" و "قطوب" نام دارد که انتظار می‌رود در سال جاری حدود 5/1 میلیون تن کالا که اکثر آنها سیمان، آهن و کود است، به عراق حمل کند. عراق قبل از جنگ با ایران، در حدود 4 میلیون تن سیمان وارد می‌کرد، اما عراق پس از جنگ واردات سیمان را افزایش داد تا ثابت کند، وجود جنگ هیچ‌گونه اثری در برنامه‌های عمرانی آن کشور نداشته است. بعضی از کالاهای مورد نیاز عراق می‌تواند ازطریق ترکیه وارد این کشور شود، ولی بندرهای سوریه، اردن و کویت مهم‌ترین راههای واردات کالا برای عراق هستند و این امر سبب رونق‌یافتن کار شرکت‌های حملونقل شده است. برای مثال، 500 کامیون شرکت کامیون‌های بلغارستان بین کویت و عراق در رفتوآمد هستند.(1)
1
دو روز پس از قتل سادات، چندین گروه متشکل از مسلمانان کوشیدند با یک حمله نظامی کنترل شهر "اسیوط" واقع در 600 کیلومتری جنوب قاهره را به دست گیرند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، مسلمانان که مجهز به سلاح‌های خودکار بودند، هنگام نماز صبح حمله به شهر اسیوط را آغاز کردند و به‌ترتیب به نقاط راهبردی شهر یورش بردند. براساس گزارشی از منبعی رسمی، گروهی از کماندوهای مسلمان موفق شدند مقر سازمان امنیت این شهر را تصرف کنند، اما نیروهای امنیتی توانستند بعدازظهر همان روز، آنها را شکست داده، از مقر سازمان امنیت دور کنند.
به گفته منابع پلیس، جوخه‌های ضدشورش در اجرای قوانین مربوط به وضع اضطراری که به‌دنبال ترور سادات برقرار شد، برای متفرق‌کردن مردم اقدام به تیراندازی کردند. شهر اسیوط واقع در 600 کیلومتری جنوب قاهره در دو سال گذشته عرصه درگیری مسلحانه مسلمانان بنیادگرا و نیروهای امنیتی و همچنین مسلمانان و قبطی‌ها بوده است. به گزارش خبرگزاری
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 202، 17/7/1360، صص 12 - 10، لندن - خبرگزاری پارس، 16/7/1360.
پارس، چتربازان مصری روز پنجشنبه به شهر اسیوط در جنوب این کشور حمله کردند تا ساختمان‌های مهم دولتی را که مسلمانان تصرف کرده بودند، آزاد کنند.
واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه از اسیوط گزارش داد: براساس گزارش‌ها و اطلاعات خبرنگار ویژه خبرگزاری فرانسه از نیروهای ویژة مستقر در شهر اسیوط، در درگیریهای 48 ساعت اخیر این شهر، بین مسلمانان افراطی و نیروهای انتظامی، 45 نفر کشته شده‌اند. مراکز بیمارستانی شهر اسیوط نیز این آمار را تأیید کرده‌اند. به‌دنبال درگیری در شهر اسیوط میان مسلمانان و نیروهای امنیتی، وزارت کشور مصر بیانیه‌ای منتشر کرد و در آن مدعی شد، حمله‌کنندگان عضو سازمان اخوان‌المسلمین هستند که درطول درگیری روز پنجشنبه، 2 تن از آنان، ازجمله رهبر کماندوها کشته شده‌اند. بر پایه همین ادعا، از حمله‌کنندگان تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به‌جای مانده که به دست نیروهای امنیتی افتاده است. در بیانیه آمده است: در این درگیری‌ها عده‌ای از نیروهای امنیتی نیز کشته یا مجروح شده‌اند. در پایان بیانیه ادعا شده که نیروهای امنیتی موفق شده‌اند حمله‌کنندگان را دستگیر کنند. شهرهای اسیوط و "مینیه"، مرکز اخوان‌المسلمین مصر هستند. اسیوط که 240 هزار نفر جمعیت دارد، همیشه عرصه درگیریهای شدید و خونین میان نیروهای امنیتی و مسلمانان بوده است. این دو شهر هریک دانشگاه‌های جداگانه‌ای دارند. شهر "مینیه" با 125 هزار نفر جمعیت در 240 کیلومتری جنوب قاهره قرار دارد.(1)خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از یک روزنامه مصری درباره تلفات نیروهای پلیس مصر در این شورش گزارش داد: در زدوخوردهای روز پنجشنبه گذشته بین مبارزان مسلمان و افراد پلیس در شهر اسیوط 54 پلیس کشته و بیش از 100 نفر زخمی شدند. سرکوبی اغتشاشات هنگامی میسر شد که نیروی هوایی مصر هواپیمای جنگی به این شهر اعزام کرد.(2)
1
امروز شهر آبادان زیر آتش شدید توپخانه و کاتیوشای نیروهای عراقی قرار گرفت و 19 واحد مسکونی تخریب یا دچار آتش‌سوزی شد. اصابت گلوله‌ها در منطقه احمدآباد آبادان بیشتر از مناطق دیگر بود، طوری‌که در این منطقه 8 خانه تخریب شد و 2 خانه نیز در آتش سوخت. همچنین 9 خانه مسکونی در منطقه سده و بوارده شمالی تخریب شد. یک خودرو هم که در مقابل ندامتگاه آبادان توقف کرده بود، منهدم شد. در این بمباران از اهالی شهر، یک نفر شهید و 25 نفر زخمی شدند.(1)
2
بنا بر اعلام برخی منابع خبری، ارتش عراق 120 خلبان را به‌منظور یادگیری دوره خلبانی بالگردهای "سیکورسکی" که مجهز به 12 موشک ضدتانک هستند، به ایتالیا اعزام کرده است.(2)
3
دامنه اعتراضات و مخالفت با رژیم عراق در داخل این کشور، درحال گسترش است و مبارزان و مجاهدین عراقی حملات خود را علیه حکومت و ارتش بعثی عراق افزایش داده‌اند. امروز علاوه‌بر درگیری‌هایی که در مناطق شمالی عراق رخ داد، نماینده اتحادیه میهنی کردستان عراق، اهداف و برنامه‌های این اتحادیه را تشریح و وضعیت داخلی عراق را بررسی کرد.
به گزارش خبرگزاری پارس، مجاهدین عراقی در یک حمله چریکی به شهربانی، ساختمان استخبارات و یک مرکز نظامی شهر شاندری عراق، بیش از 50 نفر از نیروهای عراقی را کشته، تعداد زیادی از آنان را مجروح کردند و یک قبضه خمپاره‌انداز82 میلی‌متری و یک مسلسل کالیبر75 مزدوران بعثی را منهدم کردند.(3)
همچنین به نوشته روزنامه کیهان، جاده سیدصادق - پنجوین به کنترل کامل مجاهدین مسلمان عراق درآمده و هم‌اکنون عبور و مرور اتومبیل‌ها تحت نظارت و بازرسی آنها است. این روزنامه
1) سند شماره 005260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 19/7/1360، صص 1و2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 گذشته)، شماره 205، 19/7/1360، ص36، آبادان - خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- سند شماره 005254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 18/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 18/7/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 005248 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 زرهی پادگان ابوذر، 17/7/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص29، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360.
افزود: در جریان مراسم تدفین 3 تن از سربازان عراقی که روز هفدهم مهرماه در شهر سلیمانیه در مسجد حاج کاکی احمد برگزار شد، امام جماعت مسجد، مراسم را به تظاهراتی علیه حکومت بعث تبدیل کرد و پس از ذکر این نکته که "صدام کافر است"، مردم با شعار مرگ بر صدام به خیابان‌ها ریختند. دراین‌بین، نیروهای عراقی وارد عمل شدند و با اسلحه و گاز اشک‌آور به مردم حمله کردند. در نتیجه این درگیری، 11 نفر از مردم سلیمانیه دستگیر شدند، اما شهر همچنان ناآرام و متشنج است.(1)
نماینده اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) - که یکی از گروههای درحال مبارزه با حکومت عراق است - در یک نشست مطبوعاتی در شهر بُن آلمان، درباره رفتار دولت عراق با کردهای معارض، موقعیت فعلی کردها در عراق، اهداف جنبش ملی جدید کردها در عراق، ساختار جدید تشکیلاتی اتحادیه و ائتلاف این اتحادیه با گروههای مخالف حکومت عراق، تأثیر تجاوز عراق به ایران در اقتصاد عراق و... مطالبی بیان کرد. رادیو کلن دراینباره گزارش می‌دهد: «به گفته نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان، دولت عراق در هفته گذشته 140 کرد و 38 نفر دیگر از اعضای سایر جبهه‌های مقاومت را در آن کشور اعدام کرده است. بدین‌ترتیب، شمار کل کردهایی که از سال 1967 به بعد در آن کشور اعدام شده‌اند، به 2 هزار نفر افزایش یافت. این کشته‌شدگان حداقل 750 نفرشان از اعضای اتحادیه میهن‌پرستان کردستان بوده‌اند که شامل گروهی از پیشمرگان، عده‌ای از افراد عادی غیرمسلح و حتی کودکان می‌باشند که به‌اتهام حمایت از مبارزین آزادی‌خواه کرد و رساندن مواد غذایی به آنان به اعدام محکوم شده‌اند.
بنا به اظهارات نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان، [این اتحادیه] در سال 1975 (1354) تأسیس یافت و از آن به بعد یک گروه چریکی تشکیل داده است که مرتباً افرادی از افسران فراری و کرد ارتش عراق به آن ملحق می‌شوند. این گروه چریکی دراین‌میان به چنان قدرتی دست یافته که حداقل شب‌ها قسمت اعظم منطقه کردنشین عراق و محله‌های نزدیک به آن را تحت کنترل خود قرار می‌دهد، تا آنجا که عده زیادی از افسران ارتش عراق مستقر در منطقه کردنشین آن کشور اشاره کرده‌اند که چنانچه به آنها توجه نشود، آنان نیز دست به عملیات نظامی علیه کردها نخواهند زد؛ لذا چریکی‌های آزادی‌خواه اتحادیه میهن‌پرستان کردستان از تمام قدرت خود در این مبارزه استفاده نمی‌کنند. به گفته نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان، این اتحادیه هنگامی تأسیس [شد] و نضج گرفت که وعده ارائه خودمختاری به کردها ازطرف صدام حسین، رئیس‌جمهوری عراق، توخالی و پوچ‌بودنش را به اثبات رساند.
... بنا به اظهارات نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان، وجه تمایز این اتحادیه با سازمان قبلی جنبش استقلال‌طلبان به رهبری مصطفی بارزانی در این است که اتحادیه میهن‌پرستان کردستان کمک‌های مالی از خارج را رد می‌کند و نمی‌پذیرد. این اتحادیه با 8 سازمان اقلیت دیگر عراق که به
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص24، سنندج، 22/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص2، کرمانشاه.
گفته نماینده آن جملگی برای سرنگونی حکومت جلادها در بغداد کوشش می‌کنند، به همکاری اشتغال دارد. این گروههای اقلیت به همراهی کردها، جبهه دمکراتیک عراق را تشکیل می‌دهند و در نظر دارند درصورت لزوم با توسل به اسلحه، دمکراسی را در عراق مستقر سازند.
نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان در ادامه توضیحات خود پیرامون اوضاع فعلی عراق می‌افزاید: قدرتمندان بغداد با جنگ ابلهانه خود علیه ایران بیش از 60 درصد از زیرساخت‌های اقتصاد کشور را ویران کرده‌اند. یک شکوفایی مصنوعی و ظاهری بر کشور حکم‌فرماست و با سیلی، صورت‌ها سرخ نگاه داشته می‌شوند، درحالیکه دارایی دولت تا سال گذشته بالغ‌بر 30 میلیارد دلار بود، امروز عراق 16 میلیارد دلار مقروض است. ملت از جنگ بیزار و خسته شده و در ماه‌های اخیر هزاران سرباز و افسر عراقی از ارتش گریخته‌اند. لشکر عراق مستقر در اطراف شهر آبادان در حمله اخیر ارتش ایران تقریباً هیچ‌گونه مقاومتی از خود نشان نداده است. بدین‌ترتیب، سقوط رژیم بعث و درپی آن تشکیل عراقی دمکراتیک و هم‌زمان تحقق استقلال کردستان عراق به مراحل آخرین خود نزدیک می‌شود. نماینده اتحادیه میهن‌پرستان کردستان با این جملات به کنفرانس مطبوعاتی خود در بُن پایان داد و از جهانیان خواست که به سرنوشت کردها در عراق توجه و علاقه بیشتری نشان دهند.»(1)
1
درگیری‌ها در مناطق کردنشین همچنان ادامه دارد و قوای جمهوری اسلامی ایران به پیشروی و پاک‌سازی در این مناطق ادامه می‌دهند. امروز درگیریهای متعددی در مناطق مختلف استان‌های آذربایجان‌غربی و کردستان رخ داد که تعدادی از افراد هر دو طرف کشته یا زخمی شدند و یک فروند بالگرد ایران نیز در نزدیکی‌های شهر بانه سقوط کرد. رادیو صدای کردستان نیز در گزارشی وضعیت این مناطق را به‌شکل دلخواه خود توصیف کرده است.
نیروهای سپاه پاسداران با پشتیبانی هوانیروز در عملیاتی که از ساعت 18 امروز آغاز شد، موفق شدند ارتفاع2525 را - که از بلندی‌های سرکوب منطقه روانسر و کامیاران بود - به تصرف خود درآورند. در این عملیات 12 سنگر حزب دمکرات به تصرف نیروهای خودی درآمد و تعدادی از نیروهای این حزب کشته یا زخمی شدند. از افراد خودی نیز یک تن به شهادت رسید و 3 نفر زخمی شدند.(2)
در منطقه عمومی دیواندره، نیروهای خودی موفق شدند روستاهای گاوشله، گستوان و هیجان را در شمال و شمال‌شرقی دیواندره پاک‌سازی کنند. در این عملیات 3 تن از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی دستگیر شدند و به نیروهای خودی آسیبی وارد نشد.(3)
نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران به نیروهای سپاه و ارتش در شمال بوکان حمله کردند. در درگیری پیش‌آمده - که ساعت‌ها طول کشید - 4 نفر از نیروهای سپاه شهید و 3 تن دیگر نیز زخمی شدند. از تلفات نیروهای مهاجم، آماری ذکر نشده است.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، صص 15 و 14 ضمیمه، رادیو کلن، 17/7/1360.
2) سند شماره 021809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، اطلاعات عملیات مرکز، شماره 6، 21/7/1360، ص12؛ و- سند شماره 270373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 (روانسر) به فرماندهی ستاد مرکزی، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 071178 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360، ص3.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص29، خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص23، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس.
4) روزنامه کیهان، 20/7/1360، ص3، به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میاندوآب.
رادیو صدای کردستان متعلق به حزب دمکرات، افراد مهاجم را از نیروهای هیز پیشوا اعلام کرد و تعداد شهدای خودی را 6 تن و زخمی‌ها را نیز 10 نفر اعلام کرد.(1)
در شمال بانه، یک فروند بالگرد214 هوانیروز که مأموریت آمادی داشت، هدف تیراندازی نیروهای مسلح غیرقانونی قرار گرفت و در 7 کیلومتری بانه سقوط کرد و از 4 سرنشین آن 2 نفر - که نانوا بودند - شهید و 2 خدمه دیگر بالگرد زخمی شدند که به کمک بالگرد دیگری زخمی‌ها و پیکر شهدا به شهر تبریز برده شد.(2)حزب دمکرات کردستان ایران با اعلام اینکه بالگرد مذکور به‌دست نیروهای این حزب سرنگون شده است، 2 تن از شهدای حادثه را خلبان و کمک خلبان اعلام کرد.(3)
در سنندج، چند نفر از افراد گروههای مسلح غیرقانونی شبانه به دانشگاه رازی این شهر وارد شده، مقداری از وسایل آزمایشگاه فنی این دانشکده را تخریب کرده یا به سرقت بردند.(4)
افراد مسلح شورشی، یک کمپرسی حامل شن را در محور دیواندره - نساره ربودند و راننده و کمک راننده را نیز با خود بردند.(5)
به‌دنبال ادعای روز گذشته رادیو صدای کردستان مبنی‌بر تصرف یک‌ساعته شهر سردشت و... این رادیو مجدداً ادعایی را درباره نفوذ به سردشت و واردکردن تلفات و خسارت به نیروهای خودی مطرح کرد، این رادیو گزارش داد که روز هفدهم مهرماه پیشمرگان قهرمان نیروی معینی موفق شدند با نفوذ به داخل شهر سردشت به پست دیده‌بانی و پادگان سردشت حمله کنند. براساس این خبر در این حمله قهرمانانه، پست دیده‌بانی و یک تانک منهدم و 6 نفر از نیروهای دشمن کشته و 10 نفر نیز زخمی شدند.(6)
به نوشته روزنامه اطلاعات، ستاد خبری سپاه پاسداران مهاباد به نقل از دادگاه انقلاب اسلامی این شهر اعلام کرد: به مناسبت عید قربان (17/7/1360) 10 تن از زندانیان این دادگاه آزاد شدند. همچنین این دادگاه به مناسبت فرارسیدن عید سعید غدیر خم (25/7/1360) 10 تن دیگر از زندانیان را آزاد خواهد کرد.
1
درحالیکه نیروهای خودی روز پیش بوکان را که در تصرف نیروهای مسلح غیرقانونی بود، آزاد کردند، رادیو لندن همچنان در پیروزی‌های به‌دست‌آمده جمهوری اسلامی تشکیک می‌کند. این رادیو درحالیکه به‌نحوی اذعان می‌کند که درگیری نیروهای ایران در مناطق غرب کشور با حزب دمکرات، بر توان نظامی ایران در رویارویی با عراق تأثیر منفی گذاشته است، از دولت ایران توقع نرم‌خویی در مقابله با نیروهای مسلح معارض را دارد.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص18 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 23/7/1360.
2) سند شماره 294046 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 17/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 005276 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360، ص3؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 18/7/1360.
4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 235، 19/7/1360، ص4، سنندج؛ و- سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360، ص3؛ و- سند شماره 71176 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 339488 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 18/7/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص10 ضمیمه، صدای کردستان ایران، 21/7/1360.
رادیو بی‌بی‌سی گزارش داد: «در چند هفته گذشته، منابع رسمی در ایران گزارش‌هایی از پیروزی‌های چشمگیر نیروهای دولتی در مبارزه طولانی‌شان با شورشیان کرد در غرب ایران منتشر ساخته‌اند؛ مبارزه‌ای که تقریباً در تمام 2 سال و نیمی که از انقلاب ایران می‌گذرد، ادامه داشته است، ولی در این مدت به‌غیر از بیانیه‌های رسمی دولت ایران و گزارش‌های رادیوی مخفی کردستان ایران، کمتر اتفاق افتاده است که ازسوی منابع بی‌طرف درباره این جنگ گزارش شود. به‌طور مثال، از زمان انقلاب ایران، به کمتر روزنامه‌نگار خارجی اجازه مسافرت به نقاط مختلف ایران به‌ویژه مناطق غربی کشور داده شده است. بااین‌حال، اهمیت جنگ باصراحت و همچنین گسترش دامنه ناآرامی و نبود ثبات سیاسی در خود تهران که به‌صورت نبردهای سازمان مجاهدین خلق [منافقین] بروز کرده است، نباید دررابطه‌با کم‌اهمیت‌تر به‌نظررسیدن درگیریهای کردستان فراموش شود. ولی دراین‌میان، یکی از نکات قابل‌توجه، ارتباطی است که می‌توان بین مبارزه کردهای وابسته به حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق [منافقین] یافت که هر دو برعلیه دولت مرکزی ایران می‌جنگند. 4 روز پیش آقای "عبدالرحمن قاسملو"، رهبر حزب دمکرات کردستان ایران، طی بیانیه‌ای از پیشنهادات آقای "مسعود رجوی"، رهبر سازمان مجاهدین خلق، درباره آینده سیاسی کردستان ایران استقبال کرد.»
این رادیو به نقل از "جان رنر" مفسر بخش شرقی خود می‌افزاید: «فعالیت اکراد در نیمی از مرزهای شمالغربی کشور اثرات شدیدی در بخش جنوبی این سرحدات داشته است. مدت‌هاست که روشن شده است که امکان صلح بین اکراد و دولت کنونی ایران وجود ندارد. بیش از یک سال است که نه‌تنها نشانی از انعطاف دولت ایران به دست نیامده، بلکه جنگ نیز همچنان ادامه یافته و اخیراً نیروهای دولتی به‌منظور عقب‌راندن اکراد از استحکاماتی که در آذربایجان‌غربی دارند، دست به حمله زده‌اند، قدرت برتر نیروهای دولتی باعث شده است که کردها از بعضی مواضع خود عقب نشینند.»(1)
1
سازمان مجاهدین خلق(منافقین) امروز یکی از افراد سابق خود را که از همکاری با این سازمان اظهار ندامت کرده بود، به‌اتهام خیانت به آرمان خلق (!) به شهادت رساند. امروز همچنین گروههای ضدانقلاب در شهرهای مختلف ازجمله تهران دست به اقدامات خرابکارانه زدند. در همین حال، نیروهای امنیتی تعدادی از افراد وابسته به این گروه‌ها را دستگیر کردند.
یک دانش‌آموز که از همکاری با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دست کشیده و با مراجعه به مقامات قضایی از عملکرد گذشته خود توبه کرده بود، امروز به‌دست افراد این سازمان به
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، صص 9 - 8 ضمیمه، رادیو لندن، 17/7/1360.
شهادت رسید. روزنامه کیهان در گزارش این حادثه نوشته است: وی "مسعود افتخاری" نام داشت و 19 ساله و دانش‌آموز دبیرستان فیضیه خیابان شهید باهنر بود. مسعود افتخاری مدتی قبل به مقامات صالحه مراجعه کرد و پس از اظهار پشیمانی، توبه‌نامه خود را تسلیم و امان‌نامه دریافت کرد. مسعود که به حقیقت و ماهیت سازمان مجاهدین پی برده بود، افشاگری علیه چهره کریه منافقین را آغاز کرد تا اینکه نامهای به دستش رسید مبنیبراینکه متهم به خیانت به آرمان خلق است و محکوم به اعدام شده است. این عمل، انزجار مسعود را بیشتر کرد و به افشاگری خود ادامه داد، تا اینکه یک روز به‌دست عده‌ای ناشناس به‌سختی مضروب شد، اما توانست خود را نجات دهد. پس از این ماجرا، منافقین در پی یک فرصت مناسب بالاخره او را ربودند و پس از شکنجه‌های فراوان - که پزشک قانونی نیز آن را تأیید کرد - با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند. در قسمتی از وصیت‌نامه این شهید آمده است: ای رهبر، چند صباحی تو را گم کرده بودم و وقتی تو را دوباره بازیافتم تا پای جان در راه هدف‌هایت و در راه تو که همانا اسلام راستین است، همچون سربازی ناچیز جانفشانی خواهم کرد. مگر جان من دربرابر عظمت تو و راه تو چیزی است. خدایا، جان مرا بگیر و به لحظه‌ای از عمر عزیز امام خمینی اضافه کن.(1)
در همین حال، در گرگان 3 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 2 تن از نیروهای سازمان کمونیستی پیکار پس از درگیری مسلحانه با نیروهای سپاه دستگیر شدند.(2)در قائمشهر نیز نیروهای سپاه با استفاده از اطلاعات افراد دستگیرشدة سازمان مجاهدین خلق، یک خانه تیمی متعلق به این سازمان را کشف کردند. در این خانه یک قبضه مسلسل یوزی، 2 قبضه سلاح کمری و چندین خشاب فشنگ به دست نیروهای سپاه افتاد. افراد ساکن در این خانه قبلاً آنجا را ترک کرده بودند.(3)در شیروان نیز یکی از عوامل گروههای مسلح غیرقانونی دستگیر شد. از این فرد یک قبضه اسلحه ژ3 و 2 خشاب فشنگ به دست آمد.(4)
در ادامه تحرکات گروههای ضدانقلاب، عوامل این گروه‌ها در تهران، با بمب دست‌ساز آتش‌زا به یکی از شعب بانک صادرات خیابان پیروزی حمله کردند که خسارتی درپی نداشت. فرد خرابکار با استفاده از موتورسیکلت متواری شد. در خیابان تهران‌نو نیز چند نفر از این افراد به‌سمت نیروهای بسیج مسجد "الهادی" تیراندازی کردند که با مقابله‌به‌مثل افراد بسیج، مهاجمان گریختند، در این حادثه به کسی آسیب وارد نشد.(5)
1
بسیاری از اقدامات گروههای ضدانقلاب هم‌سو با رژیم عراق انجام می‌شود، گواه این مدعا مطالبی است که رادیو صوت‌الجماهیر درباره فعالیت خرابکارانه یک گروه تجزیه‌طلب وابسته به (جبهه عربی آزادیبخش الاحواز) عراق در داخل ایران منتشر کرد.
1) روزنامه کیهان، 18/7/1360، شمیران - خبرنگار کیهان.
2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص4، اطلاعیه روابط عمومی سپاه پاسداران.
3) همان.
4) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص14، مشهد - خبرگزاری پارس.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، صص 4 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران.
به گفته این رادیو، «یک مقام مسئول در فرماندهی جبهه عربی آزادیبخش الاحواز گفت: در هفدهم این ماه، گروهی بمبی را در زیر خط‌آهن اهواز - سربند قرار داده که انفجار آن به خرابی قسمت بزرگی از خط‌آهن و سوزاندن یکی از واگن‌ها و زخمی‌شدن 3 تن از کارکنان فارس انجامید. بدین‌صورت است که خلق عرب الاحوازی ثابت می‌سازند تنها راه بازگرداندن حقوق عربی غصب‌شده و آزادی کامل الاحواز از تسلط و سیطره کینه‌توزانه فارس‌ها و تحقق آینده روشن خود، همان راه مبارزه مسلحانه است.»(1)
این درحالی است که ژاندارمری استان خوزستان از کشف این بمب خبر داد: به گزارش ژاندارمری: «ضدانقلاب در 55 کیلومتری جاده سربندر - اهواز زیر پل جاده و روی لوله‌های نفت بمبی کار گذاشته بود که خوشبختانه مأموران شرکت نفت قبل از انفجار آن، در ساعت 10:18 مبادرت به خنثی‌نمودن بمب مذکور کردند.»(2)
همچنین رادیو بغداد در بخش عربی خود درباره جایگاه این گروه در محافل عربی و آرمان اصلی این جبهه که آزادسازی میهن عربی (خوزستان) است، مدعی شد: «محافل خلقی و مترقی عربی و دوست، از تشکیل جبهه عربی رهایی‌بخش الاحواز که در اواخر ماه گذشته انجام شده باگرمی و افتخار استقبال کرده‌اند. آقای "مولانا عبدالمنان" رئیس جمعیت دبیران و اتحادیه معلمان بنگلادش به نام شیوخ و علمای دین و رؤسای 2700 مدرسه اسلامی و عربی در آن کشور، پشتیبانی خود را از جبهه مذکور در مبارزه مسلحانه خود برای آزادی ملت و سرزمین الاحواز اعلام داشته‌اند. وی در تلگرامی که سیدهادی سیدعدنان الموسوی دبیرکل جبهه رهایی‌بخش الاحواز دریافت نموده، تأکید کرده جبهه یادشده راهی جز مبارزه مجدد علیه رژیم نژادپرست ایران برای نیل به حقوق عادلانه ملت عرب در الاحواز و آزادی میهن خود ندارد. دانشجویان عرب در دانشگاه داکا نیز در تلگرامی مشابه با ملت عرب ما در الاحواز عهد بسته‌اند که در مبارزه عادلانه برای آزادی تمامی سرزمین از سلطه فارس‌های نژادپرست در کنار آنها قرار گیرند.»
این رادیو در ادامه افزود: «جبهه عربی رهایی‌بخش الاحواز در 26 سپتامبر گذشته [4/7/1360] در پایان جلسات مقدماتی خود بیانیه‌ای انتشار داد و طی آن آغاز فعالیت سیاسی و سازمانی جبهه را به‌عنوان رهبری ملت الاحواز و محو هرگونه اثرات استعمار و سلطه‌گری اشغالگرانه فارسی تصویب کرده بود.»(3)
1
امروز هم‌زمان با عید سعید قربان، مراسم تنفیذ حکم سومین رئیس‌جمهور در حسینیه جماران برگزار شد. روزنامه کیهان دراینباره گزارش داد: در این مراسم پس از تلاوت آیاتی از قرآن مجید، حجت‌الاسلام حاج سیداحمد خمینی متن نامه‌های وزیر کشور، شورای نگهبان و متن حکم تنفیذ امام خمینی را قرائت و سپس آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور کشورمان،
سخنانی ایراد کرد. آنگاه امام خمینی، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، سخنان مهمی را خطاب به حضار و ملت مسلمان ایران ایراد فرمودند.(1)-(2)
تلاش ناموفق معارضین و دستگاه‌های تبلیغاتی غرب برای به‌انحراف‌کشاندن و عقب‌نشاندن ملت از آرمان‌های خود با حربه ترور مقامات و هجمه تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی، یادآوری برجستگی‌های رئیس‌جمهور منتخب، برشماری نقش مردم در برپایی نظام جمهوری اسلامی و پایداری آنها در همه صحنه‌ها و لزوم قدردانی از مردم و ارائه خدمت به آنها ازجمله مطالبی بود که امام خمینی در حکم تنفیذ ریاست‌جمهوری به آنها اشاره کرده‌اند. در این حکم آمده است:
«گرچه دست جنایتکاران و منافقان، رئیس‌جمهور متعهد و مؤمنی را از ملت مجاهد ایران گرفت و یکی از خدمتگزاران صدیق را به شهادت رساند و ملت عزیز را از خدمت او، و او را از خدمت به ملت محروم کرد و گمان کرد که با ترور اشخاص، ملت به‌پاخاسته، از تصمیم خود عقب می‌نشیند و در خدمت به اسلام بزرگ سستی می‌ورزد و در نتیجه راه برای قدرت‌های چپاولگر باز می‌شود، ولی شرکت بی‌سابقه مردم کشور، امید بدخواهان را مبدل به یأس و طمع آزمندان را برای همیشه برید. ...
... خداوند متعال بر ما منت نهاد که افکار عمومی را برای انتخاب رئیس‌جمهوری متعهد و مبارز، در خط مستقیم اسلام و عالم به دین و سیاست هدایت فرمود که امید است با حسن
1) در این مراسم آیت‌الله منتظری، آیت‌الله موسوی اردبیلی (رئیس دیوان عالی کشور)، حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس شورای اسلامی)، آیت‌الله ربانی املشی (دادستان کل کشور)، آیت‌الله مهدوی کنی (نخست‌وزیر) و همه اعضای کابینه و نمایندگان مراجع عظام گلپایگانی، مرعشی نجفی و شیرازی، اعضای شورای نگهبان قانون اساسی، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شورای عالی قضایی، دادستان کل انقلاب، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، اعضای شورای عالی دفاع، شورای فرماندهی سپاه پاسداران، فرماندهان نیروهای سه‌گانه ارتش جمهوری اسلامی ایران، نمایندگان ستاد مشترک، رؤسای دوایر سیاسی ایدئولوژیک ارتش، شهربانی، ژاندارمری، شورای سرپرستی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، نمایندگانی از جبهه‌های آزادیبخش و نیز گروهی از جانبازان انقلاب و خانواده شهدا حضور داشتند.
2) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص14.
تدبیر و کمک قوای سه‌گانه و پشتیبانی ملت بزرگ، مشکلات یکی پس از دیگری رفع و احکام مقدس اسلام به‌طور دلخواه در سطح کشور اجرا گردد.
اینجانب به پیروی از ملت عظیم‌الشان و با اطلاع از مقام و مرتبت متفکر و دانشمند محترم جناب حجت‌الاسلام آقای سیدعلی خامنه‌ای، ایده‌الله‌تعالی، رأی ملت را تنفیذ و ایشان را به سمت ریاست‌جمهوری اسلامی ایران منصوب نمودم.(1)و رأی ملت مسلمان متعهد و تنفیذ آن محدود است به اینکه ایشان به همان نحو که تاکنون خدمتگزار اسلام و ملت و طرف‌دار قشر مستضعف، و به‌حکم قرآن کریم "اشداء علی الکفار رحماء بینهم"(2)بوده‌اند، از این پس نیز به همان تعهد باقی باشند و از طریق مستقیم انسانیت و اسلام انحراف ننمایند، که انشاءالله نمی‌نمایند.
... آقای رئیس‌جمهور و سایر دست‌اندرکاران و دولتمردان در جمهوری اسلامی، باید بدانند که ملت شریف ایران بر همه آنان محبت و منت دارند، چراکه این ملت فداکار است که در اول انقلاب با نثار خون جوانان خود و زحمات طاقت‌فرسا، پیروزی را به دست آورد و همه را از زندان‌ها و تبعیدها و انزواها و اختناق‌ها نجات داد و حکومت را از ستمگران بازستاند و به آنان تحویل داد و همین ملت است که از اول پیروزی تاکنون در صحنه بوده و از کشور و ارتش و سپاه و سایر قوای مسلح و دولت و مجلس و شورای عالی قضایی و دادگاه‌ها پشتیبانی نمود؛ و با کمک و همت همین ملت، دشمنان داخل و خارج را سرکوب و حزب‌الله را به‌جای احزاب و گروههای شیطان نشاند؛ و هم‌اینان‌اند که با شوق و شعف به آقای رئیس‌جمهور بیش از 16 میلیون رأی دادند و بر کرسی ریاست‌جمهوری نشاندند؛ و هم‌اینان‌اند که به‌خواست خداوند تعالی قادرند کشور را حفظ و از شر شیاطین نجات دهند؛ و اینان‌اند که بر همه ماها و شماها حق دارند و همه می‌بایست دین خود را به آنان ادا کنیم و در خدمت ملت خصوصاً مستضعفین که سنگینی این جمهوری به دوش آنان بوده و بدون کوچک‌ترین توقعی در خدمت اسلام‌اند، با جان و دل کوشا باشیم و مادام که همه ما و شما در خدمت مردم هستیم، آسیبی به جمهوری اسلامی وارد نمی‌شود و ملت بزرگ و بیدار و در صحنه جواب همه یاوه‌سرایان و زورگویان را می‌دهد. از خداوند متعال پیروزی اسلام و مسلمین را خواستارم.»(3)
پس از قرائت حکم تنفیذ و سخنرانی رئیس‌جمهور، امام خمینی در جمع حاضران سخنرانی کردند که مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان عبارت بود از: تأکید مجدد بر نقش مردم در شکل‌دادن به نظام جمهوری اسلامی و پیش‌گامی آنان در حل همه مشکلات نظام، تأثیر مردم در فرونشاندن بحران‌های بزرگ کشور، توصیه به دولت‌ها و کشورهای منطقه برای پیوند مجدد
1) به‌موجب اصل110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، امضای (تأیید و تنفیذ) حکم ریاست‌جمهوری، پس از انتخاب مردم، از وظایف و اختیارات رهبری است.
2) سوره فتح، آیه29: «محمد(ص) فرستاده خداست و آنانی که با اویند بر کافران سخت‌گیر و بین خویش مهربان هستند.»
3) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 280 - 278.
با مردم خود و اتکا به قدرت بی‌پایان آنها، گسیختن از اتکا به قدرت‌های خارجی، درخواست از مردم مصر برای مقابله با نظام حاکم بر مصر و معرفی مردم ایران به‌عنوان یک الگوی مناسب برای رهایی از سلطه نظام وابسته در مصر و توصیه به افراد و جوانان وابسته به گروههای مسلح برای کسب آگاهی و مطالعه و شناخت بیشتر درباره سران گروه‌ها و بازگشت به دامن ملت. امام خمینی در این سخنرانی فرمودند:
«ما قبل از هر چیز، همگی باید از خداوند تعالی تشکر کنیم که ملت ما را توفیق این خدمتگزاری‌های به اسلام را عطا فرموده است و از ملت تشکر کنیم که در همه مراحل، از قبل از انقلاب تا زمان انقلاب و تا پیروزی انقلاب، یکدل و یک‌جهت برای اقامه عدل اسلامی و برای دفع اشرار و رژیم‌های فاسد و اقامه رژیم جمهوری اسلامی، کوشش کردند و از زمانی‌که به پا خاستند تاکنون در صحنه بوده‌اند و با تمام توان خود و بذل مال و جان و فرزند و خاندان، برای پیداشدن عدل الهی و مستقرشدن احکام آسمانی کوشا بوده‌اند و در صحنه الآن هم بیش ازپیش حاضرند. و دلیل اینکه بیش ازپیش است، این مراتب آرا در رؤسای جمهوری است که هرکدام از دیگری بالاتر [است] و این رأی اخیر رأیی است که من گمان نمی‌کنم در دنیا سابقه داشته باشد که به این‌طور، بدون اینکه تبلیغات دامنه‌داری شده باشد، با فرصت کم و بدون اینکه یک خوف یا طمعی در کار باشد، همه قشرهای ملت از مراجع بزرگ اسلام و علمای اعلام بلاد و قشرهای دیگر مستضعف به پا خاسته و به پای صندوق‌ها رفته‌اند و رأی خودشان را داده‌اند؛ یعنی رأی به اسلام.
ما مرهون این زحمات و این خدمات هستیم. همه ما و همه آقایانی که حاضر هستند، چه کشوری و چه لشکری، همه ما مرهون زحمات این ملت هستیم. این ملت، ما را از انزوا بیرون آورد و این ملت دست همه شما را گرفت و از حبس‌ها بیرون کشید و دست جور ستمکاران را از سر این کشور قطع کرد. خداوند انشاءالله، این ملت را پایدار و این اشخاصی [را] که برای اسلام در جبهه‌ها و پشت جبهه‌ها زحمت می‌کشند، سعادتمند و پیروز فرماید. تمام این مسائل برای این است که اولاً، اسلام ایده ما و شما و ملت است و ثانیاً، ملت همراه است با دولت، با ارتش، با مجلس، با قوه قضائیه و سایر ارگان‌هایی که هست؛ ملت در صحنه است. همان‌طوری که پیروزی برای حضور ملت در صحنه بود، ادامه پیروزی همه همین معنا را دارد.
و شما مقایسه کنید مابین این کشور و کشورهای دیگر [را] ازقبیل کشور مصر، عراق و سایر کشورهای نظیر آنها و کشورهای بزرگی که در پس اینجا واقع شده‌اند و هدایت می‌کنند آن نوکرهای خودشان [را] برای به‌دست‌آوردن قدرت. مقایسه کنید، ببینید رئیس‌جمهوری شهید می‌شود در ایران، هیچ اتفاقی نمی‌افتد، دنبال او و بعد از مدت کوتاه، یک رئیس‌جمهور به‌جای او می‌نشیند. رئیس‌جمهور فاسد در مصر کشته می‌شود.(1)مصر به‌هم می‌خورد، اعلام حکومت
1) اعدام انقلابی محمد انور سادات، رئیس رژیم حاکم بر مصر.
نظامی [می‌شود] یک سال. فرق مابین اینجا و آنجا و این رئیس‌جمهور با آن رئیس‌جمهور این است که اینجا اتکا به اسلام است و همه ملت زیر پرچم اسلام قیام کردند و رئیس‌جمهور هم شهید بشود، ملت در صحنه است و به‌جای او، یکی دیگر را اقامه می‌کند و آنجا پشتوانه تفنگ است و مسلسل است و قوای نظامی است و از ملت جدا و ملت از آنها جدا. اتکال این ملت به خداست و اتکال دولت مصر و عراق به اروپا و امریکا و شوروی است. ملت‌ها اینجا در صحنه هستند و ملت‌ها آنجا در خارج صحنه.
... ملت ایران الآن آرامش را در کشور ایجاد کرده است و خود آرامش را ایجاد می‌کند، بدون اتکال به یک قدرت دیگری. دولت هم اتکال از سر نیزه را برداشته و اتکال به خدا و به ملت کرده است. از این جهت، هیچ اتفاقی نمی‌افتد از کشته‌شدن و شهیدشدن رئیس‌جمهور یا شهیدشدن نخست‌وزیر. اینها برای این است که ما در زیر پرچم مبارک اسلام [هستیم] و اتکال به خدای تبارک و تعالی [داریم] و ملت ما وفادار به اسلام است. ملت‌های اسلامی دیگر هم اتکالشان به خدا و اسلام است.
دولت‌ها کاری بکنند که جلب‌نظر ملت را بکنند. دولت‌ها بناشان بر این نباشد که در سایه سرنیزه حکومت کنند. شما دولت‌های اسلامی به اندازه محمدرضا، نه قدرت داشتید و نه پشتیبان. پشتیبان او همه قدرت‌های عالم بود.
... ملت مصر باید این مطلب را بداند که اگر قیام کند برخلاف این توطئه‌ها، همان‌طوری که ایران قیام کرد، آنجا هم پیروز خواهد شد. ملت مصر از حکومت نظامی نترسد و به او اعتنا نکند و همان‌طور که ایران حکومت نظامی را شکست و به خیابان‌ها ریخت، آنها هم بشکنند و به خیابان‌ها بریزند و این تفاله‌های امریکا را بیرون بریزند. ملت مصر ننشینند تا این قدرت ازبین‌رفته دوباره دست و پای خودش را جمع کند و نفوذ خودش را بر ملت تحمیل کند. امروز، روزی است که ملت مصر باید قیام کند. امروز روز ضعف دولت است و قدرت ملت. باید قدرت را نشان دهد و اعتنای به این حکومت نظامی برخلاف همه موازین نکند و بشکند این حکومت نظامی را و به خیابان‌ها بریزد و این دولتی [را] که می‌خواهد با سرنیزه با اسلام مخالفت کند و به‌صراحت می‌گوید که هرکس که به اسلام وفادار باشد او را سرکوب می‌کنیم، [از بین ببرد.] این تکلیفی است برای ملت مصر، برای علمایی که وابسته به حکومت نیستند. این تکلیفی است برای علما. علمای مصر به پا خیزند و برای خاطر خدا، از اسلام دفاع کنند. چه عذری است برای علمای مصر که اعلام ضدیت با اسلام را - این حکومت قبل از آمدنش به سر کار اعلام کرده است که هرچه با اسلام ربط داشته باشد ما او را سرکوب می‌کنیم - چه عذری است برای علمای اسلام در مصر که نشسته‌اند و گوش می‌کنند تا اینکه اینها دوباره غلبه کنند؟! امروز شما پیروزید. ملت مصر امروز قدرت دستش است.
... خطای صدام که به‌واسطه خدمتگزاری به امریکا و خدمتگزاری به اسرائیل، که از ایران صدمه دیده بودند، به ایران حمله کرد، ارتش عراق چه بهره‌ای از این برد؛ جز اینکه هزاران نفر از افرادش در اینجا کشته شدند؟ ارتش عراق که می‌بیند ملت عراق با این حزب فاسد، با این حزب کافر مخالف است، او هم مخالفت کند و دیگر اجازه ندهد بیش از این جوانانشان کشته بشود. ما و ارتش ما نمی‌خواهیم که جوانان مسلمین که با فشار به ایران می‌آیند برای اینکه عمل کنند بر طبق افکار فاسد صدام، کشته بشوند. ما همه ملت اسلام و جوانان اسلام را دوست داریم و می‌خواهیم که به راه حق و به راه اسلام و به راه ملت‌های خود سیر کنند. ارتش عراق چرا نشسته و صدام دارد مملکت عراق را تباه می‌کند و ارتش عراق را تباه می‌کند و اسلام را زیر پا می‌گذارد؟ ارتش عراق، ملت عراق، به پا خیزید و این تفاله‌ها را بیرون ریزید! همه ملت‌های اسلام باید قیام کنند و راه حق را به پیش بگیرند. همه دولت‌ها باید برگردند و خاضع بشوند در مقابل ملت. البته از صدام گذشته است؛ مثل اینکه از سادات هم گذشته بود.
و اینهایی که در داخل کشور ما به تخیلات فاسد، مشغول به شرارت هستند، ما هیچ میل نداریم که این جوان‌های گول‌خورده و این دختر و پسر گول‌خورده در این بیغوله‌ها پیش این شیاطین باشند و از آنها الهام بگیرند. شما جوان‌ها - دختر و پسر - چه دیدید از این سران فاسد خودتان جز ادعا و جز انحراف؟ مگر همین‌ها نبودند که ادعا می‌کردند ما با خلق موافقیم، با دیگران مخالف و با اجانب مخالف؟ مگر اینها ادعا نمی‌کردند و باز هم نمی‌کنند - لفظاً - که ما با امریکا مخالفیم و با غرب مخالف؟ شما دیدید که عملاً برخلاف این عمل کردند و به دامن امریکا پناه بردند و امریکا از آنها پشتیبانی می‌کند. شما جوان‌ها چرا فکرتان را دراختیار دیگران گذاشتید؟ چرا استقلال فکری ندارید؟ چرا خودتان مطالعه نمی‌کنید در احوال این سرانتان که شما را دارند تباه می‌کنند و خودشان یا در بیغوله‌ها هستند یا فرار از این کشور کردند و [می‌خواهند] شما را به هلاکت بیندازند و می‌گویند بعد، که شما کارها را انجام دهید، ما می‌آییم و به شما حکومت می‌کنیم؟
چرا تفکر نمی‌کنید؟ چرا توجه ندارید به مصالح خودتان؟ آن روزی که اینها بیایند و سلطه پیدا کنند بر این کشور، معلوم نیست که با شماها هم چه خواهند کرد. کسی که طریقه اسلام را ندارد، وفادار نیست. همین‌ها بودند که افراد خودشان را ترور می‌کردند به‌مجرداینکه برخلاف رأیشان عمل می‌کردند و همین‌ها هستند که اگر - خدای‌نخواسته، به فرض محال - قدرت در دستشان بیاید، جز حزب خودشان و جز اشخاصی که مربوط به خودشان است، تمام هواداران را - اگر بیدار بشوند و یک کلمه بخواهند برخلاف آنها بگویند - قتل‌عام خواهند کرد. شما گمان نکنید که اینها برای ملت، برای شما و برای اسلام ارزش قائل هستند. شما دیدید که با همه ادعاها که اینها داشتند، به جایی فرار کردند که می‌گفتند ما دشمن با آنها هستیم و پناه به جایی بردند که دشمن همه ملت‌هاست و ملت‌های ضعیف. چرا فکر نمی‌کنید و چرا به خودتان رحم نمی‌کنید؟ بیدار بشوید! توجه کنید و دست از این شرارت‌ها بردارید! و شما را اغفال نکنند برای مقاصد خبیث خودشان و شما را به کشتن ندهند! ما میل نداریم که شماها، جوانانی که برای این ملت می‌توانید
یک ذخیره باشید، تباه بشوید؛ تباه فکری بشوید و بعد هم تباه جانی.
من از خدای تبارک و تعالی، سلامت و سعادت همه ملت را و همه ملت‌ها را و خصوصاً مستضعفین را خواستارم. و از همه کسانی که این ملت با زحمت خودش آنها را به مقامی رسانده است می‌خواهم که تمام توان خودشان را برای خدمت [به] این مستضعفین و خدمت [به] این بیغوله‌نشین‌های بیچاره و خدمت به این زاغه‌نشینان صرف کنند. و انشاءالله، بعد از استقرار حکومت - که الآن دیگر تمام شد - همه جهات - عذری برای هیچ‌یک از شماها نیست؛ برای اینکه سابقاً کارشکنی می‌شد و حالا شما همه تفاهم دارید و کارشکنی هیچ‌یک برای دیگری نمی‌کند - همه همفکر و هم‌صدا قیام کنید و برای این مستضعفین و برای این ملت که به همه ما و به همه شما منت دارد و حق دارد، برای آنها خدمت کنید و انشاءالله، موفق شوید. و از قوای نظامی می‌خواهم که با قدرت تمام، این تتمه این اشخاصی که به ناحق در مملکت ما وارد شدند، به اینها خاتمه دهند و آنها را از کشورمان انشاءالله، به‌زودی اخراج کنند. و امید است که خداوند به همه شما، لشکری و کشوری، ملت و همه ملت‌های مستضعف دنیا سعادت بدهد و دست مستکبرین را از سر مستضعفین کوتاه کند.»(1)
آیت‌الله خامنه‌ای نیز در مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری در سخنانی درباره آرای مردم، اهمیت صیانت از رأی مردم در میان زمامداران حکومتی و لزوم حمایت از مستضعفان سخنانی ایراد کرد. وی گفت:
«اینک بر ماست که قدر و ارزش این اعتماد عمومی را به‌درستی بشناسیم و مطمئن باشیم که تا در راه خدا و در راه اسلام گام برمی‌داریم، آرا و اعتماد مردم پیشتوانه راه و کار ماست و اگر جز این باشد، رشته این پیوند از هم می‌گسلد و آن محبت یکپارچه و برخواسته از دل و جان به‌سردی و به‌تدریج به نفرتی کوبنده بدل می‌شود که هرگز چنین مباد. ما به‌روشنی می‌دانیم که مردم پاک‌دل و بی‌آلایش ما در روز دهم مهرماه، نه به یک شخص، بلکه به خط و جریانی رأی اعتماد دادند که مشخصه بارز آن وفاداری به اسلام و انقلاب و خدمتگزاری به محرومان و مستضعفان است و من در این محضر شریف در پاسخ به محبت و اعتماد یکپارچه مردم اعلام می‌کنم که به سهم خویش در راه استقرار حاکمیت اسلام که خواست ملت انقلابی ماست تا پای جان ایستاده‌ام، همانند یاران دیگری که در قربانگاه عشق به خدا و خلق جان دادند و به عهد و پیمان خویش وفا کردند. اکنون که ملت ایران با رأی قاطع خویش مرا به ریاست‌جمهوری اسلامی برگزیده‌اند، به‌عنوان امین ملت، اولاً، خالی از خشم و نفرت و با احساس و عطوفتی خالصانه و صمیمی اعلام می‌کنم که در جمهوری اسلامی و در آغوش این ملت بزرگ و مبارز برای همه خدمتگزاران به اسلام و مسلمین و همه دوستداران راستین خدا و خلق جایگاهی مناسب و سزاوار برای خدمت وجود دارد.
... ثانیاً، کشور ما سالیان متمادی در معرض چپاول و تاراج فرهنگی، سیاسی و اقتصادی ابرقدرت‌ها قرار داشته است. استکبار جهانی درپی سالهای سال، شیره جان ملت ما را مکیده است. اکنون ملت ما می‌خواهد در عرصه جهان با قطع کامل وابستگی‌ها و با اجرای شعار نه شرقی نه غربی، طرحی نو
1) همان، صص 288 - 281.
درافکند. من نیز به پیروی از رهبر بزرگوار و در کنار این مردم، این راه را با استواری و گستاخی خواهم پیمود، با اطمینان کامل به اینکه، پیروزی از آن ملت ماست، چراکه انقلاب ما انقلاب محرومان و مستضعفان است و وعده الهی قاطع و درست است. امیدوارم و از خدا می‌خواهم و همه کوشش خود را به کار می‌برم تا دوره جدیدی که اکنون در جمهوری اسلامی ایران آغاز می‌شود، دوره خدمت به محرومان و مستضعفان و دوره تجلی کامل اراده باری‌تعالی در قطع ریشه استکبار و استضعاف، استکبار و استضعاف اجتماعی و اقتصادی داخلی در میهن اسلامی ما باشد.»(1)
رئیس‌جمهور همچنین پس از مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری در مصاحبه‌ای درباره برنامه‌ها و خط مشی کلی دولت توضیح داد و بر فعالیت اعضای کابینه فعلی در دولت آینده تأکید کرد.
وی درمورد برنامه‌های عملی دولت گفت: «همان‌طور که مکرراً گفته‌ایم، برنامه اول ما تشکیل دولت است و باز این را هم همواره گفته‌ایم که ما فعلاً دولت داریم و طبق قانون اساسی هیچ دلیلی وجود ندارد که دولت دیگری غیر از آنچه که امروز هست، تشکیل بدهیم، مگر اینکه خود این کابینه نخواهد بماند که درآنصورت البته ما به فکر کابینه دیگری خواهیم بود.» رئیس‌جمهور افزود: «به عقیده و طبق نظر من تا آنجا که ممکن است باید از تغییر پرهیز کرد، مگر آنجایی که واقعاً یا اشکالی در کار وجود داشته باشد یا کسی که مشغول کار هست، نخواهد کار کند. من معتقدم که مسئولان بالا چون به کار خودشان آشنا شده‌اند، تا آنجا که ممکن است حتی‌المقدور تغییر پیدا نکنند و سعی ما بر این است که انشاءالله بتوانیم با دولتی که درصورت استعفای این دولت سر کار خواهد آمد، یک وضعیت منسجمی را به وجود بیاوریم و اگر چنانچه همین دولت هم باقی بماند، بتوانیم برنامه‌ها را هماهنگ کنیم و دنبال آن خطوط اصلی پیش برویم.»(2)
1
آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، پس از شرکت در جلسه شورای عالی دفاع درباره پیشنهاد اخیر "حبیب شطی"، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی که در دیدار 3 روز پیش میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه ایران، مطرح شده بود، مطالبی بیان کرد.(3)وی بیرون‌رفتن نیروهای عراقی از خاک ایران، شناسایی متجاوز و پرداخت غرامت را ازجمله شرط‌های اصلی ایران برای صلح با عراق اعلام کرد. به نوشته روزنامه کیهان، حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگویی با خبرنگاران درباره رد یا قبول مذاکره با عراق اظهار کرد: ما به‌هیچ‌وجه حاضر نیستیم پیش از بیرون‌رفتن نیروهای دشمن از خاکمان مذاکره‌ای بکنیم. وی گفت: صدام هنوز از مذاکره درباره شط‌العرب (اروندرود) صحبت می‌کند و قصد دارد قبل از خروج از سرزمین‌های ما اطمینان‌هایی پیدا کند، اما ما به‌هیچ‌وجه حاضر به مذاکره درباره شط‌العرب (اروندرود) نیستیم و قرارداد سال 1975 برای ما معتبر است که باید اجرا بشود. وی اضافه کرد:
صدام برای اینکه از بن‌بستی که خود درست کرده است بیرون بیاید، دنبال بهانه است و می‌خواهد از ما قول مذاکره و چیزی شبیه به آن را بگیرد. شورای عالی دفاع افزود: در پیشنهادهای حبیب شطی از نظر من مطلب تازه‌ای دیده نمی‌شد و تنها مقداری تعبیرها و کیفیت برخورد تغییر کرده بود. تاکنون نیز این پیشنهاد به‌طور رسمی به ما اعلام نشده است، اما اگر صدام با این پیشنهاد موافق باشد، باید بیرون برود و ما جلو آنها را نمی‌گیریم. آنها جنگ را ادامه می‌دهند، ما که جنگ نداریم، تنها دفاع می‌کنیم.
رئیس مجلس شورای اسلامی درباره طرح پیشنهادی حبیب شطی گفت: قرار شد آقای موسوی، وزیر امور خارجه، متن کامل مطلب آقای حبیب شطی را به‌طور رسمی به شورای عالی دفاع گزارش کند تا به آن رسیدگی شود، اما در جلسه شب گذشته، فقط گزارش‌های آقای موسوی که به‌تازگی از خارج بازگشته‌اند، مطرح شد و پیشنهاد حبیب شطی به‌طور رسمی عنوان نشد، زیرا در دستور جلسه قرار نگرفته بود و تنها آقای موسوی خلاصه‌ای از پیشنهادهای ایشان را مطرح کرد. رئیس مجلس شورای اسلامی درباره بخشی از طرح حبیب شطی درمورد آتش‌بس و خروج نیروهای عراقی به‌طور هم‌زمان گفت: من شخصاً نمی‌توانم دراینباره نظر بدهم، این موضوع مربوط به شورای عالی دفاع است و این شورا باید تصمیم بگیرد و نظر امام هم که فرمانده کل قوا هستند، باید جلب شود و اگر قرار شد قراردادی هم منعقد شود، مجلس باید تصویب کند. وی همچنین تأکید کرد ما حرفمان تغییر نکرده است و حرف ما بیرون‌رفتن متجاوز، پیداکردن متجاوز و محاکمه آن، گرفتن خسارت و همچنین اجرای قرارداد 1975 الجزایر است.(1)
1
طه یاسین رمضان، معاون نخست‌وزیر و مرد شماره دو عراق، امروز در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه بدون اشاره به تجاوز کشورش به خاک ایران در سال 1359، درحالی اعلام کرد عراق آماده است تا به جنگ با ایران پایان دهد که رهبران ایران را ناهماهنگ و فاقد شرایط لازم برای مذاکره توصیف کرد. گزارش خبرگزاری فرانسه دراینباره بدین شرح است:
«دولت عراق مایل است تا مذاکرات خود را دراینزمینه و به‌منظور دستیابی به یک توافق منطقی و درست برای هر دو کشور، با ایران آغاز کند، ولی صلح تنها با کشوری که رهبری آن هماهنگ و متحد است، امکان‌پذیر است و ایران درحال‌حاضر دارای چنین خصوصیتی نیست.
1) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، ص22، تهران - خبرگزاری پارس، 18/7/1360.
فرمانده ارتش خلق عراق در ادامه سخنانش بار دیگر ایران را متهم به "ادامه جنگ با عراق" کرد و افزود: "دولت عراق چشمداشتی به سرزمین‌های همسایه خود (ایران) نداشته و تنها برای دفاع از سرزمین و تمامیت ارضی خود به مبارزه ادامه می‌دهد." وی سپس اظهار داشت: "درحال‌حاضر شرایط مناسبی برای شروع مذاکرات دوجانبه عراق و ایران وجود ندارد، هرچند این مذاکرات ممکن است مستقیماً صورت گیرد و یا از حضور یک میانجی بین‌المللی برخوردار باشد."
معاون نخست‌وزیر عراق در قسمتی دیگر از سخنان خود ضمن اشاره به شکست کلیه اقدامات هیئت‌های حسن‌نیت و سازمان ملل متحد برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق و نقش ابرقدرت‌ها دراینزمینه از آغاز درگیری بین دو کشور اظهار داشت: "کاملاً روشن است که ابرقدرت‌ها به‌دلیل حفظ منافع خود در منطقه مایل به حل اختلافات بین دو کشور نبوده و جای بسی تعجب است که کشورهای به‌اصطلاح "بی‌طرف" در راه پایان‌دادن به این درگیری که در منطقه‌ای بسیار حساس از جهان و بین دو کشور مهم روی می‌دهد، اقدامی به عمل نمی‌آورند." یاسین رمضان سپس افزود: "مع‌هذا برای عراق که در نظر دارد در سال 1982 ریاست کشورهای غیرمتعهد را برعهده گیرد، خوش‌خدمتی به ابرقدرت‌ها ارزشی نداشته، هرچند که باید قبول کرد پیروی از یک سیاست استقلال‌طلبانه، "بسیار گران" تمام خواهد شد."
وی سپس دررابطه‌با مرگ انور سادات، رئیس‌جمهور مصر، اظهار داشت: "اقدام افسران جوان مصری به‌خوبی نمایانگر اصالت ملت این کشور بوده و آنان که در نظر دارند مطیع یک سیاست کاپیتولاسیون و تحقیرآمیز باشند، باید از آنچه در مصر می‌گذرد درس عبرت گیرند." رهبر حزب بعث و مرد شماره دو عراق همچنین دررابطه‌با دیدار آینده فرانسوا میتران، رئیس‌جمهور فرانسه، از فلسطین اشغالی اظهار داشت: "دیدار فرانسوا میتران از این کشور به خود وی مربوط می‌شود؛ هرچند که من به‌عنوان یک "فرد عرب" امیدوارم این دیدار که نه به فرانسه و نه به کشورهای عرب کمکی نخواهد کرد، صورت نگیرد." وی همچنین افزود: "فرانسه و عراق امروز مسئولیت حفظ و تحکیم هرچه بیشتر روابط خود را در تمام زمینه‌ها برعهده دارند و ارزش "ویژگی نمونه" این همکاری در روابط فرانسه و به‌طورکلی اروپای غربی با جهان عرب تأثیر بسزایی دارد." وی در پایان این گفت‌وگو، ضمن اشاره مجدد به حسن روابط بین فرانسه و عراق، دیدار اخیر "میشل ژوبر"، وزیر بازرگانی خارجی فرانسه، را که در جریان برگزاری نمایشگاه بین‌المللی بغداد از این کشور بازدید کرده بود، بسیار بااهمیت تلقی کرد.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، صص 3 - 2، بغداد - فرانس پرس 17/7/1360.
1
"فرد هالیدی"، محقق امریکایی در امور خاورمیانه، در مقاله‌ای از تغییر سیاست شوروی در فروش تسلیحات به کشور عراق خبر داد. بررسی این تحول در سیاست خارجی شوروی و علل این رویکرد جدید و تأثیر این سیاست در منطقه خاورمیانه موضوع مقاله هالیدی در مجله نیشن است که رادیو امریکا بخش‌هایی از آن را به این شرح نقل کرده است:
«خبر دگرگونی در سیاست مسکو در جریان سفر یک هیئت تجارتی شوروی به عراق در ماه آوریل گذشته انتشار یافت و با دیدار یک مقام بلندپایه عراقی از مسکو در ماه ژوئن تأیید شد. بااینکه تا حال هیچ‌گونه محموله نظامی ازسوی شوروی به عراق ارسال نشده است، اما این تغییر در سیاست مسکو نشانه تمایل مجدد شوروی به همکاری با عراق می‌باشد. عراق نیز به‌نوبه‌خود موضع خویش را در قبال افغانستان تغییر داده است. مسئله‌ای که بغداد در گذشته بر سر آن به مخالفت با شوروی برخاسته بود، پیام تبریک 27 آوریل پرزیدنت صدام حسین به ببرک کارمل به مناسبت سومین سالگرد انقلاب کشور [افغانستان] بود که به‌طور آشکاری صمیمانه بود. هالیدی برای تغییر سیاست اتحاد شوروی در قبال عراق به سه دلیل عمده اشاره می‌کند: نخست آنکه، مسکو ایجاد روابط سازنده با تهران را امکان‌پذیر تشخیص نداده است. شوروی از وقایع داخلی ایران انتقاد نکرده و از سقوط بنی‌صدر که در نظر بسیاری طرف‌دار غرب شناخته می‌شود، استقبال کرده است.
... هالیدی عامل دومی را که در تغییر سیاست شوروی درباره عراق اثر داشته، نزدیکی جسته‌وگریخته غرب با عراق توصیف کرده و می‌نویسد: متحدان کشورهای غربی مانند عربستان سعودی و اردن به عراق کمک می‌کنند. سعودی‌ها تابه‌حال قریب به 15 میلیارد دلار کمک مالی دراختیار عراق گذاشته‌اند؛ رقمی که تقریباً با درآمد نفتی یک سال عراق برابری می‌کند. ایالات متحده هیچ‌گونه روابط دیپلماتیک با بغداد ندارد، اما سرپرستی دفتر حافظ منافع امریکا را شخصی به نام "ویلیام ایلدرسن" عهده دارد که به‌گفته یک متخصص پرسابقه در امور خاورمیانه، وی بهترین متخصص امور اعراب در وزارت امور خارجه امریکاست. به گفته هالیدی، درواقع نزدیکی با عراق به‌صورت یک اولویت عمده در سیاست خاورمیانه‌ای امریکا درآمده و این موضوع سبب بروز نگرانی‌هایی در کرملین شده که مسکو در پایه‌گذاری روابط خود با رژیم بعث عراق سرمایه‌گذاری کلان سیاسی کرده است.
هالیدی معتقد است که سومین دلیل عمده برای نگرانی شوروی نسبت به تحولات منطقه خلیج‌فارس این است که جنگ جاری میان ایران و عراق، برای امریکا یک فرصت را فراهم ساخته که موقعیت خود را در آن منطقه از جهان مجدداً تثبیت نماید. اتحاد جماهیر شوروی حاضر نیست به‌راحتی به عراق اجازه دهد، به جرگه کشورهای غرب ملحق شود.»(1)
1) همان، صص 2 و 1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 17/7/1360.
1
حملات هوایی و توپخانه‌ای عراق به شهرهای مختلف کشور امروز نیز خسارت‌های جانی و مالی به بار آورد. در مقابل اقدامات ارتش عراق، توپخانه ارتش ایران مواضع نیروهای عراق را در منطقه عمومی میمک گلوله‌باران کردند.
ساعت 12:15 امروز، 7 فروند هواپیمای عراقی به‌طور هم‌زمان به آسمان شهر ایلام تجاوز کردند. 3 فروند از هواپیماها با اجرای مانور، پدافند هوایی را به خود مشغول کردند و 4 فروند دیگر، بخش شرقی شهر را با راکت هدف قرار دادند. در این حمله هوایی 5 نفر شهید، 60 نفر زخمی و 5 خانه ویران شد.(1)
همچنین در ساعت 11:40، هواپیماهای عراقی که قصد بمباران آبادان را داشتند، با انبوه آتش پدافند هوایی نیروهای خودی روبهرو شده و متواری شدند و بمبهای خود را بدون هدف و از ارتفاع زیاد رها کردند که بمب‌ها در غرب و جنوب اروند در مواضع نیروهای عراقی فرود آمد.(2)
همچنین، نیروهای عراقی از ساعت 22 تا 23:30 - که معمولاً مردم در منازل به سر می‌برند - 6 گلوله توپ به شهر دزفول شلیک کردند که براثر آن چندین منزل مسکونی آسیب دید و یک خودرو نیز در آتش سوخت. در این گلوله‌باران یک نفر شهید و 2 تن زخمی شدند.(3)
نیروهای نظامی عراق به‌دنبال گلوله‌باران شهر آبادان در روز گذشته، امروز نیز این شهر را گلوله‌باران کردند. در این حمله، 3 خانه در ایستگاه12 احمدآباد تخریب و 2 خانه نیز دچار آتش‌سوزی شد که نیروهای آتش‌نشانی موفق شدند آتش را خاموش کنند.(4)
در مقابل تحرکات ارتش عراق در جبهه‌های جنگ، امروز توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز مواضع استقرار دشمن را در جاده قاطرسوخته میمک، گلوله‌باران کرد. در این اقدام که با هدایت آتش دقیق دیده‌بان‌های سپاه انجام شد، 40 سنگر نیروهای دشمن، چند خودرو سبک و سنگین و 3 قبضه توپ ضدهوایی عراقی‌ها منهدم شد و حدود 50 نفر از نیروهای عراقی نیز کشته شدند.(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 665 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360 ص3؛ و- سند شماره 021809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبهای)، اطلاعات عملیات مرکز، شماره 6، 21/7/1360، ص13؛ و- سند شماره 005304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری ایلام به وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران، 26/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 071169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 18/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3، ایلام و کرمانشاه.
2) سند شماره 021809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبهای)، لشکر92، شماره 205، 19/7/1360، ص7؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه 665 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
3) سند شماره 427361 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005260 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول، 19/7/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص29، تهران - خبرگزاری پارس، 18/7/1360؛ و- همان، ص26، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 20/7/1360، ص2.
4) سند شماره 427354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 20/7/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد سپاه پاسداران منطقه7، شماره 1، 24/7/1360، صص 4 - 3؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص18؛ و- سند شماره 71188 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز در مناطق شمال‌غرب ایران، درگیری میان نیروهای خودی و گروههای مسلح شورشی در شهرهای بانه، تکاب، اورامان و مهاباد ادامه یافت. در مهم‌ترین درگیری‌ها انبار مهمات و آماد حزب رزگاری به تصرف نیروهای خودی درآمد.
برخورد گلوله توپ به پاسگاه خودی در منطقه بانه و انفجار مین در حوالی تکاب در سر راه نیروهای خودی یک شهید و 5 زخمی به همراه داشت. در شهر بانه، پایگاه قایبرد هدف گلولههای توپ گروههای مسلح غیرقانونی قرار گرفت که درنتیجه آن یک سرباز شهید و یک نفر زخمی شد و یک خودرو زیل نیز منهدم گردید.(1)در منطقه تکاب، یک خودرو سپاه هنگام عزیمت از پاسگاه قلعه وردامی به تکاب، به مینی که افراد مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد و با انفجار مین، 4 نفر از افراد سپاه زخمی شدند.(2)
درپی عملیات نیروهای خودی در منطقه اورامان و آزادسازی این منطقه، یکی از افراد حزب رزگاری، نیروهای سپاه را از وجود یک زاغه مهمات و ادوات متعلق به این حزب آگاه کرد که با مراجعه نیروهای خودی به این منطقه، وسایل و اقلامی به دست آمد، ازجمله: 112 قبضه تفنگ و مسلسل، یک قبضه خمپاره‌انداز81 میلی‌متری، یک قبضه آر.پی.جی7 و 80 گلوله مربوط به آن، 2 دستگاه بی‌سیم، انواع گلولههای سلاح‌های سبک و سنگین به میزان 40 بار قاطر، 2 دستگاه مولد برق، 10 صندوق حاوی انواع دارو و پرونده‌های نیروهای وابسته به این حزب.(3)
در عملیات کمین نیروهای خودی در منطقه گوگ‌تپه در شمال مهاباد، 4 نفر از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته شدند و یک تن همراه با یک قبضه سلاح ژ3 و تجهیزات انفرادی دستگیر شد.(4)
فرماندار سقز گزارش داد: به‌دنبال آزادسازی و پاک‌سازی شهر بوکان از عناصر ضدانقلاب، راه سقز به بوکان کاملاً باز است و عبورومرور وسایل‌نقلیه به‌طور عادی انجام می‌شود.(5)
2
درپی مذاکرات میان سران حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، نماینده حزب دمکرات کردستان ایران از روند رو به پیشرفت پیوستن این حزب به شورای ملی مقاومت خبر داد. خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: نماینده حزب دمکرات کردستان ایران در اروپا امروز گفت: مذاکره برای برقراری اتحاد بین حزب دمکرات کردستان و شورای ملی مقاومت که بنی‌صدر و رجوی به‌دنبال ایجاد آن هستند، در جریان است و به‌خوبی پیش می‌رود. هدی افزود: عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات نیز در چهاردهم مهرماه در یک برنامه رادیویی در رادیو کردستان، حمایت خود را از دولت موقت مسعود رجوی در مبارزه برای برقراری دمکراسی در ایران و خودمختاری کردستان اعلام کرده است. نماینده حزب دمکرات یادآور شد که تماس‌هایی نیز بین سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و رهبران حزب دمکرات در ایران انجام شده که نتایج رسمی آن تا چند روز دیگر اعلام خواهد شد.(6)
1) سند شماره 294000 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 19/7/1360، ص2؛ و- سند شماره 71192 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 20/7/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 071180 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه و اعزام نیروی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص2، اطلاعیه جنگی سپاه پاسداران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص29، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، ص24، سنندج - خبرگزاری پارس براساس اطلاعیه سپاه پاسداران مریوان؛ و- سند شماره 071190 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 20/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 20/7/1360، ص3، کرمانشاه، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران کردستان.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 204، 18/7/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس.
5) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، ص7، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 18/7/1360.
گزارشگر رادیو امریکا نیز روند پیوستن حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت را درحال پیشروی همراه با موفقیت توصیف کرد و گفت: گزارش شده است که مذاکرات میان عشایر کرد مخالف رژیم [آیت‌الله] خمینی و گروه ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور مخلوع رژیم و مسعود رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق، با موفقیت به پیش می‌رود.(1)
1
به گزارش منابع اطلاعاتی، 2 فروند کشتی عراقی با پرچم کویت، اقدام به حمل سوخت از عربستان به کویت کرده است و محموله‌های نفتی از آنجا بهوسیله کامیون نفتکش از راه زمینی به داخل عراق حمل می‌شود.(2)
2
امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای نیشابور، هشتپر و بوشهر 4 عملیات تروریستی انجام دادند. که طی آن 4 تن مجروح شدند و به چند خودرو و ساختمان خسارتهایی وارد آمد. در جریان این عملیات‌ها، 2 نفر از افراد سازمان نیز دستگیر شدند.
امروز در شهر نیشابور، یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سمت مدیر دبیرستان "خیام" - که عازم محل کار خود بود - 4 گلوله شلیک کرد که یکی از گلوله‌ها به گردن وی اصابت کرد و موجب زخمی‌شدن وی شد.(3)
در همین شهر، یک بمب دست‌ساز که نیروهای این سازمان در نزدیکی منزل یکی از نیروهای سپاه جاسازی کرده بودند، منفجر شد که به یک خودرو و خانه فرد پاسدار آسیب رساند. این واقعه تلفات جانی نداشت.(4)
در هشتپر نیز نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به خودرو گشت سپاه تیراندازی کردند که به زخمی‌شدن 2 نفر از سرنشینان خودرو انجامید و درنهایت 2 نفر از مهاجمان دستگیر شدند.(5)
همچنین در بوشهر 2 نفر از افراد این سازمان، که سوار بر موتورسیکلت بودند، نارنجکی به ساختمان بنیاد مسکن این شهر پرتاب کردند که موجب زخمی‌شدن یک نفر شد و خسارت جزئی نیز به ساختمان وارد آورد.(6)
3
مقابله مشترک نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پلیس فرانسه با تظاهرات دانشجویان مسلمان در پاریس و حمایت دانشجویان بعثی عراقی از دانشجویان وابسته به این سازمان در لندن موضوع دو خبر زیر است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص16، رادیو امریکا، 19/7/1360.
2) سند شماره 5253 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبهای)، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، شماره 291، 18/7/1360، ص2.
3) روزنامه کیهان، 22/7/1360، ص3، مشهد، به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد؛ و- روزنامه کیهان،21 /7/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 071184 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به فرماندهی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 205، 19/7/1360، ص33، مشهد - خبرگزاری پارس.
5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص4، هشتپر طوالش.
6) سند شماره 071185 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 (شیراز) به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 205، 19/7/1360، ص33، بوشهر- خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص3، بوشهر- خبرگزاری پارس.
تظاهرات امروز دانشجویان مسلمان در محوطه کوی دانشگاه پاریس (سیته) که به حمایت از جمهوری اسلامی ایران برگزار شده بود، با واکنش خشونت‌آمیز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و طرف‌داران حزب بعث عراق مواجه شد. این افراد با چوب و چماق به دانشجویان ایرانی حمله و 2 تن از آنان را زخمی کردند. پلیس هم طبق معمول در هواداری از افراد وابسته به گروههای مخالف جمهوری اسلامی وارد عمل شد و 2 نفر از دانشجویان مسلمان را دستگیر کرد.(1)
خبرگزاری پارس در نشریه محرمانه خود از همدستی دانشجویان بعثی عراقی با دانشجویان طرف‌دار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در لندن خبر داد. به گزارش این خبرگزاری: عده‌ای از افراد بعثی در پوشش دانشجویان هوادار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نقاط مختلف شهر لندن اعلامیه‌های این سازمان را پخش می‌کنند. به گفته شاهدان، تعداد این افراد 20 تا 30 نفر بوده است که ظاهر خود را نیز به‌صورت مسلمانان آراسته بودند.(2)
1
درپی تظاهرات ضدامریکایی و ضدصهیونیستی زائران ایرانی خانه خدا در عربستان، "ملک خالد"، شاه عربستان، باتوجه‌به اطلاعات نادرستی که دراختیار وی قرار گرفته بود، با ارسال پیامی به امام خمینی به این موضوع اعتراض کرد.(3)نامه اعتراض‌آمیز شاه عربستان، پاسخ امام خمینی و واکنش وزارت خارجه ایران را درپی داشت.
امام خمینی در نامهای به ملک خالد مطالبی را یادآور شد که مهم‌ترین محورهای آن چنین است: کوتاهی سران کشورهای اسلامی در استفاده از ذخایر خدادادی این کشورها برای تحکیم و ارتقای جایگاه مسلمانان در جهان؛ رابطه دین و سیاست؛ اعتراض به برخورد خشن پلیس عربستان با زائران ایرانی؛ یادآوری احتمال ارسال گزارش غیرواقع درباره حوادث مختلف به ملک خالد؛ اشاره به مناسبات سوء دولت امریکا و عربستان و ضرر آن برای کشورهای اسلامی منطقه. در نامه امام خمینی آمده است:
«حضرت ملک خالدبن‌عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، مرقوم شما واصل گردید. آنچه که سفارت جمهوری اسلامی گفته است، صحیح است. اینجانب تمام گرفتاری‌ها و بدبختی‌های مسلمین و دولت‌های کشورهای اسلامی را در اختلاف و نفاق بین آنان می‌دانم. چرا باید دولت‌های اسلامی با داشتن قریب یک میلیارد جمعیت و دردست‌داشتن ذخیره‌های زیرزمینی، خصوصاً موج‌های نفت - که رگ حیات ابرقدرت‌هاست - و برخورداری از تعلیمات حیات‌بخش
1) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص2، واحد مرکزی خبر از پاریس؛ و- روزنامه اطلاعات، 19/7/1360، ص2، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه از پاریس.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص7، لندن - خبرگزاری پارس، 19/7/1360.
3) نامه خالد، شاه عربستان، حاوی اعتراض وی به برگزاری راه‌پیمایی و شعارهای زوار ایرانی بود که عمال اطلاعاتی عربستان آن را تحریف کرده و دراختیار وی قرار داده بودند. متن کامل این نامه در ضمیمه این گزارش درج شده است.
قرآن کریم و دستورات عبادی سیاسی پیامبر اسلام - صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم - که مسلمانان را به اعتصام به "حبل‌الله" دعوت و از تفرقه و اختلاف تحذیر می‌فرماید(1)و با داشتن ملأ(2)* و ملجأیی چون حرمین شریفین، که در عهد رسول‌الله - صلوات الله علیه - مرکز عبادت و سیاست اسلامی بوده و پس از رحمت آن بزرگوار مدت‌ها نیز چنین بوده است - و طرح فتوحات و سیاسات از آن دو مرکز بزرگ سیاسی - عبادی ریخته می‌شده است، اکنون به‌واسطه کج‌فهمی‌ها و غرض‌ورزی‌ها و تبلیغات وسیع ابرقدرت‌ها کار را به آنجا بکشانند که دخالت در امور سیاسی و اجتماعی، که مورد احتیاج مبرم و از اهم امور مسلمین است، در حرمین شریفین جرم شناخته شود و پلیس سعودی در داخل مسجدالحرام و در جایی‌که به‌حکم خدا و به‌نص قرآن مجید برای همه‌کس حتی منحرفین محل امن است، با چکمه و سلاح به مسلمانان حمله کرده و آنان را مضروب و دستگیر نمایند و به زندان بفرستند. جرم این مسلمان، شعار بر ضدامریکا و اسرائیل؛ این دشمنان خدا و رسول بوده است.
من نمی‌دانم مسائل و جریاناتی که در کشور شما و حرمین شریفین می‌گذرد، به‌طور صحیح به شما گزارش می‌دهند یا همچون شعارهای ایرانیان، که در همه‌جا شعار آنان مشهور است، برای شما تحریف شده و برخلاف واقع گزارش داده‌اند. ... اگر دولت حجاز از این فریضة عبادی - سیاسی، که هر سال در مواقف کریمه حرمین شریفین با حضور میلیونی مسلمانان تشکیل می‌شود، استفاده سیاسی اسلامی می‌نمود، احتیاج به امریکا و هواپیماهای آواکس(3)آن و سایر ابرقدرت‌ها نداشت و مشکلات مسلمانان حل می‌شد.
می‌دانیم که امریکا این هواپیماها را از آن جهت دراختیار عربستان قرار داده است تا به نفع خود و اسرائیل از آنها استفاده نماید. چنانکه دیدیم که آواکسهای امریکایی برای تفرقه بین ایران و سایر مسلمانان عرب گزارشی سرتاسر دروغ داد مبنی‌بر بمباران مراکز نفتی کویت توسط ایران. مع‌الأسف این سهل‌انگاری در عموم دولت‌های کشورهای اسلامی شیوع دارد، تا آنجا که مسلمانان و خصوص دولتمردان آنان را دست خیانتکار و جنایتکار ابرقدرت‌ها از دخالت در سیاست و اهتمام به امر مسلمین برکنار زده است و تا جایی که در مرکز سیاست اسلام، مسلمین به حکم "وعّاظ السلاطین" با دخالت در سیاست، بلکه با شعار علیه دشمنان خونخوار قرآن کریم
1) اشاره است به آیه 103 سوره آل عمران «و اعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا» همگی به ریسمان خدا چنگ بزنید و از تفرقه و پراکندگی بپرهیزید.
2) پناهگاه و محل امن
3) هواپیماهای مجهز به سیستم‌های راداری پیشرفته برای شناسایی تحرکات زمینی و هوایی. امریکا در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، پس از چندین سال هیاهوی تبلیغاتی، زمانی چند فروند از این هواپیماها را به دولت سعودی با قیمت‌های گزاف فروخت که قبلاً تضمین کافی از آن دولت گرفته بود، مبنیبراینکه استفاده از آنها با نظارت امریکا خواهد بود و هیچ‌گاه از این هواپیماها علیه رژیم صهیونیستی استفاده نخواهد شد.
و اسلام عزیز، مجرم شناخته می‌شوند و به حبس و شکنجه کشیده می‌گردند.
آیا شما از این فجایع که در حرمین شریفین، در مأمن الهی و در جوار قبر رسول‌الله - صلوات الله علیه - به بار می‌آید مطلع هستید؟ یا مسائل به‌صورتی غلط و انحرافی برای شما ترسیم می‌گردد، چنانکه از گزارش شعار ایرانیان معلوم می‌شود. ما در ایران به پاخاستیم که به‌امید خداوند قادر متعال مسلمانان جهان را در زیر پرچم توحید و متعهد به احکام مترقی اسلام جمع و دست ابرقدرت‌ها را از ممالک اسلامی کوتاه و مجد مسلمین صدر اسلام را بازگردانیم و سلطه ظالمانه کفار را از بلاد مسلمانان به‌هم پیچیده و آزادی و استقلال را به مسلمین بازگردانیم. و امید آن است که دولت‌های اسلامی و خصوص دولت عربستان سعودی، که در مرکز سیاست اسلامی واقع است، با ما هم‌صدا و همفکر شوند و هریک در کشورهای خود شیرینی حمایت بی‌دریغ ملت‌ها را بچشند و همچون دولت مردمی ایران از این نعمت بزرگ الهی بهره‌مند شوند و به‌حکم قرآن مجید با ملت‌ها و دولت‌های اسلامی به‌رحمت و اخوت و با کفار و غارتگران بین‌المللی به‌شدت و قدرت عمل کنند.(1)
اخیراً به این نکته تأکید می‌کنم که از مکتوب شما ظاهر می‌شود که گزارش‌های دروغ و انحرافی به شما داده می‌شود، چنانکه نوشته‌اید شعارهای زائرین ایرانی موجب نارضایتی و تنفر زائرین بیت‌الله شده است. بهتر بود شما اشخاص امینی را مأمور گزارش‌ها نمایید تا معلوم شود شعار ضداسرائیل و امریکا موجب تنفر نارضایتی زائرین نشده، بلکه برخورد مأمورین دولت سعودی و ضرب و هتک و به‌حبس‌کشیدن مهمانان خدای متعال، به‌جرم شعار علیه اسرائیل و امریکا، موجب تنفر و نارضایتی مسلمانان جهان و خصوص زائران بیت‌الله‌الحرام و حرم معظم رسول‌الله - صلی الله و علیه و آله و سلم - شده است.
از خداوند متعال خواستارم که مسلمانان را از خواب غفلت بیدار و عظمت اسلام را روزافزون فرماید و مسلمانان و خصوص دولتمردان را به آنچه صلاح اسلام و مسلمین است، هدایت فرماید. و السلام علیکم و علی جمیع المسلمین.»(2)
درپی نامه ملک خالد، شاه عربستان، به امام خمینی، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز با انتشار بیانیه‌ای ضمن تکذیب اطلاعات تحریف‌شده‌ای که درباره شعارهای زائران ایرانی به شاه عربستان داده شده است، آن را
1) 29 سوره فتح: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الذّینَ مَعَهُ اشِدَّاءُ عَلَی الکُفَّارِ رُحَماءُ بَینَهُمْ» محمد(ص) فرستاده خداست و یاران و همراهانش بر کافران بسیار قویدل و سخت و با یکدیگر بسیار مشفق و مهربان‌اند.
2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 293 - 290.
توطئه‌آمیز و درجهت شکستن وحدت امت اسلامی اعلام و به این‌گونه تحریفات و گزارش‌های نادرست به‌شدت اعتراض کرد. در بیانیه وزارت خارجه آمده است: متأسفانه توطئه ایادی امریکا و رژیم صهیونیستی و مخالفان وحدت امت اسلامی در قالب گزارش‌های تحریف‌شده و تحریک‌کننده به پادشاه عربستان سعودی باعث شده است که ایشان در نامهای به امام امت و بنیانگذار جمهوری اسلامی به ادای شعارهای شرک‌آمیز "الله‌اکبر الخمینی اکبر" یا "الله واحد الخمینی واحد"، در جریان مراسم حج ازسوی زائران ایرانی اشاره کنند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به شهادت تظاهرات میلیونی امت مسلمان ایران در جریان چند سال مبارزه علیه شاه معدوم و امریکای غارتگر، این گزارش‌های کفرآمیز را به‌شدت تکذیب می‌کند. امت انقلابی ایران به‌خوبی آگاه است که اسلام و قرآن خود سزای ادای این‌گونه شعارها و جسارت‌ها را معین کرده است. ما ضمن محکوم‌کردن حیله و توطئه امریکا و رژیم صهیونیستی و ایادی آنها، برای جداکردن سران کشورهای اسلامی از امت و تجزیه دین از سیاست در دنیای اسلام، آرزو می‌کنیم که روزبه‌روز به وحدت و انسجام صفوف مسلمین در سراسر جهان افزوده شود.(1)
1
امام خمینی در واکنش به ادعای مقامات کویتی مبنی‌بر دخالت ایران در بمباران تأسیسات نفتی این کشور، امروز طی پیام‌های جداگانه‌ای که برای سران کشورهای سوریه، یمن جنوبی، امارات متحده عربی و مالدیو ارسال کردند، این اقدام را توطئه امریکا برای نابودکردن جمهوری اسلامی دانستند. در بخشی از این پیام‌ها ضمن تبریک عید قربان آمده است: «امریکای جنایتکار برای نابودی جمهوری اسلامی ایران به هر توطئه و نیرنگی دست می‌زند، تا جایی که مخازن نفتی کشور کویت را بهوسیله رژیم عراق و با کمک حکومت‌های مرتجع منطقه مورد هجوم قرار داده و ما را مسئول این جنایت عظیم معرفی می‌نماید. ملت مسلمان ما از کشورهای مترقی و اسلامی انتظار دارد از جمهوری اسلامی ایران حمایت نمایند تا بهتر بتوانیم بدون وابستگی به شرق و غرب به راه افتخارآمیزمان ادامه دهیم.»(2)
2
محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران، در گفت‌وگویی مطبوعاتی درباره برنامه‌های آینده سپاه، ارتباط بسیج و سپاه، ارتباط با روحانیت و اساسنامة درحال بررسی سپاه در مجلس شورای اسلامی، مطالبی بیان کرد. فرمانده سپاه پاسداران درباره مردمی‌کردن واحد بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: «در نظر داریم راه بسیج تقویت شده و گسترش پیدا کند و نیروهای بیشتری را برای پیاده‌کردن این برنامه بگماریم. در بعضی از مسئولیت‌ها هم ممکن است تغییراتی داده شود." وی افزود: "ارتباط سپاه با روحانیت یکی از مسائل اصولی است که در
دستور کار قرار داده‌ایم که به‌صورت حساب‌شده و اصیل، سپاه را آنچنان با روحانیت مرتبط سازیم تا در آینده نیز هیچ انحرافی در سپاه به وجود نیاید و همیشه و درهرحال سپاه به‌عنوان یک بازوی پرقدرت روحانیت اصیل انقلابی در صحنه سیاست جامعه اسلامی حضور داشته باشد و برنامه‌هایی هم برای این کار شروع شده است که انشاءالله برای اینکه مردم در جریان باشند و حاضر و ناظر دراین‌ارتباط باشند، بعداً ممکن است اعلام بکنیم.» وی اضافه کرد: «مسئله بعدی، اساسنامه سپاه است که برای تصویب به مجلس شورای اسلامی رفته و تلاش بر این است همان‌طور که نظر امام و امت است و همان‌طور که تاکنون در عمل انجام داده‌ایم، حدود و ثغورش را مشخص کنیم و مجلس شورای اسلامی هم تصویب کند.»(1)
1
وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه درباره وضعیت کنونی اقتصاد کشور، سیاست غرب در قبال کاهش قدرت سازمان اوپک و اقتصاد متکی به نفت مطالبی اظهار کرد. به گزارش روزنامه کیهان، در ادامه کار هم‌اندیشی ستادهای بسیج اقتصادی کشور، دکتر محمدتقی بانکی گفت: ما اقتصادی وابسته به نفت داریم و این یک واقعیت دردآور است که باوجود گذشت سه سال از انقلاب، این وابستگی وجود دارد. وی افزود: وقتی سخن از اقتصاد می‌شود، بلافاصله موضوع تولید و درآمدهای ملی مطرح می‌شود. مهم‌ترین درآمد ما درآمد نفت است و این نه به‌عنوان درآمد ملی، بلکه درآمد حاصل از فروش ثروت ملی است. دکتر بانکی سپس به ذکر ارقام تولید نفت پرداخت و گفت: به‌طورکلی نیاز جهان به نفت کاهش یافته است. برآورد می‌شود که در سال 1981، تولید نفت جهان 49 میلیون بشکه در روز باشد و از این میزان، 5/24 میلیون بشکه مربوط به تولید اوپک می‌باشد و این درحالی است که 10 میلیون بشکه از نفت اوپک را پادشاهی عربستان تولید می‌کند و این رژیم به‌دلیل فشار امپریالیست‌ها، قصد دارد این تولید را به 3/10 میلیون بشکه افزایش دهد. بنابراین، مشاهده می‌کنید که غرب سعی دارد با کاهش تولید نفت سایر کشورهای عضو اوپک و افزایش تولید نفت عربستان، انواع فشارها را به کشورهای مترقی اوپک وارد کند. سیاست اقتصادی ما را امریکا تدوین و دیکته می‌کرده و سازمان برنامة ما اجراکنندة آن سیاست‌ها بوده است. برای مثال، مجتمع مس سرچشمه کرمان به خواست امریکا و برای ازپادرآوردن سالوادور آلنده (رئیس‌جمهور شیلی)، که اتکایش بر فروش مس این کشور بود، تأسیس شد و پس از اجرای توطئه علیه وی، امریکا از ادامه همکاری با ایران در این مجتمع در زمان گذشته خودداری کرد. دکتر بانکی افزود: رشد عمومی مردم و حضورشان در صحنه، ما را امیدوار کرده است و باوجوداینکه تولید پایین است، ما بحران نداریم. یکی از دلایل پایداری ما در مقابل مشکلات اقتصادی، اجرای سیاست‌های ستاد بسیج اقتصادی است.(2)
1
رادیو کلن در مقاله‌ای با بیان ادعای مقامات کویتی مبنی‌بر حمله هواپیماهای ایرانی به تأسیسات نفتی کویت،(1)موقعیت ویژه کویت را به‌عنوان یکی از کشورهای تأمین‌کننده نفت برای دنیای غرب، یادآوری کرده است. نویسنده در این مقاله کوشیده است گفتوگوهای مقدماتی و بی‌سرانجام کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس را درباره همکاری‌های نظامی، به‌عنوان یک اتحادیه نظامی منطقه‌ای کارا و مؤثر به رخ مقامات ایرانی بکشد. مقاله با خبر حمله هواپیماهای کشور ناشناسی، که بعداً ایران جانشین واژه ناشناس می‌شود، شروع شده و با این تهدید تلویحی که ایران نباید با آتش بازی کند، خاتمه می‌یابد. در این مقاله آمده است:
«هفته گذشته مخازن نفتی کویت ازطرف هواپیماهای ناشناس مورد حمله و بمباران قرار گرفت و درنتیجه آتش‌سوزی وسیعی [رخ داد] و زیان فراوانی به بار آمد. دولت کویت، ایران را مسئول حمله به مخازن نفتی خود تلقی کرد و به‌عنوان اعتراض به این امر، سفیر خود را از تهران فراخواند. همچنین از این عمل به سازمان ملل متحد شکایت نموده و دولت ایران در جواب اعتراض کویت از موضوع اظهار بی‌اطلاعی کرد و مدعی شد که هواپیماهای دیگری غیر از هواپیماهای نیروی هوایی به این عمل مبادرت ورزیده‌اند. درواقع این اولین‌بار نیست که کشور کویت مورد حمله هوایی قرار می‌گیرد. از بدو شروع جنگ میان عراق و ایران، تاکنون 4 بار خاک کویت مورد هجوم هواپیماهای ناشناس قرار گرفته و بمباران شده است و هربار دولت کویت نیروی هوایی ایران را مسئول حملات هوایی دانسته و دولت ایران نیز هربار اعلام کرده است که نیروی هوایی آن کشور در بمباران خاک کویت دخالتی نداشته است.
کشور کویت اگرچه ازنظر وسعت خاک و تعداد جمعیت کوچک است و ارتش بزرگی هم ندارد که بتواند در مقابل مهاجمین، دفاع پرقدرتی نماید، ولی چون دارای ذخایر عظیم نفتی و موقعیت سوق‌الجیشی خاصی است، ازطرف دول بزرگ مورد پشتیبانی و مساعدت قرار می‌گیرد. کویت یکی از صادرکنندگان بزرگ نفت است. صادرات نفت آن کشور برای ممالک صنعتی دارای اهمیت فراوانی است، به‌خصوص بعد از جنگ ایران و عراق که صادرات نفت دو کشور اخیر به‌نحو چشمگیری کاهش یافته و صادرات نفت کویت بی‌تحقیق برای غرب دارای اهمیت شده است. درست است که عربستان سعودی قسمت عمده کمبود نفت حاصل از کاهش صادرات ایران و عراق را تأمین نموده، ولی افزایش صادرات و استخراج نفت عربستان نیز حدی دارد. به‌علاوه، موضوع امنیت منطقه در بین است، درصورت بروز ناامنی و
1) تأسیسات نفتی "العیش" در 50 کیلومتری شمال کویت، در تاریخ 9/7/1360 بهوسیله هواپیماهای ناشناس بمباران شد. مقامات کویتی این اقدام را به جمهوری اسلامی ایران نسبت دادند که این امر با واکنش شدید مقامات ایرانی روبهرو شد.
اغتشاش، تمام حوزه نفتی در معرض خطر جدی قرار خواهد گرفت. به همین مناسبت، کشورهای نفتی حوزه خلیج‌فارس پس از حمله شوروی به افغانستان و اشغال آن کشور ازطرف قوای سرخ و همچنین بعد از شروع جنگ ایران و عراق، به‌منظور تقویت نیروی دفاعی خود و پیشگیری از هر نوع حمله احتمالی، در گردهمایی‌های متعدد و مذاکرات محرمانه موفق شدند به توافقی دست یابند که به‌موجب آن هنگامی که یکی از کشورهای مزبور در مخاطره قرار گیرد، سایرین به کمک وی خواهند شتافت. این توافق مورد تأیید و پشتیبانی ممالک غربی به‌خصوص امریکا نیز قرار گرفته است. هفته گذشته بعد از حمله هوایی به مخازن نفتی کویت، مقامات رسمی امریکا اعلام کردند که هواپیماهای آواکس، یعنی رادارهای پرنده آن کشور که در عربستان سعودی مستقر هستند، هواپیماهای مهاجم را کشف نموده و هویت آنها را تشخیص داده‌اند و اضافه نمودند که عربستان سعودی با داشتن هواپیماهای مدرن از نوع اف.بی.اس - که مجهز به موشک‌های هوابه‌هوا می‌باشند - درصورت تمایل، به‌آسانی می‌توانستند هواپیماهای مهاجم را هدف قرار داده و سرنگون سازند. اظهار این مطلب که هشدار قاطعی است به مهاجم، بدین معنی است که کشور کویت تنها نیست و ممالک دوست و هم‌پیمان قادرند در هنگام ضرورت از او دفاع و پشتیبانی کنند. این هشدار موجب خواهد شد، پس از این، دستوردهندگان به هواپیماهای ناشناس و خلبانان آنها در رویه خود تجدید نظر نموده و بدون تعمق و تدبر به اقدامی دست نزنند که عواقب وخیم در بر داشته باشد و به‌اصطلاح با آتش، بازی نکنند.»(1)
ضمیمه گزارش59: متن نامه پادشاه عربستان به امام خمینی
متن کامل نامه پادشاه عربستان به امام خمینی به این شرح است:
«حضرت آیت‌الله امام خمینی، سفارت جمهوری اسلامی ایران در جده اظهار داشته بود که جناب‌عالی دستوراتی به زائران ایرانی بیت‌الله الحرام صادر فرمودید و آنان را ملزم به بذل کوشش جهت تحقق همبستگی بین مسلمانان و پرهیز از دست‌زدن به کارهای تفرقه‌انگیز و همچنین اقتدا به ائمه جمعه و جماعت در حین به‌جاآوردن نماز در مساجد و پیروی از حکم ثبوت رؤیت هلال ماه ذی‌حجه عربستان سعودی، ولو اینکه رؤیت هلال در ایران به ثبوت نرسیده است، نموده‌اید. خوشوقتم که سپاسگزاری و قدردانی خود را از جناب‌عالی به‌خاطر این احساسات و این توجهات نیک ابراز دارم، لیکن متأسفانه برخی از زائران ایرانی خانه خدا به تحریک ازسوی مدیران خود به رهنمودهای شما عمل ننموده و دست به اعمالی به نام شما زدند که علاوه‌براینکه با هدف جناب‌عالی منافات دارد، مغایر با هدف‌های حج و قداست اماکن متبرکه بوده است. این اعمال به‌عنوان مثال، بدین شرح است:
برخی از زائران ایرانی پشت حجر اسماعیل تجمع کرده که یکی از بزرگانشان با صدای بلند بین طائفین و کعبه مشرفه شروع به دادن شعار نموده است.
گروه زیادی از زائران ایرانی دست به یک راه‌پیمایی در گرداگرد مطاف زده و درحالیکه همان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، صص 6 - 5 ضمیمه، رادیو کلن، 18/7/1360.
شعارهای سابق را تکرار می‌کردند دست تکان داده و به حجرالاسود نزدیک می‌شده و شعار "الله‌اکبر، خمینی اکبر"؛ "الله واحد، خمینی واحد"؛ سرمی‌دادند. این رفتار و رفتارهای مشابه دیگر باعث نارضایتی و تنفر زائران بیت‌الله الحرام گردیده و بدون‌شک این عمل به اعتبار و منزلت ایران لطمه وارد می‌آورد. حکومت عربستان سعودی با زائران ایرانی با تعقل و ملایمت برخورد نموده است و دلیل حسن‌نیت حکومت عربستان سعودی و مراعات آن از قدسیت حج، آزادنمودن این عده از بازداشت‌شدگان زائران ایرانی، حتی آن کسانی که مواد مخدر به همراه خود داشتند، می‌باشد. در پایان، به‌خاطر اینکه حکومت عربستان سعودی ناچار به اتخاذ اقدامات لازم درمورد آنان نشود، بجا یافتیم که آنچه به وقوع پیوست را به استحضار جناب‌عالی برسانیم. امیدواریم که جناب‌عالی دستورات خود را مبنی‌بر دوری جستن زائران ایرانی از این کارها و تنها اهتمام‌ورزیدن به ادای مناسک حج که برای آن روانه خانه خدا شده‌اند، صادر فرمایید.
اطمینان دارم که زائران ایرانی از دستورات جناب‌عالی پیروی کرده و بدان احترام می‌گذارند. از خداوند سبحان مسئلت داریم که همگان را در آنچه صلاح اسلام و مسلمین است، موفق بدارد. خداوند شما را حفظ فرماید.»(1)
1) روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3.
1
امروز شهرهای اهواز و آبادان هدف گلولههای توپخانه دوربرد عراق قرار گرفت و خسارتهایی به منازل مسکونی و مردم وارد آمد.
از ساعت 8:30 صبح امروز، توپخانههای عراقی شهر اهواز را هدف آتش گلولههای خود قرار دادند و در مدت چند ساعت و در دو مرحله، 15 گلوله توپ به داخل شهر شلیک کردند که اغلب آنها به منازل مسکونی برخورد کرد. با وجود گزارش‌های متعدد از این اقدام نظامیان عراقی گزارش دقیقی درباره آمار تلفات و خسارت‌های واردشده دریافت نشده است.(1)
شهر آبادان نیز امروز به‌طور پراکنده زیر آتش گلوله سلاح‌های سبک و سنگین نیروهای عراقی قرار داشت که خسارتهایی به بار آورد.(2)
2
نیروهای ارتش عراق طبق سیاست کلی این کشور در مناطق اشغالی ایران، از امروز تعویض شناسنامه‌های اهالی این مناطق را از ایرانی به عراقی آغاز کردند. به همین منظور، یک سرگرد عراقی همراه با 3 تن از اعضای "جبهه التحریر اهواز" در مناطق عرب‌نشین "جراحیه"، "رفیعه" و "حجره" در غرب اهواز، مشغول به کار شدند و مردم را تهدید کردند که درصورت تحویل‌ندادن شناسنامه‌های ایرانی، جیره غذایی آنها را قطع خواهند کرد. همچنین آنها اهالی را تهدید کرده‌اند درصورتیکه به خط مقدم نزدیک شوند یا نشانه‌هایی از ایران‌دوستی در آنها مشاهده شود، تیرباران خواهند شد.(3)
درخصوص چگونگی برخورد مردم مناطق اشغال‌شده با نیروهای عراقی، یکی از نیروهای سپاه که حدود 20 روز برای شناسایی و ارزیابی نیروهای عراقی به داخل مناطق اشغال‌شده نفوذ کرده و در آنجا به سر برده بود، در بخشی از گزارش خود به واحد اطلاعات سپاه
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، صص 25 و 29، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/7/1360، ص3؛ و- روزنامه کیهان، 20/7/1360، ص2.
2) سند شماره 427354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 20/7/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 427359 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استانداری خوزستان، 22/7/1360، سند تک‌برگی.
خوزستان نوشته است: اهالی محلی از وجود نیروهای عراقی در منطقه به‌شدت اظهار نارضایتی و نگرانی می‌کردند و آرزوی پیروزی هرچه زودتر نیروهای اسلام را داشتند. آنها با پیروزی حمله آبادان (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) بسیار مسرور شدند و با شنیدن خبر شهادت سران ارتش و سپاه(1)اندوهگین شدند و مخفیانه و به‌دور از چشم ستون پنجم دشمن به عزاداری پرداختند.(2)
1
به‌دنبال ضرب‌الاجل 16 مهرماه ستاد مشترک عملیات شمال‌غرب به گروه‌ها و افراد مسلح غیرقانونی برای زمین‌گذاشتن اسلحه و معرفی خود به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، رادیو صدای کردستان متعلق به حزب دمکرات کردستان، در واکنش به این ضرب‌الاجل با هدف جداکردن صف نیروهای ارتش از پاسداران و نظام، پیام تقریباً مشابهی را برای نیروهای ارتش فرستاد و از آنان خواست تا سلاح بر زمین گذاشته، خود را تسلیم کنند.
رادیو صدای کردستان وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران، به‌منظور مقابله با پیام ستاد مشترک عملیات شمال‌غرب، پیامی را برای نیروهای ارتش ارسال کرد. در این پیام آمده است:
«هنگام آن رسیده است که هر ارتشی شرافتمند از خود این سؤال را بنماید، اگر روزی ارتش حاضر به جنگ در کردستان نگردد رژیم [آیت‌الله] خمینی در این منطقه قادر به جنگیدن نیست. حزب دمکرات کردستان ایران تاکنون بسیار دوستانه و انسانی با ارتشیان برخورد کرده است. پیشمرگان ما با اسیران ارتش به‌نرمی و نیکی رفتار کرده‌اند. چندین بار نیز حزب ما بدون مقابله (تبادل اسیر)، ده‌ها سرباز و درجه‌دار و افسر را از زندان آزاد ساخته است، اما ارتشیان نیز باید موضع خود را روشن نمایند. اگر ارتشیان همچون میلیون‌ها ایرانی از رژیم بیزارند نباید فرزندان مردم کردستان را بکشند و خود را نیز به کشتن دهند، باید چشم‌هایشان را بگشایند و دوست و دشمن را از هم تمیز دهند. آغوش مردم کردستان و نیروی پیشمرگان به‌روی ارتشیان دلسوز و میهن‌پرست باز است، اما این را نیز باید بگوییم که اگر ارتشیان برای رژیم بجنگند، خلق کرد و پیشمرگان کردستان نیز آنها را نخواهند بخشید و شدیداً آنها را به سزایشان خواهند رسانید و اینک نوبت ارتشیان است که موضع خود را روشن نمایند که آیا با خلقهای ایران هستند یا با دشمنان مردم ایران.»(3)
1) در روز 7/7/1360 تیمسار فلاحی (رئیس ستاد مشترک ارتش)، سرهنگ نامجو (وزیر دفاع)، سرهنگ فکوری (مشاور جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش)، یوسف کلاهدوز (قائم‌مقام فرماندهی سپاه) و محمد جهان‌آرا (فرمانده سپاه خرمشهر) در حادثه سقوط هواپیمای سی130 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه کهریزک در جنوب تهران به شهادت رسیدند.
2) سند شماره 005263 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 373، 20/7/1360، صص 4 - 3.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، صص 8 - 7، ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 19/7/1360.
1
نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 4 اقدام نظامی در شهرهای شیراز، تهران، فومن و مشهد 2 عملیات ترور و 2 عملیات پرتاب بمب انجام دادند که درنتیجه آن 2 تن شهید شدند و خسارت‌های مالی اندکی به بار آمد.
یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شیراز که به‌منظور ترور دکتر فقیهی، یکی از پزشکان متعهد این شهر، در نزدیکی خانه وی کمین کرده بودند، در ساعت 13:30 هنگام ورود وی به منزل، با شلیک چندین گلوله او را به شهادت رساندند. وی مدیر جهاد دانشگاهی و عضو شورای اسلامی نظارت بر امور بهداشت و درمان استان فارس بود. به نوشته روزنامه کیهان، ترور این پزشک متعهد و مردمی با تأثر شدید دانشگاهیان، کادر بیمارستان‌های وابسته به دانشگاه و همچنین مردم شیراز مواجه شد و در همین خصوص امام‌جمعه، ارگان‌ها و نهادهای انقلابی، دانشگاه و بیمارستان‌های شیراز با صدور اطلاعیه‌ای این ترور را محکوم کردند.(1)در تهران نیز 2 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق در خیابان دکتر فاطمی، خیابان شبنم، به منزل فریبرز رادافزون، عضو بسیج مسجد شفا، رفته، پس از فراخواندن وی به در ورودی، با شلیک چندین گلوله او را به شهادت رساندند.(2)همچنین نیروهای این سازمان در فومن، 2 بمب دست‌ساز را به منزل یکی از نیروهای متعهد این شهر پرتاب کردند که خسارت اندکی به بار آورد.(3)در مشهد نیز همین اقدام با پرتاب یک بمب دست‌ساز به منزل یک پاسدار تکرار شد که آسیبی به بار نیاورد.(4)
2
با تلاش نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بندرترکمن کشف شد؛ همچنین تعدادی از افراد این سازمان در شهرهای مختلف کشور دستگیر شدند و تعدادی سلاح و مهمات نیز به دست نیروهای خودی افتاد.
نیروهای سپاه در بندرترکمن با استفاده از اطلاعاتی که یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دراختیار آنها قرار داد، یک خانه تیمی این سازمان را کشف کردند. در بازرسی از این منزل تعدادی اسلحه و چندین طرح حمله به نهادهای انقلابی و دیگر نقاط بندرترکمن به دست آمد.(5)
در تبریز، یکی از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق که از مدت‌ها پیش تحت‌تعقیب نیروهای انتظامی و امنیتی بود، در خیابان حافظ این شهر شناسایی شد و هنگام دستگیری اقدام به فرار کرد که هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد.(6)در همین شهر، نیروهای بسیج 2 عدد نارنجک را که در جاده گورستان امامیه این شهر کارگذاشته شده بود، کشف کردند. به گفته یکی از مسئولان کمیته مرکزی، یک نارنجک کشف‌نشده نیز با برخورد یک وانت‌بار به تله انفجاری آن منفجر شد که تلفات جانی و مالی به همراه نداشت.(7)
نیروهای کمیته در تهران نیز یکی از فعالان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را پس از تعقیب‌وگریز دستگیر کردند. وی هنگام دستگیری اقدام به خوردن قرص سیانور کرد که
1) سند شماره 071175 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 (شیراز) به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، ص30، خبرگزاری پارس، 19/7/1360؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص4، شیراز؛ و- روزنامه کیهان، 20/7/1360، ص3، شیراز.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/7/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص3، تهران.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص1.
4) سند شماره 071184 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به فرماندهی تهران، 19/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 207، 21/7/1360، ص25، مشهد - خبرگزاری پارس، 21/7/1360.
5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 235، 19/7/1360، ص2، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 207، 21/7/1360، ص26، تبریز- خبرگزاری پارس؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص14، تبریز- خبرگزاری پارس.
7) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص3، تبریز- خبرگزاری پارس.
بلافاصله نیروهای کمیته وی را به بیمارستان منتقل کردند و تحت درمان قرار گرفت.(1)
در شهر درود نیز 3 تن از اعضای فعال این سازمان که رهبری درگیریهای مسلحانه خیابانی و تشکیل خانه‌های تیمی را برعهده داشتند، دستگیر شدند.(2)
در شهر رشت هم در هفته گذشته 30 نفر از وابستگان و اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند که چند تن از دستگیرشدگان از سران این سازمان در استان گیلان بودند، همچنین یکی از اعضای این سازمان که فرد متعهد شهر رشت را ترور کرده بود، تحت‌تعقیب نیروهای سپاه قرار گرفت و در یک درگیری به هلاکت رسید. از وی یک قبضه سلاح کمری و 20 تیر فشنگ به دست آمد.(3)همچنین به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، در یک ماه اخیر نیروهای سپاه موفق به کشف 82 قبضه انواع تفنگ در شهر قزوین و اطراف آن شده‌اند.(4)
1
امام خمینی در جواب درخواست آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، برای رفع محدودیت‌های شرعی قوة مقننه در تصویب برخی قوانین، به مجلس شورای اسلامی این اجازه را دادند که در مواقع ضروری و پس از تشخیص موضوع بهوسیله اکثریت وکلای مجلس، با استفاده از بخشی از اختیارات ولایت فقیه براساس احکام ثانویه به تصویب قانون بپردازد. متن استجازه امام خمینی به شرح زیر است:
«آنچه در حفظ نظام جمهوری اسلامی دخالت دارد که فعل یا ترک آن موجب اختلال نظام می‌شود و آنچه ضرورت دارد که ترک آن یا فعل آن مستلزم فساد است و آنچه فعل یا ترک آن مستلزم حرج است، پس از تشخیص موضوع بهوسیله اکثریت وکلای مجلس شورای اسلامی، با تصریح به موقت‌بودن آن مادام که موضوع محقق است و پس از رفع موضوع خودبه‌خود لغو می‌شود، مجازند در تصویب و اجرای آن؛ و باید تصریح شود که هریک از متصدیان اجرا از حدود مقرر تجاوز نمود، مجرم شناخته می‌شود و تعقیب قانونی و تعزیر شرعی می‌شود.»(5)-(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/7/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 235، 19/7/1360، ص3، بروجرد.
3) همان، ص2.
4) همان.
5) طبق اطلاعات موجود در خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی، اجازه وضع قوانین برحسب احکام ثانویه دارای زمینه‌هایی بوده است که به‌اختصار و با استفاده از خاطرات وی در ضمیمه درج شده است.
6) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص297.
1
امام خمینی امروز ضمن پاسخ به پیام‌های تبریک رئیس‌جمهور اندونزی و رئیس شورای انقلاب جمهوری دمکراتیک صحرا، به مناسبت عید سعید قربانی، بار دیگر به توطئه امریکا در حمله به مخازن نفتی کویت اشاره کرده و یادآور شدند:
«اکنون که ما فقط به‌جرم ضدیت با امریکای جهانخوار از هر سو با توطئه‌های گوناگون روبهرو هستیم و امریکا برای از پای درآوردن جمهوری اسلامی به هر نیرنگی متوسل می‌شود، تا جایی که مخازن نفتی کشور کویت را بهوسیله رژیم عراق و با کمک حکومت‌های مرتجع منطقه مورد هجوم قرار می‌دهد و ما را مسئول این جنایت هولناک معرفی می‌نماید؛ در چنین شرایطی ملت مسلمان ما از کشورهای اسلامی و مترقی انتظار دارد از ما پشتیبانی نمایند تا بهتر بتوانیم بدون وابستگی به شرق و غرب به راه افتخارآمیزمان ادامه دهیم.»(1)
2
نمایندگان مجلس شورای اسلامی و آیت‌الله منتظری در پیام‌هایی به ملت مصر به مناسبت ترور انور سادات، آنها را تشویق به ادامه مبارزه تا نابودی رژیم صهیونیستی و امریکا و تشکیل حکومت اسلامی کردند.
بیش از 120 نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در پیامی خطاب به ملت مسلمان مصر، ضمن تبریک به‌هلاکت‌رسیدن سادات، برای آن ملت در راه مبارزه با ظلم و ایجاد حکومت اسلامی آرزوی موفقیت کردند. متن پیام نمایندگان بدین شرح است:
ملت مصر از حکومت نظامی نترسد و به او اعتنا نکند و این تفاله‌های امریکا را بیرون بریزد. (امام خمینی)
حضرات علمای اعلام و مردم غیرتمند و مسلمان مصر، شما سادات فرعون مصر را به شعله‌های عذاب الهی سپردید تا به سزای اعمال ننگین خود برسد. ما تبریکات خالصانه خود را در رهایی آن ملت بزرگ از ستم فرعون معدوم به‌همراه صمیمانه‌ترین آرزوها در قلع‌وقمع کامل اساس ظلم و ایجاد حکومت اسلامی در مصر به مسلمانان آن دیار تقدیم می‌کنیم.(2)
آیت‌الله منتظری نیز در پیامی به مردم مصر، باتوجه‌به پیامدهای ترور سادات در داخل مصر از آنان خواست تا با استفاده از موقعیت استثنایی پیش‌آمده، سرنوشت خود را در دست بگیرند. در بخش‌هایی از این پیام آمده است: ملت مسلمان و مبارز مصر - ایدهم‌الله‌تعالی - حرکت اسلامی شما با نابودی فرعون مصر و مهره بزرگ قرارداد ننگین و اسارت‌بار کمپ دیوید، وارد مرحله تازه‌ای شد و دنیا را متوجه نهضت اصیل شما ساخت. اکنون دولت‌های بزرگ استعمارگر به‌ویژه امریکا و مولود نامشروعش اسرائیل از بازتاب کنترل‌نشدنی نابودی مهره بی‌حیثیت خود سخت به وحشت افتاده‌اند. شواهد موجود نشان می‌دهد که امریکا با پیش‌بینی رشد این حرکت اسلامی و مردمی شما درصدد تعیین نوکری دیگر درصورت ازدست‌رفتن سادات مزدور بود.
اکنون شما هستید که می‌توانید بین عزت و ذلت، یکی را انتخاب کنید. تجربه ملت برادر
شما در ایران اسلامی بهترین گواه و شاهد است. شما با آمادگی کامل، با عظمت‌بخشیدن به اسلام و استقبال از شهادت، این میراث عظیم انبیا و اولیای معظم، حرکت خود را عمیق‌تر کرده و برای همیشه از شر امریکا و اسرائیل و نوکران داخلی آنها خلاص شوید. اگر در این مرحله، مرعوب‌شده و تسلیم خفقان حاکم شدید، سال‌ها پیروزی انقلابی اسلامی خود را به‌تأخیر می‌اندازید و نیروها و فرصت‌های ارزنده‌ای را به نفع دشمنان اسلام و مسلمین از دست خواهید داد. علما و روحانیون و خطبای معظم و مفتیان آزاده باید مسئولیت رهبری حرکت مردم و بسیج آنان را برعهده گرفته و همچون برادران خود در ایران انقلابی و پیشاپیش مردم از خطرها و زندان‌ها و شهادت‌ها استقبال کنند.
تودههای مسلمان مصر با استفاده هرچه بهتر و بیشتر از مساجد و نمازهای جمعه و جماعت، این سنگرهای بزرگ عبادت و کسب شرافت و برپانمودن سنت تکبیر در پشت‌بام‌ها همچون خواهران و برادران ایرانی، روحیه دشمن را ضعیف و صدای توحید را هرچه رساتر به گوش جهانیان برسانید و در تبلیغات داخلی و خارجی خود به توطئه همیشگی امریکا توجه داشته باشید که می‌کوشد حرکت اسلامی و مردمی شما را با برچسب چپ‌گرایی و دخالت قدرت‌های خارجی در دنیا خراب کرده، از جاذبه عمومی آن جلوگیری کند.(1)
1
روزنامه جنگ (چاپ پاکستان) در مقاله‌ای به هجمة تبلیغاتی غرب علیه ایران و همدستی این رسانه‌ها با دولت عراق اعتراض کرد. نویسنده مقاله با یادآوری ترور شمار زیادی از مقامات ایرانی، به آرامش و وضعیت عادی ایران اشاره کرده و برگزاری انتخابات متعدد را در کشور بی‌سابقه خوانده است. نویسنده همچنین با اشاره به سانسورهای رسانه‌های غربی در انتشار اخبار ایران، از خوانندگان خواسته است تا درستی اخبار منتشرشده در این رسانه‌ها را با دیده تردید نگاه کنند.
در این مقاله آمده است:
«امروز تمام مطبوعات و رادیوهای غرب و شرق در دست دشمنان اسلام است که سعی بر آن دارند تا اسلام را آیینی ارتجاعی و پیاده‌نشدنی قلمداد کنند و ما را به دور از واقعیت‌هایی که در کشور اسلامی ایران می‌گذرد، قرار دهند.
برای نمونه، تقریباً تمام جهان از جنگ موجود بین ایران و عراق پشتیبانی می‌کنند و این مسئله‌ای سؤال‌برانگیز است که چرا در درگیری بین ارتش ایران با متجاوزان بعثی، عقب‌نشینی قوای عراق را ذکر نکردند. به همین ترتیب است که از مطرح‌کردن جریان پسر دلیر 13 ساله "محمدحسین فهمیده"، که باوجود زخمی‌شدن در جنگ نارنجک به کمر بسته و جلو تانک‌های عراقی رفت و مانع پیشروی آنها گشت، سخنی به میان نمی‌آورند.
ناظران به‌اصطلاح آگاه سیاسی هیچ‌گاه حاضر به ذکر این مسئله نیستند که اگر در کشور دیگری در جهان هرروز دولتمردان را می‌کشتند، چه وضعی در آن کشور به وجود می‌آمد و مأمورین امنیتی
1) همان، ص14، قم - خبرگزاری پارس.
این کشورها چه قوانین سیاهی را وضع می‌کردند و چه تعدادی از مردم را به زندان می‌افکندند.
در کجای دنیا بدون اعلام وضع فوق‌العاده، پی‌درپی انتخابات مجلس و رئیس‌جمهوری صورت می‌گیرد؟ چرا در چنین موقعیت‌هایی رفراندوم به تعویق نیفتاد. باید برادران و خواهران مسلمان واقع‌گرا، سعی کنند که از اوضاع ایران به‌طور صحیح اطلاع حاصل نمایند و به نشریات و رادیوها اعتماد نکنند، چراکه آنها در روزهایی که پلیس شاهنشاهی روزانه هزاران نفر از افراد غیرمسلح را شهید می‌کرد، سکوت مطلق اختیار کرده بودند. هنگامی‌که در مراسم سوگواری شهیدی، از هلیکوپتر به مردم شلیک می‌شد و مردم برای بیرون‌آمدن مجبور به پوشیدن کفن می‌شدند و روی سینه‌های خود نام و نشان خود را می‌نوشتند تا جسدهایشان به‌راحتی شناخته شود، این رسانه‌های خبری آن‌وقت کجا بودند؟»(1)
1
ماهنامه الحریه (چاپ بیروت) در آخرین شماره خود در مقاله‌ای با نام "عراق و جنگ خلیج‌فارس، قادسیه صدام یا خرابی دوم"، اوضاع عراق را بعد از وقوع انقلاب اسلامی تا زمین‌گیرشدن ارتش آن کشور در ایران تجزیه‌وتحلیل کرده است. در این مقاله، مطالب متنوعی از وضعیت نظامی و اقتصادی عراق بررسی شده است که در جای خود تازگی دارد. نگاه جامع، بررسی ریشه‌ای و درعین‌حال مجمل و اطلاعات فراوانی که در جای‌جای مقاله استفاده شده است آن را از موارد مشابه، ممتاز و البته خواندنی کرده است. در این مقاله آمده است:
«چنانچه شخصی در روزهای اول جنگ به مسئولین عراقی می‌گفت که این جنگ یک سال ادامه خواهد یافت، تهمت جنون و دشمنی به او می‌زدند، زیرا به نظر آنان و به حساب پیروزی‌های روزهای اول جنگ فقط چند روز و یا در بدترین شرایط ممکن، چند هفته ادامه می‌یافت و طی این مدت آنها موفق می‌شدند، نیروی نظامی ایران را نابود کرده و [امام] خمینی یا نماینده او را مجبور می‌کردند به‌سوی آنان شتافته و شرایط پیشنهادیشان را امضا کند و به ژاندارم‌بودن عراق در خلیج‌فارس اعتراف نماید.
... زندگی واقعی عراقی‌ها 180 درجه با گفته‌های مقامات عراقی مغایرت دارد و زمینه‌های اقتصادی و نظامی و موقعیت مردم دربرابر جنگ، نشان‌دهنده نهایت خرابی و بدی اوضاع از شمال تا جنوب عراق است، ولی نتایج سیاسی که از جنگ عاید رژیم عراق شده‌اند، مهم‌ترین نتایج هستند.
بعد از کاهش صدور نفت ازسوی ایران، عراق برای پرکردن این جای خالی اقدام کرد و یک تقسیم مسئولیت دوجانبه بین عراق و عربستان سعودی حاصل شد؛ بدین‌ترتیب که سعودی موظف به افزایش صدور نفت به امریکا و عراق موظف به افزایش صدور نفت به ژاپن و اروپا شدند.
دراین‌رابطه حجم تولید نفت عراق به 25/3 میلیون بشکه در روز؛ یعنی تقریباً 2 برابر تولید سابق، فزونی یافت و این کشور در مرتبة دوم بین کشورهای خلیج (فارس) بعد از سعودی قرار گرفت. این افزایش سالانه، درآمدی معادل 38 میلیارد دلار به همراه داشت، این درآمد باعث شد عراق قراردادهای بزرگش را به امضا رساند تا آنجا که حجم مبادلات تجاری عراق
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 127، 6/10/1360، صص 54 - 53، به نقل از روزنامه جنگ چاپ پاکستان، 11 اکتبر 1981.
به 35 میلیارد دلار رسید و سطح وارداتش در 2 سال اخیر بالاتر رفت. عراق در سال 1979، تنها از ژاپن 6/1 میلیارد دلار، [یعنی] 2 برابر کالاهای وارداتی از کشورهای سوسیالیستی و از اروپای غربی 2/3 میلیارد دلار کالا وارد کرد. به همین سبب موقعیت عراق در اقتصاد تجارتی سرمایه‌داری و مخصوصاً اروپایی به‌حد استثنایی و فوق‌العادة خود رسید. در این واردات، کالاهای نظامی اهمیت اساسی داشت، زیرا رژیم عراق خود را برای ژاندارمی خلیج‌فارس (که بعد از مرگ شاه و ازهم‌پاشیدگی نیروهای مسلح ایران جایش خالی بود) آماده می‌کرد. دراین‌رابطه، در سال 1979، مبلغی معادل 67/2 میلیارد دلار صرف هزینه‌های نظامی عراق شد و نتیجتاً از آن سال این کشور عنوان بزرگ‌ترین واردکننده سلاح در خاورمیانه را به خود اختصاص داد، تا جایی که 22% از واردات نظامی به خاورمیانه، مختص عراق بود.
چنانچه تعداد نفرات نیروهای مسلح عراق را در سال 1979 برطبق گفته انستیتو مطالعات استراتژیک، 242 هزار نفر در نظر بگیریم، موقعیت نظامی و نقشی را که عراق باید در خلیج‌فارس بازی می‌کرد، برایمان روشن می‌شود. در مدت محاصره اقتصادی ایران ازسوی امریکا، برژینسکی چند روز قبل از واقعه طبس از سرگرمی ایران بهوسیله یک همسایه قوی همچون عراق سخن گفت. حساب‌ها و معادلات امریکایی‌ها در روزهای اول جنگ از توانایی‌های عراق به‌عنوان بزرگ‌ترین نیرو در منطقه خلیج‌فارس و امتیاز عراق نسبت به سعودی حکایت می‌کرد. این امتیاز عبارت بود از تعداد نفرات نیروهای مسلح عراق که تقریباً 4 برابر تعداد نفرات نیروهای سعودی بود. در آن‌وقت، هیچ‌گونه ترسی ازسوی امریکا به‌خاطر وجود احتمالی نیروی هسته‌ای در عراق اظهار نمی‌شد. رژیم عراق در پاسخ سخنان شگفت‌زده امریکا، شایستگی ژاندارمی خلیج‌فارس را بهوسیله ضربه‌زدن به انقلاب ایران در اوج درگیری امریکا و ایران برسر گروگان‌ها، نشان داد. ازاین‌رو، ایالات متحدة امریکا ازطریق نمایندگانش، عربستان سعودی و اردن، عراق را برای شرکت در جنگ با ایران تشویق کرد. هدف از جنگ، نخست تضعیف انقلاب ایران و گوشمالی آن و در مرحله دوم تمایل عراق جهت ایفای نقش امپریالیستی در خلیج‌فارس بعد از شاه بود.
... با گذشت چند روز از جنگ و علی‌رغم پیشروی سریع نیروهای عراقی در عمق سرزمین ایران، برای عراقی‌ها روشن شد که شکست ایران، آنچنان که تصور می‌کردند، آسان نیست. هم‌زمان با کوشش‌های عراق برای پیشروی هرچه بیشتر در داخل خاک ایران، جنگندههای ایرانی مهم‌ترین تأسیسات اقتصادی عراق همچون "اسکله البکر"، "خور العمیه" و مهم‌ترین شبکه‌های نیروی برق را علاوه‌بر تأسیسات نفتی در البصره و کرکوک، بمباران می‌کردند که جزء بزرگ‌ترین طرح‌های اقتصادی عراق بودند. کارشناسان، خسارات اقتصادی عراق در هفته‌های اول جنگ را 4500 میلیون دلار تخمین زده‌اند، ولی بیشترین زیان‌ها و خسارات وارده به عراق در توقف صدور نفت متجلی شد. عراق که برای رفع بیش از 65% نیازهای خود متکی به صدور نفت است، با این توقف، روزانه مبلغی معادل 84 میلیون دلار متضرر شد. بعد از اینکه حمله‌های عراقی‌ها ناکام ماند، جنگ محتوا و هدف اساسی و نظامی خود را از دست داد؛ درنتیجه، حملات عراقی‌ها به تعداد زیادی فروکش کرد
و از آن به بعد نتوانستند هیچ شهر مهمی را اشغال کنند، بلکه نیروهای عراقی در خارج شهرهای مهم و یا در حومه آنها (آبادان، خرمشهر) درجا زدند. ایران بعد از صدمات و زیان‌های حملات اولیه، نیروهای خود را جمع کرد و از هرگونه امکان حملة عراق جلوگیری نمود و جنگ شکل تخریبی و انتقامی و خون‌ریزی‌های پیاپی به خود گرفت. در این زمان، سران عراق علی‌رغم دخالت‌های میانجیگرانه (سازمان ملل، کشورهای غیرمتعهد، کشورهای اسلامی و میانجیگری‌های دیگر کشورها) با صلابت و سختی ایرانی‌ها مواجه شدند.
با گذشت یک سال از جنگ، اگر در جنگ سودی برای عراقی‌ها باشد که بتوانند از آن سخن بگویند، همان خرابی‌هایی است که در ایران حاصل شد، ولی این سود در صحنه سیاست فقط با خرابی‌ها و زیان‌های طرف مقابل [عراق] قابل‌مقایسه است. درصورت این مقایسه، خسارات وارده بر کشور شروع‌کننده جنگ دو برابر است.
صدام با گذشت یک سال از جنگ قادسیه خود چه بهره‌ای جسته است؟ درزمینه اقتصاد، عراق ازصورت یک کشور وام‌دهنده به یک کشور وام‌گیرنده مبدل شده است. قبل از جنگ، عراق قبله‌گاه کشورها بود و هیچ دیدارکننده‌ای نبود مگر هنگام خروج از عراق با خود قرض بدون بهره و یا قراردادی پرسود به‌همراه داشته باشد. سخاوت عراقی‌ها مخصوصاً درمورد کشورهای جهان سوم بعد از کاندیداکردن صدام به ریاست کشورهای غیرمتعهد، افزایش یافت.
علی‌رغم اینکه مقامات عراقی از وجود ذخیره نقدی به مبلغ 36 میلیارد دلار سخن می‌گویند، ولی آگاهان اقتصادی به این رقم مشکوک‌اند و حتی درصورت صحت این رقم، باز عراق نمی‌تواند تمامی هزینه‌ها و قراردادهای تسلیحاتی خود را پاسخ‌گو باشد، زیرا دراین‌میان، قراردادهای خرید اسلحه عراق و قرارداد خرید جنگنده میراژ از فرانسه که بهای آن با تجهیزات نظامی دیگر بالغ‌بر 4100 میلیون دلار است، مشهود است. در میان این قراردادها، قراردادهای خرید سلاح از مصر و ایتالیا نیز چشمگیر است.
عراق برای جبران جزئی از خسارات و فرسودگی اقتصادی، ازطریق ازسرگیری صدور نفت اقدام کرد، ولی صدور نفت آن کشور از 900 هزار بشکه در روز تجاوز نمی‌کند؛ یعنی درحدود یک‌چهارم صادرات نفتی سابق. از این‌رو رژیم عراق برای جبران این شکست اقتصادی، به راه‌حل‌های ظاهرفریب، مانند گرفتن وام‌های کلان و انتشار اوراق بهادار بدون پشتوانه، پناه برده است. ازطرفی، شرکت و کمک عربستان سعودی در قادسیة اعراب، در فزونی وام‌های اهدایی این کشور به عراق متجلی شده است. علاوه‌بر اعطای وام‌های مستقیم، عربستان تمامی تعهدات قراردادی عراق را ایفا [کرده] و قراردادهای نفتی درازمدت را به‌عهده گرفته و از این طریق در نزد کشورهای اروپایی حیثیت کسب می‌کند. به‌عنوان مثال، عربستان سعودی یک فقره وام 68 میلیارد دلاری به گردن عراق گذاشته که بعد از جنگ باید پرداخت شود.
بعد از کوشش‌ها و دیدارهای زیاد، وام‌هایی ازسوی کویت و کشورهای خلیج‌فارس نیز به‌سوی عراق سرازیر شد و شرکت‌های چندملیتی از اوضاع عراق سوءاستفاده نموده و
قراردادهای طویل‌المدت اعطای وام با بهره‌های کلان را با این کشور منعقد کرده، برای تأمین مخارج نظامی رژیم عراق اوراق بهادار بدون پشتوانه صادر می‌نماید. آگاهان اقتصادی، انتشار درحدود یک میلیارد دلار از این اوراق را تخمین می‌زنند. این تصمیم در مشکل بالارفتن قیمت‌ها حتی در کالاهای اساسی همچون نان، گوشت، شکر و سوخت اثر زیادی بر وضع اقتصاد داخلی عراق گذاشته است.
چنانچه از خسارات حقیقی عراق سخن برانیم، باید گفت که بهترین فرزندان و جوانان عراق خونشان بدون تمایل به جنگ ریخته می‌شود، زیرا رژیم عراق 8 لشکر از مجموع 12 لشکر و جزء بزرگی از ارتش خلقی که بالغ‌بر 150 هزار نفر است را با ایران وارد جنگ نموده که فقط 2 لشکر برای رویارویی با جنبش مسلح در کردستان عراق باقی مانده است.
از زمانی‌که حمله‌های سنگین متوقف شده‌اند و نیروهای مسلح عراقی از حالت تهاجمی به‌حالت تدافعی درآمده‌اند، همة کوشش عراقی‌ها در نگهداری و محافظت از سرزمین‌های اشغالی، برای استفاده از آن به‌عنوان یک برگ برنده در مذاکرات سیاسی مصروف می‌شود. به سربازان عراقی دستور داده شده که از سنگرها و مواضع پراکنده خود در مقابل حمله‌های متهورانه و ناگهانی ایرانی‌ها و بمباران هوایی و توپخانه شدیداً دفاع نمایند. گزارش‌هایی که اخیراً رسیده نشان می‌دهد که هنگ‌های کاملی از ارتش عراق طی نبردهای اخیر در دزفول، سوسنگرد و آبادان نابود شده‌اند. برای بازسازی و جانشینی این نفرات، رژیم عراق از بقایای هنگ‌های پراکنده‌شده، دوباره هنگ‌های جدیدی را تشکیل می‌دهد.
از خطوط دفاعی پشت جبهه در بیشتر جبهه‌های جنگ که طول آن بالغ‌بر 1500 کیلومتر است، فقط یک خط دفاعی باقی مانده است و عراقی‌ها در خطوط دفاعی پشت جبهه به تیپ10 که از سلاح و آموزش نظامی سطح بالا برخوردار بود، به‌عنوان ذخیره‌ای در آخرین روزهای سخت نگاه می‌کردند. در طول جنگ‌های اخیر، این تیپ شروع به جابه‌جایی از جبهه‌ای به جبهه دیگر برای نجات خطوط دفاعی از ضربات ناگهانی نمود. ازطرفی، چند ماه قبل، بعضی از هیئت‌های بین‌المللی، خسارات وارده به عراق را به 600 زره‌پوش و 150 هواپیما، یعنی یک‌سوم تجهیزات سنگین این کشور برآورد کرده‌اند. ولی تاکنون کسی نتوانسته است میزان خسارات جانی را به‌طور دقیق تخمین بزند که این به‌خاطر کتمان شدید و اعلام ارقام کذب و تحریف‌شده ازسوی عراقی‌هاست.
چندی پیش، مجله الفبا (چاپ عراق)، ناخودآگاه توزیع 24 هزار اتومبیل بین خانواده‌های شهدا را اعلام نمود، ولی روز بعد گویندة خبر به‌خاطر فاش‌ساختن این رقم که مبین تعدادی از کشته‌های درجه‌دارها و افسران است، دستگیر شد. به‌خاطر این کشتارهای زیاد، رژیم عراق گروههای جدیدی را به خدمت زیر پرچم فراخوانده و همچنین درحال تشکیل تیپ‌هایی از افراد ارتش خلقی و دانش‌آموزان مدارس می‌باشد.
شمار زیادی از سربازان و افسران، نگران پایان جنگ هستند؛ از این‌رو، روح سرپیچی و
مخالفت در صفوف نیروهای مسلح پیدا شده و آنها از اجرای اوامر سرپیچی کرده و یا به‌سمت ایران رفته یا به‌دلیل تخریب داخلی، مثل بمباران جنگنده‌ها و بمباران انبارهای سلاح التاجی و حبانیه، مخالفت خود را ابراز می‌دارند. برای مقابله و رویارویی با این‌گونه سرپیچی‌ها در میدان‌های نبرد، رژیم عراق اقدام به پاک‌سازی و اعدام کسانی می‌کند که نسبت به دستورات سرپیچی و سهل‌انگاری نشان می‌دهند.»(1)
ضمیمه گزارش69: زمینه‌های موافقت امام با وضع قوانین بر حسب احکام ثانویه
طبق آنچه که در خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی آمده است، حل برخی مشکلات همچون مسئله زمین و تجارت خارجی باتوجه‌به اختیارات شورای نگهبان در رد یا قبول مصوبات مجلس شورای اسلامی قابل حل‌وفصل نیست و این شورا هر مصوبه‌ای را که مجلس شورای اسلامی در این موارد تصویب کند، رد می‌کند و برخی مراجع نیز با واگذاری تصمیمات (اختیارات) به مجلس شورای اسلامی که به‌عنوان ضرورت و عناوین ثانویه برای حل مشکلات گرفته می‌شود، مخالفت می‌کنند؛ بنابراین، آقای هاشمی رفسنجانی در دیدارهای خصوصی با امام خمینی برای حل این مشکلات و خروج از این بن‌بست به‌دنبال راه‌حل‌های فقهی بوده است. وی دراینباره نوشته است:
«با اعضای فقهای شورای نگهبان، خدمت امام رسیدیم. برای حل معضل اعمال ولایت فقیه در حل مشکلات حکومت. بعضی از مراجع با تصمیمات مجلس که به‌عنوان ضرورت و عناوین ثانویه، جهت حل مشکلات کشور گرفته می‌شود، مخالفت می‌کنند، مثل مسئله زمین و تجارت دولتی و... شورای نگهبان هم روی همین ملاحظات، این‌گونه مصوبات مجلس را برمی‌گرداند.
با امام بحث زیادی کردیم و امام به مشکل مجلس و دولت توجه فرمودند و تصدیق کردند که اگر دست ما باز نباشد، حکومت اسلامی کار چشمگیری در حل مشکلات کشور نمی‌تواند انجام دهد. قرار شد امام از مقام ولایت خویش استفاده کنند و حکم کلی درخصوص تجویز اتخاذ تصمیم‌های ضروری و انقلابی صادر کنند که آقایان مراجع دیگر و شورای نگهبان، نتوانند مخالفت کنند، اگر صادر بشود، کار بزرگی انجام شده.»(2)
متن درخواست آقای هاشمی رفسنجانی که در پنجم مهرماه تنظیم شده، به این شرح است:
«چنانکه خاطر مبارک مستحضر است، قسمتی از قوانین که در مجلس شورای اسلامی به تصویب می‌رسد، به‌لحاظ تنظیمات کلی امور و ضرورت حفظ مصالح یا دفع مفاسدی که بر حسب احکام ثانویه به‌طور موقت باید اجرا شود و در متن واقع مربوط به اجرای احکام و سیاست‌های اسلام و جهاتی است که شارع مقدس راضی به ترک آنها نمی‌باشد و دررابطه‌با این‌گونه قوانین به اعمال ولایت و تنفیذ مقام رهبری که طبق قانون اساسی هم قوای سه‌گانه را تحت‌نظر دارند، احتیاج پیدا می‌شود. علی‌هذا تقاضا دارد مجلس شورای اسلامی را در این موضوع مساعدت و ارشاد فرمایید.»
البته، شخص امام نیز باتوجه‌به برخی عملکردهای مسئولان اجرایی برای واگذاری این حکم به مجلس شورای اسلامی نگرانی‌هایی داشتند.
در بخش دیگری از خاطرات آقای هاشمی آمده است: «قرار بود امام اعلام اعمال ولایت فقیه درمورد تصمیمات ضروری دولت و مجلس، درخصوص اصلاحات [قوانین] نمایند که هنوز در تردیدند و خوف دارند که مجریان، مثل گذشته افراط کنند و حقوق مردم را ضایع نمایند. قرار شد موارد لازم را به ایشان بگوییم، اگر ضروری دانستند در همان موارد اعمال‌نظر کنند.»(3)
سرانجام امام خمینی در نوزدهم مهرماه پاسخ نامه آقای هاشمی رفسنجانی مبنی‌بر درخواست وضع قوانین برحسب احکام ثانویه در مجلس شورای اسلامی را دادند که اصل نامه و پاسخ امام خمینی در 20 مهرماه 1360 در رسانه‌ها منتشر شد. آقای هاشمی دراینباره و نیز در بازتاب این اجازه امام به مجلس
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 205، 20/7/1360، صص 14 - 10، تهران - خبرگزاری پارس، 19/7/1360، به نقل از ماهنامة الحریه چاپ بیروت.
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص198.
3) همان، ص204.
شورای اسلامی و موضع‌گیری آن دسته از نمایندگانی که به خط امام مشهور بودند، نوشته است: «اول وقت پس از نماز و خواندن گزارش‌ها، به جلسه کمیسیون آیین‌نامه رفتم که تا ساعت 10 صبح ادامه داشت. سپس جمعی از نمایندگان مراجعه کردند و از جواب امام در پاسخ نامة من مبنی‌بر اجازه استفاده از حق ولایت فقیه در تقنین مقررات ضروری موقت به مجلس، خوشحال بودند. کار مهم و راهگشایی است. بیشتر مراجعین، تیپ مشهور به سرمایه‌داری بودند و اعلام آمادگی بیشتر برای کار می‌کردند. مصاحبه‌ای تلفنی با روزنامه کیهان داشتم که درباره نامه امام توضیح دادم.»(1)
1) همان، ص266.
1
امروز نیروهای ایران در یک عملیات از پیش طراحی‌شده، تپه مهم و حساس120 را در منطقه غرب شوش تصرف کردند.
نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران مستقر در ساحل غربی کرخه در مقابل شهر شوش، به‌منظور کاهش تسلط نیروهای عراقی بر این منطقه و توسعة سرپل نیروهای خودی، عملیاتی را برای تصرف تپه120، که منطقه ای حائل بین نیروهای خودی و عراقی‌ها بود، اجرا کردند. این اقدام که با عملیات گشتی رزمی 15 تن از نیروهای تیپ27 مکانیزه لشکر1 دشمن مواجه شد، به درگیری زودهنگام انجامید که درنتیجة آن یک نفر از افراد دشمن کشته شد و بقیه از منطقه فرار کردند. نیروهای خودی نیز با طی‌کردن فاصله 6 کیلومتری، تپه120 را که تسلط دید و تیر مناسبی به منطقة غرب شوش داشت، به تصرف خود درآوردند. در این عملیات، یک قبضه تیربار نیز به غنیمت نیروهای خودی درآمد. همچنین با آتش توپخانة ارتش، یک دستگاه تانک و یک دستگاه نفربر عراقی منهدم شد. از نیروهای خودی نیز یک نفر به شهادت رسید و چند تن دیگر زخمی شدند.(1)
2
درپی اجرای عملیات شهید رجایی و شهید باهنر در منطقه "بازی‌دراز" و عملیات ثامن‌الائمه(ع) در منطقه آبادان که به شکسته‌شدن محاصره آبادان انجامید، رژیم عراق حکم اعدام فرمانده سابق تیپ38 عراق و 25 نفر از افراد آن تیپ و همچنین 15 تن از افسران عراقی را که در این عملیات‌ها عقب‌نشینی کرده بودند، صادر کرد و این عده صبح امروز اعدام شدند.
سرهنگ دوم ستاد، "اکرم ابراهیم فؤاد" (فرمانده سابق تیپ38 پیاده جمعی لشکر7 پیاده عراق)، به‌همراه 7 افسر و 18 درجه‌دار و سرباز این واحد نظامی، صبح امروز در میدان آموزشگاه رزمی لشکر7 عراق درحالیکه به جوخه‌های دار بسته شده بودند، تیرباران شدند. در
1) سند شماره 005159 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات ستاد منطقه8 به طرح و برنامه مرکز اطلاعات عملیات مرکز، 24/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005270 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات سپاه دزفول، 21/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005278 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، شماره 376، 23/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 49920 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه منطقه8 (اهواز) به عملیات سپاه مرکز، 24/7/1360، سند تک‌برگی.
بخش‌هایی از نامه فرمانده لشکر7 پیاده که با طبقه‌بندی حفاظتی سری در 19/7/1360 به یگانهای تابعه ابلاغ شد، جرائم 26 نفر نظامی اعدام‌شده و همچنین نحوه برگزاری مراسم اعدام بدین شرح اعلام شده است: در ساعت 10:00 مورخ 20/7/1360، حکم اعدام سرهنگ دوم ستاد اکرم ابراهیم فؤاد و همدستان او (7 افسر و 18 درجه‌دار و سرباز) که دادگاه نظامی و دائمی شماره11 آن را صادر کرده است، اجرا خواهد شد. این افراد طبق مواد (49/ز)، (55/آ) و (48/1) از قانون مجازات نظامیان به‌علت جبن، ترس و بزدلی که در ارتفاع1150(1)در تاریخ 11/6/1360 از خود نشان دادند و برای اینکه ارزش‌های مردانگی و شرافت نظامی محفوظ بماند، اعدام خواهند شد. در ساعت9:30، محکومان به اعدام با حفاظت شدید به میدان تیر آموزشگاه رزمی لشکر7 آورده شدند و سپس همه درجه‌ها و مدال‌های نظامی را از تن مجرمان خلع کردند و پس از آن، دادستان نظامی کل کیفرخواست و حکم دادگاه را قرائت کرد.(2)
همچنین بنا بر اعلام یکی از نظامیان عراقی، 15 نفر از افسران عراقی که در عملیات ثامن‌الائمه(ع)(3)(5 مهرماه 1360) در جبهه آبادان حضور داشتند، به‌دلیل شکست نیروهای عراقی در این عملیات، در منطقه فکه اعدام شدند.(4)
1
عملیات نیروهای معارض عراقی در جاده "سیدصادق" و تظاهرات مردم علیه حکومت عراق در شهر سلیمانیه، مناطق کردنشین را در شمال‌شرق عراق دچار ناآرامی کرد.
بعدازظهر امروز، گروهی از نیروهای مجاهد عراقی در یک عملیات در جاده سیدصادق - پنجوین به 3 خودرو نظامی ارتش عراق حمله و 15 تن از نظامیان عراقی را کشته یا زخمی کردند.(5)همچنین بنا بر گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، مردم شهر سلیمانیه عراق علیه حکومت این کشور تظاهرات کردند. براساس این گزارش، به‌دنبال تشییع جنازه 3 سرباز عراقی در شهر سلیمانیه که در جبهه‌های جنگ کشته شده بودند و تظاهرات مردم در تشییع جنازه آنان، این شهر ناآرام شد و تظاهرات مردم علیه نیروهای دولتی با تیراندازی پلیس به خشونت کشیده شد. در این اقدام، 11 نفر از مردم این شهر دستگیر شدند.(6)
1) ارتفاع1150 در منطقه "بازی‌دراز" واقع شده است و جنوبی‌ترین هدف عملیات شهید رجایی و باهنر در 11/6/1360 در این منطقه بوده است. در این عملیات در اولین مرحله، ارتفاع1150 به تصرف نیروهای خودی درآمد، ولی در ادامه، نیروهای عراقی آن را پس گرفتند.
2) سند شماره 197259 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی لشکر7 پیاده به تیپ38 پیاده، 27/7/1360، صص 2 - 1.
3) با اجرای این عملیات، نیروهای خودی توانستند با عقب‌راندن نیروهای دشمن منطقة آبادان را بعد از یک سال از محاصره درآورند.
4) سند شماره005314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، اطلاعات عملیات منطقه8 (شوش)، 28/7/1360، ص3.
5) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) همان.
1
اهالی خیابان 15 خرداد شرقی و چهارراه سیروس، حدود 8 میلیون ریال لباس و پوشاک و مواد غذایی و 5 دستگاه اتومبیل و دیگر مایحتاج برای جنگ‌آوران اسلام که در مقابل نیروهای کافر بعثی به دفاع از کشور می‌پردازند، خریداری کرده، طی مراسمی به جبهه‌های جنگ فرستادند. حجت‌الاسلام عاصمی، امام‌جماعت مسجد امام حسن مجتبی(ع) واقع در چهارراه سیروس، دراینباره به خبرنگار روزنامه کیهان گفت: با همت مردم مسلمان و متعهد منطقه، حدود 8 میلیون ریال برای کمک به رزمندگان اسلام جمع‌آوری شد که با این پول، 5 دستگاه اتومبیل لندرور، 130 کارتن مایع ظرف‌شویی، 20 کارتن سیگار، یک کارتن پودر رخت‌شویی، 1400 بطری آب پرتقال، 10 کارتن شامپو، 100 عدد باطری اتومبیل، 2 هزار عدد باطری قلمی، 250 عدد بیل و کلنگ، هزار جفت کفش، 100 دست لباس و دیگر مایحتاج ضروری خریداری شد که طی مراسمی برای تحویل به ستاد جنگ‌های نامنظم شهید دکتر چمران، به جبهه فرستاده شد.(1)
2
امروز افراد حزب دمکرات کردستان به خودروهای فرمانده و کارکنان پادگان پیرانشهر حمله کردند. در حومه شهر سقز نیز عناصر مسلح شورشی اقدام به مین‌گذاری در نزدیکی روستای "قیلسون" و حمله به کمیته امداد روستای سنته کردند.
عملیات کمین نیروهای حزب دمکرات ایران در مسیر عبور خودرو فرمانده و کارکنان پادگان پیرانشهر، زخمی‌شدن 6 تن از نیروهای خودی را درپی داشت. امروز 2 خودرو ارتشی که یکی حامل فرمانده پادگان پیرانشهر و دومی حامل سربازان این پادگان بود، در ساعت 17:20 در کیلومتر 14 جاده پیرانشهر - جلدیان در حوالی روستای "هورابی"، به کمین نیروهای هیز آواره حزب دمکرات افتادند که پس از 2 ساعت درگیری و فرارسیدن نیروهای کمکی از پادگان جلدیان، نیروهای مهاجم با تحمل چندین زخمی منطقه را ترک کردند. در این حادثه، 6 سرباز زخمی شدند که حال همگی آنان رضایت‌بخش اعلام شده است. به گزارش خبرگزاری پارس، یک مقام آگاه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیرانشهر، دلیل افزایش حضور نیروهای حزب دمکرات را در منطقه پیرانشهر فرار این نیروها از شهر بوکان اعلام کرد.(2)
رادیو صدای کردستان وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران در انعکاس این خبر روایت‌های متفاوتی را بیان کرد. این رادیو در 23 مهرماه، تعداد شهدا و زخمی‌های نیروهای خودی (ایران) را در این عملیات 8 تن اعلام کرد،(3)اما در 27 مهرماه، همان خبر را تصحیح کرد (!) و تعداد شهدای نیروهای خودی را 18 نفر اعلام کرد. این رادیو انهدام 3 خودرو و یک فروند تانک (!) را نیز ازجمله خسارت‌های واردشده به نیروهای خودی در آن عملیات اعلام کرد.(4)
امروز همچنین یک خودرو شخصی در حوالی روستای قیلسون در شرق شهر سقز به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد که علاوه‌بر واردشدن خسارت به این خودرو، یک نفر نیز زخمی شد.(5)
1) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص15.
2) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص2؛ و- روزنامه اطلاعات، 22/7/1360، ص4، ارومیه، به گزارش واحد مرکزی خبر؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص3 - ارومیه، خبرگزاری پارس، 21/7/1360؛ و- همان، شماره 206، 21/7/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 20/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص17 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 23/7/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص12ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 27/7/1360.
5) سند شماره 294012 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده عملیات شمال‌غرب (ارومیه)، شماره 46، 20/7/1360، ص1.
نیروهای مسلح غیرقانونی به ساختمان کمیته امداد امام خمینی روستای "سنته" در 37 کیلومتری شرق شهر سقز نیز حمله کردند و مبلغ 350 هزار ریال موجودی صندوق این کمیته را که به خانواده‌های تحت پوشش این نهاد تعلق داشت، به سرقت بردند و به ساختمان کمیته امداد نیز خسارتهایی وارد آوردند. اهالی روستا این اقدام را محکوم کردند.(1)
گفتنی است بنا بر اعلام ناحیه4 ژاندارمری کردستان، روز گذشته نیز نیروهای مسلح غیرقانونی 4 تن از کارگزاران جهاد سازندگی را که در روستای آق‌بلاغ در جنوب دیواندره مشغول به کار بودند، ربودند و با خود بردند.(2)
1
با آزادسازی مناطق مختلف کردنشین، بازسازی و احیای این مناطق در دستور کار دولت قرار گرفت و زمینهای کشاورزی بسیاری با کمک دولت، نیروهای انقلابی و جهاد سازندگی به زیر کشت رفت. مردم این مناطق نیز ضمن استقبال و همکاری با نیروهای دولتی از فعالیت گروههای مسلح شورشی ابراز انزجار کردند.
پس از آزادسازی روستاهای جنوب مریوان با تلاش نیروهای انقلاب، اهالی این منطقه از عملکرد گروههای مسلح غیرقانونی ابراز انزجار کردند و نیروهای دولتی نیز اقدامات عمرانی و کمک‌رسانی به مردم را در مناطق آزادشده سرعت بخشیدند.
اهالی روستای"ژیوار" و "بنداول" در جنوب مریوان پس از آزادسازی این روستاها از اشغال نیروهای حزب رزگاری، با نوشتن نامه به سپاه پاسداران از عملکرد نیروهای مسلح غیرقانونی ابراز انزجار کردند و حمایت خود را از انقلاب اسلامی اعلام داشتند. اهالی این دو روستا مبلغ 47 هزار و 600 ریال نیز برای کمک به حساب بسیج مستضعفان واریز کردند.(3)
همچنین پس از آزادشدن مناطق کردنشین از سلطه نیروهای مسلح غیرقانونی و فراهم‌شدن امنیت در منطقه، بیش از 2300 هکتار از اراضی بدون کشت 15 روستای تابعه اشنویه برای کشت یک‌ساله به 300 خانوار زارع بی‌زمین واگذار شد. به گزارش "هیئت هفت‌نفره واگذاری زمین"، همکاران این هیئت در نقده با کمک افراد مسلمان کُرد، حدود 500 تن بذر گندم اصلاح‌شده را به‌صورت وام دراختیار زارعان قرار داده‌اند و 13 تراکتور جهاد سازندگی برای کمک به زارعان این منطقه دراختیار آنان قرار گرفته است.(4)
2
در ادامه اقدامات تخریبی و تروریستی نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، افراد گروه عملیاتی این سازمان 7 عملیات در شهرهای مختلف انجام دادند که درنتیجه آنها 4 تن شهید و 6 نفر مجروح شدند. از افراد سازمان نیز یک نفر کشته و یک نفر دستگیر شد.
افراد یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مسلح به تفنگ ژ3 و کلاشینکف درحالیکه سوار بر یک خودرو پژو بودند، پست نگهبانی و محوطه ورودی ستاد منطقه 4 سپاه
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس، 20/7/1360.
2) سند شماره 294012 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس، 20/7/1360.
4) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص1، ارومیه.
پاسداران را در مشهد هدف رگبار گلوله قرار دادند و یک نارنجک نیز به‌طرف ساختمان ستاد پرتاب کردند. در این اقدام، یکی از نیروهای بسیج که در آن محل حضور داشت، شهید و یک نگهبان نیز زخمی شد.(1)
عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر تبریز به‌طرف 2 پاسدار که به آنها مظنون شده بودند و قصد دستگیری‌شان را داشتند، تیراندازی کردند که یکی از پاسداران به نام مرتضی آب‌روشن شهید و دیگری از ناحیه سینه زخمی شد.(2)
در نیشابور هم افراد سازمان به‌قصد ترور یکی از کسبه این شهر او و همسرش را که در مغازه حضور داشت، هدف چند گلوله قرار دادند. در جریان این عملیات، یکی از بانوان شهر که در مغازه حاضر بود به‌طرف ضارب حمله کرد که مهاجمان او را بهوسیله قنداق تپانچه مضروب و بیهوش کردند. افراد مهاجم پس از این اقدام به‌سرعت محل درگیری را ترک کردند. حال هیچ‌کدام از افراد آسیب‌دیده وخیم گزارش نشده است.(3)
209، 24/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 071210 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
در اصفهان، 2 تن از وابستگان سازمان مجاهدین (منافقین) با مراجعه به منزل یکی از افراد سپاه در خیابان فروغی، قصد ترور وی را داشتند که با اقدام هوشیارانه و به‌موقع فرد پاسدار یکی از افراد سازمان کشته و دیگری دستگیر شد. از این دو نفر یک قبضه مسلسل یوزی، یک قرص سیانور و یک موتورسیکلت به دست آمد.(4)
افراد این سازمان در قزوین نیز به‌منظور ترور یکی از نیروهای سپاه، یک بمب دست‌ساز را به منزل وی پرتاب کردند که براثر انفجار بمب مادر پیر وی از ناحیه دست زخمی شد. عناصر سازمان همچنین یک بمب دست‌ساز به مغازه یکی از افراد متعهد این شهر پرتاب کردند که عمل نکرد.(5)
در بجنورد نیز 3 نفر از افراد مسلح سازمان وارد منزلی شده، با تهدید اسلحه، یک خودرو پیکان را سرقت کردند. درپی این اقدام، نیروهای گشتی سپاه چند ساعت بعد خودرو مزبور را در یکی از خیابان‌های این شهر یافتند.(6)
در خیابان مشیر فاطمی شیراز، یک بمب دست‌ساز در داخل یک خودرو پیکان منفجر شد و 2 تن از سرنشینان آن که یک زن 22 ساله و یک کودک 6 ساله بودند، کشته شدند. سرنشین دیگر این خودرو که او نیز زن بود، پس از انفجار، محل حادثه را ترک کرد. اطلاعات سپاه شیراز با اعلام این خبر افزود: در بازرسی این خودرو 3 بمب دیگر که آمادة کارگذاری بودند، به دست آمد و به نظر می‌رسد سرنشینان به‌قصد بمبگذاری عازم محل موردنظر بودند که این اتفاق رخ داده است.(7)-(8)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص26، مشهد، 21/7/1360؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص5، مشهد؛ و- سند شماره 071210 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی تهران، 21/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 207، 21/7/1360، ص26، مشهد - خبرگزاری پارس، 21/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص3، تبریز.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص7، نیشابور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره
4) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص14، اصفهان، روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان؛ و- سند شماره 133049 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات اصفهان به اطلاعات مرکز، 1/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص6، اصفهان.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، صص 4 - 3، قزوین.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس، 21/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه.
7) خبرگزاری پارس احتمال داد این اقدام نتیجة تصفیه درون‌گروهی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) باشد. روزنامه کیهان نیز احتمال داده است که این خودرو متعلق به یک فرد متعهد مذهبی بوده است و اعضای سازمان اقدام به بمبگذاری در آن کرده‌اند. ولی باتوجه‌به پیداشدن بمبهای دیگر در خودرو به نظر می‌رسد، نظر اطلاعات سپاه شیراز که در متن خبر درج شده، صحیح‌تر است.
8) سند شماره 071208 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 (شیراز) به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 21/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص26، شیراز، 21/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص3، شیراز- واحد مرکزی خبر.
1
در چندین عملیات مؤثر نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف کشور، تعداد زیادی از عناصر وابسته به سازمانهای مجاهدین خلق (منافقین)، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و گروه پیکار کشته یا دستگیر شدند. مهم‌ترین و وسیع‌ترین این عملیات‌ها در تهران اجرا شد.
در یک عملیات وسیع دامنه‌دار که نیروهای خودی علیه افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران انجام دادند، 11 تن از آنان کشته یا دستگیر شدند و تعداد فراوانی اسلحه و مقادیری مهمات از آنان به دست آمد.
نیروهای سپاه پاسداران با اطلاعاتی که از قبل کسب کرده بودند، برای دستگیری عده‌ای از عناصر سازمان که در طبقه ششم یک ساختمان واقع در کوچه کندوان منشعب از خیابان انقلاب (نزدیک میدان فردوسی) تحت پوشش یک شرکت تجارتی فعالیت می‌کردند، این محل را به محاصره درآوردند و با بلندگو از ساکنان خواستند که خود را تسلیم کنند. با خودداری ساکنان خانه و تیراندازی به‌سوی مأموران، درگیری آغاز شد. در ادامه، نیروهای سپاه وارد منزل شدند و با ورود آنان یکی از افراد سازمان با کلت اقدام به خودکشی کرد و بقیه با استفاده از امکاناتی که از قبل فراهم کرده بودند از راه پشت‌بام فرار کردند که یک نفر از آنان در پشت‌بام یکی از ساختمان‌های مجاور هدف گلوله قرار گرفت و به هلاکت رسید. فرد دیگری خود را به خیابان شرقی سفارت شوروی رسانده بود و قصد پرتاب نارنجک به‌سوی پاسداران را داشت که نارنجک به یک خودرو پارک‌شده در کنار خیابان برخورد کرد و در نزدیکی فرد پرتاب‌کننده فرود آمد که با انفجار نارنجک، وی نیز به هلاکت رسید. در ادامة عملیات، 8 تن از افراد فعال در خانه تیمی نیز که در منطقه پراکنده شده بودند، دستگیر شدند.
در بازرسی پاسداران از این خانه، تعداد زیادی نارنجک جنگی و نارنجک دست‌ساز، چندین قبضه اسلحه ژ3، یوزی و کلاشینکف، انواع کلت، رادیوهای بی‌سیم‌گیر، انواع بی‌سیم، چندین پلاک تقلبی خودرو، تعداد فراوانی کوپن تقلبی، انواع مهرهای تقلبی و... و همچنین اسم و آدرس عده‌ای از افراد شناسایی‌شده برای ترور، به‌دست آمد.(1)پس از عملیات، هنگامی‌که پاسداران درحال انتقال یکی از دستگیرشدگان این حادثه به بازداشتگاه بودند، یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان نهم سیدجمال‌الدین اسدآبادی، به خودرو حامل نیروهای پاسدار و فرد دستگیرشده حمله کردند که راننده خودرو زخمی شد، اما با واکنش سریع و به‌موقع پاسداران، یکی از مهاجمان به هلاکت رسید و 3 تن دیگر خودرو را ترک و فرار کردند، در بازرسی خودرو به‌جا مانده از مهاجمان، یک قبضه اسلحه ژ3، سه عدد نارنجک، یک بمب دست‌ساز و مقداری اعلامیه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به دست آمد.(2)
نیروهای سپاه گرگان با استفاده از اطلاعات مردمی، 5 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و 8 تن از فعالان این سازمان و 2 نفر از فعالان سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را که در این خانه‌ها به فعالیت سازمانی مشغول بودند، دستگیر کردند. از این خانه‌های تیمی، تفنگ ژ3، کلاشینکف، اسلحه کمری، مقادیری فشنگ، نارنجک، بمب دست‌ساز و طرح‌های حمله به
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 20/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/7/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 206، 20/7/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 20/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص13؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 208، 22/7/1360، صص 5 - 4، تهران - خبرگزاری پارس، 22/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص2.
سپاه و اماکن عمومی به دست آمد. در این شهر همچنین یکی از فعالان سازمان مجاهدین خلق تحت‌تعقیب قرار گرفت و دستگیر شد. وی یک قبضه سلاح کمری و 12 تیر فشنگ به‌همراه داشت.(1)
همچنین در تربت‌حیدریه، نیروهای سپاه یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و یکی از اعضای فعال و مسلح این سازمان را که در این خانه بود، دستگیر کردند. وی پس از دستگیری در بازداشتگاه با خوردن قرص سیانور که نزد خود مخفی کرده بود، اقدام به خودکشی کرد.(2)
در شهرک غرب تهران نیز نیروهای بسیج، 2 تن از افراد سازمان را که مسلح به کلت بودند، دستگیر کرده و تحویل نیروهای انتظامی دادند.(3)
در مشهد هم یکی از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که یک اسلحه کلت به همراه داشت، در خیابان شیرازی این شهر به‌کمک مردم شناسایی و به‌طور غیرمحسوس به نیروهای گشت بسیج معرفی شد. فرد مزبور که احساس کرده بود تحت‌تعقیب نیروهای بسیج قرار دارد شروع به تیراندازی کرده، قصد داشت با سرقت یک خودرو درحال عبور از محل بگریزد که با حضور مردم از این کار جلوگیری و شخص مزبور دستگیر شد.(4)
در رودسر، 2 تن از نیروهای وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در درگیریهای این شهر شرکت داشتند، دستگیر شدند.(5)
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده از مردم، یکی از انبارهای تدارکاتی سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) را در خیابان مدرس این شهر کشف و 2 نفر را نیز دستگیر کردند. از این انبار که در پوشش فروشگاه لوازم ساختمانی و بهداشتی فعالیت داشت، اقلام زیر به دست آمد:
اسلحه ژ3 به‌همراه مقدار زیادی فشنگ، نارنجک تفنگی 25 عدد، اسلحه یوزی یک قبضه، سلاح کمری یک قبضه، مقدار فراوانی باروت، بی‌سیم مادر 3 دستگاه، بی‌سیم دستی 3 دستگاه، انواع فشنگ به مقدار زیاد، 2 میلیون و 300 هزار ریال وجه نقد، انواع دستگاه تکثیر، نشریات گروههای معارض به‌خصوص نشریات سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و...(6)
1
کاهش صدور نفت به‌مقدار 500 هزار بشکه در روز، کمبود ارز و تصمیم برای گرفتن وام از لیبی و الجزایر موضوع بخشی از مباحث مطرح‌شده در جلسه امروز آقای هاشمی رفسنجانی با مقامات بلندپایه کشور بود. در کتاب خاطرات ایشان آمده است: «شب در دفتر آقای مهدوی کنی (نخست‌وزیر موقت) با حضور آقایان [آیت‌الله] خامنه‌ای (رئیس‌جمهور)، موسوی اردبیلی (رئیس دیوان‌عالی کشور)، [محمد] غرضی (وزیر نفت)، مهندس موسوی (وزیر امور خارجه) جلسه داشتیم. کمبود ارز و فروش‌نرفتن نفت مطرح بود. قرار شد آقای غرضی به الجزایر و لیبی سفر کنند و با آنها درباره فروش نفت و سیاست هماهنگ در قیمت نفت مذاکره کنند.
1) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص2، گرگان - واحد مرکزی خبر به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران گرگان؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص5، گرگان.
2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص6، تربت حیدریه.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/7/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص5، مشهد.
5) همان، ص1.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص25، خبرگزاری پارس، 20/7/1360، و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 236، 21/7/1360، ص5، خرم‌آباد؛ و- روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص3، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس.
بسیاری از اعضای اوپک با تخفیف چند دلار در قیمت نفت، فروش زیاد کرده‌اند. اگر بتوانیم وامی از آنها بگیریم قیمت را پایین نمی‌آوریم؛ و الا مجبوریم فعلاً فقط 500 هزار بشکه صادر کنیم که می‌خواستیم دو میلیون و پانصد هزار بشکه صادر کنیم.»(1)-(2)
1
امروز ده‌ها هزار نفر از زائران ایرانی در یک راه‌پیمایی از میدان "معاوده" در مرکز مکه به‌سوی خانه خدا حرکت کردند و شعارهایی علیه امریکا و رژیم صهیونیستی دادند. به نوشته روزنامه کیهان، در این راه‌پیمایی، زائران ایرانی درحالیکه تصاویری از امام امت را به همراه داشتند، ترجمه پاسخ امام به ملک خالد را بین زائران عرب و غیرعرب پخش کردند. ترجمه پاسخ امام به زبان‌های مختلف موجب شعف و سرور زائران خانه خدا شد و در میان زائران واکنش وسیعی داشت. شایان ذکر است که پاسخ امام به ملک خالد از رسانه‌های گروهی سعودی پخش نشد. بنا بر همین گزارش، هنگامی‌که گروهی از جانبازان و معلولان انقلاب در حرکت بودند و درحالیکه صف تظاهرات به کیلومترها می‌رسید، پلیس و گارد سعودی همانند زنجیری راه‌پیمایان را محاصره کرده بودند.
روی لباس‌های سفید عربی که زائران بر تن کرده بودند، شعارهای مرگ بر امریکا و مرگ بر اسرائیل نوشته شده بود و راه‌پیمایان درحالیکه مشت‌های خود را گره کرده بودند، شعارهای "مرگ بر امریکا" و "مرگ بر اسرائیل"، "ثوره ثوره حتی النصر"، "لا اله الا الله" و "الله‌اکبر" سرمی‌دادند و ازطرفی روی پلاکاردهای خود، رژیم صهیونیستی را غده سرطانی در جهان اسلام معرفی می‌کردند.
خبرنگار اعزامی کیهان می‌افزاید: مأموران انتظامی سعودی که تعدادشان نسبت به راه‌پیمایی‌های گذشته 2 برابر شده بود، زنجیروار راه‌پیمایان را همراهی می‌کردند و در چند جا راه را بر راه‌پیمایان بستند و از آنها خواستند که متفرق شوند، اما راه‌پیمایان با شعارهای الله‌اکبر راه را باز کرده، در جلو مسجدالحرام پس از نیایش برای سلامتی امام و پیروزی رزمندگان جبهه‌های اسلام علیه کفر صدامی، متفرق شدند.(3)
به‌دنبال این راه‌پیمایی، مأموران امنیتی دولت سعودی، بعضی از حجاج ایرانی را شناسایی و پس از متفرق‌شدن راه‌پیمایان برخی از آنان را دستگیر کردند. براساس گزارش خبرگزاری پارس، در بین دستگیرشدگان سرپرست یکی از کاروان‌های شهرستان کازرون دیده می‌شود.(4)
1) محمد غرضی، وزیر نفت، در بازگشت از سفر به کشورهای مذکور، درباره نتایج سفر خود به آقای هاشمی رفسنجانی گزارش داد. به نوشته هاشمی رفسنجانی: «عصر آقای مهندس غرضی که از سفر لیبی و الجزایر و سوریه برگشته بود، آمد. توسط حافظ اسد، رئیس‌جمهور سوریه، پیامی به سعودی فرستاده که با توسعه صدور نفت ارزان باعث خسارت کشورهای دیگر نشوند. در گرفتن وام از لیبی و الجزایر موفق نبوده. لیبی گفته است که خودش فقط 40 هزار بشکه نفت در روز صادر می‌کند؛ قابل‌قبول نیست. الجزایر هم جواب روشن نداده.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب اسلامی، چاپ نهم، 1386، ص274.)
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب اسلامی، چاپ نهم، 1386، صص 267 - 266.
3) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص14.
4) همان.
خبرگزاری پارس در ادامه خبر این راه‌پیمایی اعلام کرده است: با کوشش پیگیر سفارت جمهوری اسلامی ایران در جده، همه زائران ایرانی که بهوسیله مأموران پادشاهی سعودی دستگیر شده بودند، قبل از انجام مناسک حج آزاد شدند. براساس این گزارش، تعداد دستگیرشدگان 47 نفر بوده که 16 نفر از آنان را خواهران تشکیل می‌دادند. این خبرگزاری افزوده است: آزادی زائران ایرانی که حاکی‌از اعتبار و نفوذ سفارت جمهوری اسلامی در جده است، سبب تعجب دیپلمات‌های خارجی در این شهر شده است.(1)
1
"احمد بن بلا"، اولین رئیس‌جمهور الجزایر بعد از انقلاب الجزایر که اینک در پاریس اقامت دارد، در مصاحبه با یکی از مجله‌های لبنانی، تجاوز عراق به خاک ایران را محکوم کرد. وی در این مصاحبه گفت: به عقیدة من، انقلاب اسلامی ایران مسیر واقعی خود را طی می‌کند و این انقلاب قائم به فرد نیست. وی افزود: اکثر مطبوعات عربی درباره انقلاب اسلامی ایران تحت‌تأثیر تبلیغات غرب قرار گرفته‌اند. غربی‌ها مخالف هرگونه انقلابی بوده و با هر چیزی که علیه منافع آنهاست، به مخالفت می‌پردازند.(2)
2
در ادامه تلاش عراق برای توسعه روابط اقتصادی خود با دیگر کشورها، امروز وزیر بازرگانی عراق با وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه در بغداد دیدار و در مورد مسائل مختلف گفت‌وگو کردند. عراق همچنین قرارداد جدیدی درزمینه افزایش واردات کالا از هلند با این کشور امضا کرده است.
به گزارش خبرگزاری آلمان‌شرقی از بیروت، حسن‌علی، وزیر بازرگانی عراق، و الکساندرو مارتینز کنکا"، وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، در بغداد با یکدیگر ملاقات و درباره گسترش روابط اقتصادی دو کشور گفت‌وگو و تبادل‌نظر کردند. رادیو بغداد که صدای آن در بیروت شنیده می‌شد، اعلام کرد: علی در این دیدار علاوه‌بر مسائل اقتصادی به تشریح دیدگاه عراق درباره جنگ علیه ایران پرداخت و مارتینز حمایت کشورش را از عراق در این جنگ در مقابل امپریالیسم و صهیونیسم اعلام کرد. در خبر آمده است، مارتینز نیز حامل نامهای ازسوی شورای انقلاب نیکاراگوئه برای صدام حسین بود.(3)
همچنین به اعلام خبرگزاری کویت از لاهه (مرکز هلند)، رئیس هیئت هلندی که در نمایشگاه بین‌المللی تجاری بغداد شرکت کرده است، امروز اعلام کرد: بنا بر قرارداد جدیدی که بین عراق و هلند منعقد شد، قرار است صادرات سالانة هلند به این کشور از 80 میلیون لیره هلند به 160 میلیون لیره افزایش یابد.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص18، خبرگزاری پارس، 20/7/1360.
2) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص16، بیروت - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 2/7/1360، ص21، خبرگزاری پارس، 21/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، ص15، خبرگزاری پارس به نقل از آلمان‌شرقی از بیروت، 21/7/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص9، لاهه - خبرگزاری کویت، 20/7/1360.
1
بعد از افشای اقدام عراق در تخطی از مصوبات اوپک و کاهش‌دادن قیمت نفت صادراتی به‌میزان 2 دلار، مجله بررسی اقتصادی خاورمیانه مید، جزئیات بیشتری را دراینباره اعلام کرد: به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، عراق مشتریان نفت خود را مطلع ساخته که قیمت رسمی نفت صادراتی‌اش را از اول اکتبر (9/7/1360) به‌میزان 2 دلار برای هر بشکه کاهش داده است. مجله بررسی اقتصادی خاورمیانه نوشته است: این امر به‌معنی فروش نفت عراق به‌میزان 34 دلار برای هر بشکه است. عراق در اجلاس گذشته اوپک در ژنو با کاهش قیمت نفت مخالفت کرده بود. یونایتدپرس به نقل از نشریه مید افزود: درحال‌حاضر، قیمت‌های جدید برای تحویل‌گیرندگان نفت عراق از بنادر مدیترانه (که پس از جنگ عراق علیه ایران تنها مجرای صدور نفت عراق است) به شرح زیر خواهد بود:
نفت سبک بصره (34 درجه آ.پی.آی) بشکه‌ای 71/34 دلار به‌جای 71/36 دلار.
نفت کرکوک (36درجه آ.پی.آی) بشکه‌ای 93/34 دلار به‌جای 93/36 دلار.
این قیمت‌ها شامل هزینه 75 سنت امریکایی (سه‌چهارم دلار) برای حمل هر بشکه نیز می‌شود. همچنین اعتباری سی‌روزه برای مشتریان در نظر گرفته شده است که درصورت درخواست اعتبار اضافی تا 60 روز، قیمت هر بشکه تا 50 سنت افزایش خواهد یافت. این نشریه افزوده است: این اقدام عراق تاحدی مضحک است، زیرا در اجلاس گذشتة اوپک، این کشور یکی از سرسخت‌ترین مخالفان کاهش قیمت‌ها بود.
از آنجا که صادرات نفت خام عراق پس از شروع جنگ عراق با ایران کاهش یافته است، فشار مشتریان نفت عراق باید خیلی شدید بوده باشد که این کشور را وادار به کاهش قیمت‌ها کرده است. عراق در اوایل سال جاری 000,950 بشکه نفت در روز صادر می‌کرد، ولی اخیراً به‌خاطر کاهش تحویل نفت از بندر بانیاس (سوریه) این میزان کاهش یافته است. مشتریان اصلی عراق، یعنی برزیل، ژاپن و فرانسه خواهان کاهش قیمت‌های نفت عراق شده بودند، به‌خصوص ژاپن که با حمل نفت از دریای مدیترانه، بشکه‌ای 5/1 دلار برای هر بشکه هزینة اضافی حملونقل می‌پردازد.
خبرگزاری پارس در رد توجیه مجله مید برای اقدام عراق در کاهش قیمت نفت اعلام کرد: این فشارها برای جمهوری اسلامی ایران نیز وجود دارد، اما ایران همچنان بر قیمت‌های مصوب کنفرانس بالی پافشاری می‌کند و نفت خود را با قیمت قبل، یعنی بشکه‌ای 36 دلار عرضه می‌کند.(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 163، 21/7/1360، صص 6 - 5، نیکوزیا - خبرگزاری یونایتدپرس، 20/7/1360.
1
روزنامه فایننشال تایمز (چاپ لندن) در نگاهی اجمالی به جنگ عراق علیه ایران، پیامدهای منطقه‌ای و تأثیرات آن را در اقتصاد عراق بررسی کرده است. دو عملیات اخیر(1)
دومین عملیات هم اشاره به عملیات "ثامن‌الائمه(ع)" دارد که در تاریخ 5/7/1360 اجرا شد و در آن نیروهای خودی در مدت 3 روز عملیات توانستند دشمن را از بخش غربی رودخانة کارون به بخش شرقی آن عقب برانند و شهر آبادان را از محاصرة دوسالة دشمن خارج کنند.
ایران در سوسنگرد و آبادان و نارضایتی صدام حسین از این عملیات‌ها، نقش اساسی و رو به افزایش کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به‌خصوص کویت در پشتیبانی مالی از عراق، ناهمخوانی ایدئولوژیکی حکومت بعثی عراق با سایر کشورهای حامی وی در منطقه و هم‌گرایی آنها علیه ایران، وخیم‌شدن اوضاع اقتصادی عراق براثر جنگ و اشتراک نظر عراق و ایران علیه سیاست‌های نفتی عربستان ... از موضوعات مورد بحث در این مقاله است.این روزنامه نوشته است:
«حملة هوایی به تأسیسات نفتی کویت در هفته گذشته، خواه تصادفی و خواه تعمدی، یادآور خاطرة مداومی است که جنگ یک‌ساله ایران و عراق، دیگر تولیدکنندگان نفت در خلیج (فارس) را تهدید می‌کند. این حمله هوایی می‌تواند نشانة آن نیز باشد که رژیم‌های ایران و عراق از تاوان سیاسی سنگینی که محتملاً باید در قبال رنج و صدمات وارده بر خلقهای خود و عدم کسب پیروزی قطعی بپردازند، به هراس افتاده‌اند. در آسیای غربی کمتر رهبرانی وجود دارند که فکر می‌کنند احتمالاً ناآرامی‌هایی داخلی و بین‌المللی علیه آنها در جریان است.
بهترین شاهد این مدعا این است که عراق و ایران درگیر جنگی هستند که صادرات نفت را که برای هر دو کشور جنبه حیاتی دارد، کاهش داده است. درحالیکه جنگ در بیشتر ایام سال جاری به مبادله آتش توپخانه‌ها و زدوخورد هرازگاه نیروهای پیاده محدود بود، به نظر می‌رسید، این تفاهم به وجود آمده است که از تأسیسات نفتی مراقبت به عمل آید تا مورد حمله قرار نگیرند.
مع‌هذا، پرزیدنت صدام حسین از دو حمله موفقیت‌آمیز ماه گذشته ایران ظاهراً بسیار برآشفته است. در حمله نخست، نیروهای لشکر زرهی 92 و لشکر [زرهی] 16 ایران در بخش شمالی و غرب سوسنگرد عراقی‌ها را چندین مایل عقب راندند.
در دومین حمله، عراقی‌ها مجبور شدند از رود کارون واقع در شمال آبادان عقب‌نشینی نمایند. صدام حسین عبور نیروهای عراقی از رود کارون را که به‌دنبال تسخیر خرمشهر انجام گرفت، فصلی پرشکوه در تاریخ جنگ‌های اعراب نامید.
1) شاید اولین عملیاتی که روزنامه فایننشال تایمز به آن اشاره کرده عملیات نصر در 11/6/1360 باشد که در جریان آن نیروهای خودی با اجرای یک عملیات در شمال سوسنگرد، ارتفاع مهم و راهبردی "تپه سبز" را تصرف کردند. تصرف این تپه امکان دید و تیر نیروهای دشمن را به عقبه‌های خود قطع کرد و این امکان را به نیروهای خودی داد تا به عقبه‌های دشمن مسلط شوند.
تصاویری از پل‌های شناور برروی رود کارون بخش اصلی تبلیغات جنگی عراق را تشکیل می‌داد و جای تعجب نیست که عراق در اقدامی تلافی‌جویانه، لوله‌های نفتی ایران را که به ترمینال جزیره خارک، عمده‌ترین مرکز صدور نفت، منتهی می‌شود، بمباران نماید. با درنظرگرفتن اینکه 70 درصد صادرات نفت ایران که حدود 000,500 بشکه در روز است، ازطریق جزیره خارک انجام می‌گیرد، هرگونه وقفه در این امر بر مشکلات کنونی اقتصادی کشور شدیداً خواهد افزود.
... هرچند هواپیماهای ایران از زمان شروع جنگ، دو بار اشتباهاً پاسگاه‌های مرزی میان کویت و عراق را بمباران کرده‌اند، لیکن باید نقش اساسی کویت را در حمایت از تلاش‌های جنگی عراق مدنظر داشت. دولت ایران کراراً به کشورهای دیگر هشدار داده است که خود را درگیر جنگ ننمایند، لیکن این هشدارها وقفه‌ای در جریان ارسال کمک‌های مالی و جنسی که ازطریق کویت به عراق می‌رسد، ایجاد نکرده است.
کمک مالی به عراق از 6 ماه پیش اهمیت روزافزونی یافته است. پرزیدنت صدام که تصمیم دارد اجازه ندهد جنگ برنامه‌های عظیم عمرانی عراق را متوقف سازد، تقاضای وام‌هایی تا میزان 14 میلیارد دلار نموده است. در اواخر ماه آوریل، کویت اعطای 2 میلیارد دلار وام ده سالة بدون‌بهره به عراق را مورد تصویب قرار داد. گفته می‌شود از آن زمان به بعد، کویت یک و 5/1 میلیارد دیگر، عربستان سعودی 5 میلیارد و امارات متحدة عربی و قطر جمعاً 5/1 میلیارد دلار کمک مالی به عراق نموده‌اند. درصورتیکه عراق بخواهد باردیگر دست به عملیات تهاجمی بزند، پیروزی یا شکستش کم‌و‌بیش منوط به اراده تأمین‌کنندگان اسلحه می‌باشد و امکان دارد که آقای صدام حسین پیش از پایان سال جاری مجدداً دست نیاز خود را برای دریافت 4 میلیارد دلار باقیمانده دراز نماید. اگر تحقیرآمیز نباشد، لااقل بسیار ناراحت‌کننده است که رهبر عراق کاسه گدایی در دست، به‌سراغ رژیم‌هایی برود که از لحاظ ایدئولوژیکی تأییدشان نمی‌کند و حتی در بعضی موارد آنها را در مشکلات داخلی کشورش شریک می‌داند. تنها موردی که هر دو کشور عراق و ایران در آن وجه اشتراک کامل دارند، خصومت نسبت به سیاست جاری تولید نفت عربستان سعودی و نسبت به حمایت کویت، امارات متحده عربی و قطر از این سیاست می‌باشد.
دولت‌های بغداد و تهران با درنظرگرفتن آسیب‌پذیری شدید نظامی 3 کشور فوق‌الذکر به آنها اعتراض نخواهند کرد و به‌طور قطع از آشفتگی‌ای که در دولت ریگان درمورد فروش هواپیماهای مدرن مجهز به رادار به عربستان پیش آمده، خشنود هستند. ایران و عراق از بروز هرگونه بیم و هراسی در جهان صنعتی که ممکن است قیمت‌های نفت را افزایش دهد، شادمان خواهند شد.
مع‌ذلک، با توجه مجدد به جنگ، قابل‌تردید است که هیچ‌یک از دو دولت آن‌قدرها احساس عجز و ناامیدی کند که بخواهد مخاطره نموده و موازنه ظریف 12 ماه گذشته بین ابرقدرت‌ها را برهم بزند.
عدم‌قبول مسئولیت حمله به تأسیسات نفتی کویت توسط دولت تهران، حکایت از آن دارد که در این برهه از زمان، هیچ‌یک از طرفین مایل به گسترش جنگ نیستند، لیکن تا زمانی‌که جنگ ادامه دارد، خطر به حال خود باقی است و اگر جنگ تشدید شود، مطمئناً وخیم‌تر نیز خواهد شد.»(1)
1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 108، 21/8/1360، صص 27 - 25، به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، 12 اکتبر 1981.
1
گرفتارشدن کشتی‌های تجاری در اروندرود، وضعیت فعلی کشتی‌ها، چشم‌انداز رهاشدن این کشتی‌ها از اروندرود، بررسی وضعیت حقوقی این کشتی‌ها ازنظر دریافت خسارت و... موضوع مقاله‌ای رادیویی است که رادیو لندن به آن پرداخته است.
در این مقاله رادیویی آمده است:
«به‌دنبال وقوع جنگ میان ایران و عراق، 72 فروند کشتی تجارتی در شط‌العرب [اروندرود] به دام افتاده‌اند و هنوز نتوانسته‌اند به دریای آزاد راه پیدا کنند و برای آزادساختن این کشتی‌ها نیز برنامه‌ای در کار نیست. صاحبان این کشتی‌ها نیز به مؤسسات بیمه مراجعه کرده و ارقام نجومی درخواست کرده‌اند. فقط این هفته در شهر لندن که بیشتر بیمه‌نامه‌ها در آن منعقد شده، جنب‌وجوش بیشتری به چشم می‌خورد. "لرد" که از شرکت‌های معروف بیمه است، از دادگاه عالی کراچی خواسته است که درباره برخی از ادعانامه‌های پیچیده، به داوری بنشینند.
"ویلیام هیل"، از اعضای بخش خبری بی‌بی‌سی، درباره سرنوشت این کشتی‌ها و همچنین نحوه اداره آنها چنین می‌نویسد: در ماه سپتامبر سال گذشتة مسیحی که جنگ میان ایران و عراق آغاز شد، بعضی از کشتی‌ها براثر اصابت گلولة توپ صدمه دیدند، ولی گزارشات اخیر حکایت از آن دارد که اکثر این کشتی‌ها که در شط‌العرب [اروندرود] زندانی شده‌اند، سالم هستند.
صاحبان برخی از این کشتی‌ها فرار کرده‌اند، ولی از اکثر کشتی‌ها گزارش می‌رسد که یا حداقل، خدمة کشتی‌ها را نگه داشته‌اند یا اینکه سرنشینان و خدمه آنها همچنان در استخدام هستند و در کشتی‌ها اقامت دارند. از قول منابعی گفته شده است که استخدام یا برکناری سرنشینان کشتی‌ها باید زحمت چندانی نداشته باشد.
بنا به گفته بوبکر، خبرنگار مجله فهرست لویدز که در لندن چاپ می‌شود و مطالب مربوط به این کشتی‌ها در آن منعکس می‌گردد، به نظر می‌رسد منطقه‌ای که کشتی‌ها در آن قرار دارند، تحت کنترل عراقی‌هاست و به نظر می‌رسد تا زمانی‌که جنگ ایران و عراق پایان نیافته، نمی‌توان دریافت که کار لایروبی شط‌العرب [اروندرود] به‌طوری‌که کشتی‌ها بتوانند عبور کنند به‌عهده چه کسی است. شط‌العرب [اروندرود] معمولاً گل‌آلود است و باید مرتباً لایروبی شود تا قابل‌کشتیرانی باشد. تاکنون بیش از یک سال است که این کار، یعنی لایروبی صورت نگرفته است.
سازمان ملل متحد کوشیده است تا توافقی میان ایران و عراق بر سر کشتی‌ها و آزادکردن آنها ایجاد کند، ولی یک مقام سازمان ملل متحد گفته است که حال به‌نظر می‌رسد که کشتی‌ها تا پایان جنگ میان دو کشور، در شط‌العرب [اروندرود] زندانی خواهند بود.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص2 ضمیمه، رادیو لندن، 20/7/1360.
1
امروز خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویتر آخرین تحولات داخلی مصر و اخبار مربوط به آن را منعکس کردند. دراینحال، روزنامه‌های سوری نیز همکاری رهبران جدید مصر با امریکا را به‌شدت محکوم کردند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد: ترور انور سادات، اقدام یک گروه کوچک از نظامیان نیست و پای یک گروه بزرگ بنیادگرا در میان است. این خبرگزاری افزود: منابع رسمی مصر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کردند، به‌دنبال ترور سادات، 18 تن از افسران ارتش به‌خاطر گرایش‌های شدید مذهبی اخراج شده و به کارهای غیرنظامی گماشته شده‌اند. به گفتة منابع مذکور، 4 مرد که 3 تن از آنان غیرنظامی و نفر چهارم خالد اسلامبولی، یک افسر ارتش بوده است، عامل ترور سادات می‌باشند. گزارش‌های دیگری که از قاهره رسیده، حاکی‌از آن است که 200 نفر نظامی و غیرنظامی دررابطه‌با قتل سادات بازداشت شده‌اند. خبرنگار بی‌بی‌سی در قاهره گزارش داد که مقامات امنیتی مصر معتقدند، ترور سادات نمی‌تواند کار یک گروه کوچکی باشد که در رژه نظامی رخنه کرده باشند. به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از آسوشیتدپرس از قاهره، پلیس مصر تحقیقات گسترده خود را برای یافتن 5 مسلمان بنیادگرا که به‌طور علنی زدوخوردهای خونین دو روزه در "اسیوط"(1)را هدایت کردند و از آن تاریخ متواری شده‌اند، آغاز کرده است.(2)
به گزارش این خبرگزاری، حسنی مبارک، نامزد ریاست‌جمهوری مصر، در مصاحبه با نشریه نیوزویک گفت: او قول می‌دهد که به کوشش‌های صلح خاورمیانه که انور سادات درپیش گرفته بود ازجمله عادی‌کردن روابط با اسرائیل، وفادار باشد.(3)
همچنین بنا به اعلام رویتر، وزیر خارجه امریکا پس از ملاقات با حسنی مبارک اعلام کرد: امریکا در نظر دارد تحویل اسلحه به مصر و سودان را تسریع نماید و اضافه کرد که برای امریکا خیلی اهمیت دارد که حضور خود را در منطقه نشان دهد.(4)وی همچنین در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرد که ماه آینده مانور بسیار بزرگ و مهمی با شرکت نیروهای امریکا و مصر و چند کشور خلیج‌فارس در مصر انجام خواهد شد.(5)وزیر خارجه امریکا هنگام ترک قاهره پیش‌بینی کرد که مصر و عربستان سعودی به‌دلیل منافع مشترکشان ظرف چند هفتة آینده روابط خود را بهبود بخشند.(6)
وزیر خارجه فرانسه نیز دراینباره گفت: مرگ انور سادات می‌تواند روابط مصر و دیگر کشورهای عرب را بهبود بخشد.(7)
1) یکی از شهرهای مصر که پس از ترور "انور سادات"، تظاهرات مردم مسلمان و مقابله نیروهای مصری با آنان، شهر را به تشنج کشید و نیروهای مصری عدة فراوانی از مردم آن شهر را کشته یا دستگیر کردند.
2) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص16.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، ص20، قاهره - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 20/7/1360.
4) همان، واشنگتن - خبرگزاری رویتر، 20/7/1360.
5) همان، واشنگتن - خبرگزاری فرانسه، 20/7/1360.
6) همان، قاهره - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 20/7/1360.
7) همان، پاریس - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 20/7/1360.
روزنامه‌های سوریه نیز در شماره‌های خود حسنی مبارک، نامزد ریاست‌جمهوری مصر، را به‌شدت مورد حمله قرار دادند. به گزارش آسوشیتدپرس از دمشق، روزنامه تشرین، ارگان حزب بعث سوریه، دراینباره نوشته است: با ادامه راه سادات و ادامه تلاش برای تبدیل مصر به عامل و پایگاهی برای امپریالیزم امریکا، وارثین این خائن نیز به سرنوشت وی دچار خواهند شد.
روزنامه الثوره نیز ژنرال هیگ وزیر امور خارجه امریکا را متهم کرد که با همکاری رهبران جدید مصر برای تحت کنترل درآوردن تحولات مصر عجولانه دست به اقداماتی زده است. این روزنامه افزوده است: هیگ به‌شدت در اشتباه است. ملت مصر به امریکا و رژیم صهیونیستی و عمالشان با قاطعیت جواب منفی داده‌اند و با مبارزه انقلابی خود و سرنگونی خائنین تازه‌وارد، مصر را به سنگر اعراب باز خواهند گرداند.(1)
1) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص16.
1
به‌دنبال افزایش تدریجی فعالیت‌ها و اقدامات ایران جهت اجرای عملیات آتی در کمترین زمان ممکن، گزارش‌های نیروهای خودی در طول یک هفته گذشته حاکی‌از آن است که میزان اقدامات و تحرکات ارتش عراق نیز در جبهه جنوب به‌ویژه در مناطق عمومی غرب شوش و اهواز با شیب ملایمی درحال افزایش است. دراین‌خصوص گزارش‌های واصله از عناصر اطلاعاتی سپاه به این شرح است:
در محور غرب دزفول و شوش، مجموعه اقدامات یک هفته گذشته ارتش عراق نشان می‌دهد که دشمن در خطوط پدافندی خود، مشغول تقویت و تحکیم همه نقاطی است که امکان رخنه نیروهای ایران در آنها و محاصره‌شدن یگانهای عراقی وجود دارد. درنتیجه حین اقدامات درگیری‌هایی نیز میان نیروهای خودی و دشمن رخ داده است. دراینزمینه در روز شانزدهم مهرماه، حجم آتش خمپاره‌اندازها و تیربارهای دشمن در منطقه مشطط از یک‌سو و اقدام نیروهای عراقی به جمع‌آوری میدان مین و سیم‌خاردارهای منطقه شمال‌شرقی شلیبیه از سوی دیگر از قصد حمله ارتش عراق حکایت داشت که فعالیت خمپاره‌اندازهای خودی مانع از این حمله شد.(1)دو روز بعد، ارتش عراق یک گروهان تانک را از دشت عباس به‌طرف کرخه و شوش انتقال داد و هم‌زمان با حرکت این نیروها دشمن مواضع خودی را زیر آتش گرفت.(2)که در مجموع بر اثر آتش شدید و مستمر خمپاره‌اندازهای 61 و 82 میلی‌متری دشمن، 4 نفر شهید و 3 نفر زخمی شدند.(3)
در روز نوزدهم مهرماه نیز یک دسته نیروهای ارتش عراق به سنگرهای خالی در منطقه مشطط و عنکوش نفوذ کردند که با نیروهای سوار زرهی خودی درگیر و متواری شد و یک نفر از ارتش عراق به اسارت نیروهای خودی درآمد.(4)در این روز علاوه‌بر تحرک زیاد نیروهای ارتش عراق، تانک‌های دشمن به‌طور پراکنده نیروهای خودی را هدف قرار می‌دادند.(5)همچنین ارتش عراق در طول دیروز و امروز، در محور دزفول «با نیروهایی به استعداد یک
1) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص61، گزارش شماره 371، 17/7/1360.
2) همان، ص66، گزارش شماره 373، 19/7/1360.
3) همان، ص63، کزارش شماره 372، 18/7/1360.
4) همان، ص79، گزارش شماره 376، 22/7/1360.
5) همان، صص 67 - 66، گزارش شماره 373، 19/7/1360.
دسته تانک و یک دسته پیاده به تپه سبز حمله‌ور شد که درنتیجه شجاعت و مقاومت 6 تن از نیروهای خودی، شکست خورد و مجبور به عقب‌نشینی شد. نیروهای خودی در منطقه لیخضر به تپه121 در منطقه قریه عباس حمله کردند و این تپه را به تصرف درآوردند. دشمن متعاقباً دست به ضدحمله زد که درنتیجه آتش شدید توپخانه خودی، دشمن با ازدست‌دادن یک دستگاه تانک و یک دستگاه نفربر مجبور به عقب‌نشینی شد.»(1)
علاوهبراین، روزگذشته در جبهه مشطط، نیروهای خودی متشکل از یک گروهان تانک (7دستگاه)(2)و یک گروهان سوار زرهی، بعد از درگیری کوتاهی با نیروهای گشتی دشمن، تپه120 را آزاد کردند. این تپه بر مناطق اطراف خود ازجمله سه‌راهی‌قهوه‌خانه - رادار تسلط دارد.(3)
براساس گزارش دیگری از اطراف این محدوده، «در منطقه سندال، گشتی‌های دشمن قصد مین‌گذاری منطقه را داشتند که با هوشیاری نیروهای خودی متواری شدند. در این منطقه درگیری شدید بین نیروهای خودی و دشمن ادامه داشت و دشمن از کاتیوشا نیز استفاده کرد. ضمناً توپخانه دشمن که به‌طرف تنگه رقابیه شلیک می‌کرد، از این منطقه کاملاً مشهود بود. لازم به تذکر است که درنتیجه این درگیری 2 تن از نیروهای خودی مجروح و یک تن شهید شدند. در ساعت 5:00، تعدادی تانک یا نفربر دشمن از منطقه خارج شده ... و احتمالاً به‌طرف تپههای سندال رفتند. 60 تا 80 نفر از نیروهای عراقی بهوسیله خودروهای سبک به روستای شلیبیه [روبه‌روی شهر شوش] وارد شده و در آنجا مستقر شدند. همچنین 3 خودرو زیل به این منطقه وارد شد.» علاوهبراین، گزارش‌های رسیده از محور دشت عباس از تبادل آتش شدید میان نیروهای خودی و دشمن حکایت دارد که در جریان آن «با آتش خمپاره‌انداز خودی چند سنگر گروهی منهدم شد و حدود 15 نفر کشته و زخمی شدند.»(4)
در محور غرب اهواز، اقدامات اخیر ارتش عراق نشانه آن است که دشمن با درک اهمیت محور مواصلاتی حمیدیه - چزابه که نقش بسزایی در تدارک نیروهای شمال و جنوب استان خوزستان دارد، ضمن افزایش میزان تبادل آتش، تقویت پایگاه‌ها و تحکیم مواضع پدافندی به‌ویژه در منطقة جنوب جاده حمیدیه - چزابه و رودخانه کرخه را در دستور کار خود قرار داده است.
در این دوره برابر گزارش‌ها در برخی نقاط محورهای حمیدیه(5)، سوسنگرد(6)و بستان(7)، بلدوزرهای دشمن در طول شبانه‌روز مشغول کار بودند و به‌طورکلی ضمن احداث و حفر سنگر به ایجاد میدان مین و نصب سیم‌خاردار مبادرت ورزیده‌اند.(8)به‌عنوان نمونه طبق یکی از گزارش‌های رسیده از محور سوسنگرد در منطقه رمله، «دشمن هر شب خاکریز خود را محکم‌تر و مرتفع‌تر می‌کند و روی رودخانه نیسان 4 پل داشته و به‌تازگی یک پل دیگر نیز تعبیه کرده است. از این پل‌ها 3 پل در غرب زین‌العابدین و 2 پل در شرق زین‌العابدین قرار دارند. در اطراف پل‌ها ضدهوایی نصب شده و فاصله پل‌ها از یکدیگر 150 تا 300 متر است. توپخانه دشمن در
1) همان، ص79، گزارش شماره 376، 22/7/1360.
2) همان، ص84، گزارش شماره 377، 23/7/1360.
3) احمد دهقان، روزنوشت (یادداشت‌های روزانه شهید حسن باقری)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1392، صص 231 - 230.
4) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری، پیشین، ص72، گزارش شماره 375، 21/7/1360.
5) همان، ص70، گزارش شماره374، 20/7/1360.
6) همان، ص57، گزارش شماره 369، 15/7/1360؛ و- همان، ص66، گزارش شماره 373، 19/7/1360.
7) همان، ص63، گزارش شماره372، 18/7/1360؛ و- همان، صص 70 - 69، گزارش شماره 374، 20/7/1360.
8) همان، ص59، گزارش شماره 370، 16/7/1360.
200 متری جنوب جاده شرفه (جاده هویزه - رفیع) در حوالی زین‌العابدین مستقر است.»(1)همچنین در محور الله‌اکبر - بستان در گزارش نیروهای اطلاعاتی سپاه ضمن اشاره به افزایش "تردد دشمن در جاده بستان - سوبله"(2)و تحکیم مواضع "نیروهای عراقی مستقر در شمال بستان"(3)آمده است: «دشمن مشغول مرتفع‌کردن خاکریز خط مقدم خود بین روستای جابرحمدان و جاده قدیمی الله‌اکبر - بستان است. صدای فعالیت بلدوزرها در شب‌های 20 و 21/7/1360 به گوش می‌رسید. در چند شب اخیر، دشمن با تانک، توپخانه، خمپاره‌انداز و تفنگ106 میلی‌متری مواضع خودی را زیر آتش قرار داد که نیروهای خودی پاسخ لازم را به آتش دشمن دادند. ضمناً تلفات و خساراتی به نیروهای خودی وارد نشد.»(4)لازم به ذکر است که در محورهای مزبور علاوه‌بر اقدامات مهندسی بلدوزرهای دشمن، به‌طور هم‌زمان و با شدت بیشتری خمپاره‌اندازهای عراقی روی مواضع خودی اجرای آتش می‌کردند که به‌علت کوتاه‌بودن خاکریز خودی برتری آتش با دشمن گزارش شده است.(5)
درمقابل، در عملیات نیروهای سپاه در منطقه حمیدیه یک دستگاه خودرو منهدم شد و 5 نفر از نیروهای دشمن کشته و 7 نفر نیز زخمی شدند.(6)در نوزدهم مهرماه، مسعود پیشبهار، معاونت طرح و عملیات قرارگاه نصر و مظفر آقا خورده، مسئول مهندسی قرارگاه کربلا، برای شناسایی منطقه غرب ارتفاعات الله‌اکبر و شمال بستان عازم این منطقه شدند.(7)علاوهبراین در محور سوسنگرد، با آتش خمپاره‌انداز نیروهای ستاد جنگ‌های نامنظم به یک دستگاه خودرو خسارات کلی وارد آمد. همچنین بر اثر شلیک تیر مستقیم تانک‌های دشمن یکی از برادران پاسدار گروه شناسایی به شهادت رسید.(8)
1
براساس بررسی‌ها و اقداماتی که کارگروه‌های تشکیل‌شده در سپاه و ارتش برای بررسی طرح عملیاتی آزادسازی بستان انجام داده‌اند (روزشمار 15/7/1360)، درحالیکه سپاه پاسداران مشغول تکمیل شناساییهای خود از دشمن و وضعیت زمین منطقه است، امروز فرماندهی نیروی زمینی ارتش، پیش‌نویس طرح پیشنهادی ارتش را در این منطقه ارائه داد.
در کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس آمده است: «براساس تدبیر ابلاغ‌شده، طرح کلی مانور به‌صورت تک در شمال رودخانه کرخه برای تأمین شهر بستان و تک هم‌زمان در جنوب کرخه برای تأمین مناطق غرب سوسنگرد تا کناره شرقی "هورالعظیم" تعیین شد. این به مفهوم آزادسازی مناطق اشغالی باقیمانده در دست دشمن در دشت آزادگان و رسیدن به خط مرزی در این منطقه بود.»(9)-(10)
1) همان، صص 67 - 66، گزارش شماره 373، 19/7/1360.
2) همان، صص 70 - 69، گزارش شماره 374، 20/7/1360.
3) همان، ص63، گزارش شماره 372، 18/7/1360.
4) همان، صص 79 و 80، گزارش شماره 376، 22/7/1360.
5) همان، ص66، گزارش شماره 373، 19/7/1360؛ و- همان، ص58، گزارش شماره369، 15/7/1360؛ و- همان، صص 72و 73،گزارش شماره 375، 21/7/1360.
6) همان، ص58، گزارش شماره 369، 15/7/1360.
7) احمد دهقان، روزنوشت، پیشین، ص226.
8) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری، پیشین، صص 64 - 63.
9) درباره انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس و اختلاف دیدگاههای فرماندهان ارتش و سپاه، سردار علایی در کتاب اخیر خود (روند جنگ ایران و عراق) توضیحاتی داده است که در ضمیمه این گزارش آمده است.
10) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد 2، سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، تهران: 1373، ص189.
1
نیروهای گشتی - رزمی سپاه در منطقه ریجاب و میش‌رنگین با نیروهای عراقی درگیر شدند و ضرباتی به آنها وارد کردند و در دهلران با نفوذ به منطقه تحت تسلط نیروهای عراقی، اقدام به مین‌گذاری کرده، خسارتهایی به دشمن وارد آوردند.
یک واحد گشتی نیروهای سپاه و بسیج "ریجاب" با گروهی از نیروهای عراقی در زیر جاده کاری درگیر شدند که نیروهای عراقی مجبور شدند مقداری مهمات همچون 29 عدد گلوله خمپاره82 و یک جعبه فشنگ کالیبر70 را جا گذاشته، منطقه را ترک کنند.(1)همین نیروها در منطقه "میش‌رنگین" با 50 نفر از نیروهای عراقی درگیر شدند و آنها را مجبور به فرار کردند. در این اقدام نیز 26 عدد گلوله خمپاره82 و 3 صندوق فشنگ کالیبر50 به دست نیروهای خودی افتاد.(2)
در دهلران نیز نیروهای سپاه با نفوذ به خاک عراق، در نزدیکی یکی از پایگاههای نظامی عراق مین‌گذاری کردند که در ساعت 12:00، یک تریلر نظامی ارتش عراق براثر انفجار مین کار گذاشته‌شده منهدم شد و حدود 10 نفر از نیروهای عراقی نیز کشته یا زخمی شدند.(3)
2
درپی اقدام نظامی ماه گذشته ارتش عراق در منطقه‌ای در حوالی بغداد، برای دستگیری مجاهدین مسلمان عراقی نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال درباره نحوه این اقدام نوشت: در اواسط ماه سپتامبر (24/6/1360)، نیروهای بعثی عراق دهکده ای را با 5 هزار نفر سکنه پس از بمباران و به‌آتش‌کشیدن، بهوسیله بولدوزر با خاک یکسان کردند. نیروهای عراق در جست‌وجوی گروهی از مجاهدین مسلمان عراقی بودند و پس از اینکه گمان بردند این افراد در این دهکده پناه گرفته‌اند، به آنجا حمله کردند. کرسنت این دهکده را "جیزان ال کاوول" در نزدیکی "الخالص" در شمال‌شرقی بغداد معرفی کرده و افزوده است: زمانی‌که نیروهای شبه‌نظامی بعثی برای دستگیری مجاهدین مسلمان عراقی وارد عمل شدند، یگان ویژه ارتش عراق هم دست‌به‌کار شد و تمامی اهالی این دهکده را تا آخرین نفر قتل‌عام کرد.(4)
3
تصرف مجدد ارتفاع 2525 در محور روانسر - کامیاران با تلاش نیروهای ایران، ناکام‌ماندن افراد حزب دمکرات در تصرف شهر اشنویه، بی‌نتیجه‌بودن حمله افراد این حزب به نیروهای سپاه و ارتش، ادعای کذب رادیو صدای کردستان در تصرف دوساعتة شهر نقده به‌دست نیروهای ضدانقلاب، به‌دام‌افتادن چند نفر از نیروهای سپاه هنگام مذاکره با "صنار مامدی" از رهبران سابق حزب دمکرات، مهم‌ترین تحولات امروز در مناطق کردنشین بود.
نیروهای سپاه پاسداران، ارتش، ژاندارمری و پیشمرگان کرد مسلمان در عملیاتی مشترک، ارتفاع
1) سند شماره 119335 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه تهران، 23/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد سپاه پاسداران منطقه7، شماره یک، 24/7/1360، ص3.
2) سند شماره 119335 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 049917 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 24/7/1360 سند تک‌برگی.
3) سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) روزنامه کیهان، 22/7/1360، ص16.
2525 را در محور روانسر - کامیاران که افراد حزب دمکرات ایران مجدداً آن را تصرف کرده بودند، بازپس گرفتند. پس از عملیات نیروهای خودی در روز 17 مهرماه و تصرف ارتفاع سرکوب 2525 زرنه در حدفاصل شهرهای روانسر - کامیاران، نیروهای حزب دمکرات که در روستاها و مناطق اطراف حضور داشتند، مجدداً این ارتفاع را تصرف کرده، روی آن مستقر شدند. به‌دنبال این اقدام، امروز نیروهای سپاه، ارتش، ژاندارمری و پیشمرگان کرد مسلمان در اقدامی مشترک و گسترده بخشی از روستاهای بین روانسر و کامیاران را پاک‌سازی کردند و ارتفاع زرنه را مجدداً به تصرف خود درآوردند. همچنین نیروهای عمل‌کنندة خودی، روستاهای شاهینی، آفرین پایین، حسین‌آباد، ماویان، کوه‌دره، لون کهن، لون سادات، کلاتی و تخت زنگی (سنگی) را پاک‌سازی کردند. در این عملیات تعدادی از نیروهای حزب دمکرات کشته یا زخمی شدند و یک قبضه خمپاره‌انداز 81 میلی‌متری که به‌دست نیروهای حزب دمکرات افتاده بود، پس گرفته شد.(1)
امروز همچنین طرح حمله گسترده ای که حزب دمکرات برای تصرف شهر اشنویه تدارک دیده بود، قبل از اجرا با هماهنگی نیروهای سپاه و ارتش و همکاری پیشمرگان کرد مسلمان و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) خنثی شد و نیروهای خودی با اجرای تک غافلگیرکننده به محل تجمع نیروهای حزب دمکرات، آنها را به خاک عراق فراری دادند. در این درگیری که عمدتاً در جنوب‌شرقی اشنویه و در روستاهای "ده شمس" و "ده گرجی" انجام شد، 8 نفر از افراد این حزب کشته شدند. حاتم دعاخوان(2)، خلبان فراری با درجه سروانی، از فرماندهان نظامی حزب دمکرات و از افراد کشته‌شده در این عملیات بود.(3)رادیو حزب دمکرات ایران درباره تلفات واردشده در این عملیات به نیروهای حزب دمکرات، فقط به این نکته اشاره کرد که در درگیریهای روز بیستویکم مهرماه اشنویه، یکی از پیشمرگان حزب دمکرات که از اعضای دلسوز و فداکار حزبی بود، کشته شده است.(4)
یک ستون نظامی متشکل از نیروهای سپاه و ارتش که در حوالی جنگل امیرآباد در جاده میاندوآب به مهاباد در حرکت بود، با هجوم عناصر حزب دمکرات کردستان ایران که به سلاح‌های مختلفی مجهز بودند، روبهرو شد، اما با واکنش نیروهای خودی، مهاجمان با تحمل تلفاتی مجبور به ترک محل شدند. در این درگیری، یک زن و دختر از اهالی محل، براثر برخورد ترکش خمپاره مهاجمان به شهادت رسیدند و یک نظامی هم زخمی شد. همچنین یک خودرو صداوسیما نیز آسیب دید.(5)
علاوهبراین، رادیو صدای کردستان امروز گزارش داد که پیشمرگان هیز (گردان) افشین به شهر نقده حمله کرده، به مدت 2 ساعت کنترل شهر را به دست گرفته‌اند. به گزارش این رادیو، پیشمرگان حزب به قرارگاه (محل استقرار) حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) نیز حمله کرده و خسارت‌های فراوانی به آنها وارد آورده‌اند.(6)
24/7/1360، ص18ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 23/7/1360.
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 208، 22/7/1360، ص23، سنندج - خبرگزاری پارس، 22/7/1360؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/7/1360، ص2؛ و- سند شماره 294317 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 23/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 049918 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 24/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 257561 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی منطقه7 به فرماندهی منطقه7، 27/7/1360، ص1.
2) وی سروان خلبان پاکسازیشده و ازجمله خلبانان اشرف پهلوی بود.
3) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص4، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 210، 25/7/1360، ص10، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 24/7/1360؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص3؛ و- روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص4، ارومیه - واحد مرکزی خبر؛ و- سند شماره 180957 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش کلی درباره کمبا، سماجا2، 17/9/1360، ص5.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، صص 7 - 6 ضمیمه، رادیو کردستان ایران، 25/7/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران‌در24ساعت‌گذشته)، شماره 209، 23/7/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس، 23/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، صص 1 و 4.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209،
همچنین امروز "حسن شفیع‌زاده"، فرمانده سپاه منطقه هشتیان و "حسین تحویلداران" از سپاه ارومیه همراه "عبدالرحمن کریمی"، عضو سابق کادر مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران و پیرو کنگره چهارم(1)که برای امنیت و پاک‌سازی منطقه با سپاه همکاری داشت، برای گفت‌وگو با "صنار مامدی" از پیروان سابق کنگره چهارم با موضوع بازپس‌گیری 48 قبضه سلاح دولتی در دست صنار مامدی به مقر وی در روستای "سیاوان" در منطقه شپیران در شمال ارومیه رفته بودند که به دست عوامل صنار مامدی خلع‌سلاح و سپس گروگان گرفته شدند. پس از چندین ساعت بازداشت، به‌دستور صنار مامدی، رحمان کریمی و یکی از دوستان کرد او که همراه وی بود، به قتل رسیدند(2)و حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران و دو محافظ رحمان کریمی در منطقه "هشتیان" آزاد شدند.(3)*(4)
1
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای شیراز، قزوین و تهران دست به اقداماتی زدند که براثر آن 3 تن از مردم عادی زخمی شدند. با تلاش نیروهای امنیتی تعدادی از عناصر این سازمان در تبریز و رشت دستگیر شدند. در شهر نور و بخش علمده (رویان) این شهر نیز یک گروه از چریک‌های فدایی خلق به دکل رادیو و تلویزیون "سوردار" حمله و آن را منهدم کردند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 6:50 به‌قصد ترور صاحب یک مغازه تابلوسازی در بلوار "گلستان" شیراز به‌سمت وی تیراندازی کردند که اصابت چند گلوله به زخمی‌شدن وی انجامید. در این اقدام همچنین 2 نفر دیگر که در داخل مغازه بودند براثر اصابت گلوله زخمی شدند. به نوشته روزنامه اطلاعات، این چهارمین بار است که افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای ترور صاحب این مغازه، که از افراد متعهد محل است، اقدام می‌کنند.(5)
1) براثر فشارهای نظامی جمهوری اسلامی به حزب دمکرات کردستان ایران، اختلاف‌نظر درباره جنگ مسلحانه علیه نظام در اعضای مرکزیت حزب افزایش یافت و تعدادی از اعضای مرکزی حزب دمکرات در کنگره چهارم این حزب از این تشکیلات جدا شدند که رحمان کریمی یکی از این افراد بود. در فرهنگ سیاسی منطقه، این افراد به پیروان کنگره چهارم معروف شدند.
2) * جنازه رحمان کریمی در 26 مهرماه در روستای "چهریق" در جنوب‌غربی سلماس کشف شد. (سند شماره 119374 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه منطقه5 (تبریز) به اطلاعات سپاه مرکز، 28/7/1360.)
3) * حسین علایی، فرمانده وقت سپاه ارومیه، در مقاله‌ای که به مناسبت پاسداشت شهید حسن شفیع‌زاده نوشته است، به موضوع گروگان گرفته‌شدن شهید پرداخته است. ترسیم وضعیت امنیتی منطقه شمال‌غرب ارومیه، علت مذاکره نمایندگان سپاه با صنار مامدی، نقش رحمان کریمی در این ماجرا و چگونگی آزادشدن 2 نیروی پاسدار و محافظان رحمان کریمی ازجمله محورهایی است که در بخشی از این مقاله از آنها سخن رفته است. شرح کامل این واقعه در ضمیمه این گزارش درج شده است.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس، 28/7/1360؛ و- سند شماره 139350 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن دوم گروه اطلاعات) به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 7/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 071244 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 27/7/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص4.
همچنین در قزوین، یک گروه عملیاتی این سازمان، بعدازظهر امروز در خیابان انصاری این شهر نارنجکی را به یک مغازه خشک‌شویی پرتاب کردند که خسارت و تلفاتی به همراه نداشت و عاملان پرتاب نارنجک قبل از فرار از صحنه، به‌کمک اهالی محل دستگیر و به نیروهای کمیته تحویل داده شدند. از افراد دستگیرشده، یک قبضه کلت و تعدادی فشنگ مربوط به آن به دست آمد.(1)
در تهران در دبیرستان دخترانه سیزده آبان در منطقة نظام‌آباد، یکی از معلمان این دبیرستان که از هواداران مجاهدین خلق (منافقین) بود، یک بمب دست‌ساز را داخل ساعت دیواری اتاق مدیر مدرسه کار گذاشته بود که قبل از انفجار، شخص ناشناسی از وجود بمب در ساعت دیواری خبر داد و نیروهای سپاه این بمب را خنثی کردند.(2)
همچنین در تبریز، مسئول امور مالی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که از مدت‌ها پیش تحت‌تعقیب بود، شناسایی و دستگیر شد.(3)
در رشت نیز نیروهای پاسدار با استفاده از اطلاعات مردمی، یک خانه تیمی را در خیابان لاهیجان این شهر کشف و ساکنان آن را که 2 نفر از فعالان سازمان مجاهدین (منافقین) بودند، دستگیر کردند. تعدادی سلاح و تجهیزات نظامی ازجمله 2 قبضه اسلحه و 2 عدد نارنجک و مطالب نوشته‌شده به رمز، از این خانه تیمی به‌دست آمد.(4)
نیروهای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) ساعت 17 امروز، به دکل فرستنده رادیو و تلویزیون سوردار واقع در ارتفاعات بخش علمده (رویان) شهرستان نور حمله کردند و آسیب فراوانی به آن وارد آوردند. خبرگزاری پارس در گزارش مفصلی به وضعیت جغرافیایی منطقه‌ای که رادار در آن واقع شده، چگونگی اقدام نیروهای این سازمان در تخریب وسایل و امکانات رادار و ساختمان‌های آن، میزان آسیب‌های واردشده و مشاهدات برخی افراد حاضر در صحنه پرداخته و مطالبی را بدین شرح درج کرده است:
«ساعت 5 بعدازظهر، حدود 50 تا 60 تن از عناصر وابسته به امریکا طی یک‌سری عملیات مسلحانه که بیش از یک ساعت و نیم به طول انجامید، فرستنده سوردار سیمای جمهوری اسلامی استان مازندران را که در یک منطقة کوهستانی در 35 کیلومتری بخش علمده از توابع شهرستان نور و در 150 کیلومتری شهرستان ساری (مرکز استان مازندران) در ارتفاع دو هزار متری از سطح دریا قرار دارد، مورد حمله قرار دادند.
ضدانقلابیون پس از منفجرکردن 4 فرستنده بسیار قوی تلویزیون، به‌آتش‌کشیدن وسایل فنی ایستگاه، خودرو و خوابگاه پرسنل و غارت آذوقه و وسایل کارکنان در جنگلهای اطراف متواری شدند.
براساس این گزارش، ضدانقلابیون که لباس‌های سبزرنگ به تن داشته و به سلاح‌های کلاشنیکف، ژ3، کلت کمری، یوزی و نارنجک مسلح بودند، ازطریق بی‌سیم‌های دستی هماهنگی ایجاد می‌کردند. این افراد را یک اکیپ پزشکی نیز به‌منظور درگیریهای احتمالی همراهی می‌کرده است. لهجه‌های
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص24، قزوین - خبرگزاری پارس، 22/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 27/7/1360، ص15، زنجان - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قزوین؛ و- روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص13، قزوین، واحد مرکزی خبر.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 22/7/1360.
3) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص1، تبریز- خبرگزاری پارس به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تبریز.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص24، رشت، 22/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص14، رشت - خبرگزاری پارس.
ترکی - کردی و گیلکی مهاجمین حاکی‌از اهلیت‌های متفاوت آنان از نقاط مختلف ایران بوده است. برخی از آنها که به زبان گیلکی صحبت می‌کردند، چهره‌های خود را با پارچه پوشانده بودند.
ضدانقلابیون پس از به‌بارآوردن ضایعات، شعارهایی بدین شرح بهوسیله ماژیک‌های قطور و رنگ‌های اسپری بر در و دیوار ایستگاه سوردار نوشتند: سوردار، سیاهکل پیوندتان مبارک؛ زنده باد مبارزه مسلحانه که تنها راه رسیدن به آزادیست؛ جنگ بین دو رژیم ضدخلقی جمهوری اسلامی و رژیم بعث عراق جنگی غیرعادلانه است و ما خواهان قطع جنگ و تبدیل آن به جنگ عادلانة خلق با امپریالیسم هستیم؛ چریک‌های فدایی خلق ایران؛ مرگ بر سازش‌کاران و دغل‌کاران؛ تنها یک خلق مسلح می‌تواند آزاد زندگی کند؛ زنده باد خلق رزمنده کرد که برای آزادی مبارزه می‌کند.
بنا به اظهار یکی از کارشناسان سیمای جمهوری اسلامی ایران مرکز ساری، از 4 فرستنده موجود در این ایستگاه، 2 دستگاه به‌شدت آسیب دیده و 2 دستگاه دیگر درصورتیکه وسایل و امکانات لازم تأمین شود، تا 2 روز دیگر تعمیر می‌شوند و تصویر سیمای جمهوری اسلامی مازندران مجدداً برقرار خواهد شد. گفته می‌شود میزان خسارت وارده به‌دستگاه‌ها حدود 50 میلیون تومان است.
... یکی از شاهدان گفت: مهاجمین در ساعت 17:15 دقیقه، فرستنده را کاملاً در اشغال خود داشتند و با صف‌کردن پرسنل ایستگاه [به آنان] گفتند، وسایل شخصی خود را از خوابگاه بیرون بیاورید و پس از آن، با گازوئیل موجود در موتورخانه، آسایشگاه ما را که در رژیم گذشته کاخ اختصاصی قطبی، مدیرعامل رادیو تلویزیون، بود به‌همراه میلیون‌ها تومان وسایل داخل آن به آتش کشیدند و به ما گفتند از اینجا تکان نخورید که تا یک ربع دیگر، ساختمان فرستنده به هوا می‌رود. ... وی ادامه داد: ضدانقلابیون در آخرین مراحل بهوسیله بی‌سیم، به افرادی که آنان را تیپ‌های 7، 8 و... می‌نامیدند، خبر پیروزی عملیاتشان را دادند که از آن‌سوی بی‌سیم نیز گاهی خبر ورود یک اتومبیل به آنان داده می‌شد.»(1)
1
پس از انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به مقام ریاست‌جمهوری در تاریخ 10/7/1360، چون طبق قانون اساسی، وی از این پس ریاست شورای عالی دفاع را برعهده خواهد داشت و تصدی پست نمایندگی امام ازسوی ایشان در شورای عالی دفاع، فاقد وجاهت قانونی است، امروز امام خمینی در حکمی حجت‌الاسلام رفسنجانی را به‌جای ایشان به سمت نمایندگی خود در این شورا معرفی کردند. اصل حکم به شرح زیر است:
«جناب حجت‌الاسلام آقای حاج شیخ اکبر هاشمی رفسنجانی، دامت افاضاته، بدین‌وسیله جناب‌عالی به‌سمت نمایندگی از طرف اینجانب به شورای عالی دفاع منصوب می‌شوید که انشاءالله تعالی ضمن انجام وظایف محوله به ادارات مربوطة دیگر نیز رسیدگی و نظارت نمایید. موفقیت جناب‌عالی را از خدای تعالی مسئلت دارم.»(2)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، صص 6 - 5، ساری - خبرگزاری پارس، 22/7/1360؛ و همان، ص21، ساری - خبرگزاری پارس، 22/7/1360؛ و همان، ص18، مازندران - خبرگزاری پارس.
2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، ص302.
1
رئیس‌جمهور منتخب مردم، امروز در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی حضور یافت و دربرابر نمایندگان مجلس و رئیس دیوان عالی کشور، اعضای شورای نگهبان قانون اساسی، نخست‌وزیر و وزیران کابینه (دولت سابق)، جانبازان انقلاب و جمعی از خانواده‌های شهدا، مراسم تحلیف را به جای آورد. به نوشته روزنامه کیهان، آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهوری، قبل از ادای سوگند، در سخنانی اعلام کرد: امروز این مراسم برای برادر مخلص شما از این‌جهت هیجان‌انگیز است که درحقیقت برزبان‌آوردن و تصریح‌کردن به چیزی است که به‌طور طبیعی با کاندیداشدن برای ریاست‌جمهوری و با قبول این مسئولیت بر دوش او وجود داشته و سنگینی می‌کرده است. وی افزود:
مردم ما از صدر تا ذیل در طول دو سال و نیم اخیر، خصوصاً یک سال گذشته، صحنه‌هایی از وفای به عهدها و پیمان‌ها را مجسم کرده‌اند و تصویرهای افتخارآمیزی را در مقابل چشم قرار دادند. جالب اینجاست که دشوارترین مشکل‌ها، فقط مخصوص طبقات پایین جامعة ما نیست، بلکه مسئولین بالای کشور را هم در بر گرفته است. همه‌جا معمولاً طبقات بالا از درگیری با مشکلات بزرگ و جان‌ستان معاف هستند، فرماندهان کمتر شهادت نصیبشان می‌شود، سران و مسئولان کشور کمتر دچار حوادث سخت می‌شوند، ولی ما افتخار می‌کنیم که کسی نظیر مرحوم آیت‌الله بهشتی را در شمار شهدا داریم. افتخار می‌کنیم که در میان مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس تعداد معتنابهی شهید داریم.(1)
1) روزنامه کیهان، 21/7/1360، ص2.
1
امام خمینی امروز با ارسال 3 پیام جداگانه به سران کشورهای قطر، دوبی و فجیره، ضمن تبریک عید قربان، بار دیگر به تلاش امریکا برای ضربه‌زدن به جمهوری اسلامی ایران اشاره کرده و بمباران مخازن نفتی کویت را توطئه‌ای در همین راستا دانستند.
امام خمینی با بیان اینکه ایران به‌جرم ضدیت با امریکا مورد ننگین‌ترین تهمت‌ها قرار گرفته است، خاطرنشان کردند: «ما دربرابر توطئه‌های گوناگون امریکای جهانخوار قرار گرفته‌ایم، تا جایی که برای لکه‌دار کردن جمهوری اسلامی ایران بهوسیله ایادی خود مانند رژیم بعث عراق و با کمک حکومت‌های مرتجع منطقه، مخازن نفتی کشور مسلمان کویت را مورد هجوم قرار می‌دهد و ما را مسئول این جنایت بزرگ قلمداد می‌کند. ملت ما دربرابر این توطئه‌های ننگین انتظار حمایت کشورهای اسلامی را دارند تا بهتر بتوانند به راه افتخارآمیز خود بدون وابستگی به شرق و غرب ادامه داده و اهداف عالیه اسلام را در جهان تحقق بخشند.»(1)
2
روزنامه کرسنت اینترنشنال (چاپ کانادا) روابط هانیالحسن، یکی از افراد با نفوذ سازمان آزادیبخش فلسطین و اولین سفیر این سازمان در تهران، با رجوی و بنی‌صدر را بررسی کرده و با انتقاد از بی‌صداقتی رهبران این سازمان دراینباره، اصل رابطه "ساف" با اشخاص و گروههای مخالف جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داده است. کرسنت این‌گونه اقدامات ساف را ریشه‌ای و ناشی از ساختار تفکر نادرست رهبران این سازمان قلمداد کرده است، تا جایی که حکومت‌داری و برخورداری از مزایای ریاست را بر آزادسازی فلسطین ترجیح داده‌اند. کرسنت می‌نویسد:
«گرایشات غیرمذهبی بنی‌صدر، مورد توجه سازمان آزادیبخش فلسطین قرار گرفته است. روزنامه کویتی الانباء (تاریخ 10 شهریور) نوشت: "هانیالحسن، رئیس قسمت سیاسی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، در تاریخ نهم شهریور با بنی‌صدر و مسعود رجوی ملاقات کرده است." هانیالحسن اولین نمایندة سازمان آزادیبخش فلسطین بعد از انقلاب اسلامی در
1) صحیفه امام، ج 15، صص 303، 304 و 305.
تهران بود. روز بعد [از این ملاقات]، خبرگزاری فرانسه به نقل از هانیالحسن گفت: "ما نمی‌توانیم برادران مجاهد را که در کنار فلسطینیان جنگیده‌اند، فراموش کنیم. هانیالحسن افزود: ما امیدوار هستیم برادر مسعود رجوی با یاسر عرفات ملاقات کند تا اوضاع ایران را بررسی کنند، زیرا در ایران حمام خون همچنان ادامه دارد و ما ناچاریم راهی برای مقابله با این وضع پیدا کنیم"
در تاریخ یازده شهریور، ساف این خبر را رسماً تکذیب کرد و گفت: "هانیالحسن در تاریخ مذکور در رومانی بوده است و خبر این ملاقات یک افتراء است."
سپس روزنامه سعودی الشرق الاوسط [تاریخ سیزدهم شهریور] عکسی را از ملاقات هانیالحسن و رجوی چاپ کرد و مجله هفتگی المجله [14 تا 21 شهریور] طی گزارشی نوشت: "هانیالحسن بنا به مأموریت ویژه‌ای برای ملاقات بنی‌صدر و رجوی به پاریس رفته است و این ملاقات در خانة بنی‌صدر در تاریخ هشتم شهریور صورت گرفته است." هفته‌نامه المجله به نقل از "محافل آگاه" نوشت: "دو گرایش در میان جنبش مقاومت فلسطین وجود دارد:
الف) ادامه همکاری با [امام] خمینی.
ب) تمرکز حمایت فلسطینیان از بنی‌صدر و رجوی."
هفته‌نامه المجله نوشت: "فلسطینیان اطلاعاتی در دست دارند که حاکی‌از آن است که بنی‌صدر به‌زودی به قدرت در ایران باز خواهد گشت. این هفته‌نامه همچنین مصاحبه‌ای با هانیالحسن را منتشر ساخت که طی آن هانیالحسن ملاقات را تأیید کرد و از رجوی و بنی‌صدر با احترام زیادی یاد کرد." کرسنت افزوده است: لازم به گفتن نیست که این حرکات راه درست سیاست‌گذاری برای مردم و انقلاب ایران که همواره حامی فلسطینیان در مبارزه علیه اشغالگران صهیونیست فلسطین بوده‌اند، نیست. پس از انقلاب ایران، اسرائیلی‌ها از ایران اخراج شدند و سفارت اسرائیل به سفارت فلسطین تبدیل شد و فلسطینیان از مقام رسمی که حتی در کشورهای عربی نیز از آن برخوردار نیستند، در ایران برخوردار شدند. این تنها قسمت کوچکی از وضعیت ساف است. در طول سالیان دراز، ساف درگیر حرکاتی بوده است که با هدف آزادسازی فلسطین مغایرت داشته است. اعضای ساف در موارد متعدد با اسرائیلی‌ها ملاقات کرده‌اند تا به‌نوعی به سازش دست یابند.
ساف به‌طور روزافزونی، به‌صورت یک دولت عربی منحط درآمده است که دارای ادارات بزرگ، سفارتخانهها، هیئت‌ها و بوروکرات‌هایی است که "از زندگی خوبی" برخوردار هستند. واضح است که رهبری ساف به‌نوعی "سازش" برای گرفتن کرانة غربی کشیده شده و درعوض جهاد برای آزادسازی فلسطین را رها کرده است. مسلمانان جهان از ساف حمایت می‌کنند، چون معتقدند ساف می‌خواهد فلسطین اشغالی را آزاد کند. جمهوری اسلامی ایران با پیشنهاد تشکیل یک "جبهه اسلامی واحد" علیه اسرائیل، این دسته از رهبران ساف را نگران کرده است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 207، 22/7/1360، صص 13 - 14، پاریس - خبرگزاری پارس به نقل از روزنامه کرسنت اینترنشنال، 21/7/1360.
1
روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال با فرض صحیح‌بودن ادعاهای منابع غربی درباره بمباران تأسیسات نفتی کویت بهوسیله هواپیماهای ایرانی، موقعیت جغرافیایی و اقتصادی این کشور را عاملی برای تحت فشار قرارگرفتن ازطرف عراق و ایران خوانده است. در این مقاله به ادعاهای عراق درباره حاکمیت تاریخی آن کشور بر کویت و برخی اقدامات عراق برای تسلط و سهم‌خواهی بیشتر از مقامات آن کشور اشاره شده و نقش آن کشور در پشتیبانی مالی و ترانزیت کالا برای دولت عراق بررسی شده است؛ و بدین‌ترتیب این روزنامه سعی دارد که نشان دهد رفتار کویت در حمایت از عراق، ناخواسته و تحت فشار دولت عراق می‌باشد.
در این مقاله آمده است:
«کویت این کشور نفت‌خیز حوزه خلیج‌فارس با بالاترین درآمد سرانه در جهان، علاوه‌بر گرفتاری ثروت دچار همسایگان بد نیز هست. [هرچند] کویت به‌طور رسمی در طول جنگ سیزده‌ماهه بین ایران و عراق، بی‌طرفی خود را اعلام کرده است، ولی به‌عنوان یک کشور عرب، تمایلاتی به‌سوی عراق از خود نشان داده است. این کشور وام‌های چند میلیارد دلاری دراختیار عراق گذارده و اجازه داده است که از این کشور به‌عنوان بندرگاهی برای عبور مقادیر بسیار زیادی مواد غذایی، مهمات، مواد سوختی و دیگر ضروریات به عراق استفاده شود. حمایت کویت از عراق، به‌رغم تکذیب تهران، موجب حملات هوایی ایران به خاک کویت شده است که جدیدترین آنها حملة 3 جنگنده ظاهراً ایرانی، روز نهم مهرماه گذشته به ایستگاه نگهداری نفت در ام‌العیش است. یک مقام کویتی در اشاره به ضعف کشورش در مقابل حملات بیگانه می‌گوید: پرتاب دقیق 2 بمب به‌روی تأسیسات بنزین‌سازی، آب‌های شور و کارخانه تولید برق کویت کافی است که این کشور را فلج نماید.
از طرف دیگر، کویت ازسوی عراق در فشار بوده است. عراق هرگز از ادعای خود مبنی بر اینکه کویت بخشی از خاک عراق است، صرف‌نظر نکرده است. اگرچه عراق از 10 سال پیش تابه‌حال این مطلب را به‌طور علنی اظهار نکرده، اما با این وصف، به قول یک وکیل کویتی هرگاه خشونت سیاسی در کویت روی می‌دهد، متهمین یا در حمایت بغداد قرار می‌گیرند و یا [این موضوع] تنها به اخراج آنها (به عراق) منتهی می‌شود. اگرچه این اتهام به‌طور رسمی اعلام نشد، ولی دولت کویت عراق را مسئول توطئه نافرجام ترور "صادق قطب‌زاده"، وزیر خارجه وقت ایران، که سرگرم دیدار از کویت بود، می‌داند. پس از وقوع 5 انفجار که در حومه کویت روی داد، مقامات کویتی فرار 2 تن از 7 متهم بمبگذاری به عراق را علناً اعلام نمودند. هنگامی‌که شیخ سعد عبدالله الصباح، ولیعهد کویت، خواستار استرداد این 2 تن شد، صدام حسین در پاسخ به کویت، این کشور را به این دلیل
که به وی اجازه نداده جزیرة بوبیان را به پایگاهی نظامی مبدل سازد، مورد تنبیه قرار داد و پرسید، چرا اعراب نمی‌توانند متحداً از عراق علیه ایران حمایت کنند.
کویت درعوض پذیرفت که علاوه‌بر وام 2 میلیارد دلاری، فروردین‌ماه گذشته 5/1 میلیارد دلار دیگر به عراق اعطا نماید. ولی بنا به گفته یک مقام کویتی، "صدام راضی نیست"، هرگاه او پول می‌خواهد، کافی است ما را تحت فشار قرار دهد.
یکی از مقامات بندر کویت می‌گوید: "با حجم کالاهایی که به عراق می‌رود، بندرهای کویت چنان شلوغ شده‌اند که کشتی‌ها درحال‌حاضر مجبور هستند، 70 روز منتظر [تخلیه بار] بمانند." یکی از نمایندگان مجلس شورای ملی کویت می‌گوید: "تجار کویتی از این بابت خوشحال‌اند، زیرا مسئله ارسال کالا به عراق برای آینده سودآور است. ولی دولت ترجیح می‌دهد که چنین تجارتی را نداشته باشد."
یکی از دلایلی که کویت ترجیح می‌دهد چنین تجارتی را نداشته باشد، حملة ایران به پست‌های مرزی ابدالی است؛ محلی که کالاها ازطریق آن وارد عراق می‌شوند. پس از این بمباران، هاشمی رفسنجانی به کویت گفت: "این اخطاری بود که به عراق کمک ننماید."
اوایل سال جاری، ایران یک کشتی را که در اجاره شرکت نفت کویت بود، تحت این عنوان که در آب‌های غیرقانونی در منطقة جنگی بوده است، توقیف کرد، ولی پس از اینکه کویت مقاصد صلح‌جویانه خود را اعلام کرد، کشتی مزبور آزاد شد.
اگرچه تعداد بسیاری از ایرانیان در کویت به سر می‌برند، ولی وجود عده بی‌شماری از فلسطینی‌ها در آن کشور، اجازه مخالفت مستقیم با "آرمان‌های عرب" را به حکام این کشور نمی‌دهد. ازاین‌رو وسایل ارتباط جمعی کویت از آغاز جنگ تا به‌حال خط طرف‌داری از عراق را حفظ کرده‌اند.
موقعیت جغرافیایی کویت از یک طرف و خطری که این کشور را ازسوی رهبران رژیم اسلامی ایران تهدید می‌کند، اساس نقش اصلی کویت در ایجاد شورای همکاری خلیج (فارس) را تشکیل می‌دهند، ولی این مسئله خشم عراق را بدین‌خاطر که در گردهمایی کویت با عربستان سعودی، بحرین، امارات عربی متحده، قطر و عمان شرکت ندارد، برانگیخت.»(1)
ضمیمه گزارش91: توضیحات سردار علایی درباره انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس و اختلاف دیدگاههای فرماندهان ارتش و سپاه
منطقه عملیاتی طریق‌القدس بین اراضی شمالغربی شهر اهواز محدود به ارتفاعات الله‌اکبر و ارتفاعات میشداغ و تپههای رملی از جنس ماسة بادی یا شنی در شمال، رودخانه نیسان و شهر هویزه در جنوب، در شرق سوسنگرد و در غرب هورالهویزه، تنگه چزابه و مرزهای بین‌المللی قرار داشت. وسعت این منطقه 3 برابر منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع)؛ یعنی حدود 600 کیلومتر مربع بوده است. زمین این منطقه برای اجرای عملیات به‌گونه‌ای بود که از
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 220، 5/8/1360، صص 10 - 9، تهران - خبرگزاری پارس،4/8/1360.
شمال به تپههای رملی یا شن‌های روان، از غرب به باتلاق، آب‌گرفتگی و سرزمین عراق و از جنوب به رودخانه نیسان متکی بود؛ بنابراین، رزمندگان ایران فقط در شرق حضور داشتند. با چنین آرایشی، دشمن ازسمت جبهه‌های شمالی و جنوبی خود خطری احساس نمی‌کرد و در شرق منطقه عملیاتی تمرکز دفاعی داشت.
انتخاب این زمین برای عملیات طریق‌القدس فرایندی نسبتاً بلندمدت را طی کرد. آقای علایی، یکی از فرماندهان ارشد سپاه در این عملیات، نوشته است: «پیش و پس از عملیات ثامن‌الائمه(ع)، بحثهای بسیاری بین فرماندهان سپاه و ارتش، درباره تعیین منطقه نبرد صورت گرفت. در هنگام بررسی، مطالعه و طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس، ارتش عراق بر توان رزمی خود افزوده بود و 2 لشکر جدید 14 و 15 پیاده را تأسیس کرده بود. همچنین حدود 150 گردان را در منطقه بین جاده اهواز - خرمشهر تا شرق بصره و حدود 100 گردان دیگر را در غرب منطقه شوش و دزفول و حدود 40 گردان رزمی را در منطقه سوسنگرد و بستان گسترش و آرایش داده بود.
در چنین شرایطی و متناسب با توان رزمی موجود ایران بود که فرماندهان، [منطقه] عملیات طریق‌القدس را انتخاب کردند تا رزمندگان بتوانند با برتری نسبی در منطقه موردنظر، بر قوای دشمن فائق آیند. آنگاه به تناسب توسعه سازمان رزم، مناطقی همچون فتح‌المبین در غرب شوش و بیت‌المقدس در غرب کارون و شرق بصره را انتخاب کردند. بحثهای بسیاری درباره انتخاب منطقه عملیات انجام گرفت و دیدگاههای مختلف، ارزیابی و بررسی شد.»
با این توضیح، آقای علایی به ارزیابی دیدگاههای متفاوت در درون ارتش و سپس اختلاف‌نظر دو سازمان مستقل سپاه و ارتش پرداخته، در ادامه به دلایل انتخاب دیدگاه فرماندهان سپاه در انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس اشاره می‌کند. وی دراینباره نوشته است: «پس از شکستن حصر آبادان دو نظر متفاوت درمورد منطقه مناسب برای عملیات وجود داشت: دیدگاه اول این بود که پیش از اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع)، بنا به نظر فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، تیمسار ظهیرنژاد، باتوجه‌به حضور دشمن در 20 کیلومتری جنوب‌غربی اهواز و نیز در غرب رودخانه کرخه، چنانچه عملیاتی در منطقه بستان صورت می‌گرفت، ارتش عراق می‌توانست با اتخاذ تاکتیک شیوه تهاجمی، شهر اهواز - اندیمشک را تهدید کند، سپس در جناح شمالی منطقه عملیاتی استقرار یابد و عقبه نیروهای تک‌کننده را تهدید کند. بنابراین، تیمسار ظهیرنژاد در آن شرایط با اجرای عملیات در جبهه غرب سوسنگرد و در منطقه طرح موافق نبود. وی این طرح را پرخطر می‌دانست و بر این نظر خود اصرار داشت، حتی یک‌بار پیش از عملیات ثامن‌الائمه(ع) در حضور تیمسار فلاحی و حجت‌الاسلام اشراقی - داماد امام خمینی - در مقر لشکر92 اهواز عصبانی شد و اعلام استعفا کرد. تیمسار ظهیرنژاد اجرای تک در منطقه عمومی دزفول و در غرب رودخانه کرخه را پیشنهاد می‌کرد. همچنین برخی دیگر از فرماندهان معتقد بودند که چنانچه رزمندگان اسلام از منطقه سوسنگرد به‌سمت مرز بین دو کشور پیشروی کنند، موجب "جناح‌دادن" به قوای دشمن خواهد شد. البته، پس از فرمان امام خمینی(ره) مبنی‌بر شکستن حصر آبادان، سرتیپ ظهیرنژاد نیز برای منطقه آبادان تقدم عملیات آفندی قائل شد، اما تیمسار فلاحی که سرپرست ستاد مشترک ارتش بود، به‌همراه دکتر چمران با اجرای عملیات در جبهه غرب سوسنگرد و منطقه بستان موافق بودند.(1)تیمسار فلاحی اعتقاد داشت که درصورت آزادسازی بستان می‌توان با اجرای تبلیغات وسیع و گسترده، اثر روانی بزرگی را بر مردم ایران گذاشت و موجب تخریب روحیه دشمن شد، زیرا شهرها برای مردم و رسانه‌ها شناخته‌شده هستند و
1) البته هر دوی این فرماندهان، تیمسار فلاحی و دکتر چمران، هنگام طرح‌ریزی و اجرای عملیات طریق‌القدس در قید حیات نبودند و به شهادت رسیده بودند.
تصرف یا ازدست‌دادن آنها نشانه قدرت یا ضعف نیروهای نظامی به حساب می‌آید، درحالیکه تصرف یا ازدست‌دادن عوارض حساس نظامی که برای مردم غیرمتخصص ناشناخته‌اند، حساسیت افکار عمومی را چندان برنمی‌انگیزد. اما دیدگاه دوم این بود که فرماندهان سپاه پاسداران و ستاد عملیات [سپاه در] جنوب معتقد بودند، باتوجه‌به مقاومت نیروهای رزمنده دربرابر تهاجم دشمن و زمین‌گیر شدن ارتش بعثی در سراسر جبهه‌ها و همچنین اقدام ایران نسبت به شکستن حصر آبادان، ارتش عراق انگیزه آفند جدید و تهاجم بیشتر را برای گرفتن سرزمین‌های دیگری از ایران ندارد. فرماندهان ستاد عملیات [سپاه در] جنوب نیز معتقد بودند که عملیات باید در منطقه‌ای صورت بگیرد که زمین برنامه‌ریزی‌شده برای عملیات با توان رزمی خودی تناسب داشته باشد. منطقه بستان با توان رزمی ایران در آن هنگام تناسب داشت.
بعضی از فرماندهان نیز استدلال می‌کردند که ارتش عراق در این شرایط قادر به عبور از رودخانه کرخه و بستن جاده اهواز - اندیمشک نیست. ارتش عراق اگر می‌توانست از کرخه عبور کند، پیش از این و در شرایطی که به پیشروی‌های پی‌درپی خود در خاک ایران ادامه می‌داد، این کار را کرده بود. ازسوی دیگر، باتوجه‌به روحیه ضعیف فرماندهی ارتش بعثی، دشمن قادر به تهاجم جدید و مؤثر برای تهدید جناح راست عملیات یا عقبه نیروهای خودی نبود، زیرا لازمه آن، خروج از مواضع پدافندی و تحمل تلفات بسیار بود. لازم به ذکر است که روحیه نیروهای عراقی در آن شرایط پایین بود و راهبرد ارتش بعثی، پدافند در سراسر جبهه‌ها به‌منظور حفظ اراضی اشغالی ایران بود.
سرانجام پس از بررسی و ارزیابی هر دو راهکار، فرماندهان دیدگاه دوم را پذیرفتند و برنامه‌ریزی عملیات طریق‌القدس را براساس آن انجام دادند.»
آقای علایی پس از طرح جزئیاتی درباره شیوه طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس و جزئیات بیشتری از توان و استعداد دشمن در این منطقه پاسخ گروه کاری نیروی زمینی ارتش را به فرمانده جدید این نیرو این‌گونه توضیح می‌دهد: «[گروه کاری نیروی زمینی ارتش] به فرمانده جوان نیروی زمینی اعلام کردند که عملیات در منطقه بستان محاسن و معایبی دارد و درصورت موفقیت، تلفات انسانی و ضایعات تجهیزاتی زیادی برای آن برآورد می‌شود. در پایان هم نوشته بودند: "منطقی است که بپذیریم پیروزی در این طرح، مزیت تاکتیکی و برتری آنچنانی نسبت به دشمن به ما نخواهد داد که توان دشمن را برای ادامه جنگ درهم شکند." سرهنگ صیاد شیرازی [نیز] نظر خود را در 30/8/1360 بر حاشیه این برآورد این‌گونه نوشت:" ترکیب مقدس نیروهای رزمنده ارتش و سپاه درصورتیکه به‌خوبی به‌کار گرفته شوند و هدایت گردند، بسیاری از موارد ذکرشده در بندهای معایب را خنثی می‌نماید."»
وی پس از بیان نظر نسبتاً مخالف گروه کاری نیروی زمینی ارتش و نظر مثبت فرمانده این نیرو، به بیان اصلی‌ترین دلایل انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس می‌پردازد و می‌نویسد: «اصلی‌ترین دلیل انتخاب منطقه بستان برای اجرای دومین عملیات بزرگ ایران، تناسب زمین و وسعت منطقه عملیاتی با توان رزمی رزمندگان اسلام در آن هنگام بود. این مسئله پس از شناساییهای مستمری که از ماه‌ها پیش در این منطقه درحال‌اجرا بود، مشخص شد. برنامه‌ریزان و طراحان عملیات به‌دنبال زمین و ناحیه‌ای می‌گشتند که بتوانند با حمله به آن، عملیاتی موفق و پیروز را اجرا کنند. همچنین پس از بیرون‌راندن دشمن از این زمین، بتوانند با کمک عوارض و موانع طبیعی منطقه، سرزمین آزادشده را حفظ کنند و دشمن را از پس‌گرفتن آن مأیوس سازند. شرایط جغرافیایی منطقه بستان به‌گونه‌ای بود که می‌توانست پس از تصرف آن، طول خط پدافندی نیروهای ایران را کم کند و خط دفاعی جدید و مناسب‌تری را پدید آورد. باتوجه‌به نکات فوق و بحثهای زیادی که در آن دوران بین فرماندهان سپاه و ارتش صورت گرفت، نهایتاً اجرای عملیات در این منطقه به تصویب شورای عالی دفاع رسید.»(1)
1) حسین علایی، روند جنگ ایران و عراق، ج 1، تهران: نشر مرز و بوم، 1391، صص 367 - 363.
ضمیمه گزارش5: شرح دیدار دو تن از نیروهای سپاه و عبدالرحمن کریمی با صنار مامدی از رهبران سابق حزب دمکرات
پس از آنکه سپاه با کمک لشکر64 ارومیه و ژاندارمری استان آذربایجان‌غربی، شهر اشنویه را آزاد کرد و امنیت در نقاط مرزی با عراق و ترکیه برقرار شد و مسیر جاده سرو که به مرز ترکیه منتهی می‌شد، باز شد، براثر فشار مداوم سپاه بر حزب دمکرات کردستان ایران، در این حزب، انشعابی ایجاد شد و با برگزاری کنگره چهارم حزب در آن ایام، برخی از اعضای مرکزی حزب دمکرات، مثل عبدالرحمن کریمی و جهانگیر اسماعیل‌زاده که جنگ مسلحانه با جمهوری اسلامی را ناموفق ارزیابی می‌کردند، از حزب جدا شدند. لذا سپاه در آن هنگام جمعی را به سرپرستی حسین تحویلداران، مسئول مذاکره و ارتباط با انشعابیون حزب دمکرات کرد و کوشید که این روند جدایی و انشعاب در بین اعضای حزب، افزایش یابد. حسن شفیع‌زاده جزء افراد مؤثر همراه با حسین تحویلداران بود که مسئولیت پاک‌سازی روستاها و جاده‌های مناطق اطراف مرز ایران با ترکیه را برعهده داشتند. یک روز این گروه از عبدالرحمن کریمی، عضو انشعابی حزب دمکرات، خواستند که با کمک او برخی از سلاح‌های غیرقانونی موجود در منطقه را جمع‌آوری کنند؛ بنابراین، حسین تحویلداران و حسن شفیع‌زاده از سپاه به‌همراه عبدالرحمن کریمی و یک نفر دیگر همراه با وی، عازم منطقه شپیران محل اقامت صنار مامدی، از اعضای جداشده مرکزیت حزب دمکرات، شدند تا با وی مذاکره کنند. در هنگام گفت‌وگوی صنار مامدی با عبدالرحمن کریمی، بین این دو عضو سابق حزب دمکرات درگیری لفظی پیش آمد و عبدالرحمن کریمی در جواب صنار مامدی که خواسته بود سلاح‌ها در دست افراد او باقی بماند، گفت: "من یک چریک بوده‌ام و تو یک بورژوا و خان هستی، نه اهل مبارزه". با بیان این جمله ازسوی عبدالرحمن کریمی، یکباره افراد مسلح صنار مامدی، این چهار نفر را دستگیر و با خود به روستای دیگری که محل دادگاه حزب دمکرات بود، منتقل کردند. آنها نیمی از روز با خودرو در راه بودند تا به محل دادگاه رسیدند. در این محل، حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران با آرامش قلبی نماز مغرب و عشای خود را اقامه کردند و شفیع‌زاده با چهره بشاش خود با دوستان می‌گفت و می‌خندید، درحالیکه عبدالرحمن کریمی که احساس کرده بود حزب دمکرات می‌خواهد این 4 نفر را اعدام کند، بسیار نگران و آشفته بود. در این هنگام، عبدالرحمن کریمی به حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران می‌گوید: "حالا من می‌فهمم که وجود خدا به‌ویژه در شرایط سخت چقدر ارزش و اهمیت دارد. در این حالت اضطراب، من هرچه مارکس و لنین را صدا کنم، کسی به فریاد من نخواهد رسید، اما چون شما به خداوند معتقدید و شهادت را سعادت می‌دانید، هیچ نمی‌ترسید و نگران نیستید." بالاخره پس از ساعتی، اطرافیان صنار مامدی، عبدالرحمن کریمی و نفر همراهش را که یکی از دوستان کرد وی بود، از زندان بیرون بردند و اعدام کردند و به‌سراغ حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران آمدند. حسین تحویلداران در صحبت با صنار مامدی گفت: ما نمایندگان دولت جمهوری اسلامی هستیم و برای مذاکره و نه برای جنگ پیش شما آمده‌ایم و چنانچه ما را اعدام کنید، تمام مقرهای شما بمباران خواهد شد و سپاه به همه پایگاههای شما حمله خواهد کرد."
صنار مامدی با شنیدن این سخنان، احساس خطر کرده، به نیروهایش گفت: "این دو نفر را ببرید و در زیر تپه‌ای که سپاه بر بالای آن مستقر است، رها کنید و سپس به‌سمت پایگاه هشتیان سپاه تیراندازی کرده، بگریزید تا نیروهای سپاه به‌سمت پایین تیراندازی کنند و حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران را خودشان با تیراندازی نیروهایشان بکشند." آنها، همین کار را می‌کنند، ولی به‌محض اینکه پایگاه سپاه شروع به تیراندازی می‌کند، حسن که می‌دانست در آن شب، چه‌کسی مسئول شب آن پایگاه است و اسم رمز عبور چیست، با صدای بلند و به زبان ترکی فریاد می‌زند که تیراندازی نکنید.
خوشبختانه حسن شفیع‌زاده و حسین تحویلداران زنده ماندند و فردای آن روز به سپاه ارومیه بازگشتند. پس از این ماجرا، دوباره سپاه به همان مناطق حمله کرد و درنتیجه صنار مامدی به ترکیه گریخت.(1)
http://www.Navide shahed.com/fa/
1) " شهید حسن شفیع‌زاده در کلام یاران"، روایتی از سردار پاسدار دکتر حسین علایی، پایگاه اطلاع رسانی فرهنگ ایثار و شهادت به نشانی:
1
ساعت 10:20 امروز، 2 فروند هواپیمای میگ عراقی به بخش مرکزی شهر ایوان غرب در استان ایلام حمله کردند و مناطق مسکونی را با راکت هدف قرار دادند. هواپیماهای مهاجم سپس برخی از مردم شهر را که در خیابان‌ها پراکنده شده بودند هدف آتش مسلسل قرار دادند. در این حمله 2 کودک و یک زن باردار شهید و 13 تن زخمی شدند و 5 خانه نیز ویران شد.(1)
2
در ادامه عزیمت و پناهندگی نظامیان عراقی به جمهوری اسلامی ایران طی یک هفته گذشته 17 سرباز عراقی در مناطق مرزی سردشت(2)و 2 سرباز به‌همراه خانواده‌هایشان در مریوان خود را به واحدهای نظامی ایران معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(3)
3
امروز نیز افراد وابسته به گروههای مسلح شورشی در مناطق کردنشین غرب و شمال کشور دست به تحرکاتی زدند که خسارات و تلفاتی را به همراه داشت.
در شهر تکاب نیز نیروهای حزب دمکرات شب‌هنگام وارد این شهر شدند و درحالیکه به انواع سلاح ازقبیل آر.پی.جی7، نارنجک و اقسام اسلحههای انفرادی مجهز بودند، به ساختمان بسیج، شرکت نفت و انبار جهاد سازندگی حمله کرده، خسارت‌های نسبتاً فراوانی به ساختمان‌ها و ماشین‌آلات وارد آوردند. در این حمله که دو ساعت طول کشید و با مقابله نیروهای خودی پایان یافت، یک تن از مهاجمان کشته و 3 تن نیز زخمی شدند. در این عملیات به نیروهای خودی آسیبی وارد نشد.(4)
در مهاباد، افراد شاخه دختران هیز پیشوای حزب دمکرات در چهارراه آزادی این شهر به‌سمت نیروهای خودی تیراندازی کردند که به زخمی‌شدن یک پاسدار و یک زن عابر انجامید.(5)رادیو صدای کردستان تعداد کشته و زخمی‌های این اقدام را 2 تن پاسدار اعلام کرد.(6)
1) سند شماره 005304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری استان ایلام به وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران، 26/7/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها وگزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 209، تاریخ 23/7/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360؛ و- روزنامه جمهوری اسلامی، 23/7/1360، ص2، ایلام؛ و- روزنامه اطلاعات، 23/7/1360، ص17، ایلام؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص18.
2) سند شماره 294317 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 23/7/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 210، 25/7/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 24/7/1360؛ و- سند شماره 294000 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 19/7/1360؛ و- سند شماره 294009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن2) به فرمانده عملیاتی شمال‌غرب (ارومیه)، 17/7/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 204، 19/7/1360، خبرگزاری پارس، 18/7/1360؛ و- همان، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس.
4) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص18؛ و- سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد سپاه پاسداران منطقه7، شماره 1، 24/7/1360، ص4؛ و- سند شماره 049917 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 24/7/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص4.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، ص7 ضمیمه، رادیو کردستان (مهاباد)، 25/7/1360.
در روستای قشلاق در چهار کیلومتری شرق سنندج نیز نیروهای مسلح غیرقانونی شبانه به شرکت مرمر حمله کرده، یک دستگاه لودر را آتش زدند و 2 نفر نگهبان این شرکت را نیز به گروگان بردند.(1)
در محور سقز - دیواندره، افراد مسلح غیرقانونی 2 تن از نیروهای انتظامی را به گروگان گرفتند.(2)
همچنین در منطقة سرو در شمال ارومیه، یک نفر پاسدار و یک نفر از اهالی محل که در تعقیب فردی فراری بودند، هدف گلولههای فردی نامعلوم قرار گرفته، هر دو زخمی شدند.(3)
یک خودرو زیل ارتش هنگام عبور از جاده‌ای خاکی در اطراف مهاباد به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد و منهدم شد. از تلفات واردشده گزارشی در دست نیست.(4)
1
سرپرست اداره آموزشوپرورش منطقه بوکان با انتشار اطلاعیه‌ای از همه معلمان و کارمندان خود خواست به‌مدت یک هفته بعد از نشر این آگهی خود را به اداره آموزشوپرورش بوکان معرفی کنند. در این اطلاعیه آمده است : نظر به اینکه شهر بوکان از وجود عوامل ضدانقلاب پاک‌سازی شده است و حاکمیت دولت جمهوری اسلامی ایران در شهر برقرار است، اداره آموزشوپرورش بوکان نیز مجدداً فعالیت‌های خود را آغاز نموده است. در قسمت دیگری از این اطلاعیه ضمن دعوت از معلمان و کارکنان اداره آموزشوپرورش بوکان برای معرفی خود، اخطار شده است که غائبان، متخلف محسوب شده، برابر قانون با آنان رفتار خواهد شد.(5)
2
اقدامات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و تلاش نیروهای امنیتی برای مقابله با آن همچنان در شهرهای مختلف کشور ادامه دارد. سپاه‌های کرمان و خرم‌آباد نیز امروز نتایج اقدامات خود را علیه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در هفته‌های اخیر، اعلام کردند.
یک تن از نیروهای بسیج شوشتر از ناحیه سر هدف گلولههای یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و شهید شد.(6)
در نیشابور نیز نیروهای این سازمان با ریختن گازوئیل و بنزین به مغازه یکی از کسبه شهر، قصد به‌آتش‌کشیدن آنجا را داشتند که موفق نشدند.(7)در یکی از خیابان‌های همین شهر حوالی ساعت 19، یک موتورسوار اقدام به تیراندازی‌های بی‌هدف کرد و از محل دور شد.(8)
در تهران در خیابان بیستویکم منشعب از خیابان پارک (خالد اسلامبولی)، نیروهای کمیته منطقه3 با اطلاعاتی که از قبل دراختیار داشتند، برای دستگیری چند تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به محل موردنظر مراجعه کردند و پس از محاصره خانه تیمی، از ساکنان خانه خواستند تا خود را تسلیم کنند که یکی از آنان با تیراندازی به‌طرف نیروهای پاسدار، امکان فرار 2 تن از افراد سازمان را فراهم کرد، ولی آن دو در خیابان به کمین نیروهای کمیته افتاده، دستگیر
1) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
2) سند شماره 300814 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 2/8/1360، ص1.
3) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
4) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
5) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص2.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه.
8) سند شماره 071220 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی تهران، 23/7/1360، سند تک‌برگی.
شدند. نفر سوم نیز که در ساختمان باقی مانده بود، با مشاهده دستگیری آن دو تن، خود را تسلیم کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، در بازرسی از این خانه تیمی، 2 قبضه اسلحه کمری، یک قبضه تفنگ ژ3 و مقادیر فراوانی انواع فشنگ و اسناد و مدارک درون‌گروهی به دست آمد.(1)
به اعلام روابط عمومی سپاه پاسداران کرمان، در دو هفته گذشته، 2 خانه تیمی در کرمان کشف شد و 7 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و یک تن از آنان به هلاکت رسید. روابط عمومی سپاه کرمان با اعلام این خبر می‌افزاید: یکی از این خانه‌ها مرکز ارتباطات اعضای گروهک امریکایی منافقین در سطح استان بود که از این منزل، 5 نفر دستگیر شدند. منزل دوم نیز به تشکیلات نظامی سازمان اختصاص داشت که عملیات منافقین در آن خانه طرح‌ریزی و اجرا می‌شد. براساس این گزارش، از این خانه نیز 2 نفر دستگیر شدند و نفر سوم در حین درگیری و فرار به هلاکت رسید.(2)
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد هم درباره فعالیت‌های خود و مبارزه با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد: با همکاری سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد، در چند هفته گذشته، 8 خانه تیمی منافقین ازجمله مقر فرماندهی نظامی آنان در خرم‌آباد کشف شد. همچنین 16 نفر از افراد نظامی سازمان منافقین دستگیر شدند که فرماندهان آنها جزء دستگیرشدگان هستند. کشف چند قبضه اسلحه ازجمله کلت، یوزی و مقادیری تجهیزات و مهمات جنگی، مقداری اسناد و مدارک درون‌گروهی مرتبط با ترور مسئولان و افراد مذهبی شهر، که در دست اجرا بود، از دیگر فعالیت‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد در این مدت بوده است.(3)
1
رادیو بغداد در یک مقاله رادیویی دستگیری تعدادی از نیروهای مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان کندوان منشعب از خیابان انقلاب در حوالی میدان فردوسی تهران را تاحد یک شورش و تظاهرات عمومی در شهر تهران وسعت بخشید و با خبرسازی دراینباره، به‌مثابه ارگان تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) وارد میدان شد. بخش‌هایی از این گفتار بدین شرح است: «مبارزین، جوانان، رادمردان، شیرزنان، به‌پاخاستگان ایران، نیروهای انقلابی، تودههای خشمگین [و] شنوندگان عزیر ایرانی، رژیم ترور و کودتا آرام‌آرام دربرابر نیروهای ملی - انقلابی به زانو درمی‌افتد. حوادث خونین و خشن دیروز تهران یک بار دیگر ثابت کرد که ازجان‌گذشتگانی در میان مخالفین استبداد حضور دارند که هرگز اجازه نخواهند داد استبداد در ایران دائمی شود، کسانی که به خود نارنجک و دینامیت می‌بندند و قهرمانانه جان می‌بازند تا دشمنان خلق را به‌طور گروهی نابود کنند.» رادیو بغداد در ادامه مطلب، می‌افزاید:
«روزبه‌روز صفوف مخالفین رژیم متراکم‌تر و نفرت شدیدتر می‌شود. این‌طور است که یک روز بیست نفر از جوانان به خیابان‌های تهران می‌آیند و شعار... می‌دهند و هنوز دقیقه‌ای نگذشته، ناگهان هزار نفر به آنان اضافه می‌شوند و این دستة هزار نفری تا به دو خیابان آن‌طرف‌تر برسد به یک جمعیت هزاران نفری مبدل می‌شوند. آری، دیروز یک گروه از مجاهدین خلق به پاسداران حمله بردند، زدوخورد درگرفت، تیراندازی شد، مردم بی‌سلاح و
1) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص3؛ و- روزنامه اطلاعات، 23/7/1360، ص20؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 210، 24/7/1360، صص 15 - 14، تهران - خبرگزاری پارس، 24/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 209، 23/7/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 23/7/1360.
2) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص15، کرمان - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کرمان.
3) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص2، خرم‌آباد براساس اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص32، خرم‌آباد، 23/7/1360.
اسلحه به حمایت از مجاهدین [آمدند] و مجاهدین از مردم برخاستند و پاسداران سر به فرار نهادند. هرلحظه بر تعداد جمعیت اضافه می‌شد که گروههای دیگری از پاسداران به محل تظاهرات خشمگینانه مجاهدین خلق [منافقین] و مردم ناراضی از رژیم رسیدند. پاسداران هنوز سلاح بر سر دست نیاورده و مردم را قتل‌عام نکرده بودند که یک مجاهد جانباز خود را با نارنجک به زیر چرخ‌های کمان‌کار(1)پاسداران انداخت، گذشتن کمان‌کار از روی بدن مجاهد خلق [منافقین] همان و منفجرشدن نارنجک و به درک واصل‌شدن پاسداران همان. با این حرکت سادة یک مجاهد خلق، یک مبارز دیگر، درس تازه‌ای از غیرت و مردانگی به مردم داد.
... دلاوران و دانشجویان و زنان و مردان جان‌برکف سرتاسر ایران، دیروز در تهران انفجار چندین بمب کاخ ستم را لرزاند و مبارزة جان‌برکفان مجاهدین خلق [منافقین] و چریک‌های وطن‌پرست دیگر، پاسداران رژیم را به عقب‌نشینی و فراری دیگر واداشت و این جنگ و گریز تا آنجا ادامه خواهد یافت که یک روز قیام همگانی و سرتاسری شما مردم به‌پای‌خاسته و معترض ایرانی به ثمر رسد.»(2)
1
سازمان موسوم به "جبهه رهایی‌بخش الاحواز"(3)که اخیراً با حمایت عراق اعلام موجودیت کرده، در بیانیه‌ای رسمی از اقدامات و گفته‌های اخیر مسعود رجوی و بنی‌صدر مبنی‌بر اعطای خودمختاری به قومیت‌های ایرانی استقبال کرده و قومیت‌های ایرانی را ملل مختلف و اهالی عرب‌زبان خوزستان را فرزندان ملت عرب خوانده است. در این بیانیه آمده است: «اظهارات آقای مسعود رجوی که درباره اعطای حقوق قومی به فرزندان ملل ایران عنوان شد تا درک عقلایی و انسانی دیگری را به مشکلات اساسی که ایران با آنها روبهرو است، اضافه نماید و راه‌حل‌های بنیادی و صحیح را برای این کشمکش خونین بزرگ، که از بدو روی‌کارآمدن زمامداران جدید در ایران، بر این کشور حکم‌فرما شده، ارائه دهد. اظهارات آقای بنی‌صدر درباره این موضوع نیز ابعاد ویژه و خوبی داشته که باید خیلی زود به آن توجه شود تا ملل ایران را از این خونریزی که زندگی اقتصادی و فکری ایران را تعطیل و آن را به بازگشت به دوره‌های تاریک غوطه‌ور در عقب‌افتادگی تهدید می‌کند، دور سازد. ای فرزندان ملت عرب دلیر ما (!) در الاحواز، ای ملل صبور ایران، انحراف خطرناک، رودهای خون و اغتشاش، گرسنگی، انهدام، ناامنی، توقف مراکز تولید و عقب‌افتادگی از جهانی که به‌سوی پیشرفت و ثبات گام برمی دارد، تمامی اینها از خصوصیات برجسته رژیم فعلی شده است. دستیابی به حقوق مشروع و شرافتمندانه، جز از راه مبارزه خونین و تقدیم قربانیان شهید و فداکاری‌ها تا سقوط عناصری که هیچ ارزشی برای حقوق قومیت‌ها در ایران [قائل نیست] ازجمله خودمختاری - که زندگی دمکراتیک و فرهنگ قومی اصیل و حفظ چهره زندگی فرزندان آن را تأمین می‌سازد - صورت نخواهد گرفت.»(4)
1) کاماکار = کمان‌کار: نوعی خودرو نظامی است و سپاه فاقد آن است.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، صص 13 - 11 ضمیمه، رادیو بغداد، 22/7/1360.
3) جبهه رهایی‌بخش الاحواز از سازمان‌هایی است که مرام بعثی و تجزیه‌طلبانه دارد (جداکردن اهواز از ایران به نام عربستان ایران و پیوستن به عراق) و رژیم عراق آن را در چهارم مهرماه جاری راه‌اندازی کرده، از آن پشتیبانی می‌کند.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 206، 21/7/1360، صص 22 - 21 ضمیمه، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 20/7/1360.
1
امام خمینی امروز در جمع اعضای هیئت‌های تبلیغاتی اعزامی به هند و پاکستان و شرکت‌کنندگان در اجلاس بین‌المجالس سخنان کوتاهی ایراد کردند. محورهای سخنان امام در این دیدار عبارت بودند از: اظهار گلایه از کم‌کاری تبلیغاتی در سطح بین‌المللی، امیدواری به اقشار گوناگون مردم سایر کشورهای جهان به‌خصوص طبقات مستضعف برای درک انقلاب و همراهی با مردم ایران و تأکید بر سفرهای غیررسمی مقامات و گروههای تبلیغاتی و حضور بیشتر در میان اقشار عادی برای تبلیغ اهداف و دستاوردهای انقلاب.
ایشان فرمودند:
«انقلاب ما متکی به معنویات و خداست و آنهایی که با ما موافق‌اند کسانی هستند که با خط توحیدی موافق‌اند. ما باید خط معنویتی را که برای آن انقلاب کردیم فراموش نکنیم؛ همان خط معنویتی که با تمام بی‌عرضگی‌هایی که در تبلیغ نمودیم، باز مردم دنیا متوجه انقلابمان شدند. و این خط معنویت است که زورگویان با آن مخالف‌اند. متوجه باشید که در هرجا زورمندان و دولت‌ها با ما مخالف باشند، ملت‌ها با ما موافق‌اند. باید اساس را مردم و فکر مردم قرار داد و باید به فکر مردم بود، نه دولت‌ها، زیرا مردم و توده‌ها با حق موافق‌اند، چون زیر بار ستم بوده‌اند و نمی‌خواهند تحت سلطه امریکا و شوروی باشند.
ما درجهت تبلیغات تقریباً صفر بوده‌ایم. باید علاوه‌بر سفرهای رسمی، سفرهای غیررسمی هم بنماییم تا دنیا را بیدار کنیم. اگر بخواهیم انقلاب را صادر کنیم، باید کاری کنیم که مردم خودشان حکومت را به دست گیرند تا مردم - به‌اصطلاح - طبقه سه روی کار بیایند. تنها در سفرهای غیررسمی است که درست می‌توانید با مردم عادی کوچه‌وبازار تماس بگیرید و آنها را روشن کنید. بودن شما، که یال و کوپال ندارید، در میان مردم، هم جالب‌تر است و هم شما بهتر می‌توانید تبلیغ کنید. امروز مملکت مال خودتان است و امیدوارم با همت یکدیگر، محفوظ بماند.»(1)
2
محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، در مصاحبه با روزنامه اطلاعات ضمن اشاره به سیاست کلی نظام در خلع‌سلاح گروههای مسلح غیرقانونی و مأموریت سپاه دراینباره، از موفقیت‌آمیزبودن برنامه‌های آموزش زندانیان گروه‌ها و سازمانهای مسلح غیرقانونی خبر داد. به نوشته این روزنامه، فرمانده سپاه پاسداران گفت: سپاه در امر امنیتی و در امور مقابله با عوامل گروهک‌ها شرکت می‌کند. ما معتقد بوده و هستیم که موضوع ضدانقلاب یکی از عواملی است که می‌تواند انقلاب را تهدید کند و ضدانقلاب یکی از بازوهای
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص307.
اجرایی امریکا و سایر ابرقدرت‌هاست. ما معتقدیم با ضدانقلاب، باید یک نیروی انقلابی به مقابله بپردازد. در طرح جدید نیز ما بر همین اساس حرکت کردیم. موضوع ضدانقلاب در داخل به‌عهده سپاه است و سپاه که به‌عنوان بازوی انقلاب از ابتدا تاکنون عمل کرده، باید موضوع ضدانقلاب را در تمام مراحل دنبال کرده، توطئه آنها را خنثی کند. درمورد خلع‌سلاح گروهک‌ها، باید بگویم که هر گروه غیرقانونی مسلح که وجود داشته باشد، باید خلع‌سلاح شود و هر اطلاعی که دراینباره به ما برسد اقدام می‌کنیم و از این به بعد، ما اجازه نخواهیم داد که یک گروه غیرقانونی در این کشور دارای سلاح و مهمات جنگی باشد. وی اضافه کرد: جریانات اخیر به ما ثابت کرد که اگر مسائل گذشته را تکرار کنیم، به این ملت و به این انقلاب ضربه خواهیم زد. هیچ گروه غیرقانونی حق حمل سلاح در این کشور را ندارد و به‌محض‌اینکه چنین مواردی مشاهده شود، افراد حامل سلاح را دستگیر می‌کنیم.
فعلاً برای اشخاصی که اسلحه دارند قرار است جواز حمل سلاح صادر شود و مشخص گردد که چه کسی اسلحه دارد که این برنامه به‌زودی اجرا خواهد شد. فرمانده سپاه پاسداران درباره اصلاح فریب‌خوردگان گفت: ما بارها گفته‌ایم، افرادی که از زندان آزاد می‌شوند، ممکن است که کارهایی انجام بدهند و متأسفانه همان‌طور که سؤال کردید، چنین نیز شد و درست کسانی که با آنها عاطفی برخورد شد و بخشیده شدند، پس از آزادی دست به خرابکاری زدند. باید پدر و مادر افراد فریب‌خورده را آگاه کرد و به آنها فهماند که منافقین بچه‌هایشان را آن‌قدر فریب داده‌اند که دیگر دراختیار آنها نیستند. بعضی از پدر و مادرها انتظارات بیجایی نیز دارند. برنامه اصلاح فریب‌خوردگان از وسع ما خارج است. البته، ما پیشنهاد کردیم که در زندان‌های دادستانی، محل‌هایی برای آموزش‌دادن تعیین بشود که این موضوع پیگیری و اکنون آغاز شده و در مراحل اولیه است و برای آنها برنامه‌هایی نظیر دوره آموزشی گذاشته‌اند که درحال‌حاضر گروههای مختلفی مانند گروه فرقان در این آموزشگاه‌ها تعلیم می‌بینند و از ایدئولوژی سابق خود برگشته‌اند. این آموزش‌ها برای سایر گروهک‌ها نیز شروع شده و تاکنون بسیار موفقیت‌آمیز بوده است و بسیاری از آنها هم حاضر به قبول همکاری شده‌اند.(1)
1
درپی نامه(2)وزیر خارجه کویت به رئیس شورای امنیت سازمان ملل و طرح ادعای بمباران منطقه نفتی ام‌العیش کویت بهوسیله هواپیماهای ایرانی، امروز میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه ایران، در نامهای خطاب به "دان حیم دوپین"، رئیس ادواری شورای امنیت، با رد قاطعانه ادعاهای دولت کویت، آن را اقدامی تحریک‌آمیز به‌منظور متحدکردن حکومت‌های عربی منطقه برای یک
1) روزنامه اطلاعات، 23/7/1360، ص5.
2) این نامه را صباح الاحمد الجابر الصباح، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت، در تاریخ 13/7/1360 خطاب به رئیس شورای امنیت ارسال کرده و در آن ضمن واردکردن اتهام بمباران منطقة العیش کویت به ایران، از رئیس شورای امنیت خواسته است تا اقداماتی برای جلوگیری از تکرار این‌گونه وقایع انجام شود. متن نامه وزیر خارجه کویت در ضمیمه روزشمار 15/7/1360 درج شده است.
درگیری نژادی ارزیابی کرد. بخشی از متن نامه وزیر خارجه ایران به شرح زیر است:
«عطف به نامه نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت درباره اتهامات تحریک‌آمیز مبنی‌بر ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت بهوسیله جنگندههای ایران، که طی سند 14616/S مورخ 5 اکتبر 1981 منتشر شد، لازم است مجدداً تأکید کنم که جمهوری اسلامی ایران درحالیکه قاطعانه این اتهامات را رد می‌کند، اعتقاد راسخ دارد که این اتهامات به‌منظور سرپوش‌گذاشتن بر شکست‌های اخیر ارتش متجاوز عراق در جبهه‌های جنوب ایران صورت گرفته تا به عراق کمک نماید از شکست نهایی در جنگ تجاوزگرانه‌اش - که بیش از یک سال طول کشیده است - رهایی یابد. همچنین این اتهامات برای بسیج رژیم‌های مرتجع منطقه علیه انقلاب اسلامی ایران در منازعه‌ای نژادی صورت گرفته است. جمهوری اسلامی ایران قویاً این‌گونه تحرکات را محکوم می‌کند و آن را به‌شدت برای صلح در منطقه و جهان خطرناک می‌داند.»(1)
1
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیه‌ای، برگزاری مانور نظامی امریکا در منطقه را حمایت از رژیم مصر و نوعی دخالت علنی در امور کشورهای منطقه دانست. در بخشی از این بیانیه آمده است: به‌دنبال اوج‌گیری امواج نهضت اسلامی در مصر و کشته‌شدن سادات، امریکا بار دیگر درصدد برآمده است تا پایه‌های لرزان رژیم‌های دست‌نشاندة خود به‌ویژه رژیم مصر را در میان کشورهای مسلمان جهان مستحکم سازد و تجاوزهای خود را علیه ملت‌های مسلمان جهان گسترش دهد. امروز جهان شاهد گزارش پایگاههای نظامی امریکا در سراسر آب‌ها و زمینهای اسلامی است و حکومت وحشی و جهانخوار ریگان تلاش می‌کند با توطئه‌های رنگارنگ و قدرت‌نمایی نظامی در خلیج‌فارس، اقیانوس هند، دریای مدیترانه و سواحل کشورهای اسلامی افریقا، امواج خیزش همگانی مسلمانان را درهم بشکند.
دولت جمهوری اسلامی ایران دخالت عملی امریکا در مصر و دیگر کشورهای اسلامی را دخالت در امور و شئون داخلی همه ملت‌های مسلمان جهان دانسته، آن را تعرض روشن علیه همه مسلمانان جهان و ملت زیر بار ستم مصر می‌داند.(2)
2
باتوجه‌به شرایط اقتصادی کشور و مشکلات جنگ تحمیلی، دولت با راه‌اندازی ستاد بسیج اقتصادی درصدد برآمده است تا فشار ناشی از کمبود برخی کالاهای عمومی را در سطح جامعه کاهش دهد. بهزاد نبوی، مشاور نخست‌وزیر و سرپرست ستاد بسیج اقتصادی، در همایش هماهنگی ستادهای بسیج اقتصادی استان‌ها درباره ساختار و سیاست‌های کلی این ستاد و نحوه اجرای سهمیه‌بندی کالاهای اساسی و آثار آن در جلوگیری از تورم، مطالبی بیان کرد. وی درمورد ماهیت این ستاد اظهار
کرد: ستاد بسیج اقتصادی نهاد جدیدی نیست، بلکه یک ارگان و نهاد هماهنگ‌کننده است و درواقع ستاد بسیج اقتصادی، مجموعه وزارتخانههای درگیر با مسائل اقتصادی می‌باشد که این ستاد از همه امکانات دستگاه‌های اجرایی و نهادهای انقلابی به‌منظور حل مشکلات اقتصادی استفاده کرده و می‌کند. وی در قسمتی دیگر از سخنان خود گفت: خط مشی سیاسی و اجتماعی حاکم بر این ستاد، حمایت قاطع و بی‌چون‌وچرا از مستضعفان جامعه بوده و خواهد بود. نبوی سپس به عملکرد این ستاد درزمینه تثبیت قیمت کالاهای مورد مصرف عموم مردم اشاره کرد و ضمن برشمردن مثال‌هایی دراینباره، گفت: ستاد بسیج اقتصادی، قند و شکر را، که مصرف عمومی داشت، سه ریال ارزان‌تر از قیمتی که در گذشته به فروشندگان می‌داد، به مصرف‌کنندگان عرضه کرد. ازجمله اقدامات دیگر این ستاد به‌منظور حمایت از مستضعفان، توزیع قند اضافی هر سه ماه یک کیلو به روستاییان بوده که دراین‌خصوص در یک سال حدود یکصد هزار تن بر مصرف قند کشور افزوده شده است.
همچنین درمورد روغن، ما این کالا را حتی از قیمت عملی بازار هم پایین‌تر عرضه می‌کنیم. نبوی افزود: این ستاد از حفظ عادلانه قیمت کالاهای ضروری مردم حمایت کرده، ولی درعوض کالاهای غیرضروری را با حرکت انقلابی (حذف سوبسید) گران می‌کند. به‌طورکلی، نظر ما بر این است که کالاهای مورد نیاز عموم باید با قیمت عادلانه و کالاهای مورد استفادة طبقات مرفه با قیمتی بیشتر دراختیار آنها قرار گیرد.
سرپرست ستاد بسیج اقتصادی با اشاره به طرح سهمیه‌بندی کالا گفت: ما سعی کردیم با سهمیه‌بندی کالاها رابطه پول و کالا را قطع کنیم. البته، شاید ایراد گرفته شود که هم‌اکنون نیز بازار سیاه وجود دارد که در پاسخ به این ایراد باید گفت، هیچ سیستم سهمیه‌بندی در دنیا وجود ندارد که توانسته باشد مشکل بازار سیاه را به‌طور کامل حل کند، باتوجه‌به این نکته که کشور ما به‌علت سیاست‌های خاص رژیم گذشته، متأسفانه دارای تولید ناخالص ملی پایین است و این باعث بالابودن سطح واردات کشور شده است. این شرایط درکنار مشکل حملونقل و تخلیه بنادر، یکی از مشکلات مبرم ما بود و من خوشحالم که بگویم کمیته هماهنگی حملونقل ستاد بسیج اقتصادی توانسته است با کوشش پیگیر، روزانه به‌طور متوسط 46 هزار تن کالا از بنادر کشور تخلیه و به مقاصد مختلف حمل کند.
مهندس نبوی افزود: همچنین کمیته سوخت و انرژی این ستاد در طول این مدت توانسته است به‌گونه‌ای انجام‌وظیفه کند که نیروهای نظامی ما حتی یک روز به‌دلیل نبود سوخت متوقف نشوند و این درحالی است که هنگام شروع جنگ تحمیلی ما فقط 8 روز ذخیره سوختی داشتیم که در این مدت نیازهای سوختی صنایع، انرژی، کشاورزی و حملونقل به‌طور کامل برآورده شده است. همچنین باتوجه‌به ضایعات واردشده به پالایشگاه‌ها، فراورده‌های نفتی تاحد امکان افزایش یافته است.
نبوی افزود: کمیته تأمین کالاهای اساسی توانست با ارائه طرح‌های مهمی ازقبیل گندم، برنج و پنبه کمک‌های فراوانی به اقتصاد کشور کند. برای مثال، فقط در طرح برنج، بیست میلیارد تومان از دست بخش خصوصی خارج شد و این درحقیقت همان کوتاه‌کردن دست
واسطه‌هاست. مهندس نبوی آنگاه به تشریح نتایج عملی اقدامات ستاد بسیج پرداخت و گفت: براثر این اقدامات، به‌طورکلی تاکنون حدود 100 میلیارد ریال در هزینه‌های دولت صرفه‌جویی شده است. تثبیت نسبی قیمت‌ها نیز ازجمله نتایج اقدامات ستاد بسیج است و این درحالی است که بنی‌صدر پیش‌بینی می‌کرد دولت شهید رجایی به‌دلیل تشدید تورم نتواند بیش از دو ماه به کار خود ادامه دهد. وی افزود: آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد از فروردین‌ماه سال جاری تابه‌حال، فقط دو درصد نرخ تورم افزایش یافته است. مهندس نبوی در پایان سخنان خود ضمن برشمردن عوامل و دلایل گرانی کالاها اظهار کرد: ما به این نتیجه رسیدیم که حل مشکلات نظام توزیع باتوجه‌به محدودبودن قدرت دولت درمورد سایر عوامل می‌تواند در اقتصاد کشور بهبود نسبی ایجاد کند.(1)
1
به گزارش خبرگزاری عراق، معاون نخست‌وزیر رومانی امروز به سرپرستی هیئتی که درخصوص همکاری اقتصادی و تجاری با مقامات عراقی وارد مذاکره می‌شود، وارد بغداد شد. معاون نخست‌وزیر رومانی حامل پیامی از رئیس‌جمهوری رومانی برای صدام حسین است. ازقرارمعلوم، این پیام مربوط به دورنمای همکاری‌های دوجانبه بین عراق و رومانی می‌شود. همچنین کمیته همکاری‌های عراق و رومانی قرار است امروز آغاز به کار کند.(2)
2
وزارت کشور مصر اعلام کرد در انتخابات ریاست‌جمهوری، حسنی مبارک تنها کاندیدای ریاست‌جمهوری مصر با 42/98 درصد آرای رأی‌دهندگان به‌عنوان رئیس‌جمهور مصر انتخاب شد. خبرگزاری فرانسه تعداد افراد شرکت‌کننده در این انتخابات را کمتر از 10 میلیون نفر اعلام کرد. گفتنی است که جمعیت مصر درحال‌حاضر حدود 42 میلیون نفر است.(3)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 23/7/1360، ص9.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 208، 23/7/1360، ص11، بیروت - خبرگزاری رویتر، 22/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 165، تاریخ 23/7/1360، ص19، قاهره - خبرگزاری فرانسه، 22/7/1360؛ و- همان، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 22/7/1360، براساس گزارش خبرگزاری انگلیسی رویتر از قاهره.
1
امروز ارتش عراق علاوه‌بر بمباران شهر آبادان، شهر پاوه را نیز آماج حملات توپخانه‌ای خود قرار داد. نیروهای خودی نیز در مناطق کوره‌موش، مهران و شانه‌دری دست به تحرکاتی زدند که در دو مورد موفقیت‌هایی کسب کردند.
ساعت 14 امروز، 2 فروند هواپیمای عراقی از نوع میگ به آسمان آبادان تجاوز کرده، در دو نوبت از ارتفاع بالا، چند بمب خوشه‌ای را در شهر پرتاب کردند که خسارت چندانی نداشت. در این بمباران، چند بمب خوشه‌ای در غرب کارون به یک انبار مهمات عراقی‌ها اصابت کرد که خسارت‌های زیادی به بار آورد.(1)
همچنین در ساعت 19:10، یک واحد توپخانه عراق 5 گلوله توپ به‌سمت شهر پاوه شلیک کرد که به اطراف شهر اصابت کرد، اما تلفات و ضایعاتی به بار نیاورد. گفتنی است که ارتش عراق 2 عراده توپ 130 میلی‌متری در باغ‌های حومه شیخان مستقر کرده و همه‌روزه از ساعت 16 به بعد، چند گلوله توپ به‌سمت شهر پاوه شلیک می‌کند.(2)
به گزارش خبرگزاری پارس، نیروهای خودی مستقر در منطقه "کوره‌موش" (منطقه عمومی سرپل ذهاب)، دست به یک عملیات گشتی شبانه زدند که نیروهای دشمن با آگاهی از حضور نیروهای خودی در منطقه، آنها را زیر آتش خمپاره قرار دادند که در جریان آن 6 تن از افراد خودی به شهادت رسیدند و تعدادی نیز زخمی شدند.(3)
نیروهای سپاه نیز در منطقه عمومی مهران روی ارتفاعات ذیل، عملیاتی ایذایی علیه مواضع دشمن اجرا کردند که درنتیجه آن 3 سنگر نگهبانی و یک سنگر اجتماعی دشمن آسیب دید و یک سنگر کالیبر 75 دشمن منهدم شد.(4)
همچنین نیروهای سپاه در یک عملیات نفوذی در خاک عراق در محور شانه‌دری - کلون (مقابل مریوان)، به یک ستون کامیون ارتش عراق حمله کردند که یک خودرو زیل عراقی منهدم و یک تن از افراد دشمن کشته شد و تعداد زیادی نیز زخمی شدند.(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص31، آبادان - خبرگزاری پارس، 23/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص14.
2) سند شماره 294320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 26/7/1360، ص2؛ و- سند شماره 294319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 25/7/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص3، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
4) سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه7، شماره یک، 24/7/1360، ص3.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص32، سنندج - خبرگزاری پارس، 23/7/1360.
1
درگیری نیروهای ارتش با افراد حزب دمکرات در محور بوکان - میاندوآب، بازتاب آن در صدای کردستان و اقدام نیروهای خودی در پاک‌سازی یک روستا در محدوده بانه و بازتاب آن در این رادیو مهم‌ترین رویدادهای شمال‌غرب ایران است.
یک گروهان از گردان هشتم تیپ دوم لشکر30 گرگان که برای پاک‌سازی برخی روستاهای محور بوکان - میاندوآب به آن منطقه اعزام شده بود، در ساعت 9 در محدوده روستای داشبند (داشکند) به محاصره نیروهای حزب دمکرات کردستان درآمد و درنتیجه نیروهای دو طرف با یکدیگر درگیر شدند. این درگیری چند ساعت ادامه داشت تا درنهایت نیروهای کمکی به منطقه اعزام شدند و محاصره شکسته شد و نیروهای خودی به پایگاه خود بازگشتند. در این حادثه 2 نفر شهید و 6 تن دیگر ازجمله فرمانده گروهان زخمی شدند. از افراد حزب دمکرات نیز تعدادی کشته شدند.(1)رادیو صدای کردستان مدت درگیری را 9 ساعت و تلفات خودی را بیش از 50 تن (!) پاسدار و جاش اعلام کرد. همچنین این رادیو بدون ذکر نام اقلام خاص، از غنیمت‌گرفتن مهمات و ادوات نظامی خبر داد. رادیو صدای کردستان تلفات حزب دمکرات را نیز 2 کشته و 3 زخمی اعلام کرد.(2)
نیروهای خودی همچنین روستای "ماهی" در ده کیلومتری بانه را پاک‌سازی کردند و بدون تلفات به مقر خویش بازگشتند.(3)رادیو صدای کردستان دراینباره نیز به دروغ‌پردازی پرداخت و تلفات واردشده به نیروهای خودی را "فراوان" اعلام کرد و گزارش داد: یک فروند بالگرد، زخمی‌ها و کشته‌شدگان پاسداران و جاش‌ها را از محل حادثه به منطقه عقب تخلیه کرده است.(4)
2
نیروهای وابسته به گروههای مسلح ضدانقلاب، در 5 عملیات بمبگذاری، پرتاب نارنجک و پرتاب بمب آتش‌زا در شهرهای اهواز، اشنویه، میاندوآب، تهران و زابل خسارت‌های جانی و مالی به بار آوردند. اقدام این افراد برای آتش‌زدن چندین اتوبوس در مشهد ناکام ماند.
افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پشت مسجد ابوالفضل واقع در کوی انقلاب اهواز بمبی را کار گذاشتند که در ساعت 21:30 با منفجرشدن آن بخشی از مسجد ویران شد و 10 نفر از افراد حاضر در مسجد که مشغول خواندن دعای کمیل بودند، زیر آوار ماندند. با حضور به‌موقع نیروهای امداد، افراد از زیر آوار خارج و به بیمارستان منتقل شدند. از مجروحان این حادثه یک نفر به شهادت رسید؛ 5 نفر دیگر که آسیب‌های واردشده به آنان عمیق بود، در بیمارستان بستری شدند و 4 نفر از مجروحان پس از رسیدگی‌های اولیه مرخص شدند.(5)
همچنین در اشنویه، ساعت 5 صبح افرادی ناشناس 2 نارنجک جنگی را به منزل امام جماعت مسجد جامع این شهر پرتاب کردند که خسارت‌های مالی به بار آورد.(6)
1) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص1و4.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، صص 8 - 7، رادیو کرستان، 25/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص22، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، ص7 ضمیمه، رادیو کردستان، 25/7/1360.
5) سند شماره 034843 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا3 (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (وزارت کشور)، 23/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 210، 25/7/1360، صص 14 - 13 ضمیمه، اهواز، 24/7/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص13.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص8، اشنویه - خبرگزاری پارس، 23/7/1360.
در شهر میاندوآب نیز براثر انفجار یک بمب صوتی شیشه‌های چند مغازه شکست.(1)
در خیابان شیوای تهران، افراد سازمان مجاهدین (منافقین) با پرتاب کوکتل مولوتف، خانه‌ای را به آتش کشیدند که پس از یک ساعت، آتش‌سوزی مهار شد. این آتش‌سوزی تلفات جانی نداشت و فقط خسارتهایی به منزل مذکور وارد کرد.(2)
همچنین افراد این سازمان در زابل با استفاده از بمب دست‌ساز آتش‌زا، کتاب‌فروشی واحد تبلیغات سپاه را در مرکز این شهر به آتش کشیدند که خسارتهایی درپی داشت.(3)
در مشهد هم افراد این سازمان قصد داشتند در ساعت 2 بامداد 400 اتوبوس پارک‌شده در پایانه شماره 2 شرکت واحد را، به آتش بکشند که با هشیاری پاسداران کمیته مرکزی مشهد و تیراندازی به‌سوی افراد سازمان، با جاگذاشتن مقادیر فراوانی مواد آتش‌زا، کوکتل‌مولوتف، سه‌راهی و 3 عدد کپسول گاز از محل گریختند.(4)
1
نیروهای سپاه در دو عملیات امنیتی اطلاعاتی در شهرهای زنجان و دوگنبدان، چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و تعدادی از عناصر این سازمان را دستگیر کردند. در ایلام نیز 25 نفر از افراد این سازمان به حبس محکوم شدند.
نیروهای سپاه پاسداران زنجان با بهره‌گیری از اطلاعات مردمی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در محدوده سیلو کشف و 13 تن از افراد حاضر در این خانه را دستگیر کردند. هنگام دستگیری این افراد، 2 نفر از آنان قصد فرار داشتند که یکی از آنها فرار کرد و دیگری مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد. در بازرسی از این خانه تیمی، 2 قبضه کلت کمری و تعدادی بمب دست‌ساز و نارنجک کشف شد. روابط عمومی سپاه با اعلام این خبر افزود: دستگیرشدگان در بازپرسی اولیه، مسئولیت عملیات انفجاری و آتش‌کشیدن چند مکان در زنجان را برعهده گرفتند.(5)
در دوگنبدان استان خوزستان، نیروهای سپاه با کشف 3 خانه تیمی، یک شبکه گسترده تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و برخی گروههای مارکسیستی را متلاشی و 15نفر از افراد فعال در این خانه‌ها را دستگیر کردند. به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران گچساران، از این خانه‌های تیمی مقادیر زیادی مواد منفجره، تعدادی سلاح سرد، دستگاه‌های کنترل تلفن و کروکی منازل و محل کار مسئولان نهادهای انقلابی و افراد حزب‌اللهی به دست آمد. در این گزارش آمده است که چندی پیش، 3 نفر از اعضای این شبکه همراه یک قبضه کلاشینکف، یک قبضه مسلسل یوزی و 4 عدد نارنجک به‌کمک برادران سپاه پاسداران دستگیر شده بودند. براساس این گزارش، همه دستگیرشدگان در مراحل اولیه بازجویی به ارتباط و شرکت خود در چندین عملیات انفجار و ترور در این شهر اعتراف کردند.(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 210، 25/7/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 24/7/1360، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران میاندوآب.
2) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص15.
3) روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص4، زابل - خبرگزاری پارس به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران زابل.
4) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص13؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
5) روزنامه اطلاعات، 28/7/1360، به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی زنجان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص18، زنجان - خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 28/7/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گچساران.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص19، دوگنبدان - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
همچنین به‌حکم دادگاه انقلاب اسلامی ایلام، 25 نفر از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق به‌جرم پخش نشریه ممنوعه، اغتشاش و توطئه علیه نظام جمهوری اسلامی به 6 ماه تا 10 سال حبس محکوم شدند.(1)
1
امام خمینی در حکمی به رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی اجازه داد که وی با استفاده از اختیارات رهبری، مأموریت‌ها و وظایف محول‌شده به ارتش را با مشورت ریاست‌جمهوری انجام دهد. متن حکم امام به این شرح است:
«تیمسار سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران
جناب‌عالی مجاز می‌باشید با استفاده از اختیارات مقام رهبری، مأموریت‌ها و وظایف محوله را با مشورت ریاست‌جمهوری انجام دهید.»(2)-(3)
2
امام خمینی امروز در سخنانی در جمع وزیر، معاونان و مدیران کل آموزشوپرورش، با اشاره به اهمیت و حساسیت فرهنگ و آموزشوپرورش، از آزادی عمل بیگانگان در این امور در زمان رژیم پهلوی و شکل‌پذیری فرهنگ کشور با تربیت غربی در آن زمان، انتقاد کرده، بر استقلال فرهنگی و استفاده از متخصصان متعهد و رهایی از وابستگی به شرق و غرب در همه شئون تأکید کردند. ایشان فرمودند:
«مسئله فرهنگ و آموزشوپرورش در رأس مسائل کشور است. اگر مشکلات فرهنگی و آموزشی به‌صورتی‌که مصالح کشور اقتضا می‌کند حل شود، دیگر مسائل به‌آسانی حل می‌گردد. صدماتی که کشور ما از فرهنگ رژیم شاهنشاهی خورده است، قابل‌مقایسه با ضررهای اقتصادی و... نبوده است. متأسفانه در زمان این پسر و پدر دست اجانب بازگردید و مراکز آموزشی که باید تکیه‌گاه ملت باشد، به ضدش تبدیل گردید. البته انحراف فرهنگ ما ریشه تاریخی دارد و ما امروز مواجهیم با استادان و معلمانی بر پایه همین تربیت و با فرهنگی غربی که با مصالح اسلام و کشور ما به‌هیچ‌وجه وفق نمی‌دهد. تمام وابستگان و انگل‌های خارجی زاییده‌شده از این دانشگاه غربی بوده‌اند.
اجانب با فعالیت خود، مدارس و دانشگاه‌های ما را از محتوا خالی کردند. البته، حملات زیادی به روحانیت هم شد. آنها می‌خواستند روحانیت را هم تغییر بنیادی دهند و عده‌ای از روحانیون [را] هم بردند، ولی عده‌ای مقاوم باقی ماندند؛ تغییر نکردند.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 209، 24/7/1360، ص32، ایلام - خبرگزاری پارس، 23/7/1360.
2) به‌موجب اصل110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فرماندهی کل قوای مسلح برعهده "رهبر" می‌باشد.
3) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، ص308.
ما باید سالهای طولانی زحمت و مشقت بکشیم تا از فطرت ثانی خود متحول شویم و خود را بیابیم و روی پای خویش بایستیم و مستقل گردیم و دیگر احتیاجی به شرق و غرب نداشته باشیم و باید از همان بچه‌ها شروع کنیم و تنها مقصدمان تحول انسان غربی به انسانی اسلامی باشد. اگر این مهم را انجام دادیم، مطمئن باشید که هیچ‌کس و هیچ قدرتی نمی‌تواند به ما ضربه بزند. اگر ما از نظر فکری مستقل باشیم، آنها چگونه می‌توانند به ما ضربه بزنند. تنها آنها می‌توانند از داخل خود ما، به ما ضربه بزنند؛ در داخل، فردی را درست کنند - کما اینکه می‌بینید درست کرده‌اند - و بعد توسط آن هرچه می‌خواهند انجام می‌دهند.
شما سعی کنید از متخصصین متدین و متعهد استفاده کنید. ما بارها گفته‌ایم که ما متخصص می‌خواهیم، ولی متخصص متعهد. ولی دشمنان فریاد زدند که اینها با تخصص مخالف‌اند؛ البته که متخصص منحرف از هرکس خطرناک‌تر است. خلاصه مطلب، ما باید این را بفهمیم که همه چیز هستیم و از هیچ‌کس کم نداریم. ما که خودمان را گم کرده بودیم باید این "خودِ" گم‌کرده را پیدا کنیم و این فکر که بر ما تحمیل شده بود که "اگر دست خارج کوتاه شود، می‌میریم" را با تمام قدرت از بین ببریم. و دیدید که ملتی با دست خالی در مقابل ابرقدرت‌ها و قدرت‌ها ایستاد و این حرکت موجی برداشت که به امید خدا، به این زودی‌ها نمی‌ایستد.
امیدوارم همه آقایان کمک کنند تا فرهنگمان و فرهنگ اسلامی‌مان، فرهنگی که شیخ‌الرئیس(1)را درست کرده است، بازیابیم. تکرار می‌کنم: ما باید باورمان شود که چیزی هستیم. اگر اعتقاد پیدا کردیم که می‌توانیم هر کاری را انجام دهیم، توانا می‌شویم. شما هم اعتقاد پیدا کنید که می‌توانید. مغزها باید شست‌وشو شود و مغزهایی که به خود متکی است جای آن را بگیرد. خداوند همه شما را حفظ کند.»(2)
1
آیت‌الله مهدوی کنی نخست‌وزیر موقت،(3)* پس از انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به ریاست‌جمهوری، امروز از سمت خود استعفا داد تا رئیس‌جمهور نخست‌وزیر و اعضای کابینه را انتخاب کند. در متن استعفای آیت‌الله مهدوی کنی آمده است:
«برادر عزیز حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، باتوجه‌به
1) الرئیس ابوعلی‌سینا (428 - 370 ه. ق)، از بزرگ‌ترین دانشمندان ایران است. کتاب‌های مهم او، قانون در طب، شفا، المبدأ و المعاد، دانشنامه علایی، اشارات و تنبیهات است.
2) همان، ص309.
3) * آیت‌الله مهدوی کنی که در دولت شهید باهنر عهده‌دار وزارت کشور بود، به‌دنبال انفجار دفتر نخست‌وزیری و شهادت نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور در 8 شهریور 1360، به پیشنهاد شورای موقت ریاست‌جمهوری به‌عنوان نخست‌وزیر موقت به مجلس معرفی و پس از تأیید مجلس شورای اسلامی در تاریخ 11/6/1360، تا برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری مأمور تشکیل کابینه و اداره امور کشور شد.
مسئولیت سنگینی که قانون اساسی به‌عهده شما گذاشته است، موضوع ادامه کار یا استعفا دولت در جلسه مورخه 23/7/1360 مورد بررسی قرار گرفت و درنتیجه هیئت دولت به‌منظور بازگذاشتن دست جناب‌عالی در انتخاب نخست‌وزیر و اعضای کابینه، استعفا را ارجح و اصلح تشخیص داد؛ لذا اینجانب استعفا خود را تقدیم می‌دارم و به‌مقتضی اصل 135 قانون اساسی تا تعیین دولت جدید، وظایف خود را کماکان ادامه داده و از درگاه خداوند متعال برای جناب‌عالی سلامت و در ایفای وظایف محوله موفقیت آرزو دارم.»
پس از استعفای آیت‌الله مهدوی کنی از سمت نخست‌وزیری، گمانه‌زنی‌ها درباره نخست‌وزیر آینده آغاز شد. آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود دراینباره نوشته است: «امروز در مجلس، به‌طور غیررسمی آمارگیری کردیم. آقایان پرورش، غرضی، مهندس موسوی، ولایتی و میرسلیم برای نخست‌وزیری رأی آوردند. آقای مهدوی کنی استعفا داده‌اند که دست آیت‌الله خامنه‌ای برای انتخاب نخست‌وزیر باز باشد. آیت‌الله خامنه‌ای هم به‌دلیل اینکه معتقدند نباید همه رؤسای درجه اول، رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، نخست‌وزیر و رئیس دیوان عالی کشور، روحانی باشند، با ایشان [آیت‌الله مهدوی کنی] موافق نیستند.»(1)
در همین خصوص امروز عده‌ای از مسئولان سپاه با آقای هاشمی رفسنجانی دیدار و درخصوص نخست‌وزیری آقای غرضی با ایشان گفت‌وگو کردند. آقای هاشمی دراینباره می‌نویسد: «گروهی از مسئولان سپاه پاسداران آمدند و چون مطلع شده بودند که بناست احتمالاً آقای مهندس [محمد] غرضی نخست‌وزیر شود، نظرشان را ابراز داشتند.»(2)
1
به‌دنبال دیدار و گفت‌وگوی سه روز پیش "شفیق الورزان"، نخست‌وزیر لبنان، با کاردار جمهوری اسلامی ایران در بیروت و ابراز علاقه و تمایل وی به انقلاب اسلامی و توسعه روابط با جمهوری اسلامی ایران، امروز سفارت عراق در بیروت با انتشار بیانیه‌ای به این امر واکنش
نشان داد. در این بیانیه آمده است: تأسف شدید خود را از جلوگیری‌نکردن دولت لبنان از حملات غیراخلاقی و دور از منطق نماینده یک کشور بیگانه (کاردار ایران در لبنان) علیه یک کشور عرب و برادر، یعنی جمهوری عراق که بین آنها (عراق و لبنان) همکاری‌های دوجانبه و روابط برادرانه برقرار است، ابراز می‌داریم. ما اکراه داریم به سخنان نماینده ایران درخصوص اسلام پاسخ دهیم، اما وظیفه برادرانه حکم می‌کند که گله خود را به مقامات لبنان ابراز کرده، از آنها بخواهیم از حملات این فرد مرتجع، علیه عراق پیروزمند و سرزمین پیروزی‌های قاطع و کشور اصیل اعراب و اسلام راستین، جلوگیری کنند.(1)
1
امروز منابع خبری غرب اعلام کردند، 3 نفر از اتباع انگلیسی و یک تبعه ایرانی، 3 ایرانی خریدار اسلحه قاچاق را ربوده و گروگان گرفتند که پلیس لندن در یک عملیات امنیتی آنها را آزاد کرد. رویتر درباره این ماجرا چنین گزارش داده است:
«پلیس اسکاتلند یارد گفت: مأموران پلیس ضمن حمله به یک بلوک آپارتمانی در شمالغربی لندن، 3 ایرانی را که ربوده شده بودند، آزاد کردند. سخنگوی پلیس اسکاتلند یارد افزود: درارتباط‌با این آدم‌ربایی 3 انگلیسی و یک ایرانی بازداشت شده‌اند. منابع پلیس اظهار داشتند 3 ایرانی خریدار اسلحه، هنگام مذاکره درباره یک معامله 50 میلیون پوندی (60 میلیون دلاری) اسلحه ربوده شده بودند. این منابع افزودند که 3 ایرانی دیگر نیز که جزء هیئت ایرانی بوده‌اند، احتمالاً در بلژیک ربوده شده‌اند. منابع پلیس اظهار داشتند: گروهی از تبهکاران ایرانی و انگلیسی که از این معامله که هلند، بلژیک و سوئیس در آن شرکت دارند، آگاه شده بودند، تصمیم گرفتند معامله‌کنندگان را ربوده و از آنها باج‌گیری کنند. منابع آگاه گفتند که از قرار معلوم نمایندگان ایران برای خرید اسلحه با افراد واسطه در کشورهای مختلف تماس گرفته‌اند.»(2)
روزنامه ساندی تایمز ضمن اعلام خبر این واقعه، به‌جای اینکه به موضوع گروگان‌گیری در قلب شهر لندن و بازشکافی آن از جنبه‌های حقوقی و اطلاعاتی بپردازد، از ماجرای خرید اسلحه توسط ایرانی‌ها خبر داده است و به نظر می‌رسد، این اخبار جهت‌دار، اطلاعاتی است که اشخاص گروگان‌گیر دراختیار این روزنامه قرار داده‌اند، ساندی تایمز دراینباره نوشته است:
«سه دیپلمات ایرانی در اوایل هفته گذشته به آپارتمان شماره 37 در طبقه 13 آپارتمان‌های واترگادنر - که نزدیک ماربل آرچ در لندن می‌باشد - رفتند تا قرارداد 60 میلیون دلاری برای خرید سلاحی ضدتانک را تمام کنند، ولی متوجه شدند که به گروگان گرفته شده‌اند. [در اینجا] بازار قراردادهایی که از امریکا به اروپا و از آنجا به ایران کشیده می‌شود، گرم است. ... جلوگیری از رفتن
سلاح به ایران ازطرف امریکا، ایران را مجبور به خرید این سلاح‌ها از بازار آزاد کرده است. در اوایل سال جاری، دلالان اسلحه در لندن شنیدند که ایران احتیاج به تعداد زیادی سلاح‌های ضدتانک دارد که این سلاح‌ها توسط شرکت امریکایی "هوگس کور پریشن" ساخته می‌شود. گفته می‌شود که ایران خواهان خرید 10 هزار عدد [از این سلاح‌هاست] که در حدود 60 میلیون دلار ارزش دارد. خیلی زود به ایرانیان گفته شد که می‌توانند سلاح‌های درخواستی خود را به دست آورند و تا آنجایی که ایرانیان باخبر بودند، این سلاح‌ها می‌بایست از انبار ناتو در پرتغال تهیه شود. اوایل هفته گذشته ایرانی‌ها باورشان شد که سلاح‌ها آماده و در "آنتورپ" منتظر است و قرار است طبق نقشه قبلی سوار کشتی ایرانی به نام شهادت شود، ولی این کشتی ایرانی در "دونکرت" بود و تنها کشتی ایرانی که در اسکله بندر آنتورپ قرار داشت، به نام نهضت بود که ازطریق هامبورگ به برمن پنجشنبه گذشته به این بندر آمده و به‌علت مشکلات فنی در بندر آنتورپ منتظر است تا بعد از تعمیر به بندرعباس برود. درنتیجة تجارب گذشته، ایرانی‌ها تصمیم گرفتند که پول این سلاح‌ها توسط اعتبارنامه پرداخت شود و وقتی که ایرانی‌ها قرارداد را تمام [کردند] و به یک آپارتمان در واترگاردنر می‌رفتند، چمدانی پر از پول همراه نداشتند.»(1)
آقای هاشمی رفسنجانی درباره این موضوع در خاطرات خود نوشته است: «از لندن و بلژیک گزارشی بود که حاکی‌از تلاش برای فریب و تقلب در معامله اسلحه می‌داد که صندوق‌های مشکوکی در کشتی گذاشته‌اند و با فشار و قبل از اثبات صحت جنس، می‌خواهند پول بگیرند و مأموران ما را دزدیده‌اند که از آنها امضای تحویل جنس بگیرند، ولی نماینده بانک، آقای مقدم، زرنگی کرده و جریان را اطلاع داده و خبر آخر این است که پلیس انگلیس، دزدها را توقیف کرده است. قرار شد هیئتی را مأمور به نظارت بر خریدها کنیم.»(2)
1
خبرگزاری پارس با تهیه دو گزارش خبری از سرمایه‌گذاری گسترده یوگسلاوی و کره جنوبی در زمینه‌های مختلف تجاری، صنعتی و عمرانی در کشور عراق خبر می‌دهد.
خبرگزاری پارس درباره سرمایه‌گذاری یوگسلاوی در امور زیربنایی کشور عراق و روند رو به افزایش این سرمایه‌گذاری اعلام کرد: ارزش کلی سرمایه‌گذاری‌های یوگسلاوی به‌منظور انجام‌شدن کارهای تأسیساتی و ساختمانی در عراق، از یک میلیارد دلار تا پایان سال جاری مسیحی فراتر خواهد رفت. طبق قراردادهای منعقدشدة سال جاری مسیحی بین یوگسلاوی و عراق، کارهای تأسیساتی فراوانی ازقبیل مهندسی آب و برق، کشاورزی و امور اداری به ارزش بیش از یک میلیارد دلار بهوسیله یوگسلاوی در عراق اجرا شد. در همین حال، میزان صادرات
یوگسلاوی به عراق تا پایان همین سال بالغ‌بر 450 میلیون دلار می‌شود. در 8 ماه گذشته این مبلغ به 325 میلیون دلار رسیده است. بیشترین سرمایه‌گذاری خارجی یوگسلاوی در عراق متمرکز شده است. بنا بر ارقام غیررسمی، هم‌اکنون بیش از 20 هزار کارگر و متخصص یوگسلاوی در عراق به کار مشغول هستند. به گفته یک منبع غیررسمی، عراق آمادگی خود را برای پذیرش 30 هزار کارگر و متخصص دیگر یوگسلاوی به مقامات این کشور اطلاع داده است. در همین حال، طبق تازه‌ترین قراردادی که بین عراق و کارخانه "سیوگا" متعلق به جمهوری سیبری به ارزش 5/1 میلیون دلار منعقد شده، این کارخانه ساخت یک شهرک در نزدیکی بغداد را آغاز کرده است. این ششمین شهرکی است که بهوسیله سیوگا در عراق ساخته می‌شود.(1)
همچنین خبرگزاری پارس به نقل از منابع خارجی درباره اقدامات شرکت کره‌ای هوندا در اجرای کارهای عمرانی در عراق گزارش داد. این خبرگزاری اعلام کرد: هوندا یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های ساختمانی کره جنوبی است که با درخواست عراق به‌منظور احداث یک بزرگ‌راه، قراردادی به ارزش 360 میلیون دلار با این کشور امضا کرده است. این شرکت همچنین سرگرم مذاکره با مقامات سازمان دولتی خانه‌سازی عراق برای احداث 2800 دستگاه منزل مسکونی در شهر "سامرا" می‌باشد. گفتنی است که شرکت هوندا در 8 ماه اول سال جاری بیشتر قراردادهای ساختمانی کشورهای ماورای بحار را که درمجموع بالغ‌بر 500 میلیون دلار می‌شود به خود اختصاص داده است.(2)
1
امروز جبهه‌های جنگ، در مناطق شمالغربی و غرب کشور نسبتاً آرام بود و در منطقه جنوب، نیروهای عراقی پس از 5 روز، دوباره در یک درگیری سنگین تپه120 را در غرب رودخانه کرخه اشغال کردند. در پایان این روز نیز 3 نفر از نیروهای عراقی در منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) به نیروهای خودی پناهنده شدند.
به‌دنبال عملیات نیروهای ارتش در غرب کرخه (مقابل شوش) در بیستم مهرماه و تصرف تپه120، امروز تیپ17 از لشکر10 زرهی عراق که دو روز پیش جایگزین نیروهای تیپ27 مکانیزه از لشکر1 شد، با 2 گردان تانک، 3 گردان مکانیزه و یک گردان نیروی مخصوص، با حدود 650 نفر، عملیات خود را برای بازپس‌گیری این تپه - که یک گروهان سوار زرهی و یک دسته تانک از نیروهای ارتش در آن مستقر بود - آغاز کرد.
ابتدا نیروهای دشمن آتش تهیه سنگینی را روی منطقه موردنظر اجرا کردند؛ سپس از جناح چپ تظاهر به تک کردند و درنهایت از جناح راست منطقه عملیاتی، تک اصلی را با تعداد 120 تانک و نفربر به مواضع خودی آغاز کرده، پس از یک درگیری شدید، مواضع نیروهای خودی را اشغال کردند. در این عملیات، 43 تن از افراد خودی شهید یا زخمی و 300 تن اسیر شدند. 2 دستگاه تانک چیفتن، 2 دستگاه بولدوزر، یک خودرو آمبولانس و یک خودرو حامل مهمات منهدم و 2دستگاه تانک چیفتن نیز به غنیمت نیروهای عراقی درآمد. همچنین تعدادی اسکورپین (تانک کوچک) و نفربر پی.ام.پی. به دست نیروهای دشمن افتاد. نیروهای خودی درحال‌حاضر به مواضع قبلی در تپههای 107 و 100 عقب‌نشینی کرده و در دو کیلومتری دشمن مستقر شده‌اند.(1)
آقای هاشمی در خاطرات خود دراینباره آورده است: «ساعت 4 بعدازظهر، جلسه شورای عالی دفاع داشتیم. وضع جبهه در این هفته راکد است. چند کیلومتر ما پیشروی کرده‌ایم که دوباره عراقی‌ها پس گرفته‌اند؛ نزدیک دزفول 2 تانک و 4 نفربر از ما غنیمت گرفته‌اند و یک نفر شهید و 10 نفر مفقود داده‌ایم.»(2)
در منطقه قصبه در حاشیه رود کارون و در محور عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) نیز 3 نفر از نیروهای عراقی خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(3)
1) سند شماره 005294 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 378، 25/7/1360، صص 6 - 4؛ و- سند شماره 65291 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر ع - ش به لشکر ع - ل، 24/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5408 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، 10/8/1360، صص 5 و 9 ؛ و- سند شماره 198890 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: صورت‌جلسه اطلاعات عملیات م دزفول، 26/7/1360، صص 26 - 20؛ و- سند شماره 252325 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: صورت‌جلسه فرماندهان محور دزفول، 27/7/1360، صص 95 - 90؛ و- سند شماره 252170 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات عنکوش به اطلاعات عملیات سپاه دزفول، 25/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 119381 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 25/7/1360، سند تک‌برگی.
2) علی اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص271.
3) سند شماره 005294 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
1
حمله به مقر نیروهای خودی، بمبگذاری، گروگان‌گیری و اخاذی از مردم ازجمله اقدامات امروز گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین بود. نیروهای خودی نیز امروز موفق به ادامه پاک‌سازی و استقرار در ارتفاعات سرکوب جوانرود و کشف تعدادی اسلحه در حوالی ارومیه شدند. علاوه‌بر درگیریهای نظامی، امروز حزب دمکرات کردستان، درپی اقدام دادگاه انقلاب اسلامی در آزادکردن 10 نفر از فریب‌خوردگان کرد به‌مناسبت عید قربان، در اقدامی غیرمترقبه، 13 تن از نیروهای خودی را آزاد کرد.
نیروهای حزب دمکرات به پایگاه نیروهای خودی در "مائین بلاغ" در محور تکاب - صائین‌دژ حمله کردند که در این درگیری یک درجه‌دار ارتشی به شهادت رسید و 2 پاسدار و سرباز نیز زخمی شدند. نیروهای خودی نیز در عملیاتی متقابل، به نیروهای مهاجم حمله کردند که درنتیجة آن 8 تن از مهاجمان کشته و 12 نفر زخمی شدند. باقیماندة نیروهای ضدانقلاب نیز درحالیکه جنازه‌های کشته‌شدگانشان در منطقه درگیری باقی مانده بود، از آنجا گریختند. مهاجمان ساعت‌ها پس از پایان درگیری، توانستند جنازه‌های باقیمانده را در تپههای اطراف منطقه درگیری تخلیه کنند.(1)
نیروهای حزب دمکرات در ساعت 10 شب نیز به مرکز مخابرات مهاباد حمله کردند که در همان دقایق اولیه حمله، با پاسخ نیروهای سپاه مواجه شدند. نیروهای سپاه پس از پاسخ اولیه به این حمله، توانستند با گسترش‌یافتن در اطراف منطقه درگیری، مهاجمان را محاصره و با واردکردن تلفات سنگینی آنها را وادار به عقب‌نشینی کنند. در این درگیری که تا ساعت 2 بامداد ادامه داشت، 7 تن از مهاجمان کشته یا زخمی و 12 نفر نیز دستگیر شدند. از نیروهای خودی نیز 3 نفر از افراد مخابرات و یک پاسدار زخمی شدند. همچنین به ساختمان مخابرات و چند خودرو پارک‌شده در اطراف این محل خسارتهایی وارد شد.(2)
در میاندوآب، بمبی که در یکی از مقرهای سپاه این شهر کار گذاشته شده بود، منفجر شد و هم‌زمان با آن، نیروهای حزب دمکرات ساختمان‌های فرمانداری، دارایی و سپاه را زیر آتش گرفتند، از خسارات و تلفات واردشده گزارشی دریافت نشده است.(3)
در گردنه "صلوات‌آباد" در 13 کیلومتری شرق شهر سنندج، نیروهای مسلح غیرقانونی مسافران یک مینی‌بوس را گروگان گرفتند.(4)
همچنین در حوالی روستای "گنگچین" سرو در شمالغربی ارومیه، نیروهای حزب دمکرات 6 نفر از پاسداران این منطقه را که با یک خودرو سیمرغ درحال تردد بودند، گروگان گرفتند.(5)
به نوشته روزنامه اطلاعات، 13 نفر از افراد نظامی که ماه‌ها پیش به‌دست عناصر مسلح
1) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 300708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 54، 29/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 294021 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 51، 26/7/1360، ص1.
2) سند شماره 071233 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز فرماندهی به سماجا3 مرکز فرماندهی، 25/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 119382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه5 به اطلاعات مرکز، 25/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 27/7/1360، ص14، ارومیه - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص24، مهاباد - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
3) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
4) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- سند شماره 294319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 25/7/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3؛ و- سند شماره 119382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
حزب منحله دمکرات، گروگان گرفته شده بودند در پیرانشهر آزاد شدند. به گزارش سپاه پاسداران پیرانشهر، از این عده یک تن افسر، یک نفر درجه‌دار، یک عضو بسیج و 10 نفر دیگر سرباز هستند.(1)به نظر می‌رسد آزادشدن این افراد به‌نحوی با اطلاعیه دادگاه انقلاب اسلامی مهاباد که در تاریخ 17/7/1360 صادر شد، بی‌ارتباط نباشد. در آن اطلاعیه اعلام شده بود که 10 نفر از محکومان این دادگاه به مناسبت روز عید قربان (17/7/1360) آزاد شدند و 10 نفر دیگر نیز به‌مناسبت عید غدیرخم در تاریخ 25/7/1360 آزاد خواهند شد.
در روستای "پساوه" بوکان، 4 نفر از افراد مسلح غیرقانونی با پوشیدن لباس سازمانی پاسداران، اهالی روستا را تهدید کردند و مقداری طلا و جواهر و مبلغ 000,390 ریال پول نقد از مردم روستا اخاذی کرده و متواری شدند.(2)
در ادامه فعالیت نیروهای خودی در منطقه میان کامیاران و جوانرود، امروز افراد خودی بقیه مناطق آلوده را پاک‌سازی کردند و نیروها در برخی از ارتفاعات "سرکوب" مستقر شدند. بنا بر اعلام سپاه منطقه 7، در درگیریهای چندروزه در این منطقه، 12 نفر از نیروهای حزب دمکرات کشته و 22 نفر زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز یک تن شهید و یک نفر زخمی شد.(3)
نیروهای کمیته ارومیه در بازرسی از روستای "جاریحان" رشکان در 35 کیلومتری جنوب‌شرقی ارومیه، 6 قبضه اسلحه ژ3، 2 قبضه ام1 و 6 قبضه دیگر از انواع سلاح‌ها را کشف کردند.(4)
1
درحالیکه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) هرروز انواع ترورها و انفجارها را انجام می‌دهد و دست به کشتار دسته‌جمعی مردم می‌زند، مسئول این سازمان در دیدار با مسئول روابط بین‌الملل حزب کمونیست ایتالیا(5)مدعی حمایت از حقوق بشر شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، "میشل بوری" مسئول روابط بین‌المللی حزب کمونیست ایتالیا مدت 5/2 ساعت با ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی در "اوورسوراواز"(6)در نزدیکی پاریس ملاقات و گفت‌وگو کرد. میشل بوری از هرگونه اظهارنظری درباره مفاد این گفت‌وگو خودداری کرد، اما مسعود رجوی خاطرنشان کرد این دیدار در چارچوب حمایت از حقوق بشر، که حکومت موقت تحت ریاست وی درپی آن می‌باشد، انجام شده است. رجوی سپس افزود: برای اعمال حقوق بشر با احزاب و سازمانهای همه کشورها و سازمانهای بین‌المللی تماس می‌گیرد.(7)
1) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص4.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
3) سند شماره 144839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات، طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد سپاه پاسداران منطقه7، شماره 1، 24/7/1360، ص4؛ و- سند شماره 252561 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی منطقه7 به فرماندهی منطقه7، 27/7/1360، ص1؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص18؛ و- سند شماره 049917 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 24/7/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 27/7/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس.
5) البته دیدار رجوی با این فرد که پیوندهای فکری و راهبردی با کشورهای بلوک شرق دارد، خود جای تأمل دارد.
6) محل اقامت بنی‌صدر و رجوی در حومه پاریس
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، ص6، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 25/7/1360.
1
رادیو کلن در یک مقاله کوتاه رادیویی، به بررسی درگیریهای داخل ایران پرداخته و بدون اشاره به نوع اقدامات مخالفان مسلح نظام جمهوری اسلامی، از کاهش فعالیت‌های آنان سخن گفته است. نویسنده مقاله با بیان این جمله که ایران در حالت "آرامش قبل از طوفان" است، ادامه بحران در ایران را همچنان امکان‌پذیر دانسته، می‌نویسد: تا اواخر تابستان در ایران، موج ترور و سوءقصد بالا گرفته بود که درپی آن تعدادی از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی جان خود را از دست دادند، اما از چند هفته پیش؛ یعنی پس از بمبگذاری در اداره یا کاخ ریاست‌جمهوری و سوءقصد به جان آیت‌الله مدنی، این‌طور به نظر می‌رسد که گویا ایران از آرامش قبل از طوفان برخوردار است، زیرا بعد از زدوخوردهای خونین که میان طرف‌داران سازمان مجاهدین خلق و سپاه پاسداران در 27 سپتامبر (5/7/1360) انجام شد و به کشته‌شدن 27 نفر انجامید، دیگر ضربه بزرگی ازطرف مخالفان حکومت اسلامی مشاهده نشده است. باوجوداین، اوضاع سیاسی بسیار بحرانی است. همچنین این واقعیت که رسانه‌های تحت نظارت دولت، تبلیغات خود علیه مجاهدین خلق را - که در اصطلاح دولتی منافقین خوانده می‌شوند - با همان شدت و حدت قبلی ادامه می‌دهند.(1)
2
جلسه شورای عالی دفاع برای بررسی اوضاع سیاسی و نظامی کشور تشکیل شد و درباره طرح پیشنهادی سازمان کنفرانس اسلامی - که حبیب شطی، دبیرکل این سازمان، آن را به میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه ایران، ارائه کرد - تصمیم‌گیری شد.(2)لزوم خروج بدون شرط نظامیان عراقی از مناطق اشغالی و خودداری ایران از هر نوع مذاکره قبل از عقب‌نشینی عراق، بخشی از پاسخ ایران به پیشنهاد صلح سازمان کنفرانس اسلامی بود که در این جلسه درباره آنها تصمیم‌گیری شد. خبرگزاری پارس درباره موضوعات مورد گفت‌وگو در این نشست، گزارش داد:
«شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رئیس‌جمهوری و با حضور اعضای این شورا تشکیل جلسه داد. در این جلسه که حجت‌الاسلام حاج سیداحمد خمینی نیز حضور داشت، ضمن بررسی وضع کلی جبهه‌های جنگ درباره طرح پیشنهادی سازمان کنفرانس اسلامی که توسط حبیب شطی به وزیر امور خارجه کشورمان تسلیم شده بود، بحث و تبادل‌نظر به عمل آمد. در پایان نشست شورای عالی دفاع، رئیس‌جمهوری درباره طرح پیشنهادی حبیب شطی گفت: گزارش پیشنهاد حبیب شطی توسط وزیر خارجه در جلسه مطرح
شد و پس از بحث و تبادل‌نظر، پاسخی برای آن در جلسه مورد توافق قرار گرفت. آقای خامنه‌ای افزود: این گزارش حاوی نکته مهم جدیدی نیست و تنها مسئله‌ای که در این پیشنهاد وجود دارد و در پیشنهاد قبلی با این صراحت وجود نداشت، پذیرفتن عقب‌نشینی است.
رئیس‌جمهوری گفت، حبیب شطی تصریحاً به وزیر خارجه ما گفت که هیچ‌کس توقع ندارد تا هنگامی‌که نیروهای دشمن در خاک شما هستند، شما تن به مذاکره بدهید و این مسئله را هرگز با این صراحت به ما نگفته بودند و این موضوع حاکی‌از موضع ضعفی است که صدام اکنون دارد. وی افزود: وزیر خارجه ما در مذاکره با حبیب شطی بر چند نکته تأکید کرده که همان نکاتی است که ما هم قبلاً مورد تأکید قرار دادیم. یکی خروج بی‌قیدوشرط نیروهای متجاوز [است،] و تا هنگامی‌که نیروهای متجاوز از ایران خارج نشوند ما هیچ‌گونه مذاکره و بحثی را با دولت عراق نمی‌پذیریم. گرچه حبیب شطی پذیرفته که نیروهای عراقی باید بدون قیدوشرط عقب‌نشینی کنند، لکن در اثنای مذاکره اظهاراتی دارد که این پذیرفتن را مورد تردید قرار می‌دهد و ما در صداقت نیروهای عراقی و دولت متجاوز عراق در قبول این نکته دچار شک و تردید می‌شویم.
رئیس‌جمهوری افزود: ما می‌گوییم نیروهای عراق باید بدون هیچ قیدوشرطی عقب‌نشینی کنند و بعد از آنکه نیروهای عراقی به آن‌طرف مرزهای قبل از تجاوز رفتند، ما مذاکراتی را ممکن است داشته باشیم که از آن جمله تعیین متجاوز و آغازکننده جنگ است که قابل‌بررسی و گفت‌وگو است و هیئت‌های بین‌المللی یا کنفرانس اسلامی اگر می‌خواهند، کمیسیون‌هایی تشکیل بدهند و پس از رسیدگی، متجاوز را تعیین کنند.
رئیس شورای عالی دفاع همچنین گفت: بعد از مشخص‌شدن متجاوز، باید متجاوز مورد محاکمه قرارگیرد و مسئله مهم دیگر خسارت [های] جنگی است. در این جنگ می‌دانیم که خسارات فراوانی به دو کشور وارد آمده و هرکس متجاوز بوده باید خسارات جنگ را بپردازد.
وی افزود: ما از حالا دراین‌مورد هیچ ادعایی نداریم. هر هیئت منصفه بی‌غرضی که می‌خواهد بیاید و متجاوز را معین کند. اگر ثابت شد که عراق متجاوز بوده آن‌وقت خسارت جنگی را بدهد.
رئیس‌جمهوری همچنین درباره قرارداد 1975 الجزیره گفت: ما تاکنون اعلام لغو این قرارداد را نکرده‌ایم و عراق یک‌جانبه این قرارداد را لغو کرده و این مسئله هم قابل‌بررسی است و می‌توانیم در خلال گفتوگوهای دیگری که بعد از خروج نیروهای عراقی از خاک ایران مطرح می‌شود، این مسئله هم بررسی شود. این مسائل که عنوان شد، تصمیمی است که در پاسخ به حبیب شطی گرفته شده و رسماً وزیر خارجه ما به ایشان اطلاع می‌دهد.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 211، 25/7/1360، صص 14 - 12، تهران - خبرگزاری پارس، 25/7/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص13.
1
آقای هاشمی رفسنجانی، خطیب این هفته نمازجمعه تهران، در خطبه‌های نمازجمعه امروز، درباره مشکلات و مسائل روز مطالبی را بیان کرد. محورهای اصلی سخنان وی عبارت بود از: وجود خیل فراوان آوارگان جنگی و تلاش ناکام امریکا، عراق و برخی گروههای غیرقانونی برای استفاده از آنان علیه نظام جمهوری اسلامی، تأکید بر مبارزه با تروریسم در اشکال نظامی و اقتصادی و اشاره به نامه امام خمینی در واگذاری اختیارات استفاده از احکام ثانویه به مجلس شورای اسلامی و اعتماد ایشان به این نهاد. بخش‌هایی از سخنان وی به نقل از روزنامه اطلاعات به این شرح است:
«یکی از معجزه‌های انقلاب اسلامی ایران اداره جنگ‌زدگان است که در مقایسه با همه معیارهای موجود دنیا کار فوق‌العاده‌ای است. عراق، امریکا و دشمنان داخلی ما روی مسئله جنگ‌زده‌ها به‌عنوان بمب عظیم مخرب ساعتی حساب کرده بودند و محاسبه می‌کردند که با گرفتن شهرها مردم این شهرها وقتی پراکنده و بی‌خانمان شدند، در جامعه می‌ریزند و آن را منفجر می‌کنند. حساب می‌کردند که ضدانقلاب وارد آنها می‌شود و آنها را به تظاهرات و تحصن می‌کشاند و جامعه را متزلزل می‌کند و شروع هم کردند. مجاهدین، پیکاری‌ها و فداییان اقلیت، به میان آنها رفتند که از بین آنها سربازگیری کنند، ولی این بمب ساعتی که به کار گرفته بودند، به‌خوبی مهار شد و برعکس وسیله‌ای شد برای ادامه جنگ. آنها می‌خواستند از اردوگاه‌های آوارگان محل فساد و بی‌عفتی بسازند، درحالیکه امروز محل تربیت بچه‌ها شده است. این بچه‌ها با همه فقر و کمبودی که در اردوگاه‌ها دارند، به عاملی برای پیشبرد انقلاب و ادامه جنگ تا پیروزی تبدیل شده‌اند. در این موضوع 3 عامل وجود دارد که یکی از آنها ایمان مردم است. مردم پذیرفته‌اند که در جنگ و در انقلاب، محرومیت‌ها را باید تحمل کرد. عامل دیگر، خود مردم و کمک‌های آنهاست، عامل سوم مسئولان جنگ هستند که همیشه برای حل مشکلات راه
می‌افتند و علاقه‌مندی خود را به انقلاب نشان می‌دهند و خانواده‌هایی که معلول دارند و شهید و مجروح داده‌اند، بهترین پشتوانه‌های انقلاب‌اند.»
امام‌جمعه موقت تهران سپس به موضوع تروریسم و برخورد با آن اشاره کرد و گفت: «تروریست‌های داخلی از سه وسیله؛ یعنی ایمان، اطلاع و ترس، محروم بودند. ایمان نداشتند، زیرا مخالف انقلاب و همه نهادهای انقلابی بودند. بی‌اطلاع بودند، چون گردانندگان گروهک‌ها مانع مطلع‌شدن بچه‌ها می‌شدند و قبل از اینکه زور به کار رود، اینها هرکاری که می‌خواستند انجام می‌دادند.
... البته بعد از سرکوبی این تروریست‌ها، نوبت تروریست‌های اقتصادی است؛ پس اگر تروریست‌ها ارشاد نشدند، باید متوسل به سومین وسیله اجرای قانون که همان زور و ترس است شد. امیدوارم این بچه‌ها از این به بعد طوری رفتار کنند که دادگاه‌های ما با تنبیه‌های کوچک‌تر هم بتوانند مسئله را حل کنند و احتیاجی به اعمال آخرین حد آن نباشد.»
وی سپس درباره نامه امام به مجلس گفت: «داشتن این اعتماد به مجلس برای نمایندگان مردم و خود مردم موجب افتخار است و امیدواریم مجلس آزمایش خوبی درجهت رعایت اصول مقررات اسلام بدهد. من همین‌جا اخطار می‌کنم که ممکن است شیاطینی که دست‌اندرکارند، برای ایجاد جو ناسالم شیطنت کنند، به‌این‌صورت که بگویند ممکن است افکار تندی در مجلس باشد و حدود مالکیت را بشکند و بروند پیش علما شیطنت کنند و نظر علما را دچار تردید کنند و در جامعه جو ناسالم ایجاد کنند.
امام بعد از یک سال و نیم، این مجلس را شناخته‌اند و این کار را با شناخت انجام داده‌اند و مطمئن باشند که مجلس مبراتر از این است که چپ‌گرایی کند و امیدواریم در سایه این اعتماد و مراعات حدود و ثغور اسلام، هم مشکلات را برطرف و هم به جامعه اعتماد بدهیم که حدود مالکیت‌ها و فعالیت‌های اقتصادی، کشاورزی، صنعتی و حرکت‌های تولیدی که در جامعه می‌شود، با قوانین حساب‌شده‌ای که بگذرانیم، بتوانیم راه حرکت جامعه را باز کنیم.»(1)
1
در حضور پلیس آلمان و در یک اقدام غیرمنتظره، غرفه کتاب ایران در سومین روز برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت تعطیل شد. نماینده کانون پرورش فکری کودکان، که یکی از ایرانیان شرکت‌کننده در این غرفه بود، درباره چگونگی فعالیت غرفه ایران، نحوه استقبال بازدیدکنندگان از این غرفه، حساسیت گروههای ضدایرانی به غرفه ایران و اقدامات و هماهنگی آنها با پلیس فرانکفورت و سرانجام چگونگی تعطیلی غرفه ایران گفت:
1) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص4.
«دو روز اول نمایشگاه 14 و 15 اکتبر (22 و 23 مهرماه) استقبال نسبتاً خوبی از غرفه ما به عمل آمد. بحثهای مختلفی ازنظر مسائل سیاسی شد و مشخص بود مردم آلمان از اینکه اخبار به‌طور یک‌طرفه به آنها می‌رسد، خسته شده‌اند. آنها مشتاقانه به اخبار ایران گوش می‌دادند. ... همچنین چند نسخه از مجلة سروش به زبان انگلیسی در همان روز اول تمام شد. البته، مسئولان نمایشگاه از اینکه غرفه ما محل تبلیغ به سود ایران شده بود، راضی نبودند. در روز سوم برپایی نمایشگاه، ساعت 5/3 بعدازظهر نزدیک به 50 نفر از دانشجویان ایرانی که متشکل از گروههای مخالف ایران بودند با حمل پلاکاردهایی که نوشته بودند، "این غرفه باید تعطیل شود" و پوسترهای رنگی گران‌قیمت و ده‌ها هزار اعلامیه علیه انقلاب اسلامی، فریادزنان به غرفه ایران هجوم آوردند و کتاب‌ها و عکس‌های امام و پرچم‌ها را پاره کردند. پلیس آلمان هم هیچ‌گونه واکنشی نشان نداد و مشخص بود که در جریان امر قرار دارد. این افراد پس از پاره‌کردن کتاب‌ها درحالیکه به روی زمین نشسته بودند، شعار مخالفت می‌دادند. این افراد ما را تهدید می‌کردند که درصورت خروج از نمایشگاه کشته می‌شوید. ما که فقط 5 نفر بودیم، بعد از پایان کار نمایشگاه؛ یعنی ساعت 6 بعدازظهر، باوجود اصرار پلیس، غرفه را ترک نکردیم تا حدود ساعت 8 شب که پلیس ناچار شد از در مخفی ما را خارج کند. فردای آن روز نیز هریک از ما به‌طور ناشناخته وارد نمایشگاه شدیم و دیدیم که آنها مجهزتر از روز قبل با شرکت حدود 100 نفر، کارناوال به راه انداخته‌اند. شخصی را به‌شکل امام درست کرده‌اند که دستوراتی می‌دهد و بقیه اجرا می‌کنند. وقتی ما به پلیس اعتراض کردیم که در نمایشگاه این کار نباید ادامه پیدا کند و نگذارید این افراد از کنار غرفه ایران عبور کنند، پلیس آلمان ترتیب‌اثری نداد. بعدازظهر همان روز که این افراد شروع به شعاردادن و فحاشی کردند، تنها کاری که ما انجام دادیم این بود که الله‌اکبر بگوییم. در همین رابطه هنگامی‌که یکی از برادران انجمن اسلامی، که به‌عنوان مترجم ما را همراهی می‌کرد، به پلیس آلمان اعتراض کرد. پلیس وی را دستگیر کرد که ما چندین ساعت از او خبری نداشتیم. در روز سوم نمایشگاه، پلیس به ما گفت غرفه را تعطیل کنید، ما موافقت نکردیم، زیرا فکر می‌کردیم در یک نمایشگاه بین‌المللی فرهنگی شرکت کرده‌ایم، ولی تمام اخبار رسانه‌های گروهی دربست به نفع مخالفین بود و کوچک‌ترین خبری مربوط به ما در روزنامه‌ها درج نمی‌شد.»(1)
1
روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز در مقاله‌ای چگونگی فعالیت خطوط هوایی بین‌المللی فعال در ایران و علت قطع همکاری آنها با ایران را بدون در نظر گرفتن تأثیر عوامل سیاسی بر تصمیم این شرکت‌ها، بررسی کرده است. در این مقاله آمده است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، صص 4 - 3، تهران - خبرگزاری پارس.
«وجود نگرانی‌های ایمنی در فرودگاه بین‌المللی تهران، توأم با اشکالات موجود در پرداخت اجاره هواپیماهای دو شرکت از سه شرکت هواپیمایی خارجی باعث گردید که آنها جهت قطع پروازهای خود به تهران تحت فشار قرار گیرند؛ درنتیجه از تاریخ دوم نوامبر، شرکت "سوئیس ایر" بجز "ایران ایر"، تنها خط هوایی بین‌المللی است که به پروازهای خود به تهران ادامه می‌دهد.
ازسرگیری برنامه‌های پرواز بهوسیله چندین خطوط هواپیمایی بین‌المللی در ماه‌های ژوئن و ژوئیه یک پیروزی مهم برای ایران بود. تمام این پروازها به‌دنبال شروع جنگ خلیج [فارس] در سپتامبر 1980 قطع شده و ازسرگیری پرواز آنها مستلزم پذیرش کنترل ازجانب ایران بر حریم فضایی شمال خود می‌باشد.
از چهار خط هوایی که پروازهای خود را از سر گرفتند، شرکت "ایر فرانس" از اواسط ماه اوت بعد از وخیم‌شدن روابط ایران و فرانسه، که به‌دنبال فرار بنی‌صدر، رئیس‌جمهور سابق ایران، به پاریس و خروج اتباع فرانسوی از ایران به وقوع پیوسته بود، یک پرواز در هفته خود را به ایران قطع نموده است.
سه خط هواپیمایی باقیمانده، "لوفت هانزا" متعلق به آلمان‌غربی، "ایبریا" متعلق به اسپانیا و سوئیس ایر اخیراً دررابطه‌با داشتن امنیت جهت فرودآمدن تحت هرگونه شرایط جوی، احتمال هرگونه حملة هوایی، حق انتقال ارز خارجی، مذاکراتی را با مقامات ایرانی به عمل آوردند. براین‌اساس، شرکت هواپیمایی ایبریا از اول هفته پیش، پروازهای خود را به تهران قطع کرد و شرکت لوفت هانزا از اول ماه نوامبر تعداد پروازهای خود را از هفته‌ای دو بار به نصف تقلیل خواهد داد.»(1)
1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره99، 30/7/1360، ص47، لندن - فایننشنال تایمز.
1
درپی تصرف مجدد تپه120 در محور غرب رودخانه کرخه در منطقه جنوب به‌دست ارتش عراق، تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن، امروز نیز در مناطق دزفول، شوش و خرمشهر ادامه داشت. همچنین سقوط یک جنگنده عراقی در این منطقه و پناهنده‌شدن یک افسر و سرباز عراقی در شمال‌غرب کشور از دیگر خبرهای نظامی این روز است.
امروز تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن در محور دزفول و شوش ادامه داشت؛ براساس گزارش‌های رسیده، به‌ویژه در مناطق عنکوش و شلیبیه نسبت به روزهای قبل از شدت بیشتری برخوردار بود. براثر حملات شدید دشمن در شلیبیه یک پاسدار شهید و 4 تن دیگر از نیروهای خودی مجروح شدند.
در محور خونین‌شهر نیز تبادل آتش به‌طور پراکنده ادامه داشت.(1)مواضع و محل تجمع نیروهای عراقی در بخش اشغالی خونین‌شهر زیر آتش خمپاره‌های خودی قرار گرفت. در یکی از این درگیری‌ها در جبهه کوت‌شیخ، دشمن در پاسخ به خط آتش مؤثر نیروهای خودی به‌شدت به‌طرف رزمندگان آتش گشود، اما اکثر گلولههای آنان در آب فروریخت. درمقابل، نیروهای پاسدار با استفاده از تفنگ 106 میلی‌متری آتش دقیق و مؤثری را روی مواضع دشمن در بخش اشغالی اجرا کردند که درنتیجه آن چند سنگر گروهی و انفرادی عراق منهدم شد و یک انبار بزرگ سوخت در پشت دادگستری آتش گرفت و حداقل 10 تن از افراد دشمن کشته شدند. امروز همچنین نقل‌وانتقالاتی از دشمن در سه‌راهی پارساون دیده شد که با آتش خمپاره‌انداز پاسداران مستقر در جبهه محرزی از آن جلوگیری به عمل آمد.(2)
همچنین یک فروند میگ عراقی که قصد حمله به منطقه شرق کارون را داشت، قبل از هرگونه اقدام هدف آتش یک فروند جنگنده نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و در آب‌های جنوب کشور سرنگون شد.(3)یک افسر و یک سرباز عراقی هم در جبهه مریوان خود را تسلیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مریوان کرده، تقاضای پناهندگی سیاسی کردند.(4)
1) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، صص 92 - 90، گزارش شماره 379، 25/7/1360.
2) همان، صص 97 - 96، گزارش شماره 381، 27/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص23، آبادان - خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی در شهرهای سقز، عباس‌آباد سنندج و در محور سنندج - همدان، 9 نفر از مردم عادی و نیروهای خودی را شهید یا زخمی کردند و چند نفر را نیز گروگان گرفتند.
یکی از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی ساعت 15، یک بمب دست‌ساز را به بخش پرتردد بازار شهر سقز پرتاب کرد که براثر انفجار این بمب، 2 پیرزن شهید و 5 تن از اهالی شهر نیز زخمی شدند.(1)-(2)همچنین در یک درگیری که در منطقه عباس‌آباد سنندج بین نیروهای ژاندارمری و عناصر مسلح غیرقانونی روی داد، یکی از سربازان ژاندارمری زخمی شد.(3)در همین شهر، یکی از نیروهای سپاه به نام "موسی زارعی" درمقابل منزل خود هدف گلوله یک تیم 2 نفره عملیاتی افراد مسلح غیرقانونی قرار گرفت و به شهادت رسید.(4)علاوهبراین، افراد مسلح غیرقانونی در ده کیلومتری سنندج به همدان، یک خودرو تریلر حامل قیر و 2 کامیون را ربودند و رانندگان را نیز گروگان گرفتند. این افراد همچنین سرنشینان یک خودرو پیکان را در جاده کامیاران - سنندج به گروگان بردند.(5)
1
امروز اعضای گروههای مسلح تروریستی در شهرهای شیراز، رشت، اردبیل، ارومیه، مشهد و تبریز دست به تحرکاتی ازجمله ترور و بمبگذاری زدند که بیشتر آنها، به‌دلیل هشیاری نیروهای امنیتی، ناکام ماند. دراین‌میان، فجیع‌ترین حادثه در شیراز اتفاق افتاد.
در این شهر افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در نزدیکی میدان جمهوری با مواد آتش‌زا یک اتوبوس شرکت واحد را که 40 مسافر داشت، به آتش کشیدند که یک دختربچه 7 ساله به نام لیلا نوربخش و یک کودک دیگر که امکان شناسایی وی میسر نشد، در آتش سوختند و به شهادت رسیدند. 20 نفر از مسافران نیز زخمی شدند که 15 نفر از آنان پس از معالجات اولیه مرخص شدند و 5 نفر دیگر نیز که جراحات آنان عمیق بود در بیمارستان‌های سعدی و نمازی این شهر بستری شدند.(6)
راننده اتوبوس در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات درباره چگونگی وقوع این حادثه گفت: «دو دختر که در محل بیمارستان حافظ سوار اتوبوس شدند، در بین راه فریاد زدند: بمب! من اتوبوس را کنار خیابان پارک کردم که همان دخترها در لحظات اولیه، درحالیکه باسرعت از اتوبوس پیاده می‌شدند، شیئی را به وسط اتوبوس انداختند که براثر انفجار آن، چند زن و بچه که قادر به خارج‌شدن از اتوبوس نبودند، دچار آتش‌سوزی شدند.»(7)
همچنین در رشت، افراد مسلح تروریست به‌قصد ترور حجت‌الاسلام "احسان‌بخش"، امام‌جمعه شهر به منزل وی حمله کردند که با تیراندازی محافظان، مهاجمان متواری شدند. در جریان این
1) یکی از مجروحان، عامل پرتاب بمب را شناسایی کرد که 2 روز بعد دستگیر شد.
2) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 212، 26/7/1360، صص 24 - 23، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 294021 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 51، 26/7/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص23، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
3) سند شماره 294319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 25/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس.
5) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 212، 26/7/1360، ص25، شیراز- خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص2، شیراز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص18، شیراز- خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
7) روزنامه اطلاعات، 26/7/1360، ص2، شیراز.
حمله، استوار دوم "قربان نادری‌فر"، مأمور شهربانی از محافظان منزل، به شهادت رسید.(1)
در اردبیل نیز "حمید غریبانی"، دادیار سابق دادسرای انقلاب این شهر، در ساعت 19:30 بعد از اقامه نماز هنگام خروج از مسجد صفوی این شهر، هدف گلوله 2 موتورسوار تروریست قرار گرفت و به شهادت رسید.(2)
در دو نقطه از شهر ارومیه در ساعت 21 تا 22، دو بمب در خیابان‌های "بهار" و "عسگرآباد" این شهر منفجر شد که تلفات جانی نداشت، اما به چند منزل مسکونی خسارتهایی وارد شد.(3)
همچنین در مشهد نیروهای معارض در ساعت 18:30، یک کپسول گاز را که با بنزین چاشنی شده بود، به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که کپسول گاز در نزدیکی در ورودی خانه منفجر شد، اما خسارت جانی به بار نیاورد.(4)
در خیابان خوش منشعب از بلوار شهید قرنی شهر مشهد، اهالی محل به نیروهای سپاه و شهربانی اطلاع دادند که بمبی در یک خرابه کار گذاشته شده است. با حضور این نیروها و جست‌وجو در این خرابه، 6 عدد سه‌راهی با چاشنی الکتریکی، یک جعبه مواد منفجره، 2 عدد توپ تنیس که با مواد منفجره پر شده بود و یک نهج‌البلاغه که در داخل آن مواد منفجره جاسازی شده بود، کشف شد.(5)
در خیابان سلمان‌شهر مشهد، 2 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، پس از سوارشدن به یک خودرو متعلق به یک افسر نیروی هوایی قصد داشتند تا با تهدید اسلحه خودرو را سرقت کنند که با واکنش به‌موقع راننده خودرو، هر دو نفر خلع‌سلاح و دستگیر شده، به کمیته بخش 5 مشهد تحویل داده شدند.(6)
در انتهای خیابان شریعتی شهر تبریز و در نزدیکی گورستان امامیه این شهر، نارنجکی که سرنشینان یک وانت‌بار پرتاب کرده بودند، منفجر شد که خسارتی به بار نیاورد. پس از این انفجار، نیروهای بسیج در محل حضور یافتند و پس از بررسی کامل منطقه، 2 عدد نارنجک جنگی دیگر را نیز که عمل نکرده بود، کشف کردند. در انتهای خیابان خیام این شهر نیز یک نارنجک که در نزدیکی مسجد تله‌گذاری شده بود، کشف و خنثی شد.(7)
1
امام خمینی امروز در نامهای به آیت‌الله گلپایگانی، از مراجع تقلید، به دغدغه‌های فکری ایشان درباره واگذاری بخشی از اختیارات ولی فقیه به مجلس شورای اسلامی برای وضع قوانین با احکام ثانویه پاسخ داد.(8)یادآوری "عرفی‌بودن" تشخیص موضوع در احکام شرعی، حوزه اختیارات و محدودیت‌های مجلس شورای اسلامی در وضع قوانین با استفاده از احکام ثانویه،
1) روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص4، رشت؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص18، رشت - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص19، اردبیل - خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص4، تبریز- خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
4) روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص4، مشهد - خبرگزاری پارس به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 239، 28/7/1360، ص3، مشهد.
5) روزنامه اطلاعات، 28/7/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص24، مشهد - خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 239، 28/7/1360، ص3، مشهد.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص4، مشهد - خبرگزاری پارس، 25/7/1360.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص23، تبریز- خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص4، تبریز.
8) درباره زمینه‌های اجازه به مجلس شورای اسلامی و پیامدهای احتمالی این اجازه و اختلاف‌نظرهای موجود با استناد به خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی مطالبی تهیه شده که در ضمیمه روزشمار 19/7/1360 آمده است.
وظایف شورای نگهبان دراینباره، توصیه به جامع‌نگری به شرع و هدفمندی قوانین شرعی در حمایت از محرومان و مستضعفان، ناسازگاری حکومت اسلامی با حمایت از سرمایه‌داران و... بخش‌های مهم نظرهای امام در این نامه است. در این نامه آمده است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
حضرت آیت‌الله آقای گلپایگانی - دامت برکاته
پس از تبریک عید مبارک غدیر به عرض عالی می‌رساند، تلگراف محترم مبنی‌بر نگرانی جناب‌عالی در اختیاراتی که به مجلس داده شده است واصل؛ اختیارات مذکور تشخیص موضوع است که در عرف و شرع به‌عهده عرف است و مجلس، نماینده عرف و نمایندگان خود از عرف هستند؛ و اگر در حکم خلافی شد، نظارت بر آنها هست و شورای نگهبان در این امری که به‌عهده آنها است حق دخالت دارند، اگر در حکم ثانوی یا اوّلی خطایی صادر شود، لکن شورای نگهبان حق تشخیص موضوعات به‌حسب قانون ندارند. درعین‌حال، من آقایان دست‌اندرکاران را خواستم که به آنان اخطار نمایم که اگر خلاف قواعد شرع عمل کنند یا برخلاف حکم ثانوی تعدّی کنند، من ساکت نمی‌نشینم و علمای اعلام بلاد هم عهده‌دار نظارت در امور می‌باشند.
لکن باید نکته‌هایی را عرض کنم که جناب‌عالی یک طرف صفحه را ملاحظه می‌فرمایید، طرف دیگر اگر وضع به همان منوال خان‌خانی و بورس‌بازی و زمین‌خواری بماند که باز یک طبقه اشراف بدون رسیدگی به وضعشان، که غالباً برخلاف موازین شرعیه است، در اروپا به عیش و عشرت مشغول و یک طبقه عظیم فقرا برای آنان - برخلاف موازین - کار کنند و با فقر و فاقه زندگی کنند، برای حکومت اسلام و اسلام و قانون اساسی باید فاتحه خواند. اموری که در حفظ نظام اسلامی [دخیل] است یا ضرورت دارد که ترک یا فعل آن فسادانگیز است، نمی‌شود به خواست عده‌ای طرف‌دار زمین‌خواران به همان منوال بماند. جناب‌عالی مطمئن باشید که خطر در این‌طرف بسیار است و در آن‌طرف خطری نیست، بلکه به‌حکم ثانوی شرع محدودیت‌هایی صورت می‌گیرد که با ترک آن خطرهای عظیمی در کار است و جناب‌عالی مطمئن باشید که نه مجلسیان به حسب نوع و نه دولت متمایل به چپ است و نه اعمالی که می‌شود چپی است و من امیدوارم که با نظارت علمای اعلام بلاد چیزی که برخلاف احکام شرع باشد؛ چه احکام اولیه پس از موارد مذکور و چه احکام ثانویه، خطری پیش نیاید. اخیراً عرض می‌کنم من میل ندارم که تهمتی که سال‌هاست به روحانیون می‌زنند و می‌زدند که اینان طرف‌دار زمین‌خواران و سرمایه‌داران بزرگ هستند و با طرف‌داری خود موجب ظلم به مردم مستمند می‌شوند، شاهد پیدا کند و به ما بچسبانند! و السلام علیکم.
روح‌الله الموسوی الخمینی»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، ص311.
1
آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در مراسم اعطای سردوشی دانشجویان دوره سوم دانشکده افسری ارتش جمهوری اسلامی، درباره جایگاه ارتش ایران در میان ملت و بی‌سابقه بودن این امر در ارتش‌های جهان و مسئولیت فرماندهان ارتش به‌عنوان بخشی از عنصر رهبری، مطالبی بیان کرد. رئیس‌جمهور گفت: امروز ارتشی که شما افسر آن هستید در میان ارتش‌های دنیا بی‌نظیر است، زیرا نه متعلق به شخصی است، نه متعلق به یک جریان مادی است، نه متعلق به خود، بلکه متعلق به ملتی است که معتقد و متکی به یک ایدئولوژی الهی و معنوی است، چیزی که در آن مرگ و نیستی راه ندارد و شما در میان کسانی که در طول سالیان دراز این خدمت را پذیرفته‌اند، این امتیاز را دارید که امروز محبوب آحاد ملت ایران هستید و ملت شما را از خود می‌داند و ملت خود را پشت سر شما می‌داند. رئیس‌جمهور افزود: شما به‌نوبه خود در مقابل این مسئولیت، مسئولیتی دارید و آن مسئولیت این است که نخست، با فداکاری و جانبازی وظیفه پاسداری از مرزهای میهن عزیز و انقلاب شکوهمند را انجام بدهید و دیگر آنکه در حوزه فرماندهی، همه کسانی را که زیر امر شما هستند، در همین جهت سوق بدهید که فرماندهی عنصری از رهبری است. شما هرکدام یک رهبر، یک راهنما و یک انسانی که انسان‌هایی را درجهت صحیح حرکت می‌دهد، هستید. این را مغتنم شمارید و به وظایفی که این مسئولیت بر دوش انسان می‌گذارد، آگاهانه عمل کنید.(1)
2
درپی اقدام امام خمینی در واگذاری بخشی از اختیارات ولایت فقیه به مجلس شورای اسلامی برای وضع قوانین با استفاده از این اختیارات و به‌دنبال نامه امام به آقای گلپایگانی با قید اینکه علمای بلاد بر نحوه استفاده از این اختیارات نظارت خواهند کرد، عده‌ای از علمای بزرگ سراسر کشور که اغلب آنها از امامان جمعه و نمایندگان رهبری در شهرهای مختلف کشور هستند، امروز با ارسال نامهای، آمادگی خود را برای اعمال این نظارت اعلام کردند. متن نامه به این شرح است:
به‌دنبال فرمان تاریخی امام مبنی‌بر اعمال ولایت فقیه برای حل معضلات اجتماع اسلامی و به‌دنبال سفارش‌های اکید امام مبنی‌بر تعزیر شرعی درصورت تخلف متصدیان اجرا و با عرض تبریک به مردم مسلمان و مبارز ایران برای تحقق یکی از اصلی‌ترین و اساسی‌ترین اصول حکومتی اسلام ازطرف نایب برحق امام عصر - عجل الله تعالی فرجه - مرجع تقلید، حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی، به مقام رهبری اطمینان می‌دهیم که نگذاریم کوچک‌ترین تخلفی از شرایط مذکور در فرمان یادشده در سراسر ایران صورت گیرد.
حسین موسوی خادمی (اصفهان)، محمد صدوقی (یزد)
عبدالحسین دستغیب (شیراز)، عطاءالله اشرفی اصفهانی (کرمانشاه)
سیدجلال‌الدین طاهری (اصفهان)، حسین نوری (همدان)
1) روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص2.
شیخ ابوالحسن شیرازی (مشهد)، غلامحسین جمی (آبادان)
عباس واعظ طبسی (مشهد)، سیدحسین آیت‌اللهی (جهرم)
سیدمهدی یثربی (کاشان)، صادق احسان‌بخش (رشت)
هادی باریک‌بین (قزوین)، روح‌الله خاتمی (اردکان)
سیدمحمدعلی موسوی جزایری (اهواز)، هادی روحانی (بابل)
ابوالفضل نجفی خوانساری (اراک)، عبدالرحمن حیدری و عبدالله محمدی (ایلام)
محمدحسن موسوی آل‌طیب، محمد موسوی جزایری و محمدحسن آل‌غفور (شوشتر)، سیدمجدالدین قاضی (دزفول)
محمدحسین مجتهدی (بهبهان)، سیدحسن ذاکری (اندیمشک)
علامه (بم)، محمدباقر طباطبایی (تربت حیدریه)
سیدمحمدحسن علوی (سبزوار)، علی توسلی نجفی (تربت جام).(1)
1
امروز آقای هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس شورای اسلامی)، آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور) و آیت‌الله موسوی اردبیلی (رئیس دیوان عالی کشور) با امام خمینی دیدار و درخصوص موضوعات مختلفی ازجمله انتخاب نخست‌وزیر آینده، اختیارات مجلس در تصویب قوانین ثانویه با استفاده از اختیارات ولی فقیه و بدون نظر شورای نگهبان و نحوه برخورد با نهضت آزادی با ایشان گفت‌وگو کردند. آقای هاشمی رفسنجانی درباره این دیدار در خاطرات خود چنین نوشته است: «قرار بود اول وقت، همراه آیت‌الله خامنه‌ای و آقای موسوی اردبیلی به زیارت امام برویم، من تأخیر کردم، آنها رفتند. سپس من به دفتر امام رفتم. آنها هم جمع بودند. معلوم شد با امام درباره نخست‌وزیر مشورت کرده‌اند و نظرات را گفته‌اند. از میان آقایان پرورش، غرضی، موسوی، میرسلیم و ولایتی، بیشتر به آقای ولایتی توجه شده، مدتی در دفتر امام نشستیم. جلسة گرم، پرمزاح و با نشاطی بود. ساعت 11، من به زیارت امام رفتم. امام نگران بروز اختلاف، دراثر دستور جدید مبنی‌بر منع شورای نگهبان از اظهارنظر درباره عناوین ثانویه و محول‌کردن این حق به مجلس بودند. نگرانی بجاست. گفتم، بعضی‌ها معتقدند که این اعمال ولایت فقیه نبوده، تشخیص موضوع است که صلاحیت مجلس بوده و اصلاً حق مجلس بوده و نه حق ولی فقیه یا شورای نگهبان؛ و شما فقط راهنمایی کرده‌اید. کمی امام را از این جهت قانع کردم و توضیحی هم درباره لایحه زمینهای شهری دادم. فکر می‌کنم مفید واقع شد. درباره نهضت آزادی و توقعات آنها هم صحبت کردم. امام نظرشان این است که در مجلس بمانند، ولی روزنامه نمی‌خواهند؛ تحت فشار قرار نگیرند.»(2)
1
به‌دنبال اقدام ناموفق عوامل سفارت عراق در ترور کاردار جمهوری اسلامی ایران در شهر بیروت لبنان،(1)سفارت جمهوری اسلامی در تقبیح این اقدام، اطلاعیه‌ای را به این شرح منتشر کرد:
«رژیم عراق که آخرین نفس‌هایش را در راهی که به عذاب الیم منتهی می‌گردد، می‌کشد، به‌خیال خام خود، گمان می‌کند که می‌تواند از راه ترور و وحشت ولو برای چند لحظه بیشتر به زندگی آغشته به خون و تجاوز و ننگش ادامه دهد. [به همین دلیل] در روز پنجشنبه گذشته، اقدام به ترور یکی از فرزندان اسلام کرد که به سرباز روح‌الله بودن خود افتخار می‌کند، ولی چشمان خدا که حامی و پاسدار جمهوری اسلامی و فرزندان پاک آن است، این نقشه کثیف را عقیم گذاشت. اقدام مذکور دنباله اطلاعیة دشمنانه‌ای است که سفارت عراق در بیروت صادر کرده است که به‌عنوان دخالت مفتضحانه و علنی در امور داخلی کشور میزبان می‌باشد. ما برای حاکمیت این کشور (لبنان) احترام قائل‌ایم و هرگونه فعالیت دشمنانه در سرزمین میزبان که منجر به ایجاد فضای آشوب شود را محکوم می‌کنیم.(2)
2
ملک حسین، شاه اردن، در آغاز یک سفر دوره‌ای به کشورهای منطقه، وارد بغداد شد و مورد استقبال صدام حسین (رئیس‌جمهوری عراق)، عزت ابراهیم (نایب‌رئیس شورای فرماندهی انقلاب)، طه محی‌الدین معروف (نایب رئیس‌جمهور) و طه الجزاوی (معاون نخست‌وزیر عراق) قرار گرفت.(3)
شاه اردن که در صدر یک هیئت عالی‌رتبه به عراق سفر کرده است با صدام حسین ملاقات و گفت‌وگو کرد. به گزارش خبرگزاری عراق، در این ملاقات عزت ابراهیم (معاون ریاست شورای فرماندهی انقلاب)، طه یاسین رمضان (عضو شورای فرماندهی عراق) و طارق میشل یوحنا عزیز (معاون نخست‌وزیر عراق) و همچنین مضر بدران (نخست‌وزیر اردن)، عامر حماش (وزیر دربار)، مجال اللوزی (رئیس دفتر شاه حسین) و سفیر اردن در عراق نیز حضور داشته‌اند.(4)
1) درباره این اقدام که 23 مهر انجام شد خبر مستقلی به دست نیامد.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 167، 27/7/1360، ص1، بیروت - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 211، 26/7/1360، ص15 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 25/7/1360.
4) روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص16، به نقل از خبرگزاری فرانسه از پاریس.
رادیو اسرائیل هدف ملک حسین از این سفر را ارزیابی وضع کنونی اعراب و روابط میان کشورهای عربی اعلام کرد.(1)
وی بعد از دیدار از عراق، که مدت آن اعلام نشده است، به کشورهای امارات متحده عربی، قطر، بحرین و سپس به امریکا سفر خواهد کرد.(2)
1
امروز علاوه‌بر تبادل آتش توپخانه و ادوات در جبهه‌های جنگ به‌ویژه در محور غربی مناطق دزفول، شوش، بستان و کارون، شهر آبادان و یکی از روستاهای شهر مریوان زیر آتش توپخانههای ارتش عراق قرار گرفت و خسارتهایی به مردم و مناطق مسکونی و شهری وارد شد. پناهنده‌شدن تعدادی از نظامیان ارتش عراق به ایران نیز از دیگر رویدادهای نظامی این روز بود.
امروز نیز تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن در محورهای غرب دزفول و شوش به‌ویژه در دشت عباس، کرخه، عنکوش، از سندال تا خنگ ادامه داشت. براثر آتش خمپاره‌انداز نیروهای سپاه یک قبضه خمپاره‌انداز 82 میلی‌متری و یک سنگر گروهی دشمن منهدم شد. همچنین یک بالگرد عراقی در منطقه سندال با آتش پدافند خودی متواری شد و یک دستگاه نفربر بی.ام.پی. مجهز به موشک - که از تپههای سندال به‌سمت مواضع نیروهای خودی درحال حرکت بود - بهوسیله موشک‌انداز نیروهای ارتش به‌کلی منهدم شد. در منطقه غرب اهواز و به‌طور مشخص در محور الله‌اکبر - بستان، درنتیجه آتش شدید خمپاره‌انداز 60 و 120 میلی‌متری دشمن، 7 تن از نیروهای بسیج و یک تن از افراد ستاد جنگ‌های نامنظم زخمی شدند. همچنین 2 تانکر آب، 2 دستگاه خودرو و یک آمبولانس نیز آسیب دید. البته نیروهای خودی هم متقابلاً به آتش دشمن پاسخ دادند. از خسارات و تلفات احتمالی اطلاعی در دست نیست.
در این روز، ضمن تداوم تبادل آتش پراکنده بین طرفین در محور حمیدیه، مواضع نیروهای عراقی مستقر در دغاغله نیز زیر آتش شدید خمپاره‌انداز واحد ستاد جنگ‌های نامنظم قرار گرفت.(1)درعین‌حال، در محور خونین‌شهر ضمن اینکه در جبهه کوت‌شیخ تبادل آتش پراکنده ادامه داشت، نیروهای دشمن در جبهه محرزی مواضع خودی را زیر آتش گرفتند، اما پس از اقدام متقابل نیروهای خودی و انهدام یک سنگر آر.پی.جی. دشمن به‌همراه خدمه و تجهیزات آن و چند سنگر انفرادی، آتش عراق خاموش شد. از سوی دیگر، در آتشباری رزمندگان روی مناطق، مواضع و محل تجمع نیروهای عراقی در بخش اشغالی خونین‌شهر و همچنین دهکده ولیعصر، یک انبار مهمات در منطقه پل نو آتش گرفت(2)در محور کارون نیز تبادل آتش به‌طور پراکنده و با برتری
آتش خودی ادامه یافت(1)که با آتش خمپاره‌انداز رزمندگان اسلام یک جیپ فرماندهی دشمن با نفرات درون آن و یک سنگر و یک دستگاه نفربر عراقی منهدم شد. این درحالی است که برابر گزارش استراق‌سمع از همین محور «با آتش شدید نیروهای ایرانی یک نفر [عراقی] کشته و 8 نفر به‌شدت مجروح شدند که حال 5 تن از مجروحین بسیار وخیم است.»(2)
علاوهبراین، امروز ارتش عراق مناطق مسکونی و تأسیسات شهری بخشی از شهر آبادان را هدف آتش توپخانههای دوربرد خود قرار داد که درنتیجه آن تعدادی از اهالی شهر شهید یا زخمی شدند و به تأسیسات شهری نیز آسیب وارد شد.(3)توپخانههای ارتش عراق روستای "کانی‌میران" در شمالغربی مریوان را نیز گلوله‌باران کردند. در این اقدام 3 خانه روستایی آسیب دید و یک نفر از اهالی زخمی شد.(4)
همچنین 9 نظامی عراقی - که 4 تن از آنان همراه با همسر و فرزندشان بودند - و یک غیرنظامی خود را به نیروهای مرزی مستقر در سردشت معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(5)
1
در چند روز اخیر، نیروهای معارض عراقی به مراکز سازمان امنیت و دفتر استخبارات شهرهای "سیدصادق"، "سیروان" و پاسگاه ژاندارمری "شانه‌دری" حمله کرده و به ساختمان آنجا آسیب رسانده‌اند.(6)نیروهای معارض همچنین "فتاح"، رئیس اداره مهندسی سلیمانیه را هدف قرار داده و به هلاکت رساندند.(7)
2
درپی ادعاهای عراق درباره میزان خسارت‌های واردشده به مبادی صدور نفت ایران، امروز روزنامه میدل ایست اکونومیک سروی با تکیه بر این ادعاها، گزارشی اجمالی از چگونگی صدور نفت ایران و وضعیت پایانه‌های نفتی تهیه کرده است.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، روزنامه میدل ایست اکونومیک سروی امروز نوشته است: پایانه اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک درنتیجه خسارات جنگی در آستانه تعطیل‌شدن است. این روزنامه افزود: منابع ایرانی که معتقدند خسارات واردشده به این پایانه آن‌قدرها هم جدی نیست، این گزارش‌ها را انکار کرده‌اند. این منابع می‌گویند: این خسارات به‌خصوص در موقعیت حاضر که تولید نفت ایران در سطح پایینی قرار دارد، مانع بزرگی در صادرات نفت ایران به شمار نمی‌رود. میدل ایست در ادامه افزود: به‌دنبال حمله هوایی عراق در تاریخ 30 سپتامبر (8 مهر 1360)، که در جریان آن تلمبه‌خانه "گوره" آسیب دید، ادامه صادرات نفت ایران با تردید مواجه شده و با تخریب این تلمبه‌خانه مهم، تمام صادرات نفت از این پایانه قطع شده است. این روزنامه به نقل از منابعی در خلیج‌فارس که معرفی نشده‌اند، اعلام کرد: خسارات واردشده به تلمبه‌خانه "گوره" سنگین است و ماه‌ها و به قول بعضی‌ها، بیش از
1) همان، ص93، گزارش شماره 380، 26/7/1360.
2) همان، صص 100 - 96، گزارش شماره 381، 27/7/1360.
3) روزنامه کیهان، 27/7/1360، ص13، به نقل از اطلاعیه 671 ارتش جمهوری اسلامی.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 27/7/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران کردستان.
5) سند شماره 294021 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 51، 26/7/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 214، 28/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، اطلاعیه شماره 672 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 28/7/1360.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، ص19.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص24، 27/7/1360.
یک سال تعمیر آن طول می‌کشد. از زمان حمله عراق به این‌طرف، تانکرها به بارگیری خود از تانک‌های ذخیره نفت در جزیره خارک ادامه می‌دهند، اما این ذخایر هم در آستانه تمام‌شدن هستند. میدل ایست اکونومیک سروی مطلب خود را این‌گونه ادامه می‌دهد: به مصرف‌کنندگان نفت ایران که عمدتاً اروپا و هندوستان هستند، گفته شده است که از این پس از ترمینال "لاوان" و "سیری" بارگیری کنند. قبل از حمله هوایی عراق، صادرات نفت ایران از جزیره خارک بین 000,300 تا 000,500 بشکه در روز متغیر بود که 000,200 بشکه نیز از تلمبه‌خانه لاوان و سیری به آن افزوده می‌شد. ارقام مذکور با حدود صادرات نفت ایران که در آغاز سال جاری 2/1 میلیون بشکه در روز بود، مطابقت می‌کرد. این روزنامه سپس می‌افزاید: اخیراً مشتریان عمده ایران ازقبیل ژاپنی‌ها و شرکت "بریتیش پترولیوم" به‌علت بالابودن قیمت، از خرید نفت خام ایران خودداری کرده‌اند. سایر مصرف‌کنندگان ازجمله هندوستان، خریداران اروپایی و خریداران مستقل به خرید نفت ایران ادامه می‌دهند، ولی در اکثر خریدها، معاملات براساس مبادلات پایاپای انجام می‌شود.
میدل ایست در پایان نوشت: درحالیکه ظرفیت نهایی تلمبه‌خانه لاوان و سیری بیش از 000,200 بشکه در روز نیست، اگر تلمبه‌خانه خارک برای مدتی تعطیل شود، برای ایران مشکل است سطح صادرات نفت خود را حفظ کند.(1)
1
ارسال کمک‌ها و تجهیزات نظامی از کشورهای مختلف غربی و عربی به عراق از ابتدای جنگ تاکنون همچنان ادامه دارد. براساس فهرستی که روزنامه نیویورک تایمز در شماره امروز خود، از کشورهای سفارش‌دهنده و تأمین‌کننده و نوع تسلیحات درخواستی خاورمیانه از سال 1357 تا 1360 منتشر کرده است، عراق در این مدت، 24 فروند میراژ، 36 فروند بالگرد پوما و مقادیر نامعلومی موشک ضدهوایی آ.آ.ام. و سلاح هدایت‌شونده ضدتانک از فرانسه؛ 4 فروند ناو جنگی فریگت از نوع لوپو، 6 فروند رزم‌ناو و تعداد نامعلومی قایق‌های حفاظتی و پشتیبانی از نوع وزویو از ایتالیا؛ 40 فروند هواپیمای آموزشی از سوئیس؛ تعداد نامعلومی میگ23 و میگ17 از شوروی و یک فروند کشتی جنگی فریگت از یوگسلاوی خریداری کرده است.(2)
امروز نیز 21 دستگاه خودرو حامل مهمات و تسلیحات از اردن وارد خاک عراق شده و به پادگان التاجی انتقال یافت.(3)گفتنی است طی چند روز اخیر نیز محموله‌های مختلفی از تجهیزات نظامی به عراق ارسال شده است ازجمله در تاریخ 16 مهرماه جاری، 86 دستگاه خودرو باری(4)از مرز کویت(5)و در 22 مهر نیز 19 خودرو کشنده سنگین ازطریق منطقه عرعر عربستان(6)اقدام به حمل تجهیزات نظامی به خاک عراق کرده‌اند.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/7/1360، صص 3 - 2، نیکوزیا - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 26/7/1360.
2) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، خلاصه بررسی مطبوعات جهان، شماره 112، 1/9/1360، صص 41 - 38، به نقل از نیویورک تایمز چاپ امریکا، 26/7/1360.
3) سند شماره 305049 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ1 (رکن2) به فرمانده گروههای رزمی 115، 119، 222 و 227، 6/8/1360 سند تک‌برگی.
4) 65 دستگاه از این خودروها به پادگان "التاجی" بغداد و 21 دستگاه نیز به پادگان "الرشید" ارسال شد.
5) سند شماره 138543 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 18/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360، ص2.
6) سند شماره 138344 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 122) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/7/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز درگیری‌ها در مناطق کردنشین کاهش چشمگیری یافت و تنها در محور سقز و بانه 10 نفر از افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب کشته یا زخمی شدند. از نیروهای دولتی نیز یک نفر به شهادت رسید.
نیروهای سپاه سقز در عملیاتی روستای گاوشله در 14 کیلومتری شمال‌شرقی سقز را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 3 نفر از افراد مسلح غیرقانونی کشته و 2 تن زخمی شدند و از نیروهای سپاه نیز یک نفر به شهادت رسید.(1)
در محور بانه - سقز در نزدیکی میرده نیز درگیری شدیدی میان نیروهای خودی و افراد مسلح غیرقانونی درگرفت که به کشته یا زخمی‌شدن 5 تن از معارضان انجامید. در همین محور، نیروهای مسلح غیرقانونی در نزدیکی سقز یک بمب دست‌ساز را در وسط جاده جاسازی کرده بودند که یکی از اهالی بومی، قبل از رسیدن نیروهای خودی به محل بمبگذاری، آنها را از این امر آگاه کرد و کارشناسان نیز بمب را خنثی کردند.(2)
2
امروز براثر عملیاتهای تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد، نوشهر، نیشابور، تنکابن و بابل، 5 نفر از افراد سپاه و بسیج به شهادت رسیدند و خساراتی به بار آمد. نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نیز در عملیاتهای اطلاعاتی و امنیتی در شهرهای تهران و زنجان 25 نفر از اعضای گروههای تروریستی را دستگیر کردند. همچنین دادگاه انقلاب قائمشهر با تخفیف در حکم 7 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) آنها را به 5 تا 10 سال حبس محکوم کرد.
یک گروه عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به خودرو گشت سپاه مشهد در نزدیکی چهارراه دکترای این شهر حمله کرد و 4 نفر از سرنشینان آن به نامهای "مهدی باغبانی"، "مهدی سلطانی"، "محمود مولایی" و "محمدصادق کریمی" را به شهادت رساند.(3)
اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 239، 28/7/1360، ص3، مشهد؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 28/7/1360، ص7، به نقل از خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص15، مشهد - خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
در نوشهر نیز یکی از اعضای سازمان مجاهدین (منافقین)، "عبدالمجید دکانیان" را ترور کرد و به شهادت رساند. ضارب هنگام فرار هدف گلوله یکی از افراد سپاه قرار گرفت و کشته شد. دکانیان قبلاً از فعالان و وابستگان این سازمان بود که پس از جداشدن از این سازمان، با نهادهای انقلابی همکاری می‌کرد.(4)
همچنین نیروهای گشت سپاه در نیشابور به 2 نفر سرنشین یک موتورسیکلت مظنون شده، به تعقیب آن پرداختند که در حین تعقیب، موتورسیکلت با افتادن در یک گودال متوقف شد، اما بلافاصله سرنشینان آن نیروهای سپاه را به رگبار گلوله بستند و سپس با تهدید اسلحه، یک خودرو درحال عبور را ربوده، متواری شدند. در بازرسی از محل حادثه علاوه‌بر موتورسیکلت مذکور، یک
1) روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص24، 27/7/1360.
2) سند شماره 071238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 27/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294443 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 27/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294023 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 52، 27/7/1360، ص1.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب
4) روزنامه صبح آزادگان، 28/7/1360، ص8، به نقل از خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص23، نوشهر- خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
کلت خفیف به‌جامانده از این افراد به دست آمد. در این واقعه نیروهای سپاه آسیبی ندیدند.(1)
در روستای "کشکو" تنکابن هم در ساعت 1:30 بامداد، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مسجد این روستا را به آتش کشیدند که باوجود تلاش مأموران آتش‌نشانی، آتش کل مسجد را در برگرفت و آنجا را تبدیل به تلی از خاکستر کرد.(2)رادیو صدای ایران، متعلق به سلطنت‌طلب‌ها، آتش‌سوزی این مسجد را به کارگزاران نظام نسبت داد.(3)
همچنین در روستای چال‌بندپی شهر بابل، افراد وابسته به گروههای تروریستی، منزل یکی از اعضای بسیج را با کوکتل‌مولوتف به آتش کشیدند. در این حادثه که تلفات جانی نداشت، همه لوازم منزل فرد بسیجی در آتش سوخت.(4)
در خیابان دردشت منطقه نارمک تهران، نیروهای کمیته یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که یکی از مراکز اسناد و آرشیو این سازمان بود و اخیراً شناسایی شده بود، محاصره کردند و از ساکنان خانه خواستند که خود را تسلیم کنند، ولی آنها به‌سوی نیروهای کمیته تیراندازی کردند. درپی این اقدام، درگیری آغاز شد و در مدت 2 ساعت تیراندازی طرفین به یکدیگر، یکی از افراد سازمان کشته و یکی از پاسداران کمیته نیز زخمی شد. سپس نیروهای کمیته وارد خانه شدند و 3 نفر از افراد این خانه تیمی را دستگیر کردند. در بازرسی از این خانه تعداد زیادی اسناد و مدارک سازمانی، کروکی منازل افراد انقلابی و حکم‌های مأموریت دست‌نویس و همچنین 2 قبضه اسلحه کمری، 2 عدد نارنجک و مقادیر فراوانی انواع فشنگ به دست آمد.(5)
بنا بر اعلام سپاه پاسداران (مرکز) نیروهای این نهاد در 3 روز گذشته 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین (منافقین) و سازمان مارکسیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را کشف کردند. در خانه تیمی سازمان پیکار در خیابان گیشا، 3 نفر از فعالان این سازمان دستگیر شدند. در خانه تیمی دیگر که محل فعالیت افراد سازمان مجاهدین خلق بود، 4 نفر دستگیر شدند. از این خانه‌ها تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.(6)
همچنین نیروهای سپاه در زنجان، 15 نفر از افراد عضو گروههای شناسایی شهری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند. این افراد مأموریت شناسایی کارگزاران و افراد متعهد این شهر را برعهده داشتند. افرادی که در عملیات پرتاب کوکتل‌مولوتف به اماکن مختلف شرکت کرده بودند و همچنین برخی اعضای گروههای تدارکاتی سازمان ازجمله دستگیرشدگان بودند.(7)
به گزارش ستاد منطقه3 سپاه کشوری (استان‌های گیلان و مازندران) در چند روز اخیر، 10 نفر از وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرستان قائمشهر دستگیر شده‌اند. تعدادی از دستگیرشدگان از اعضای اصلی سازمان در این شهر هستند و تعدادی دیگر نیز ازجمله افرادی هستند که در ترورهای اخیر شرکت داشته‌اند.(8)
1) سند شماره 071240 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 27/7/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص23، تنکابن - خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص15، تنکابن - خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص15 ضمیمه، رادیو صدای ایران، 28/7/1360.
4) روزنامه جمهوری اسلامی، 28/7/1360، ص4، بابل.
5) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص1؛ و- روزنامه اطلاعات، 27/7/1360، ص2؛ و- روزنامه اطلاعات، 3/8/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
6) روزنامه اطلاعات، 27/7/1360، ص2؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 28/7/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص21، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی مرکزی سپاه، 27/7/1360.
7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 214، 2/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 53562 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان (فرماندهی) به ستاد فرماندهی تهران، 3/8/1360، سند تک‌برگی.
8) سند شماره 71228 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه2 چالوس به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 24/7/1360، سند تک‌برگی.
در قائمشهر، 7 نفر از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که به‌دلیل فعالیت مسلحانه در فاز نظامی غیاباً به اعدام محکوم شده بودند، پس از معرفی خود به دادگاه این شهر و رد مواضع سازمان و اظهار پشیمانی از اعمال گذشته خود با تخفیف، به 5 تا 10 سال زندان محکوم شدند.(1)
1
امروز امام خمینی در جمع عده‌ای از خانواده‌های شهدای استان‌های مرکزی، لرستان، چهارمحال و بختیاری و کرمان که در آن مهدی کروبی نماینده امام و سرپرست بنیاد شهید و اعضای انجمن اسلامی اولیا و مربیان حضور داشتند سخنرانی کردند. محورهای اصلی سخنان امام به این شرح است: اشاره به فداکاری بی‌نظیر جوانان و خانواده‌هایشان، بازگویی ماهیت سازمان عفو بین‌المللی به‌عنوان یک ارگان خدمتگزار به قدرت‌های بزرگ و تلاش آنها برای شکست‌دادن نظام جمهوری اسلامی، اشاره به انگیزه قیام مردم ایران و اعجازخواندن انقلاب اسلامی.
امام در بخشی از بیانات خود فرمودند:
«من گمان ندارم که در غیر محیط اسلامی، یک همچو مسائلی تحقق داشته باشد که پیرزن جوان‌مرده اظهار بکند که من جوانان دیگری دارم که آن را هم تقدیم اسلام می‌کنم و پیرمرد جوان ازدست‌داده اظهار کند که من حاضرم خودم هم به جبهه بروم و شهید بشوم و جوان‌های زیادی که می‌آیند تقاضا کنند که دعا کنیم که در راه اسلام شهید بشوند؛ جوان بخواهد که دعا کنیم به شهادت برسد. شما در کجا می‌توانید در غیر سایه اسلام و تربیت اسلامی، چنین جوان‌هایی و چنین بازماندگان از جوان‌های شهید، پیدا بکنید؟ اینها درعین‌حالی‌که جوانان خودشان را از دست داده‌اند و در جبهه‌ها خاندان خودشان را از دست داده‌اند و آواره شده‌اند، مع‌ذلک، ایستاده‌اند و شجاعانه در مقابل دشمن‌ها ایستاده‌اند و برای فداکاری حاضرند.
این سازمانهای بین‌المللی، عفو بین‌المللی که می‌خواهند و تقاضا کرده‌اند که بیایند در ایران اعدام‌ها را ببینند و می‌خواهند بیایند و به نفع ابرقدرت‌ها نظر بدهند، اینها از ایران اطلاعی دارند؟ اینها از شرارت این منافقین اطلاع دارند؟ بدانید که اطلاع دارند اینها از این انفجارهایی که حاصل می‌شود. از این کشتارها و حریق‌هایی که مردم را به باد فنا می‌دهد و اموال مردم را از بین می‌برد بی‌اطلاع‌اند؟ اینها نمی‌دانند که اتوبوس‌ها را آتش می‌زنند و کودک‌ها را در توی اتوبوس به آتش می‌کشند و هلاک می‌کنند؟ اینها از خبرگزاری‌ها نشنیدند که همین دیروز در شیراز یک اتوبوس را اشرار، همین اشراری که بعضی‌شان گرفتار شده‌اند و به جزای خودشان رسیده‌اند، آتش زدند و 2 کودک را شهید کردند و 30 نفر یا 40 نفر را مجروح که حال بعضی از آنها وخیم است؟ چطور در این شرارت‌ها یک کلمه آنها اظهار نمی‌کنند؟ چه شد که سازمان حقوق بشر ایرانی‌ها را بشر نمی‌داند که همین بشر را دارند با دست امریکا و با توطئه‌های
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 212، 27/2/1360، ص19، قائمشهر- خبرگزاری پارس، 26/7/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 28/7/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی دادگاه انقلاب اسلامی قائمشهر.
قدرت‌های بزرگ از بین می‌برند به‌جرم اینکه می‌خواهند خودشان این زندگی فقیرانه که دارند به استقلال و آزادی بگذرانند؟ این سازمانهای فاسد بین‌المللی چطور در این امور یک کلمه نمی‌گویند، لکن یک مجرمی که در طول عمرش مجرم بوده امثال "هویدا" و "نصیری"ها را که ایران به جرم‌های زیاد اعدام می‌کند، فریادشان بلند می‌شود؟ چطور این سازمان‌ها انفجاری که در حزب جمهوری پیدا شد و بیش از 70 نفر عالِم و متقی و مسلم و بی‌گناه را به آتش کشیدند و در نخست‌وزیری 2 نفر آدم متعهد را و مؤمن را به آتش کشیدند، از اینها هیچ صدایی در نمی‌آید؟ لکن چند نفر که در خیابان‌ها ریختند و مسلح خواستند مردم را، مردمِ بی‌گناه را بکشند، گرفتند و بعد از محاکمه که ثابت شده است که اینها افرادی را کشته‌اند، اعدام کرده‌اند، فریادشان بلند شده است؟
برادران و خواهران محترم که از اماکن مختلف در اینجا آمده‌اید، بدانید که همه قدرت‌های شیطانی، همه وابستگان به قدرت‌های شیطانی مثل سازمان عفو بین‌المللی و دیگر سازمان‌ها، همه دست به هم داده‌اند که این جمهوری اسلامی را در اینجا خفه کنند و نگذارند شکوفا بشود و خوف این را دارند که این انقلاب به جاهای دیگری که منافع آنها در آنجاها هست، صادر بشود و شماها را سرد کنند و شماها را سست کنند، به خیال اینکه با این‌طور توطئه‌ها می‌توانند ملتی [را] که برای خدا و اسلام قیام کرده است، [سست کنند.] این ملت تا اسلام هست، به‌جای خودش ایستاده است و خدمت می‌کند.
این ملت برای دنیا قیام نکرده است که اگر جوانش گرفته شد، رو برگرداند. این ملت قیامش نظیر قیام انبیا و قیام ائمه هدی است، نظیر قیام حضرت ابی‌عبدالله سیدالشهداست.
ملتی که انگیزه قیامش اسلام و ایمان است، به این‌طور امور سرد و سست نمی‌شود. همه قدرت‌های عالم هم که برضدش قیام بکنند و قیام کرده‌اند، اینها را از مقصد خودشان و انگیزه خودشان بر نخواهد گرداند.
... شما همه و همه ایران و همه زن و مرد ایران باید بدانند که در مقابل قدرت‌های دنیا ایستاده‌اند و تاکنون هیچ کشوری این‌طور عمل نکرده است. هیچ کشوری تاکنون در مقابل تمام
قدرت‌ها نایستاده است و هیچ کشوری مورد ظلم به اندازه‌ای که ایران موردش واقع شده است، نشده‌اند. درعین‌حالی‌که کشور اسلامی ایران مورد ظلم ابرقدرت‌ها واقع شده است و از همه اطراف هجوم بر او می‌شود، تبلیغات همه بلندگوهای دنیا تقریباً به‌ضد این جمهوری اسلامی است، مع‌ذلک، چون ملت برای خدا قیام کرده است و برای استقرار احکام اسلام قیام کرده است، در مقابل همه ایستاده است و به پیش رفته است و هیچ انقلابی در دنیا مثل این انقلاب نبوده است که با ضایعات کم، پیروزی‌های چشمگیر و زیاد به دست آورده باشد. شما جوان خیلی دادید و خانه و خانمان خیلی از دستتان رفته است و گرفتاری و زحمت خیلی داشتید، ولی می‌دانید چه به دست آورده‌اید؟! رژیم شاهنشاهی 2500 ساله با آن همه قدرت و با آن همه پشتیبانی همه قدرت‌ها با او، چه ابرقدرت‌ها و چه قدرت‌های دست دوم - الاّ نادری از آنها - درعین‌حال شما بدون اینکه یک اسلحه صحیحی در دست داشته باشید با مشت گره‌کرده ایستادید و یک همچو رژیم شاهنشاهی را شکست دادید و در زباله‌دان‌های تاریخ ریختید. این یک اعجازی است، این کوچک نیست، این یک اعجاز بزرگی است که خدای تبارک و تعالی به‌دست شما ملت شریف ایران ایجاد کرد.
... اگر در یک محکمه‌ای با تمام مقررات صحیح آن، یک نفر را اعدام کنند، آنها می‌گویند که بچه‌ها را اعدام کردند، کودک‌ها را گرفتند و اعدام کردند. گفته‌اند که در خیابان‌ها همان‌جا اعدام کنید و اصلاً دادگاه نمی‌خواهیم! این تبلیغات سرتاسری دنیا برای این است که آنها دستشان از ایران و نفت ایران و ذخایر ایران و سایر چیزها کوتاه شده است، زبانشان باز شده است به هرزه‌گویی و فحاشی و تهمت.
شما ملت مظلوم ایران که از همه طرف به شما حمله شده است و می‌شود، چه حمله تبلیغاتی و چه حمله تسلیحاتی، در مقابل همه ایستادید و ایستادگی شما هرروز افزون می‌شود و امیدوارم که هرروز افزون‌تر بشود. شما در این قرن معجزه کردید. ملت ایران ملت معجزه‌آسای قرن است. هیچ ملتی در دنیا نمی‌تواند بگوید که ما در مقابل همه قدرت‌ها ایستادیم. درصورتیکه قدرت‌های بزرگ اسلحههای محیرالعقول دارند و حتی محمدرضا هم مجهز به تمام سلاح‌های مدرن بود، مع‌ذلک، شما، بچه‌های شما، جوان‌های شما، مرد شما، زن شما، آمدند بیرون و با دست خالی در مقابل مسلسل‌ها و تانک‌ها و توپ‌ها ایستادند و آنها را شکست دادند و شما از این به بعد هم همین ملت هستید و از این به بعد هم انگیزه شما همه اسلام است.
... بوق‌ها هرچه می‌خواهند بگویند. مفسدین هرچه می‌خواهند عمل کنند. انفجارها هرچه می‌خواهد بشود. آتش‌سوزی‌ها هرچه می‌خواهد بشود. همه اینها را این ملت رزمنده بزرگ تحمل می‌کند و به پیش می‌رود و ما دیدیم که از اول نهضت تا حالا هرروز قدم‌ها بلندتر شد و صف‌ها فشرده‌تر. از اول انقلاب تا حالا هیچ شما سستی به خودتان راه ندادید. این قشر توده
میلیونی مردم، این توده مستضعف و این زاغه‌نشینان و متوسطین در این میدان حاضر و ناظر بوده‌اند و هستند و ایستاده‌اند و در مقابل همه قدرت‌ها تا آخر ایستاده‌اند و زن و مرد ایران با اینکه شهدای بسیار داده است و نمی‌شود گفت در شهری نیست که شهید نداشته باشیم، شهدا نداشته باشیم، مع‌ذلک، به قدرت آنها افزوده شده است و قیام و انقلاب آنها زیاد شده است و انشاءالله تعالی، صف‌ها فشرده‌تر خواهد شد و تا آنجایی که ظلم‌ها و ریشه‌های فاسد ظلم را و قدرت‌ها و ریشه‌های فاسد قدرت را از این کشور بیرون کنند و قطع کنند، ایستاده‌اند.
... یک کلمه هم راجع به این مربیان و اولیای اطفال که آمده‌اند در اینجا هستند عرض کنم و آن اینکه شماها باید با هم دست به دست هم بدهید و این بچه‌ها را تربیت کنید به تربیت اسلامی. شما ببینید که اسلام بود که شما را از شرّ قدرت‌ها و از سلطه قدرت‌ها نجات داد. تعلیمات اسلام است که شما را آن‌طور پایدار می‌کند که در مقابل همه مشکلات ایستادید. هدف مخالفین شما این است که بچه‌های شما را از اسلام منحرف کنند.
جوان‌های شما را از اسلام منحرف کنند. توجه کنید که کودک‌ها را، جوان‌ها را به تعلیمات اسلامی و تربیت‌های اسلامی تربیت کنید تا انشاءالله، کشور شما از آسیب مصون باشد و جوان‌های آتیه شما و اطفال آتیه شما، که امید ما هستند و امید اسلام‌اند، اسلام را همان‌طور که شما زنده کردید، زنده نگه دارند.
و همین‌طور از جهاد سازندگی، که از بعضی جاها آمده‌اند، من تشکر می‌کنم و امیدوارم که به کارهای خودشان ادامه بدهند و انشاءالله، سازندگی را زیادتر کنند.
و من باید از آقای کروبی تشکر کنم که ایشان یک فردی هستند که خدمتگزار به این ملت‌اند و بنیاد شهدا بهترین بنیادهایی است که ایشان بحمدالله، موفق شدند و با توفیق الهی اداره می‌کنند. خداوند امثال این خدمتگزاران را برای شما حفظ کند.»(1)
1
درپی حمایت روز گذشته علمای بلاد از واگذاری بخشی از اختیارات ولایت فقیه به مجلس شورای اسلامی برای وضع قوانین طبق احکام ثانویه، امروز نیز جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و علمای آذربایجان با انتشار اطلاعیه‌ای از این حکم امام حمایت کرده، آمادگی خود را برای نظارت بر چگونگی اعمال این حکم اعلام کردند. در بیانیة جامعه مدرسین آمده است:
«با فرارسیدن عید غدیر، روز اکمال دین و ولایت فقیه اجازه اعمال آن توسط زبدگان و نمایندگان به‌شکل مترقی؛ یعنی تشخیص موضوعات و عناوین ثانویه با مشورت و اکثریت مجلس شورای اسلامی، هدیه‌ای بس بزرگ و اعتمادی بس سترگ از ناحیه رهبر کبیر انقلاب و مرجع تقلید حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی - مدظله العالی - برای ملت شهیدپرور ایران و عصاره ملت بود. اسلامی که تمامیت و کمال آن توسط رسول اکرم(ص) در حجةالوداع اعلام شد
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، صص 319 - 313.
و باید تمام مشکلات را در جمیع ابعاد حل نماید، به‌دلیل غفلت و عدم توجه به عناوین ثانویه مثل ضرر و حرج و چیزهای دیگر می‌رفت که تصور شود (اسلام) از حل آنها عاجز و ناتوان است. با این اصل مهم و مترقی راهی پیش پای مجلس محترم برای حل همه مشکلات و رسیدن به همه اهداف عالیه اسلام گذاشته شد. دیگر نوبت نمایندگان ملت است که این حکم الهی و این ودیعه خدایی را چنانچه شاید و باید با رعایت حدود و شرایطی که امام تعیین فرمودند به اجرا گذاشته و آن‌طور که انتظار می‌رود عمل کنند.»(1)
در اطلاعیه علمای آذربایجان نیز آمده است:
«محضر مقدس رهبر کبیر انقلاب، آیت‌الله العظمی امام خمینی دام ظله. پس از اهدای سلام، پیرو فرمان آن حضرت در پاسخ رئیس محترم مجلس شورای اسلامی دایر بر اعمال ولایت فقیه در موارد مربوطه، تقدیر و تشکر خود را از اعتماد امام امت نسبت به مجلس و نشان‌دادن اکثریت اعضای مجلس که شایستگی خود را اظهار داشته، حکم حضرت امام را در این مسئله حیاتی، جداً تأیید می‌نماییم. امید آن را داریم که اینجانبان نیز در حسن جریان آن در محیط فعالیت خود از بذل مساعی دریغ نکنیم. تبریز: علی مشکینی، سیدمحمدعلی انگجی، علی قزلجه‌ای، عبدالحسین غروی، مدرس وحید میرزا آقا. اردبیل: مروج. ارومیه: سیدعلی قریشی، سیدحسن انزابی، جعفر اشراقی، محمدتقی صاحب‌زمانی. آذرشهر: سیدحمید عرفانی.»(2)
1
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که با هدف محافظت از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن تشکیل شده است، در شرایط کنونی به‌منظور مقابله با اصلی‌ترین خطراتی که انقلاب و نظام جمهوری اسلامی را در دو بعد خارجی و داخلی تهدید می‌کند دو مأموریت خطیر را برعهده دارد. باتوجه‌به پیچیدگی‌های خاص این دو مأموریت؛ یعنی دفاع از سرزمین‌های ایران دربرابر تهدید عراق و محافظت از امنیت داخلی کشور در مقابل گروههای تروریست و برانداز، فرمانده سپاه پاسداران اقدام به تشکیل جلسات ویژه‌ای با حضور فرماندهان مناطق ده‌گانه سپاه و مسئولان عملیات و اطلاعات این مناطق کرده است؛ این جلسات هر دو هفته یک بار تشکیل می‌شود و در آن فرماندهان و مسئولان به بیان دیدگاه‌ها و نظرهای خود درباره مأموریت‌های جاری سپاه می‌پردازند.
امروز چهارمین جلسه از این نشست‌ها در تهران برگزار شد و در آن فرمانده کل سپاه، مسئول طرح و عملیات، مسئول اطلاعات و فرماندهان برخی از مناطق سپاه سخنرانی کرده یا گزارش‌هایی دادند. در ادامه بخش‌هایی از سخنان فرمانده کل سپاه، مسئول طرح و عملیات و مسئول اطلاعات درج می‌شود.
محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، در این جلسه گفت: «جبهه مقاومت ملی [شورای ملی مقاومت] تشکیل شده از 15 جریان که شورای آن 15 نفر هستند و رئیس آن رجوی است. البته،
اسامی افراد دیگر را هنوز نمی‌دانیم، ولی می‌دانیم که هرکدام نماینده یک جریان سیاسی هستند.
این جریان خط مشی اصلی کارش این است که عناصر اصلی انقلاب را از دست ما بگیرد و پس از مدتی ما را به بن‌بست بکشاند. محورهای اصلی [فعالیت آنها] یکی ترور بود، یکی انفجارات و نفوذ و دیگری تظاهرات سیاسی و نظامی. با این ابزار کار، علی‌رغم اینکه ما هیچ نوع آمادگی نداشتیم، [با آنها مقابله کردیم و موفق هم شدیم.] وضعیت کنونی آنها به این صورت است که بجز چند شهر، زمینه فعالیت را در همه جا از دست داده‌اند. مثلاً در کرمانشاه همه آنها از بین رفته‌اند، غیر از یک سری هوادار پایین. در شهرهایی که می‌توانند فعالیت کنند یکی مشهد است و دیگری شیراز، اصفهان و تاحدی تهران. البته، ضربه سنگینی به اینها خورده است. در چند ماه گذشته 630 نفر از مرکزیت اینها دستگیر شده‌اند. تیم سازمانی اینها به این صورت است که یک شورای رهبری دارند متشکل از 5 نفر، یک شورای مرکزی 12 نفری و یک مرکزیت 30 نفری. بعد از آن کادر درجه یک [که] 90 نفره [هستند و] کادرهای درجه 2 و 3 و بعد عضو و همین‌طور تا آخر که هوادار است. یکی از این 630 نفر، سعادتی، از شورای رهبری بود و چهار نفر هم از مرکزیت 30 نفری که احتمالاً یکی از اینها از شورای مرکزی بوده است و بقیه از درجه یک به بعد.
اینها می‌خواستند جریانات را ادامه دهند تا شروع مدارس و پس از بازشدن مدارس جریانات تقویت کنند که ضربه سختی خوردند و دستور دادند که به‌هیچ‌وجه در مدارس کار علنی انجام نشود. البته، بیشترین فعالیتشان را روی نفوذ گذاشته‌اند درحال‌حاضر و از بعضی نفوذها، حتی اعضای مرکزیت هم اطلاع ندارند.
دررابطه‌با جنگ هم با عملیاتی که انجام دادیم [عملیات ثامن‌الائمه(ع)] می‌توان گفت نقطه عطفی بود در سیاست کشورها نسبت به ما، این را آقای موسوی می‌گفتند که هرجا می‌رفتیم با یک دید خوش‌بینانه‌ای به ما نگاه می‌کردند و برخورد حبیب شطی نشانگر این موضوع بود که صدام کاملاً به موضع ضعف افتاده است.
... امریکا خط مشی و استراتژی‌اش این است که پیمان‌های نظامی و سیاسی خودش را زنده کند که این بار فهد این نقش را به‌عهده گرفته است و متأسفانه در این جریان، عرفات حرف‌هایی زده که مطابق با همین نقشه است. بُعد دیگرش این است که با انقلاب اسلامی به
مقابله برخیزد. قبلاً گفتیم استراتژی امریکا در ایران این است که یک دولت میانه‌رو بر سر کار بیاورد تا در آینده، ایران را در یک وابستگی سیاسی، اقتصادی اجتماعی به دست گیرد و غیر از این به هیچ چیز راضی نیست. مسئله جنگ و بنی‌صدر در این استراتژی هیچ خدشه‌ای وارد نکرد، ولی امریکا فهمیده بود که باید یک چیزهایی را قبول کند. مثلاً اینکه به فرض [اگر] مجاهدین همه را هم ترور کردند، مگر می‌توانند به همین سادگی بر سر کار بیایند و حکومت کنند؛ پس باید یا کودتا یا جریان دیگری وجود داشته باشد.
هدف اصلی امریکا تنها تخریب دولت نیست، بلکه نقشة آنها جایگزینی است و اگر در این کار موفق شود به نتیجه رسیده است، [یعنی] یک ماه ترور همه شخصیت‌های انقلاب و بعد اعلام حکومت نظامی چندساله و [سپس] پیاده‌کردن تیم پلیسی و ازاین‌قبیل [اقدامات]. راه دیگر، نفوذ در دستگاه‌های دولتی و بعد از مدتی جایگزینی در رأس حکومت است، مثلاً انجمن ضدبهائیت(1)الآن بهترین وسیله است برای امریکا که دیگر احتیاجی به لشکرکشی و حرکت نظامی ندارد؛ پس در کنار خط تخریب، یک خط سازندگی هم نیاز دارد.
... در کشور ما امریکا هنوز به یک سیاست مشخص نرسیده است و شاید بتوان گفت که آخرین ارزیابی امریکا بعد از شکست مجاهدین بوده است. مثلاً مجاهدین در خارج که بودند، مسائلی را طرح می‌کردند [که] دقیقاً نشان‌دهنده ضعفشان بود. اولاً مسعود رجوی گفته که ما کمونیست نیستیم و بعد هم آمده اعلام کرده ما به تمام خلقهای ایران خودمختاری می‌دهیم و این حرف نشان‌دهنده ضعف مجاهدین است، نیرو ندارند و این حرف مسعود رجوی یعنی اینکه ما با جذب تمام نیروهای مخالف اسلام و جمهوری اسلامی می‌توانیم نیروی وسیع توده‌ای پیدا کنیم که دراین‌صورت می‌توانیم بر سر حکومت باشیم. او با این حرف می‌خواهد به غرب بفهماند که ما می‌توانیم نیرویی را جمع‌آوری کنیم که جایگزین این نظام شود.
مجاهدین خلق در برخوردی که با هواپیما(2)و ارتش کردند، می‌خواستند بگویند که ما نیرو در ارتش داریم، ارتش با ماست و این را به امریکا نشان بدهند که ما با هواپیماهای جنگی ایران از یک پایگاه نظامی درحال جنگ و آماده‌باش توانستیم بیرون بیاییم. و این بهترین دلیل است برای اینکه ما در ارتش پایگاه داریم و یکی از دلایلی که ما [سپاه] با تمام سران ارتش [ارتباط] داشتیم این بود که می‌خواستیم خلاف این را ثابت کنیم، غیرمستقیم بگوییم همه اینها با ما هستند. نمونه‌اش این است که وقتی سپاه پاسداران از آنها دعوت به عمل آورد، تمام آنها به مقر سپاه آمدند و [این] برعکس حرف آنها است.
[ما] باید به این سمت برویم که ارتش به‌حالت منزوی نباشد، چراکه اگر ارتش به‌حالت منزوی باشد، همیشه یک امیدی خواهد بود برای غربی‌ها و این همان چیزی است که امریکا می‌خواهد. یک جریان مخالف اگر بخواهد در ایران کار بکند، اول پشتوانه غرب را برای خودش جلب می‌کند تا از آن پشتیبانی کند، اما الحمدالله میان بنی‌صدر و مجاهدین اختلاف افتاده و بنی‌صدر هم قبلاً می‌گفت، علت این ترورها خودشان هستند و تا زمانی‌که این‌طور باشند گلولههای آتشین و فلان، بهمان، هیچ اثری ندارد، ولی حالا رفته روی اینکه مسئله اقتصادی باعث سقوط رژیم خواهد شد.
تقریباً دارد مطالب آنها ته می‌کشد و مجاهدین خلق هم به همین نحو هستند. اگر ما بتوانیم در سه یا چهار ماه آینده ضربه نفوذ را خنثی کنیم، اگر خود غربی‌ها اینها را از فرانسه بیرون نکنند. به‌هرحال اینها را به‌صورت یک جریان کاملاً مرده‌ای مثل بختیار و اشرف رویش حساب خواهند کرد و دیگر هیچ امیدی به مجاهدین خلق و بنی‌صدر نخواهند داشت. البته، مسئله اصلی در تهران است و بعد در شهرهای دیگری که بعضی از شخصیت‌های مذهبی ما و امیدهای ما در آن [شهرها] قرار دارند. باید آنها را خیلی خوب حفظ کنیم، مثل قم، یزد، مشهد ... دو مأموریت اصلی سپاه که یکی مسئله جنگ است و دیگری حفاظت، که اگر این مسئله را حل بکنیم شاید بشود گفت بزرگ‌ترین نقطه عطف را به وجود آورده‌ایم. مثلاً اگر ما بتوانیم 10 هزار نفر را ظرف دو هفته دیگر وارد جنگ کنیم، عراق دیگر هیچ‌کاری نمی‌تواند بکند و انقلاب اسلامی بر تمام منطقه مسلط می‌شود و همه را به‌هم می‌ریزد، ولی چرا ما نمی‌توانیم ده هزار نیرو را بسیج کنیم و به منطقه اعزام بکنیم، آیا مردم با ما نیستند یا اشکال از خودمان است.
ما می‌بینیم که برادران آموزش ما حداقل 500 نفر را نمی‌توانند آموزش بدهند. پرسنلی ما در یک سری مشکلاتی قرار دارد که فکر می‌کند اگر یک آدم بی‌سواد گرفت، سپاه از بین می‌رود. خوب شما 10 هزار نیرو بگیرید تا ما مسئله را حل بکنیم، بعد هم برای آنها یک سطح و درجه‌ای قرار بدهید و بگویید در اینجا قرار بگیرند. برادران باید خیلی کوشش کنند، تا جنگ را تمام کنیم، چقدر ما شهید و مجروح بدهیم ... بعد از این عملیاتی که انجام داده‌ایم خیلی وضع ما بهتر شده است و ما خواهشمان و انتظارمان این است که برادران سعی خود را بکنند و وارد صحنه بشوند و یک مردانگی و غیرتی از خود نشان بدهند، چراکه ما دو طرح اساسی داریم که برادران وارد صحنه و جریان بشوند تا بتوانیم مسئله جنگ را تمام بکنیم.»(1)
پس از سخنان برادر محسن رضایی، مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه، برادر رحیم صفوی در سخنانی افزود:
1) درباره دو اقدام اساسی سپاه برای ادامه جنگ و بیرون‌راندن دشمن از مناطق اشغالی به ضمیمه اول این گزارش مراجعه کنید.
«اعزام نیروها و راه‌اندازی ستادهای عملیاتی فعال در مناطق، دو چیزی است که می‌تواند برای ما انشاءالله حلال [مشکلات] این جنگ باشد. راجع به اعزام نیرو به جبهه و جذب، آموزش و تدارک نیرو، دیشب در نیروی زمینی [ارتش] به توافق رسیدیم که تمامی پادگان‌های نیروی زمینی چه در تهران و چه در شهرستان‌ها دراختیار سپاه قرار بگیرد برای آموزش‌دادن به نیروها از جهت کادر آموزشی، پشتیبانی، غذا و این‌جور کمک‌هایی که نیروی زمینی می‌تواند بکند.
ازنظر سازماندهی، همه ما به یک سازماندهی رسیدیم که اینها در جنوب به مرحله اجرا درآمده و حالا با برادران غرب [کشور]، مثل برادر بروجردی می‌نشینیم که اگر این سازماندهی هم در غرب قابل پیاده‌شدن هست، یک سازماندهی مشخصی هم برای نیروها مشخص کنیم و انشاءالله براساس آن فرم سازمانی، نیروهایمان را بتوانیم سازمان بدهیم. راجع به تدارکات، به این صورت که برادرمان رفیق‌دوست می‌گفت، ما در سطح سلاح‌های انفرادی، مثل تفنگ و آر.پی.جی. کمبود نداریم و می‌توانیم اینها را ازنظر تجهیزات انفرادی تدارک بکنیم. عمده مسئله ما این است که بتوانیم اینها را ازنظر تجهیزات به‌صورت مرتب پشتیبانی کنیم و هر ماه حداقل 12 هزار نفر نیرو آموزش بدهیم و برای جبهه‌ها بفرستیم. باتوجه‌به اینکه من این قول را می‌توانم بدهم که اگر همین 10 هزار نفر بروند به جبهه‌های جنوب این دو بازویی که ما در جبهة جنوب داریم و عراق،(1)بدین‌گونه بر رویش کار می‌کنیم و قابل‌حل است. این 10 هزار نفر می‌توانند آن دو بازوی عراق را در جنوب حل بکنند، ولی بعد تداوم نیست؛ یعنی بعد از یک ماه دیگر بتوانیم همین تعداد نیرو را باز اعزام کنیم که برای این کار از برادران مسئول آموزش و فرماندهان مناطق بسیج جلسه‌ای تشکیل می‌دهیم تا با این امکاناتی که الآن دراختیارمان قرار داده شده، [این هدف را عملی کنیم.] واقعاً خدای عالم یک سری امکانات دراختیار ما قرار داده و اگر از این همه امکانات استفاده نکنیم، واقعاً آدم‌هایی هستیم که لیاقت خودمان را نتوانسته‌ایم به اثبات برسانیم. مسئله اعزام نیرو و آموزش نیرو را باید انشاءالله در ظرف حداقل هفته آینده بتوانیم حل کنیم.
... مسئله دوم، وجود ستادهای عملیاتی فعال در مناطق است. این روشی که در جنوب به مرحله اجرا درآمد، خوب بود و نتیجه‌اش در جنوب دیده شد. یک ستاد عملیاتی مرکز اهواز بود و یک ستاد عملیاتی در دزفول و آبادان بود. آن مرکز [ستاد عملیات مرکزی] خط مشی کلی
1) به حضور ارتش عراق در دو محور خرمشهر و اهواز اشاره دارد.
ستادها را تعیین می‌کرد و ستادهای آبادان و دزفول و اهواز اگر می‌خواستند عملیاتی انجام بدهند، طراحی و بررسی می‌کردند و می‌نوشتند برای ستاد عملیات مرکزی که در اهواز مستقر بود و آنها هم بررسی می‌کردند و می‌نوشتند، از مرکز می‌رفتند و بررسی می‌کردند که این عملیات تصویب بشود. باتوجه‌به اینکه تمام برآوردهایش را هم می‌کرد. برای مثال مرکز می‌گفت ما برای آبادان 3 هزار نیرو می‌خواهیم برآوردهای تدارکاتی و مخابراتی هم انجام می‌شد. واقعاً بهترین نتیجه را در همین شکسته‌شدن محاصره آبادان از یک سیستم سازمان‌یافته دیدیم. حالا انشاءالله اگر بشود، این‌جور ستادها را در مناطق دیگر که اگر هست فعال و اگر نیست به وجود بیاوریم و با داشتن این ستادهای عملیاتی فعال، نیروها را آموزش بدهیم و تداوم و هماهنگی آموزش ایجاد کنیم. الآن بین نیروی زمینی [سپاه] به وجود آمده است و این کار انشاءالله انجام می‌شود و البته نیروهایی که به پادگان‌ها می‌روند باید طوری باشد که مشکلی برای فرماندهی پادگان به وجود نیاید. اگر ما تلاش بکنیم انشاءالله عراق دوام نخواهد داشت.»(1)
با پایان‌یافتن سخنان مسئول طرح و عملیات سپاه، رضا سیف‌اللهی مسئول اطلاعات ستاد مرکزی سپاه، سخنان خود را آغاز کرد. وی گفت: «سازمان مجاهدین خلق دارای 23 عضو درجه‌یک و درجه‌دو و سرشاخه است و 90 نفر مسئول گردان و سرشاخه نظامی و مسئول اطلاعات نظامی هستند و تعداد 180 نفر مسئول سازماندهی و 400 نفر هم عضو کادر عملیاتی هستند که 60 نفر از آنها در یک شبکه در تهران فعال بودند که 35 تن از آنها دستگیر شده‌اند. حدود 80 درصد از افراد کادر سازمان در تهران دستگیر یا کشته شده‌اند. در کرمانشاه، تبریز، همدان، ایلام به‌کلی از بین رفته‌اند، مثلاً در کرمانشاه غیر از یک سری هوادار پایین هیچ‌کس باقی نمانده است و طی چند ماه گذشته عضوگیری سازمان درحد صفر بوده است. در اصفهان تقریباً 70 درصد و در زاهدان تاحدود زیادی از بین رفته‌اند. جز در مشهد، شیراز و احتمالاً کرج در بقیه شهرها خطر مهمی به حساب نمی‌آیند و ازنظر ترور افراد هم، جز در آن سه شهر در بقیه شهرها تقریباً مصون هستیم. ... اطلاعاتی راجع به 7 خانه تیمی سازمان به دست آوردیم و دو ماه این خانه‌های تیمی تحت مراقبت بودند و افراد ساکن در آن خانه‌ها 122 ترور انجام داده بودند و ما احتمال دادیم که اگر عملیات انجام دهیم، حداقل 45 نفر از آنها دستگیر می‌شوند، ولی به‌علت نبود نیروی باتجربه انجام عملیات‌ها را به [برادران] کمیته دادیم که آنها بد عمل کردند و توانستند تنها 13 نفر را دستگیر کنند و اغلب [آنها یا] کشته [شدند] یا فرار کردند و اسناد و مدارک نیز بر باد رفت.(2)
1) درباره توسعه سازمان رزم سپاه و سازماندهی نیروها در قالب تیپ‌ها و گردان‌های رزمی، سردار علایی، یکی از فرماندهان ارشد سپاه، توضیحاتی داده که در ضمیمه دوم همین گزارش آمده است.
2) سند شماره 280915 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از پیگیری و هماهنگی واحد برنامه‌ریزی و نظارت ستاد مرکزی، گزارش چهارمین جلسه فرماندهان مناطق نه‌گانه، 26/7/1360.
1
به‌دنبال سوءقصد مسلحانه و ناموفق وابستگان سفارت عراق علیه کاردار جمهوری اسلامی ایران در بیروت، گروهی از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی این شهر ازجمله "شیخ‌مهدی شمس‌الدین"، نایب‌رئیس مجلس عالی اسلامی شیعیان لبنان، "شیخ الامیر قبلان" مفتی اعظم جعفری و نیز سفیران واتیکان و ترکیه در بیروت این اقدام را محکوم کردند. گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس از بیروت حاکی است که وزارت امور خارجه لبنان و جبهه دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین نیز در بیانیه‌هایی سوءقصد به کاردار جمهوری اسلامی ایران را در بیروت محکوم کرده‌اند.(1)
2
حسین، شاه اردن، پس از یک دیدار یک‌روزه از عراق ظهر امروز وارد کویت شد. قرار است وی در دیدار با امیر کویت درخصوص تحولات اخیر جهان عرب گفت‌وگو کند. شاه حسین شنبه‌شب گذشته در دیدار خود از بغداد به‌طور خصوصی با صدام ملاقات کرد. به‌موجب یک بیانیه رسمی، در این دیدار درباره تحولات اخیر جهان عرب بحث و گفت‌وگو شده است. در این بیانیه درباره جزئیات مذاکرات توضیحی داده نشده است. پیش از این دیدار خصوصی، شاه حسین و صدام در یک جلسه مشترک با حضور مقامات بلندپایه دو کشور شرکت کردند.(2)
ضمیمه اول گزارش149: شرح اقدامات سپاه برای ادامه جنگ و بیرون‌راندن دشمن از مناطق اشغالی
فرماندهان سپاه پس از عملیات ثامن‌الائمه(ع) دو اقدام اساسی را در دستور کار قرار دادند: نخستین اقدام، به راهبرد نظامی ایران در جنگ و دومین اقدام، به سازماندهی نیروهای سپاه برای ادامه جنگ مربوط می‌شد. حسن باقری، یکی از فرماندهان عملیاتی سپاه در جلسه ستاد عملیات جنوب، دراینباره اعلام کرد که راهبرد جنگ باید تغییر کند و سپاه باید به‌طورکلی تغییر سازمان بدهد و به‌سوی تشکیل تیپ و گردان برود.
پیروزی در عملیات ثامن‌الائمه(ع) که مبدأ تحول در جنگ ایران و عراق بود، زمینه تبیین راهبرد و تحول در سازمان رزم جنگ و سپاه را فراهم کرد. امام در پاسخ به تلگرام فرماندهان نظامی درباره پیروزی در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، پیامی صادر کردند که راهبرد و خط مشی نیروهای مسلح را در ادامه جنگ و در آستانه عملیات طریق‌القدس مشخص کرد. ایشان در این پیام اظهار امیدواری کردند: «آخرین پیروزمندی را که بیرون‌راندن نیروهای متجاوز کافر از سرزمین‌های میهنمان است، ملت شریف به‌زودی مشاهده کند.»(3)
پس از تبیین راهبرد نظامی کشور در جنگ با هدف آزادسازی مناطق اشغالی، سپاه پاسداران تلاش‌های جدیدی را برای توسعه سازمان رزم بدین‌ترتیب انجام داد. «پس از شکستن حصر آبادان جلسه مهمی در گلف برقرار شد که فرماندهان رده‌بالای سپاه در آن حاضر بودند. حسن باقری در آن جلسه گفت: استراتژی جنگ ما باید تغییر کند. از این به بعد، جنگ، زمان‌بر و فرسایشی خواهد شد و سپاه باید به‌طورکلی تغییر سازمان بدهد و به‌سوی تشکیل تیپ و گردان برود. احمد کاظمی و مرتضی قربانی به‌شوخی به باقری گفتند: سپاه کجا و تشکیل تیپ کجا؟! اما حسن باقری با جدیت گفت: باتوجه‌به وضعیت جنگ و طولانی‌شدن آن، سپاه نیاز به سازماندهی نوین دارد و باید از قالب محوری عمل‌کردن، به تیپ و گردان تغییر سازمان بدهیم."»(4)
غلامعلی رشید دراینباره می‌گوید: «بعد از عملیات ثامن‌الائمه(ع)، کلاهدوز شهید شد. آقا رحیم رفت
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 167، 27/7/1360، ص1، بیروت - خبرگزاری پارس، 26/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 168، 28/7/1360، ص8، خبرگزاری‌های کویت و رویتر، 27/8/1360.
3) صحیفه امام، جلد 15، ص255.
4) سیدقاسم یاحسینی، سرباز سالهای ابری (خاطرات عبدالحسین بنادری)، تهران: انتشارات فاتحان، 1389، ص252.
تهران که مسئول طرح و عملیات سپاه بشود، من هم به‌حکم فرمانده کل سپاه مسئول عملیات جنوب شدم... یادم هست که با شهید حسن باقری نشسته بودیم، به فکر تشکیل تیپ افتادیم و اینکه بعد از این، برای انجام عملیات بعدی (طریق‌القدس) ما نیروی زیادی نیاز داریم و باید تیپ درست کنیم.(1)
به‌دلیل پیروی سپاه از اصل دوبرابرشدن نیروهای عمل‌کننده در هر عملیات نسبت به عملیات قبلی، سازمان مناسبی برای سپاه در عملیات بعدی (طریق‌القدس) طرح‌ریزی شد. در عملیات ثامن‌الائمه(ع) (شکستن حصر آبادان) نیروهای سپاه با سازمان گردان و در چارچوب محور وارد عمل شدند و مفهوم تیپ پس از این عملیات شکل گرفت. غلامعلی رشید درباره تشکیل تیپ‌ها و نام‌گذاری آنها می‌گوید: «من یادم هست بعد از ثامن‌الائمه(ع)، رفتم پیش آقا محسن و یک سری زدم تهران، خب خیلی خوشحال شده بود که یک عملیاتی (ثامن‌الائمه(ع)) پیروز شده بود. گفت از این کارها می‌توانیم انجام بدهیم؟ گفتم آره، اگر شما قول بدهید هر سه ماه یا چهار ماه به ما 15 هزار، 16 هزار یا 10 هزار بسیجی بدهید - البته این تعداد خیلی زیاد بود - و ما بتوانیم 20 گردان یا 30 گردان آماده کنیم، می‌توانیم از این عملیات‌ها انجام دهیم. آقا محسن گفت: اگر ما به شما نیرو بدهیم، می‌توانید عملیات انجام دهید؟ گفتم: آره، ما این توانایی را داریم که بعد از شکستن حصر آبادان، بزرگ‌تر از آن را عمل کنیم. ... ما احساس می‌کردیم بعد از عملیات ثامن‌الائمه(ع) می‌شود روی یگانهای سپاه یک اسمی به نام تیپ گذاشت. من یادم هست خود شهید احمد کاظمی می‌گفت: "من هنوز حکم تو را دارم که به من گفتی فرمانده تیپ8 نجف." علاقه‌اش را از خودش پرسیدم، گفت: "من نجف‌آبادی هستم، ما بشویم 8 نجف." گفتم بابا نجف‌آباد که نمی‌شود. نجف اشرف باز یک چیزی. یعنی این اسامی هم عشق و علاقه خودشان بود. مثلاً لشکر14 امام حسین. منتها من و شهید باقری اصرار داشتیم عدد انتخاب کنیم، یعنی یک صبغه نظامی به آن بدهیم. بعد برای طریق‌القدس که می‌خواستیم آماده شویم به‌طور طبیعی به مرتضی قربانی گفتم 25 کربلا، یک تیپ دیگر را گفتیم 14 امام حسین(ع)، یک تیپی را گفتیم امام سجاد، مثلاً بچه‌های عزیز جعفری در محور سوسنگرد، که بچه‌های تبریز بودند، گفتیم بشود 31 عاشورا. اینجا (قبل از طریق‌القدس) محورها شدند تیپ.»(2)
علی فضلی درباره تشکیل تیپ‌های سپاه می‌گوید: «یکی دو ماه قبل از عملیات طریق‌القدس، زمان تشکیل تیپ‌های سپاه بود. تازه اولین باری بود که سپاه تیپ‌هایش را تشکیل می‌داد و سازماندهی می‌کرد. من مأمور تشکیل تیپ احتیاط محمد رسول‌الله(ص) شدم تا آنها را برای شرکت در عملیات آماده سازم. تیپ‌های کربلا، امام حسین(ع) و عاشورا تیپ‌های عمل‌کننده بودند و چون نیروهایشان کم بودند، گردان‌های ما به تیپ عاشورا مأمور شدند و من هم به‌عنوان جانشین فرمانده به کمک برادر جعفری، فرمانده وقت آن تیپ، رفتم.»(3)
بدین‌ترتیب پس از عملیات ثامن‌الائمه(ع) و قبل از عملیات طریق‌القدس، گسترش سازمان رزم سپاه و ارتقای آن از گردان به تیپ، بر توان نظامی ایران افزود و این امر نقش مؤثری در طرح‌ریزی سلسله عملیاتهای کربلا داشت که درجهت راهبرد آزادسازی مناطق اشغالی درحال طرح‌ریزی بود. محسن رضایی دراینباره می‌گوید: «دو کار اساسی انجام شد. یکی در عملیات و یکی در سازماندهی. در عملیات طرح‌ریزی سلسله‌وار صورت گرفت؛ یعنی درحقیقت استراتژی نظامی شکل گرفت. دوم در سازماندهی. سپاه رفت به‌دنبال اینکه یک سازمان رزم برای خودش فراهم کند. این دو از اولین تحولات پس از عملیات ثامن‌الائمه(ع) است.»(4)
غلامعلی رشید معتقد است: «نظریات سپاه جاافتاده‌تر بود، شهید صیاد شیرازی هم تجربه جنگ در جنوب را نداشت و از جنگ نامنظم [کردستان] و تجربه جنگ با ضدانقلاب آمده بود. حرفهای ما را قبول داشت. اولین کار ما بعد از ثامن‌الائمه(ع) همین طریق‌القدس بود. شهید صیاد شیرازی کاملاً پذیرفته بود. اصلاً هیچ تردیدی نداشت. شهید صیاد و آقا محسن گفتند طرح‌های متعددی تهیه کردیم. همین طرح‌های کربلاهای 1، 2، 3 و 4. اینها در ذهن ما بود. اولی طریق‌القدس بود، دومی‌اش هم معلوم بود که فتح‌المبین و سومی‌اش بیت‌المقدس (خرمشهر) بود. دیگه چهارم و پنجم و ششم در ذهنشان بود. مثلاً در جنوب دو سه تا عملیات بزرگ داریم. دو سه عملیات بزرگ هم در غرب داریم. این اعداد کربلای 1 تا 12 این‌جوری در ذهن ما ایجاد شده بود. مثلاً این 12 طرح منجر بشود به بازپس‌گیری سرزمین‌های اشغالی و شکست صدام.
1) غلامعلی رشید، "شرایط و ضرورت‌های تولد، رشد، تثبیت و گسترش سپاه در جنگ"، مجله سیاست دفاعی، پژوهشکده علوم دفاعی دانشگاه امام حسین(ع)، شماره 19، تابستان 1376، ص14.
2) مصاحبه لطف‌الله‌زادگان و ایزدی با غلامعلی رشید، صص 7 و 8.
3) مؤسسه نشر آثار امام خمینی، امام و دفاع مقدس، خاطراتی از رزمندگان و فرماندهان سپاه اسلام، خاطرات علی فضلی، تهران، 1377، ص114.
4) محسن رضایی، "درس‌های تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق"، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه، دوره عالی جنگ، 19/4/1374، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: 1378، ص169.
یک طرح ایدئال این‌جوری؛ یعنی با یک چشم‌اندازی به این 12 طرح نگاه می‌کردیم که مثلاً در طرح دوازدهم دیگر کار صدام و جنگ تمام شود، ولی حالا یازدهم کو؟ دوازدهم کو؟ هنوز معلوم نبود. ... مثلاً طریق‌القدس، کربلای1؛ فتح‌المبین، کربلای2؛ و بیت‌المقدس کربلای3 بود. چند عملیات هم در غرب تو ذهنشان بود. مثل عملیات مطلع‌الفجری که رفتند دنبالش، یعنی درست هم‌زمان با طریق‌القدس، شهید صیاد و آقا محسن رفتند غرب که این عملیات را انجام دهند.»(1)
محسن رضایی درباره طرح‌ریزی عملیاتهای دوازده‌گانه کربلا می‌گوید: «جلسه‌ای در پایگاه منتظران شهادت (گلف) گذاشته شد و با برادران صحبت کردیم که این‌طور درست نیست که ما می‌آییم برای یک عملیات اینجا می‌نشینیم، ما باید یک سلسله‌عملیات را طرح‌ریزی کنیم. ... دو اصل برای طرح‌ریزی در مرحله جدید در نظر گرفته شد؛ اول اینکه، عملیات‌ها مسلسل‌وار و پشت‌سرهم انجام شود و وقفه آن کوتاه باشد و دوم، در هر عملیاتی که صورت می‌گیرد 2 تا 3 برابر عملیات قبلی توان رزمی وارد صحنه شود.»(2)
محسن رضایی درباره نتایج این جلسات می‌گوید: «بعد از عملیات ثامن‌الائمه(ع) ما وارد دوران جدید و یک استراتژی جدید شدیم که قرار شد در این مرحله 12 عملیات شامل کربلای 1 تا 12 طرح‌ریزی شود. این 12 عملیات، اولین عملیاتهای منظمی بودند که از یک جایی شروع می‌شد و به یک جایی ختم می‌شد و پشت‌سرهم انجام می‌گرفت. مشخص بود هر عملیات کجا صورت می‌گیرد، حتی اسم‌گذاری هم شده بود.»(3)
با چنین دیدگاهی سپاه و ارتش وارد طراحی عملیات طریق‌القدس شدند.
ضمیمه دوم گزارش149: توضیحات سردار علایی درباره توسعه سازمان رزم سپاه
پس از پایان عملیات ثامن‌الائمه(ع)، اجرای عملیات طریق‌القدس در منطقه میانی استان خوزستان با هدف آزادسازی شهر بستان و تنگه چزابه و نیز ایجاد رخنه و فاصله عمیق میان جبهه شمالی و جنوبی ارتش عراق در استان خوزستان در دستور کار قرار گرفت. برای اجرای این عملیات به نیرو و استعدادی 3 برابر عملیات ثامن‌الائمه(ع) نیاز بود؛ بنابراین، سپاه که با سازماندهی گردان در عملیات ثامن‌الائمه(ع) شرکت کرده بود، تصمیم گرفت سازمان رزم خود را گسترش دهد و با توسعه توان گردان‌های رزمی، آنها را در قالب تیپ‌های رزمی مستقل سازماندهی کند. براین‌اساس، سازمان رزمی جدید سپاه در قالب تیپ‌های جنگی به‌منظور حضور منظم‌تر نیروهای سپاه در جبهه‌های جنگ و ایجاد بستری مناسب برای توسعه سریع سازمان رزم به وجود آمد. آقای علایی یکی از فرماندهان ارشد سپاه دراینباره نوشته است:
«گسترش سازمان رزم سپاه نقش مؤثری در تدوین راهبرد نظامی جنگ و نیز طرح‌ریزی زنجیره عملیاتهای بعدی داشت. برادر حسن باقری (شهید) و غلامعلی رشید در این سازماندهی نقش مؤثری را ایفا کردند. در بررسیهای اولیه مشخص شد که عملیات طریق‌القدس به حدود 36 گردان نیروی رزمنده نیاز دارد و سپاه پاسداران باید عمده آنها را تأمین می‌کرد؛ بنابراین، سپاه که آن هنگام درپی تشکیل سازمانی نوین برای نبرد با دشمن بود، توانست نخستین تیپ‌های رزمی خود را تشکیل دهد. براین‌اساس، چند تیپ به شرح زیر تشکیل شد:
الف) تیپ25 کربلا: این تیپ به‌فرماندهی برادر مرتضی قربانی و با نیروهای استان‌های شمالی کشور تشکیل شد. همچنین رزمندگان که در زمان حیات شهید چمران با ایشان در جبهه حضور داشتند، پس از شهادت او به همین تیپ پیوستند و تعدادی از آنان در گردان "شهید عرب" سازماندهی شدند.
ب) تیپ14 امام حسین(ع): نیروهای این تیپ که همگی از رزمندگان استان اصفهان بودند، از آغاز جنگ در محور دارخوین [آبادان] به فرماندهی برادر حسین خرازی [شهید] مستقر بودند و نقش مهمی را در شکست حصر آبادان به‌عهده داشتند.
ج) تیپ31 عاشورا: این تیپ به‌همت رزمندگان استان‌های آذربایجان و به فرماندهی برادر محمدعلی جعفری (عزیز) تشکیل شد. پاسداران و بسیجی‌های آذربایجانی از آغاز جنگ در منطقه سوسنگرد حضور یافتند و نقش مهمی را در مقاومت‌های این جبهه و شهر سوسنگرد ایفا کردند.
د) تیپ15 امام حسن(ع): این تیپ که از 7/1/1360 هسته اولیه آن در دزفول به فرماندهی برادر محمدعلی جعفری
1) مصاحبه لطف‌الله‌زادگان و ایزدی با غلامعلی رشید، صص 4 و 5.
2) محسن رضایی، "درس‌های تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق"، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه، دوره عالی جنگ، 12/7/1375، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: 1378.
3) سخنرانی محسن رضایی درباره استراتژی نظامی دفاع مقدس، 7/7/1360، به نقل از کتاب جنگ، بازیابی ثبات، تهران: 1378، ص172.
اسدی، از پاسداران استان فارس، تشکیل شده بود نیز برای شرکت در عملیات طریق‌القدس آماده شد.»
آقای علایی در ادامه درباره توسعه سازمان رزم سپاه برای عملیات طریق‌القدس نوشته است: «با این تدبیر، سازمانهای جدیدی به‌عنوان بستر، ظرف و امکانی برای پذیرفتن تعداد بیشتری از داوطلبان بسیجی ایجاد شد. این سازمان‌ها می‌توانست حضور بیشتر مردم در جبهه‌های جنگ را پذیرا باشد. با این اقدام، توان رزمی سپاه پاسداران به بیش از دوبرابر افزایش یافت. همچنین در طرح توسعه سازمان رزمی سپاه، واحد اطلاعات و عملیات در ستاد عملیاتی جنوب به‌منظور اجرای شناسایی دقیق‌تر از دشمن تقویت شد. واحدهای تخریب نیز برای عبور از موانع و استحکامات ارتش عراق سازماندهی شدند. مخابرات یگان‌ها برای برقراری ارتباط مطمئن تقویت شدند و واحدهای ادوات برای داشتن حداقل آتش پشتیبانی برد کوتاه با سازماندهی خمپاره‌های موجود، شکل گرفتند.
در قرارگاه مرکزی عملیات، که قرارگاه مشترک کربلا نام گرفته بود، سیستم شنود فعال شد تا از مکالمات بی‌سیمی دشمن و اخبار لحظه‌ای از فعل و انفعالات یگانهای ارتش بعثی در صحنه درگیری اطلاع حاصل کند. یگان رزمی سپاه نیز با به‌کارگیری تجهیزات زرهی غنیمتی از تیپ8 ماشینی ارتش عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع) سازماندهی شد. برادر فتح‌الله جعفری این یگان را تشکیل داد.»(1)
1) حسین علایی، روند جنگ ایران و عراق، جلد اول، تهران: نشر مرز و بوم، 1391، صص 359و 360.
1
حمله هوایی عراق به بندر امام خمینی و تأسیسات پتروشیمی این بندر، تبادل آتش توپخانه و ادوات در مناطق غربی و جبهه‌های میانی و جنوب و همچنین تداوم پناهندگی عراقی‌ها به ایران در صدر اخبار جنگ در این روز قرار دارند.
ساعت 6:30 امروز، چند فروند هواپیمای بمب‌افکن عراقی وارد حریم فضایی بندر امام خمینی شدند و بخش‌هایی از محوطه بندر، شرکت کشتیرانی و شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن را بمباران کردند که براثر آن 8 نفر شهید و 26 نفر زخمی شدند و به تأسیسات، اسکله و یک فروند کشتی باری آسیب‌هایی وارد شد.(1)-(2)
در جبهه‌های زمینی، درنتیجه شلیک چندین گلوله توپ نیروهای خودی به پادگان "سیدصادق" و پایگاه "حاجی‌شیخ"، 7 نفر از نیروهای نظامی عراق کشته شدند و یک قبضه توپ، یک خودرو (کامیون) زیل و یک قبضه سلاح کالیبر50 منهدم شد.(3)در جبهه سومار نیز با آتش خمپاره نیروهای سپاه، یک سنگر پدافند عراقی و یک سنگر جمعی نیروهای عراقی منهدم شد.(4)
در جبهه جنوب، امروز در محور سوسنگرد و منطقه آزادی تبادل آتش میان طرفین ادامه داشت. براثر حملات توپخانه‌ای نیروهای خودی، در پشت خاکریز دشمن آتش‌سوزی ایجاد شد و با آتش خمپاره‌انداز دشمن 6 تن از نیروهای هوابرد، پاسدار و بسیجی شهید شدند و یک تن مجروح شد، یک خودرو نیز آسیب دید. همچنین در همین محور تعداد زیادی تانک عراقی از منطقه رمله و مگاصیص به‌طرف نیروهای خودی شلیک می‌کردند.(5)
در محور خرمشهر نیز امروز در جبهه کوت‌شیخ، عراق مواضع خودی را هدف قرار داد که با آتش آر.پی.جی و تیربار سپاه آتش دشمن خاموش شد. براثر این آتشباری نسبتاً سنگین
1) یک هیئت از استانداری خوزستان از چگونگی حمله هواپیماهای عراقی و آسیب‌های واردشده و کوتاهی پدافند هوایی گزارشی تهیه کرده است که بخش‌هایی از آن در ضمیمه این گزارش درج شده است.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 214، 28/7/1360، خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 672 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 28/7/1360؛ و- سند شماره 119373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه8 به اطلاعات ستاد مرکز، 28/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 119365 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 27/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، صص 10 - 9، توکیو- خبرگزاری آسوشیتدپرس، 28/7/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص24، سنندج، 27/7/1360.
4) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص2.
5) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص95، گزارش شماره 381، 27/7/1360.
دشمن در جبهه کوت‌شیخ، 3 تن از نیروهای پاسدار زخمی و 2 تن شهید شدند. همچنین برابر استراق‌سمع گروه شنود پاسداران، 8 نفر از نیروهای دشمن کشته، 15 نفر زخمی و 5 دستگاه خودرو، یک بلدوزر، 2 قبضه تیربار و 5 قبضه خمپاره‌انداز نیز منهدم شده است.(1)
از سوی دیگر، در تداوم پناهنده‌شدن نظامیان و مردم عراق به جمهوری اسلامی ایران امروز نیز یک سرباز و 2 غیرنظامی عراقی ازطریق مرزهای سردشت وارد ایران شدند و خود را به نیروهای جمهوری اسلامی تسلیم و درخواست پناهندگی کردند.(2)
1
امروز میان نیروهای دولتی و عناصر مسلح غیرقانونی در محورهای سقز، بانه، سردشت و مهاباد، درگیری‌هایی رخ داد و دو طرف متحمل تلفات و خساراتی شدند. در همین حال، برخی گزارش‌ها حاکی است ارتش عراق می‌کوشد تا با آموزش نظامی نیروهای مخالف ایران آنها را برای اجرای عملیات خرابکاری راهی ایران کند.
امروز یک دستگاه تانکر هنگام حمل سوخت به دکل مخابراتی بنفشه در 10 کیلومتری غرب سقز، به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی در دامنه گردنه بنفشه کار گذاشته بودند برخورد کرد و منهدم شد. در این حادثه راننده و کمک‌راننده خودرو به نامهای نجم‌الدین اسعدی و علی علی‌پور به شهادت رسیدند.(3)
در محور بانه - سردشت نیز در درگیری‌هایی که بین نیروهای سپاه و افراد حزب دمکرات کردستان در 5 کیلومتری بانه روی داد، 3 نفر از افراد این حزب کشته و 12 تن زخمی شدند. از نیروهای سپاه نیز یک تن شهید و 2 نفر زخمی شدند.(4)
رادیو صدای کردستان بدون اشاره به تلفات طرفین اعلام کرد: دو دسته از نیروهای حزب دمکرات موفق شدند افراد سپاه و ارتش را که با 2 دستگاه تانک و توپخانه پادگان بانه حمایت می‌شدند، وادار به عقب‌نشینی کنند.(5)
در مهاباد نیز نیروهای حزب دمکرات از ساعت 9 صبح در نقاط مختلف این شهر به نیروهای خودی تیراندازی کردند. در این اقدام که تا عصر ادامه یافت، یک نفر از افراد سپاه زخمی شد. از افراد مهاجم نیز تعدادی دستگیر شدند.(6)
ارتش عراق می‌کوشد تا با آموزش نظامی نیروهای مخالف ایران، اقدامات خرابکارانه شورشیان کرد را افزایش دهد و آنها را برای اجرای عملیاتهای خرابکاری راهی ایران کند. به گزارش حفاظت اطلاعات لشکر64 ارومیه، رژیم عراق اردوگاه‌هایی را برای آموزش خرابکاری به شورشیان کُردزبان ایرانی در پایگاههای الرشید، سیدصادق، ابوغریب و منصوریه تشکیل داده است که اداره آنها برعهده سازمان مخابرات العامه یا دفتر اطلاعاتی ویژه وابسته به کاخ ریاست‌جمهوری به ریاست وزیر کشور عراق است.(7)
1) همان، ص106، گزارش شماره 384، 30/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
3) همان، ص24، سقز- خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص3؛ و- سند شماره 294022 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، 28/7/1360، ص1؛ و- روزنامه اطلاعات، 29/7/1360، ص4، سقز.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس، 28/7/1360؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، 2/8/1360، ص11 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 1/8/1360.
6) روزنامه کیهان، 29/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، صص 3 - 2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 27/7/1360؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
7) سند شماره 156591 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از پایگاه حفاظت اطلاعات ارومیه به استاندار، 27/7/1360، ص2.
1
کشف یک پایگاه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، کشف یک خانه تیمی در شهر ساری، فعالیت اطلاعاتی و امنیتی سپاه پاسداران بوشهر در سه ماه تابستان، پرتاب نارنجک به یک مغازه در کرمانشاه و آتش‌زدن یک کتاب‌فروشی در زابل از مهم‌ترین اخبار و گزارش‌های امنیتی در این روز است.
افراد کمیته انقلاب اسلامی پس از کشف یک خانه تیمی در تهرانپارس در روز گذشته و با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده از افراد دستگیرشده در این خانه، امروز یک پایگاه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که در پوشش عکاسی در خیابان رسالت فعالیت می‌کرد، شناسایی و پس از درگیری مسلحانه تصرف کردند.(1)روزنامه اطلاعات درباره جزئیات این درگیری نوشته است:
براساس گزارش خبرنگار ما، پاسداران دادستانی با همکاری پاسداران کمیته مرکزی یک مرکز تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در خیابان رسالت، خیابان دلاوران، که با پوشش عکاسی فعالیت می‌کرد، به محاصره خود درآوردند و سپس فرمانده عملیات پاسداران با بلندگوی دستی به آن افراد اخطار کرد که هرچه سریع‌تر خود را بدون درگیری تسلیم کنند، اما تروریست‌ها توجهی به اخطار نکردند و از داخل عکاسی پاسداران را به رگبار بستند. پاسداران نیز متقابلاً به‌سوی تروریست‌ها تیراندازی کردند. بر پایه این گزارش، تروریست‌ها که خود را در خطر می‌دیدند، اسناد و مدارک خود را به آتش کشیدند. در همین هنگام، پاسداران موفق شدند پس از یک ساعت و نیم تیراندازی وارد عکاسی شوند. نیروهای خودی در داخل عکاسی با جسد یکی از تروریست‌ها برخورد کردند و تروریست دوم را که قصد فرار داشت، دستگیر کردند. در این درگیری یکی از افراد کمیته براثر اصابت گلوله تروریست‌ها مجروح شد که بلافاصله برای مداوا به بیمارستان انتقال یافت. افراد کمیته پس از بازرسی دقیق از داخل عکاسی، تعداد زیادی اسلحة یوزی، کلت، ژ3 و مقادیری فشنگ و نارنجک جنگی، مواد منفجره، کتاب و نشریه‌های مربوط به سازمان مجاهدین خلق، مدارک درون‌گروهی و حکم مأموریت دست‌نویس برای ترور افراد مؤمن به دست آوردند.(2)
در ساری هم درپی کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 3 نفر از فعالان سازمان دستگیر شدند.(3)
به گزارش واحد مرکزی خبر، از اوایل تیرماه گذشته تاکنون، نیروهای سپاه پاسداران بوشهر موفق به کشف و تصرف 10 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شدند و از این خانه‌ها تعداد زیادی اعلامیه، مدارک درون‌گروهی، اسامی تعدادی از افراد متدین و مؤمن به انقلاب اسلامی که برای ترور شناسایی شده بودند و نیز مقدار زیادی وسایل چاپ و ابزار ساختن سه‌راهی کشف شد. این گزارش همچنین حاکی است که با کشف این خانه‌های تیمی، بیش از 80 نفر دستگیر شدند که بین
1) روزنامه صبح آزادگان، 29/7/1360، ص8، به نقل از خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص25، تهران - خبرگزاری پارس، 28/7/1360.
2) روزنامه اطلاعات، 29/7/1360، ص4.
3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 239، 28/7/1360، صص 2 - 1، اطلاعیه سپاه پاسداران؛ و- روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص14.
دستگیرشدگان، طراحان و حمله‌کنندگان به حزب جمهوری بوشهر، انجمن اسلامی و بسیج صالح‌آباد، واحد تبلیغات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوشهر، جمعیت فداییان اسلام، حزب جمهوری اسلامی سعدآباد، ستاد تبلیغات آیت‌الله خامنه‌ای و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی بوشهر وجود دارند. این گزارش همچنین حاکی است که در میان دستگیرشدگان، مسئول تهیه خانه‌های تیمی سازمان مجاهدین (منافقین)، صاحبان خانه‌های نظامی و نیز مسئول خانه‌هایی که محل تشکیل جلسات گروهی این سازمان بود، اعضای گروه عملیات و مسئولان نظامی شورای سازمان مجاهدین در استان بوشهر، اعضای شورای سازمان مجاهدین، مسئولان نشریه و مسئولان سیاسی این سازمان و تعداد زیادی از مسئولان سایر قسمت‌های تشکیلات سازمان مجاهدین در سطح شهر بوشهر دیده می‌شوند.(1)
امروز همچنین در کرمانشاه، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نارنجکی را به مغازه یکی از افراد متعهد این شهر پرتاب کردند که موجب زخمی‌شدن صاحب مغازه و آتش‌سوزی شد.(2)
در زابل، افراد سازمان مجاهدین (منافقین) کتاب‌فروشی سازمان تبلیغات اسلامی را به آتش کشیدند و از محل حادثه گریختند.(3)
28/7/1360، ص15، زابل - خبرگزاری پارس، 28/7/1360.
1
دادستان انقلاب ساری، عملکرد نیروهای امنیتی، انتظامی و قضایی را در مقابله با گروههای مسلح غیرقانونی و همکاری مردم با این نهادها تشریح کرد. به نوشته روزنامه کیهان "جمعه‌ای"، دادستان انقلاب اسلامی ساری، گفت: بیش از 30 خانه تیمی و انبار مهمات در چند ماه گذشته در ساری کشف و حدود 250 نفر از عناصر مزدور گروهک‌های امریکایی به‌همراه تعداد بسیار زیادی سلاح، مهمات، اسناد و مدارک درون‌سازمانی و مهرهای ادارات دولتی دستگیر شدند. از افراد دستگیرشده، عده‌ای پس از انجام تحقیقات اولیه و اثبات بی‌گناهی آزاد و تعدادی، که از کادرهای بالا بوده‌اند، محاکمه و... پرونده‌های بقیه افراد درحال رسیدگی است. وی در پاسخ این سؤال که آیا فکر می‌کنید دادگاه‌های انقلاب توانسته‌اند خواسته‌های به‌حق مردم انقلابی‌مان را درخصوص گروهک‌های ضدانقلاب پاسخ‌گو باشند، گفت: دادگاه‌های انقلاب همواره با قاطعیت کامل اسلامی در مقابل همه مجرمان، به‌خصوص ضدانقلاب، ایستادگی کرده و تا جایی که برایشان حقی مسلم بوده فروگذاری نکرده‌اند، اما درباره مردم باید بگویم، دادسراها و دادگاه‌های انقلاب خود را از مردم جدا نمی‌دانند؛ درنتیجه، خواست مردم را خواست خود تلقی می‌کنند؛ منتها این خواست‌ها باید مسیرهای قانونی و مکتب را طی کنند و باید بگویم در بعضی موارد مردم انقلابی از مسئولان جلوتر بوده‌اند. دادستان انقلاب اسلامی ساری درباره فرار عناصر گروه‌ها به جنگلهای منطقه و اقدامات انجام‌شده برای مقابله و دستگیری آنان گفت: علاوه‌براینکه به نیروهای نظامی و انتظامی دستورهایی داده شده و آنان شبانه‌روز در تلاش هستند، با اهالی متعهد و متدین روستاهای مناطق جنگلی نیز گفت‌وگوهایی شده و این خود اهالی هستند که باید این عناصر مزدور را سرکوب کنند، چراکه حاشیه‌نشین‌های جنگلی از
قشرهای زحمت‌کش و علاقه‌مند به اسلام هستند و اینجاست که باید در مواقع لزوم و درصورتیکه به افراد مشکوک برخورد کردند، مراتب امر را به مسئولان اطلاع دهند. وی افزود: دراینزمینه موفقیت‌هایی هم داشته‌ایم، ازجمله چندی پیش، در جنگلهای آمل، یک گروه متشکل از عناصر فعال گروهک‌های امریکایی بهوسیله روستاییان شناسایی و دستگیر شدند و تعداد زیادی سلاح، مهمات و اسناد درون‌گروهی و وسایل زندگی صحرایی از آنان به دست آمد.(1)
1
به نوشته روزنامه کیهان، "سودابه سدیفی"، یکی از مشاوران بنی‌صدر معزول، در برنامه‌ای که 27/7/1360 از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد، گفت: «بنی‌صدر پس از عزل از مقام فرماندهی کل قوا به سازمان مجاهدین خلق [منافقین] پیغام فرستاد که تنها چاره کار، ترور شخصیت‌های پیرو خط امام است.» سدیفی ادامه داد: «بنی‌صدر با ترور شخصیت‌ها، بی‌حرمتی نسبت به مخالفین خود ازطریق ادعای ناکارآمدی آنها در اداره مملکت و درنهایت ترور فیزیکی آنها می‌خواست به قدرت مطلقه‌ای که هدفش بود برسد.» وی افزود: «اساس اختلافات بنی‌صدر و روحانیت در ایران برداشت غلط وی از اسلام بوده است.»
به نوشته این روزنامه، سدیفی با ارائه سندی از کمک 12 میلیون فرانکی شاپور بختیار به بنی‌صدر خبر داد.(2)
2
آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور منتخب مردم، در نامهای به رئیس مجلس شورای اسلامی، دکتر علی‌اکبر ولایتی، نماینده تهران و عضو هیئت‌رئیسه مجلس را به‌عنوان نخست‌وزیر پیشنهادی، جهت اخذ رأی به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. متن نامه رئیس‌جمهور به این شرح است: «ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، با استعانت از الطاف خداوند متعال و با استحضار به جریان خروشنده انقلابی ملت ایران که در آن مجلس محترم به‌طور کامل متبلور و متجلی است، برابر اصل 124 قانون اساسی، آقای دکتر علی‌اکبر ولایتی را نامزد مقام نخست‌وزیری جمهوری اسلامی ایران می‌نماید.
خواهشمند است مجلس محترم را جهت اخذ رأی تمایل در جریان امر قرار دهید. با احترام - سیدعلی خامنه‌ای، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران - 27/7/1360».(3)
آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس، نیز پس از قرائت نامه رئیس‌جمهور در صحن مجلس، رأی‌گیری درباره نخست‌وزیری آقای ولایتی را (به‌دلیل نبود وقت) به جلسه آینده موکول کرد.(1)آقای هاشمی رفسنجانی دراینباره در کتاب خاطرات خود نوشته است: نامه رئیس‌جمهور رسید که آقای دکتر (علی‌اکبر ولایتی) را برای نخست‌وزیری معرفی کرده‌اند. گروهی از نمایندگان مخالف‌اند؛ من‌جمله اعضا و هواداران سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و تبلیغات وسیعی برای مخالفت شروع نمودند. آقای هاشمی در ادامه خاطرات این روز خود افزوده است: عصر در مجلس، جلسه‌ای خصوصی از نمایندگان بود که آیت‌الله خامنه‌ای هم شرکت کردند و درباره نخست‌وزیری آقای ولایتی بحث شد.(2)
1
مأموران عربستان سعودی به زائران ایرانی در حرم پیامبر اکرم(ص) حمله کردند و به ضرب و شتم آنان پرداختند. واحد مرکزی خبر درباره این اقدام پلیس عربستان و واکنش زوار ایرانی گزارش داد: این عمل درحالی رخ داد که یکی از ایرانیان قصد بوسیدن منبر پیغمبر اکرم(ص) را داشت که مأموران مستقر در حرم به ضرب و شتم وی پرداختند. ایرانیان حاضر در حرم با دیدن این عمل، شعار کوبنده الله‌اکبر را سر دادند و پس از آن، مقامات امنیتی رژیم سعودی وارد عمل شدند و همه زائران اعم از ایرانی و غیرایرانی را با وضع بسیار ناهنجاری از حرم و مسجدالنبی بیرون کردند؛ درنتیجه کشیده‌شدن این درگیری به بازار اطراف حرم، عده‌ای از خواهران و برادران ما مجروح و مضروب شدند و بعضی از آنها درحالیکه خون از سر و صورتشان جاری بود به مقر نمایندگان امام در مدینه پناه بردند. دراین‌میان، مأموران امنیتی رژیم سعودی عده‌ای از خواهران و برادران را نیز دستگیر کردند. به‌دنبال این واقعه هزاران زائر ایرانی در مدینه و درحالیکه عکس‌هایی از آیت‌الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی، را در دست داشتند، در اعتراض به اعمال وحشیانه نیروهای امنیتی سعودی با زوار ایرانی در مقابل مقر نماینده امام در سازمان حج و زیارت مدینه تحصن کردند و با شعارهایی نظیر "اسرائیل عدوالله"، "محمد رسول‌الله" و "الموت للصهیونی"، "الموت لامریکایی" به تظاهرات پرداختند.
در همین حال، مقامات مسئول رژیم سعودی با نمایندگان امام وارد مذاکره شدند و ضمن عذرخواهی از اعمال وحشیانه مأموران مزدور خود، تعهد کردند که مسئولان این درگیری را محاکمه و ایرانیان دستگیرشده را آزاد کنند. پس از این تعهد، اجتماع‌کنندگان به‌دستور نمایندگان امام از مقابل مقر نمایندگی پراکنده شدند.(3)
درپی این حادثه، حاکمان سعودی ضمن تغییر مأموران داخل حرم پیامبر اکرم(ص) از تعداد آنان کاستند، طوری‌که زائران ایرانی و غیرایرانی به‌راحتی و بدون هیچ‌گونه ممانعتی می‌توانستند ضریح پیامبر عزیز را زیارت کنند. همچنین مقامات سعودی به مقامات جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند که آماده‌اند 2 فروند هواپیمای مسافربری دراختیار زائران ایرانی بگذارند تا آنان
سریع‌تر به وطنشان بازگردند. این پروازها به پیشنهاد مقامات سعودی ابتدا با قیمت کامل اجاره‌بها، سپس با تعیین نصف قیمت و در پایان بدون دریافت اجاره‌بها دراختیار حجاج ایرانی قرار گرفت اما با مخالفت مقامات ایرانی روبهرو شد و به آنان گفته شد که ما در خدمات‌رسانی به حجاج کشورمان خودکفا هستیم.(1)
1
"چارلز
ناس"(2)در مقاله‌ای به نام "انقلاب به پیش می‌رود" - که در هرالد تریبیون به چاپ رسیده است - با یادآوری پیروزی‌های اخیر نظامی و اقتصادی ایران - که وی آن را مثبت ارزیابی می‌کند - و غیرواقع‌بینانه دانستن پیش‌بینی ورشکستگی اقتصادی ایران، به گروههای سلطنت‌طلب توصیه می‌کند که بدون تکیه بر سازمان مجاهدین خلق (نویسنده به‌نوعی آنها را چپ و وابسته به شوروی می‌داند) با کنارگذاشتن اختلافات خود دست به اقداماتی بزنند، وگرنه از قافله عقب خواهند ماند.
در این مقاله آمده است: گهگاه از آن کشور درهم‌شکسته اخبار حیرت‌انگیزی به گوش می‌رسد. پیروزی اخیر نیروهای مسلح ایران در نزدیکی شهر آبادان براساس گفته منابع مطلع در واشنگتن قابل‌ملاحظه و چشمگیر بوده است. عراقی‌ها ازلحاظ تجهیزات نظامی خسارات بسیاری را متحمل شده‌اند. حدود 3000 نفر به اسارت گرفته شده و صدها سرباز کشته شده‌اند؛ بنابراین، درحالیکه تبعیدیان در اروپا به بازی قایق‌ربایی یا برگزاری جلسات بی‌پایان اتخاذ راهبرد مشغول‌اند، هم‌قطاران سابق آنان در ارتش به نبرد می‌پردازند و زمینه لازم برای تأمین تجهیزات و مهمات را فراهم می‌آورند. باوجود پاک‌سازی‌های بسیار افسران، ارتش تاحدی پیوستگی خود را حفظ کرده است.
سه سال پس از انقلاب، احتمالاً انتظار می‌رفت که اقتصاد ایران ازهم بپاشد، لیکن آنهایی که امیدوارند سرخوردگی اقتصادی درطول چند ماه آینده عاملی برای روی‌برگرداندن مردم از حکومت شود، مأیوس خواهند شد. حکومت دریافته است که ازجانب گروههای پایین‌تر جامعه که در مواقع لزوم می‌توان آنها را به خیابان‌ها ریخت، بیشتر حمایت می‌شود. حکومت تدابیری را به کار می‌بندد تا نیازهای اساسی مردم را برآورده سازد. امروزه زندگی در ایران، غم‌انگیز و چندان مأیوس‌کننده نیست. درحال‌حاضر، ذخایر ایران حدود 4 میلیارد دلار ارز خارجی، 2 تا 3 میلیارد دلار طلا و مجموعه‌ای از دارایی‌های دیگر، جمعاً به میزان 2 تا 3 میلیارد دلار است. صادرات نفت حدود 000,600 تا 000,100,1 بشکه در روز و بهای هر بشکه 36 دلار است که از این طریق سالانه حدود 10 تا 14 میلیارد دلار درآمد نصیب ایران می‌شود.
حقایقی وجود دارد که تبعیدیان باید با آن روبهرو شوند. آنان همچنین باید خیال‌پردازی‌هایی را که درباره مجاهدین ازطریق مطبوعات جهان در مصاحبه‌های روزانه‌شان با مسعود رجوی، رهبر
تبعیدی چریک‌ها، در پاریس می‌شود مدنظر داشته باشند. ظاهراً رجوی در اوایل دهه 1970 محکوم به مرگ شده بود که با پادرمیانی شوروی محکومیتش به حبس ابد تخفیف یافت. او چهره جدیدی است که می‌کوشد به شیوه خمینی به قدرت برسد. در دهه 1970، مجاهدین، غیرنظامیان امریکایی را در تهران مجروح کرده یا کشتند و لیست سیاهی تهیه کرده بودند که اسامی تعداد زیادی از مقامات امریکایی در آن وجود داشت، لیکن چه سریع و آسان این امر به دست فراموشی سپرده شد، درحالیکه گفته می‌شود، فلسفه مجاهدین ترکیبی از اسلام و مارکسیسم است، لیکن مارکسیسم بر رده‌های بالای سازمان حاکم است. طنین آشنایی در بیانیه‌های اخیر رجوی به گوش می‌رسد: "مجاهدین پس از به‌قدرت‌رسیدن مراکز بازآموزی را خواهند گشود."
"آندره گلوکسمان"، فیلسوف فرانسوی، نوشته است: ملتی که مرگ را با آغوش باز می‌پذیرد، عظیم‌ترین قدرت‌ها را دراختیار دارد. مجاهدین با به‌کارگرفتن این قدرت، رهبری جنبش ضدخمینی را به‌عهده گرفته‌اند. اگر گروههای میانه‌رو تبعیدی نتوانند به منازعات خود پایان دهند و به یک سلسله عملیات هماهنگ دست یابند، درآنصورت از قافله انقلاب عقب خواهند ماند.(1)
دراینحال، رادیو لندن برخلاف چارلز ناس معتقد است که روند فعلی سبب خالی‌شدن خزانه کشور از ارزهای خارجی خواهد شد. بنا بر اعلام خبرگزاری پارس، این رادیو با اشاره به آمار رسمی واردات ایران در ماه‌های قبل، ارزش واردات کشور را بیش از دو برابر ارزش صادرات نفت اعلام کرده، نتیجه می‌گیرد که از اندوخته ارزی خارجی کشور بیش از 500 میلیون دلار در هر ماه کاسته می‌شود. بنابراین، ادامه روند فعلی موجب خواهد شد ذخایر ارزی ایران که حدود 3 میلیارد دلار برآورد می‌شود، ظرف 6 ماه آینده پایان یابد.(2)
1
"سعدون حمادی" وزیر خارجه عراق - که برای دیدار و ملاقات با مقامات ایتالیایی برای سه روز به آن کشور سفر کرده است - امروز با همتای ایتالیایی خود ملاقات کرد و طرفین درباره جنگ ایران و عراق و اوضاع کلی خاورمیانه یک ساعت با هم گفت‌وگو کردند.
حمادی در این ملاقات اظهار داشت: کشور وی آماده عقد یک قرارداد درازمدت جهت افزایش عرضه نفت به ایتالیاست. حمادی به "امیلو کلمبو"، همتای ایتالیایی خود، گفت: عراق می‌تواند روزانه 000,160 بشکه نفت در ازای 000,130 بشکه کنونی به ایتالیا عرضه کند.
وی قرار است با "ساندرو پرتینی" رئیس‌جمهور و "نیکولا کاپریا" وزیر تجارت ایتالیا نیز ملاقات کند.(3)
1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 102، 7/8/1360، صص 8 - 6، پاریس - هرالد تریبیون.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص11، رادیو لندن.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، صص 11 - 10، رم - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 27/7/1360؛ و- همان، ص19 ضمیمه، بخش عربی رادیو دبی، 28/7/1360.
1
نشریه المجله (چاپ لندن) وابسته به دربار سعودی، درباره اقدام عراق در خرید هواپیماهای جنگنده "هاوک" از انگلیس و احتمال مونتاژ این نوع هواپیماها در عراق اعلام کرد: دولت عراق هم‌اکنون سرگرم انجام‌دادن مذاکراتی برای خرید جنگنده‌هایی از نوع هاوک از کشور انگلیس است. این نشریه افزوده است: مقامات بریتانیا آمادگی خود را جهت هرگونه کمک به رژیم صدام اعلام کرده‌اند. المجله در ادامه نوشته است: احتمال می‌رود که در جریان گفتوگوها، مقامات بریتانیا یک کارخانه مونتاژ هواپیمای مذکور را در عراق بعد از واردکردن قطعات و موتورهای آن تأسیس کنند. عراق تاکنون مذاکراتی را برای خرید اسلحه از آلمان و فرانسه انجام داده است.(1)
2
خبرگزاری فرانسه درباره آخرین وضعیت سیاسی و امنیتی مصر پس از ترور انور سادات و اقدامات انجام‌شده برای دستگیری اسلام‌گرایان این کشور گزارش داد: «شکار خمینی‌گرایان مصر - که خواستار انجام انقلاب اسلامی به شیوه ایران هستند - در چند روز اخیر در سراسر دره نیل ابعاد قابل‌ملاحظه‌ای یافته است. تاکنون 48 افسر و 104 درجه‌دار به‌علت گرایشات مذهبی افراطی کاملاً از ارتش کنار گذاشته شده‌اند. بنا به اظهارات غزاله، وزیر دفاع مصر، این اقدامات در چارچوب اولین عملیات پاک‌سازی بهوسیله سرویس‌های مخفی صورت گرفته است.» خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: «ظاهراً این 152 نفر که به کارهای غیرنظامی گمارده شده‌اند، در قتل سادات که بهوسیله خالد اسلامبولی، یک افسر بنیادگرا صورت گرفت، دست نداشته‌اند، ولی جست‌وجوی وسیعی در ارتش در جریان است. این جست‌وجو برای تعیین محل نفوذ کسانی است که جایگاه سادات را به مسلسل بستند. درحقیقت، 3 غیرنظامی توانسته بودند برای پیوستن به گروه تحت فرماندهی اسلامبولی، در صفوف ارتش نفوذ کنند. به موازات پاک‌سازی در ارتش، سازمان امنیت مصر به دستگیری مذهبیون بنیادگرا دست زده است. این عملیات از اسکندریه تا آسیوط شامل تمام شهرها و روستاها و حتی کوهستان‌ها می‌شود. جاده‌ها برای کنترل بسته شده‌اند و پلیس آژیرکشان به تعقیب اتومبیل‌های مظنون می‌پردازد. در قاهره تدابیر امنیتی سختی برای ممانعت از بمبگذاری اتخاذ شده است. تاکنون 230 نفر بازداشت شده‌اند که وابسته به ائتلاف‌های اسلامی مرکب از: دانشگاهیان، اخوان‌المسلمین و سازمان شبه‌نظامی "التکفیر و الهجره" بوده‌اند.
چهار هفته قبل، 400 نفر از سازمان اخیر توسط سادات بازداشت شده بودند. بنا به اظهارات سرویس‌های مخفی مصر "توطئه بنیادگرایان" "مبهوت‌کننده" است. جوانان تحت رهبری یک افسر سابق امنیت عمومی به نام "عبدالزمور" و یک پزشک به نام "عبدالسلام فرح" خواستار
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، ص4، بیروت - خبرگزاری پارس، 27/7/1360.
یک "انقلاب خمینی‌گرایانه" در مصر هستند. این عده با جمع‌شدن در "کمیته‌های انقلاب" یا به‌صورت میلیشیا، با آموزش کاربرد سلاح و مواد منفجره، تصمیم دارند ضمن کشتن تمام رهبران مصر و تصرف نقاط استراتژیک ازجمله کلانتری‌ها، اداره پست و غیره، "انقلاب اسلامی" به‌شیوه آیت‌الله خمینی اعلام کنند.»(1)
همین خبرگزاری درباره شمار دستگیرشدگان اسلام‌گرایان مصر اعلام کرد: «سعدون زاگلون، روزنامه‌نگار برجسته مصری، در پاریس فاش ساخت که رژیم مصر تاکنون 13 هزار نفر از مخالفان خود را بازداشت کرده است.»(2)
ضمیمه گزارش152: گزارش هیئت استانداری خوزستان از چگونگی حمله هواپیماهای عراقی به بندر امام خمینی
در گزارش هیئت استانداری خوزستان درباره حمله هواپیماهای عراقی به اسکله و تأسیسات پتروشیمی بندر امام خمینی آمده است: هواپیماهای عراقی 7 بمب 500 کیلویی به اسکله پرتاب کردند که 5 عدد از آنها با چتر بوده است. همه این بمب‌ها در لجن‌زارهای محوطه اسکله و کنار ساختمان‌ها فروافتادند و براثر برخورد ترکش‌ها و موج انفجار و آوارشدن ساختمان، 8 نفر کشته و 23 نفر زخمی شدند. درصورتیکه فقط یکی از این بمب‌ها به محوطه اداری، که فاصله چندانی با محل انفجار بمب‌ها نداشت، برخورد می‌کرد، باتوجه‌به انبوه کارکنان شیفتی در محل اسکله، بسیاری از کارگران و کارکنان شهید یا زخمی می‌شدند، در این اسکله، یک راکت به بدنه کشتی لیبریایی برخورد کرد و به آن آسیب رساند. همچنین در محوطه بندرگاه به 4 مکنده مستقر در کنار کشتی‌ها، بخشی از تأسیسات راه‌آهن داخلی اسکله و بخش‌هایی از تأسیسات اسکله آسیب وارد شد و یک ترانسفورماتور منهدم گردید و تعدادی خودرو صنعتی موجود در اسکله منهدم شده یا آسیب دیدند. در محوطه تأسیسات پتروشیمی ایران و ژاپن نیز که 4 بمب با چتر به آنجا پرتاب شده بود، چند دستگاه آسیب دید که خسارت برخی از آنها زیاد بود.
در این گزارش همچنین درباره اینکه چرا پدافند هوایی هیچ‌گونه واکنشی انجام نداده، آمده است: درباره عمل‌نکردن پدافندها، گفته‌ها متفاوت و گاهی ضدونقیض است، بدین‌ترتیب که بعضی مسئولان دلیل آن را اشتباه رادار بوشهر و مسئولان آن می‌دانند. برخی دیگر عنوان می‌کنند که اصلاً بوشهر به هشدارها جواب نداده است. در یک گزارش به مهندس تولایی، سرپرست استانداری خوزستان، گفته شده که موشک‌های اتوماتیک سایت، یک میگ را زده‌اند، درحالیکه به گفته سرهنگ ازگمی، درنهایت باید شاسی پرتاب موشک زده شود و چنین چیزی ممکن نیست.
برخی نیز بعداً اعلام کرده‌اند که هواپیمای اف14 ایران در هوا گشت زده و یک هواپیمای میگ عراقی را در 60 کیلومتری اهواز هدف قرار داده که به رودخانه افتاده است. (گفتنی است که 3 هواپیمای دشمن هم‌زمان فرار کرده‌اند و اف14 در یک زمان می‌تواند 6 هواپیما را هدف قرار دهد.) این خبر نیز قابل‌بررسی است که مسئولان پدافندها اظهار می‌کنند که اجازه شلیک نداشته‌اند و منتظر فرمان بوده‌اند، درحالیکه هر هواپیمایی که بدون اطلاع قبلی در فاصله پایین و در تیررس و حالت حمله به منطقه نزدیک شود، طبق دستور قبلی بدون وقفه باید عمل کرده، به‌سمت هواپیماها شلیک کنند. به گفته سرهنگ ازگمی، به نظر می‌رسد که مسئولان سعی دارند وانمود کنند که هدف اصلی هواپیماها ایستگاه موشکی بوده است که براثر شلیک یکی از توپ‌های ضدهوایی (در اینجا ادعا کرده‌اند با این شلیک یک هواپیمای میگ مورد اصابت
واقع شده) هواپیماها تغییر موضع داده و بمبهای خود را روی تأسیسات پتروشیمی و بندر انداخته‌اند.
باتوجه‌به اینکه بمب‌ها چتری بوده‌اند و درنتیجه سرعت فرود بمب‌ها کمتر از حالت عادی است و باتوجه‌به اینکه موشک‌ها یا توپ‌های ضدهوایی درصورت مشاهده بمب‌ها، راحت‌تر آنها را هدف قرار می‌دادند، امکان حمله به سایت ضعیف به‌نظر می‌رسید.(1)
1) سند شماره 427380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان (دفتر سیاسی و انتظامی)، 28/7/1360، صص 4 - 1.
1
وضعیت جبهه‌های جنگ پس از عملیات ثامن‌الائمه(ع) - که چند هفتة پیش انجام شد - چندان آرام نیست. ارتش عراق با حساسیت بیشتری تحرکات نیروهای خودی را به‌ویژه در منطقه جنوب دنبال می‌کند. از سوی دیگر، عراق می‌کوشد با واردکردن تجهیزات ازطریق کشورهای همسایه‌اش توان نظامی خود را تقویت کند؛ این درحالی است که روزانه شماری از نظامیان و غیرنظامیان این کشور به ایران پناهنده می‌شوند.
تحرکات نیروی زمینی و هوایی ارتش عراق نشان می‌دهد که فرماندهان عراقی با دقت بیشتری جابه‌جایی‌های واحدهای نظامی ایران را دنبال می‌کنند.
امروز در محور شوش، تبادل آتش در مناطق زعن، شلیبیه و عنکوش بین نیروهای خودی و دشمن به‌طور پراکنده و در منطقه سندال به‌طور نسبتاً شدید ادامه داشت. همچنین گزارش‌های شناسایی نیروهای اطلاعات سپاه در دو روز گذشته تا به امروز، از میزان بالای تردد خودروهای دشمن در منطقه بین لیخضر و عبیس حکایت دارد. براین‌اساس، امروز ارتش عراق 20 دستگاه تانک خود را در منطقه سندال به 6 دستگاه تقلیل داده است؛ گزارش‌ها حاکی است که به‌احتمال قوی این تانک‌ها به لیخضر منتقل شده‌اند.
در محور الله‌اکبر - بستان نیز بنا به گزارش رسیده از محور الله‌اکبر، تبادل آتش پراکنده بین طرفین ادامه داشته و شدت آتش دشمن بیشتر متوجه نیروهای خودی مستقر در تپه سبز بوده است. در محور حمیدیه نیز «دشمن در 800 متری شرق روستای قیصریه در امتداد کرخه‌نور یک کانال ایجاد کرده که نفرات عراقی در این کانال رفتوآمد می‌کنند. فاصله این کانال تا رودخانه حدود 500 متر است.»(1)در این محور «تعدادی از افراد دشمن به‌قصد شناسایی به مواضع خودی نزدیک شدندکه با هوشیاری نیروهای خودی متواری شدند. آتش دشمن در این روز از شدت بیشتری برخوردار بود، ولی تلفاتی وارد نشد.»(2)
امروز 2 فروند میگ عراقی در ساعت یک بامداد، پل "هالوپ" (شمال دارخوین) را بمباران
کردند. از خسارت‌های واردشده گزارشی در دست نیست.(1)در منطقه دارخوین نیز یک فروند میگ و یک فروند میراژ عراقی بر فراز انرژی اتمی ظاهر شدند که با آتش پدافند خودی آسمان منطقه را ترک کردند.(2)در محور کارون نیز شناساییهای منطقه دارخوین حاکی‌از این است که دشمن «مواضع جدیدی به طول یک تا 5/1 کیلومتر در 3 کیلومتری مواضع روبه‌روی مشارع کهنه احداث کرده است. همچنین 4 تپه دیده‌بانی در این منطقه در فاصله 5 تا 7 کیلومتری رودخانه، 3 سنگر تانک و 2 موضع پدافند و نیز تعداد دیگری سنگر ایجاد کرده است. دشمن جلو مواضع خود در مقابل دارخوین را مین‌گذاری کرده که یک تن از برادران پاسدار گروه شناسایی براثر برخورد با مین شهید و یک تن دیگر مجروح شد.» بنا به گزارش واصله از آبادان، در غرب کارون، روبه‌روی شیر پاستوریزه، دشمن یک دستگاه تانک مستقر کرده که این تانک به‌طور مورب به‌طرف نیروهای خودی شلیک می‌کند.(3)
علاوهبراین، ارتش عراق همچنان به‌دنبال تأمین نیازهای نظامی خود است و این نیازها ازطریق مسیرهای زمینی کشورهای اردن، کویت و عربستان وارد عراق می‌شود. امروز 35 دستگاه تریلر با محموله‌های مهمات و تجهیزات نظامی از منطقه "عرعر" واقع در مرز عربستان وارد عراق شد.(4)
از سوی دیگر، اوضاع روحی مردم و نظامیان عراق چندان مناسب نیست. هرروز تعدادی پناهنده وارد خاک ایران می‌شوند که اوضاع داخلی عراق را ناآرام و غیرعادی توصیف می‌کنند. امروز نیز یک سرباز و یک غیرنظامی ازطریق مرز سردشت وارد ایران شده، درخواست پناهندگی کردند(5)در پاوه و نوسود نیز 2 سرباز عراقی با عبور از مرز، خود را به نیروهای سپاه معرفی و تسلیم کردند.(6)
1
امروز وضعیت مناطق کردنشین در مقایسه با روزهای گذشته نسبتاً آرام بود و اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در این مناطق به‌طور محسوسی کاهش یافته بود.
نیروهای حزب دمکرات با ایجاد راه‌بندان در مسیر ارومیه - سلماس، 3 خودرو شرکت توانیر را که 15 تن از کارکنان آن برای ترمیم خطوط برق دکل‌های مسیر ارومیه - سلماس به گردنه قوشچی رفته بودند، متوقف کرده، خودروها را به سرقت بردند.(7)-(8)
در منطقه پاوه نیز 6 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات با تحویل اسلحه و مهمات خود، تسلیم نیروهای سپاه شدند و درخواست امان‌نامه کردند.(9)
1) سند شماره 005319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات خوزستان به اطلاعات عملیات مرکز، شماره 382، 29/7/1360، ص3.
2) همان.
3) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری، پیشین، صص 103 - 101.
4) سند شماره 139248 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 132) به سماجا 3 (مرکز فرماندهی)، 2/8/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 28/7/1360.
6) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/7/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 29/7/1360.
7) رادیو صدای کردستان هفده روز بعد، تاریخ این اقدام را 29 مهرماه اعلام کرد و دراینباره گفت: پیشمرگان نیروهای سرگرد قهرمان عباسی در جاده ارومیه - سلماس، 2 دستگاه خودرو دشمن را به غنیمت گرفتند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 15/8/1360.)
8) سند شماره154086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (م 132) به ژاجا، 29/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص1.
9) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
1
جوخه‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ادامه اقدامات خود، این بار مدیران 2 دبیرستان در شهرهای هشتپر طوالش و سبزوار را هدف قرار دادند. در تهران و مشهد نیز نیروهای امنیتی، 3 بمب را خنثی کردند و یک خانه تیمی را پس از کشف، محاصره و سپس تصرف کردند.
ساعت 8 صبح در پره‌سر شهرستان هشتپر طوالش، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ایوب میرزایی مدیر دبیرستان "امام شافعی" این شهر را هنگام رفتن به محل کار ترور کرده، با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند. نیروهای سپاه دراین‌خصوص 2 مظنون را دستگیر کردند.(1)
در سبزوار نیز یکی از افراد این سازمان با شلیک چند گلوله به‌سوی مدیر دبیرستان "اسرار" این شهر که از افراد فعال در انجمن اسلامی معلمان بود، وی را از ناحیه پا زخمی کرد.(2)
در تهران، نیروهای کمیته و شهربانی 2 بمب را که افراد وابسته به گروههای مسلح معارض در دبیرستان "اسدآبادی" کار گذاشته بودند، کشف و خنثی کردند.(3)
در مشهد نیز یک بمب که در خودرو یکی از افراد عضو بسیج جاسازی شده بود، با هشیاری یک کودک و اطلاع به‌موقع وی و سرعت عمل نیروهای سپاه کشف و خنثی شد. این بمب به‌گونه‌ای جاسازی و تله‌گذاری شده بود که با روشن‌شدن خودرو منفجر می‌شد.(4)-(5)
علاوهبراین، امروز در تهران نیروهای کمیته و سپاه یک خانه تیمی متعلق به 3 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را واقع در تقاطع خیابان‌های میرداماد و شریعتی شناسایی کردند و با اجرای عملیاتی، موفق به دستگیری یکی از آنها شدند. فرمانده این عملیات پس از محاصره این خانه ابتدا از ساکنان آن خواست تا با زمین‌گذاشتن اسلحه، خود را تسلیم کنند، ولی آنها با خودداری از این کار، به‌طرف نیروهای عمل‌کننده تیراندازی کردند و درگیری آغاز شد. پس از حدود 2 ساعت درگیری، یکی از افراد سازمان زخمی و دستگیر شد و 2 نفر دیگر گریختند. در این درگیری، 2 تن از نیروهای کمیته نیز براثر اصابت ترکش نارنجک زخمی شدند. در بازرسی از این خانه، تعدادی اسلحه و مهمات جنگی ازقبیل اسلحه کمری، تفنگ ژ3 و نارنجک جنگی و نیز اسناد درون‌گروهی سازمان و کروکی منزل و محل کار افراد انقلابی و متعهد و آدرس مسئولان که برای ترور این افراد تهیه شده بود، به دست آمد.(6)
1) روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص2، رشت - به گزارش واحد مرکزی خبر و روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، ص27، طوالش - خبرگزاری پارس، 28/7/1360.
2) روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص2، مشهد - خبرگزاری پارس.
3) روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص3، به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، 30/7/1360، ص19، خبرگزاری پارس به گزارش روابط عمومی مرکزی کمیته انقلاب اسلامی، 29/7/ 1360.
4) باتوجه‌به تعدد بمب‌گذاری‌ها در معابر و اماکن عمومی و لزوم آگاه‌سازی و آموزش مردم برای کاهش تلفات و خسارت‌های این‌گونه انفجارها، نشریه هشدار پلیس که روابط عمومی شهربانی کل کشور آن را تهیه می‌کند توصیه‌هایی را برای رعایت نکات ایمنی درج کرده که بخش‌هایی از آن در ضمیمه این گزارش آمده است.
5) روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص2، مشهد - خبرگزاری پارس.
6) همان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، 30/7/1360، ص19، خبرگزاری پارس به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی، 28/7/ 1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 215، 29/7/1360، ص21، تهران - خبرگزاری پارس، 29/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص3، به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی.
1
امروز نمایندگان مجلس شورای اسلامی در یک جلسه غیرعلنی به ریاست حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، دیدگاههای خود را درباره نخست‌وزیر معرفی‌شده ازجانب رئیس‌جمهور بیان کردند. قرار است نمایندگان در جلسه علنی روز پنجشنبه (پس‌فردا) درمورد نخست‌وزیری دکتر ولایتی تصمیم‌گیری کنند.(1)آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود دراینباره نوشته است: «امروز ساعت 11، جلسه غیررسمی و غیرعلنی برای مشاوره درباره نخست‌وزیر داشتیم. مخالفان و موافقان صحبت کردند. فکر می‌کنم آرای مخالف زیاد باشد، ولی احتمال تصویب زیادتر است. آقای محمد یزدی در مخالفت، صحبت مؤثری کرد. ممکن است در کم‌شدن آرا، اثر داشته باشد. من هم در موافقت صحبت کردم.»(2)
رادیو امریکا نیز درباره نخست‌وزیر پیشنهادی و احتمال تأیید او ازسوی مجلس اعلام کرد: درحالیکه خشونت‌های سیاسی در ایران ادامه دارد، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور فعلی حکومت اسلامی، شخصی را به نام علی‌اکبر ولایتی به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس معرفی کرد. دکتر ولایتی که پزشک و تحصیل‌کرده امریکاست، جانشین محمدرضا مهدوی کنی، که هفته پیش برای بازگذاشتن دست رئیس‌جمهور جدید در تشکیل دولت استعفا کرد، می‌شود. رادیو امریکا با بیان اینکه دکتر ولایتی عضو حزب جمهوری اسلامی ایران و از نمایندگان مجلس شورای اسلامی است، پیش‌بینی کرده که مجلس به‌آسانی وی را تأیید کند.(3)
2
سیدحسین موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب، امروز در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی شرکت کرد. محورهای اصلی سخنان وی در این مصاحبه عبارت بود از: کارکرد دادگاه‌های انقلاب در مقاطع حساس و آشوب‌های منطقه‌ای، آخرین وضعیت سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ازنظر تشکیلاتی، عملیات و کارآمدی، شرایط توبه و بازگشت اعضا و هواداران گروههای مسلح غیرقانونی. وی همچنین با اشاره به سکوت سازمان عفو بین‌الملل دربرابر کشتار و فشار به آزادی‌خواهان برخی کشورها، اقدامات این سازمان را درباره ایران تبلیغاتی خواند. گزارش روزنامه کیهان دراینباره بدین شرح است:
«دادستان کل انقلاب درباره این موضوع که امروز دشمن با توسل به جنگ خارجی و داخلی، شیوه‌های ترور و انفجار را پیش گرفته و دراین‌رابطه دادگاه‌های انقلاب می‌توانند در بیشتر مأیوس‌کردن دشمن و افزایش توان انقلاب اسلامی نقش اساسی ایفا کنند، اظهار داشت: "به نظر من دادگاه‌های انقلاب اسلامی در تمام موارد حساس، نقش فعالی در ادامه انقلاب
داشتند و هرکه در گذشته، ایران را تهدید کرده است، مانند جریان آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی و جریان حزب امریکایی به نام خلق مسلمان؛ در مقابله با این توطئه‌ها، فقط دادگاه انقلاب تبریز بود که با کمترین صدمه توانست این توطئه‌ها را شکست بدهد." وی سپس افزود: "دادگاه‌های انقلاب در همه مواقع حساس، ایستادگی کردند و باید این کار را انجام دهند، چون مسئولیتی بزرگ به‌عهده دارند و مردم نیز انجام این مسئولیت را می‌خواهند. گاهی مردم از شهرستان‌ها تماس می‌گیرند و می‌گویند که حکام شرع ما دربرابر اشرار قاطعیت لازم را ندارند. البته این خواست مشروع مردم است، ولی دادگاه‌های انقلاب جز اجرای عدالت کاری ندارند و در موقع عفو، عفو و در هنگام قاطعیت، شدت عمل نشان می‌دهند. دادگاه‌های انقلاب اسلامی برای حفظ دستاوردهای انقلاب و برای مبارزه با توطئه‌گران علیه انقلاب تأسیس شده و به‌خاطر همین هدف، قضات شرع، دادستان‌ها و دادیاران ایستادگی کردند، شهید هم دادند و امروز نقش فعالی در تثبیت ایران دارند و در آتیه هم خواهند داشت.
وی سپس در ادامه سخنان خود به سرکوب تظاهرات دانشجویان مسلمان در امریکا و مبارزات آزادی‌خواهان ایرلندی اشاره کرد و گفت: در زندان‌های انگلیس آزادی‌خواهان ایرلندی که اعتصاب غذا کرده بودند و فقط تقاضایشان این بود که با آنان مانند زندانیان سیاسی رفتار شود، چرا سازمان عفو بین‌المللی از زندان‌های انگلیس دیدن نکرد تا حداقل کسانی را که اعتصاب غذا کرده بودند، از مرگ نجات دهد."
دادستان کل انقلاب درمورد وضعیت منافقین گفت: "گزارشات و آمارهای به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که بیشتر نیروهای آنان دستگیر شده‌اند و پرونده‌هایشان درحال تکمیل‌شدن است و روی‌هم‌رفته نیروهای آنان رو به اضمحلال است.
دادستان کل انقلاب در ادامه این مطلب گفت: "اینان بعد از ماجرای 30 خرداد [1360]،(1)
1) سی‌ام خرداد 1360، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌همراه عده‌ای دیگر از گروههای سیاسی چپ (پیکار، رنجبران، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)) هم‌زمان با بررسی طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در مجلس شورای اسلامی، با تدارکی وسیع، اقدام به ایجاد آشوب در تهران و برخی شهرهای دیگر کردند. این واقعه در تاریخ سازمان مجاهدین به اعلام رسمی مبارزه مسلحانه شهرت یافت.
حتی یک نفر را نتوانستند جذب تشکیلات خود بکنند، بلکه برعکس بعد از 30 خردادماه حدود 80 درصد از هواداران فریب‌خورده منافقین حاضر به همکاری با آنان نشدند و فهمیدند که اینان خائن‌اند و لااقل آنان معتقدند که نباید با نظام جمهوری اسلامی مبارزه مسلحانه کرد. منافقین در میان رده‌های بالای خود عناصری را پاک‌سازی و ترور کردند، چون این عده معتقد بودند که نباید با این نظام، مسلحانه جنگید. این مسئله می‌رساند که مرگ یک سازمان مخفی و چریکی نزدیک است."
وی سپس افزود: "گروه دیگری از هواداران می‌خواهند توبه کنند و اطلاعات خود را دراختیار دادگاه‌های انقلاب بگذارند. [من] به کسانی که هنوز متوجه این مطلب نشدند، نصیحت می‌کنم که به‌طور ناآگاهانه دراختیار اجانب قرار نگیرند و فرصت کافی برای توبه دارند و می‌توانند اطلاعات خود را بدهند و بدانند که مجازات نخواهند شد."
وی سپس به تبلیغات سازمان عفو بین‌المللی اشاره کرد و گفت: "سازمان عفو بین‌المللی با اجازه ابرقدرت غرب کار می‌کند و با اشارة آن، سکوت اختیار می‌کند. چطور این سازمان وقتی آیت‌الله صدر و خواهر بزرگوارش در زندان عراق زیر شکنجه شهید شدند و هم‌اکنون که زندان‌های عراق پر از مبارزین می‌باشد، اظهارنظری نکردند؟ یا در زندان‌های انگلیس که چریک‌های ایرلندی اعتصاب غذا کردند و جان سپردند، سازمان عفو بین‌المللی به آنجا نرفت و دراین‌مورد سخن نگفت؟" وی اضافه کرد: "سازمان عفو بین‌المللی وابسته به ابرقدرت‌هاست و این سازمان جنایات منافقین را محکوم نکرد و در حادثه انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی که بهترین فرزندان قرآن و اسلام شهید شدند، مطلبی نگفت. چطور وقتی که در مصر و سودان رسماً اعلام می‌کنند که مخالفین را می‌کشیم، ریگان پشتیبانی می‌کند و این سازمان اظهارنظری نمی‌کند؟"
حجت‌الاسلام موسوی تبریزی درمورد ضابطة عفو درمورد متهمین و محکومین به‌خصوص افراد گروهک‌ها گفت: "ضابطه کلی این است که توبه کنند و برگردند، به‌طوری‌که مطمئن شویم که اینها دیگر خیانت نمی‌کنند و ایجاد تخریب و رعب و وحشت در جامعه نمی‌کنند. اگر به این مسئله یقین پیدا کنیم، این ضابطه عفو است و آنان از زندان آزاد می‌شوند. تابه‌حال صدها نفر آزاد شدند و در عید سعید غدیر امسال، عده زیادی از افراد این گروهک‌ها که اطمینان حاصل کردیم از مواضع قبلی خود برگشته‌اند، از زندان اوین آزاد شدند."
وی همچنین درباره کردستان و مسئله عفو باتوجه‌به اینکه بوکان پاک‌سازی شد، گفت: "اخیراً افراد بسیاری از برادران مسلمان کرد به دادگاه‌های انقلاب اسلامی کردستان مراجعه و امان‌نامه دریافت کرده‌اند و اکنون شهرهای کردستان حالت عادی پیدا کرده و همان‌طور که امام امت فرموده‌اند، الآن اگر مردم مسلمان کرد به شهرشان برگردند و خود را معرفی کنند و حتی اگر در سابق اشتباهاتی هم کرده باشند، نسبت به اعمال گذشتة آنان اغماض خواهد شد.»(1)
1) روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص14.
1
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیه‌ای شرایط موافقت با ورود هیئت بررسی سازمان عفو بین‌المللی را برای بازدید از ایران به‌منظور بررسی سیر قضایی امور اعلام کرد. در بیانیة چالشی وزارت امور خارجه، شرایط ایران در هشت بند بیان شده و درعین‌حال، به‌صراحت درباره اقدامات و مواضع اعلام‌شده و اعلام‌نشدة این سازمان افشاگری شده و به‌نوعی بر درستی عملکرد قوه قضائیه ایران نیز پافشاری شده است. مفاد این بیانیه به‌گونه‌ای تنظیم شده است که احتمال سفر این هیئت را به ایران کاهش می‌دهد. این درحالی است که در وضعیت کنونی جنگ، جمهوری اسلامی نیاز بیشتری به تعامل با نظام بین‌الملل، جامعه جهانی و افکار عمومی دارد. مفاد بیانیه به این شرح است:
«1. برای آنکه هرگونه شبهه‌ای درمورد تمایلات صهیونیستی این سازمان از اذهان زدوده شود، پیشنهاد می‌شود به‌صورت صریح، کشتارهای "کفر قاسم" و "دیر یاسین" و جنوب لبنان که توسط جنگ‌افروزان اسرائیلی صورت گرفته است، صریحاً با ذکر مورد، توسط این سازمان محکوم گردد و درمورد شرایط وحشیانه زندان‌های رژیم اشغالگر قدس و شکنجه‌های طاقت‌فرسای آن افشاگری به عمل آید.
برای آنکه شبهه‌ای درزمینه وابستگی این سازمان به امپریالیسم امریکا وجود نداشته باشد، پیشنهاد می‌شود این سازمان دخالت‌های امریکا را در امور ملت‌های دیگر به‌ویژه مصر، السالوادور و عربستان محکوم سازد و به‌بهانه سیاسی‌بودن این موضوعات و خارج‌بودن آنها از چارچوب رسالت‌هایی که عفو بین‌المللی برای خود قائل است، شانه از زیر تعهدات انسانی خالی نکند.
در بیانیه‌های این سازمان بارها به اصول پذیرفته‌شده جهانی و یا حقوق بین‌المللی اشاره شده است. ما می‌خواهیم این سازمان به‌شکلی روشن اعلام نماید، آیا اصول حقوق اسلامی که یک میلیارد مسلمان به آن باور دارند جزء این اصول پذیرفته‌شده جهانی هست یا اینکه درنظر این سازمان، جهان مساوی امریکاست و هر اصلی که موردپسند رژیم جنایتکار امریکاست، جهانی نیز محسوب می‌گردد؟
درآنصورت که سازمان اعلام نماید اصول حقوق اسلامی را نیز جزء حقوق پذیرفته‌شده بین‌المللی می‌پذیرد، سازمان اعلام نماید، آیا گردانندگان این سازمان و افراد اعزامی آن به این حقوق آشنایی دارند و یا آیا به مکانیسم‌های پیچیده و طولانی تربیت قاضی شرع در اسلام و دادگاه‌های اسلامی وقوف دارند یا نه؟
طبیعی است که ما انتظار داشته باشیم در میان هیئت اعزامی حداقل یک حقوقدان مسلمان و متعهد که دقیقاً به فقه اسلامی و قضایی آشنایی داشته باشد، حضور یابد. ما پیشنهاد می‌کنیم که دراینزمینه از دانشمندانی چون شیخ کوشک در مصر و یا دیگر فقهای ناوابسته که کششی به‌سمت امریکا نداشته باشند، استفاده گردد.
سازمان تعهد نماید اگر بعد از مسافرت به ایران ثابت شد تبلیغات و ادعاهای سابق سازمان دروغ بوده است، رسماً از ملت بزرگ ایران عذرخواهی کند.
سازمان باید قبل از ورود به ایران، عمل جنایتکارانة گروه مجاهدین خلق را که باعث کشتارهای وسیع خیابانی شده‌اند و بیش از صد نفر از دولتمردان متقی ما را به شهادت رسانده‌اند، به زن و بچه و پیرمرد رحم نکرده و در مساجد و معابر و بیمارستان‌ها و مغازه‌ها بمب گذاشته‌اند، اتوبوس‌ها را آتش زده‌اند و بچه‌ها و بزرگ‌سالان بی‌گناه را سوزانده‌اند، به‌شکل واضح محکوم نماید و اگر تردیدی دراینزمینه برای سازمان وجود دارد، دولت جمهوری اسلامی ایران حاضر است دلایل کافی دراختیار سازمان عفو بین‌المللی قرار دهد تا تمام جنایات فوق را ثابت نماید، به‌شرط اینکه این اسناد ازطرف سازمان عفو بین‌المللی منتشر گردد.
سازمان مزبور تضمین نماید که متن کامل و بدون سانسور گفتوگوهای خود با مقامات مسئول قضایی ایران را دراختیار افکار عمومی جهان قرار دهد و دراینزمینه بدون مجامله و بهانه‌آوردن جواب دهد که این مذاکرات در کدام نشریه و در کدام رادیو و کدام کانال تلویزیونی اروپایی و امریکایی پخش خواهد شد و برای قدم اول، پخش کامل بیانیة موجود می‌تواند علامت صداقت سازمان دراین‌مورد محسوب گردد. اگر سازمان ادعا می‌کند این وسایل دراختیار او نیست، پس چگونه است که هنگام حمله به نظام انقلابی ما، تمام بوق‌ها به صدا درمی‌آیند. دراین‌صورت، آیا همین دلیل کافی نیست تا سازمان بداند که بازیچه‌ای در دست امپریالیسم خبری شده است؟
مسلماً با احراز شرایط فوق، دولت و ملت ما با کمال بزرگواری، این هیئت را خواهد پذیرفت و اینک برعهده سازمان عفو بین‌المللی است که ثابت کند، بازیچه امریکا و متحدانش در سراسر دنیا نیست.»(1)
1
شهاب الدین گنابادی، وزیر مسکن و شهرسازی، امروز در مسکو با مسئولان کمیته دولتی روابط اقتصادی با کشورهای خارجی شوروی دیدار و گفت‌وگو کرد. همچنین آقای گنابادی و هیئت همراه و سفیر کشورمان در مسکو، ظهر امروز در میهمانی ناهار معاون نخست‌وزیر شوروی شرکت کردند. مهندس گنابادی عصر امروز به دیدار خود از شوروی پایان داد.(2)
مهندس غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران نیز که به‌تازگی از سفر لیبی، الجزایر و سوریه به ایران بازگشته است، امروز با معاون وزیر نیرو و صنایع یوگسلاوی دیدار و گفت‌وگو کرد.(3)
2
روزنامه فایننشال تایمز (چاپ لندن) در مقاله‌ای با عنوان "واردکنندگان عراقی از کویت استفاده می‌کنند"، نقش، اهمیت و امکانات بندری کویت را، که یکی از عقبه‌های اصلی واردات کالا به عراق می‌باشد، بررسی کرده است. نکته قابل‌توجه آنکه "پاتریک کاک برن"، نویسنده این مقاله، به ادعاهای دولت
کویت درباره بمباران برخی نقاط آن کشور توسط ایران، صحه گذاشته است. در این مقاله آمده است:
انتظار می‌رود امسال بیش از نیمی از واردات عراق؛ یعنی معادل 6 تا 7 میلیون تن کالا، در بنادر کویت تخلیه شود. عراق پس از شروع جنگ با ایران نتوانست از بندر بصره استفاده کند و لذا بیشازپیش ناچار به توسل به کویت شد. روزانه بیش از 500 کامیون سنگین از مرز کویت و عراق عبور می‌کنند و کالاهایی را به بغداد واقع در 800 کیلومتری مرز کویت حمل می‌کنند. مرز کویت یکی از راههای حیاتی عراق محسوب می‌شود. حملات هوایی ایران به پایگاه مرزی ابدالی واقع در مرز کویت و بمباران تأسیسات نفتی کویت توسط ایران، درواقع نشان‌دهنده کوشش‌های ایران برای جلوگیری از کمک‌های بیش از حد کویت به عراق است، لیکن این حملات گویی تأثیر چندانی بر رونق کار شرکت‌های حملونقل این منطقه نداشته است. کویت با داشتن 33 لنگرگاه عمیق بهترین بندر برای عراق به حساب می‌آید. بندر اردنی عقبه فقط 7 لنگرگاه دارد و قرار است 3 لنگرگاه دیگر نیز به آن اضافه شود. باوجوداین، زمان انتظار کشتی‌های حامل کالا برای عراق در شعیبه و شویخ در کویت به 45 و 60 روز افزایش یافته است. از بنادر عربستان سعودی، دوبی و شارجه در امارات عربی متحده پیش‌تر استفاده می‌شده است.(1)
1
روزنامه امریکایی نیویورک تایمز در آستانه تشکیل دادگاه لاهه برای رسیدگی به دعاوی ایران و امریکا گزارشی را تهیه و منتشر کرده است که رادیو امریکا خلاصه‌ای از آن را در برنامه شامگاهی خود بدین شرح نقل کرده است:
«بی‌سابقه‌بودن حجم اختلافات مورد رسیدگی، سابقه شکل‌گیری پرونده و چگونگی ارجاع آن به این دادگاه، اعضای هیئت‌های ایرانی و امریکایی شرکت‌کننده در این دادگاه [از موارد قابل توجه در این پرونده است.] ادعاهای مطرح‌شده و محدودیت‌های اعلام‌شدة دادگاه برای قبول پرونده‌ها و عناوین کلی پرونده‌های مورد قبول این دادگاه برای پیگیری و صدور رأی دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا دست‌کم با 2500 عرض حال شرکت‌های امریکایی علیه رژیم جمهوری اسلامی روبه‌روست که ارزش خسارات مورد ادعا به بیش از هزار میلیون دلار سر می‌زند و این بزرگ‌ترین و درعین‌حال پیچیده‌ترین مراحل داوری و حکمیت درمورد اختلافات مالی میان دو کشور است که تاکنون جهان به یاد دارد. پیش از این، برای حکمیت درباره دعاوی متفقین جنگ جهانی دوم علیه آلمان، یک دیوان بین‌المللی داوری به وجود آمد که با محکومیت آلمان به پرداخت غرامت به متفقین به کار خود پایان داد، اما به گفته قاضی سوئدی که ریاست دیوان بین‌المللی داوری را برای حکمیت میان ایران و امریکا برعهده دارد، پیچیدگی‌های داوری اخیر و تعداد دعاوی قانونی به‌مراتب سخت‌تر و بیشتر از وظایفی است که به دیوان داوری جنگ جهانی دوم محول شده بود. دیوان بین‌المللی
1) همان، ص11، لندن - خبرگزاری پارس، 28/7/1360.
داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا در اجرای موافقت‌نامه آزادی گروگان‌های امریکایی به وجود آمده است که به موافقت‌نامه الجزایر شهرت دارد. به‌موجب این موافقت‌نامه، معادل 1000 میلیون دلار دارایی‌های ایران که قبلاً در امریکا و تا زمان آزادی گروگان‌ها مسدود شده بود، به یک حساب سپرده تضمینی در بانک مرکزی هلند منتقل شده است تا پس از رسیدگی به دعاوی قانونی شرکت‌های امریکایی علیه رژیم جمهوی اسلامی به‌عنوان غرامت به شرکت‌های امریکایی پرداخت شود.
رژیم اسلامی تعهد کرده است، درصورتیکه براساس رأی دیوان بین‌المللی داوری موجودی این حساب تضمینی برای پرداخت غرامت تکافو نکند و یا میزان آن به سطحی کمتر از پانصد میلیون دلار کاهش یابد، مابه‌التفاوت را جبران کند، به‌نحوی‌که تا پایان کار دیوان حکمیت، همواره معادل هزار میلیون دلار در این حساب تضمینی وجود داشته باشد.
دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا از 9 عضو تشکیل می‌شود. سه وکیل برجسته دادگستری از نیویورک، ویرجینیا و لوس‌آنجلس، که در امور داوری بین‌المللی سابقه زیادی دارند، به‌عنوان اعضای هیئت نمایندگی امریکا برگزیده شده‌اند. رژیم جمهوری اسلامی نیز آقایان محمود کاشانی (فرزند 38 ساله آیت‌الله کاشانی)، سیدحسین هدایت (دستیار حقوقی 34 ساله وزارت خارجه) و شفیع شفیعی (قاضی 48 ساله دادگستری)، را به‌عنوان اعضای هیئت نمایندگی خود تعیین کرده است. سه عضو دیگر دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا مرکب از دو قاضی برجسته سوئدی و یک قاضی فرانسوی است. رئیس دیوان بین‌المللی برای حکمیت میان ایران و امریکا گفت: "این دیوان تنها به داوری شرکت‌ها و افرادی رسیدگی می‌کند که پیش از سرکارآمدن رژیم اسلامی با دولت و یا شرکت‌های ایرانی قراردادهایی منعقد ساخته‌اند و رژیم اسلامی اموال آنها را مصادره کرده و یا از ادامه کارشان جلوگیری به عمل آورده است." به گفته وی، دعاوی بانک‌های امریکایی درمورد وام‌هایی که قبلاً به ایران پرداخته‌اند و رژیم اسلامی از بازپرداخت آنها سر باز زده است، فعلاً در دیوان بین‌المللی داوری مطرح نخواهد شد. برای این منظور، حساب جداگانه‌ای در بانک مرکزی انگلستان گشایش یافته است که معادل 1400 میلیون دلار از دارایی‌های ایران در آن نگهداری می‌شود و ازطریق موافقت‌نامه الجزایر، جداگانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به پیش‌بینی رئیس بین‌المللی داوری، برای حکمیت میان ایران و امریکا، کار این دیوان دست‌کم دو سال طول خواهد کشید، بااین‌حال، به گفته وی، پاره‌ای اختلافات حل‌نشده ممکن است زمان داوری را طولانی‌تر سازد. رژیم اسلامی ایران درباره نحوة پرداخت هزینه‌های داوری و همچنین درباره میزان بهره و نزولی که باید در مدت نگهداری وجه تضمینی در حساب سپرده به این حساب تعلق گیرد، هنوز با مقام‌های امریکایی به توافق نرسیده است.»(1)
1) همان، صص 3 - 2 ضمیمه، رادیو امریکا، 28/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 29/7/1360، ص16، خبرگزاری پارس به نقل از آسوشیتدپرس از لاهه.
1
بخش فارسی رادیو لندن در نگاهی اجمالی، مواضع و رفتار کشورهای عربستان، لیبی و الجزایر را در بحران بهوجودآمده در بازارهای نفتی اوپک بررسی و عملکرد هرکدام از کشورها را ارزیابی کرده است.
رادیو لندن گزارش داد: «دبیرکل اوپک امروز در جاکارتا اعلام کرده است که سازمان اوپک در روز بیست‌ونهم اکتبر [7 آبان 1360] به‌منظور تعیین قیمت واحدی برای نفت، کنفرانس مخصوصی در ژنو تشکیل خواهد داد. هدف کنفرانس رسیدن به توافقی جهت یکسان‌کردن بهای نفت ازطرف کشورهای عضو اوپک است. این کوششی [است] که کشورهای صادرکننده نفت مبذول می‌دارند تا به بحران اضافه مقدار نفت در بازارهای جهان پایان دهند.
عربستان سعودی که نفتش درحال‌حاضر حدود 9 میلیون بشکه در روز است، تاحدی مسبب نفت اضافی در بازارهای جهانی است که این به‌نوبه خود سبب پایین‌آمدن بهای نفت شده است. عربستان سعودی گفته است که تنها درصورتی مقدار تولید خود را کاهش خواهد داد که سیزده کشور عضو اوپک بر بهای واحدی برای فروش نفت توافق نمایند. ازطرفی اثرات کاهش بهای نفت، هم‌اکنون در کشورهای تولیدکننده نفت احساس می‌شود. نیجریه برای مقابله با کاهش درآمد نفتش برنامه سخت و شدیدی درنظر گرفته است، اما ببینیم عکس‌العمل الجزایر و لیبی چگونه است؟ اصرار دولت لیبی که قیمت نفت همچنان بالا بماند، درحال‌حاضر روزی چهل میلیون دلار به‌صورت نفت به‌فروش‌نرفته روی دست آن دولت می‌گذارد. از پارسال تاکنون، تولید نفت لیبی به اندازة دوسوم کاهش یافته و درآمدش نیز به‌همان تناسب تنزل داشته است.
تولید نفت الجزایر نیز در 9 ماه گذشته نصف شده است و اکنون فقط در حدود ششصد هزار بشکه در روز است.»(1)
ضمیمه گزارش165: توصیه‌های روابط عمومی شهربانی کل کشور برای آگاه‌سازی مردم به‌منظور کاهش تلفات بمب‌گذاری‌ها
بخش‌هایی از دستورالعمل روابط عمومی شهربانی کل کشور که در نشریه هشدار پلیس چاپ شده، به این شرح است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 214، 29/7/1360، صص 6 - 5 ضمیمه، رادیو لندن، 28/7/1360.
قرار دهید. 7. چنانچه در نزدیکی تله انفجاری، چاه، استخر، یا حوض عمیقی وجود دارد، می‌توانید با احتیاط شیء موردنظر را از راه دور به داخل این مکان‌ها پرتاب و آن را ساقط کنید. 8. حتی‌المقدور با موقعیت مکانی نزدیک‌ترین بیمارستان، کلینیک یا درمانگاه و مرکز آتش نشانی محل، آشنا شوید و شماره تلفن‌های این مراکز را دراختیار و به‌خاطر داشته باشید. مرکز اورژانس تهران بهوسیله تلفن شماره 123 همواره در خدمت همشهریان تهرانی می‌باشد. 9. برای جلوگیری از تضییع وقت در مواقع اضطراری، همیشه نوع گروه خونی خود را بدانید و بهوسیله پلاک‌های مخصوص در مچ دست یا به صورت گردن‌بند همراه داشته باشید. همچنین توصیه‌های ایمنی و هشدارهای لازم به‌طور جداگانه در 8 بند دراختیار مسئولان و گردانندگان وسایل و اماکن عمومی ازقبیل رانندگان اتوبوس‌ها، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها، کارکنان و گردانندگان سینماها و فروشگاه‌های بزرگ و اولیای مدارس قرار داده شده است.(1)
1) روزنامه کیهان، 28/7/1360، ص15.
1
امروز به‌رغم آرامش نسبی در جبهه‌های جنگ، ارتش عراق بخش‌هایی از شهر آبادان را زیر آتش توپخانه‌ها و سلاح‌های دوربرد خود قرار داد. در این اقدام، تعدادی خانه ویران شد و چند تن از شهروندان آبادانی شهید یا زخمی شدند(1)همچنین امروز در جبهه کوت‌شیخ خرمشهر تک‌تیراندازان خودی یک خدمه آر.پی.جی. دشمن را هدف قرار دادند، واحد خمپاره‌انداز سپاه نیز مناطق مختلفی از بخش اشغالی این شهر را زیر آتش گرفت که در این اقدام یک موضع خمپاره‌انداز، چند سنگر و یک ساختمان دشمن منهدم شد و تعدادی از نیروهای آنها کشته شدند.(2)
2
با تلاش نیروهای سپاه و ارتش عملیات بازگشایی و پاک‌سازی محور میاندوآب - مهاباد، در اولین ساعات بامداد امروز آغاز شد. هم‌زمان با این اقدام و درحالیکه نیروهای ضدانقلاب شکست سنگینی را در این عملیات متحمل شدند، رادیو صدای کردستان از درگیری نیروهای حزب دمکرات و افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) با نیروهای دولتی در منطقه سنندج خبر داد.(3)
نیروهای خودی با بهره‌گیری از آتش توپخانه در منطقه ایستگاه کشاورزی مهاباد، اقدام به پاک‌سازی محور میاندوآب - مهاباد کردند. با اجرای این عملیات، پس از دو سال، محور میاندوآب - مهاباد بازگشایی شد. پس از بازشدن این محور، فرماندار میاندوآب بیانیه‌ای را به همین مناسبت صادر کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: «با همت و فداکاری نیروهای رزمنده اسلام، امنیت جاده میاندوآب به مهاباد تأمین شده و هموطنان عزیز می‌توانند با همراه‌داشتن شناسنامة عکس‌دار، از ساعت 9 صبح الی 17 در این محور رفتوآمد کنند.»(4)دراینحال، رادیو صدای کردستان اعلام کرد:
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 216، تاریخ 30/7/1360، ص16، خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 674 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، تهران، 30/7/1360.
2) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص129، گزارش شماره 386، 2/8/1360.
3) یادآوری می‌شود که در هیچ‌کدام از منابع موجود، خبری از این واقعه گزارش نشده است و به نظر می‌رسد پخش این خبر بیشتر برای توجیه شکست گروههای ضدانقلاب در عملیات محور میاندوآب - مهاباد، یا سرپوش‌گذاشتن روی این شکست باشد.
4) روزنامه اطلاعات، 2/8/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص23، خبرگزاری پارس، 29/7/1360؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص4.
افراد دستة حبیب‌الله مهدوی روز 29 مهرماه، در هفت کیلومتری سنندج در نزدیکی روستای "بوشله" مورد تهاجم دشمن (نیروهای دولتی) قرار گرفتند، اما در مقام دفاع برآمدند و به‌مدت 6 ساعت با مزدوران رژیم جنگیدند. این رادیو می‌افزاید: در این جنگ شدید و نابرابر که پیشمرگان دلاور سازمان چریک‌های فدایی خلق نیز شرکت داشتند، 4 تن از نیروهای دشمن کشته و 8 تن دیگر زخمی شدند. همچنین 2 تن از پیشمرگان حزب و سازمان چریک‌های فدایی خلق زخم سطحی برداشتند.(1)
1
ترورها و بمب‌گذاری‌های کور و کشتار مردم بی‌گناه، مستضعف و محرومی که سلاحی برای دفاع از خود ندارند، همچنان سرلوحه فعالیت‌های افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) است. عناصر سازمان امروز در شهرهای تهران، مشهد و کردکوی دست به اقداماتی ازاین‌قبیل زدند.
امروز یک گروه ترور دونفرة سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 16 در خیابان بیست‌متری شبیری در نزدیکی سه‌راه آذری تهران، وارد مغازة فردی به نام یحیی محتشم 55 ساله شدند و او را با شلیک چندین گلوله به شهادت رساندند. یحیی محتشم از افراد متعهد و انقلابی محل بود.(2)-(3)در خیابان انقلاب نیز نیروهای گشت سپاه با یکی از افراد این سازمان درگیر شدند که وی به هلاکت رسید و 2 تن از نیروهای سپاه هم زخمی شدند.(4)
ساعت گذشته)، شماره 220، تاریخ 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15.
در خیابان معلم تهران هم عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با متوقف‌کردن یک دستگاه اتوبوس شرکت واحد و سپس تهدید راننده و مسافران، آنها را از اتوبوس پیاده کرده، سپس با پرتاب کوکتل‌مولوتف اتوبوس را به آتش کشیدند و گریختند. در این اقدام، بیش از نیمی از اتوبوس سوخت.(5)در مشهد نیز در درگیری‌ای که بین نیروهای سپاه و یکی از افراد مسلح سازمان فوق روی داد، هوادار سازمان از ناحیه پا زخمی و دستگیر شد. از فرد دستگیرشده 2 قبضه اسلحه کمری به دست آمد.(6)
همچنین در روستای النگ کردکوی، افراد این سازمان 2 عدد کوکتل‌مولوتف داخل بانک ملی این روستا پرتاب کردند که هیچ‌کدام از آنها عمل نکرد.(7)
2
در طول هفته گذشته، تعدادی از عناصر گروههای مسلح غیرقانونی ازجمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در شهرهای مختلف کشور دستگیر شدند و در چند مورد تعدادی سلاح و مهمات و اسناد درون‌سازمانی نیز از آنان به دست آمد. در همین حال، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، که دستگیر شده بودند، پس از اظهار ندامت آزاد شدند.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، تاریخ 2/8/1360، ص11 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 1/8/1360.
2) روزنامه اطلاعات شرح مختصری از زندگی شهید محتشم نوشته است که حاکی از روحیات انقلابی و تلاش وی برای پیروزی انقلاب و تلاش در راه تثبیت انقلاب اسلامی است.
3) روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص3؛ و- روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص11.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، تاریخ 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص1.
6) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 241، 2/8/1360، ص2.
7) همان، ص3.
در تنکابن، یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که از عوامل حمله به مسجد روستای لورزین این شهر بود، دستگیر شد. وی همراه با تعداد دیگری از عناصر سازمان، مدتی قبل، به مسجد روستای لورزین که از مساجد فعال در این منطقه است، حمله کرده و مسجد را آتش زده بودند.
در لاهیجان، نیروهای سپاه یک خانه تیمی گروههای تروریستی را که مدتی قبل تخلیه شده بود، بازرسی کردند و از این خانه یک قبضه تفنگ ژ3، یک قبضه اسلحه کمری و مقادیری فشنگ به دست آوردند.(1)
در ماهشهر، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) هفته گذشته به تصرف سپاه درآمد و چند نفر دستگیر شدند. از این افراد 3 عدد نارنجک، یک قبضه کلت و مقداری مدارک درون‌گروهی مربوط به این سازمان به دست آمد.(2)
هفته گذشته در شهر رشت، 40 تن از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی به‌اتهام شرکت در طرح‌های ترور، تخریب و اخلال در نظم عمومی دستگیر شدند که در میان آنها عده‌ای از مسئولان سازمان مجاهدین خلقِ (منافقین) شاخة رشت وجود دارند.(3)
در شهر مشهد، نیروهای سپاه در طول دو هفتة اخیر، 10 خانه تیمی را که بیشتر آنها مربوط به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، کشف و 60 تن از افراد این سازمان را دستگیر کردند. از این خانه‌ها تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و اسناد درون‌گروهی سازمانی به دست آمد. به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران، افراد دستگیرشده از عوامل ترور، انفجارها و آتش‌سوزی‌های اخیر این شهر بودند.(4)
در شهر رشت، 30 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که دستگیر شده بودند، پس از طی مراحل اولیة بازجویی و بررسی پرونده با اظهار ندامت و پشیمانی از اعمال گذشته خود و سپردن تعهد آزاد شدند.(5)-(6)
1
امروز در درگیری بین اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایتالیا و افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر رم، غضنفر خاوند از افراد فعال این انجمن به شهادت رسید. به همین مناسبت، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان اروپا (شاخه ایتالیا) اطلاعیه‌ای صادر کرد. در قسمتی از این اطلاعیه آمده است: امروز برای مسلمان متعهد به انقلاب اسلامی همه زمین‌ها کربلا و همه روزها عاشوراست. امروز خون مدافعان اسلام و انقلاب اسلامی بهوسیله حرامیان یزیدی، حلال شمرده می‌شود، چراکه به ندای حسین زمان، خمینی بت‌شکن لبیک
1) روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص15، به نقل از اطلاعیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
2) همان، ص3، اهواز، خبرگزاری پارس.
3) همان، رشت، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رشت.
4) همان، مشهد، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد.
5) یک نشریه داخلی سپاه در مقاله‌ای به رویکرد، سرمایه‌گذاری، آینده‌نگری و برنامه‌ریزی سازمان مجاهدین خلق در گیلان پرداخته است که بخش‌هایی از آن در ضمیمه این گزارش درج شده است.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص23، خبرگزاری پارس، 29/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 215، تاریخ 29/7/1360، ص28، رشت - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران رشت، 29/7/1360.
گفته و در صحنه نبرد حق علیه باطل به یاری‌اش شتافته‌اند. در پایان این اطلاعیه ضمن تبریک شهادت این سرباز متقی به حضور ولی عصر(عج) و نایب برحقش، امام خمینی و امت شهیدپرور ایران، از مسئولان دولت جمهوری اسلامی درخواست شده است که بیش از این اجازه صدور ارز بیت‌المال مسلمانان برای این دشمنان خدا و خلق داده نشود.(1)
1
امام خمینی در دیدار حجت‌الاسلام محلاتی (نماینده امام در سپاه)، محسن رضایی (فرمانده کل سپاه) و شورای مرکزی سپاه پاسداران با ایشان، با یادآوری اقدامات و عملکرد مخالفان روحانیت در زمان رضاشاه، علت مخالفت آنان را سودمندبودن روحانیت برای کشور اعلام و حملة مخالفان به سپاه را از این منظر ارزیابی کرد. امام خمینی در این دیدار، سپاه را به حفظ وحدت داخلی، تبعیت از اسلام فقاهتی و دقت در آموزش‌های عقیدتی فراخواند و بر پرهیز از تندروی و حفظ وجاهت سپاه در میان مردم تأکید کرد. ایشان در این دیدار فرمودند:
«باید بعضی از تجربیاتی را که در طول زندگی دارم، به شما بگویم: از وقتی‌که رضاخان در ایران بر سر کار آمد، من متوجه بودم و این‌طور می‌فهمیدم که هرچیزی که برای اسلام مفیدتر بود، حمله به آن بیشتر می‌شد. آن روز روحانیت مهم‌ترین پایگاه ملت در مقابل اجانب بود، لذا، شدیدترین حملات به آن می‌شد. با شعر و نثر و هرچه داشتند، به آن حمله می‌کردند و برای اضمحلالش، درهای بعضی از ادارات را به‌روی آنان گشودند و در حوزه‌ها و شهرها، به‌قدری آنان را در فشار قرار دادند که ما از صبح تا به شام، در باغ‌ها زندگی می‌کردیم. با عاشورا و تبلیغات اسلامی شدیداً مخالفت کردند، چون می‌دانستند این پایگاهی است برای رسوایی حکومت‌ها. حال، ضدانقلاب و اجانب علاوه‌بر روحانیت، به سپاه هم حمله می‌کنند. از این حملات، انسان می‌فهمد که سپاه برای ایران و اسلام مفید است. سپاه باید بیشتر از این، تابع اسلام فقاهت شود و نقایص خود را جبران نماید تا برای اسلام و نهضت مفیدتر گردد. مسائلی را باید گوشزد کنم:
اول اینکه باید سعی شود اعضای شورا در کمال تفاهم باشند و از اختلاف بپرهیزند، و الاّ شکست می‌خورند. امروز مردم متوجه‌اند و اگر - خدای‌نکرده - شما با هم اختلاف داشته باشید، خوب می‌فهمند و از شما زده می‌شوند. شما باید کاری کنید تا مردم همان‌گونه که تابه‌حال شما را پذیرفته‌اند، بپذیرند. تمام ایران یک ارگان سیاسی است، ضدانقلاب و اجانب اگر دیدند برای ازبینبردن اتحاد شما با حمله نظامی نمی‌شود کار کرد، با نفوذ اقدام می‌نمایند تا شما را از درون بپوسانند. امروز حفظ حیثیت سپاه پاسداران بر همه مخصوصاً خودتان، لازم است.
دوم اینکه باید سعی شود بین ائمه جمعه و سپاه پاسداران تفاهم باشد. اختلاف بین امام‌جمعه و سپاه امری عادی نیست، بلکه دستی در کار است و عده‌ای این کار را می‌کنند تا هم سپاه و هم روحانیت را تضعیف نمایند و با روش خاصی وارد شده‌اند. باید اشخاصی را
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 216، تاریخ 30/7/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 30/7/1360؛ و- روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس.
مأمور کنید تا اگر در شهری اختلافی بین روحانیت و سپاه است، برطرف کنند.
سوم، که شاید مهم‌ترین مسئله است، مسئله تعلیماتی است که در سپاه داده می‌شود. و باید توجه داشته باشید تا کسانی [را] که برای این کار انتخاب می‌کنید، کاملاً شناسایی شوند تا اینکه - خدای‌نکرده - مواجه نشویم با التقاط. باید توجه کنید که اسلام همان است که از صدر اسلام تاکنون فقها آن را حس کرده‌اند. در بعضی موارد، قدرت داشته‌اند و پیاده کرده‌اند و در بیشتر موارد، دست‌نخورده در قرآن و اخبار و کتاب‌های فقه موجود است. باید توجه کنید تا کسانی ظاهرالصلاح، اسلام‌شناس نشوند و یک‌مرتبه متوجه شوید از راه راست منحرف شده‌اید؛ یعنی، سعی کنید اسلامتان از روحانیت جدا نشود و با آنان که اسلامشان با روحانیت مخالف است، مخالفت کنید. متوجه باشید، از آنجا که شما بیشتر زحمت می‌کشید، شیاطین از همه بیشتر متوجه شمایند تا شما را از بین ببرند.
مسئله دیگر صدور انقلاب است که بارها گفته‌ام: ما با کسی جنگی نداریم. امروز انقلاب ما صادر شده است. در همه‌جا اسم اسلام است و مستضعفین به اسلام چشم دوخته‌اند. باید با تبلیغات صحیح، اسلام را آن‌گونه که هست، به دنیا معرفی نمایید. وقتی ملت‌ها اسلام را شناختند، قهراً به آن روی می‌آورند و ما چیزی جز پیاده‌شدن احکام اسلام در جهان نمی‌خواهیم. من به شما نصیحت می‌کنم که حیثیت و وجاهت خود را در میان مردم حفظ کنید. البته در بین شما، جوان‌های تندی هم هستند که باید آنها را تعدیل کنید تا کارهایی را که برخلاف مشی کلی سپاه است، انجام ندهند. برای نزدیکی سپاه با روحانیت از آقای منتظری که در قم هستند کمک بگیرید. برای خدا تبلیغات کنید که تبلیغات امر مهمی است ... مراعات حال مردم را بنمایید. انصافاً مردم ایران حق بزرگی بر انقلاب دارند. به خدا بیشتر اعتماد کنید. خداوند همه شما را محترم و معزز نگه دارد و دست دشمنان اسلام را قطع کند.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 322 - 320.
1
هم‌زمان با دیدار سعدون حمادی، وزیر امور خارجه عراق از ایتالیا و دادن وعده صدور نفت بیشتر به این کشور، سرکنسول ایتالیا در ایران، مسئول جنگ را دولت عراق معرفی کرد و آن را به زیان دو ملت دانست.
سعدون حمادی در دیدار از ایتالیا، با رئیس‌جمهور، وزیر خارجه و وزیر تجارت خارجی این کشور ملاقات و گفت‌وگو کرد. آسوشیتدپرس درباره نتایج گفتوگوهای سعدون حمادی در ایتالیا اعلام کرد: «سعدون حمادی، وزیر خارجه عراق، امروز از ایتالیا خواست که از پیوستن به نیروهای پاسدار صلح در صحرای سینا خودداری نماید و با این درخواست چنین وانمود کرد که درمقابل، عراق نفت بیشتری به آن کشور ارسال خواهد نمود. وی چنین اظهار داشت که درصورت دستیابی دو کشور به "تفاهم سیاسی" بیشتر، عراق در نظر دارد، صادرات نفت خود را به ایتالیا افزایش دهد. ازطرفی، منابع وزارت خارجه ایتالیا گفتند: عراق تصمیم دارد که تعداد یک صد و سی هزار بشکه در روز نفت ارسالی خود به این کشور را به یک صد و شصت هزار بشکه افزایش دهد.
حمادی همچنین گفت که کلمبو وزیر خارجه ایتالیا را در جریان اوضاع کنونی جنگ بین ایران و عراق قرار داده است. وی دراینباره هیچ توضیحی نداد.
حمادی طی دیدار از ایتالیا با کولومبو، وزیر خارجه ایتالیا، که ظاهراً دعوت وی را برای دیدار از عراق پذیرفته است، ملاقات و گفت‌وگو کرد. همچنین وی در این سفر با "ساندرو پرتین" رئیس‌جمهور و "نیکولا کاپریا" وزیر تجارت خارجة این کشور نیز ملاقات‌هایی داشته است.»(1)
هم‌زمان با دیدار سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق از ایتالیا و گفت‌وگوی وی با مقامات این کشور، امروز سرکنسول ایتالیا در استان اصفهان با استاندار اصفهان دیدار و گفت‌وگو کرد. خبرگزاری پارس به نقل از یک مقام آگاه در استانداری اصفهان اعلام کرد: «سرکنسول ایتالیا در این دیدار، جنگ تحمیلی دولت عراق علیه ایران را به‌ضرر دو ملت دانست و مسئول این جنگ را نیز دولت عراق ذکر کرد. همین گزارش حاکی است، در این دیدار پیرامون تحکیم و گسترش روابط دو کشور خصوصاً روابط اقتصادی بحث و گفت‌وگو شد.»(2)
2
سازمان عفو بین‌الملل امروز به بیانیه وزارت خارجه ایران - که روز گذشته منتشر شد و در آن برای دیدار نمایندگان این سازمان از تهران شرایطی تعیین شده بود - پاسخ داد. به گزارش یونایتدپرس، یک سخنگوی سازمان عفو بین‌الملل گفت: ما هنوز از ایران پاسخی دریافت نکرده‌ایم و هنوز منتظریم. وی گفت: سازمان عفو بین‌الملل هیچ شرط قبلی را برای این دیدار نخواهد پذیرفت. یک چنین شرطی با اساس کار این سازمان مغایر است و ما همه اعتبار خود را از دست خواهیم داد.(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص7، رم - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 29/7/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 217، تاریخ 1/8/1360، ص21، اصفهان - خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص7، آنکارا - یونایتدپرس، 29/7/1360.
1
منابع پلیس بلژیک امروز اعلام کردند در بازرسی کشتی "نهضت ایران"، هیچ مدرکی دال‌بر حمل سلاح غیرقانونی یافت نشد.
این کشتی روز گذشته به‌دنبال گزارش‌هایی مبنی‌بر حمل غیرقانونی اسلحه در بندر آنتور متوقف شده بود. روزنامه‌های محلی، آن را به معامله تسلیحاتی هفته گذشته در لندن، که به ربوده‌شدن سه ایرانی انجامید،(1)ارتباط دادند. سخنگوی سفارت ایران در بروکسل گفت که به‌دلیل وجود شایعات زیاد در مطبوعات این کشور، سفارت به پلیس اجازه بازرسی کشتی "نهضت ایران" را داده است.(2)
2
نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال در مقاله‌ای باتوجه‌به موفقیت ایران در شکستن محاصره آبادان (عملیات ثامن‌الائمه(ع))، سیر نظامی جنگ را در جبهه‌ها به نفع قوای ایران ارزیابی کرده است. این نشریه با بیان اینکه عراق به نمایندگی از یک اتحاد سری نظامی که امریکا، شوروی و عربستان و بسیاری از کشورها در آن شرکت داشتند به ایران حمله کرده و آغازگر جنگ است، پیش‌بینی کرده است که به‌زودی ایران پیروزی نهایی را به دست خواهد آورد و قوای ایرانی برای به‌زیرکشیدن صدام حسین از اریکه قدرت تا بغداد پیش خواهند رفت. کرسنت می‌افزاید: «اعتراف عراق به شکست نیروهایش در جبهه آبادان و رانده‌شدن از رودخانه کرخه، مهم‌ترین واقعه در طول سیزده ماه جنگ بین عراق و ایران است. اینک شکست کامل نیروهای عراق به‌دست ایران نزدیک است و بازگشت نیروهای عراقی به پشت مرزهای خود و شکست و تحقیر آنها به زمان بستگی دارد. تلفات جانی و مالی در این جنگ در تاریخ اخیر در جنگ‌های بین دو همسایه بیشتر از همه بوده است.» این نشریه با اشاره به مسلمان‌بودن نیروهای دو طرف می‌نویسد: «یک حقیقت در هر دو جبهه وجود دارد و آن اینکه سربازان هر دو طرف مسلمان هستند. حمله‌ای که علیه ایران رخ داده است، حمله عراق نبوده است، حتی حمله یک ملت به ملت دیگر نبوده است، بلکه نماینده یک اتحاد سری نظامی است که در تاریخ جدید از همه اتحادهای مشابه، بزرگ‌تر است. در این اتحاد نظامی، شرکت‌کنندگان عبارت‌اند از: ایالات متحده امریکا و اتحاد شوروی که تدارک‌کنندگان سلاح و لجستیکی هستند و رژیم سعودی و دیگر رژیم‌های عرب که پول آن را می‌پردازند و این همه در اجلاس سران طائف جمع شدند و به عراق پوششی اسلامی دادند. دیگران، ازجمله اسرائیل، هند، افریقای جنوبی، چین و قدرت‌های اروپایی در کنار ایستاده‌اند و امیدوارند که کشور اسلامی ایران درهم کوبیده شود و یک رژیم غیرمذهبی طرف‌دار غرب در تهران روی کار بیاید.
در ماه گذشته، اخبار جنگ از صدر اخبار جهان کنار گذاشته شد، زیرا امید رسانه‌های گروهی
غرب به پیروزی عراق بر ایران بر باد رفته است. سربازان ایران نه‌تنها جلو این اتحاد را در حملات خود گرفته‌اند، بلکه دست به عقب‌راندن ارتش مجاهدین خلق (منافقین) هم زده‌اند.
این‌بار صدام حسین پذیرفته است که نیروهایش در جبهه آبادان شکست خورده‌اند. گزارشات دست‌اول از خارجیانی که از دیگر جبهه‌ها بازدید کرده‌اند، نشان می‌دهد که مهاجمان عراق درحال عقب‌نشینی هستند. سربازان عراق گروه‌گروه به اسارات ایرانیان در می‌آیند و سپاه ایران هشتاد درصد منطقه اشغالی را بازپس گرفته است.»
در ادامة مقاله نشریه کرسنت اینترنشنال آمده است: «اینک روشن است که نیروهای پیروز ظرف هفته‌های آینده به مرزهای عراق خواهند رسید و مسئله این است که آیا این سربازان باید در پشت مرزها توقف کنند؟ آیا این مرزها مشروعیت دارد؟ آیا کشور اسلامی ایران، صدام و متحدان عربش را بدون تنبیه رها خواهد کرد؟
بدیهی است که کشور ایران نیازی ندارد که به این مرزها توجهی کند و نیروهای آن باید دست‌کم تا بغداد به پیش روند و صدام حسین و حزب بعث را از بین ببرند.»(1)
1
روابط تسلیحاتی عراق و فرانسه موضوعی است که خبرگزاری فرانسه در مقاله‌ای به بررسی آن پرداخته است. در این مقاله مصادیق زیادی از خریدهای عراق از فرانسه ذکر نشده، ولی به‌خوبی عمق توجه و تمایل دولتمردان فرانسه برای پشتیبانی همه‌جانبه از دولت عراق درزمینه تسلیحاتی و تکنولوژی آشکار است. محورهای اصلی این مقاله عبارت‌اند از: نگرانی بی‌مورد مقامات عراقی از روی‌کارآمدن دولت فرانسوا میتران در فرانسه و بیم قطع ارسال تسلیحات و مهمات از آن کشور به عراق، گسترش روابط سیاسی و تجاری عراق با دولت جدید فرانسه، سفارش‌های تسلیحاتی عراق به فرانسه، تضمین این دولت برای راه‌اندازی مجدد نیروگاه‌های اتمی عراق، میزان خرید عراق از فرانسه و تلاش دو کشور برای تغییرات لازم در نیروی هوایی عراق برای استفاده بیشتر از هواپیماهای میراژ فرانسوی.
در این مقاله می‌خوانیم: «چند ماه بعد از پیروزی سوسیالیست‌ها در فرانسه، مسئله اسلحه و اتم، که در پاریس مانند بغداد در هاله‌ای از مخفی‌کاری پوشانده شده است، از اهمیت تعیین‌کننده‌ای در پرونده همکاری عراق و فرانسه برخوردار [شده] است.
به گفته محافل مجاز عراق، بغداد که از انتخاب فرانسوا میتران به سمت ریاست‌جمهوری فرانسه غافلگیر شد، بیم آن را داشت که مناسبات دیپلماسی فرانسه دگرگون شود و درنتیجه درحالیکه جنگ با ایران آیت‌الله خمینی طولانی شده بود، ارسال ادوات نظامی فرانسوی تحریم
1) روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص11، به گزارش واحد مرکزی خبر از لندن.
گردد. به گفته ژنرال عدنان خیرالله، وزیر دفاع عراق، نگرانی رهبران بعثی بیشتر ازجهت شوروی بود که از ده سال پیش با یک معاهده دوستی و همکاری با عراق مرتبط بود و از آغاز جنگ، بی‌طرفی خود را اعلام و از ارسال حتی یک فشنگ به عراق خودداری کرد.
خیلی زود و بدون ابهام رهبران جدید فرانسه به این ابهامات پایان دادند، به‌طوری‌که وزیر روابط خارجی فرانسه به مناسبت دیدار طارق میخائیل یوحنا عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق، از پاریس، گفت: همکاری با عراق در همه زمینه‌ها ادامه خواهد یافت. کشور فرانسه من‌بعد در برآوردهای رسمی در صف اول صادرکنندگان اسلحه به عراق قرار می‌گیرد." در سال 1981 [1360] سفارشات اسلحه ازطرف عراق به فرانسه به 10 میلیارد فرانک رسید [و] فروش تجهیزات نظامی فرانسه به عراق در [همین] سال جاری به 3 میلیارد فرانک رسیده است که معادل مازاد مبادلات بازرگانی غیرنظامی فرانسه با عراق است.
به گفته فرانسوی‌ها، آینده مرکز اتمی عراق (تموز) ازطرف فرانسه تضمین شده [است]، یعنی مسئله همکاری اتمی درجهتی که رضایت هر دو کشور را جلب می‌کند، پیشرفت خواهد کرد. بعد از موافقت اصولی پاریس برای بازسازی یک مرکز اتمی مشابه در عراق، کارشناسان دو کشور تماس‌های خود را از سر گرفتند. به‌منظور انجام مطالعات اولیه، یک هیئت فرانسوی وابسته به آژانس بین‌المللی انرژی به عراق عزیمت کرد. طبق فرضیاتی که اکثراً مطرح می‌شود، مرکز اتمی جدید در مناطق کوهستانی عراق ساخته می‌شود.
به‌طور رسمی گفته می‌شود که پاریس و بغداد هنوز می‌بایست درمورد به‌کارگرفتن صلح‌آمیز اتم فرانسه توسط عراق به توافق برسند، ولی میشل روبرت، وزیر بازرگانی خارجه فرانسه، به‌هنگام دیدار اخیرش از عراق به این مسئله که تاکنون بر سر تحویل اورانیوم کم یا زیاد غنی‌شده دور می‌زد، تثبیت بخشید. وی گفت: به نظر ما در وضعیت تکنولوژیکی فعلی، کشوری که دویست دانشمند اتم‌شناس داشته باشد، دیر یا زود خواهد توانست به‌طور غیرمحسوسی استفاده از اتم را به‌نحو دلخواه خود تغییر دهد."»
خبرگزاری فرانسه ادامه می‌دهد: «تاکنون چند قرارداد بین عراق و فرانسه امضا شده است. به گفته محافل آگاه، مهم‌ترین قراردادها قراردادی است که در ماه اکتبر به‌طور سری امضا شد که به‌موجب آن فرانسه توپ‌های 185 میلی‌متری به عراق صادر می‌کند. مبلغ این قرارداد 4/4 میلیارد فرانک است.
طبق اطلاعات رسیده از بغداد، شرکت فرانسوی، "تامپسون" نیز با عراق یک قرارداد 5/2 میلیارد فرانکی مبنی‌بر ارسال مجموعه‌های الکترونیکی که مورد استفادة نظامی دارند، امضا کرده است.
در دو سال اخیر، شرکت مذکور 8 میلیارد فرانک ادوات نظامی به این کشور فروخته است.»
به نوشته خبرگزاری فرانسه: «نه‌تنها هیئت‌های نظامی فرانسوی، بلکه انگلیسی و ایتالیایی نیز
به‌طور مرتب به بغداد رفتوآمد می‌کنند. در همین حال، یک هیئت از کارشناسان فرانسوی برای مطالعه درمورد امکان تغییر سیستم پرواز هواپیماهای میراژ به بغداد عزیمت کرده است. کشور عراق در سال 1977، شصت فروند از این میراژها را به فرانسه سفارش داد که تاکنون 29 فروند آن ارسال شده است. مسئله غیرعادی دیگری که توسط ناظرین نیز مرسوم تلقی شده این است که کمپانی "گروسرت لوار"، که فروشنده تانک‌های (آ.ام.ایکس13) می‌باشد، در بازار مکارة بغداد نمایشگاهی از عکس‌های این تانک‌ها دایر کرده است.»(1)
ضمیمه گزارش176: بخش‌هایی از مقاله نشریه داخلی سپاه درباره رویکرد، سرمایه‌گذاری، آینده‌نگری و برنامه‌ریزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در گیلان
استان گیلان منطقه‌ای مهم برای سازمان مجاهدین به شمار می‌رفت و سازمان سرمایه‌گذاری نسبتاً زیادی نیز در آن انجام داد. مرکزیت سازمان می‌پنداشت که شمال کشور برای سازمان به‌مثابه استان کردستان است برای حزب دمکرات و در گسترش جنبش به سراسر کشور نقش بسزایی خواهد داشت و به‌دنبال آن برای تحقق این منظور، نیروهای ورزیدة خود را جهت سازماندهی و کادرسازی روانه دو استان شمالی (گیلان و مازندران) کرد و افراد فعال در استان آذربایجان، همچون زنجیره‌فروش (کاندیدای سازمان در تبریز)، به گیلان اعزام شدند.
گیلان که از آغاز حرکت جدید منافقین همه‌روزه حوادثی ازقبیل ترور مسئولان و پاسداران و انفجار اماکن مذهبی و دولتی در آن روی می‌داد و جزء معدود استان‌هایی بود که به‌سرعت تشکیلات تارعنکبوتی منافقین در آن تنیده شد و به‌فاصله کمی از ترور شهید انصاری استاندار گیلان و معاون وی، بسیاری از کادرهای بالای سازمان به قهر انقلابی امت و ارگان‌های انقلابی گرفتار آمده، بعضاً در درگیری‌ها کشته شدند. نکته قابل‌توجه، بی‌محتوایی عقاید وابستگان به سازمان است که پس از دستگیری و فراهم‌شدن زمینة تفکر و تعقل، خیلی زود به اشتباه خود پی برده، اظهار ندامت و پشیمانی می‌کنند. بسیاری از افرادی که در گیلان دستگیر شده‌اند با اذعان به خطاها و انحرافات سازمان حاضر به همکاری با نیروهای اسلام جهت افشای این تشکیلات شدند. در متن زیر چگونگی تشکیلات سازمان در گیلان از زبان یکی از اعضا ذکر شده که به‌دلایل اطلاعاتی و امنیتی به ذکر قسمتی از آن اکتفا می‌شود.
سازمان یک سال قبل تصمیم به آغاز جنگ مسلحانه داشت، ولی به قول خود بنا به دلایلی چون جنگ، این حرکت را به عقب انداخت و در فاصله پیروزی انقلاب تا 30 خرداد، همواره می‌کوشید تدارکات لازم را برای یک جنگ مسلحانه فراهم کند. این تدارکات که مهمات و اسلحه از سلاح‌های سبک کلت گرفته تا ژ3 و سلاح‌های نیمه‌سنگین خمپاره و... را شامل می‌شد، طبق یک نقشه نظامی چریک شهری در انبارهایی در اطراف شهرها جاسازی شد. تشکیلات نظامی که قبلاً زیر پوشش فعالیت‌های سیاسی، سازمان داده شده بود و بیشتر هواداران هم از این امر اطلاع نداشتند، یک تشکیلات نامنسجم و غیرمنطقی بود که برنامة عملی نداشت تا بتواند با برنامه‌ریزی‌های مستمر خود، ضرباتی را برای ناتوان‌ساختن ارگان‌های انتظامی شهر وارد کند. البته در شهر رشت دو شورای شش‌نفری عملیاتی، موسوم به شورای رهبری 1 و شورای رهبری 2 وجود داشت که همه اعضای میلیشیاهای نظامی(2)در یک کانال و سامانة ارتباطی از این دو شورا، برنامه و
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 215، تاریخ 30/7/1360، ص6 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 29/7/1360، به نقل از خبرگزاری فرانسه.
2) میلیشیای نظامی در سازمان به افرادی گفته می‌شد که در شاخه نظامی فعال بودند و به سه سطح با اهمیت درجه یک، دو و سه تقسیم می‌شدند که میلیشیای درجه یک در ترور و بمب گذاری و تخریب و... پرتجربه و فعال‌تر بود.
دستورالعمل ترور و تخریب دریافت می‌کردند. سازمان، میلیشیاها را در جنگلهای "لاکان" و در کوه‌های لاهیجان به آموزش نظامی (چریک شهری و عملیات پارتیزانی) واداشته، آنان را ازنظر نظامی ارتقا می‌داد، لکن هنگام اجرای عملیات حقیقی، تزلزل در روحیه بیشتر اعضا کاملاً مشهود بود. توبه‌کردن 80 نفر از منافقین در لاهیجان در 13/6/1360 و 10 تن در صومعه‌سرا در تاریخ 30/6/1360 از این جمله است.
در تشکیلات نظامی علاوه‌بر شاخه‌های تخریب و ترور شاخه دیگری بود که وظیفه‌اش گشت‌زنی در شهر بود. این گروه که به شاخه شکار معروف بود، نیروی صنفی، تدارکاتی و گروههای تحقیقاتی و عملیاتی را شامل می‌شد. گروه عملیاتی اغلب در ساعت 5 تا 7 صبح و 12 تا 2 بعدازظهر و 5 تا 8 شب از خانه بیرون آمده، به شکار افراد پاسدار، روحانی و مردم حزب‌اللهی می‌پرداخت. جلسات و گزارش‌های عملیات و برنامه‌ریزی کارها اغلب شب‌ها صورت می‌گرفت. البته، گاهی نیز برنامه‌های ترور و هجوم شبانه، که کاملاً حساب‌شده بود، در شب انجام می‌شد؛ مثل حملة شبانه به منزل یکی از مسئولان جهاد که به شهادت وی انجامید. تعداد کل فعالان میلیشیای نظامی گیلان حدوداً به 300 نفر می‌رسید و بودجه مورد نیاز سازمان را هم در کل استان که به‌طور متوسط ماهانه یک صد و بیست هزار تومان بود، برخی تجار بازار و مخالفان انقلاب و قشر مرفه و عناصر لیبرال تأمین می‌کردند.
منافقین به‌دنبال توجیهات به‌اصطلاح علمی مارکسیستی خود به این نتیجه رسیده بودند که روحانیون در یک جنگ طبقاتی، نقشی در تکامل تاریخ نداشته‌اند و باید در جریان تاریخ حذف شوند. بنابراین، در مرحله ترورها، روحانیون پیرو امام و آنهایی که قدرت به صحنه کشاندن مردم را دارا بودند، در صدر قرار گرفتند و بنا به همین تحلیل بود که تشکیلات نظامی در شهرها باید روحانیون را در صف مقدم ترورهای خود قرار می‌داد و در مرحله بعد که ترور شخصیت‌ها و تسخیر پایگاههای نظامی به‌دست به‌اصطلاح ارتش خلق موفقیتی کسب می‌کرد، مرحلة دیگر مبارزات طبقاتی سازمان، یعنی حمله به سنگرهای مستحکم انقلاب اسلامی یا محله‌های مردم حزب‌اللهی (و به قول سازمان، نمایندة خرده‌بورژوا و ارتجاع) با سلاح سنگین آغاز می‌شد. برای مثال، در رشت می‌بایست محله‌هایی که خانه‌های تیمی منافقین در آنها قرار داشت، تحت‌کنترل میلیشیا درمی‌آمد و از این مکان‌ها با محله‌هایی چون باقرآباد، که محل حزب‌اللهی‌هاست، به مقابله پرداخته می‌شد و این مکان‌ها با خمپاره هدف قرار می‌گرفتند.(1)
1) دفتر سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 25 و 24، تاریخ 3/8/1360، صص 53 و 54.
1
امروز ارتش عراق چندین‌بار شهر اهواز را گلوله‌باران کرد. نیروهای عراقی از ساعت 15:45 تا 16:45، چندین‌بار با گلولههای توپ نقاط مختلف شهر اهواز را هدف قرار دادند که چند گلوله به خیابان جامی و ملک‌الشعرا اصابت و چند خانه را ویران کرد. براثر گلوله‌باران این محله 5 نفر از اهالی شهر ازجمله یک کودک زخمی شدند. چند گلوله نیز به خیابان ناصرخسرو، اطراف تصفیه‌خانه و صنایع فولاد اصابت کرد که خسارت جانی به همراه نداشت.(1)
2
ارتش عراق بااینکه توان نظامی و تجهیزاتی خود را با بهره‌گیری از کمک‌های تسلیحاتی و آمادی قدرت‌های بزرگ - که ازطریق کویت، اردن و عربستان وارد عراق می‌شود - تقویت می‌کند، درزمینه نیروی انسانی با کمبود شدید مواجه است و هرروز نیز شمار بیشتری از سربازان و مردم این کشور به جمهوری اسلامی پناهنده می‌شوند.
امروز تعداد 10 دستگاه خودرو بارکش حامل قطعات یدکی ازطریق مرز صفوان کویت وارد عراق شد و در پادگان الرشید تخلیه گردید.(2)گفتنی است که در طول مهرماه، درمجموع 588 دستگاه خودرو بارکش نظامی حامل مهمات و جنگ‌افزار و 77 دستگاه خودرو نظامی نو از کشورهای عربستان، کویت و اردن وارد عراق شده است که سهم هریک از این سه کشور به‌ترتیب عربستان سعودی 254، کویت 225 و اردن 109 دستگاه می‌باشد. این کمک‌ها درحالی است که ارتش عراق به‌دلیل کمبود نیرو، معلمان مدارس این کشور را به‌زور به جبهه‌های جنگ اعزام می‌کند.(3)
به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، درپی اعزام اجباری معلمان عراقی به جبهه‌های جنگ، این کشور با کمبود معلم در مقاطع مختلف تحصیلی مواجه شده است و دولت عراق برای جبران این کمبود، از معلمان مصری استفاده می‌کند. علاوهبراین، ادامه پناهنده‌شدن نظامیان ارتش
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 218، 2/8/1360، صص 13 - 12، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 675 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- سند شماره 433754 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 30/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، 2/8/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 30/7/1360؛ و- سند شماره 5354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری (گزارش نوبهای)، شماره216، 30/7/1360صص 4- 3، 3/8/1360.
2) سند شماره 139320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 139330 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 5/8/1360، سند تک‌برگی.
عراق و مردم این کشور به جمهوری اسلامی ایران، مشکلات این کشور را افزایش داده است. امروز علاوه‌بر 4 سرباز عراقی که وارد خاک ایران شدند و خود را به نیروهای نظامی معرفی و درخواست پناهندگی کردند،(1)5 تن از مردم غیرنظامی عراق نیز، ازطریق مرزهای بانه وارد ایران شدند و با معرفی خود به سپاه پاسداران، درخواست پناهندگی کردند.(2)
1
امروز افراد حزب دمکرات در شهرهای بانه، کامیاران و سقز اقداماتی را علیه مردم و نیروهای خودی انجام دادند که با بزرگ‌نمایی در رادیو صدای کردستان منعکس شد، در همین حال، اهالی روستایی در جنوب‌غربی سنندج در واکنش به اقدامات افراد این حزب به مقر آنها حمله کردند. این درگیری‌ها درحالی صورت می‌گیرد که گروههای غیرقانونی فعال در مناطق غرب کشور (به‌ویژه حزب دمکرات) از کمک‌های نظامی عراق برخوردارند.
یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان در ساعت 15:40، نارنجکی را به‌سوی محل تجمع مردم در خیابان امام خمینی شهر بانه پرتاب کرد که براثر انفجار آن، 13 نفر از مردم و 5 نظامی زخمی و به بیمارستان منتقل شدند. 4 تن از زخمی‌ها به‌علت شدت آسیب‌های واردشده، بهوسیله بالگرد هوانیروز به بیمارستان سقز انتقال یافتند.(3)
رادیو صدای کردستان با اعتراف به اینکه افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران مسئول این انفجار بودند، این اقدام را حمله به سنگر پاسداران اعلام کرد و دراینباره گزارش داد: یکی از پیشمرگان جانباز نیروی شهیدان وردی به نام "ابوبکر زارعی"، در حمله به سنگرهای پاسداران مزدور در بانه، با انفجار نارنجکی که در دست خود آماده نگه داشته بود؛ به کشته شد. براثر انفجار این نارنجک، چند تن از نیروهای دشمن نیز ازجمله یک جاش به نام جلال و چندین پاسدار به هلاکت رسیده یا مجروح شدند. در این حملة جانبازانه، پیشمرگان یک قبضه تفنگ ژ3 با 5 خشاب و 2 نارنجک به غنیمت بردند.(4)
در همین شهر، در ساعت 21:30 نیز فرد ناشناسی یک نارنجک را به‌سوی نیروهای گشت سپاه و ارتش پرتاب کرد که به زخمی‌شدن 2 سرباز انجامید.(5)
همچنین نیروهای حزب دمکرات ساعت 21:30 به پایگاه سپاه در روستای "لون سادات" شهر کامیاران حمله کردند که با مقاومت نیروهای خودی روبهرو شدند. نیروهای مهاجم پس از 3 ساعت درگیری، با به‌جاگذاشتن یک کشته مجبور به عقب‌نشینی شدند.(6)رادیو صدای کردستان، افراد مهاجم را از نیروهای سرگرد عباسی و تلفات افراد خودی را یک کشته و چندین مجروح ذکر کرد.(7)
1) سند شماره 300697 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 1/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص14، سنندج - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران بانه.
3) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 241، 2/8/1360، ص5 - 4؛ و- روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 218، 3/8/1360، ص36؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 339491 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به فرماندهی لشکر28 کردستان، 30/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 300696 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب کرمانشاه، 1/8/1360، ص1.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، 2/8/1360، ص12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 1/8/1360.
5) سند شماره 339495 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به فرماندهی لشکر28 کردستان، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص1.
6) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 15/8/1360.
در روستای "قیلسون" در دوازده کیلومتری شرق سقز نیز نیروهای مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی حمله کردند که با مقابله نیروهای خودی، مواجه و متواری شدند. یکی از سربازان پایگاه در این درگیری از ناحیه پا زخمی شد.(1)
همچنین در روستای "سرقلعه" در ده کیلومتری شرق دیواندره، افراد وابسته به گروه کومه‌له یکی از مکانیک‌های جهاد سازندگی را به گروگان گرفتند که این عمل با واکنش مردم مواجه شد و افراد کومه‌له به‌ناچار وی را آزاد کردند.(2)
به گزارش مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، درپی تعدی حزب دمکرات به مردم در منطقه "ژاره‌رود"، امروز اهالی روستای "گلین" در 32 کیلومتری جنوب‌غربی سنندج، با بیل و کلنگ و سلاح سرد به مقر این حزب حمله کردند. در این درگیری که ساعت‌ها ادامه داشت، 3 تن از افراد وابسته به این حزب به هلاکت رسیدند و تعدادی نیز زخمی شدند. درپی این اتفاقات، حزب دمکرات، مقر خود را از این روستا جمع‌آوری کرد و به منطقه دیگری انتقال داد.(3)
به گزارش رکن2 (اطلاعات) لشکر28 کردستان، حزب دمکرات 2 قبضه توپ130 میلی‌متری را از عراق تحویل گرفته و به‌صورت جدا و قطعه‌قطعه وارد ایران کرده است. قرار است این توپ‌ها که سه جک و چهار چرخ دارد، با استفاده از امکانات داخل، شاسی‌گذاری و پس از مونتاژ (اتصال قطعات به یکدیگر) به‌کارگیری شود. درحال‌حاضر، یک قبضه از این توپ‌ها در حوالی روستای "گاژه" و یکی در منطقه‌ای بین روستای "بیوران" و "زوران" در شمالغربی سردشت در نزدیکی نوار مرزی قرار دارد.(4)
1
پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زدن خودرو در محله‌های شهر تهران، ایجاد درگیری در هشتپر طوالش و نیز بمبگذاری در بانک صادرات اهواز، مجموع تحرکات افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این روز است.
در شهر تهران نیروهای کمیته یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که قصد پرتاب یک نارنجک را داشت، دستگیر کردند. در بازرسی از وی یک قبضه اسلحه کمری روولور، یک نارنجک و تعدادی اسناد سازمانی به دست آمد.(5)
همچنین در خیابان وحیدیه تهران، افراد این سازمان بمب دست‌سازی را به یک مغازه پرتاب کردند. انفجار این بمب دست‌ساز خسارت جانی درپی نداشت.(6)
در میدان دکتر فاطمی در مقابل بیمارستان سجاد نیز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک خودرو را به آتش کشیدند که کارمندان بیمارستان به‌سرعت آتش آن را خاموش کردند.(7)
1) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
2) سند شماره 53563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات منطقه7 به طرح و برنامه‌ریزی مرکز، 3/8/1360، سند تک‌برگی.
3) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 242، 3/8/1360، ص6.
4) سند شماره 300731 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 30/7/1360، ص1.
5) روزنامه کیهان، 2/8/1360، ص14، اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی.
6) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص13، اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی.
7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15.
در هشتپر طوالش، نیروهای این سازمان در اطراف پایگاه بسیج و پاسگاه ژاندارمری "پره‌سر" درگیری ایجاد کردند که درنتیجة آن، یکی از افراد وابسته به سازمان کشته شد.(1)
همچنین نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، بمبی را در شعبه بانک صادرات محله "حصیرآباد" اهواز کار گذاشته بودند که کارکنان بانک آن را کشف و افراد سپاه پاسداران آن را خنثی کردند.(2)
1
مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی امروز خود، به پیشنهاد رئیس‌جمهور مبنی‌بر نخست‌وزیری دکتر علی‌اکبر ولایتی، رأی نداد. براساس گزارش خبرنگار کیهان، در جلسه علنی امروز از مجموع نمایندگان حاضر 74 نفر به دکتر ولایتی رأی مثبت و 80 نماینده رأی منفی دادند و تعداد آرای ممتنع 38 رأی بود. همچنین 2 نفر از نمایندگان مجلس رأی ندادند و 13 نماینده نیز به‌دلیل تصویب‌نشدن اعتبارنامه‌هایشان، حق رأی‌دادن نداشتند.(3)
درپی این اقدام مجلس، رئیس‌جمهور در گفت‌وگویی اختصاصی با کیهان، نظر خود را درباره رأی مجلس اعلام کرد. آیت‌الله خامنه‌ای در این گفت‌وگو اقدام شجاعانة مجلس را ستود و گفت: «من این اقدام شجاعانه مجلس را ستایش می‌کنم و معتقدم این جزء مهم‌ترین اقدام‌هایی است که تاکنون مجلس انجام داده؛ دلیلش این است که در این تصمیم‌گیری، مجلس دربرابر رئیس‌جمهوری قرار داشت که نسبت به او محبت و حمایت خودش را بارها ابراز کرده بود.» رئیس‌جمهور ادامه داد: «این نشان‌دهنده استقلال مجلس است و استقلال مجلس برای ما چیز ارزشمندی است، زیراکه ما اعتقاد داریم که مجلس در یک جامعه انقلابی مثل جامعه ما، مادر همه تصمیم‌گیری‌هاست. و اما دراین‌مورد که من به چه دلایلی آقای ولایتی را پیشنهاد کرده بودم، باید بگویم که دلایل من برای انتخاب ایشان قانع‌کننده است و اعتقاد من همچنان این است که ایشان یک فرد شایسته و ارزنده است و آرای مجلس بیشتر براثر عدم شناخت از ایشان به این شکل نتیجه داد. همان‌طور که می‌دانید، حدود 40 رأی ممتنع وجود داشت و رأی ممتنع به‌معنای نداشتن شناخت از آقای ولایتی است. مطمئناً اگر این شناسایی‌ها را آن وکلای محترم هم داشتند، رأی مثبت می‌دادند. به‌هرتقدیر، ما خسارتی نکردیم، من چند کاندیدای دیگر را برای احراز مسئولیت نخست‌وزیری در نظر دارم که انشاءالله در اولین جلسه مجلس شورای اسلامی یکی از آن 5 نفر را معرفی خواهم کرد.»(4)
آقای هاشمی رفسنجانی که خود از طرف‌داران کاندیداتوری آقای ولایتی برای پست نخست‌وزیری است، درباره تلاش و دلایل نظر منفی تعدادی از نمایندگان مجلس به دکتر ولایتی
1) سند شماره 174108 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) فرماندهی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - ستاد مرکزی (فرماندهی)، 1/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 242، 3/8/1360، ص5، به نقل از اطلاعیه سپاه پاسداران، 3/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص13، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
2) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 241، 2/8/1360، ص4.
3) روزنامه کیهان، 30/7/1360، ص2.
4) همان.
نوشته است: «اول شب، مهندس طاهری آمد و توضیحاتی داد درباره تلاش‌هایی که مخالفان دکتر ولایتی برای زدن رأی نمایندگان می‌نمایند. سپس بهزاد نبوی و دو نفر دیگر از اعضای کادر مرکزی مجاهدین انقلاب اسلامی آمدند برای منصرف‌کردن من از موافقت با نخست‌وزیری دکتر ولایتی و بیش از یک ساعت صحبت کردند. نه آنها قانع شدند و نه من. آنها می‌گویند ضعیف است، چهره نیست یا سابقه افتخارآمیز مبارزه ندارد و من می‌گویم دینامیک و پرکار و پشتکاردار و متقی و مکتبی است. بیشتر روی "پرورش" و مهندس موسوی تکیه می‌کنند.» آقای هاشمی در ادامه درباره نتایج رأی‌گیری افزوده است: «اولین دستور، رأی‌گیری برای نخست‌وزیری دکتر ولایتی بود. رأی نیاورد. از 207 نفر حضار، 74 نفر موافق، 80 نفر مخالف، 15 نفر بی‌رأی و 38 نفر ممتنع بودند. رد شد. مخالفان خیلی خوشحال شدند. اما استقلال مجلس را نشان داد و معلوم شد که مجلس دراختیار حزب جمهوری اسلامی نیست. آقای خامنه‌ای، آقای محمدرضا بهشتی را فوراً فرستادند که درباره تصمیم بعدی مشورت کنند. معلوم شد تلفنی با امام هم مشورت کرده‌اند. قرار شد بعداً تصمیم بگیریم.» رئیس مجلس در پایان خاطرات این روز خود نوشته است: «به منزل آقای خامنه‌ای برای مشورت در امر نخست‌وزیری رفتم و سپس به خانه آمدم.»(1)
دراینحال، اقدام مجلس در رد پیشنهاد نخست‌وزیری آقای ولایتی در خبرگزاری‌ها و منابع مختلف سیاسی بازتاب‌های متفاوتی داشت. به پیر آندره ژو، گزارشگر خبرگزاری فرانسه، در تفسیری دراینباره تحت عنوان "ایران؛ اختلافات شدید در میان رژیم" نوشته است: در ظرف کمتر از 24 ساعت، دو اختلاف پی‌درپی شدید در رژیم جمهوری اسلامی ایران ظاهر شده است. مجلس ایران در شیوه‌ای کاملاً غیرمنتظره، امروز از انتخاب آقای علی‌اکبر ولایتی امتناع کرد. وی ازسوی (آیت‌الله) خامنه‌ای، رئیس‌جمهوری و همچنین دبیرکل قدرتمند حزب جمهوری اسلامی که دارای اکثریت مجلس است، برای این مقام کاندیدا شده بود. از سوی دیگر، این ظهور اختلافات در میان حزب جمهوری اسلامی، 24 ساعت بعد از سرزنش آشکار (امام) خمینی از سپاه پاسداران به‌دلیل توافق‌نداشتن با روحانیان شیعه صورت گرفته است.(2)
خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: رد کاندیداتوری آقای ولایتی ازسوی مجلس - که تمام ناظران دیپلماتیک ایرانی و خارجی، ایشان را انتخاب‌شده می‌دانستند - نشانه رعدوبرقی در آسمان سیاسی ایران است. درحقیقت، در طول تاریخ جوان جمهوری اسلامی ایران، برای اولین‌بار است که مجلس پیشنهادی با چنین اهمیتی را که یکی از وفاداران (امام) خمینی مطرح کرده است، رد می‌کند.(3)
1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، صص 337 - 334.
2) اشاره به سخنان دیروز امام خمینی در دیدار با حجت‌الاسلام محلاتی (نماینده امام در سپاه)، محسن رضایی (فرمانده کل سپاه) و اعضای شورای مرکزی سپاه پاسداران دارد. برای اطلاعات بیشتر به روزشمار 29/7/1360 مراجعه کنید.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، 2/8/1360، ص7، خبرگزاری پارس به نقل از فرانس پرس از تهران، 30/7/1360.
1
امروز توپخانههای ارتش عراق شهرهای آبادان، سوسنگرد، پیرانشهر و پاوه را گلوله‌باران کردند و تبادل آتش در مناطق دشت عباس و خرمشهر نیز ادامه داشت. شورای فرماندهی ارتش عراق نیز درپی افزایش شمار پناهندگان نظامی این کشور به جمهوری اسلامی، جلسه اضطراری تشکیل داد و در حضور صدام تصمیماتی اتخاذ کرد.
امروز شهر آبادان آماج گلولههای توپخانه ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن، یک تن به شهادت رسید و 10 نفر زخمی شدند.(1)
سوسنگرد نیز در ساعات اولیه بامداد، هدف چندین راکت کاتیوشا قرار گرفت. در این حملات، 4 نفر زخمی شدند و چند مغازه و خانه، یک دستگاه خودرو بارکش و یک دستگاه تانکر آب منهدم شد(2)و در محور حمیدیه دو تن از نیروهای سپاه و ارتش شهید شدند.
علاوه براین، در محور دزفول و منطقه دشت عباس، تبادل آتش شدید توپخانه و خمپاره‌انداز با برتری آتش خودی ادامه یافت و در این درگیری‌ها یکی از نیروهای خودی به شهادت رسید.(3)همچنین براثر آتش متقابل رزمندگان اسلام در محور خونین‌شهر و منطقه کوت‌شیخ، چند تن از نیروهای دشمن کشته شدند و یک انبار مهمات آتش گرفت. برابر گزارش تیم شنود نیروهای سپاه، با آتش توپخانه خودی یک سرگرد و یک گروهبان دوم مخابرات تانک کشته و 9 سرباز زخمی شدند. همچنین یک دستگاه خودرو، 2 قبضه مسلسل و یک توپ ضدهوایی منهدم شده است.(4)
نیروهای عراقی در ساعت 14:30، پیرانشهر و اطراف آن را نیز گلوله‌باران کردند که این اقدام به زخمی‌شدن 4 تن از مردم این شهر و آبادی‌های مجاور انجامید.(5)
همچنین در ساعت 17:30، نظامیان عراقی 3 گلوله توپ به‌سمت پاوه پرتاب کردند که براثر آن یک دانش‌آموز به شهادت رسید.(6)
علاوه‌بر رویدادهای فوق، امروز نیز همچون روزهای گذشته تعداد دیگری از نظامیان عراقی به جمهوری اسلامی پناهنده شدند. به گزارش منابع سپاه و ارتش، امروز 4 نظامی عراقی جمعی
1) سند شماره 318924 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استانداری خوزستان، 2/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 318950 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 3/8/1360، سند تک‌برگی.
3) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش ماهه دوم 1360) تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، صص 127 - 126، گزارش شماره 386، 2/8/1360.
4) همان، ص132، گزارش شماره 387، 3/8/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 218، 3/8/1360، ص33، ارومیه - خبرگزاری پارس، 2/8/1360.
6) سند شماره 294409 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 3/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب کرمانشاه، شماره 58، 3/8/1360، ص2.
تیپ49 پیاده، لشکر9 و لشکر12 در مناطق کرخه‌کور، اروندکنار و دزفول، خود را به نیروهای سپاه و ارتش معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(1)به گزارش یک منبع اطلاعاتی، درپی افزایش شمار متقاضیان پناهندگی عراقی به ایران، ارتش عراق تصمیماتی را دراینباره اتخاذ کرد. به گزارش این منبع، بنا بر دستور شورای فرماندهی ارتش عراق، امروز جلسه‌ای در شهر بغداد تشکیل شد که در آن علاوه‌بر فرماندهان لشکرها، شخص صدام حسین نیز شرکت داشت. در این جلسه، اسیرشدن سربازان عراقی به‌دست رزمندگان ایرانی و همچنین بالارفتن شمار اسیران عراقی، به‌خصوص در حمله اخیر آبادان بررسی شد. یکی از فرماندهان در توجیه دلیل تسلیم‌شدن سربازان عراقی گفت: چون جرم عقب‌نشینی در منطقه نبرد اعدام است و ازطرفی چون سربازان یارای مقاومت ندارند، پس یک راه برای آنان باقی مانده و آن‌هم تسلیم‌شدن است. همین امر سبب شده است تا تعداد اسیران عراقی بالا رود. این منبع می‌افزاید، پس از اظهارنظر سایر فرماندهان، در همین جلسه تصمیم گرفته شد که برای چاره‌جویی این مشکل، به اختیارات فرماندهان لشکرها افزوده شود و از این پس، همه طرح‌های جنگی (اعم از حمله یا عقب‌نشینی)، برنامه‌های رفاهی، دادن مرخصی و اعطای درجه به افراد شایسته، دراختیار فرماندهان لشکر باشد؛ فقط درخصوص برنامه نیروهای هوایی همچنان مثل سابق با نظر شورای فرماندهی تصمیم‌گیری خواهد شد.(2)
1
شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای تشکیل جلسه داد. در این جلسه ضمن بررسی وضع کلی جبهه‌های جنگ، درباره طرح‌های جنگی آینده بحث و تبادل‌نظر شد. در پایان این نشست، آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، درباره موضوعات مطرح‌شده در این جلسه گفت: ابتدا رئیس ستاد مشترک از وضع کلی جبهه‌های جنگ گزارشی دادند. آنگاه درباره نیازهای ارتش و سپاه و امکان تأمین این نیازها بحث و تبادل‌نظر شد.
رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: میرحسین موسوی وزیر خارجه نیز درخصوص آثار سیاسی پیروزی اخیر ما در شمال آبادان (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) بر دولت‌های منطقه و کشورهای دیگر مطالبی بیان کرد.
وی در ادامه گفت: نمایندگان سپاه خوزستان نیز در جلسه دیشب حضور داشتند و مطالبی درباره سپاه و حرکتی که در آنجا هست، بیان کردند. آقای هاشمی رفسنجانی درباره دیگر موضوعات مطرح‌شده در این نشست گفت: قرار شد مدیریت ستاد جنگ‌های نامنظم را سپاه برعهده بگیرد و وضع موجودشان در جبهه‌ها همچنان حفظ شود و امکانات نیز دراختیار آنان قرار گیرد.(3)وی افزود: استانداران استان‌های جنگی نیز در جلسه شرکت داشتند و مطالبی درباره جنگ و موضوعاتی که به
1) سند شماره 53540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه8 (اهواز) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 2/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 154083 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا (مرکز فرماندهی)، 2/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 138660 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2) گروه اطلاعات به مقام وزارت کشور،17/8/1360، ص1.
3) دراینباره ضمیمه اول این گزارش را مطالعه کنید.
شورای عالی دفاع ارتباط داشت و همچنین نظرهایی درباره جبهه‌ها و حرکت‌های نظامی و مسائل پشت جبهه، مطرح کردند. سرهنگ صیاد شیرازی نیز درباره طرح‌های آینده جنگی مطالبی را بیان کرد که درباره آن بحث و تبادل‌نظر شد. نماینده امام در شورای عالی دفاع درباره طرح پیشنهادی سازمان کنفرانس اسلامی(1)گفت: ما مطلب تازه‌ای در این طرح نمی‌بینیم و فقط یک خدعه تبلیغاتی است که صدام می‌خواهد خود را صلح‌دوست معرفی کند. او می‌خواهد هم در اراضی ما باقی بماند و هم روی اروندرود ادعا دارد و می‌خواهد قرارداد سال 1975، جاهایی که به نفعشان هست، باشد و جاهایی که به نفعشان نیست، درباره‌اش مذاکره بشود. وی افزود: این حیله‌ای است که آنها به کار می‌برند تا در دنیا بگویند ما خواهان صلح هستیم، ولی ایران نمی‌خواهد. ما هم موضعمان روشن بود و گفتیم دفاع می‌کنیم تا سربازان عراقی در خاک ما نباشند و هنگامی‌که بیرون رفتند، موضوع محکوم‌کردن متجاوز و غرامت جنگ مطرح است.(2)
وی همچنین درباره پخش اخبار جنگ و هماهنگی بهوجودآمده درباره مرجع تصمیم‌گیر دراینباره گفت: در گذشته، امام به شورای عالی دفاع اختیارات زیادی داده بودند؛ یکی از آنها، کنترل اخبار و تبلیغات مربوط به جنگ بود، ولی بعداً این اختیار از شورای عالی دفاع گرفته شد و درحال‌حاضر مراکز خبری، مانند خبرگزاری پارس، صداوسیما و روزنامه‌ها بدون کنترل، اخبار خود را پخش می‌کنند که درست نیست و امشب مطرح شد که یک نظمی به این موضوع داده شود. همچنین این موضوع مطرح شد که اگر امکان داشته باشد، سپاه و ستاد ارتش درباره عملیات جنگی یک اعلامیه بدهند و اخبار نیز کنترل بشود و روزنامه‌ها از جبهه‌ها مستقیماً اخبار را درج نکنند. قرار شد آقای خرازی (مسئول خبرگزاری پارس) دراینباره تلاش و حرکت کند.(3)*(4)آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود، جزئیات بیشتری را از این جلسه منعکس کرده و نوشته است: «بعدازظهر، شورای عالی دفاع در مجلس تشکیل شد. گزارش جبهه، حکایت از رکود جبهه‌ها در هفته گذشته دارد. مخصوصاً در ماهشهر و رقابیه، ما دو ضربه خورده‌ایم و فرمانده نیروی زمینی هنوز آماده اجرای طرح‌های تصویب‌شده نیست. یاسر عرفات در مسکو به سفیر ما گفته، صدام حاضر است پس از آتش‌بس، ظرف 48 ساعت بیرون برود. چند شرط دیگر هم گفته که قابل‌قبول نیست. استانداران مناطق جنگی در شورا شرکت کردند و مطالبی گفتند. خواستار حرکت بیشتر در جبهه‌ها بودند. سپس با من جلسه خصوصی داشتند و راهنمایی‌هایی کردند.»(5)
1) درپی دیدار وزیر امور خارجه ایران با دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی در تاریخ 14/7/1360 در مقر سازمان ملل، حبیب شطی، دبیرکل این سازمان، پیشنهاد جدیدی را درباره صلح مطرح کرد و وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه‌ای خبری در روز 15/7/1360 درباره مفاد این طرح توضیحاتی داد. برای اطلاع بیشتر به روزشمار 15/7/1360 مراجعه کنید.
2) روزنامه اطلاعات، 2/8/1360، ص2.
3) * یادآوری می‌شود در جلسه دوم مرداد شورای عالی دفاع نیز دراین‌خصوص تصمیماتی اتخاذ شده بود. برای اطلاع بیشتر به ضمیمه دوم این گزارش مراجعه شود.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 218، 2/8/1360، صص 3 - 1، تهران - خبرگزاری پارس.
5) علی اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص341.
1
امروز عناصر وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی با مین‌گذاری، شلیک خمپاره، گروگان‌گیری و راه‌بندان، تلفات و خسارتهایی به نیروهای نظامی و مردم شهرهای مهاباد، شاهین‌دژ، بانه، سنندج و ارومیه وارد کردند. همچنین امروز سپاه پاسداران در گزارشی اعلام کرد که در هفته گذشته در منطقه کامیاران، 12 نفر از وابستگان به دو گروه کومه‌له و دمکرات خود را به این نهاد تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.
در ساعت 16:30، یک خودرو جیپ ارتش در ابتدای خیابان رادیو در شهر مهاباد، به مینی که افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد و 2 تن از سرنشینان آن شهید و 2 نفر دیگر زخمی شدند.(1)
همچنین در نزدیکی "مائین‌بلاغ" در محور شاهین‌دژ - تکاب، یک خودرو گاز ژاندارمری با 5 سرنشین، روی مین رفت و منهدم شد. در این حادثه، یکی از سرنشینان خودرو که درجه‌دار بود، به شهادت رسید و 4 تن دیگر زخمی شدند.(2)
در بانه، نیروهای مسلح غیرقانونی از تپه "اربابا" چندین گلوله خمپاره به شهربانی مستقر در این شهر شلیک کردند که خساراتی به بار نیاورد.(3)
نیروهای گروه کومه‌له، 5 تن از بانوان را که در مسیر سنندج - سقز درحال تردد بودند، در نزدیکی روستای "جنیان" گروگان گرفتند.(4)
همچنین 150 تن از افراد حزب دمکرات با ایجاد راه‌بندان در محور ارومیه - سرو، یک کامیون پنج تنی و یک خودرو وانت را با تهدید اسلحه از اهالی منطقه ربودند.(5)
براساس اعلام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در هفته گذشته، 12 تن از وابستگان به حزب دمکرات کردستان و گروه کومه‌له در منطقه کامیاران، خود را به سپاه پاسداران این منطقه معرفی و ضمن اظهار ندامت از عملکرد گذشته، درخواست امان‌نامه کردند.(6)
2
درپی پیروزی‌های اخیر رزمندگان اسلام و پاک‌سازی شهرها و مناطقی مانند بوکان، مهاباد، اورامانات، مریوان و جنوب‌غربی شهر ارومیه، وضعیت این شهرها و مناطق عادی شده است و نهادهای انقلابی و ادارات دولتی کار خود را از سر گرفته‌اند. امروز همچنین مردم اورامانات و مریوان با راه‌پیمایی در مریوان و تجمع در مقابل روابط عمومی سپاه پاسداران اقدامات گروههای ضدانقلاب و حامیان آنان را محکوم کردند.
پس از پاک‌سازی شهر بوکان و استقرار نیروهای خودی در این شهر، اوضاع کلی شهر عادی شده است و مردم بوکان زندگی روزمره خود را شروع کرده‌اند. دراینباره خبرنگار واحد مرکزی خبر به نقل از فرمانداری مهاباد گزارش داد: هم‌اکنون اکثر ادارات و سازمانهای دولتی این شهر بازگشایی شده‌اند و به اجرای خدمات اداری و مردمی اشتغال دارند. براساس این گزارش، اداره کشاورزی مهاباد به‌منظور تحقق این هدف، در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که در نظر دارد آمار موتور پمپ‌ها و تراکتورهای
1) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15؛ و- سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 53529 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مهاباد به فرماندهی سپاه مرکز، 1/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3؛ و- سند شماره 294410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده قرارگاه عملیاتی غرب (کرمانشاه)، شماره 58، 3/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص8.
3) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
4) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص7.
5) سند شماره 139236 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به ر- سماجا2، 5/8/1360، سند تک‌برگی.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 218، 2/8/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 242، 3/8/1360، ص4.
موجود در حوزه فعالیت این اداره را تهیه و برای آنها کارت سوخت صادر کند.
همچنین بنا بر گزارش دیگری، اداره آموزشوپرورش مهاباد تاکنون 30 مدرسه حوزه این شهرستان را بازگشایی کرده است.(1)
شایان ذکر است درپی پیروزی اخیر نیروهای خودی در اورامانات و مریوان، امروز مردم اورامانات درحالیکه پلاکاردها و تصاویر امام خمینی، دکتر بهشتی، دکتر باهنر و شهید رجایی را در دست داشتند و شعارهایی علیه رژیم صهیونیستی، امریکا و گروهک رزگاری سرمی‌دادند، در مریوان راه‌پیمایی کردند. به گزارش خبرگزاری پارس، راه‌پیمایان در انتهای مسیر راه‌پیمایی، در مقابل روابط عمومی سپاه پاسداران اورامان اجتماع کردند و مسئول روابط عمومی سپاه مریوان و یکی از روحانیان اورامان در جمع راه‌پیمایان درباره ماهیت گروهک رزگاری و شیخ‌عثمان نقشبندی فراری سخن گفتند. در پایان تظاهرات، قطعنامه‌ای صادر شد و یکی از شرکت‌کنندگان آن را قرائت کرد. سپس راه‌پیمایان به‌منظور ادای فریضه نمازجمعه به مسجدجامع شهر رفتند.(2)
علاوهبراین، درپی پاک‌سازی "محال‌دول" و روستاهای اطراف پاسگاه ژاندارمری "شیطان‌آباد" در جنوب‌غربی ارومیه از افراد حزب دمکرات، "واحد بسیج" پاسداران انقلاب اسلامی در این منطقه تشکیل شد و فعالیت خود را برای تأمین امنیت منطقه آغاز کرد. روابط عمومی استانداری آذربایجان‌غربی با اعلام این خبر یادآور شد که در جریان این پاک‌سازی و خلع‌سلاح افراد مسلح غیرقانونی، بیش از 100 قبضه سلاح شامل ژ3، کلاشینکف، برنو، ام1، پاراشوت و کلت کمری جمع‌آوری شده است.(3)
1
امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک عملیات ترور در شهر تهران اجرا کردند. درمقابل، نیروهای امنیتی چند خانه تیمی را در شهرهای تهران، تبریز، رشت و برازجان شناسایی و تصرف کردند. در بندرترکمن نیز یکی از فعالان ضدانقلاب که در درگیریهای اخیر نقش عمده‌ای داشت، دستگیر شد. همچنین به گزارش سپاه پاسداران، در سه روز گذشته، نیروهای سپاه موفق به دستگیری 25 نفر از اعضای گروههای ضدانقلاب در شهرهای ایلام، گرگان، قائمشهر، آستانه اشرفیه و شاهرود شدند.
نیروهای سازمان مجاهدین خلق، (منافقین) شخصی 47 ساله به نام اصغر حاج حسینی را در بزرگ‌راه شهید چمران تهران ترور کردند. وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.(4)
در خیابان بیست‌ویک بهمن تهران نیز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که از قبل شناسایی شده بود، در ساعت 11 شب به محاصره نیروهای کمیته درآمد. درخواست نیروهای کمیته برای تسلیم‌شدن، با امتناع و تیراندازی ساکنان خانه مواجه شد. با تیراندازی متقابل نیروهای کمیته، یکی از افراد سازمان خود را تسلیم کرد و منزل مذکور به تصرف
1) روزنامه کیهان، 2/8/1360، ص2، خبرنگار واحد مرکزی خبر به نقل از فرمانداری مهاباد.
2) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15.
3) روزنامه کیهان، 2/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی استانداری آذربایجان‌غربی.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص4.
افراد کمیته درآمد، ولی هنگام بازرسی منزل، یک عضو سازمان که در توالت منزل مخفی شده بود، به‌سمت نیروهای خودی تیراندازی کرد که یکی از افراد کمیته زخمی شد. در تیراندازی متقابل نیروهای کمیته به‌سمت فرد مهاجم، وی نیز به هلاکت رسید. در بازرسی این خانه تیمی، 2 قبضه اسلحه، مقادیری فشنگ و مواد منفجره و مدارک جعلی و اسناد درون‌سازمانی به دست آمد.(1)
همچنین در تبریز، نیروهای سپاه پاسداران 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی و تصرف کردند. از یکی از این خانه‌ها که در محله "مارالان" واقع شده بود، 60 عدد بمب سه‌راهی، بیش از 60 بمب دست‌ساز و ساعتی، مقادیر زیادی مواد و وسایل ساخت بمب ازقبیل نیترات کلسیم، گوگرد، باروت، لامپ‌های الکتریکی و 50 بطری کوکتل‌مولوتف و نیز نشریات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به دست آمد.(2)
در محله عباسی این شهر نیز یک خانه تیمی، که محل چاپ و تکثیر نشریات و اعلامیه‌های این سازمان بود، شناسایی شد. در بازرسی این خانه، یک دستگاه زیراکس، 2 دستگاه پلی‌کپی، 2 دستگاه ماشین تحریر و مقادیری مرکب و جوهر چاپ، کاغذ استنسیل و همچنین آرشیو نشریات محارب کمونیستی مانند سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر، سازمان چریک‌های فدایی خلق و سازمان وحدت کمونیستی به دست آمد. هنگام تصرف این دو خانه، یک نفر از افراد سازمان به هلاکت رسید، 2 تن زخمی و 14 تن دستگیر شدند.(3)
در رشت هم نیروهای سپاه موفق به شناسایی 3 خانه تیمی در خیابان‌های تختی، بلوار امام و داناعلی شدند. در جریان کشف این خانه‌های تیمی 4 تن از افراد فعال در این خانه‌ها دستگیر و یکی از افراد سازمان کشته شد. همچنین مقادیر زیادی مهمات، چاشنی مواد منفجره، 6 عدد بمب سه‌راهی و تعدادی اسناد درون‌گروهی سازمان به دست آمد.(4)
در شهرستان برازجان استان بوشهر نیز نیروهای کمیته انقلاب اسلامی با کشف یک شبکه تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 25 عضو فعال در فاز نظامی این سازمان را دستگیر کردند. از افراد دستگیرشده، 10 قبضه انواع کلت، 5 عدد نارنجک، 20 کیلو مواد منفجره، 1200 عدد انواع فشنگ، 9 عدد بمب سه‌راهی و یک عدد مین به دست آمد. طبق اعلام کمیته انقلاب اسلامی، این افراد به ساختمان جهاد سازندگی، ساختمان سپاه پاسداران، ساختمان حزب جمهوری اسلامی و ساختمان اتحادیه دانش‌آموزان و معلمان مسلمان (در دو نوبت) حمله کرده‌اند. همچنین عملیات ترور نافرجام مدیرکل آموزشوپرورش استان بوشهر نیز به‌دست افراد این تشکیلات اجرا شده است.(5)
همچنین در بندرترکمن، یکی از ضدانقلابیون عضو ستاد خلق ترکمن که نقش فعالی در درگیریهای گنبد داشت، شناسایی و بازداشت شد.
به گزارش ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نیروهای این نهاد در سه روز اخیر، 25 تن از عوامل گروهک‌های محارب و ضدانقلاب را در شهرهای ایلام، گرگان، قائمشهر، آستانه اشرفیه و شاهرود دستگیر کردند.(6)
1) روزنامه اطلاعات، 3/8/1360، ص15.
2) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص13، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران تبریز.
3) همان؛ و- روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
4) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص3، رشت - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب رشت؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 218، 3/8/1360، ص36، 2/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
5) روزنامه کیهان، 2/8/1360، ص14، اطلاعیه روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی.
6) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
1
آقای هاشمی رفسنجانی، امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه‌های امروز نمازجمعه، با اشاره به استقبال مردم منطقه از انقلاب اسلامی و حرکت طبیعی و سالم مسلمانان در بیشتر کشورهای اسلامی، تجاوز عراق به خاک ایران، تحریم اقتصادی ایران و اجرای کودتای نظامی را از راهکارهای دشمنان قدرتمند ایران برای سرکوب انقلاب خواند.
وی همچنین عملکرد نیروهای انتظامی در کنترل گروههای مسلح و محارب را موفق خواند و اعلام کرد که 90 درصد تشکیلات این گروه‌ها ازهم پاشیده است. امام‌جمعه موقت تهران اقدامات افراد وابسته به این گروه‌ها را جنون‌آمیز و از سر شکست خواند و دلبستگی و همراهی مردم با انقلاب را عامل اصلی شکست این گروه‌ها اعلام کرد. بخش‌هایی از سخنان آقای هاشمی رفسنجانی به شرح زیر است:
«امروز ما شاهد حرکت طبیعی و سالم مسلمانان در بیشتر کشورهای اسلامی هستیم؛ من‌جمله مصر، سودان، مراکش و تونس و [در] ایام حج در عربستان و خیلی جاهای دیگر و این مسئله همان بود که ما می‌خواستیم و این همان است که دشمن و استعمار از آن می‌ترسید. دشمن اگر فکر می‌کرد که فقط ایران انقلاب می‌کند و درش بسته می‌شود، راحت بود. آنها یک وحشتی داشتند که این انقلاب با این سبکی که عمل کرد، قابل‌تقلید و قابل‌اقتباس است و ممکن است خیلی جاها عمل کنند، ملت‌ها به فکر می‌افتند که می‌شود مثل مردم ایران عمل کرد و دشمن تصمیم گرفت که درباره ایران جوری عمل کند که مردم دیگر را مأیوس کند. اینکه امریکا و اذناب امریکا این‌همه فشار روی ما می‌آورند، تنها به خاطر انقلاب خود ما نیست، [بلکه] برای این است که بگویند به دنیا که این‌جوری انقلاب نمی‌شود. هدف اینها این است که ثابت بکنند این نمی‌شود که مردمی با دست خالی دست‌هایشان را بلند کنند، به پشت‌بام بروند و الله‌اکبر بگویند، جلو مسلسل الله‌اکبر بگویند و پیروز شوند و بعد هم که پیروز شدند، با نداشتن تشکیلات و کارشناس و قطع رابطه با همه‌جا، زندگیشان را اداره کنند و بتوانند مشکلاتشان را حل کنند. آنها می‌خواهند بگویند چنین چیزی نمی‌شود و همه تلاش‌ها برای این است. برای همین آنها عراق را وادار کردند با ما بجنگد؛ برای این محاصره اقتصادی کردند و کودتا راه انداختند؛ برای این گروهک‌ها را وادار کردند کار تخریبی کنند و به‌اصطلاح کار چریکی کنند. اما وقتی که خدا اراده کرده است که این مردم را پیروز کند، همه اینها دارد اصلاح می‌شود و دنیای اسلام هم کم‌کم دارد می‌فهمد که می‌شود. دو سال و نیم است که همه کشورهای استعمار دارند ما را می‌کوبند؛ باز می‌بینند، نه، ما روی پای خود ایستاده‌ایم. این خاورشناسان شوروی که آمده بودند اینجا - شاید هنوز باشند - تعجب کرده بودند؛ می‌گفتند که آدم بیرون از دروازه که هست، این‌قدر خبر می‌شنود که خیال می‌کند وارد ایران که شد، از در و دیوار گلوله می‌بارد؛ بمب می‌بارد؛ قحطی است؛ هیچ‌چیز نیست؛ مردم توی خیابان‌ها نیستند؛ تاریک است، اما وقتی که می‌آید توی تهران، می‌بیند همه چیزش سر جای خودش است و مخصوصاً این نمازجمعه‌هایی که می‌آید و می‌بیند توی شهرستان‌ها که در ایام جنگ و
در ایام تروریسم، میلیون میلیون توی خیابان‌ها جمع می‌شوند و از اجتماعاتشان بهره‌گیری می‌کنند، تعجب می‌کند. مصر هم فهمید که می‌شود، مردمش راه افتادند. سودان هم فهمید که می‌شود، راه افتادند. مراکش هم فهمید که می‌شود، راه افتادند. امروز در زندان‌های مصر، تونس، مراکش و سودان شاید بیش از 30 یا 40 هزار زندانی جدید مسلمان به‌خاطر همین نهضت اسلامی باشد. با نهایت پررویی حاکم تونس گفت که بله ما اجازه می‌دهیم که مارکسیست‌ها مبارزه کنند، اما به آنهایی که رهبرشان خمینی است، اجازه نمی‌دهیم.
دررابطه‌با همین بحث در داخل، مسئله گروهک‌ها و محاربان و به‌اصطلاح این حرکت‌های مسلحانه علیه جمهوری اسلامی، [باید بگویم] که خوشبختانه با زحمتی که برادران کمیته، پاسدار، بسیج دادگاه‌های انقلاب و با کمک سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی این انقلاب کشیدند، به‌آسانی و به‌سرعت مسئله اینها حل شد و امروز گزارش‌هایی مطمئن به ما می‌گوید که نیروهای اصلی اینها بیش از 90 درصدشان نابود شده‌اند یا بازداشت‌اند و یا اعدام شده‌اند و تعادلشان به هم خورده، بقایایشان و ارتباطاتشان به‌هم خورده، رهبری‌شان در خارج و بدنشان در داخل، بدون تعادل و بدون برنامه، دیوانه‌وار حرکت می‌کند. حرکاتی که امروز می‌کنند نشان شکستشان است؛ نشان جنون است؛ به‌عنوان مثال یکی از آنها که اخیراً اعدام شد، اسلحه‌اش را برداشته، آمده دم مجلس شورای اسلامی، یک اسلحه کوچک کلت گرفته و کشیده به دیوار مجلس و بنا کرده به تیرزدن و یک تیر هم مثلاً خورده به شیشه و بعد او را گرفتند و بردنش. خوب این یک جوان است، تحصیل‌کرده هم بوده و قبلاً هم ما به او امکاناتی داده بودیم که در خیلی از جاها خدمت کند و پدرش هم جزء کسانی است که پست حساس دارد در مملکت و می‌توانست کار کند. این چیست؟ این بجز دیوانگی چیز دیگری هست؟! ... اینهایی که در شیراز، اتوبوس را آتش زدند، این اصلاً با هیچ معیاری درست درمی‌آید؟! آدم یک بمب می‌گذارد توی اتوبوس، یک عده از مردم را مجروح می‌کند، چندتا بچه را جزغاله می‌کند، هدف از این [کار] چیست؟ اگر می‌خواهید بترسانید، خوب معلوم شد که مردم نمی‌ترسند. شما توی نمازجمعه بمب منفجر کردید، امام‌جمعه را با صف اول نمازگزاران نابود کردید؛ هفته بعد در نمازجمعه تبریز، سه برابر جمعیت آمده بود. معلوم می‌شود که مردم نمی‌ترسند، ارعاب که دیگر نیست. توی آن اتوبوس هم که
یک عنصر حساس هم نبود که یک ضربه‌ای هم به رژیم زده باشید. معلوم است وقتی که این خبر پخش شود، مادر و پدر خودت هم تو را لعنت می‌کنند، چه وقت می‌تواند قبول کند؟! حتی دهان سازمان عفو بین‌المللی را هم می‌بندد. زبان شقی‌هایی مثل رجوی را هم می‌بندد که نتواند اعلام کند که این کار را ما کردیم. این غیر از جنون چه می‌تواند باشد؟! ازاین‌قبیل اعمال جنون‌آمیز، همین تظاهرات مسلحانه، یک چند روز زحمت می‌کشند از این شهر، از آن شهر، افرادشان را جمع می‌کنند، 50 نفر توی تهران جمع می‌کنند، یک دفعه می‌گویند جمع شویم توی میدان ولیعصر، توی خیابان ولیعصر یک تظاهرات مسلحانه‌ای بکنیم. این تظاهرات چه هست، از صبح به‌زحمت از این‌طرف و آن‌طرف ماشین می‌دزدند، جمع می‌شوند، یک‌دفعه مثلاً 50 تا تیر ژ3 از این‌طرف و آن‌طرف صدا درکنند، بعد هم خوب پاسدارها می‌رسند و چندتایشان را می‌گیرند و چندتا را همان‌جا [در درگیری] می‌کشند، چندتایشان هم فرار می‌کنند. بعد روزنامه‌ها بگویند که مجاهدین در خیابان‌های تهران جنگ خیابانی راه انداختند. این می‌شود هدف یک آدم؟ بعد توی گزارشاتشان می‌نویسند که وضع ما این‌قدر بد بود که مردم به‌جای اینکه بایستند ما را تماشا کنند، فرار کردند و هیچ‌وقت خیابان‌ها مثل امروز خلوت نبود، هدف اینها این بود؟!
اصلاً هدف تظاهرات مسلحانه این بوده که به مردم دل و جرئت بدهند، رعب را بشکنند و مردم را وادار کنند که بیایند توی خیابان‌ها. [آن وقت] در گزارشش نوشته که فقط در شمیران، 4 نفر از مردم به ما پیوسته‌اند. این هم نتیجه حرکت تظاهرات مسلحانه‌ای است که اینها در این جریان لااقل 100 تا، 200 تا نیروهای مهمشان را از دست دادند.»(1)
1
درپی اقدامات سیاسی و تبلیغاتی سازمان عفو بین‌الملل علیه نظام قضایی ایران، امروز وزارت امور خارجه برای اثبات سیاسی‌بودن و وابستگی این نهاد بین‌المللی به قدرت‌های حاکم، سندی را منتشر کرد که حاوی گزارش سفیر رژیم شاهنشاهی به وزیر امور خارجه وقت، عباسعلی خلعتبری، از گفت‌وگوی خود با دبیرکل و رئیس بخش انگلیسی سازمان عفو بین‌الملل در سال 1356 بود.
هماهنگی سفیر وقت ایران با مقامات بالای سازمان عفو بین‌الملل در تنظیم گزارش سالانه این سازمان درباره رژیم پهلوی و اقدام دبیرکل این سازمان در ارائه راهکارهای مناسب برای اغوای افکار عمومی درجهت بهبود وجهه رژیم پهلوی درزمینه حقوق بشر، ازجمله محورهای این گفت‌وگو است. در این گزارش همچنین به ارتباط این سازمان با سازمانهای سرشناس یهودی برای درامان‌ماندن اسرائیل از گزند گزارش منفی این سازمان و هماهنگی ازپیش‌تعیین‌شده سازمان عفو بین‌الملل و رژیم پهلوی به‌منظور نفی وقایع 19 دی قم و 29 بهمن تبریز که سرآغاز حرکت‌های عمومی انقلاب اسلامی بود، اشاره شده است.
1) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص11.
متن گزارش بدین شرح است:
«تاریخ 11/12/2536 [1356] شماره 34/29 از لندن به مرکز.
جناب آقای عباسعلی خلعتبری، وزیر امور خارجه، دیروز ناهار، آقای مارتین انالز، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل و آقای دیوید سیمپسون، رئیس بخش انگلیسی این سازمان، بنا به دعوت قبلی، در سفارت میهمان اینجانب بودند. نکات عمده گفت‌وگوهایی [را] که با نامبردگان به عمل آمد، به شرح زیر به استحضار عالی می‌رساند.
به آقای انالز گفتم که دیروز گزارش وکیل شما دربرابر کمیته سازمانهای بین‌المللی کنگره امریکا را دریافت کردم و امیدوار بودم بعد از تماس‌های اخیر، لحن گزارش مساعدتر از این باشد. ضمناً یک نسخه از اعلامیه دولت شاهنشاهی را که هنوز آقای انالز ندیده بود، به وی دادم. بعد از مطالعه آن، با خوش‌رویی گفت: مطالب آن را می‌پذیرم، ولی صحیح نیست اگر گفته شود که سازمان لحن خودش را نسبت به ایران تغییر نداده است، بلکه لحن سازمان همان‌طور که در گزارش سالانه منعکس است، به‌نحو محسوسی نسبت به ایران تغییر کرده است. وی در تأیید نظر خود راجع به تغییر رویه سازمان نسبت به ایران، اشاره به صفحه ده گزارش سازمان به کنگره امریکا کرد.
آقای انالز گفت: مطالبی که کنفدراسیون دانشجویان ایرانی عنوان می‌کند، آن‌قدر پوچ و مهمل است که نشان می‌دهد ساواک چقدر خوب در بین آنان نفوذ کرده است و مطمئناً اگر ساواک پشتیبانی خود را از آنان قطع کند، کنفدراسیون به‌زودی ازهم پاشیده می‌شود.
به آقای انالز گفتم که دو سؤال خصوصی از شما دارم: یکی اینکه اگر برای شما با استدلال روشن شود که اوضاع در ایران درزمینه حقوق بشر تغییر اساسی و بهبود یافته، آیا تصور می‌کنید که انعکاس این تغییر، یک خودکشی سیاسی برای سازمان خواهد بود؟ اگر از کارهایی که دراینزمینه در ایران انجام شده است، تعریف کنید، آیا فکر می‌کنید این اقدام به اعتبار جهانی شما لطمه خواهد زد؟ [وی در پاسخ] گفت: "نخیر، به‌هیچ‌وجه باعث سلب اعتبار ما نخواهد شد و همین‌که عیبی عنوان نشود، تغییر نظر ما را منعکس می‌کند."
گفتم: "به نظر شما چه کاری باید برای ذکر این محاسن انجام داد؟" [وی] گفت: "به‌عنوان فرد خصوصی و دوست شما می‌گویم که مؤثرترین قدمی که برای بهبود سیمای شما در این مدت برداشته شده، دعوت از آن روزنامه‌نگار بلژیکی بود که از زندان‌ها بازدید کرد" و اضافه کرد که البته اگر محاسن کار شما از زبان لرد چالفون بیان شود، تأثیر کمتری دارد تا از زبان یک نفر بی‌طرف." گفتم: "کاندیدایی برای این کار دارید؟" گفت: "باید درباره آن فکر کرد." وی ادامه داد: "اکنون مصری‌ها سیاست گشودن درها به‌روی روزنامه‌نگاران را اعمال می‌کنند و از آن نتیجه گرفتند." گفتم: "مسئله ایران با مصر فرق دارد؛ ما در ایران ملاحظات ژئوپلیتیکی
داریم." گفت: "مصر هم کشوری درحال جنگ است." گفتم: "شاید اسرائیل مناسب‌تر از شوروی باشد." آقای انالز اضافه کرد: "اقدام دیگری که می‌تواند انتقادکنندگان از وضع شما را خلع‌سلاح کند، انتشار گزارش صلیب سرخ بین‌المللی است."
از آقای انالز پرسیدم: "آیا ایران هنوز در شمار کشورهایی قرار دارد که درزمینه حقوق بشر نسبت به آنها انتقاد می‌شود؟" گفت: "اکنون بعضی از کشورها مثل افریقای جنوبی، بالاتر از سایر جاها قرار دارند." پرسیدم: "اسرائیل چطور؟" جواب داد: "سازمانهای سرشناس یهود مانند کنگره یهودیان جهان، همیشه روابط منطقی و صحیح با سازمان ما داشته‌اند."
آقای انالز از وقایع تبریز و قم پرسیدند. با استناد به فرمایشات ملوکانه شاهنشاه توضیح دادم که این اغتشاشات نتیجه فعالیت و اتحاد نامقدس ارتجاع سرخ و سیاه است، سپس نقش این عوامل را به‌تفسیر شرح دادم.
... این ملاقات در پیروی از سیاست حفظ تماس و باب گفت‌وگو با سازمان عفو بین‌الملل که مورد تصویب ذات اقدس شهریاری قرار گرفته است، انجام شد و استنباط اینجانب به‌طورکلی این است که در طرز فکر و رویه سازمان مذکور نسبت به ایران بهبود نسبی صورت گرفته است. مراتب برای استحضار خاطر جناب‌عالی گزارش شد.
11/12/2536 پرویز راجی»(1)
1
روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور در بررسی جناح‌های موجود در ایران به این نتیجه رسیده است که درحال‌حاضر، در ایران مقاماتی که گرایش‌های شرقی دارند (!) بر مسند قدرت نشسته‌اند و حزب توده در ایران موقعیت سیاسی مناسبی به دست آورده و ایران نیز درحال نزدیک‌شدن به یکی از کشورهای بلوک شرق است (!) رادیو امریکا دراینباره گزارش داد: روزنامه کریستین ساینس مانیتور گزارشی با عنوان "رهبران مذهبی جدید ایران به مسکو نزدیک‌تر می‌شوند" تهیه کرده و دراینباره نوشته است: مذهبیون ضدغربی که غالباً ترک‌زبان هستند، اغلب پست‌های حساس دولتی را به انحصار خود درآورده‌اند. معنی تحولات اخیر ایران، گرایش بیشتر به‌سمت کشورهای بلوک شرق و اعراب تندرو طرف‌دار شوروی است. با تغییر و تحولات جدید، در لحن تبلیغات رسانه‌های گروهی جمهوری اسلامی ایران نیز تغییرات جدیدی به وجود آمده است.
در روزهای اخیر، دولت اسلامی ایران از سرزنش شوروی به‌سبب اشغال افغانستان دست کشیده و در سخنان آیت‌الله خمینی نیز اظهارات ضدشوروی فروکش کرده است. این درحالی است که امام خمینی همچنان به غرب می‌تازد. شگفت آنکه دولت جمهوری اسلامی هنگامی خود را به بلوک کمونیست نزدیک می‌کند که درگیر جنگی داخلی با چریک‌های چپ‌گرای
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 217، 1/8/1360، صص 6 - 4، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه وزارت امور خارجه.
مجاهدین خلق می‌باشد و مسکو و نوکرش حزب توده نیز کوچک‌ترین اقدامی برای متوقف‌کردن مقابله با مجاهدین خلق توسط جمهوری اسلامی انجام نداده است. با روی‌کارآمدن موج جدید روحانیون تندرو ضدغرب، حزب توده امتیازهای زیادی به دست آورده است، زیرا مذهبیونی که درصدد بودند در موقعیت مناسب، روابط خود را با غرب بهبود بخشند، یا در سوءقصدها از پای درآمده یا از دایره قدرت کنار گذاشته شده‌اند.(1)
1
خبرگزاری یونایتدپرس درباره گسترش روابط تجاری میان دولت‌های عراق و هند اعلام کرد: به گزارش بنگاه خبری عراق، دولت‌های هند و عراق توافقنامه‌ای را جهت بهبود روابط دوجانبه اقتصادی، تجاری، فرهنگی و هنری امضا کرده‌اند.
هیئت اقتصادی هند که مشغول بازدید از عراق است، درباره این قرارداد با همتایان عراقی خود به توافق رسیده است. این خبرگزاری به نقل از طه عبدالکریم، وزیر نفت عراق، اظهار امیدواری کرد که همکاری میان دو کشور بهبود یابد.(2)
ضمیمه اول گزارش190: جزئیات واگذاری سرپرستی و پشتیبانی ستاد جنگ‌های نامنظم به سپاه پاسداران
پس از شهادت مصطفی چمران، فرمانده ستاد جنگ‌های نامنظم، چندین بار موضوع چگونگی سرپرستی و پشتیبانی این ستاد در دستور کار شورای عالی دفاع قرار گرفت تا اینکه در جلسه دوم مردادماه سال جاری، شورای عالی دفاع دراینباره تصمیم‌گیری کرد و دبیرخانه این شورا در نامهای به امضای محمدعلی رجایی، نایب‌رئیس شورا، به ستاد مشترک ارتش اعلام کرد که طبق رأی شورای عالی دفاع، ستاد جنگ‌های نامنظم بدون تغییر در وضعیت کنونی، در تابعیت ویژه ستاد مشترک ارتش قرار گیرد،(3)ولی در روز بیست‌وچهارم مهرماه سال جاری، شورای عالی دفاع در تصمیم خود تجدیدنظر کرده، این ستاد را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی واگذار کرد. فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه جنوب نیز در نامهای به ستاد جنگ‌های نامنظم، این موضوع را به سرپرستی آن ستاد اطلاع داد. در این نامه آمده است: برابر امریه شماره 249-29-2-602، 2/8/1360 مدیر عملیات نزاجا مستند به تصمیمات متخذه در جلسه مورخه 24/7/1360 شورای عالی دفاع، مقرر گردید ستاد جنگ‌های نامنظم (گروه شهید چمران) از زیر امر یگانهای نیروی زمینی ارتش خارج و سپاه پاسداران، ستاد مذکور را دراختیار گرفته و به بسیج سپاه پاسداران تحویل نماید. دستور فرمایید در اجرای اوامر صادره اقدامات مزبور را انجام داده و نتیجه را به قرارگاه مقدم نزاجا گزارش نمایند.(4)
البته، خبر واگذاری ستاد جنگ‌های نامنظم به‌طور کامل انتشار نیافت و فقط روزنامه کیهان در بخشی از خبری کوتاه درباره موضوعات موردبحث این شورا در بیست‌وچهارم مهرماه، به این موضوع اشاره و اعلام کرد که در جلسه شورای عالی دفاع، فرماندهان نظامی نیز گزارشی از وضع کلی جبهه‌های جنگ به جلسه ارائه دادند و راجع به ستاد جنگ‌های نامنظم نیز بحث و تبادل‌نظر به عمل آمد.(5)
درهرحال، به دلایلی که هنوز مشخص نشده است، واگذاری ستاد جنگ‌های نامنظم به سپاه، به‌طور رسمی امروز اعلام شد.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 217، 2/8/1360، ص9، بیروت - خبرگزاری یونایتدپرس، 1/8/1360.
2) همان، ص1 ضمیمه، رادیو امریکا، 1/8/1360.
3) سند شماره 189755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دبیرخانه شورای عالی دفاع به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 4/5/1360، ص2.
4) سند شماره 005363 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده م نزاجا در جنوب (رکن3) به ستاد جنگ‌های نامنظم (گروه شهید چمران)، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 26/7/1360، ص14.
ضمیمه دوم گزارش190: تصمیمات اتخاذشده در جلسه مردادماه شورای عالی دفاع به‌منظور کنترل اخبار جنگ و جلوگیری از درج اخبار حفاظتی
ناهماهنگی در بیان اخبار مربوط به جنگ و نادیده‌گرفته‌شدن برخی ملاحظات حفاظتی در درج اخبار، مشکلاتی را به وجود آورده است و شورای عالی دفاع به‌دنبال راهی برای کنترل اخبار و تبلیغات و جلوگیری از درج اخبار حفاظتی است، ولی به نظر می‌رسد توفیق چندانی به دست نیامده است، زیرا در جلسه دوم مرداد شورای عالی دفاع نیز تصمیمات امروز درباره اخبار و تبلیغات اتخاذ شده بود؛ به‌عبارتی، مصوبات یا تصمیمات امروز شورای عالی دفاع، تکرار و تأکید بر تصمیمات جلسه سه ماه پیش این شوراست.
خبر روزنامه کیهان از جلسه دوم مردادماه به این شرح است: جلسه شورای عالی دفاع ملی به ریاست محمدعلی رجایی (نخست‌وزیر) و با حضور حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی و آیت‌الله موسوی اردبیلی، اعضای شورای موقت ریاست‌جمهوری، سرتیپ فلاحی (جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش)، سرهنگ نامجو (نماینده امام در شورای عالی دفاع ملی)، سرهنگ فکوری (وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی)، کلاهدوز (قائم‌مقام سپاه پاسداران)، مهندس موسوی (وزیر امور خارجه) و کمال خرازی در تهران تشکیل شد. ازجمله تصمیمات جلسه این بود که مجدداً یک ستاد خبری متشکل از خبرگزاری پارس، دفتر مرکزی خبر، سپاه و ارتش تشکیل شود و اخبار جنگی در آنجا بررسی و پس از تصویب، منتشر شود. نخست‌وزیر در پایان گفت: امیدوارم دقتی که این گروه از برادران در آینده خواهند کرد، هم‌میهنان عزیز ما را در متن واقعی و صحیح‌تر اخبار قرار بدهند.(1)
محمدعلی رجایی، مصوبه این جلسه را بدین‌ترتیب به سازمان خبرگزاری ابلاغ کرد: در جلسه مورخه 2/5/1360 شورای عالی دفاع، تصویب گردید شورایی مرکب از نمایندگان ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران زیر نظر آقای کمال خرازی، مسئول خبرگزاری پارس، به‌منظور ایجاد هماهنگی در اخبار و اطلاعات نظامی تشکیل گردد و اخبار و اطلاعیه‌های مربوط به جنگ را بررسی و به‌منظور انتشار، مورد تصویب قرار دهد.(2)
محمدعلی رجایی
نایب‌رئیس شورای عالی دفاع
1
امروز ارتش عراق در یک حمله هوایی، بیش از 100 منزل مسکونی را در شهر آبادان بمباران کرد و در محور خرمشهر تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن ادامه داشت. از سوی دیگر، نیروهای سپاه پاسداران با حمله به ساختمان استخبارات شهر شاندری و نیروهای مبارز مسلمان با انفجار یک پل عبوری در مسیر خانقین - خسروی، تلفات و خساراتی به عراقی‌ها وارد آوردند.
ساعت 14 امروز، 4 فروند جنگنده نیروی هوایی ارتش عراق با تجاوز به آسمان شهر آبادان، مناطق مسکونی این شهر را بمباران کردند. در این حمله هوایی، 3 تن از اهالی شهید و 8 تن زخمی شدند. شدت این بمباران به‌حدی بود که حدود 100 خانه ویران شد یا آسیب جدی دید و برق قسمت‌هایی از شهر قطع شد.(1)امروز در جبهه کوت‌شیخ، دشمن مواضع خودی را زیر آتش گرفت که با پاسخ متقابل نیروهای سپاه، 3 عراقی کشته و 2 سنگر آنها منهدم شد. همچنین در جبهه محرزی، دشمن با خمپاره‌انداز مواضع خودی و نخلستان‌های اطراف را هدف قرار داد که با آتش متقابل پاسداران یک سنگر تیربار عراقی‌ها منهدم شد. علاوهبراین، امروز مواضع و محل تجمع نیروهای عراقی در بخش اشغالی خونین‌شهر زیر آتش خمپاره‌انداز نیروهای خودی قرار گرفت و تلفات و خساراتی به دشمن وارد آمد. (2)
این اقدام درحالی صورت گرفت که به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران، نیروهای سپاه با نفوذ به خاک عراق، به سازمان اطلاعات و امنیت (استخبارات) شهر شاندری حمله و با شلیک 9 موشک آر.پی.جی7 به ساختمان استخبارات، مقر این سازمان را منهدم کردند. در این حمله، تعدادی از مأموران استخبارات عراق کشته یا زخمی شدند.(3)گزارش دیگری دراینباره حاکیست که نیروهای مبارز مسلمان عراقی، یک پل عبوری را در مسیر خانقین - خسروی منفجر کردند. براساس این گزارش، هنگامی‌که یک ستون خودرو ارتش عراق درحال‌عبور از روی این پل بود، مبارزین عراقی آن را منفجر کردند. درنتیجة این اقدام، 3 خودرو ارتش عراق منهدم شد و 8 تن از نیروهای ارتش عراق کشته شدند.(4)در همین حال،
1) روزنامه اطلاعات، 3/8/1360، صص 2و14؛ و- سند شماره 427509 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، از فرمانده عملیات سپاه خوزستان، شماره 15، 6/8/1360، ص3.
2) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش ماهه دوم 1360) تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص132، گزارش شماره 387، 3/8/1360.
3) روزنامه اطلاعات، 3/8/1360، ص14.
4) همان.
براساس گزارش‌های نظامی، امروز 2 نفر از نظامیان عراق در منطقه عمومی هویزه، با عبور از رودخانه کرخه کور، خود را به نیروهای سپاه پاسداران تسلیم و درخواست پناهندگی کردند.(1)همچنین سپاه پاسداران به نقل از منابع موثق اعلام کرد که اخیراً 38 تن از اعضای حزب بعث به‌اتهام مخالفت با رژیم صدام در عراق اعدام شدند. علاوهبراین، 17 نظامی عراقی نیز که 13 افسر ارشد در میان آنان بودند، هفته گذشته به‌جرم مخالفت با سیاست‌های تجاوزطلبانه صدام اعدام شدند.(2)
1
در ادامه حمایت کشورهای منطقه از رژیم بعثی عراق، امروز کشورهای عربستان و کویت، همچون گذشته بنادر و مرزهای خود را دراختیار عراق قرار دادند تا ارتش این کشور بیش‌ازگذشته تقویت شود. در این روز 76 دستگاه تریلر حامل مهمات و جنگ‌افزارهای نظامی از منطقه "عرعر" عربستان سعودی و 31 دستگاه خودرو بارکش حامل اسلحه و مهمات ازطریق مرزهای کشور کویت وارد عراق شدند. گفته می‌شود خودروهایی که ازطریق کشور کویت وارد عراق شدند، به‌سوی بغداد رفتند و بارهای خود را در پادگان "التاجی" این شهر تخلیه کردند.(3)
2
سرهنگ نیاکی، فرمانده لشکر92 زرهی اهواز، به استعلام استانداری خوزستان برای انتقال گاز مایع بهوسیله قطار از خارج از استان خوزستان به شهر اهواز، پاسخ داد. در پاسخ فرمانده لشکر92 که اولویت جنبه‌های انسانی بر جنبه‌های صرفاً نظامی به‌خوبی ملاحظه شده، آمده است:
از لشکر92 زرهی اهواز به استاندار خوزستان؛ همان‌طوری که استحضار دارید اهواز در برد توپخانه دشمن و هواپیمای متجاوز بعثی است. شانس اینکه آیا گلوله توپ یا راکت هواپیما به مخزن قطار حامل گاز مایع برخورد کند یا خیر، قابل پیش‌بینی نیست، ولی چون کمکی است برای مردم و درپیشبودن زمستان باتوجه‌به کمبود سوخت، اگر لشکر، مسئول این کار بود این ریسک را می‌پذیرفت، اما توصیه نمی‌کند که حتماً این کار را انجام بدهید.(4)
1) سند شماره 53566 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی منطقه8 به طرح و برنامه‌ریزی مرکز، 3/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه اطلاعات، 2/8/1360، ص1.
3) سند شماره 139249 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 427555 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر92 زرهی اهواز (رکن2) به استاندار خوزستان، 2/8/1360 سند تک‌برگی.
1
قائم‌مقام ستاد رسیدگی به وضع مصدومان و مجروحان جنگ وابسته به کارگروه بهداشت و درمان بنیاد امور جنگ‌زدگان، درباره علت شکل‌گیری، فعالیت‌های کنونی، برنامه‌های آینده و برنامه‌ریزی این ستاد برای اعزام گروههای پزشکی به مناطق مختلف جنگی توضیح داد. یعقوب علی‌پور گفت: در اوایل جنگ به‌دلیل تعدد ستادهای کمک‌رسانی به جبهه، بعضی مناطق دچار ترافیک نیرو و بعضی دچار کمبود کادر پزشکی بود. لذا سعی شد با همکاری همه ارگان‌های دست‌اندرکار چون هلال‌احمر، جهاد سازندگی، سپاه پاسداران، وزارت بهداری و نخست‌وزیری، این ستاد تشکیل و مرکز واحدی برای ارسال نیرو به تمامی نقاط ایجاد شود. وی افزود: این ستاد از قسمت‌های مختلف ازجمله رسیدگی به مجروحان، جمع‌آوری آمار مجروحان، پذیرش، ستاد دارویی، لوازم پزشکی، ستاد تخلیه و امور داوطلبان تشکیل شده است. علی‌پور درباره تعداد بیمارستان‌های فعال وزارت بهداری در خط مقدم جبهه و نحوه اعزام گروههای پزشکی به این مناطق گفت: 6 بیمارستان فعال در سرپل ذهاب، آبادان، ایلام و شوش دانیال وجود دارد که سربازان مجروح دراسرع‌وقت به این بیمارستان‌ها منتقل می‌شوند. وی افزود: هرماهه یک گروه پزشکی شامل 60 نفر از تهران عازم خوزستان می‌شود که شهرهای بهبهان، اهواز، شوش و آغاجاری را زیر پوشش خود قرار می‌دهد. همچنین یک گروه پزشکی شامل 15 الی 20 نفر به دزفول، یک گروه پزشکی شامل 14 نفر به استان ایلام، یک گروه پزشکی شامل 18 نفر از شیراز به بیمارستان سینا در اهواز، 2 گروه کامل جراحی به‌اضافه کادر پرستاری از اصفهان به بیمارستان سوسنگرد و یک گروه کامل جراحی از مازندران به بیمارستان صحرایی بین ایلام و اسلام‌آباد، که مجروحان گیلانغرب و سومار در آنجا تخلیه می‌شوند، اعزام می‌گردند.(1)
وی گفت: در ابتدای جنگ، پزشکان داوطلبانه عازم این مناطق می‌شدند، ولی درحال‌حاضر با ادامه جنگ، این ستاد در نظر دارد همه پزشکانی را که در بخش‌های خصوصی و دولتی فعالیت دارند، به‌مدت یک ماه به این مناطق اعزام کند. علی‌پور افزود: سعی شده است که تعیین محل خدمت پزشکان برعهده خود آنان باشد تا به این وسیله هم نظر پزشکان و هم نظر ستاد تأمین شود.(2)
2
امروز در اقدامات افراد ضدانقلاب و درگیریهای ایجادشده میان نیروهای دولتی با عناصر مسلح غیرقانونی در غرب و شمال‌غرب کشور، دو طرف متحمل تلفاتی شدند. همچنین در منطقه مریوان، 60 تن از افراد گروه کومه‌له به‌دلیل اعتراض به مشی مسلحانه این گروه، عضویتشان لغو شد.
بامداد امروز یک مینی‌بوس که از روستای تخت زنگی در هجده کیلومتری شمالغربی کامیاران عازم این شهر بود، به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی در جاده کار گذاشته بودند، برخورد کرد و 4 تن از سرنشینان آن شهید و 7 تن دیگر که همگی از اهالی بومی بودند،
زخمی شدند. نیروهای سپاه، مجروحان را به بیمارستان کامیاران منتقل کردند. در بازرسی بعدی نیروهای سپاه از جاده، 2 مین ضدتانک دیگر کشف شد.(1)
در لون سادات حدفاصل جوانرود - کامیاران نیز نیروهای مسلح غیرقانونی به یکی از مقرهای نیروهای دولتی حمله کردند که در نتیجه آن یکی از نیروهای بسیج زخمی شد.(2)
در عملیات کمینی که نیروهای گشت شهری سپاه مهاباد در ساعت 8 شب، بر سر راه نیروهای نفوذی حزب دمکرات اجرا کردند، 3 تن از افراد این حزب کشته و 2 تن دستگیر شدند.(3)
افراد مسلح غیرقانونی در ساعت 17، به یک خودرو گاز ارتش در حوالی روستای جلقران در منطقه برادوست (جنوب شهر سلماس)، که درحال حمل غذا به پایگاه این روستا بود، حمله بردند و 2 سرباز را شهید و 4 تن دیگر را زخمی کردند.(4)
به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مریوان، به‌علت بروز اختلاف در برخی رده‌های تصمیم‌گیر گروه کومه‌له درباره ادامه مبارزه مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران، در جلسه‌ای که به همین منظور در منطقه مریوان برگزار شد، 60 تن از افراد این گروه به مخالفت با مشی مبارزه مسلحانه پرداختند که عده‌ای دیگر از وابستگان به این سازمان، آنها را خلع‌سلاح و عضویت آنان را لغو کردند. به گزارش سپاه مریوان، 15 تن از این افراد از اهالی مریوان می‌باشند.(5)
1
به‌دنبال آزادسازی شهر بوکان با تلاش نیروهای دولتی، امروز شهربانی بوکان در مراسمی که با سخنرانی سرهنگ حجازی، رئیس شهربانی کل کشور، همراه بود، افتتاح شد. قبل از این مراسم، عده‌ای از افراد وابسته به گروههای مسلح ضدانقلاب، به نیروهای شهربانی در جاده میاندوآب - بوکان، که برای شرکت در این مراسم عازم بوکان بودند، حمله کرده، عده‌ای را به شهادت رساندند، شماری را مجروح و تعدادی را نیز اسیر کردند. سرپرست بخشداری بوکان نیز در گفت‌وگویی تلفنی، از بازگشایی و آغاز به کار همه سازمان‌ها و نهادهای دولتی در این شهر خبر داد.
به‌دنبال آزادسازی شهر بوکان و آغاز فعالیت سازمانهای دولتی در این شهر، امروز شهربانی بوکان در مراسمی فعالیت رسمی خود را از سر گرفت. به همین منظور، عده‌ای از افراد شهربانی از میاندوآب عازم این شهر بودند تا در این مراسم شرکت کنند که درحوالی روستای "داشکند" در چهارده کیلومتری شمال این شهر در مسیر میاندوآب، مورد حمله نیروهای مسلح غیرقانونی قرار گرفتند. در این حمله، 2 تن از افسران این نهاد به شهادت رسیدند، عده‌ای زخمی و 10 تن اسیر شدند.(6)رئیس شهربانی میاندوآب ازجمله افراد مجروح در این حادثه بود.(7)سرهنگ حجازی، رئیس شهربانی کل کشور، که در مراسم افتتاح شهربانی بوکان
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 242، 3/8/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 218، 3/8/1360، ص36، 2/8/1360؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص8.
2) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
3) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، 4/8/1360، ص21، ارومیه - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 53560 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به فرماندهی ستاد مرکزی، 3/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427413 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به فرماندهی ستاد ارومیه، 2/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، ص3؛ و- روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص3، ارومیه.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 218، 4/8/1360، ص32، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15، کرمانشاه، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران مریوان.
6) افراد اسیرشده، 3 روز بعد در 5 آبان 1360 آزاد شدند. (روزنامه کیهان، 9/8/1361، ص15.)
7) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 53556 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)،3/8/1360، سند تک‌برگی.
شرکت داشت، در سخنرانی خود خطاب به کارکنان شهربانی گفت: «شما به‌عنوان نمایندگان شهربانی کشور اسلامی باید بالاترین برخورد اسلامی را با مردم داشته باشید تا بتوانید اصالت این انقلاب را به‌نحو احسن به این منطقه که سال‌ها تحت ظلم و ستم رژیم سابق و پس از آن دو سال و نیم زیر فشار و خفقان گروهک‌های سیاسی بوده‌اند، بشناسانید.»(1)
اسدالله تابع فرماندار میاندوآب و سرپرست بخشداری بوکان نیز در گفت‌وگوی تلفنی با خبرنگار خبرگزاری پارس در ارومیه، با تأکید بر اینکه زیان‌های واردشده به آسیب‌دیدگان درگیریهای اخیر بوکان جبران می‌شود، گفت: «با آزادشدن شهر بوکان از دست عناصر مسلح غیرقانونی، درحال‌حاضر وضع شهر کاملاً عادی است و کلیه مغازه‌ها به فعالیت پرداخته‌اند. ضمناً با کمک و همت برادران جهاد سازندگی، اکثر سازمانهای اداری فعالیت خود را شروع کرده و کمیته امداد امام، بنیاد مستضعفین و دادسرای انقلاب به مراجعات مردم رسیدگی می‌کنند.» وی گفت: «درحالیکه همه نیازمندی‌های مردم بوکان ازنظر ارزاق و مواد سوختی کاملاً تأمین شده است، کوپن ارزاق در این شهر نیز توزیع خواهد شد.» تابع گفت: «هیئتی مشغول بررسی آسیب‌ها و زیان‌های وارده از درگیریهای بوکان به مردم است که با پایان‌یافتن بررسی‌ها، نسبت به ترمیم آن اقدام خواهد شد.»(2)
1
در اقدامات امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، مشهد، بروجرد و اسفراین، 3 نفر شهید و عده‌ای مجروح شدند. از افراد سازمان نیز یک نفر کشته و شماری دستگیر شدند.
در تهران، نیروهای وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با شلیک چندین گلوله داود عمریه سرپرست بسیج مسجد رحمتیه خیابان شکوفه را در محل کارش، که یک موتورسازی بود، به شهادت رساندند. وی قبل از این چندین بار تهدید به ترور شده بود.(3)-(4)
همچنین در خیابان نارمک تهران، افراد سازمان مجاهدین (منافقین)، فروشگاه صنایع چوب یکی از اعضای انجمن اسلامی مسجد امام حسین(ع) را با کوکتل‌مولوتف به آتش کشیدند. در این آتش‌سوزی یک تن مصدوم شد و یک میلیون ریال خسارت وارد آمد. فرد مهاجم در محل جرم شناسایی و دستگیر شد.(5)
در خیابان ولیعصر(عج) تهران نیز افراد یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سوی یکی از مقرهای نیروهای کمیته تیراندازی کردند. نیروهای کمیته بلافاصله آنها را تعقیب کردند و در خیابان سیدجمال‌الدین اسدآبادی، خودرو مهاجمان را یافتند. در بررسی مشخص شد که آنان در یک فرصت به‌دست‌آمده، با عجله خودرو قبلی را رها کرده و با خودرو دیگری از منطقه گریخته‌اند. در بازرسی از خودرو به‌جامانده، 3 قبضه تفنگ ژ3، 100 تیر فشنگ، تعدادی
1) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص15.
2) همان.
3) درباره فعالیت‌های شهید داود عمریه توضیحاتی در ضمیمه گزارش آمده است.
4) همان، ص2.
5) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
اسناد و مدارک سازمانی و کروکی منزل برخی افراد مسلمان و متعهد به دست آمد.(1)
همچنین در مشهد یکی از افراد سازمان که در درگیری با افراد سپاه زخمی شده بود، ضامن نارنجکی را که همراه داشت، کشید و آن را رها کرد که به هلاکت وی و شهادت 2 تن از افراد سپاه انجامید.(2)
در بروجرد عده‌ای از ورزشکاران این شهر که تحت نام "رزمندگان مسلمان" فعالیت دارند، درحالیکه در ساعت 19:35 در ورزشگاه طالقانی این شهر مشغول تمرین ورزش‌های رزمی بودند، بهوسیله 2 نارنجکی که به‌طرف سالن ورزش پرتاب شد، مورد سوءقصد قرار گرفتند. در این حادثه، 12 تن از ورزشکاران زخمی شدند.(3)
در اسفراین نیز یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 18:00 به‌بهانة دادن نامه، به منزل یکی از اهالی متعهد این شهر مراجعه و او را با چندین ضربه چاقو زخمی کردند. در ساعت 19:30 نیز افراد این سازمان از راه دور به‌سمت یکی دیگر از افراد این شهر شلیک کردند که تیرها به وی اصابت نکرد.(4)
1
روابط عمومی کمیته مرکزی قزوین درباره فعالیت‌های این نهاد علیه شاخه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قزوین گزارشی را منتشر کرد. در این گزارش آمده است: به‌دنبال عملیات تروریستی و تخریبی اخیر منافقین امریکایی در قزوین که منجر به شهادت و زخمی‌شدن تنی چند از پاسداران انقلاب و شهادت برادر چگینی، معاون آموزشوپرورش قزوین گردید، این کمیته تحقیقات وسیعی را جهت دستگیری مزدوران خودفروخته آغاز و در یک هفته گذشته با همکاری مردم و پاسداران فداکار موفق شد 2 نفر از عاملان مهم، فعال و مسلح منافقین را طی یک درگیری مسلحانه به هلاکت رسانده، همچنین، 18 تن از اعضای این شبکه تروریستی را که بعضی از آنها مسلح بودند، دستگیر کند. همچنین در 3 خانه تیمی مربوط به منافقین که با تلاش برادران کمیته کشف شد، تعداد 5 قبضه اسلحه ژ3، یک قبضه کلت کالیبر 45، دو قبضه اسلحه کمری روولور، یک قبضه کلت کالیبر32، چهار عدد نارنجک جنگی، 785 تیر انواع فشنگ، 12 عدد خشاب، دوازده عدد سه‌راهی بزرگ آماده، 12 عدد چاشنی و سوزن نارنجک و تعدادی اسناد سازمانی که در آنها طرح ترور عده‌ای از مسئولان شهر و پاسداران انقلاب اسلامی مشاهده می‌شود، به دست آمد. همچنین در جریان دستگیری منافقین، یکی از پاسداران جانباز کمیته مرکزی قزوین به نام مرتضی آقایی به درجه شهادت نائل آمد.(5)
1) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 220، 4/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 220، 5/8/1360، ص5، مشهد - خبرگزاری پارس، 4/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، مشهد - واحد مرکزی خبر به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد.
3) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص4.
4) سند شماره 57812 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه4 به فرماندهی ستاد مرکز، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 3/8/1360، ص3، زنجان - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین.
1
امروز پیکر غضنفر خاوند، عضو انجمن اسلامی دانشجویان ایتالیا، که در 29 مهرماه به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رم به شهادت رسیده بود، با شرکت عده زیادی از ایرانیان، از شهر رم به فرودگاه این شهر تشییع و بهوسیله هواپیما به ایران منتقل شد.(1)
2
درحالیکه مقامات جمهوری اسلامی ایران ازجمله رئیس‌جمهور و وزیر ارشاد اسلامی، رأی منفی مجلس به نخست‌وزیری آقای ولایتی را نشانه استقلال مجلس و نقطه قوت نظام تلقی می‌کنند، رادیو بغداد و رادیو صدای کردستان، این مخالفت را به وجود اختلافات عمیق سیاسی بین مسئولان نظام تفسیر و آن را آغاز مشکلات داخلی عنوان می‌کنند. این مواضع درحالی اتخاذ می‌شود که قبل از این، گروههای سیاسی مخالف نظام، مجلس را به یکدستی و هماهنگی با سایر قوای نظام متهم می‌کردند.
به گزارش خبرگزاری پارس، حجت‌الاسلام معادیخواه، وزیر ارشاد اسلامی، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه گفت: انتخاب‌نشدن آقای ولایتی ازسوی مجلس به‌عنوان نخست‌وزیر، ادعای کسانی را که می‌گویند در ایران آزادی افکار وجود ندارد، رد کرد. وی خاطرنشان کرد: این تصمیم مجلس نمونه‌ای است برای رد دروغ‌های کسانی که سعی می‌کنند بگویند در ایران مشورت انتخابی یا آزادی افکار وجود ندارد. وی با متهم‌کردن آژانس‌های خبری غرب به تخطی از محدوده عدالت و بی‌طرفی درباره ایران افزود: ما خوشحالیم کسانی که در خارج با ما دشمن هستند، پیش‌داوری‌هایشان این‌گونه نقشبرآب می‌شود.(2)
رادیو بغداد با مشابه‌سازی ذهنی جمهوری اسلامی ایران با رژیم حاکم بر عراق، این اقدام مجلس شورای اسلامی را برنتابید و آن را نشانه وجود اختلاف عمیق سیاسی در میان مسئولان جمهوری اسلامی یا ظاهرسازی سیاسی اعلام کرد. این رادیو هر دو حالت را نشانه نابودی حکومت اسلامی خواند (!)(3)
ضمیمه گزارش 204: توضیحات تکمیلی درباره فعالیت‌های شهید داود عمریه
به نوشته روزنامه اطلاعات، داود عمریه 38 سال سن داشت و دارای 4 فرزند بود. او قبل از انقلاب 6 سال در نیروی هوایی ارتش خدمت کرد، ولی به‌علت برخی مسائل که ریشه‌های اعتقادی داشت، استعفا داد و در مغازه موتورسازی پدر خود در خیابان شکوفه مشغول به کار شد. یکی از دوستان وی درباره اقدامات و فعالیت‌های وی در زمان انقلاب، پیروزی انقلاب و پس از پیروزی انقلاب و نقش او در حل مشکلات محل گفت: از صبح تا ظهر در مغازه موتورسازی پدرش کار می‌کرد. بعدازظهرها دراختیار بسیج مسجد منطقه بود، کلاس‌های دروس نظامی می‌گذاشت و بچه‌ها را آموزش می‌داد. وی در انقلاب هم در حساس‌ترین درگیری‌ها مانند تصرف کلانتری‌ها و اداره تسلیحات ارتش شرکت فعال داشت و بعد هم در کمیته محل فعالیت می‌کرد. همیشه در مبارزه با ضدانقلاب پیش‌قدم و فعال بود. خدمات او در حفاظت از منطقه وسیعی که اوایل انقلاب زیر پوشش این محل بود و همچنین در تقسیم دفترچه ارزاق 25 هزار نفر افراد تحت پوشش این مسجد، قابل‌تقدیر است. به‌طورکلی بسیج این مسجد و بسیاری از کارهای مسجد به‌دست او بود. ...(1)
1) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص13.
1
امروز جنگندههای ارتش عراق به بندر امام خمینی و شهر آبادان حمله کردند و علاوه‌بر 2 فروند کشتی تجاری در بندر امام، قسمت‌های مسکونی شهر آبادان را نیز هدف موشک‌های خود قرار دادند. یک فروند هواپیمای عراقی نیز امروز هدف پدافند خودی قرار گرفت و در خاک این کشور سقوط کرد.
هواپیماهای عراقی در آخرین ساعات امروز، به 2 کشتی تجاری ایرانی و هندی که پس از تخلیه بار، درحال ترک بندر امام خمینی بودند، حمله کردند که براثر اصابت موشک، کشتی "ایران رضوان" در نزدیکی خور موسی غرق و کشتی هندی "ویش ویشو میترا" دچار آتش‌سوزی شد.(1)در این حمله 2 خدمه کشتی ایرانی شهید شدند و یکی از کارکنان کشتی هندی کشته و یک تن نیز مفقود شد. بقیه کارکنان هر دو کشتی که حدود 80 تن بودند، با تلاش سازمان بنادر و کشتیرانی پس از ساعت‌ها از صحنه حادثه خارج شدند.(2)
ستاد فرماندهی ارتش عراق در اطلاعیه شماره503 مسئولیت حمله به این دو کشتی را برعهده گرفت.(3)
شهر آبادان دومین منطقه در جنوب کشور است که امروز هدف جنگندههای ارتش عراق قرار گرفت.
2 فروند هواپیما، شهر آبادان را بمباران کردند. در این عملیات که ساعت 14:20 انجام شد، 4 تن زخمی شدند، 6 منزل مسکونی و یک مجتمع اداری ویران شد و 4 خودرو منهدم شده یا آسیب دید. پدافند خودی نیز یک فروند هواپیمای عراقی را هدف قرار داد که این هواپیما در خاک عراق سقوط کرد.(4)شهربانی آبادان در گزارشی به استانداری خوزستان، آسیب‌ها و خسارت‌های این بمباران را به شرح زیر اعلام کرد:
«ساعت 14:20 مورخه 3/8/1360 شهر آبادان بهوسیله هواپیماهای دشمن بمباران گردیده که خسارات وارده به شرح زیر می‌باشد:
1) روزنامه پاکستانی دیلی‌نیوز در روز پنجم آبان‌ماه درباره حمله هواپیماهای عراقی به این دو کشتی خبری درج کرده که در ضمیمه این گزارش آورده شده است.
2) سند شماره 427550 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن3 - عملیات) به استانداری خوزستان، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 139280 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات جنوب، 1/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427546 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن2) به استانداری خوزستان (سیاسی - انتظامی)، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427444 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن3 - عملیات) به فرماندار شهرستان ماهشهر، 7/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427466 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان، اداره کل امور انتظامی، 5/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 7/8/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 6/7/1360؛ و- سند شماره 427457 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سازمان بنادر و کشتیرانی به استانداری خوزستان (اهواز)، 5/8/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 220، 5/8/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه نظامی شماره 503 ارتش صدام، 4/8/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 219، 4/8/1360، ص21، 3/7/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 220، 5/8/1360، ص26، آبادان - خبرگزاری پارس، 4/8/1360.
1
خبرنگار خبرگزاری فرانسه در بازدید از منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع)، به نکاتی اشاره کرده است که حاکی‌از عزم ارتش عراق برای دراختیارداشتن درازمدت آن منطقه می‌باشد. این خبرنگار همراه با تعدادی از خبرنگاران داخلی و خارجی، پس از آرامش نسبی جبهه‌های جنوب عازم منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) شده و در بازدید از جبهه‌های جنگ در منطقه جنوب، به‌ویژه مناطق آزادشده در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، گزارش‌هایی را به کشورهای خود ارسال کرده‌اند. گزارش خبرنگار فرانسوی انعکاس‌دهنده برخی واقعیت‌های صحنه جنگ است که به آن اشاره می‌شود:
«استحکام و راحتی سنگرهای جبهه جنوب نزدیک به آبادان که نیروهای عراقی سه هفته پیش در جریان یک ضدحملة نیروهای ایرانی با شتاب آنها را تخلیه کردند، نمایانگر این مسئله است که دشمن از اشغال این مواضع نه برای چندین‌ماه، بلکه برای چندین سال اطمینان داشته است. خبرنگاران ایرانی و خارجی که برای بازدید از جبهه‌هایی که تا همین اواخر جزء جبهه عراق به شمار می‌رفت و بین آبادان و خونین‌شهر واقع شده، رفته بودند، سنگرهای بتونی وسیعی را مشاهده کردند که تنها کمبود آنها تسهیلات مدرن بود.
دیوارهای سنگرهای مذکور سفید شده و درهای چوبی صیقل داده شده‌اند و اتاق‌ها بهوسیله راهروهایی که از بتون مسلح ساخته شده‌اند، به‌درون یکدیگر راه دارند و تمامی آنها به سیم‌کشی برق مجهز می‌باشند. [نیروهای عراقی] با افزودن یک قالیچه و یک یا ده صندلی راحتی، این سنگرها را بسیار راحت و دلپذیر می‌کردند، لکن نیروهای عراقی هنوز کار بر روی این سنگرها را به پایان نرسانده
1) سند شماره 427502 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
بودند که نیروهای ایران آنها را از این منطقه بیرون کردند. نیروهای عراق که به‌هنگام تخلیه مناطق اشغالی بسیار شتاب‌زده بودند، تقریباً تمامی وسایل را که شامل وسایل خواب، پتو، باروبند و لگن‌های دستشویی می‌باشد، جا گذاشته‌اند. هم‌اکنون کنترل کامل جاده آبادان - ماهشهر در دست نیروهای ایرانی است. همچنین دو ماه پیش بود که جاده آبادان - ماهشهر آنچنان بمباران شده بود که قابل‌استفاده نبود، لکن امروز تمامی حفره‌ها به استثنای چندتای آنها، پر و درست شده است.
در این جاده نشانه‌های دیگری نیز از جنگ دیده می‌شود: یکی لاشه‌های تانک‌های سوخته‌ای که از کار افتاده و واژگون شده‌اند و دیگری تیرهای برق که سرنگون شده‌اند.
در 150 کیلومتری شمال‌شرقی آبادان؛ یعنی در شهر اهواز، علی‌رغم گلوله‌باران‌های عراقی‌ها، زندگی عادی جریان دارد.
به گفته منابع رسمی، تنها 000,140 نفر از جمعیت 000,700 نفری این شهر از آغاز جنگ، محل سکونت خود را ترک کرده‌اند. روحیه مردم این شهر عالی است. مردم شهر اهواز در گفت‌وگو با خبرنگاران، از پیروزی‌های ایرانیان اطمینان دارند و نیروهای رزمنده نیز از روحیه خوبی برخوردارند.»(1)
1
اعزام نیروهای داوطلب به جبهه‌های جنگ و کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم به مناطق جنگی و جنگ‌زدگان امروز هم ادامه داشت.
امروز یک گروه 70 نفری از اعضای بسیج سپاه پاسداران خمینی‌شهر، در میان بدرقه مردم این شهر به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل در غرب کشور اعزام شدند. این گروه پنجاه‌وسومین گروهی است که از خمینی‌شهر عازم جبهه‌ها می‌شود.(2)
درباره کمک‌های داوطلبانه مردم اقصی‌نقاط ایران به جبهه‌های جنگ و بنیاد امور جنگ‌زدگان نیز روزنامه کیهان نوشت: ازسوی کارکنان راه‌آهن و دخانیات خراسان و اهالی روستای "صفی‌آباد" تربت حیدریه مبلغ 878,504 ریال، کارکنان آموزشوپرورش ارومیه مبلغ 722,195,1 ریال، اهالی روستای "حسن‌آباد" کنگاور مبلغ 000,100 ریال و بنیاد امور جنگ‌زدگان مردم مسلمان ارومیه از محل هزینه گوسفند قربانی مبلغ 490,359 ریال به حساب جنگ‌زدگان واریز شد. ضمناً مردم کشورمان مقادیر زیادی نان و پوشاک به جنگ‌زدگان اهدا کردند. همچنین کارکنان سازمان آب منطقه سد "ارس"، 2 کامیون سیب به مناطق جنگی ارسال کردند. اعضای انجمن تعلیم قرائت قرآن و روحانیت مبارز بخش "سامن" از توابع ملایر نیز مبلغ 000,260 ریال و دانش‌آموزان و معلمان یزد در شش ماه اخیر مبلغ 584,325,1 ریال به‌انضمام مقادیر فراوانی میوه و خواربار دراختیار مهاجران جنگی و مناطق جنگی گذاشتند.(3)
همچنین اعضای انجمن اسلامی روستای "احمدآباد" زرند، مبلغ 000,40 ریال وجه نقد و مقدار 350 کیلو پسته را جمع‌آوری کرده، برای کمک به جبهه‌های جنگ، به جهاد سازندگی زرند تحویل دادند.(4)
1
امروز منابع اطلاعاتی، خبری را منتشر کردند که حاکی‌از تمایل مسعود رجوی و شورای ملی مقاومت برای پیوستن حزب دمکرات کردستان به این شورا است. براساس گزارش‌های دریافتی از واحد اطلاعات ژاندارمری (رکن2)، مسعود رجوی، مسئول شورای ملی مقاومت، در نامهای از عبدالرحمن قاسملو دعوت کرده است که همراه با حزب و نیروهای تحت امرش، با شورای ملی مقاومت و نظام سیاسی آینده ایران (جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران) همکاری کند. مسعود رجوی که شورای ملی مقاومت را با کمک و همراهی ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور مخلوع ایران، به‌منظور کسب اعتبار بین‌المللی برای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) راه‌اندازی کرده است، تلاش می‌کند با جذب گروه‌ها و افراد بیشتری به این شورا، به قدرت‌های غربی نشان دهد که سازمان مجاهدین و شخص وی، قدرت سازماندهی و رهبری مخالفان جمهوری اسلامی را دارد و تنها آلترناتیو نظامی سیاسی ایران محسوب می‌شود. این درحالی است که اکثر گروه‌ها، افراد و جریان‌های سیاسی، در پیوستن به این شورا، خواهان تأمین پیش‌شرط گروه و سازمان خود می‌باشند. گفته می‌شود این گروه‌ها، تأمین اهداف تشکیلاتی خود را شرط اصلی برای پیوستن به این شورا قرار داده‌اند. ازجملة این گروه‌ها، حزب دمکرات کردستان ایران است که شرط خود را برای پیوستن به شورای ملی مقاومت، خودمختاری مناطق کردنشین ایران در آینده سیاسی کشور اعلام کرده است. در گزارش ژاندارمری جمهوری اسلامی، اشاره‌ای به سوابق مذاکرات عبدالرحمن قاسملو، رهبر حزب دمکرات کردستان یا سایر رهبران این حزب با شورای ملی مقاومت و مسعود رجوی نشده است.(1)
متن کامل نامه رجوی به این شرح است:
«کاک عبدالرحمن، برادران و دوستان گرامی رهبری حزب دمکرات کردستان ایران؛ با سلام‌های انقلابی و آرزوی پیروزی برای مقاومت عادلانه تمام خلق، یک نسخه رونوشت برنامه شورای ملی مقاومت و دولت مقاومت جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران را به‌پیوست جهت اطلاع هموطنان عزیز کُرد تقدیم می‌کنم. لازم است ما را از نقطه‌نظرهای برنامه کردستان گرامی به احقاق حقوق تاریخی خود در کادر این برنامه مطلع فرمایید. منظور پذیرش اصل مقدس خودمختاری داخلی در چارچوب تمامیت ارضی تمام میهن عزیزمان است. همچنین تذکر می‌دهم که منظور از کلمه داخلی که بعضاً به‌دنبال کلمه خودمختاری نوشته شده، صرفاً به این خاطر است که دشمن نتواند مقاومت عادلانه انقلابی را به جدایی‌طلبی متهم کند. ضمناً بدین‌وسیله به شما مسئولیت داده می‌شود تا با تفاهم کامل، حداکثر تلاش لازم برای متحدنمودن همه نیروها و شخصیت‌های ملی و مردمی کُرد در حول برنامه حاضر را مبذول دارید.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، صص 9 - 8، ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 16/8/1360.)
-(2)1) شاید منظور از تمایل در متن خبر فوق، نامه مسعود رجوی به عبدالرحمن قاسملو باشد که رادیو صدای کردستان آن را در تاریخ 16/8/1360 پخش کرد. رجوی در این نامه اعلام کرده است که رونوشت برنامه شورای ملی مقاومت و... برای قاسملو ارسال می‌شود. در این نامه رجوی از قاسملو خواسته است تا نظرهای خود را درباره پیش‌نویس بخش خودمختاری برنامه مزبور اعلام کند.
2) سند شماره 320764 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از 04 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
1
حمله افراد حزب دمکرات کردستان به یکی از روستاهای تکاب و به‌شهادت‌رساندن 2 تن از مردم عادی، درگیری محدود در پیرانشهر، کارگذاشتن بمب در شهر سردشت، دستگیری شماری از عناصر فعال حزب دمکرات و گروه کومه‌له در شهر مهاباد و تسلیم‌شدن عده‌ای از نیروهای شورشی مسلح به سپاه پاسداران روانسر و دیواندره، مهم‌ترین اخبار و گزارش‌های مناطق شمال‌غرب و غرب کشور در این روز است.
افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران به روستای "بنی‌کندی" در شمالغربی تکاب حمله کردند و 2 تن از افراد روستا را که با سپاه همکاری داشتند، به شهادت رساندند و 5 تن را نیز ربوده، با خود بردند.(1)
در پیرانشهر نیز عناصر حزب دمکرات به پایگاه سپاه پاسداران این شهر حمله کردند و با استفاده از سلاح‌های سبک و آر.پی.جی7 خسارت‌های اندکی به ساختمان سپاه وارد آوردند. مقاومت نیروهای سپاه و تیراندازی متقابل آنها به‌سوی مهاجمان سبب شد تا افراد حزب دمکرات با دادن تلفات، محل درگیری را ترک و به ارتفاعات اطراف شهر فرار کنند.(2)
نیروهای سپاه سردشت بمبی را که نیروهای مسلح غیرقانونی در خیابان شیخ مولانا کار گذاشته بودند، کشف و خنثی کردند. این بمب در محلی که قرار بود پیکر 5 شهید از آنجا عبور کند، تعبیه شده بود.(3)
همچنین امروز فرمانده سپاه مهاباد اعلام کرد که سپاه پاسداران، 19 تن از عناصر فعال سیاسی و نظامی حزب دمکرات و گروه کومه‌له را که در درگیریهای مسلحانه، کمین‌گذاری، مین‌گذاری و به‌شهادت‌رساندن نیروهای نظامی و انتظامی شرکت داشتند، دستگیر کرده است.(4)
در روانسر و دیواندره نیز 6 نفر از وابستگان به حزب دمکرات خود را به نیروهای سپاه تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.(5)
2
در ادامه دروغ‌پراکنی‌های حزب دمکرات کردستان، رادیو این حزب (رادیو صدای کردستان) امروز از 3 عملیات نیروهای این حزب در مهاباد، سومار و سردشت خبر داد. این درحالی است که هیچ‌یک از منابع نظامی، درگیری در این شهرها را تأیید نکرده‌اند. این رادیو همچنین شلیک چند گلوله افراد این حزب به پایگاه سپاه پیرانشهر را درحد تصرف شهر بزرگ‌نمایی کرد.
به ادعای این رادیو، روز سوم آبان‌ماه، 2 دسته پیش‌مرگ در منطقه سومار، یک دستگاه خودرو گاز ارتشی را به کمین انداختند و در یک درگیری شدید، 4 تن از نظامیان را کشتند و 6 نفر را
1) سند شماره 57983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص10، اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکز اطلاعات، 7/9/1360، ص7.
2) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص3؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 5/8/1360، ص7، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه.
3) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص3، به نقل از خبرگزاری پارس.
4) سند شماره 427410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده مهاباد به فرمانده تهران، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 6/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه.
5) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص3.
زخمی کردند. افراد پیش‌مرگ همچنین 3 تن از کسانی را که نیروهای ارتش دستگیر کرده بودند، آزاد کردند. براساس این گزارش، پیشمرگان در این درگیری 4 قبضه تفنگ ژ3، 400 تیر فشنگ، 20 نارنجک دستی و 2 گلوله نارنجک‌انداز را به غنیمت گرفتند و خودرو دشمن را همراه با دویست لیتر بنزین داخل آن به آتش کشیدند و خود به سلامت به قرارگاه‌هایشان بازگشتند.(1)
همچنین به ادعای رادیو صدای کردستان، در این روز پیشمرگان هیز (گردان) پیام، به انتقام خون جوانان مهاباد، در خیابان‌های این شهر، یک دستگاه خودرو زیل ارتشی را به رگبار بستند و ده‌ها جاش و پاسدار را کشتند.(2)
این رادیو درباره عملیات نیروهای حزب دمکرات در سردشت نیز اعلام کرد که شب سوم آبان‌ماه، پیشمرگان هیز (گردان) معینی به‌داخل شهر نفوذ کرده، در ساعت 10 شب به‌مدت یک ساعت به پاسداران مستقر در اداره کشاورزی حمله کردند. در این حمله 3 پاسدار کشته و 4 تن دیگر به‌شدت زخمی شدند.(3)-(4)
رادیو صدای کردستان همچنین درباره درگیری محدود عناصر این حزب در پیرانشهر به بزرگ‌نمایی این حادثه پرداخته، مدعی شد: روز سوم آبان‌ماه، پیشمرگان دسته سلیمان عبدالله از هیز (گردان) آوازه، در ساعت 9 شب به داخل شهر پیرانشهر نفوذ کردند و به‌مدت 6 ساعت، کنترل شهر را در دست گرفتند. جانبازان حزب دمکرات کردستان سپس قرارگاه پاسداران و بسیجی‌ها را زیر آتش شدید گرفتند و آن را به‌کلی ویران کردند. این رادیو در ادامه خبر می‌افزاید: تاکنون خبر 3 مجروح این حمله به صدای کردستان ایران رسیده است. پیشمرگان پس از اجرای عملیات، سالم به قرارگاهشان بازگشتند.
درحالیکه این خبر از رادیو صدای کردستان پخش می‌شد، مردم شهر با دیدن ساختمان سالم سپاه و وضعیت عادی شهر، به دروغ‌پردازی‌های این رادیو پی بردند.(5)
1
عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اقداماتی تروریستی در شهرهای شیراز، اهواز، گرگان و قزوین، یک نفر را به شهادت رساندند و 3 نفر را زخمی کردند. نیروهای امنیتی نیز یک خانه تیمی این سازمان را در بندرعباس و 2 خانه دیگر را در رودسر و لاهیجان شناسایی و تصرف کردند و از این خانه‌ها مقادیر زیادی اسلحه، مهمات و اسناد درون‌گروهی به دست آوردند.
براثر انفجار بمبی که نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یکی از خودروهای
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 15/8/1360.
2) همان، ص9ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 15/8/1360.
3) اجرای این عملیات‌ها در هیچ‌کدام از منابع خبری یا نظامی گزارش نشده است. تحلیل‌گران نظامی معتقدند که انعکاس این اخبار به‌منظور افزایش آمار فعالیت‌های حزب دمکرات نزد مقامات عراقی انجام می‌شود تا از این طریق بودجه و امکانات بیشتری از رژیم عراق دریافت کنند.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، 10/8/1360، ص10 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 9/8/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، 6/8/1360، ص13 ضمیمه، به نقل از رادیو صدای کردستان.
پایگاه هوایی شیراز کار گذاشته بودند، استوار رضا محسنی، جمعی این پایگاه به شهادت رسید و یک ستوان نیز زخمی شد.(1)
در کوی کارون اهواز نیز نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بمبی را به‌گونه‌ای روی در منزل یکی از اعضای انجمن اسلامی کار گذاشته بودند تا به‌محض بازشدن در منفجر شود. این بمب هنگامی‌که در خانه به‌دست پدر وی باز شد، منفجر گردید و او را زخمی کرد.(2)
افراد این سازمان در یکی از خیابان‌های شهر گرگان، فرد کاسبی را با شلیک چند گلوله هدف قرار داده و زخمی کردند. حال عمومی این فرد رضایت‌بخش گزارش شده است.(3)
همچنین در قزوین، 3 موتورسوار، نارنجکی را به خانه سرپرست کانون فرهنگی نهادهای انقلابی پرتاب کردند که این اقدام تلفات جانی به همراه نداشت و تنها موجب واردآمدن خسارت جزئی به آن خانه شد.(4)
نیروهای سپاه در بندرعباس، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی و تصرف کردند. در این خانه، 2 قبضه اسلحه، تعدادی بمب، یک عدد نارنجک، مقدار زیادی مهمات و مواد منفجره، 50 تیر فشنگ، تعداد زیادی اسناد و مدارک درون‌گروهی و آدرس کروکی عده‌ای از افراد متعهد این شهر به دست آمد.(5)
نیروهای سپاه در یکی از منازل روستای "قلامیر" رودسر نیز 2 قبضه تفنگ کلاشینکف و یک قبضه سلاح کمری و تعدادی فشنگ کشف و ضبط کردند. همچنین در لاهیجان، نیروهای سپاه از یک خانه مقادیری مواد منفجره به دست آوردند.(6)
1
حجت‌الاسلام ری‌شهری، حاکم شرع و سرپرست دادگاه‌های انقلاب اسلامی ارتش، پیگیری‌ها و اقدامات دادگاه انقلاب ارتش را درباره افرادی که در فرار بنی‌صدر مشارکت داشتند، اعلام کرد. وی گفت: با کمک واحد ارشاد و اطلاعات پایگاه یکم شکاری نیروی هوایی، تاکنون 24 نفر دستگیر شده‌اند؛ ازجمله کلاهی، برادر محمدرضا کلاهی که در هفتم تیرماه 1360 ساختمان حزب جمهوری اسلامی را بمبگذاری کرده بود و با بنی‌صدر فرار کرده است، در میان دستگیرشده‌ها می‌باشد. این فرد (کلاهی)، از سازمان منافقین تغذیه فکری، معنوی و مادی می‌شد و سپس برادر خود (محمدرضا کلاهی) را تغذیه فکری و مادی می‌کرد. وی گفت: کلاهی دستگیرشده یکی از عاملان مؤثر در فرار بنی‌صدر و انفجار در دفتر ارشاد و اطلاعات در پایگاه یکم شکاری نیروی هوایی بوده است. حجت‌الاسلام ری‌شهری ادامه داد: از 24 نفر دستگیرشده، 19 نفر با سپردن وثیقه از زندان آزاد شده‌اند، ولی 5 نفر دیگر در زندان به سر می‌برند و بازجویی از آنها ادامه دارد.(7)
1) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، شیراز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 219، 4/8/1360، ص2، شیراز- خبرگزاری پارس، 3/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 221، 5/8/1360، ص39، اهواز- خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 220، 5/8/1360، ص28، 4/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 6/8/1360، ص4، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3.
4) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص2، قزوین - واحد مرکزی خبر.
5) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 242، 3/8/1360، ص5، به نقل از اطلاعیه سپاه پاسداران، 3/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص13، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص13، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
7) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص2.
1
آیت‌الله موسوی اردبیلی، رئیس دیوان عالی کشور و عضو شورای عالی قضایی، در مصاحبه‌ای تلویزیونی مطالبی را درباره نظارت بر کار قضات کشور و اعدام‌های انجام‌شده در دادگاه‌های انقلاب بیان کرد. وی گفت: چنانچه حکام شرع در امر قضاوت دچار اشتباه شوند، آنها نیز محاکمه خواهند شد. وی افزود: در مسافرتی که به قم رفته بودم، پرونده‌ای را مطالعه کردم که متعلق به بچه‌های کوچک بود، به نظر می‌رسید مجازات برای آنها سنگین بود. من از مسئولان خواستم از حاکم شرع بازخواست شود. همچنین در اهواز قضاوتی شده بود که به نظر شورای عالی قضایی رسید. در این قضاوت حداقل یک اشتباه شده بود. پرونده حاکم شرع به دادگاه عالی فرستاده شد و هم‌اکنون حاکم شرع در دادگاه درحال محاکمه است. گذشته از اینها، بعضی از حکام شرع هم به‌خاطر اشتباهاتشان محکوم شده‌اند و اکنون دوران محکومیتشان را در زندان می‌گذرانند.(1)
وی همچنین درباره اعدام‌هایی که بیشتر در رسانه‌های خارجی مطرح می‌شود، گفت: هدف آنان جوسازی است. این اظهارنظرها چند گونه‌اند؛ بعضی‌ها با مجازات اعدام مخالف‌اند که این ازنظر قوانین فعلی و مبانی اسلامی حرف بی‌ربطی است، ازنظر فکری هم این مسئله در دنیا یک فکر موفقی نبوده. فقط آنها می‌خواهند بگویند که ما مترقی فکر می‌کنیم و با اصل اعدام مخالفیم. این‌گونه اظهارنظرها جایش اینجا نیست. بعضی می‌گویند، ما اعدام را قبول داریم، اما در این موارد، مجازات‌ها، اعدام نیست و چیز دیگری است که این بحث حقوقی است. بعضی‌ها می‌گویند اعدام‌های شما آمارش خیلی بالا است. رئیس دیوان عالی کشور افزود: اینکه می‌گویند آمارش خیلی بالا است، به عقیده من اینها بی‌انصافی می‌کنند. وقتی این حرف را می‌توانند بگویند که اولاً آمار دقیق دراختیارشان باشد. آمار را روزنامه‌ها منتشر می‌کنند و اینها مقایسه می‌کنند با آن اعلاناتی که در دنیا می‌شود که معمولاً 5000 نفر را می‌کشند و می‌گویند 500 نفر را کشتیم. اینها، این را مقایسه می‌کنند. آماری که ما می‌دهیم، واقعیت است. اینها باید این آمار را با آمار واقعی قضایای مشابه مقایسه کنند. هرچند با موقعیت خاصی که ما داریم، دشمن‌هایی که ما داریم، جوسازی می‌کنند و دخالت‌هایی که ابرقدرت‌ها در امور کشور ما می‌کنند، این مدعیان باید بیایند و این پرونده‌ها را بخوانند و ببینند این افراد چه می‌کنند و کارشان از کجا سرچشمه می‌گیرد. من نظر آنان را درمورد اینکه آمار اعدام‌ها خیلی بالاست، نمی‌پذیرم، ولی اگر هم فرضاً چنین باشد، باید به آنها گفت، اگر قرار شد در یک مملکت مثلاً دزدها را بگیرند و زندانی کنند، حالا اگر دزد هم زیاد باشد، باید به‌دلیل بالابودن آمار، دزدها را نگیرند و مثلاً به‌بهانه بالابودن آمار، قاتل‌ها را باید آزاد کنند؟(2)
1
نخستین مرحله کار دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت درباره اختلاف مالی ایران و امریکا هفته گذشته آغاز شد. روزنامه اطلاعات با نقل این خبر، درباره چگونگی آغاز به کار و رسیدگی به پرونده‌ها و نوع شکایات ارجاعی به این دادگاه توضیحاتی داد. این روزنامه نوشت: روزنامه کریستین ساینس مانیتور به نقل از خبرنگار خود در لاهه درباره نخستین روز کار این دیوان نوشته است که در نخستین روز گشایش دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا، وکلای شرکت‌های امریکایی برای تسلیم مدارک و طرح شکایات خود، ناگزیر شدند در صف بایستند و برای حفظ نوبت، شماره دریافت کنند. تقریباً هر ساعت، یک بار درهای بزرگ و چوبی دیوان بین‌المللی داوری باز می‌شد و منشی دیوان، یکی از وکلا را به سالن پذیرش دعاوی راهنمایی می‌کرد. دیوان بین‌المللی داوری تا روز 19 ژانویه سال 1982 (حدود 90 روز دیگر)، دعاوی شرکت‌های امریکایی را خواهد پذیرفت. خبرنگار کریستین ساینس مانیتور افزوده است: پیش‌بینی می‌شود دست‌کم 3 هزار پرونده و عرض‌حال ت-أمین خسارات علیه ایران به دیوان بین‌المللی داوری تسلیم شود. شکایت‌کنندگان بین 3 تا 4 هزار میلیون دلار علیه ایران ادعای خسارت کرده‌اند. این خبرنگار به‌عنوان مثال از شکایت شرکت "زیراکس" نام برده که معادل 84 میلیون دلار از ایران ادعای خسارت کرده است، زیرا اموال و تأسیسات این شرکت در ایران، ملی شده است. شرکت "سدکو" نیز به‌دلیل ازدست‌دادن وسایل و تجهیزات ساختمانی و حفاری که در ایران داشته، تقاضای 175 میلیون دلار خسارت کرده است. علاوه‌بر شرکت‌ها، چندین سرمایه‌دار نیز وکلای خود را برای ارائه عرض‌حال به دیوان بین‌المللی فرستاده‌اند.
مثلاً یک امریکایی ایرانی‌تبار که ساکن میامی است، مدعی شده که 525 میلیون دلار املاک وی در ایران مصادره شده است. به گفته خبرنگار کریستین ساینس مانیتور و به نقل از یک عضو دیوان بین‌المللی، حدود 3 هزار دعوی علیه ایران اقامه شده که حدود 2200 شکایت مربوط به شرکت‌ها و افرادی است که خسارت مورد ادعای آنها در هر مورد کمتر از 250 هزار دلار است، اما 800 مورد دیگر از شکایات، چند میلیون دلار است.(1)
2
خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و پارس، از انعقاد دو قرارداد اقتصادی میان کشور عراق با دو کشور اردن و یوگسلاوی خبر دادند. براساس گزارش این خبرگزاری‌ها، این قراردادها درباره حملونقل و خطوط مخابراتی منعقد شده است.
آسوشیتدپرس درباره همکاری اردن با عراق در امر حملونقل کالا به داخل عراق اعلام کرد: درحالیکه یک سال و اندی از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران می‌گذرد و براثر جنگ، بنادر دریایی عراق بسته شده است، دولت‌های عراق و اردن روز یکشنبه یک کمپانی حملونقل برای استفاده عراق از بندر عقبه در اردن تأسیس کردند.
1) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص2.
یک هیئت از کارشناسان فنی و حملونقل عراق با شاه حسین اردنی دراینباره مذاکراتی انجام داد که این مذاکرات به تأسیس کمپانی حملونقل عراق و اردن انجامید. بعد از آنکه هواپیماهای ایرانی بنادر عراق را در شط‌العرب (اروندرود) بمباران کردند، شاه حسین اردنی، بندر عقبه را به‌روی کالاهایی که مقصد آنها عراق است، باز کرد و از آن زمان، روز و شب، کامیون‌هایی که در این بندر بارگیری کرده‌اند، راهی بغداد می‌شوند تا به صدام حسین کمک کنند و از کمبود کالاهای مصرفی به‌دلیل جنگ، جلوگیری کنند. سخنگویان رژیم‌های عراق و اردن گفتند، کمپانی حملونقل دو کشور 750 کامیون دارد و می‌تواند تا ماه آینده 450 کامیون دیگر را نیز وارد خدمت کند.(1)
خبرگزاری پارس هم از انعقاد قراردادی بین عراق و یوگسلاوی برای ساخت خطوط مخابراتی کشور عراق خبر داد. طبق قرارداد جدیدی که بین مجتمع صنعتی یوگسلاوی و وزارت صنایع عراق در تاریخ 3/8/1360 منعقد شد، یوگسلاوی خطوط مخابراتی را برای عراق خواهد ساخت. طول این خطوط 300 کیلومتر و به قدرت 400 کیلووات می‌باشد. ارزش قرارداد نیز بالغ‌بر 62 میلیون دلار خواهد بود. این مجتمع در طول 16 سال گذشته، جمعاً 4000 کیلومتر خطوط مخابراتی برای عراق ساخته است. ارزش کل معاملاتی که در سال جاری مسیحی بین مجتمع صنعتی یوگسلاوی و عراق انجام شده است، بالغ‌بر 200 میلیون دلار می‌باشد.(2)
1
روزنامه آساهی شیمبون ژاپن از تصمیم شرکت‌های بیمه ژاپنی برای پرداخت خسارت به کشتی‌های آسیب‌دیده در جنگ تحمیلی خبر داد. این روزنامه نوشته است: شرکت‌های بیمه ژاپنی بالاخره تصمیم گرفتند غرامت این کشتی‌ها را پرداخت کنند. پیش‌بینی می‌شود جمع این غرامت‌ها به مبلغ حدود 13 میلیارد دلار بالغ گردد. این اقدام شرکت‌های بیمه ژاپنی موجب خواهد شد که شرکت‌های بیمه خارجی نیز غرامت 13 کشتی دیگر را که در این ناحیه جنگی متوقف شده‌اند، پرداخت کنند.(3)
2
موج مخالفت مردم با رژیم بعثی عراق در شهرهای مختلف این کشور، به‌خصوص در مناطق کردنشین افزایش یافته است.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، تظاهرات مردم شهر سلیمانیه عراق علیه دولت، با دخالت پلیس به خشونت کشیده شد و در طول چهار ساعت درگیری، 4 تن از مردم زخمی شدند. در جریان این درگیری، یکی از افراد پلیس این شهر نیز در مخالفت با نظام حکومتی آن کشور به صف مردم پیوست.(4)گزارش‌های رسیده حاکیست که مشابه این تظاهرات در شهرهای کرکوک و قلعه‌دیزه نیز انجام شده است.(5)
1) روزنامه کیهان، 4/8/1360، ص16.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، صص 10 - 9، بلگراد - خبرگزاری پارس، 4/8/1360.
3) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 111، 28/8/1360، ص48، لاستامپا، ایتالیا، تورینو، 5/8/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 7/8/1360، ص18، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/8/1360.
5) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص2، سنندج.
1
اسحاق شامیر، وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی، امروز تشکیل دولت فلسطین در کرانه غربی رود اردن را که به‌صراحت در قرارداد کمپ دیوید آمده است، رد کرد و کشور اردن را موطن اصلی فلسطینی‌ها خواند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی امروز اعلام کرد، کشور فلسطینی‌ها، اردن است و فرق نمی‌کند چه کسی رهبر آنجا باشد. وی که صدایش از رادیو صهیونیستی پخش شد، گفت: برای اسرائیل اهمیت ندارد که رهبر اردن، عرفات باشد یا شاه حسین؛ وقتی اسرائیل بخواهد مرزهایش را با اردن مشخص کند، این امر با کسی که در امان در رأس قدرت باشد، صورت خواهد گرفت. شامیر همچنین گفت: حتی اگر با به‌قدرت‌رسیدن سازمان آزادیبخش در اردن، این کشور تبدیل به پایگاه شوروی شود، اسرائیل در مسائل داخلی همسایگانش دخالت نخواهد کرد. وی ضمن مخالفت با ایجاد یک دولت فلسطینی در کرانه غربی رود اردن و نوار غزه گفت: محافل بین‌المللی درصدد اعمال فشار به اسرائیل برای کسب امتیازات اضافی برای خودمختاری فلسطین‌اند، ولی اسرائیل قبلاً محدوده این امتیازات را مشخص کرده است. ازسوی دیگر، خبرگزاری آسوشیتدپرس ضمن انتشار این خبر، به نقل از شامیر افزوده است: فلسطینی‌ها بهتر است خواسته‌های ملی‌شان را در اردن بیابند و نه در کرانه غربی رود اردن. فلسطینی‌ها وطن، خانه و کشور دارند و آن اردن نامیده می‌شود و اسرائیل هرگز ایجاد دولت دوم فلسطین را در خاکش قبول نمی‌کند.
سخنگوی وزارت خارجه مصر در پاسخ به گفته‌های شامیر اعلام کرد: مصر، اعلامیه وزیر خارجه اسرائیل را تخلف از مفاد خودمختاری فلسطینی‌ها که در قرارداد کمپ دیوید به‌صورت مشروح آمده است، می‌داند. به‌موجب قرارداد کمپ دیوید، باید یک شورای خودمختاری برای اداره امور یک میلیون و 200 هزار فلسطینی که در ساحل غربی رود اردن و نوار غزه اقامت دارند، به وجود آید. طبق قرارداد مذکور، پس از یک مدت انتقالی 5 ساله، مذاکرات بیشتری درباره تعیین وضع نهایی ساحل غربی رود اردن و نوار غزه انجام خواهد شد.(1)
ضمیمه گزارش208: خبر روزنامه دیلی‌نیوز درباره حمله هواپیماهای عراقی به دو کشتی تجاری در بندر امام خمینی
روزنامه پاکستانی دیلی‌نیوز درباره اقدام ارتش عراق در هدف قراردادن دو کشتی تجاری در بندر امام خمینی نوشته است: رژیم عراق اعلام کرده است، نیروی دریایی این کشور، 2 فروند کشتی ایران را غرق کرده است. این عملیات در یک نبرد رویاروی در خلیج‌فارس در نزدیکی جزیره خور موسی اتفاق افتاده است. این روزنامه از قول مقامات عراقی نوشته است: کشتی‌های ایرانی زمانی غرق شدند که جنگ هوایی در بالای سر کشتی‌ها در جریان بوده و طی آن 2 فروند جنگنده ایران نیز سقوط کرده است. خبرگزاری عراق ادعا می‌کند نیروی هوایی عراق به مجموعة نظامی جنوب حمله کرده و خسارات مالی و جانی فراوانی به این مجموعه وارد ساخته است.(2)
1
امروز جنگ هوایی میان ایران و عراق نسبت به درگیریهای زمینی میان دو کشور، شدت بیشتری داشت. درحالیکه گزارش تحرکات زمینی میان نیروهای ایران و عراق درباره گلوله‌باران توپخانه‌ها، به‌ویژه در شهر آبادان و انهدام یک نفربر عراقی در جبهه اهواز بود، سایر گزارش‌ها، حکایت از درگیریهای هوایی در جنوب و غرب کشور داشت.
به‌دنبال حمله روز گذشته هواپیماهای عراق به کاروان کشتی‌های تجاری در بندر ماهشهر، در اولین ساعات بامداد امروز، هواپیماهای ایرانی به اسکله‌های البکر و الامیه که بالگردهای عراقی از آن به‌عنوان یک پایگاه هوایی تاکتیکی استفاده می‌کنند، حمله کردند و در یک جنگ هوایی موفق شدند یک فروند بالگرد را در نزدیکی سکوی نفتی البکر و یک فروند میگ عراقی را در منطقه آبادان هدف قرار داده، سرنگون کنند. ناوچه‌های نیروی دریایی نیز یک ناوچه موشک‌انداز عراقی "اوزا" را هدف قرار دادند و آن را غرق کردند.(1)-(2)در همین حال، 3 فروند هواپیمای عراقی در ساعت 11:50 از ارتفاع زیاد به شهر آبادان حمله و پشت هتل آبادان، اطراف فرودگاه، باند فرودگاه و بخشی از منطقه بریم را بمباران کردند. توپخانههای عراقی نیز شهر آبادان را گلوله‌باران کردند که از خسارت‌های واردشدة این دو اقدام گزارشی نرسیده است.(3)
در این روز همچنین یک جنگنده میگ عراقی، یک بالگرد کبرا را در باختران هدف قرار داد که این بالگرد در آسمان آتش گرفت و سقوط کرد و دو خلبان آن نیز به شهادت رسیدند. یک فروند بالگرد جت رنجر نیز که به‌همراه بالگرد کبرا پرواز می‌کرد، براثر سرایت آتش از بالگرد کبرا، دچار آتش‌سوزی شد که خلبان آن توانست بالگرد را تا نزدیکی زمین هدایت کند، ولی در آخرین لحظات، به زمین اصابت کرد و منهدم شد، ولی خلبان آن زنده ماند.(4)
1) برخی منابع داخلی علت سقوط میگ عراقی را اصابت اشتباهی گلولههای آتشبارهای ضدهوایی عراق ذکر کرده‌اند. (سند شماره 139328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/8/1360.)
2) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص2، به نقل از اطلاعیه679 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره221، 6/8/1360، ص2، آبادان - خبرگزاری پارس، 5/8/1360؛ و- سند شماره 53590 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 8 به اطلاعات مرکز، 5/8/1360، صص 2 - 1.
3) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص2، به نقل از اطلاعیه 679 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره220، 5/8/1360، ص3، آبادان - خبرگزاری پارس، 4/8/1360؛ و- سند شماره 318953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان - اداره کل امور انتظامی، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 221، 5/8/1360، ص28، تهران - خبرگزاری پارس، 5/8/1360، به نقل از اطلاعیه 679 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
4) سند شماره 133019 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 4/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره220، 5/8 /1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 4/8/1360.
در جبهه‌های زمینی و در مناطق جنوب نیز یک خودرو نفربر شناسایی عراقی هنگام عبور از جاده "سیدعبود" در شمالغربی اهواز، به مین ضدتانکی که نیروهای اطلاعات سپاه خوزستان کار گذاشته بودند، برخورد کرد و 11 تن از سرنشینان آن به هلاکت رسیدند. سرنشینان این نفربر یک سرگرد، یک ستوان یکم، یک درجه‌دار و 8 سرباز بودند.(1)
1
باوجود اتخاذ تدابیر ویژه ازسوی دستگاه‌های اطلاعاتی دولت و ارتش عراق به‌منظور جلوگیری از فرار نظامیان این کشور به ایران، امروز نیز 25 نظامی عراقی با عبور از مرزهای مریوان - سردشت خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(2)
2
از اولین ساعات بامداد امروز، نیروهای هیز بیان و هیز پیشوای حزب دمکرات کردستان ایران در عملیاتی غافلگیرانه به پایگاه ارتش در روستای "بیک‌آقا" در 27 کیلومتری شمال بوکان، که روی تپه "حسین‌مامه" در محور بوکان - میاندوآب قرار داشت، حمله کردند.
در ساعات اولیه این عملیات که نیروهای خودی غافلگیر شده بودند، 18 تن از سربازان پایگاه شهید، 7 تن زخمی و 7 تن نیز به گروگان گرفته شدند. نیروهای مهاجم تعدادی اسلحه انفرادی را نیز به غنیمت بردند. در این عملیات، 5 تن از مهاجمان کشته و تعدادی نیز زخمی شدند.(3)
رادیو صدای کردستان درباره این عملیات و نتایج آن اعلام کرد: «شب چهارم آبان‌ماه، در یک عملیات هماهنگ، نیروهای هیز بیان و هیز پیشوا، پایگاه نظامی ارتش در ارتفاعات حسین‌مامه در مسیر بوکان - میاندوآب را مورد حمله قرار دادند و تا نزدیک‌ترین سنگرهای دشمن پیش رفتند. در این حمله شجاعانه که از ساعت 12 شب تا 1:30 بامداد ادامه داشت، زاغه مهمات دشمن براثر آتش شدید پیشمرگان منفجر و پایگاه مذکور به‌کلی ویران شد و به تصرف جانبازان حزب دمکرات کردستان درآمد. همچنین 4 قبضه آر.پی.جی، یک قبضه تفنگ106، یک قبضه خمپاره‌انداز81 میلی‌متری و یک دستگاه خودرو زیل ارتشی به‌کلی منهدم شد. در این حمله شجاعانه، 24 تن از نیروهای دشمن کشته و 8 تن دیگر به اسارت پیشمرگان قهرمان درآمدند که 2 تن از آنها براثر شدت جراحات واردشده از پای درآمدند. براساس این گزارش، در میان کشته‌شدگان، فرمانده پایگاه به نام ستوان دوم "عادی صفا" نیز به چشم می‌خورد. ضمناً پیشمرگان 12 قبضه تفنگ ژ3، دو قبضه تفنگ کلاشینکف، یک قبضه تیربار ژ3 و یک قبضه سلاح کمری نیز به غنیمت گرفتند. در این حمله شجاعانه با کمال تأسف 3 تن از پیشمرگان هیز بیان و 2 تن از پیشمرگان هیز پیشوا به شهادت رسیدند.»(4)-(5)
1) سند شماره 5382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات منطقه8، 4/8/1360، ص5.
2) روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360 ص13، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از اطلاعیه شماره 180 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360،ص1؛ و- سند شماره 427405 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مرکز به کلیه واحدها و توابع، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 152668 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 7/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 58028 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به کلیه واحدهای سپاه و توابع، 7/8/1360، سند تک‌برگی.
4) به‌رغم بزرگی این حادثه و تلفات چشمگیر نیروهای خودی در این درگیری، گزارشی از جزئیات این عملیات موجود نیست.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره221، 6/8/1360، ص12ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 5/8/1360.
1
امروز در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور عناصر مسلح غیرقانونی دست به اقداماتی علیه مردم و نیروهای دولتی زدند که اجرای کمین، مین‌گذاری، حمله به منزل یک پیش‌مرگ کرد، غارت یک مغازه و به‌نمایش‌درآوردن اسیران شهربانی در یکی از روستاهای پیرانشهر از مهم‌ترین آنها بود.
نیروهای مسلح غیرقانونی در منطقه "جینان" (در 30 کیلومتری شرق سقز در محور دیواندره به سقز) عملیات کمینی بر سر راه نیروهای سپاه که درحال بازگشت از عملیات گشت و شناسایی به شهر سقز بودند، اجرا کردند که با هشیاری نیروهای سپاه و رسیدن به‌موقع نیروهای ژاندارمری، 16 تن از مهاجمان کشته یا زخمی شدند که جنازه 5 تن از آنان در منطقه باقی مانده است. در این درگیری، 6 قبضه انواع اسلحه نیز به‌دست نیروهای خودی افتاد. در پایان این درگیری که از ساعت 15 تا 18:30 طول کشید، 6 تن از افراد سپاه و 3 تن از افراد ژاندارمری نیز زخمی شدند که حال عمومی آنها رضایت‌بخش اعلام شده است.(1)
در جاده کامیاران - شاهینی، یک مینی‌بوس سپاه به مینی که نیروهای حزب دمکرات کار گذاشته بودند، برخورد کرد و منهدم شد. در این حادثه 3 تن شهید و 5 تن زخمی شدند.(2)
نیروهای مسلح غیرقانونی در سنندج با حمله به منزل یکی از پیشمرگان کُرد مسلمان که با جمهوری اسلامی همکاری داشت، او و همسرش را مجروح کردند.(3)
همچنین 50 تن از افراد حزب دمکرات به روستای "حسن‌آباد" سنندج حمله کردند و تمام کالاهای موجود در یکی از مغازه‌های روستا را به غارت بردند.(4)
امروز نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران، 10 تن از کارکنان و رئیس شهربانی ارومیه را که چند روز پیش گروگان گرفته بودند، با هدف نمایش‌دادن به مردم در روستای "میرآباد ملاخلیل" پیرانشهر گرداندند.(5)
به گزارش ستاد مشترک ارتش، اخیراً مقامات عراقی به مسئولان حزب دمکرات کردستان ایران دستور داده‌اند تا به‌سرعت فهرست کامل اسرای ایرانی دراختیار آن حزب را به‌طور تفکیک‌شده به آنها تحویل دهند.(6)
2
امروز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروههای ضدانقلاب، علاوه‌بر کشتن یکی از زنان متعهد شهر آب‌کنار اقدام به بمبگذاری در دفتر شرکت هواپیمایی ایرفرانس در تهران کردند. در شهر ایلام نیز 9 عدد نارنجک زیر یکی از پل‌های این شهر کشف شد. امروز همچنین سپاه پاسداران اصفهان از دستگیری تعدادی از کادرهای اصلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در استان اصفهان خبر داد.
به گزارش فرماندهی منطقه3 سپاه (استان‌های گیلان و مازندران)، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه "آب‌کنار" انزلی، یکی از زنان متعهد این شهر را ربوده، او را خفه کردند.(7)
1) سند شماره 300735 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 5/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 053584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 5/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره221، 6/8/1360، ص30، سنندج - خبرگزاری پارس، 5/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره221، 6/8/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 5/8/1360؛ و- سند شماره 294410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 58، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی قرارگاه عملیاتی غرب کرمانشاه، 3/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 54030 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 7 به اطلاعات مرکز، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 57822 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 108020 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2(ج41) به نخست‌وزیری، (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 25/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
6) سند شماره 139249 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2(م-132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 4/8/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 57817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 4/8/1360، ص2.
در تهران نیز افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب در محل دفتر هواپیمایی ایرفرانس واقع در خیابان انقلاب نزدیک میدان فردوسی، بمبی را کار گذاشته بودند که در ساعت 21:30 منفجر و براثر انفجار آن، شیشه‌های دفتر خرد شد. در بازرسی محل حادثه، یک بمب دست‌ساز دیگر که منفجر نشده بود، کشف گردید.(1)
همچنین در ایلام، 9 عدد نارنجک جنگی که زیر یکی از پل‌های این شهر به‌منظور انفجار و تخریب پل کار گذاشته شده بود، با هشیاری یک کودک یازده‌ساله کشف و به‌دست نیروهای شهربانی خنثی شد.(2)
امروز سپاه پاسداران اصفهان اعلام کرد که در چند روز گذشته، 10 تن از نیروهای رده‌بالای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بخش‌های سیاسی، نظامی و تدارکاتی را دستگیر کرده است.(3)
1
امروز "محمد مزیدی" از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و نامزد این سازمان برای نمایندگی مجلس شورای اسلامی در یکی از شهرهای استان مازندران، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی درباره مواضع و اقدامات سازمان مجاهدین خلق مطالبی را بیان کرد. هرچند در گفته‌های وی ضعف‌هایی وجود دارد، سخنان او به‌عنوان یکی از افراد رده بالای سازمان، قابل‌توجه است. ازجمله مطالبی که مزیدی در این مصاحبه درباره آنها سخن گفت، انگیزه او از مصاحبه اهداف سازمان از سازماندهی افراد و اقشار مختلف، تضادهای تئوریک سازمان در ایده و عمل، دلایل درگیری نظامی با نظام جمهوری اسلامی ایران و پیوند با لیبرالیست‌ها، توجیه سازمان درباره افزایش افراد دستگیرشده و اعدام‌شده، علت تداوم همکاری سازمان با گروههای مارکسیستی همچون "سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر"، حاکمیت دیکتاتوری و استبداد بر مرکزیت سازمان، راهکنش سازمان در وادارکردن نظام جمهوری اسلامی برای به‌رسمیت‌شناختن آنها به‌عنوان یک سازمان سیاسی مسلح و... بود. بخش‌هایی از سخنان مزیدی به این شرح است:
«انگیزه من از مصاحبه که البته به پیشنهاد خودم بود، به‌خاطر تشخیص حق از باطل است، زیرا واقعاً پی برده‌ام که راه گذشته من باطل بوده است و چون امروز تشخیص دادم که راه نظام جمهوری اسلامی راهی است برمبنای حق و صحیح، خواستم بازگشت من یک بازگشت حقیقی باشد نه تاکتیکی و بر مبنای خطی که سازمان سابقاً داده بود که: "توبه کنید تا اینکه جان سالم به در ببرید." یا اینکه: "از زندان آزاد بشوید و دوباره به کارهای خود بپردازید."
من خواستم واقعاً یک توبه و یک بازگشت واقعی کرده باشم، نه اینکه برای جان خودم چانه بزنم. گرچه من از حکم نهایی دادگاه درباره خود خبر ندارم، ولی می‌خواهم یک‌سری حقایق را برای مردم، مخصوصاً هواداران سازمان، بازگو کنم.
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 221، 5/8/1360، صص 23 - 22، تهران - خبرگزاری پارس، 5/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 5/8/1360، ص16.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره220، 5/8/1360، ص28، ایلام - خبرگزاری پارس، 4/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 6/8/1360، ص4.
3) روزنامه کیهان، 5/8/1360، ص15، اصفهان، خبرگزاری پارس.
... برای اینکه بتوانیم همه مردم از اقشار مختلف را زیر پوشش بگیریم، به دستور سازمان شروع کردم به سازماندهی دانش‌آموزان، زیرا سازمان، تحلیلی خاص روی این موضوع داشت و می‌گفت چون سنگر دانشگاه بسته شده، امروز وظیفه ما این است که بتوانیم از دانش‌آموز گرفته تا کشاورز و کارمند و حتی روحانی را طوری تربیت بکنیم که در آینده بتوانند برای ما پایگاهی باشند؛ بنابراین، روی این مسئله خیلی تکیه داشتند که دانش‌آموزان سازماندهی بشوند و بعد سایر مردم زیر پوشش قرار بگیرند.
... انحراف سازمان از دو دیدگاه مطرح می‌شود: یکی اینکه ما به دلایلی که وجود دارد، معتقد به انحراف اولیه سازمان باشیم که سازمان از روز اول و از بدو تأسیسش منحرف بوده است و ممکن است عده‌ای باشند که نخواهند بپذیرند سازمان از اول منحرف بوده است، اما می‌توان در پاسخ به این عده گفت که سازمان نمی‌تواند در مدت پنج الی شش ماه منحرف شده باشد و این غیرممکن است که انحرافات اولیه نداشته باشد. پس سازمان از همان اوایل منحرف بود، ولی این انحراف‌ها ابتدا خیلی ضعیف و خفیف بود که خود بنیان‌گذار‌ها نیز متوجه این انحرافات کوچک نبودند.
لازم به یادآوری است که سازمان برای خودش اصول و ارزش‌هایی مطرح می‌کند و همیشه مدعی بوده است که ما این ارزش‌ها و این اصول را در طول پانزده، شانزده سال از کانال خون و شکنجه به دست آوردیم و بارها می‌گفتند این ایدئولوژی و اصولی را که برای خودمان مطرح کردیم و به آن پایبند هستیم، از کانال خون و شکنجه به دست آوردیم. حالا باید از آنها سؤال کرد شما که معتقدید از کانال خون و شکنجه عبور کردید، پس چرا حداقل پایبند به ارزش‌های خون شهدای خود نیستید؟ چه‌بسا که این یک مصلحت الهی بود که اینها دست به این اعمال بزنند تا دیگر راهی برای انحراف افراد بعدی نباشد. این را هم باید بگویم که اگر سازمان دست به عمل نظامی نمی‌زد، شاید خود من از آن افرادی بودم که تا 90 درصد و تا سرحد مرگ از این سازمان برنمی‌گشتم. این خود یک مصلحت الهی بود که ماهیت آنها برملا شود.
... یکی از مسائلی که سازمان روی آن خیلی تکیه داشت، مسئله عدم تضاد مطلق بود. همیشه این را مطرح می‌کردند که ما با نظام جمهوری اسلامی تضادمان را نباید مطلق کنیم و دلیل می‌آوردند که تضاد اصلی ما امپریالیسم به سرکردگی امریکا و بعد هم پایگاه داخلی‌اش لیبرالیست‌ها است. در اینجا سؤالی پیش می‌آید که آیا مگر لیبرالیست‌ها تولد و شکل دیگری پیدا کردند؟! و این اتفاقاً ازجمله مسائل مهمی است که همیشه برای هواداران مطرح بود، چراکه سازمان شروع به تماس‌های مرموز با لیبرال‌ها کرد و زدوبندها و روابطی با هم پیدا کردند و بالاخره به وحدت‌هایی رسیدند که نتیجه نهایی‌اش را امروز مشاهده می‌کنیم و به سرکردگی خود آقای رجوی، رهبری گروههای ضدانقلابی را در پاریس در معیت آقای بنی‌صدر به‌عهده گرفتند. به این مسئله خیلی تأکید می‌کردند که ما به‌هیچ‌وجه نباید با لیبرال‌ها دمخور باشیم. آنها می‌گفتند که لیبرال‌ها بزرگ‌ترین عامل و پایگاه
داخلی امپریالیزم هستند، برای خاطر اینکه ارتجاع به‌لحاظ تاریخی، عمرش به سر رسیده، اما این لیبرال‌ها هستند که دارای پایگاه بورژوازی هستند؛ اینها هستند که می‌توانند زمینه مساعدی برای ورود امپریالیست‌ها آماده بکنند.
... با کسانی مثل پیکاری‌ها که سخت‌ترین ضربه ایدئولوژی را در سالهای 53 و 54 به [شما سازمان] زدند و خائنانه‌ترین اعمال را با شما انجام دادند و به قول خودتان بیشترین ضربه را از دست پیکاری‌ها خوردید، چطور شما با آنها وحدت پیدا می‌کنید؟! خودتان بارها می‌گفتید بزرگ‌ترین خطری که امروز هواداران ما را تهدید می‌کند، همین پیکاری‌ها هستند، اما همان زمانی که این تحلیل را برای ما می‌کردند، در همان زمان با آنها وحدت داشتند و همیشه در تظاهرات با هم شرکت می‌کردند و اعمال نظامی‌شان با هم بوده و این خیلی باعث تأسف است.
... درحقیقت می‌توان گفت در درون سازمان اصلاً دمکراسی نبود، بلکه حالت استبداد و دیکتاتوری در آن حاکم بود. سازمانی که به کوچک‌ترین سؤالات بچه‌های خودش پاسخ نمی‌داد، به‌حدی‌که اکثر بچه‌ها فرار کردند، چطور می‌تواند ادعای دمکراسی را بکند؟ در این سازمان هیچ‌گاه تصمیمات از پایین گرفته نمی‌شد و روش دیکتاتوری حکومت می‌کرد، نه دمکراسی. تصمیمی که گرفته می‌شد، هیچ‌وقت ازطرف ماها نبود و همچنین ازطرف کسانی که عضو سازمان هم بودند تصمیم گرفته نمی‌شد، بلکه تصمیم‌ها دقیقاً خطوطی بود که از بالا می‌آمد و باید اجرا می‌شد! منتها به‌حسب شرایط و وضعیت مکانی.
بعضی مواقع که بچه‌ها سؤالاتی از سازمان می‌کردند، سازمان کارهای ضدانگیزه‌ای می‌کرد. [برای‌مثال وقتی] از سازمان سؤال می‌شد که ملت در جبهه‌ها هستند، شهید می‌شوند و خون می‌دهند، ما چه‌کاره هستیم؟ ما فقط مشغول یک سری کارهای تبلیغاتی هستیم. و همین‌طور که این سؤال‌ها می‌خواست رشد بکند [و در بین همه مطرح بشود] بلافاصله اطلاعیه سیاسی و نظامی ازطرف سازمان منتشر می‌شد که ما به‌شرط اینکه نظام جمهوی اسلامی ما را بپذیرد، حاضریم در جبهه‌ها وارد جنگ شویم! این یک عمل تاکتیکی بود و برفرض هم که رژیم می‌خواست موافقت بکند، اول آنها را باید به رسمیت بشناسد! و خوشبختانه رژیم هم هیچ‌وقت گول حرفهای اینها و بازی اینها را نخورد.
... آنها خیلی تأکید داشتند که ما نباید زیر بار تحمیل نظامی برویم و تأکید داشتند که ما مسلح هستیم، ولی از سلاحمان فقط برای ازبینبردن امپریالیست‌ها و ضدانقلاب استفاده می‌کنیم، ولی عملاً با 60 یا 70 کشته‌ای که داشتند - که بعداً خواهم گفت که عامل اصلی [کشته‌شدن این افراد] خودشان بودند و این را ثابت کرده‌اند می‌خواستند مظلوم‌نمایی کنند - چطور شد که وقتی به خانه پدر سرمایه‌دار یکی از اعضای سازمان حمله می‌شود، شما اطلاعیه سیاسی - نظامی منتشر می‌کنید که از این پس ما این مسائل را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم! شما مدعی
هستید که ما در گذشته شهدای زیادی داده‌ایم و این را من فهمیده‌ام که سازمان کار اصلی‌اش مظلوم‌نمایی است و می‌خواهد از این طریق افرادی را جذب کند.
خود سازمان معتقد بود که ما عملمان را باید زمانی شروع کنیم که آمادگی ذهنی و شرایط عینی وجود داشته باشد، اما زمانی‌که سازمان می‌بیند که مردم آنها را نمی‌خواهند و فرض کنیم که این مخالفت‌ها در اوایل سازماندهی شده بود، اما امروز که دیگر این راه‌پیمایی‌ها، تظاهرات و تشییع‌جنازه‌های میلیونی که انجام می‌شود، سازماندهی‌شده نیست، خود مردم در آنها شرکت می‌کنند. در این شرایط، سازمان خودش تعمداً می‌خواست که هوادارش چاقو بخورد و درگیری ایجاد بشود. چوب دست خود سازمان پشت این درگیری‌ها بود تا بتواند خواسته‌هایش را ظاهر کند و اگر زمانی دست به عمل نظامی زد و به او ایراد گرفتند، بگوید ما تابه‌حال 70 کشته دادیم، ولی دست به عمل نظامی نزدیم؛ ما خواستیم در جنگ شرکت کنیم، اما ما را نپذیرفتند.
... شما چه توجیهی برای این‌همه جنایت، ترور و انفجار دارید که حتی برای کشتن یک حزب‌اللهی، دو بچه او را جزغاله می‌کنید؟ اینها دروغ نیست. شما که می‌گفتید ما نباید تضادمان را مطلق کنیم و باید اسلحه‌مان را برعلیه امپریالیسم به کار بریم! آیا در زمان شاه تا این حد از اسلحه‌تان استفاده کردید؟ من نمی‌خواهم این سؤال را از مرکزیت سازمان بکنم که درحال غرق‌شدن هستند و خودشان این را می‌دانند و برای جلوگیری از غرق‌شدن خودشان این کارها را [که] می‌کنند، بکنم. [این سؤال برای روشن‌شدن اعضا و هواداران سازمان است.] بزرگ‌ترین خط سازمان در گذشته نزدیک برای مظلوم‌نمایی این بود که باید آن‌قدر آمار زندانی‌های سیاسی بالا برود که رژیم به‌لحاظ بین‌المللی زیر سؤال قرار گیرد. امروز هم خطشان این است که آمار اعدامی‌ها بالا برود.
... مسئله دیگر، مسئله عدم‌براندازی است که سازمان در بین هواداران خود تبلیغ می‌کرد که ما باید از سقوط این نظام جلوگیری کنیم. چون اگر این نظام سقوط کند، [ما هم سقوط می‌کنیم] نوبت ما هم نیست، نوبت ضدانقلاب است و نوبت ورود امپریالیست‌ها است. می‌گفتند اگر جنگ داخلی شروع بشود، ایران تبدیل به لبنان خواهد شد و این مسئله به نفع هیچ‌یک از نیروهای انقلابی نیست. ولی چطور شد که اکنون با این نظام در افتادند؟»
وی سپس از مسئولان امر خواست همان‌طور که به او اجازه صحبت داده‌اند، «فرصتی هم به کسانی که هنوز خود را معرفی نکرده‌اند، داده شود، چون آنها افرادی هستند که در یک جزیره قرار گرفته‌اند و راهی به بیرون ندارند و درحالت وحشت و اضطراب به سر می‌برند. تذکر دیگر درباره افرادی است که در بازداشت هستند. عناصر پلید در زندان هم دست از سر اینها برنمی‌دارند و اینها را تقویت و تحریک می‌کنند، تا جایی که بروند و حتی در دادگاه به امام توهین کنند و پایبند به خط اول خود بمانند تا اگر امکان تخفیفی هم وجود داشته باشد، از بین برود و اینها اعدام شوند تا تعداد اعدام‌شدگان زیاد شود و همان‌طور که قبلاً گفتم، این یکی از خطوط سازمان است.»(1)
1) روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص14.
1
در آستانه ماه محرم، گروهی از خطبا و وعاظ تهران و قم با امام خمینی دیدار کردند. در این دیدار امام خمینی مطالبی را به شرح زیر بیان فرمودند:
«در این مجلس که آقایان خطبای محترم از قم و تهران تشریف دارند و بعضی قشرهای دیگر هم تشریف دارند، لازم است که من بعض مسائلی که امروز برای ما مهم است و فرداها هم مهم است، عرض کنم. مسئله انقلابات در دنیا و انقلاب‌هایی که در ایران شده است، اصل انقلاب - حالا در خود ایران را عرض می‌کنم - اصل انقلاب بسیاری از وقت‌ها به نتیجه ابتدایی رسیده است، لکن در ادامه‌اش اشکال پیدا شده است. می‌گویند:
"کشورگیری آسان است، لکن کشورداری مشکل است." انقلاب شد و همه قشرهای ملت هم حاضر صحنه بودند و روحانیون و خطبای محترم سرتاسر کشور هم حاضر بودند و با کمک همه قشرها از زن و مرد و روحانی و غیرروحانی و خطبای محترم به پیروزی رسید؛ یعنی، پیروزی‌های چشمگیر، لکن پیروزی‌های اولی؛ بیرون‌راندن چپاولگران و سقوط شاهنشاهی و برقراری جمهوری اسلامی، لکن حفظ این نتیجه، که عبارت از جمهوری اسلامی است، مهم است و امروز برای ما این مطرح است. امروز دیگر ما نباید نگاه کنیم به اینکه ما پیروز شدیم و جمهوری اسلامی را برقرار کردیم و دیگر در فکر نباشیم و هرکدام به کارهای خودمان مشغول بشویم. اگر اسلام عزیز فقط با پیروزی بر کفار و جانشین‌شدن جمهوری اسلامی به‌جای آنها تمام مقاصدش حاصل می‌شد، خوب ما هم دیگر راحت بودیم و هرکدام می‌رفتیم سراغ زندگی‌های شخصی خودمان، لکن باید همه ما بدانیم که مسئله این نیست.
مسئله این است که با این پیروزی چشمگیری که ملت اسلام، ملت ایران پیدا کرد، با این، تمام قدرت‌های بزرگ عالَم را متوجه به خودش کرد؛ یعنی، چشم‌ها همه دوخته شده است و ایادی قدرت‌های بزرگ به کار افتاده شده است و توطئه‌ها یکی بعد از دیگری در کار است برای اینکه نگذارند این جمهوری اسلامی به آن‌طوری که اسلام می‌خواهد و خدای تبارک و تعالی اراده فرموده است، اراده تشریعی، تحقق پیدا کند. و امروز می‌بینید که در همه‌جا حکومت‌هایی که امریکایی هستند یا [طرف‌دار] شوروی هستند، در فکر این هستند که در مراکز خودشان، اسلام، اصلش تحقق پیدا نکند؛ یعنی، این جنبش اسلامی که از ایران شروع شد و موجش رسید - بدون اینکه ما یک تبلیغات صحیحی داشته باشیم، موج خود این حق، حقانیت رسید - به کشورهای اسلامی و غیراسلامی و تودههای مردم را و مردم مسلم را در همه‌جا به یک جنبشی وادار کرد. برای خاطر همین جنبشی که در همه‌جا پیدا شده است، در ممالک اسلامی، بلکه در سایر ممالک دنیا پیدا شده است، این موجب شده است که شما دشمن‌هایتان زیادتر بشود و هدف، شما باشید. شاید اینها اعتقاد دارند که اگر این مرکز جنبش و مبدأ جنبش، که ایران است، این را سرکوب کنند، سایر جاهای دیگر محتاج به قدرت و اعمال قدرت نباشد، خودبه‌خود آنها هم کنار می‌نشینند.
امروز آن چیزی که وظیفه همه ملت ما هست و این وظیفه بر دوش روحانیون بیشتر است و بر دوش خطبای اسلام - گویندگان - هم بیشتر است، این است که کوشش کنند که باقی بماند این جنبش و جلو برود.
... در جنبش مشروطیت، همین علما در رأس بودند و اصل مشروطیت اساسش از نجف به‌دست علما(1)و در ایران به‌دست علما(2)شروع شد و پیش رفت؛ این‌قدری که آنها می‌خواستند که مشروطه تحقق پیدا کند و قانون اساسی در کار باشد، شد. لکن بعد از آنکه شد، دنباله‌اش گرفته نشد، مردم بی‌طرف ماندند، روحانیون هم رفتند؛ هرکس سراغ کار خودش. از آن طرف، عمال قدرت‌های خارجی و خصوصاً در آن‌وقت انگلستان، در کار بودند که اینها را از صحنه خارج کنند؛ یا به ترور یا به تبلیغات. گویندگان و نویسندگان آنها کوشش کردند به اینکه روحانیون را از دخالت در سیاست خارج کنند و سیاست را بدهند به دست آنهایی که می‌توانند، به قول آنها؛ یعنی فرنگ‌رفته‌ها و غرب‌زده‌ها و شرق‌زده‌ها، و کردند آنچه را کردند. یعنی، اسم مشروطه بود و واقعیت استبداد؛ آن استبداد تاریک ظلمانی، شاید بدتر از زمان [سابق] و حتماً بدتر از زمان‌های سابق.
اگر روحانیون، ملت، خطبا، علما، نویسندگان، روشنفکران متعهد سستی بکنند و از قضایای صدر مشروطه عبرت نگیرند، به سر این انقلاب آن خواهد آمد که به سر انقلاب مشروطه آمد. امروز دشمن‌های انقلاب بیشتر از آن روز و دشمن‌های مشروطه بودند.
امروز دو قدرت بسیار بزرگ در مقابل ایستاده است که آن‌وقت از اینها این‌قدرها خبری نبود. امروز در مقابل این نهضت، در مقابل این انقلاب، تمام قدرت‌های بزرگ عالَم که شامل همه قدرت‌های وابسته است - و ما قدرت وابسته‌ای که وابستگی نداشته باشد، الآن در دنیا نداریم یا بسیار کم است - اینها همه در مقابل این جنبش و این انقلاب - انقلاب الهی - ایستاده‌اند تا اینکه از حرکت این و از موج این جلوگیری کنند و خودش [را] هم در همین‌جا خفه کنند. ترورها روی همین زمینه است.
... حفظ اسلام یک فریضه الهی است، بالاتر از تمام فرایض؛ یعنی، هیچ فریضه‌ای در اسلام بالاتر
از حفظ خود اسلام نیست. اگر حفظ اسلام جزء فریضه‌های بزرگ است و بزرگ‌ترین فریضه است، بر همه ما و شما و همه ملت و همه روحانیون حفظ این جمهوری اسلامی از اعظم فرایض است. اگر بنا باشد که روحانیون کنار بروند و همین، گاهی با یک قلمی - فرض کنید که - اشکالات را بگویند و در رفع اشکالات کوشش نکنند و خطبا در منابر خودشان، مسائل روز را فراموش کنند و مسائل انقلاب را فراموش کنند، این انقلاب صدمه خواهد دید. اسلام به‌دست روحانیون تا حالا زنده ماند[ه]. هیچ قشری، هیچ قشری در این مسئله دخالت نداشته است، جز خود روحانیون و خطبایی که در دنباله آنها بودند. از صدر اسلام تا حالا، اسلام به‌دست اینها به اینجا رسیده است. قشرهای دیگر، روشن‌فکر و امثال اینها از اسلام خیلی اطلاع ندارند؛ اگر هم داشتند کاری نداشتند به این کارها. در زمان رضاشاه و محمدرضا و خصوصاً زمان رضاشاه - که آنهایی که یادشان هست، می‌دانند چه خبر بود - همین حوزه‌های علمیه با تمام ورشکستگی که پیدا کرده بودند و توسری که از همه اطراف می‌خوردند، مقاومت کردند و حفظ کردند و همین خطبا باز اشخاصی بودند که گاهی صحبت می‌کردند و مسائل را یا به‌صراحت یا به‌کنایه، به مردم می‌گفتند.
از این به بعد که هیچ عذری، نه من دارم و نه شما و نه هیچ روحانی و نه هیچ نویسنده و نه هیچ گوینده. باید ما برای ادامه این فریضه الهی، برای ادامه این انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی کوشش کنیم و کوششمان را افزون کنیم برای اینکه آنها، مخالفین ما، مخالفین اسلام کوشش‌شان را هرروز افزون می‌کنند، هرروز توطئه‌هایشان را زیاد می‌کنند. ما هم باید در مقابل آنها هرروز کوششمان را، دفاع از حق و حقیقت را افزون کنیم.
... ما باید حافظ این سنت‌های اسلامی، حافظ این دستجات مبارک اسلامی که در عاشورا، در محرم و صفر، در مواقع مقتضی به راه می‌افتند، [باشیم؛] تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند. محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است. فداکاری سیدالشهدا - سلام‌الله‌علیه - است که اسلام را برای ما زنده نگه داشته است؛ زنده‌نگه‌داشتن عاشورا با همان وضع سنتی خودش ازطرف روحانیون، ازطرف خطبا، با همان وضع سابق و ازطرف تودههای مردم با همان ترتیب سابق که دستجات معظم و منظم، دستجات عزاداری به‌عنوان عزاداری راه می‌افتاد.
... این خون سیدالشهداست که خون‌های همه ملت‌های اسلامی را به جوش می‌آورد و این دستجات عزیز عاشوراست که مردم را به هیجان می‌آورد و برای اسلام و برای حفظ مقاصد اسلامی مهیا می‌کند. البته باید مسائل روز گفته بشود.
باید در همه منابر به این جوان‌هایی که گول خورده‌اند - از این منافقین و امثال آنها - نصیحت بشود، دعوت به حق بشود. باید آنها را فهماند که اینهایی که شما را دعوت می‌کنند که به ضد جمهوری اسلامی قیام کنید، اینها با اسلام بَدند؛ با اسم اسلام، می‌خواهند اسلام را از بین ببرند. اینها یک روز با مقاصد اسلامی همراه نبوده‌اند. اینها نهج‌البلاغه و قرآن را اسباب
دست قرار دادند؛ برای اینکه نهج‌البلاغه و قرآن را از بین ببرند. و این جوان‌های بی‌اطلاع، این دخترهای بی‌اطلاع، این پسرهای بی‌اطلاع [که] دستخوش این تبلیغات سوء اینها شده‌اند و در مقابل ملت ایستاده‌اند و در مقابل ملت می‌خواهند کاری انجام بدهند، حالا باید بفهمند اینها که نمی‌توانند کاری انجام بدهند. اگر بیایند در خیابان‌ها و بخواهند شلوغ بکنند، همان خود مردم آنها را تربیت می‌کنند. قوای نظامی و انتظامی قدرتمندند و جلو اینها را می‌گیرند.
... اول باید خودمان را اصلاح کنیم و کوشش کنیم که انشاءالله خودمان اصلاح بشویم و مردم را اصلاح کنیم. این طایفه باید در منابر، در مساجد و هرجایی که مقتضی است، با مردم صحبت کنند و علاوه‌براینکه مسائل روز را می‌گویند، مسائل اخلاقی و مسائل اعتقادی و این مسائل تهذیب‌نفس را به مردم بگویند و مردم را هدایت کنند و مردم را به این مسائل اسلامی آشنا کنند و در آخر منبر، روضه را بخوانند و زیاد بخوانند؛ دو کلمه نباشد. همان‌طوری که در سابق عمل می‌شد، روضه‌خوانی بشود؛ مرثیه گفته بشود؛ شعر و نثر در فضایل اهل‌بیت و در مصائب آنها گفته بشود تا این مردم مهیا باشند؛ در صحنه باشند، بدانند که ائمه ما تمام عمرشان را صرف برای ترویج اسلام کردند. اگر آنها یک سازش می‌خواستند بکنند، همه جهات مادی برایشان مهیا بود، لکن خودشان را فدای اسلام کردند و با ستمکاران سازش نکردند.
... علما باید کمک کنند به این جمهوری اسلامی، کنار ننشینند. کنارنشستن مثل کنارنشستن صدر مشروطیت است و حالا بدتر از آن وقت است. کنار ننشینند و بگویند که قضاوت کذا و کذاست. خوب قضاوت به‌عهده شماهاست. اسلام قضاوت را به‌عهده فقها گذاشته است. شما کنار می‌نشینید و می‌گویید که چرا قضاوت خوب نمی‌شود؟! قضاوت خودبه‌خود خوب بشود؟
قضاوت با کوشش شما باید خوب بشود. در هر حوزه‌ای، علمای آن حوزه، قاضی درست کنند. ... آقا! اسلام امروز آمده است در اینجا و می‌خواهد پیاده بشود و فریاد می‌زند که نصرت کنید! نصرت این است که قاضی لازم داریم. حوزه‌های علمیه باید قاضی تهیه کند برای دادگاه‌ها.
... الآن می‌گویند ما قاضی لازم داریم. شما هم می‌گویید که اینها جوان‌اند، نمی‌توانند قضاوت کنند. خوب، شما بیایید قضاوت کنید. شما لااقل، یک نفر قاضی هستید، بیا قاضی بشو! چرا اشکال می‌کنید؟ اشکال به خود شما وارد است که وارد نمی‌شوید. خودتان نمی‌توانید، سنتان اقتضا نمی‌کند، حالتان اقتضا نمی‌کند، قاضی تربیت کنید و همین‌طور سایر چیزها را. هی آدم کنار بنشیند و هی اشکال کند که این حکومت چه، حکومت؛ در تمام دوران سلطنتی، رژیم سلطنتی به اندازه این سه سالی که در این دهات به مردم رنج‌دیده رسیده است دولت، هیچ نرسیده بودند. منتها من به آنها، هرکدام آمدند هی چیزهایی را، عمل‌هایی را که کردند گفتند، گفتم: آقا بگویید به مردم.
از آن‌طرف هی گفته می‌شود، به گوش مردم خوانده می‌شود که این رژیم اسلامی هم آمد و هیچ‌کاری برای هیچ‌کس نکرد. خوب، این رژیم اسلامی که از همه اطراف به آن هجوم است، از
خارج و داخل، تا حالا نگذاشتند یک نفس راحتی بکشد، مع‌ذلک، در دهات، در راه‌سازی، در مخابرات، در خانه‌سازی، در تعلیم و تربیت، در مدرسه‌سازی آن‌قدری که در این سه سال شده است، با همه ابتلائاتی که این حکومت دارد و با همه گرفتاری‌هایی که از همه طرف، از دوست و دشمن، برای این ملت تحصیل می‌شود و گرفتاری ایجاد می‌شود، مع‌ذلک، با همه اینها، بیشتر از زمان لااقل بیشتر از زمان این دوتا قلدر خدانشناس، عمل شده است و برای مردم رفاه حاصل شده است. بالاخره، از آسمان کسی نمی‌آید این مملکت را اصلاح کند. و شما همه و ما همه مکلف هستیم.
... می‌گویید نابسامانی‌ها هست، همه، همه قبول دارند این را. کی هست که قبول نداشته باشد؟ مگر می‌شود یک انقلاب به این بزرگی باشد و همین‌طور همه چیزها سر جای خودش باشد؟ خوب شما یک‌قدر نگاه کنید به همه انقلاباتی که در دنیا واقع شده. بعد از شصت و چند سال انقلاب شوروی، بازهم نتوانستند کار را درست کنند، بازهم دیکتاتوری با کمال قوّت در آنجا هست. شما می‌خواهید سه سال با همه دشمن‌ها، با همه گرفتاری‌هایی که برای این کشور دارد پیش می‌آید و پیش آوردند، می‌خواهید که بعد از سه سال، تمام امور همین‌طور درست مثل دسته‌گل حاصل شده باشد و بگذارند جلو شما، خودتان هم آن کنار بنشینید و اشکال کنید؟! خوب این، شما یکی هستید، دیگران هم هرکدام یکی هستند. این یکی‌یکی‌ها باید پهلوی هم باشند و پهلوی هم کار بکنند تا این کشور را بتوانند نجات بدهند.»(1)
1
امروز سفیر شوروی در ملاقاتی اضطراری با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، از اجرای کودتایی به‌دست ایادی امریکا در ایران خبر داد. وی که به‌تازگی از کشورش به ایران بازگشته است، در بدو ورود به ایران درخواست ملاقات با امام خمینی را داشت که به وی گفته شد، مطالبش را با آقای هاشمی رفسنجانی در میان بگذارد. آقای هاشمی رفسنجانی درباره مطالب مطرح‌شده در این دیدار نوشته است: «سفیر شوروی با عجله ملاقات خواسته بود. از مرخصی برگشته. ازطرف رهبران شوروی پیامی برای امام داشت؛ به او گفته شده پیامش را به من بگوید. اطلاع داد که امریکا درصدد انجام کودتایی در ایران است که در ماه‌های آذر و دی قرار است، انجام گیرد. گفتم قبلاً هم نظیر همین گزارش با همین کیفیت ازطرف شوروی به ما رسید که در ماه مهر کودتا می‌شود، ولی هیچ‌گونه اطلاعی نمی‌دهند که سرنخ باشد و ما بتوانیم تعقیب کنیم. ما می‌دانیم که امریکا اگر بتواند کودتا می‌کند، ولی در ایران زمینه کودتا نیست و خطر از تروریسم است.
اشاره به دادن سیستم دفاعی ازطرف شوروی به عراق کردم، منکر شد. خواستار دادن روادید به اطبای بیمارستان شوروی در ایران بود. اخیراً [به آنها روادید] داده نمی‌شود.»(2)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، 1378، صص 338 - 326.
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، صص 344 و 345.
1
"مهدی نواب"، سفیر جمهوری اسلامی ایران در آلمان فدرال، در یادداشت اعتراضیه شدیداللحنی به وزارت خارجه آن کشور، از وزیر امور خارجه آلمان فدرال خواست تا دلایل و مدارک خود را درباره اتهاماتی که به جمهوری اسلامی ایران وارد کرده است، ارائه دهد.(1)وی همچنین در نامهای به سخنان وزیر دادگستری آلمان درمورد وضعیت حقوق بشر در ایران جواب داد.
نواب در پاسخ به سخنان "یورگن اشموده"، وزیر دادگستری آلمان، که در دیدار با اعضای کارگروه حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران ایراد کرده بود، با اشاره به استفادة ابزاری از واژه حقوق بشر برای تأمین منافع سیاسی و حزبی، به نکوهش اشموده و هم‌حزبی‌هایش به‌خاطر سکوتشان دربرابر تجاوز عراق و کشته یا آواره‌شدن میلیون‌ها تن از مردم ایران پرداخت و از بی‌توجهی کشورهای غربی و دولت آلمان به عملکرد گروههای تروریستی و... به‌شدت انتقاد کرد. در این نامه آمده است: آقای اشموده محترم، من از بیانات شما درباره موضوع "حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران"، بهوسیله رسانه‌های گروهی باخبر شدم. در این نوشته خیال آن را ندارم که به موضوع "اعدام‌ها در ایران" بپردازم، برای من این نکته حائز اهمیت است که شما در مقامی نیستید که دراینباره سخن بگویید، زیراکه مفاهیم "بشر" و "حقوق بشر" به‌قدر کافی دست‌مالی شده‌اند. شما و سیاستمدارانی از نوع شما، این مفاهیم را همانند موم در دست دارند و هریک باتوجه‌به منافع سیاسی خویش از آن سود می‌برند و آن را به‌شکل دلخواه خود درمی‌آورند.
آقای اشموده، بی‌تردید شما می‌دانید که یک سال و اندی پیش، جنگی به ملت ایران تحمیل شده است که براثر آن هزاران انسان بی‌گناه، مردان، زنان و کودکان بهوسیله بمباران‌ها که حتی شب‌ها نیز انجام می‌گیرد، زندگی خود را از دست داده‌اند. آیا این آدم‌ها برای شما انسان به حساب نمی‌آیند که شما تا به امروز از محکوم‌کردن این تجاوز خودداری کرده‌اید؟ آقای اشموده، شما بی‌تردید می‌دانید که در سه سال اخیر، عملیات خرابکارانه بی‌شماری ازجانب غرب علیه جمهوری اسلامی ایران برنامه‌ریزی و به اجرا گذاشته شده‌اند که اکثراً کشف یا با مهارت، خنثی شده‌اند. من در اینجا خیال ندارم که همه آنها را برای شما برشمارم. شما آقای اشموده، همچنین درباره انفجارهای وحشیانه تروریست‌ها خبر دارید که عمدتاً از افراد بی‌گناهی قربانی گرفته است که بی‌خبر و به‌طور تصادفی در محل انفجار بمب‌ها یا نارنجک‌ها بوده‌اند. آیا خاطراتی درزمینه ترس‌ها و نگرانی‌های عمومی براثر این‌گونه انفجارات که ملت شما دچار آن شده باشند، به یادتان می‌آید؟ البته دررابطه‌با جمهوری اسلامی ایران، جنگ، خرابکاری و عملیات تروریستی در نظر شما قابل محکوم‌کردن نیستند؛ برگزیدن جمهوری اسلامی ایران برای عنوان سخنرانی‌های احساسی‌تان، خود به‌قدر کافی قابل‌تأمل است. آقای اشموده، آیا زیادی دچار خوش‌باوری نیستید اگر فکر کنید که می‌توانید این باور را به وجود آورید که قلب شما به‌خاطر اعدام‌شدگان در ایران می‌تپد؟ نگرانی شما تنها و تنها بدین خاطر است که مجبورید
1) روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص2، واحد مرکزی خبر از بن.
ببینید که با نیروهایی که آگاهانه یا ناآگاهانه با بمب‌گذاری‌ها و انفجارات خود، به سود غرب عمل می‌کنند، چگونه مقابله می‌شود. بیانات شما تا جایی که در مطبوعات انعکاس یافته است، ازنظر من فقط و فقط یک جواب دارند: هرکس که با سکوت خود همه مشکلاتی را که به ملتی تحمیل می‌شود، تأیید کند، حق اظهارنظر ندارد و می‌بایستی منتظر عکس‌العمل ملت باشد. سماجت‌ها و تلاش‌های خشونت‌آمیز برای آنکه اراده، عزم و جزم ملت ایران را از خارج درهم بشکنند ازسویی و نقش "قاضی" را برای این ملت بازی‌کردن از سوی دیگر، این را من تنها به‌مثابه یک نمونه نفرت‌انگیز از اخلاق ریاکارانه می‌توانم ارزیابی کنم و این قضاوت من است. شما می‌توانید مطمئن باشید که قضاوت شما برای مردم ایران تنها دلیلی بر حقانیت انقلاب اسلامی می‌تواند به حساب آید، زیرا که این قضاوت از ناحیه "سوسیال دمکراسی" می‌آید.(1)
1
امروز پیکر دانشجوی شهید، غضنفر خاوند، که در شهر رم به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شهادت رسیده بود، تشییع و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد. به همین مناسبت، بنیاد شهید اطلاعیه‌ای صادر کرد. در بخش‌هایی از این اطلاعیه آمده است: «... آری، منافقین سیه‌دل در آخرین لحظات حیات پلید سیاسی‌شان، همگام و همدست با امریکای جهانخوار، هرروز به ترور عزیزانی از این امت به‌خون‌نشسته، دست می‌زنند. زمانی‌که در داخل کشور نمی‌توانند به انحای مختلف به نیات شوم خود دست یابند، فرزندان اسلام و پیروان امام امت را در خارج از کشور شناسایی [می‌کنند] و به شهادت می‌رسانند که شهادت برادر مجاهد و مسلمان، غضنفر خاوند در ایتالیا از آن نمونه است.»(2)
2
خبرگزاری رویتر به نقل از یک نشریه معتبر اقتصادی، درباره وضعیت صدور نفت ایران از جزیره خارک اعلام کرد: نشریه نفتی بررسی اقتصادی خاورمیانه در شماره امروز خود گزارش داد، باوجود حمله ماه گذشته عراق به پایانه نفتی ایران در جزیره خارک که خسارات فراوانی به تلمبه‌خانه اصلی آن در "گوره" وارد آورد، این کشور حداقل بخشی از صادرات نفتی خود را از این پایانه از سر گرفته است.
به گزارش همین نشریه، به نظر می‌رسد که هفته گذشته، وزارت نفت ایران ورود 3 نفتکش به خارک را پذیرفت و نیز یک تانکر "میتسوبیشی" ژاپن اجازه یافت برای بارگیری وارد این جزیره شود. بررسی اقتصادی خاورمیانه نتیجه‌گیری می‌کند که میزان صادرات نفت ایران نسبتاً کم است، اما هنوز از جزیره خارک صورت می‌گیرد. قبل از بمباران تلمبه‌خانه خارک در سی‌ام ماه سپتامبر (8 مهرماه)، صدور روزانة نفت از خارک حدود 300 هزار تا 500 هزار بشکه و از
پایانه‌های "لاوان" و "سیری" روزانه 200 هزار بشکه بوده است. بررسی اقتصادی خاورمیانه در پایان می‌نویسد: هنوز معلوم نیست آیا نفت کافی برای صادرات، حتی به میزان اندک در ماه سپتامبر، به خارک پمپاژ می‌شود یا نه؟(1)
1
طه یاسین رمضان، عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق و معاون اول صدام حسین که درحال بازدید از کشور اردن می‌باشد، درباره جنگ ایران و عراق، اقتصاد عراق، همکاری‌های اردن و عراق و روابط عراق و مصر مطالبی بیان کرد. به گزارش بخش عربی رادیو امان، طه یاسین رمضان در مصاحبه‌ای مطبوعاتی اعلام کرده است که همکاری‌های بسیاری در زمینه‌های مختلف ازجمله همکاری مشترک حملونقل زمینی و سرمایه‌گذاری مشترک برای تأسیس یک شرکت صنعتی، بین اردن و عراق وجود دارد.
وی درباره جنگ ایران و عراق گفت: «ما جنگ را بر ایران تحمیل نکردیم، بلکه جنگ بر ما تحمیل گردید و حق ازجانب ما است. ما پس از تجاوزات آشکار بر آب و خاکمان ازسوی ایرانیان، ناچار وارد جنگ با آنها شدیم تا دربرابر تجاوز، از خود دفاع کنیم. دراین‌صورت ما جنگ را ادامه خواهیم داد تا اینکه ایرانیان حاکمیت ما را به رسمیت بشناسند.» طه یاسین رمضان درباره آینده عراق و سرنوشت جنگ اظهار کرد: «بهره‌برداری از واحدهای صنعتی و اقتصادی عراق روزبه‌روز درحال افزایش است و اقتصاد ما غنی و تزلزل‌ناپذیر است. نیروهای ما در یک وضعیت روحی خوب به سر می‌برند و هیچ‌گونه مشکلاتی درزمینه تجهیزات نظامی نداریم.» وی در ادامه سخنانش افزود: «بعضی از دشمنان امت عرب سعی می‌کنند هرچه بیشتر جنگ ایران و عراق را طولانی‌تر کنند؛ درحالیکه ما جنگ خود را با ایران برای پاسداری از مرزهای شرقی امت عرب و آغازی برای جنگ با دشمنان امت عربی می‌دانیم و پیروزی ما در این جنگ، به سود امت عرب می‌باشد.»(2)
وی همچنین گفت: «عراق با شرکت مصر در اجلاس آینده سران عرب مخالف است و رهبران جدید مصر باید قبل از شرکت در این اجلاس، سیاست‌های سادات به‌منظور منزوی‌کردن جهان عرب را تغییر دهند.»(3)
2
اولاف پالمه، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل، تماس‌های خود را برای پایان‌بخشیدن به جنگ ایران و عراق، از سر گرفت. به گزارش رادیو اسرائیل، وی ابتدا با کورت والدهایم، دبیرکل سازمان ملل و سپس با عصمت کتانی، معاون وزیر امور خارجه عراق، که درحال حاضر رئیس دوره‌ای مجمع عمومی سازمان ملل می‌باشد، به تفصیل گفت‌وگو کرد. وی همچنین با
محمدجعفر محلاتی، کاردار ایران در سازمان ملل و صلاح عمر علی، نماینده عراق در آن سازمان، سخن گفت. با این همه، هنوز معلوم نیست که چه موقع اولاف پالمه مأموریت خود را برای پایان‌بخشیدن به جنگ ایران و عراق تجدید خواهد کرد.(1)
اولاف پالمه همچنین در یک مصاحبه مطبوعاتی، مطالبی را درباره اقدامات آینده خود بیان کرد. به گزارش آسوشیتدپرس، اولاف پالمه، نماینده مخصوص سازمان ملل برای رسیدگی به جنگ ایران و عراق اظهار کرد: درباره طرح پیشنهادی صلح بین دو کشور، تنها با واکنشی جزئی ازجانب دو کشور روبهرو شده، اما این طرح هنوز رد نشده است. وی در یک نشست مطبوعاتی گفت: طرح کمابیش جامع ارائه‌شده در ژوئن گذشته به دو کشور، پیشرفت ناچیزی به‌دنبال داشته است. وی گفت: دو کشور همچنان درحال بررسی پیشنهاد مذکورند و درباره سفر دوباره به منطقه، تصمیم جدی اتخاذ شده است. پالمه، رئیس حزب سوسیال دمکرات سوئد و همچنین رئیس کمیسیون مستقل خلع‌سلاح و مسائل امنیتی می‌باشد.(2)
1
به‌دنبال شکست ارتش عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع) و ایجاد چشم‌اندازی مناسب برای تکرار عملیاتهای موفق ایران در جبهه‌های جنگ و نیز درپی ضربات سنگین واردآمده به مخالفان برانداز نظام (مجاهدین خلق و سایر گروههای تروریستی) که دست‌دردست صدام در انتظار سقوط نظام نوپای اسلامی در ایران بودند، رادیو صوت‌الجماهیر عراق، سخنگوی تبلیغاتی رژیم صدام، جنگ روانی علیه ایران را شدت بخشید. این رادیو ضمن معرفی ایران به‌عنوان حکومتی بی‌ثبات که در کمتر از سه سال، 3 رئیس‌جمهور و 4 نخست‌وزیر عوض کرده است، مسابقه‌ای با عنوان مقاله‌نویسی درباره حاکمیت بر خوزستان (الاحواز) ترتیب داده و در آن از نویسندگان خواسته است که درباره این جعل تاریخی قلم‌فرسایی کنند. رادیو بغداد بدون اشاره به اینکه مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که متحد راهبردی صدام هستند، ترور شده‌اند، حکومت ایران را بی‌ثبات‌ترین و متزلزل‌ترین حکومت‌های موجود در جهان دانست و اعلام کرد: رژیم جمهوری به‌اصطلاح اسلامی ایران، برخلاف آنچه ادعا می‌کند، بی‌ثبات‌ترین و متزلزل‌ترین رژیم جهان است. این رادیو افزود: کافی است که شما به وقایعی که در ایران می‌گذرد، نظری بیفکنید تا به این حقیقت پی ببرید. در رژیمی که دو سال و
هشت ماه از عمرش می‌گذرد و تابه‌حال 4 نخست‌وزیر و 3 رئیس‌جمهور داشته و هرکدام از آنها به عذابی گرفتار آمده‌اند و جای خود را به دیگری داده‌اند، نمی‌تواند ثبات برقرار باشد و اگر ابر و باد و مه و خورشید را هم به کار بگیرد، بازهم قادر به ادامه حیات نیست و فرو خواهد ریخت.(1)این رادیو در ادامه القای جنگ روانی خود علیه ایران و به‌منظور موجه جلوه‌دادن تجاوز صدام به خاک ایران، استان خوزستان ایران را با عنوان جعلی "الاحواز"، بخشی از خاک خود دانسته و درپی این ادعا از نویسندگان و محققان خواسته است در مسابقه‌ای که درباره حاکمیت بر خوزستان و با عنوان جعلی "تاریخ الاحواز" برگزار می‌شود، شرکت کنند و با ارسال مقالات تاریخی خود، برنده جوایز ارزنده این مسابقه ادبی باشند. به گفته گزارشگر این رادیو، برنامه جزیره و خلیج عربی افتخار دارد که مسابقه ادبی خود را برای ماه نوامبر آینده اعلام کند. شرایط این مسابقه چنین است: شرکت‌کننده در مسابقه باید حداقل چهار و حداکثر پنج صفحه بزرگ مطلب درباره تاریخ الاحواز به‌عنوان جزئی از میهن بزرگ عرب بنویسد و مهم‌ترین شهرها، صنایع و بازرگانی و همچنین روابط آن کشور با کشورهای عربی هم‌جوار را ذکر کند. در متن مقاله باید با استناد به دلایل تاریخی، طرح توطئه‌آمیز غربی برای استعمار الاحواز افشا شود و همچنین مطالب مختصر و مفیدی درباره مبارزات ملت عرب الاحواز علیه حکومت فارس‌ها و اثر قادسیه صدام در تعیین سرنوشت این مبارزات نوشته شود.(2)
1
باتوجه‌به ابلاغیه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به قرارگاه مقدم نیروی زمینی (در تاریخ 21/7/1360)،(1)این قرارگاه پس از یک شور، طرح اولیه عملیات را با نام طرح عملیاتی "کربلای1" در منطقه بستان به فرمانده نیروی زمینی ارتش پیشنهاد کرد.
براساس این پیشنهاد، تیپ3 لشکر92 زرهی و تیپ‌های 1 و 2 لشکر16 زرهی قزوین و یگانهای سپاه پاسداران(2)با اجرای تک در شمال و جنوب کرخه، بستان و مناطق غرب سوسنگرد را آزاد کرده، سپس با اتکا به مواضع طبیعی منطقه، یعنی رودخانه‌های "نیسان"، کرانه شرقی "هورالعظیم" و زمینهای رملی شمال بستان، در منطقه به پدافند خواهند پرداخت.(3)-(4)
همچنین مقرر شد به‌منظور بررسی بیشتر و تبادل اطلاعات و هماهنگ‌کردن یگانهای شرکت‌کننده در عملیات، جلسات ستادی مشترک بین سپاه و ارتش تشکیل و درخصوص موضوعات مربوط به عملیات تبادل‌نظر شود.(5)-(6)
1) احمد غلامپور دربارة مشارکت عناصر طرح عملیات نیروهای سپاه و ارتش در طراحی عملیات طریق‌القدس می‌گوید: در دوران عملیاتهای آزادسازی مناطق اشغالی به ویژه عملیات طریق‌القدس بررسی و طراحی طرح مانور عملیات در جلسات مشترک بین فرماندهان سپاه و ارتش انجام می‌شد، ولی نگارش و تنظیم این طرح برعهده برادران ارتش بود. در این عملیات «اینکه تلاش اصلی یا فرعی کدام باشد، در جلسه [مشترک] بحث می‌شد. البته در این عملیات اینکه محور تپههای رملی تلاش اصلی باشد، نظر بچه‌های سپاه بود، اما نوشتن طرح‌ها به‌صورت کلاسیک به‌عهده برادران ارتش بود.» (بررسی عملیات طریق‌القدس - جلسه 18 تاریخ شفاهی سردار احمد غلامپور (مجری مجید مختاری: آرشیو تاریخ شفاهی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.)
2) برای اولین‌بار سپاه پاسداران نیروهای خود را در قالب 3 تیپ عمل‌کننده و یک تیپ احتیاط در این عملیات شرکت داد.
3) به نظر می‌رسد این طرح همان طرحی است که افسران کارگروه قرارگاه مقدم نیروی زمینی در جنوب در "برآوردهای وضعیتی، آن را نقد کردند که در روزشمار 25/8/1360 به آن اشاره شده است. در ضمیمه اول این گزارش بخش‌هایی از این طرح به نقل از جلد دوم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس آمده است.
4) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد 2، سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص191.
5) * برای آگاهی از مباحث اصلی و طراحی مانور عملیات به ضمیمه دوم این گزارش که برگرفته از کتاب نبرد طریق‌القدس است، مراجعه شود.
6) همان، ص190.
1
امروز ارتش عراق علاوه‌بر بمباران آبادان با شلیک 5 موشک به شهرهای دزفول و اهواز، مناطق مسکونی این شهرها را هدف قرار داد. حملات توپخانه‌ای به مناطق مسکونی شهر پاوه از دیگر اقدامات ارتش عراق در این روز بود.
هواپیماهای عراقی در ساعت 14:30 شهر آبادان را بمباران کردند که براثر اصابت بمب‌ها به مناطق مسکونی 5 منزل مسکونی ویران شد.(1)
ارتش عراق در ساعت 19:45، شهر دزفول را هدف شلیک 2 موشک 6 متری قرار داد که براثر آن، 5 تن از مردم شهر شهید و 8 تن زخمی شدند. همچنین 12 منزل مسکونی در دو محله این شهر به‌کلی ویران و شیشه‌های منازل تا شعاع یک کیلومتری محل انفجارها شکست و برخی از منازل نیز آسیب دید.(2)
در ساعت 19:30 نیز شهر اهواز هدف 3 موشک دوربرد عراق قرار گرفت. این موشک‌ها به محله‌های جنوب بیمارستان کوروش این شهر اصابت کرد که به زخمی‌شدن 3 نفر انجامید و تا فاصله زیادی شیشه‌های خانه‌ها و مغازه‌ها شکست.(3)
ارتش عراق همچنین 5 گلولة توپ به شهر پاوه پرتاب کرد که یکی از گلوله‌ها به یک منزل مسکونی در جنب مخابرات این شهر اصابت کرد و خسارتهایی به بار آورد. چندین خودرو نیز براثر اصابت ترکش آسیب دیدند.(4)
2
حمله افراد حزب دمکرات به چند نهاد دولتی در مهاباد، انفجار مین در اشنویه، پاک‌سازی چند روستا در اطراف ارومیه و دستگیری تعدادی از افراد حزب دمکرات در بانه، از مهم‌ترین اقدامات امروز گروههای مسلح غیرقانونی و نیروهای خودی در مناطق شمال‌غرب کشور بود.
ساعت 13:30 امروز، نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران با طراحی قبلی و با بهره‌گیری از سلاح‌هایی همچون آر.پی.جی7، خمپاره‌انداز، تفنگ نارنجک‌انداز و... به مقر سپاه پاسداران، مخابرات و بانک سپه شهر مهاباد واقع در میدان گوزن‌ها و اطراف آن، حمله کردند. در این حمله که تا ساعت 18:30 طول کشید، 6 تن از نیروهای سپاه شهید و 4 تن زخمی شدند. از مهاجمان نیز یک تن به هلاکت رسید، یک نفر زخمی و یک تن دستگیر شد.(5)-(6)
رادیو صدای کردستان دراینباره اعلام کرد که نیروهای هیز پیشوای حزب دمکرات با حمله به شهر مهاباد، 18 تن از نیروهای سپاه را در خیابان زندی این شهر "اعدام انقلابی" کرده‌اند.(7)
همچنین براثر انفجار یک مین ضدنفر که نیروهای مسلح غیرقانونی در اطراف شهر اشنویه کار گذاشته بودند، یک دخترپانزده ساله که مشغول جمع‌آوری هیزم بود، یک پای خود را از دست داد.(8)
نیروهای سپاه، روستاهای گنبد و گل‌کند را در منطقه صومای برادوست در شمالغربی ارومیه
1) سند شماره 139332 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 5/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 7/8/1360، ص27، به نقل از اطلاعیه شماره 681 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 6/8/1360.
2) روزنامه اطلاعات، 7/8/1360، ص18، به گزارش خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 57986 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه منطقه 8 (اهواز) به عملیات سپاه مرکز، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 34850 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 7/8/1360، ص19، اهواز- خبرگزاری پارس، 7/8/1360؛ و- سند شماره 5445 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 16، 15/8/1360، ص1.
3) سند شماره 139332 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 58002 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات سپاه منطقه 8 (اهواز) به فرماندهی - طرح و برنامه عملیات و اطلاعات مرکز، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 34850 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223 (7/8/1360)، ص19، اهواز- خبرگزاری پارس، 7/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 7/8/1360، ص27، به نقل از اطلاعیه شماره 681 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 6/8/1360.
4) سند شماره 5384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی پاوه به اداره امور اجتماعی، رونوشت ستاد هماهنگی، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5544 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به وزارت کشور- معاونت سیاسی، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
5) شخص دستگیرشده در بازجویی‌ها اعتراف کرد در به‌شهادت‌رساندن 10 پاسدار دست داشته است. (روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3.)
6) روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 7/8/1360، ص5، ارومیه، 6/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، 6/8/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 5/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، ص5 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 11/8/1360.
8) روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص13، ارومیه به نقل از سپاه پاسداران نقده.
پاک‌سازی و چند تن از افرادی را که با حزب دمکرات همکاری کرده یا وابسته به این حزب بودند دستگیر کردند. در این پاک‌سازی، 21 قبضه انواع سلاح غیرمجاز نیز کشف و ضبط شد.(1)
در بانه نیز در چند روز اخیر، نیروهای سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان با استفاده از اطلاعات مردمی، 12 تن از اعضای تشکیلاتی حزب دمکرات شاخه بانه را دستگیر کردند. مسئولان عملیات نظامی، اطلاعاتی و تدارکاتی حزب دمکرات در منطقة بانه ازجمله افراد دستگیرشده هستند.(2)
1
امروز عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران، در نامهای به مسعود رجوی، مسئول شورای ملی مقاومت، پیوستن حزب دمکرات را به شورای ملی مقاومت اعلام کرد.
نامة قاسملو به رجوی به این شرح است: «برادر مجاهد مسعود رجوی مسئول شورای ملی مقاومت برای استقلال و آزادی جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران، با سلام و درودهای انقلابی و در تعقیب مذاکراتی که قبلاً صورت گرفته است، با درنظرگرفتن برنامه شورای ملی مقاومت و دولت موقت جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران که با نقطه‌نظرهای شما و بنی‌صدر منتشر گردیده است، ضمن اعلام موافقت حزب دمکرات کردستان ایران با اصول کلی اعلام‌شده در برنامة مذکور و به‌ویژه با تأکید بر اصل مقدس خودمختاری کردستان، رسماً پیوستگی حزب دمکرات کردستان ایران را به شورای ملی مقاومت برای استقلال و آزادی جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران اعلام می‌دارد.
بی‌مناسبت نمی‌داند درودهای گرم و انقلابی برادران پیش‌مرگ و اعضای حزب دمکرات کردستان ایران را به قهرمانان مبارز مجاهد که با خون خود هرروز و هر ساعت حماسه می‌آفرینند، تقدیم نماییم. با اطمینان به پیروزی.»(3)-(4)
1) روزنامه اطلاعات، 6/8/1360، ص4.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 6/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، 6/8/1360، ص31، سنندج - خبرگزاری پارس، 5/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3.
3) سیر پیوستن رسمی حزب دمکرات کردستان به شورای ملی مقاومت به‌دلایل نامعلومی بدون اعلام عمومی و در پشت پرده انجام شد و این مخفی‌کاری تا 15/8/1360 ادامه یافت، ولی در آن روز، خبرگزاری رویتر متن نامة عبدالرحمن قاسملو را برای پیوستن به حزب دمکرات کردستان ایران که در 5/8/1360 خطاب به رجوی نوشته بود، منتشر کرد. درپی انتشار این نامه، در همان روز، نماینده حزب دمکرات در مذاکره با شورای ملی مقاومت، مطالبی را دراینباره مطرح ساخت و در 16/8/1360 نیز دفتر سیاسی این حزب بیانیه‌ای را منتشر کرد. مشروح این مطالب در روزشمارهای مربوط درج شده است. البته، باید توجه داشت که متن این نامه را رادیو صدای کردستان پس از افشای غیررسمی پیوستن حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت در 16 آبان منتشر کرد.
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص13؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، ص9 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 16/8/1360.
1
درپی آزادسازی شهر بوکان در یازدهم مهرماه، محمد بروجردی، فرمانده سپاه منطقه7 کشور، در نامهای به فرماندهی کل سپاه اهمیت آزادسازی شهر بوکان را که در زمان اشغال به‌دست گروه‌ها به پایگاه نظامی، سیاسی و فرهنگی آنان تبدیل شده بود، یادآور شده و تأثیرات این اقدام را در منطقه تجزیه‌وتحلیل کرده است. در این نامه همچنین به سیر تدابیر نظامی نیروهای خودی برای پاک‌سازی سایر مناطق تحت نفوذ گروههای مسلح غیرقانونی اشاره شده و چنین آمده است: به‌دنبال پاک‌سازی شهر بوکان ضربه بسیار بزرگی به نیروهای مسلح غیرقانونی وارد شد، زیرا بوکان به‌صورت مأمنی برای نیروهای مسلح غیرقانونی درآمده بود و بهترین محل برای تجدیدقوا و سازماندهی بعد از هر ضربه‌ای بود که نیروهای خودی به این گروه‌ها وارد می‌کردند، طوری‌که بسیاری از اعضای گروه‌ها که توان رزمی خود را از دست می‌دادند، به بوکان رفته، تجدیدقوا می‌کردند و بار دیگر به منطقه باز می‌گشتند. همچنین بوکان محل فرستادن نیروهای ذخیرة گروه‌ها به دیگر مناطق درگیری بود و از آن منطقه به‌راحتی نیروی لازم برای مناطق درگیر فرستاده می‌شد و به نظر می‌رسد که پس از این، باتوجه‌به پاک‌سازی بوکان، به‌مقدار زیادی از تحرک نیروهای مسلح غیرقانونی کاسته شود، زیرا دیگر مرکزیت نیروها در بوکان وجود ندارد. درحال‌حاضر، باید منتظر عملیات گروه‌ها در اطراف بوکان و حملة آنها به محورهای منتهی به بوکان بود. همچنین به‌احتمال زیاد، قسمتی از نیروهای موجود در بوکان به مناطق جنوبی و مرکزی کردستان خواهند آمد، زیرا نیروهای دولتی درحال پاک‌سازی آنان می‌باشند. آزادسازی بوکان ضربه‌های جنبی دیگری نیز به گروه‌ها خواهد زد و آن جلوگیری از طرح ایجاد آموزشوپرورش مستقل است که حزب دمکرات درصدد ایجاد آن بود و به‌طورکلی اقدام ما آن را از بین خواهد برد.
همچنین تنها شهری که گروه‌ها به‌آسانی در آن فعالیت سیاسی داشتند و تجمع و تظاهرات برپا می‌کردند، از دست آنها خارج شده است. به‌هرحال، بعد از پاک‌سازی بوکان، مهم‌ترین موضوع، پاک‌سازی منطقه بانه و مرز ایران و عراق در منطقه بانه و همچنین پاک‌سازی محور کامیاران (رزاب) مریوان است. دراین‌صورت، می‌توان امیدوار بود که ضربات بسیار سنگین دیگر به حزب دمکرات و دیگر گروههای مسلح وارد خواهد شد و دراین‌میان اگر بتوان با مانورهای سیاسی کاری کرد که درگیری میان گروه کومه‌له و حزب دمکرات ادامه یابد، می‌تواند بسیار مؤثر باشد.(1)
1) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه 7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، صص 3 - 2.
1
عناصر گروههای مسلح برانداز - که بیشتر آنها از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌باشند - امروز در شهرهای تهران، بجنورد، کرمانشاه، بابل و اصفهان، دست به اقداماتی زدند که تلفات و خساراتی را درپی داشت. امروز همچنین نیروهای خودی یک خانه تیمی را در بندرعباس و یک انبار مهمات سازمان مجاهدین خلق را در قزوین کشف کردند.
در خیابان سی‌متری نارمک تهران، 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که سوار بر یک موتورسیکلت بودند، با پرتاب کوکتل‌مولوتف به مغازه یک پارچه‌فروش، که از افراد متعهد و مذهبی آن محل بود، مغازه وی را به آتش کشیدند. براثر این آتش‌سوزی، 2 تن از مردم عادی که در داخل مغازه بودند، آسیب دیدند و بخشی از مغازه و اموال موجود در آن نیز در آتش سوخت. یادآوری می‌شود، این مغازه سومین‌بار است که هدف حمله افراد سازمان قرار می‌گیرد.(1)
در میدان خراسان تهران نیز یکی از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی خودرو یک فرد متعهد را به آتش کشید.(2)
در تهران در ساعت 11:20، یک موتورسوار به‌سمت منزل بهزاد نبوی، وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت، تیراندازی کرد و متواری شد.(3)رادیو صدای ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب، به‌اصطلاح مبارزان میهن‌پرست را عامل این تیراندازی معرفی کرد.(4)
در خیابان انقلاب تهران نیز نیروهای سپاه پاسداران یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که از مدت‌ها پیش تحت‌تعقیب بود، شناسایی کرده، هنگامی‌که قصد داشتند وی را دستگیر کنند، فرد مزبور با استفاده از فرصت، داخل سینمایی رفته، در آنجا مخفی شد. چند لحظه بعد، فرد فراری با استفاده از فرصتی که از شلوغی جمعیت هنگام پایان فیلم و خروج افراد از سینما به دست آورد، قصد داشت با مخفی‌کردن خود در لابه‌لای جمعیت، از حلقه محاصره پاسداران بگریزد که افراد سپاه او را دوباره شناسایی کردند و تحت‌تعقیب قرار دادند. در این هنگام، وی با استفاده از پوشش جمعیت و اطمینان از اینکه پاسداران به‌سوی مردم تیراندازی نمی‌کنند، به‌سوی نیروهای سپاه تیراندازی و 3 نفر از آنان را زخمی کرد. که نیروهای سپاه به تعقیب وی پرداختند و به‌محض خروج وی از میان جمعیت، به‌طرفش تیراندازی کرده، او را به هلاکت رساندند.(5)
همچنین در شهر بجنورد، یک گروه عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با سرقت مسلحانة یک تاکسی، در ساعت 18:30، به یک مغازه فروش لوازم برقی در خیابان خیام این شهر رفته، 4 دانش‌آموز را که در داخل مغازه بودند، از مغازه بیرون کشیدند و آنها را در مقابل دیوار به صف کرده، به‌سمت آنها شلیک کردند. در این اقدام ضدانسانی، یک نفر از دانش‌آموزان به شهادت رسید و 2 نفر از آنها زخمی شدند، اما به نفر چهارم آسیبی وارد نشد. سپس مهاجمان یکی از افرادی را که از محل عبور می‌کرد، هدف گلوله قرار داده، او را نیز زخمی کردند. این افراد قصد ترک‌کردن محل را داشتند که نیروهای شهربانی به محل حادثه رسیدند و به تعقیب
1) روزنامه اطلاعات، 6/8/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 221 (5/8/1360)، ص23، تهران - خبرگزاری پارس، 5/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره، 223، 7/8/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 7/8/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
3) همان.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، 10/8/1360، ص14 ضمیمه، رادیو صدای ایران، 9/8/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 7/8/1360، صص 13 - 12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/8/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
آنان پرداختند. مهاجمان نیز به‌سمت آنها تیراندازی کردند و با استفاده از تاریکی هوا گریختند. چند ساعت بعد، تاکسی سرقت‌شده حامل افراد مهاجم، در پشت ساختمان ادارة راهنمایی و رانندگی این شهر پیدا شد. در بازرسی این خودرو تعدادی سه‌راهی و فشنگ به دست آمد.(1)
در کرمانشاه، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی یک عدد نارنجک ساچمه‌ای را به منزل مدیرکل بهداری و بهزیستی این شهر پرتاب کردند که به شکستن شیشه‌های ساختمان منزل وی انجامید. در این اقدام تروریستی به کسی آسیبی نرسید.(2)
همچنین در شهر بابل، 3 نفر از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی وارد یک مغازه جواهرفروشی در خیابان چهارصوق این شهر شدند و با تهدید اسلحه به جمع‌آوری جواهرات پرداختند. هنگامی‌که این افراد سرگرم جمع‌آوری جواهرات بودند، یکی از فروشندگان با استفاده از غفلت آنها از مغازه بیرون آمد و با فریاد از مردم کمک خواست. در این لحظه که افراد مسلح وحشت‌زده شده و ترسیده بودند، با به‌جاگذاشتن جواهرات به کوچه‌های اطراف گریختند که یکی از افراد متعهد و هوشیار با تعقیب یکی از آنها در نزدیکی ورزشگاه تختی او را شناسایی و دستگیر کرد و تحویل مقامات انتظامی داد. در بازرسی از این فرد یک قبضه کلت و چندین فشنگ به دست آمد.(3)
در خیابان چهارباغ خواجوی اصفهان، در درگیری پیش‌آمده بین یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با نیروهای امنیتی، وی با شلیک گلوله، 2 تن از افراد بسیجی را زخمی کرد. در این درگیری، یکی از افرادی که به‌طور تصادفی از آن محل می‌گذشت، فرد مهاجم را دستگیر کرد و به مقامات قضایی تحویل داد.(4)
امروز عصر در بندرعباس با اطلاعاتی که سپاه پاسداران این شهر به دست آورده بود، یک خانه تیمی افراد مسلح برانداز در انتهای خیابان سیدجمال‌الدین اسدآبادی این شهر به محاصره درآمد و به‌دلیل تسلیم‌نشدن افراد ساکن در این خانه، درگیری بین نیروهای امنیتی و آنها آغاز شد و تا اواخر ساعات امروز طول کشید. پس از 4 ساعت درگیری و تیراندازی، افراد این خانه، تسلیم شدند. در تیراندازی‌های انجام‌شده، یک تن از افراد سپاه به شهادت رسید. همچنین 2 تن از ساکنان خانه کشته و چند نفر از آنها نیز دستگیر شدند. در بازرسی این منزل، تعدادی اسلحه و اسناد درون‌گروهی و مقادیری مهمات به دست آمد.(5)
همچنین در قزوین، نیروهای کمیته انقلاب اسلامی این شهر براساس اعتراف افراد دستگیرشدة سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به یک انبار مهمات این سازمان دست یافتند. در این انبار، 8 کیسه مواد منفجره، 16 عدد چاشنی انفجار، 20 عدد سه‌راهی آمادة انفجار، 9 عدد چاشنی الکتریکی و چاشنی نارنجک، یک جعبه وسایل بمبگذاری، 37 عدد کلید الکتریکی انفجار بمب، مقداری فتیله انفجاری، یک قبضه کلت نارنجک‌انداز، 136 عدد انواع سرنیزه و سایر اقلام نظامی به دست آمد.(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، صص 28 - 27، مشهد - خبرگزاری پارس، 6/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص10، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه؛ و- سند شماره 58049 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 4 مشهد به سپاه مرکز، 8/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه 7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، ص35، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/8/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
3) روزنامه اطلاعات، 6/8/1360، ص4، واحد مرکزی خبر از ساری؛ و- روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص2.
4) سند شماره 57980 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 10/8/1360، ص14.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، ص35، زنجان - خبرگزاری پارس، 6/8/1360، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین؛ و- روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص15، زنجان، خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی.
1
امروز نامة آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، برای معرفی میرحسین موسوی به‌منظور اخذ رأی اعتماد در مجلس شورای اسلامی در صحن علنی مجلس قرائت شد. متن نامه به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، پیرو عدم موافقت اکثریت نمایندگان محترم با نخست‌وزیری برادر گرامی و ارجمند آقای دکتر علی‌اکبر ولایتی، اینک مجدداً برابر اصل124 قانون اساسی، برادر عزیز و گران‌مایه، آقای میرحسین موسوی به‌عنوان نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران معرفی می‌گردد. خواهشمند است مجلس محترم را جهت اخذ تمایل در جریان امر قرار دهید.
سیدعلی خامنه‌ای - رئیس‌جمهوری اسلامی ایران.»(1)
قبل از رسیدن نامه آیت‌الله خامنه‌ای به ریاست مجلس و قرائت آن در صحن علنی مجلس، آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس، با تشکیل جلسه غیرعلنی و غیررسمی مجلس شورای اسلامی درباره نخست‌وزیر آینده و انتخاب احتمالی مهندس غرضی که در گفتوگوهای مقدماتی بین سران کشور به‌عنوان نخست‌وزیر مطرح‌شده بود، رأی‌گیری غیررسمی انجام داد که وی مورد تأیید نمایندگان مجلس قرار نگرفت. حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی دراینباره نوشته است: «طبق قرار قبلی با امام و رئیس‌جمهور، قبل از رسمیت جلسه، از نمایندگان درباره آقای مهندس غرضی، نظرخواهی کردم. از 184 نفر صاحب رأی، 60 نفر موافق، 80 نفر مخالف و 44 نفر ممتنع بودند. به آیت‌الله خامنه‌ای اطلاع دادم و ایشان مهندس [میرحسین] موسوی را به مجلس به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی کردند. فکر می‌کنم ایشان رأی بیاورند.»(2)-(3)
1
میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبه‌ای درباره موضوع بمباران مراکز نفتی کویت و اقدام مسئولان برخی کشورهای منطقه و رسانه‌های غربی در نسبت‌دادن این اقدام به ایران گفت: همان‌طور که همه برادران اطلاع دارند، در همان‌موقع ازطرف وزارت امور خارجه درخصوص این موضوع روشنگری شد. این توطئه‌ای بود برای اینکه بین کشورهای اسلامی نفاق بیندازند و کشورهای عرب را در مقابل مسلمانان غیرعرب قرار بدهند و جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را تبدیل به جنگ عرب‌ها و فارس کنند. قبلاً هم از این تلاش‌ها زیاد شده بود. یکی از آنها تحریف خبری بود که خبرگزاری فرانسه انجام داد. خبرگزاری فرانسه خبری از بنغازی فرستاد مبنی‌بر اینکه در آن اجلاس من گفته‌ام که جنگ عراق با ایران جنگ اعراب با فارس‌هاست که خوشبختانه خنثی شد. البته، ترور سادات برای خواباندن این توطئه اثر زیادی داشت.(1)
2
آیت‌الله موسوی اردبیلی، رئیس دیوان عالی کشور، در مصاحبة اختصاصی با روزنامه کیهان، درباره مشکلات قوه قضائیه مطالبی بیان کرد. برخی گفته‌های آقای اردبیلی در این مصاحبه تأکید و تکرار سخنان روز گذشته وی بود، اما توضیحات وی در برخی موضوعات دقیق‌تر و موشکافانه‌تر بود. به نوشته روزنامة کیهان، رئیس دیوان‌عالی کشور درباره نحوه کار دادگستری و اینکه آیا جریان عادی رسیدگی به دعاوی طی می‌شود یا خیر؟ گفت: تلاش می‌شود رسیدگی‌ها ازنظر کیفیت در سطح بالایی قرار بگیرند.
منظورم از کیفیت بالا تشریفات نیست، بلکه تلاش برای حفظ حقوق و مال مردم است. من نمی‌خواهم بگویم که این تلاش‌ها طوری بوده که همه گمان‌ها برطرف شده، اما مفید بوده و هرروز به این تلاش افزوده می‌شود؛ بنابراین، به‌طورکلی می‌توانم بگویم در دادگاه‌های انقلاب بعضی نارسایی‌ها و ضعف‌ها هست و بودن اینها طبیعی است، اما تلاش زیادی برای کسب حقوق
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 6/8/1360، ص11.
مردم می‌شود. البته، باید به این نکته هم اشاره کنم که اگر این ضعف‌ها هست، تعمدی ازقبیل پرونده‌سازی در کار نیست یا اعمال غرض و نظایر اینها. یک‌وقت ممکن است نبود امکانات یا تراکم کار سبب شود یک نارسایی در کل به وجود آید.
رئیس دیوان عالی کشور درباره گزارش‌ها و درخواست‌های سازمان عفو بین‌الملل و شرایط ورود نمایندگان آن سازمان به ایران گفت: دراینباره امام و دیگران پاسخ‌هایی به این سازمان داده‌اند و شاید بجا نباشد که دیگر من مطلبی بیان کنم، اما ناچارم بگویم که در وضعیت فعلی ما حق داریم در صداقت و صمیمیت این نهادها تردید کنیم، به‌خصوص وقتی نحوه دخالت و نفوذ ابرقدرت‌ها در ارگان‌ها و سازمانهای بین‌المللی، نحوه عملکرد آنها، تقاضاهای ملاقات، دیدار از زندان‌ها و زندانیان در کشورهای مختلف و شرایط گوناگون را مشاهده می‌کنیم، مجبور می‌شویم اندکی تأمل کنیم که کار اینها تا چه حد با انگیزه‌های انسان‌دوستانه و حقوق بشر انجام می‌شود. دراین‌صورت، سؤالات زیادی برای ما مطرح می‌شود که پاسخش را نمی‌دانیم.
رئیس دیوان عالی کشور در پایان درباره اظهارنظرهای خبرگزاری‌ها و نشریات خارجی درباره زندان‌ها و اعدام‌ها گفت: البته ما از آنهایی که اهل‌اند دعوت می‌کنیم، آمار و اسامی اینها را به ما بدهند، ما بررسی کنیم و نتایجش معلوم بشود که آیا آمار درست است یا خیر؟
هدف آنها، جوسازی است، اینها زمانی می‌توانند ادعا کنند که آمار دقیقی داشته باشند. ما به‌شدت امور را پیگیری می‌کنیم، مثلاً اخیراً به ما خبر دادند که در اصفهان درخصوص یک پرونده دقت کافی نشده است، همین امروز سازمان بازرسی فردی را برای بررسی پرونده تعیین کرد یا همان‌طور که قبلاً هم گفتم چندی‌قبل در اهواز قضاوتی شد که به نظر شورای عالی قضایی اشتباه بود، اکنون حاکم شرع این پرونده درحال محاکمه است که از خود دفاع کند. من می‌توانم به شما قول بدهم که دادگاه‌ها و دستگاه قضایی فقط برای رضای خدا و علاقه به حقوق بشر و اعتقاد به کرامت و فضیلت انسانی تلاش می‌کنند که حقی از کسی ضایع نکنند و ما حاضریم این را ثابت کنیم، اما حرف‌زدن و ثابت‌کردن یک موضوع است و جاروجنجال راه‌انداختن، جوسازی‌کردن، شعاردادن، ناسزاگفتن که همیشه وسایل و ابزار دست ماجراجویان سیاسی و غیرسیاسی بوده، مسئله‌ای دیگر است.(1)
1
عبدالمجید معادیخواه، وزیر ارشاد جمهوری اسلامی ایران، در نامهای به وزیران اطلاعات کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها ضمن اشاره به جایگاه دینی، تاریخی، اقتصادی و اجتماعی انقلاب اسلامی ایران، آن را تحولی تاریخی علیه سلطة کشورهای خارجی به‌خصوص امریکا دانست. وی همچنین با تأکید بر دروغ‌پردازی‌ها، توطئه‌چینی‌ها و خبرسازی‌های رسانه‌های غربی به‌خصوص رسانه‌های وابسته به امریکا و رژیم اشغالگر قدس، وزیران اطلاعات کشورهای عضو
1) روزنامه کیهان، 6/8/1360، ص3.
جنبش غیرمتعهدها را به تلاش برای خنثی‌سازی این اقدامات فراخواند. معادیخواه در پایان، 90 اقدام تروریستی گروه‌ها و سازمانهای ضدانقلاب را تا 25 مهر 1360، به‌عنوان نمونه‌ای از عملکرد این قبیل گروه‌ها برای براندازی جمهوری اسلامی ضمیمة نامه خود کرده و از مخاطبان خواسته است با حمایت از حرکت استقلال‌طلبانة مردم ایران در قبال این‌گونه اقدامات تروریستی سکوت نکنند. بخش‌هایی از نامه وزیر ارشاد به شرح زیر است:
«چنانکه می‌دانید، انقلاب اسلامی ایران به‌عنوان انقلابی الهی با اصالت‌دادن به معنویت و درجهت بازگردانیدن انسان به هویت و فطرت خدایی‌اش آغاز گشته و به پیروزی رسیده است. این انقلاب به‌راستی صدای رسای همه کسانی بود که در مقابل ازخودباختگی‌ها به‌پا خاسته بودند و نوری بود که بر پیکر ظلمات گسترده در جهان می‌تابید تا راه نجاتی درجهت خروج انسان‌ها از تاریکی‌های جهل و ازخودبیگانگی بیابد. انقلاب اسلامی در راه خود با درهم‌گسستن نظام شاهنشاهی هزاران ساله و وابسته به استکبار جهانی، ضرباتی اساسی بر پیکر امریکا وارد ساخت. ... عمده‌ترین خطری که انقلاب اسلامی ما متوجه امپریالیسم ساخته است نه قطع دستان تجاوزگر او از منابع نفتی و نه جلوگیری از ویران‌سازی صنعت و کشاورزی ایران و نه حتی اخراج ستمکاران بیگانه، بلکه مهم‌تر از همه در نمایش ارزش‌های متعالی و الگو و چهره پاکی است که از خود، درجهت رهایی انسان‌ها از زیر ستم به جهان عرضه می‌دارد. امپریالیسم نیز دقیقاً بر همین اساس، تمامی کوشش خود را مصروف مخدوش‌نمودن این چهره و ارائه تصویری غیرواقعی از انقلاب مقدس می‌نماید و درنتیجه عمیق‌ترین توطئه‌های خود را از مجرای بنگاه‌های سخن‌پراکنی خود و خبرگزاری‌های صهیونیستی با جعل خبر و نشر اکاذیب در جهان، عملی می‌سازد و اخیراً این توطئه را با وارونه جلوه‌دادن مقابله برحق امت ما با عوامل درونی شیطان بزرگ و مفسدین و محاربین عملی می‌نماید. واقعیت این است که در مقایسه انقلاب اسلامی ایران با [انقلاب‌های] دنیا، کمتر انقلابی را می‌توان یافت که در مقابل دشمنان خود تا این اندازه رئوف و بخشنده بوده باشد و حتی زندان‌های خود را مرکز آموزش و بحث و استدلال با منحرفین و محاربین قرار دهد.
کمتر انقلابی را می‌توان یافت که ضدانقلاب در درون آن تا این اندازه سبعانه و وحشیانه به قتل‌عام مردم بی‌گناه کوچه و بازار و دانشمندان بزرگ و نمایندگان مردم اقدام نموده باشد، تا جایی که حتی اطفال شیرخواره را نیز از آتش ستم خود مصون نگذاشته است. به نظر ما، این همه سبعیت و توحش دشمنان داخلی و خارجی این انقلاب را باید در شدت خطری دانست که ادامه حیات این انقلاب متوجه تمامیت وجود هستی ابرجنایتکاران جهانی کرده است. ما از این اعمال باتوجه‌به رسالتی عظیم که بر دوش خویش احساس می‌کنیم، باکی نداریم و از دشمن خود نیز با آگاهی بر ماهیت ضدبشری آن انتظاری جز این نداریم.
... ما مطمئنیم، شما از ماهیت دروغ‌آفرین امپریالیسم خبری و تبلیغات جهانی به سرکردگی
امریکا و فلسفة وجودی آن بی‌خبر نیستید، آیا درجهت افشای آن گام‌هایی برداشته‌اید؟
در این صورت، بهتر است مردم انقلابی ما از آن اطلاع یابند تا شما را راضی به جنایات هولناک دشمنان خود تلقی نکنند.
آیا شما برای نجات کشورهای ستم‌زده از سلطه خبری غرب که می‌کوشد واقعیت‌های انقلاب‌های اصیل را لگدکوب هوس‌های خود کند، فکری کرده‌اید؟
دراین‌صورت، بهتر است ما را هم مطلع سازید تا با شما هم‌صدا و همراه شویم. آیا شما باور ندارید که انقلاب ایران با عظمت ابعادش کمترین رقم اعدام را از ضدانقلاب به خود اختصاص داده، درحالیکه از ضدانقلاب حجیم‌ترین و درعین‌حال زشت‌ترین و سیاه‌ترین کارنامه‌ها را تحویل گرفته و متقابلاً امپریالیسم خبری بیشترین و بی‌سابقه‌ترین تبلیغات را در سطح جهانی به‌مثابه دایه‌ای دلسوز به راه انداخته است.
... سؤال مردم ما از شما به‌عنوان عضوی از جامعة کشورهای غیرمتعهد که می‌خواهند مستقل از ابرقدرت‌ها زندگی کنند، این است که آیا در مقابل همة این تجاوزات و توطئه‌ها که روزبه‌روز نیز ماهیت آنها بر مردم آزادة جهان روشن می‌گردد و این همه اقداماتی که درجهت نابودی استقلال و وجود کشور ما صورت می‌گیرد، می‌توان ساکت نشست و سخنی به زبان نیاورد.
به پیوست، لیست جزئی از جنایات اخیر مفسدین را در داخل کشور ارسال می‌دارد تا با ملاحظة گوشه‌ای از توطئه‌ها، عمق تجاوزات را دریابید.»(1)(2)
1
سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی، امروز در ارومیه در مصاحبه با خبرگزاری پارس درباره اوضاع عمومی جبهه‌های جنگ، اهمیت بهره‌گیری از تجربه‌های به‌دست‌آمده در عملیاتهای گذشته و اهمیت روحیة نیروهای خودی در تداوم مقاومت و ادامة پیروزمندانة جنگ مطالبی بیان کرد. وی گفت: هم‌اکنون عملیات به‌صورت موضعی علیه دشمن متجاوز ادامه دارد و به‌زودی دشمن را در همة جبهه‌ها مستأصل خواهیم کرد و خوشبختانه روحیه نیروهای ما به قوت الهی منسجم و قوی است. فرمانده نیروی زمینی از شایعاتی که دشمن انتشار می‌دهد و دوستان ناآگاه بدان دامن می‌زنند و ناآگاهی تعدادی از
نظردهندگان در عملیات نظامی که خود را صاحب‌نظر در هر مورد می‌دانند و این امر را تشدید می‌کنند، اظهار تأسف کرد. وی سپس در جواب این سؤال که بهترین راهبرد برای شکست صدامیان کافر چیست، گفت: بهترین راهبرد برای شکست عراق متجاوز، استفاده از حداکثر تجربه‌هایی است که تاکنون از مبارزه در راه الله نصیب رزمندگان ما شده و نیز آگاهی و شناخت کیفیت‌های واقعی و حقیقی جبهة رزمندگان اسلام است و دیگر اینکه فقط سلاح و تجهیزات نیست که جواب‌گوی مشکلات جنگی است، بلکه روح رزمندگی است که در راه رسیدن به هدف‌های مقدس انقلاب چهره‌های ایثارگر را به‌دنبال خود می‌کشاند و ما تحت فرماندهی کل قوای امام امت هستیم و به گفته ایشان ایمان داریم و با داشتن ایمان و روحیة شهادت‌طلبی امت مسلمان، مبارزه را آن‌قدر ادامه می‌دهیم تا انشاءالله پیروز شویم.(1)
1
رادیو امریکا از احتمال شروع دور جدید گفتوگوهای ایران و شرکت‌های ژاپنی به‌منظور ازسرگیری اقدامات تکمیلی ساختمان پتروشیمی بندر امام خمینی و همچنین رفع اختلاف‌نظرهای طرفین خبر داد. این رادیو اعلام کرد:
«بنا بر گزارش‌های رسیده از توکیو، انتظار می‌رود در اوایل ماه آینده هیئتی ازسوی رژیم اسلامی حاکم بر ایران برای گفت‌وگو درزمینه چگونگی ازسرگیری عملیات ساختمانی مجتمع پتروشیمی ایران وارد ژاپن شود. خبرگزاری ژاپن در گزارش خود می‌گوید هیئت ژاپنی شرکت‌کننده در این مذاکرات پیشنهادی برای تجدیدنظر در مفاد قرارداد احداث مجتمع پتروشیمی ایران و ژاپن ارائه خواهد داد تا ایران را متعهد کند که از این پس تمامی هزینه‌های این پروژه را تأمین کند. از زمان روی‌کارآمدن رژیم اسلامی در ایران تاکنون اختلافاتی بین طرفین وجود داشته است، اما اختلاف اصلی بر سر مسئله قیمت نفت است. اکنون زمان تعدادی از قراردادهای بین دو کشور به پایان رسیده و ژاپنی‌ها خواستار آن هستند که ایران حدود 4 یا 5 دلار از بهای هر بشکه نفت خود بکاهد و نفت را بشکه‌ای 32 دلار به ژاپن بفروشد.»(2)
2
با نزدیک‌شدن زمان رسیدگی به اختلافات ایران و امریکا در دادگاه لاهه، 13 تن از گروگان‌های سابق سفارت امریکا دادخواستی را برای اخذ غرامت از ایران تسلیم یک دادگاه فدرال کردند. قاضی دادگاه با استناد به متن موافقت‌نامة ایران و امریکا که در سال 1359 منعقد شده است، دادخواست را رد کرد.
به گزارش یونایتدپرس، قاضی یک دادگاه فدرال امریکا دادخواست 13 گروگان پیشین امریکایی را که در آن بابت 444 روز اسارت در ایران 5 میلیون دلار خسارت از ایران و امریکا
خواسته شده است، را رد کرد. ویلیام گری، قاضی دادگاه فدرال، این رأی را به تقاضای دفتر دادستانی امریکا که خواسته بود دادخواست علیه دولت امریکا را رد کند، صادر کرد. جیمز دیویس، وکیل مدافع 13 گروگان مذکور، قبل از تشکیل دادگاه گفته بود که درباره قوانین ذکرشده در قانون اساسی درخصوص این موضوع سؤالاتی خواهد پرسید.(1)
1
دیدار سه‌روزة طه یاسین رمضان، معاون اول نخست‌وزیر عراق، از اردن با امضای قرارداد پرداخت وام 180 میلیون دلاری عراق به اردن پایان یافت. این قرارداد علاوه‌بر قراردادی است که دو کشور درزمینه توسعه ترابری برای سهولت ورود کالا از بندر عقبة اردن واقع در خلیج عقبة دریای سرخ به مقصد عراق امضا کرده‌اند.(2)
همچنین شرکت سرمایه‌گذاری "اریکسون" سوئد اعلام کرد که طبق یک قرارداد 200 میلیون دلاری با دولت عراق، این شرکت دستگاه‌های مخابراتی عراق را نوسازی می‌کند.(3)
2
رونالد ریگان، رئیس‌جمهور امریکا، به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل را ازسوی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) شرط گفت‌وگو با این سازمان اعلام کرد. وی همچنین گفت: پادشاهی سعودی می‌تواند در کوشش برای بسط صلح به کشورهای عربی نقش مؤثری ایفا کند و موجب تماس بین واشنگتن و ساف باشد. از سوی دیگر، ریگان درباره فروش آواکس به پادشاهی سعودی خاطرنشان کرد: کسانی که اکنون مخالف فروش آواکس به عربستان می‌باشند، نمی‌خواهند بفهمند که کشورهای دیگری نیز می‌توانند همچون مصر عمل کنند و با اسرائیل پیمان صلح ببندند. وی افزود: تحویل آواکس به عربستان درجهت منفعت‌رساندن به اروپاست و از منابع نفتی این کشور حفاظت خواهد کرد.(4)
ضمیمه اول گزارش236: جزئیات طرح عملیاتی کربلای1 در منطقه بستان به روایت فرماندهان ارتش
در قسمت‌هایی از موضوعات مربوط به طرح عملیاتی کربلای1 در منطقه بستان در کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس این‌گونه آمده است:
«براساس طرح عملیاتی کربلای1 که بهوسیله لشکر16 زرهی تهیه شده بود، این لشکر با 3 تیپ زرهی و یگانهای سپاه پاسداران به‌منظور انهدام دشمن و تأمین هدف‌های واگذارشده، به این ترتیب تک می‌نمود: تیپ3 لشکر92 و یگان‌هایی از سپاه در شمال کرخه تک نموده و منطقة شمالغربی بستان را، که به نام دهانه بستان معروف است، تأمین می‌کرد و تیپ‌های یکم و دوم زرهی لشکر16 و یگان‌هایی از سپاه در جنوب کرخه تک نموده و بستان، ساحل شرقی هورالعظیم و کرانه شمالی نیسان را تأمین می‌کرد. در این طرح، تیپ دوم لشکر92 زرهی که احتیاط نیروی زمینی در منطقه جنوب را تشکیل می‌داد، به‌عنوان یگان احتیاط این عملیات
منظور شده بود. مانور نیروها در طرح مزبور، یک مانور رخنه‌ای بود.(1)به این ترتیب که یگان‌ها با تک به مواضع مستحکم پدافندی دشمن و شکافتن آنها، به‌سوی هدف‌های تعیین‌شدة نهایی پیشروی می‌کردند. باتوجه‌به تجربیات به‌دست‌آمده از نبردهای گذشته و وضعیت استحکامات دشمن، اجرای این مانور همواره با مشکلات و دشواری‌های فراوان همراه با تلفات سنگین بود ... با درنظرگرفتن این تجارب و آزموده‌ها، مانور طرح‌ریزی‌شده برای عملیاتی که قرار بود در شمال و جنوب کرخه به مرحلة اجرا درآید، مورد تردید قرار گرفت، به‌خصوص که شناساییهای به‌عمل‌آمده از مواضع پدافندی عراقی‌ها در این منطقه به‌خصوص در شمال کرخه، مؤید این بود که مواضع یادشده بسیار مستحکم می‌باشند و احتمال موفقیت در رخنه به آنها بسیار ضعیف است؛ لذا در جلسات متشکله این مسئله مورد مطالعه قرار گرفت که آیا امکان احاطه و تهدید جناح و عقبه دشمن وجود دارد یا نه و اگر وجود دارد، کجا و به چه روشی مناسب‌تر است؟
نتیجه بررسی‌ها نشان داد که اجرای مانور احاطه [ای] در جنوب کرخه امکان‌پذیر نمی‌باشد، زیرا پهلو‌های شمالی و جنوبی دشمن در این منطقه به رودخانه‌های کرخه و نیسان متکی بود و یگانهای متجاوز به‌نحوی گسترش یافته بودند که هیچ جناح باز یا ضعیفی که امکان اجرای مانور احاطه‌ای را برای نیروهای ایرانی فراهم آورد، وجود نداشت. لذا در منطقه جنوب کرخه می‌بایستی مانور رخنه‌ای انتخاب شود. در منطقه شمال کرخه نیز پهلوی جنوبی دشمن به رودخانه کرخه و پهلوی شمالی‌اش به منطقة تپه‌ماهورهای رملی دامنه کوه میشداغ متکی بود، لذا تهدید جناح جنوبی و عقبه دشمن به‌دلیل وجود رودخانه کرخه ممکن نبود. زمینهای رملی شمال نیز غیرقابل عبور بود و حرکت ادوات زرهی و چرخدار در آن غیرممکن بود. به همین علت، نیروهای دشمن در شمال کرخه، پهلوی راست خود را به‌منظور تأمین و جلوگیری از آسیب‌پذیری به این منطقة رملی متکی کرده بودند.»(2)
ضمیمه دوم گزارش236: مباحث اصلی و طراحی عملیات طریق‌القدس
سیر طراحی مانور عملیات به نقل از کتاب نبرد طریق‌القدس بدین شرح است:
«در طراحی نظامی، برای اجرای عملیات معمولاً به عوامل تعیین‌کننده توجه می‌شود. مهم‌ترین عوامل مؤثر در طرح‌ریزی موفق عبارت‌اند از: وضعیت زمین منطقه موردنظر؛ موانع؛ امکانات و تجهیزات؛ نیروهای موجود؛ راههای دسترسی به منطقه عملیاتی؛ میزان شناخت از زمین و نیروهای دشمن و بهره‌گیری از تجربه‌های نبردهای گذشته.
نیروهای کارآمد و زبده سپاه، در طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس ضمن درنظرگرفتن این اصول به نوآوری و خلاقیت نیز توجه کردند. مسیر و شیوه ای را که نیروهای سپاه در جنگ از مدت‌ها قبل در پیش گرفته بودند، با پذیرش رسمی ارتش به‌ویژه در سطح فرماندهی نیروی زمینی، نوید ورود به عرصة جدیدی را در جنگ می‌داد.
ایده‌های جسورانه فرماندهان جوان انقلابی مبتنی‌بر عقلانیت و استدلال و تفکر هوشمندانه توأم با شجاعت و خطرپذیری، تصورات برخی از فرماندهان ارتشی را درباره وجود طرح‌های هیجانی و احساسی در سپاه، درهم ریخت و اثبات کرد کسانی که در دوره حاکمیت بنی‌صدر تحت‌تأثیر تبلیغات دشمنان بودند، باید دیدگاهشان را تغییر دهند. تغییر دیدگاه‌ها، جنگ را وارد مرحله جدیدی کرد و براساس آن، پیاده‌سازی دکترین و راهبرد نوین با بهره‌گیری از توان و ظرفیت‌های سازمانی به نام سپاه در کنار دانش کلاسیک و امکانات ارتش قرار گرفت.
جوانان با انگیزه و فعال سپاه با تجربه‌هایی که از نبردهای پیشین کسب کرده بودند، در طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس دست به نوآوری‌هایی زدند و ایده‌های عملیاتی جدیدی را مطرح کردند. تلاش ارزنده این نیروها در عملیاتهای شناسایی عمق‌دار با هدف دورزدن موانع دشمن و دستیابی به عقبه و خطوط سه‌گانه ارتش عراق و اتخاذ پدافند مناسب پس از اجرای تک در مقابل نیروهای احتیاط دشمن، عملاً اندیشه‌ها و طرح‌های
خلاق سپاه را در مقابل تفکرات کلاسیک ارتش تقویت و تثبیت کرد. ضمن اینکه بر ضرورت دستیابی به نیروهای احتیاط ارتش عراق در منطقه عملیاتی طریق‌القدس تأکید شد. براین‌اساس، تصمیم‌گیرندگان جنگ با تصویب و تثبیت کلیات طرح پیشنهادی سپاه عملاً کار تجزیه‌وتحلیل و بررسی این طرح را آغاز کردند. اختلاف‌نظر و بحث عمده دربارة محور شمالی رودخانه کرخه بود؛ زیرا بیشتر فرماندهان ارتش با اجرای عملیات در این محور به‌دلیل رملی و صعب‌العبوربودن دامنه تپههای الله‌اکبر موافق نبودند و دلایل مخالفت آنان، وجود مواضع مستحکم دشمن در این محدوده بود. در مقابل، فرماندهان سپاه باوجود وضعیت بسیار بد راههای عبوری این محور، بر ضرورت گذشتن از این محور پافشاری می‌کردند و معتقد بودند که دشمن پیش‌بینی نمی‌کند که نیروهای ایرانی از این محدوده عبور کنند. براین‌اساس، فرماندهان سپاه در جریان طراحی عملیات، عمل در محور شمال کرخه را به‌عنوان تاکتیک ویژه عملیات و رمز موفقیت آن در نظر گرفتند که درواقع عبور از منطقه رملی و دورزدن رده‌های دوم و سوم دشمن در عمق بود.
درحقیقت، تجربه عملیات ثامن‌الائمه(ع) و ویژگی‌های منحصربهفرد حسین خرازی، مصطفی ردانی‌پور، عباس کردآبادی و ده‌ها فرمانده کارکشته مجموعه تیپ14 امام حسین(ع) و 34 امام سجاد(ع)، مهم‌ترین عامل در انتخاب این "تاکتیک ویژه" بود. "خودباوری، دین‌باوری و خداباوری" با توسل به اهل بیت(ع)، عواملی بودند که سبب شدند یاران امام خمینی با بهره‌گیری از آنها به بیشترین توانمندی برای اجرای موفقیت‌آمیز عملیات دست یابند؛ چیزی که حضرت امام(ره)، با عنوان "بازگشت انسان به فطرت و هویت خویش" همواره از آن نام می‌بردند.
در مقابل، فرماندهان قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در جنوب، عملیات در این محور را بسیار سخت و تا اندازه ای ناممکن می‌دانستند.
قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در 25 آبان 1360 (دو هفته قبل از آغاز عملیات طریق‌القدس) برآوردی از وضعیت عملیاتی موسوم به طرح کربلای1 تهیه کرد و دراختیار سرهنگ صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش، قرار داد. این طرح را چند تن از افسران باتجربه ارتش تهیه کردند و درواقع تیم طرح‌ریزی یا امضاکنندگان این طرح، سرهنگ محمدزاده، سرهنگ بختیاری و سرهنگ نوابی بودند که طرح بعد از تأیید سرهنگ مسعود منفرد نیاکی، فرمانده لشکر92 زرهی که فرمانده قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب نیز بود، دراختیار فرمانده نیروی زمینی قرار گرفت. این برآورد وضعیت عملیاتی با عنوان طرح کربلای1، از منطقه عمومی بستان و سوسنگرد تهیه شده، یعنی منطقه ای که عملیات طریق‌القدس باید در آنجا انجام می‌شد و دربردارنده نکته‌های مهمی از دیدگاههای کارشناسان مورد اعتماد ارتش است که به بخش‌هایی از آن اشاره می‌شود.
در بخش مقایسه توان رزمی نسبی نیروهای خودی و دشمن در صفحه2 طرح چنین آمده است:
"متجاوز درحال‌حاضر در منطقه عمومی بستان و غرب سوسنگرد، 3 تیپ زرهی و یک تیپ نیروی مخصوص دارد که به‌طورکلی شامل 9 گردان تانک؛ 3 گردان مکانیزه؛ یک تیپ نیروی مخصوص؛ یک گردان کماندو و 2 گردان جیش‌الشعبی (ارتش خلقی عراق) که با استخراج از عکس‌های هوایی و سایر اطلاعات، مجموعاً دشمن 300 دستگاه تانک و 120 دستگاه نفربر دارد که توسط 3 آتشبار توپخانه پشتیبانی می‌شود و دشمن می‌تواند این یگان‌ها را با 3 تیپ زرهی دیگر (حدود 300 دستگاه تانک و 120 دستگاه نفربر) از مناطقی مثل هویزه و جفیر تقویت نماید و پاتک‌های سنگینی برعلیه نیروهای خودی اجرا نماید."
در ادامه این طرح آمده است: "در مقابل، نیروهای ارتش جمهوری اسلامی 3 تیپ زرهی جمعاً شامل 6 گردان تانک و 6 گردان مکانیزه و یک گردان پیاده و یک گردان سوار زرهی [است] که مجموعاً دارای 130 دستگاه تانک و 180 دستگاه نفربر مختلف می‌باشند." و در ادامه نیز ذکر شده است: "به این نیروی ارتش، 3 تیپ از سپاه پاسداران (شامل 10 گردان(1)) باید اضافه گردد."
1) البته سپاه پاسداران نیرویی به استعداد 35 گردان در قالب 4 تیپ پیاده رزمی و یک تیپ پیاده احتیاط و چند گردان زرهی و مکانیزه را در عملیات طریق‌القدس وارد عمل کرد.
در این برآورد نشان داده شده است که استعداد گردان‌های تانک ارتش جمهوری اسلامی در اوایل سال دوم جنگ، (چهاردهمین ماه بعد از هجوم سراسری عراق) از تعداد 52 تانک طبق سازمان رسمی در هر گردان، به هر گردان 20 تانک کاهش یافته است و در طول یک سال گذشته نیز این تعداد نه‌تنها افزایشی نداشته، بلکه پیوسته کاهش یافته است.
در صفحه 3 طرح نیز به نیروی احتیاط نیروی زمینی ارتش اشاره شده و آمده است: "روی یک تیپ زرهی به‌عنوان احتیاط می‌توان حساب باز کرد که آن تیپ با داشتن 2 گردان تانک و یک گردان نفربر، تنها 35 دستگاه تانک دارد." یعنی استعداد واقعی هر گردان زرهی تنها 17 تانک بوده و نیروی زمینی ارتش مطلقاً نیروی دیگری برای تقویت یا احتیاط نداشته است. در ادامه برآورد قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش آمده است: "نیروهای دشمن ازنظر تعداد تانک به نسبت 5/2 به 1، برتری دارند." به نظر می‌رسد محاسبه دقیق و درستی انجام نشده است، زیرا براساس برآورد مذکور، اگر دشمن 600 دستگاه تانک (در منطقه عمومی بستان و غرب سوسنگرد و مناطقی همچون هویزه و جفیر) و نیروهای خودی 160 دستگاه تانک (شامل تیپ3 لشکر92 و یگانهای لشکر16 زرهی در منطقه تک و تیپ احتیاط نزاجا) داشتند، در مقایسه تعداد تانک، به نسبت 4 به 1 برتری با دشمن بوده است. همچنین در صفحه3 طرح چنین استدلال شده است: "دشمن باتوجه‌به دارابودن تحرک عالی و احداث جاده، دارای امکانات واکنش سریع و شدید می‌باشد و نسبت دارابودن یگان احتیاط و تقویت در سطح تیپ زرهی با مکانیزه، 3 به یک به نفع دشمن برآورد می‌شود."
در بحث استعداد پرسنلی طرح نیز آمده است: "استعداد پرسنلی دشمن درحدود 60 تا 70 درصد برآورد می‌گردد و استعداد پرسنلی ما 83 درصد می‌باشد و از این حیث بر او برتری داریم.
در ادامه نیز روحیه تهاجمی سپاه پاسداران، مهم‌ترین عامل قدرت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران دانسته شده است: "تفوق غیرقابل انکار ما بر دشمن؛ [به‌دلایل وجود] میل جنگجویی و روحیه تهاجمی سپاه پاسداران می‌باشد که به نیروهای ارتش توانی تازه می‌دهد."
افسران ارتش در گزارش برآورد وضعیت عملیات، زمین منطقه عملیاتی کربلای1 را بررسی کرده و نوشته‌اند: "ازنظر زمین، دشمن بر ما برتری قابل‌توجهی دارد و ما مجبور به تک در زمینی هستیم که برای تک ما مناسب نیست." در صفحه 4 طرح درباره قدرت هوایی طرفین جنگ آمده است: "برتری هوایی با متجاوز می‌باشد و نیروی هوایی ارتش تاکنون توان خود را در کسب برتری هوایی محلی هم اعلام ننموده است و امتیاز کسب برتری هوایی در این برآورد به دشمن واگذار می‌گردد."
سپس در ادامه نظرهای مطرح‌شده در صفحه5، کارشناسان خبره ارتش سه راهکار را برای آفند نیروهای خودی پیشنهاد کرده‌اند: "تک به غرب کرخه (منطقه عمومی دزفول)؛ تک به غرب کارون (جنوب اهواز) و تک به منطقه بستان و غرب سوسنگرد"
در برآورد وضعیت عملیاتی راهکارهای طرفین این‌چنین تجزیه‌وتحلیل شده است: "تک دشمن باتوجه‌به استحکامات و خطوط پدافند که برقرار نموده، محتمل به نظر نمی‌رسد. به‌علاوه در جبهه‌های غرب کرخه یا اهواز بااینکه هدف‌های استراتژیک و ارزشمندی چون دزفول و اهواز وجود دارد، دلیل منطقی برای تک متجاوز وجود ندارد."
و در ادامه اهداف مأموریت واگذاری در طرح کربلای1 ذکر شده و آمده است: "در شمال کرخه برای تک به دشمن و تأمین هدف در شمال بستان، ما مجبور به عبور از مواضع بسیار مستحکم پدافندی دشمن هستیم که به‌شکل یک عصا بوده و دارای 5/8 کیلومتر طول می‌باشد که از جنوب به رودخانه کرخه و از شمال به تپههای رملی متکی است."
کارشناسان و تیم طرح‌ریزی ارتش جمهوری اسلامی ایران در ارزیابی‌شان عبور امکانات ترابری و موتوری را از این منطقه ناممکن و پیروی از چنین طرحی را اشتباه و نامعقول دانسته و درصدد اثبات این فرضیه برآمده‌اند که اجرای چنین عملیاتی در جریان جنگ، نه‌تنها موفقیتی نخواهد داشت، بلکه به شکست خواهد انجامید.
در این برآورد درباره امکان مانور در این منطقه آمده است:
هرگونه مانور احاطه ای یا دورانی توسط نیروهای زرهی و مکانیزه غیرمقدور بوده و درصورت
عدم‌موفقیت نیروهای پیاده و پاسدار - که باید به هر طریق در این مانع نفوذ کرده و آن را ساقط نمایند - ما مجبور به اتخاذ تک جبهه ای به این مانع و تمرکز تلاش در چند نقطه برای رخنه در آن هستیم و به‌خوبی روشن است که تک جبهه ای نیروهای زرهی و مکانیزه به چنین مانع عظیمی اگر صددرصد با شکست توأم نباشد، با تلفات و ضایعات غیرقابل تصوری همراه خواهد بود.
در محور شمال کرخه پیش‌بینی شده بود که ابتدا نیروهای سپاه وارد درگیری با دشمن شوند و پس از انهدام دشمن و پاک‌سازی منطقه، نیروهای ارتش برای پشتیبانی از تک وارد صحنه شوند. درعین‌حال، به‌دلیل مخاطره‌آمیز بودن عملیات، نیروهای ارتش که بیشتر زرهی و مکانیزه بودند، باتوجه‌به وضعیت زمین منطقه، معتقد بودند که امکان تک جبهه ای ناممکن است و عبور نیروهای سپاه را از منطقه رملی باتوجه‌به مشکلات آن، بسیار دشوار می‌دانستند.
برای رفع این نگرانی و ناتوانی، راه‌حلی که به نظر تیم طرح‌ریزی ارتش می‌رسید و بر آن تأکید می‌شد، بهره‌گیری از قدرت هجومی سپاه پاسداران بود. در انتهای صفحه 6 این طرح آمده است:
مگر آنکه این موانع قبل از هجوم یگانهای تانک و مکانیزه ارتش با اجرای تک سریع و توأم با غافلگیری یگانهای سپاه پاسداران از زمینهای رملی شمالی، تسخیر و سقوط کرده و با استفاده از معابر ایجادشده در میادین مین و برداشتن سیم‌های خاردار و مواضع ضدتانک و بریدن خاکریز، نیروهای مکانیزه و زرهی به خاکریزهای بعدی مانور نماید.
تیم طرح‌ریزی هشدار می‌دهد که یگانهای سپاه پاسداران باید موفق شوند، در غیر این صورت عملیات ناموفق خواهد بود. به همین دلیل، در برآورد کارشناسان تأکید شده است: "هرگونه عدم‌موفقیت در شکستن این مانع توسط یگانهای سپاه پاسداران، تک نیروهای زرهی ارتش را دچار ناکامی خواهد کرد و تلفات و ضایعات آن به‌قدری شدید خواهد بود که با یک پاتک دشمن درهم شکسته خواهد شد."
بدین‌ترتیب، کارشناسان و افسران تیم طرح‌ریزی قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در جنوب، طرح‌ریزی عملیاتی بر پایه عبور نیروهای سپاه از تپههای رملی در شمال را که محور اصلی تهاجم محسوب می‌شد، نادرست ارزیابی کردند و بر این باور بودند که ناکامی در این محور، به ناکامی در سایر محورها می‌انجامد. نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی در صفحه 7 برآورد، بار دیگر بر اتکای محوری اجرای طرح به تک غافلگیرکننده یگانهای سپاه تأکید فراوان کرده و یادآور شده است: "مشکل بزرگ کار ما تک سریع و غافلگیرکننده سپاه پاسداران و عناصر پیاده با دورزدن جناح شمالی و سرازیرشدن به سنگرهای متجاوز[ان] در داخل خاکریز است که باید دقیقاً طرح‌ریزی، شناسایی، محاسبه، تهیه و تدارک و سپس اجرا گردد."
در صفحات 10 - 7، به مشکلات و استحکامات دشمن و خاکریزها که با نفرات، تانک‌ها و نفربرهای مجهز و با آتش کافی دشمن پشتیبانی می‌شدند، اشاره شده و پیشروی تیپ‌های ارتش (تیپ3 لشکر92 و تیپ1 و 2 لشکر16)؛ مقاومت دشمن و مشکلات نیروهای خودی بررسی و در پایان صفحه به برتری هوایی دشمن اشاره شده است: "دشمن با دردست‌داشتن برتری هوایی و پرواز به فراز یگانهای تک‌ور، روحیه آنان را متزلزل می‌نماید." و برای استناد به وقایع گذشته به شکست عملیات 15 دی 1359 در هویزه اشاره و توصیه شده است: "بنابراین، باتوجه‌به مقدورات فعلی نهاجا [نیروی هوایی ارتش] که به نظر می‌رسد حتی قادر نباشد برتری هوایی محلی را کسب نماید، لازم است که در تاریکی شب، تک آغاز شود و قبل از روشنایی به نزدیک هدف رسیده باشیم."
در صفحه 11 این طرح، 6 حُسن برای اجرای این عملیات (طریق‌القدس) برشمرده شده است که عبارت‌اند از: "انهدام یک لشکر دشمن؛ آزادی بخشی از سرزمین‌های اشغالی؛ گسسته‌شدن راه تدارکاتی مواصلاتی دشمن؛ غیر‌مقدورشدن تقویت دشمن از غرب کرخه به غرب کارون یا بالعکس؛ افزایش روحیه تهاجمی یگانهای خودی و کاسته‌شدن میل جنگجویی دشمن."
کارشناسان و افسران تیم طرح‌ریزی ارتش جمهوری اسلامی ایران، نقاط ضعف و معایب اجرای طرح مانور عملیات طریق‌القدس را چنین برشمرده‌اند:
"1. موفقیت در این طرح، یک ضربه کاری و کلی بر دشمن وارد نمی‌آورد.
لشکرهای92 و 16 ارتش هرچه بیشتر از منطقه اهواز دور و درگیر خواهند شد و این خواسته دشمن است [یا به تعبیری یکی از اهداف ارتش عراق می‌باشد!]
درصورت موفقیت در این عملیات، تلفات پرسنلی و ضایعات تجهیزاتی ما بسیار شدید برآورد می‌شود.
درصورت موفقیت در این عملیات، هنوز هم دشمن امکانات تک به دزفول و اهواز را دارد (به‌خصوص اهواز).
با تعیین تکلیف طرفین در این جبهه اعم‌از شکست یا پیروزی، دشمن فرصتی به دست خواهد آورد که با خیال راحت تلاش‌های خود را در جبهه دیگری متمرکز نماید.
به نظر نمی‌رسد درصورت پیروزی، نیروی قابل‌توجهی را بتوان از این جبهه برداشت کرد.
درصورت عدم موفقیت سپاه پاسداران در غافلگیری و شکستن خاکریزها باوجود چنین مواضع مستحکمی، امکان پیشروی یگانهای زرهی و مکانیزه ارتش بعید به نظر می‌رسد.
دشمن وحشی به‌تلافی پیروزی ما در عملیات (طریق‌القدس) قادر است شهرهای اهواز و دزفول را با موشک و توپخانه و هواپیما ویران نماید [!]"
در صفحه 12 و 13 (صفحات پایانی) برآورد، ذیل عنوان مشکلات و معضلات، توصیه شده است که باید تأمل کرد و فرصت بیشتری به یگانهای ارتش داد و دشمن را درحالت انتظار باقی گذاشت:
باتوجه‌به تشریح عواملی همچون: دشواری‌های یگان‌ها در وصول به اهداف؛ بیان معایب و محاسن؛ آگاه‌بودن دشمن از قصد ما؛ از همه مهم‌تر مشکل عظیم و لاینحل مهمات توپخانه و خمپاره؛ امکانات و محدودیت‌های نیروی هوایی ارتش؛ لزوم تأمل و تفکر برای شناسایی بهتر و بیشتر؛ طرح‌ریزی مشروح و دقیق‌تر؛ دادن فرصت به یگان‌ها و پای کار آوردن مهمات، احساس می‌شود تا به‌تبع آن دشمن درحال انتظار و آمادگی باقی بماند و درنتیجه خستگی و سردرگمی او بیشتر خواهد شد.
تیم طرح‌ریزی از ابتدای برآورد تا انتها، بیشتر بر نقاط قوت و برتری‌های دشمن؛ ضعف‌های نیروهای خودی؛ مشکل عبور از استحکامات دشمن؛ هشیاری دشمن؛ معایب متعدد اجرای طرح و اتکای محوری به تک سریع و غافلگیرکننده و احاطه ای نیروهای سپاه در محور شمالی و موارد متعدد دیگری می‌پردازد و به فرمانده نیروی زمینی در بیشتر قسمت‌های برآورد وضعیت، امید به پیروزی و موفقیت در عملیات را نمی‌دهد و در مواردی نیز با ناامیدی بسیار مطالبی را بیان می‌کند و در جایی نیز می‌گوید که شرکت و درگیرشدن لشکر16 و 92 در این طرح یکی از اهداف عراق است! و در پایان صفحه12، بار دیگر فرمانده نیروی زمینی ارتش را درخصوص اجرای طرح، ناامید و بی‌انگیزه می‌کند و می‌نویسد: "منطقی است اگر بپذیریم که پیروزی در این طرح آنچنان مزیت تاکتیکی و برتری که موردنظر است، به ما نخواهد داد [!] که توان دشمن را برای ادامه جنگ درهم شکند."
دراینباره غلامعلی رشید یکی از طراحان مؤثر عملیات طریق‌القدس می‌گوید:
"واقعاً در آن شرایط انسان باید خود را جای فرمانده جوانی مثل سرهنگ صیاد شیرازی به‌عنوان فرمانده نیروی زمینی ارتش بگذارد که در بدو انتصاب، عزم خود را جزم کرده که به‌کمک نیروهای سپاه پاسداران برعلیه دشمن، متناسب با توان و وسعت منطقه هجوم ببرد، ولی تیم طرح‌ریزی که درس‌خوانده و متخصص‌تر از فرمانده نیرو می‌باشند و فرمانده نیرو، آنها را با امید فراوان به‌منظور ارائه ایده‌ها و نظرات راهگشا دعوت به همکاری نموده است، در اولین برآورد وضعیت عملیاتی روحیه و امیدی به او نمی‌دهند؛ تشویق به آفند نمی‌کنند و عجیب‌تر آن است، تیم طرح‌ریزی بااینکه نیک می‌داند و همه فرماندهان که در آن شرایط [آبان و آذر 1360 و در نیمه دوم سال 1360] توان نیروهای خودی درحد 30 الی 40 گردان آفندی بیشتر نیست و زمین متناسب با توان آفندی درحد منطقه عملیاتی طریق‌القدس می‌باشد، به فرمانده پیشنهاد می‌دهند که بهترین کار معلق نگه‌داشتن و بلاتکلیف باقی‌گذاردن دشمن در جبهه طرح کربلای1 [یعنی منطقه عملیاتی بستان] است و هم‌زمان با تجهیز اردوگاه و جبهه خودی برای اجرای طرح کربلای2 [انجام عملیات در جبهه گسترده غرب دزفول و کرخه، یعنی عملیات فتح‌المبین] می‌باشد!"
اکثر فرماندهان و به‌خصوص تیم طرح‌ریزی سپاه، در مقابل اعتقاد داشت که به هیچ وجه نباید زمان را از دست داد و عامل زمان بسیار تعیین‌کننده است و تناسب توان و امکانات با استعداد دشمن و زمین، به‌شکل خردمندانه ای حکم می‌کند که هرچه زودتر به دشمن در منطقه عملیاتی بستان و غرب سوسنگرد باید تهاجم نمود تا با روحیه ای و اعتمادبه‌نفسی که خداوند لطف کرده، این گام دوم و متناسب [با توان سازمان رزم موجود] را بعد از انجام عملیات در شرق کارون، باید به‌سرعت برداشت و چنانچه زمان را از دست داده و به فکر تهاجم به غرب کرخه قبل از انجام عملیات در بستان باشیم و خود را درگیر موهومات نماییم، مجدداً شرایط یک سال قبل تکرار و بر ما تحمیل می‌شود و این خواست دشمن است که حمله را به تأخیر بیندازیم و درحالیکه همه تکلیف داشتند برابر امر فرمانده کل قوا حضرت امام، بدون ازدست‌دادن زمان، با برآورد صحیح به دشمن حمله نمایند، شخصی مثل فرمانده نیروی زمینی (سرهنگ صیاد شیرازی) متحیر می‌ماند که این چه توصیه ای است که تیم طرح‌ریزی ارائه نموده است. درحالیکه وسعت جغرافیایی منطقه عملیات فتح‌المبین10 برابر منطقه عملیاتی طریق‌القدس است و دشمن در آنجا حداقل 5 - 4 برابر منطقه بستان نیروی نظامی و امکانات دارد، چگونه با 30 الی 40 گردان نیروی ارتشی و سپاهی می‌توان هر دو منطقه را هم‌زمان آماده ساخت و پشت‌سرهم به این دو منطقه تهاجم نمود؟
تیم طرح‌ریزی در سطرهای پایانی این برآورد تاریخی - که اولین برآورد تیم طرح‌ریزی نیروی زمینی ارتش در دوره فرماندهی جدید نیروی زمینی ارتش (سرهنگ صیاد شیرازی) می‌باشد - آورده است:
"ناگزیر از جست‌وجوی راهکارهای مناسب‌تر [باید بود. بدین‌ترتیب که] طرح‌ریزی و کسب آمادگی در جبهه بستان و غرب سوسنگرد و به پای کار آوردن اسباب کار به‌ویژه مهمات مورد نیاز به‌سرعت ادامه یابد و حالت آمادگی حفظ گردد و توان رزمی افزایش داده شود و هم‌زمان طرح کربلای2 (غرب دزفول و کرخه) هم آماده اجرا گردد. آنگاه ضربه به دشمن در یکی از دو جبهه در لحظه مناسب به دشمن فرود آید [و هنوز دشمن از تک اول نیاسوده است، آفند دوم ما بدون آنکه به دشمن فرصت به خود آمدن داده باشد، اجرا گردد.]
تیم طرح‌ریزی باتوجه‌به استعداد و امکانات نیروهای خودی و تناسب آنها با وسعت زمین دشمن، حتی پیشنهاد نمی‌دهد که ابتدا به جبهه بستان حمله شود و در خاتمه چنین مطرح می‌کند:
"نیروی زمینی در جنوب به طرح‌ریزی و تهیه برای اجرای طرح کربلای1 ادامه می‌دهد، هم‌زمان، طرح کربلای2 هم آمادة اجرا می‌گردد. بنا به دستور [درصورتیکه فرمانده نیرو دستور بدهد] در ساعت (س) روز (ر) عملیات کربلای1 به‌منظور قطع ارتباط جبهه غرب کارون با غرب کرخه و سد راههای تقویت دشمن از جنوب به شمال اجرا گردد و بلافاصله [نیروی زمینی ارتش] آماده اجرای طرح کربلای2 [می]گردد."
اما مشاوران به‌صراحت هیچ کدام از این دو عملیات را به فرمانده پیشنهاد نمی‌دهند و بر آن تأکید نمی‌کنند و درحقیقت، فرمانده نیروی زمینی دراینباره باید خود تصمیم می‌گرفت. غلامعلی رشید دراین خصوص می‌گوید:
"خواننده با مطالعه و دقت کافی در برآورد، متحیر می‌ماند و درمی‌یابد که تیم طرح‌ریزی قادر نیست حرف صریح و روشنی پیش پای فرمانده بگذارد و از اجرای عملیات طرح کربلای1 (عملیات طریق‌القدس) هیچ گونه دفاعی نمی‌کند؛ نظریه ای هماهنگ ارائه نمی‌دهد و موافقت خود را و نظریه خود را درجهت اجرای عملیات بیان نمی‌کند، درحالیکه به نظر می‌رسد فرمانده نیرو روی اجرای عملیات کربلای1 اصرار و انگیزه کافی دارد. ستاد و تیم طرح‌ریزی در کنار هر فرمانده ای با درنظرگرفتن جمیع شرایط باید متناسب با توانایی‌های خودی، درجهت کمک به تصمیم‌گیری فرمانده، پیشنهاد روشن، شفاف و صریحی بدهد و متناسب با توجیه اولیة ستاد ازسوی فرمانده، به خواسته و ایده‌های فرمانده باید توجه نماید، ولی کاملاً در این برآورد معلوم است که ازباب وظیفه و رفع تکلیف به‌شکل صوری در پایان پیشنهادی ارائه می‌نماید که می‌توان گفت، روند طرح مسائل و مباحث در متن برآورد از ابتدا تا انتها، دعوت فرمانده به عدم انجام عملیات در منطقه عملیاتی بستان می‌باشد و پیشنهاد پایانی برآورد، درحقیقت خلاف مباحثی است که تیم طرح‌ریزی از دید خودشان، منطقی بحث کرده‌اند و به نظر می‌رسد تیم طرح‌ریزی براساس دیدگاه‌ها و
اعتقادی که داشته‌اند و از لابه‌لای سطور برآورد فهمیده می‌شود باید در پایان به‌صراحت (در تناسب منطقی با متن) و صادقانه، عدم انجام عملیات را پیشنهاد می‌نمود. البته، به نظر می‌رسد سرهنگ صیاد شیرازی به این نکته با الهام خدادادی پی برده است که تیم طرح‌ریزی درحقیقت در تمام متن برآورد به او می‌گوید که به اجرای عملیات نپردازد و در پایان برحسب دستور به‌شکل صوری پیشنهاد خود را مطرح نموده است."
تردیدهای موجود در برآورد قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی سبب شد تا سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده وقت این نیرو، پس از مطالعه برآورد و تشکر از تهیه‌کنندگان آن - که براساس "آگاهی‌های عملی و تخصصی خود" و "واقعیت‌های موجود در میدان نبرد" این طرح را تهیه کرده بودند - نکات بسیار مهمی را به آنها متذکر شود. حاشیه ای که سرهنگ صیاد شیرازی بر متن برآورد نوشته، گویای آن است که به شدت از تیم طرح‌ریزی ناراحت شده و با تأمل کافی جملاتی را به این شرح در حاشیه (هامش) سمت راست اولین و دومین صفحه برآورد خطاب به تیم طرح‌ریزی نوشته است: "همان‌طوری که کراراً تذکر داده‌ام، بسیاری از کیفیت‌های رزمی کلاسیک(1)یگانهای ما حقیقت ندارد و بسیاری کیفیت‌های رزمی جدید در صحنه‌های رزم ما ظهور کرده است که برادرانم تقریباً شناخت کاملی از آن نداشتند و آن را در برآورد خویش منظور نمی‌کنند."
سرهنگ صیاد شیرازی همچنین در حاشیه متن برآورد نوشته است: "ترکیب مقدس نیروهای رزمنده ارتش و سپاه درصورتیکه به‌خوبی به کار گرفته شود و هدایت گردند، بسیاری از موارد ذکرشده در بند معایب [برآورد تهیه شده] را خنثی می‌کند."
در ادامه این حاشیه آمده است: "با عدم‌شناختی که دشمن به این کیفیت‌ها(2)دارد و پشتیبان واقعی ما خدا می‌باشد، حمله را آغاز و به یاری پروردگار یکتا، پیروزی شایسته را نصیب رزمندگان اسلام خواهیم کرد."
درحقیقت، سپاه پاسداران به‌نوعی از تاکتیک در نبرد با دشمن دست یافته بود که با استفاده از آن می‌توانست پیروزی‌های بزرگی کسب کند. دراینباره سیدعلی بنی‌لوحی، یکی از فرماندهان تیپ14 امام حسین(ع)، می‌گوید:
"دشمن متکی به جنگ کلاسیک بود. در نبردهای یک‌سالة اول که ارتش با عراقی‌ها انجام داد، با همان جنگ کلاسیک به نبرد با عراق پرداختند و چون توان رزمی دشمن بالاتر بود، شکست خورد، اما نیروهای ما در دارخوین، به‌گونه ای از شیوه جنگ که مخصوص خودمان بود دست یافتند: شناسایی در شب؛ جنگ در شب؛ رخنه به عمق جبهه دشمن در تاریکی؛ استفاده از کلاش و آر.پی.جی. و اگر نداشتیم یا کم داشتیم، استفاده از کوکتل‌مولوتف. اسم این جنگ را بگذارید جنگ انقلابی یا هر اسم دیگر. ما با این روش در عملیات فرمانده کل قوا و ثامن‌الائمه(ع) پیروز شدیم و اطمینان قلبی عجیبی داشتیم که هیچ چیزی جلودار ما نیست."
بدین‌ترتیب، باوجود برخی تردیدها، طرح‌ریزی مانور عملیات از محورهای گوناگون انجام شد که در فصل بعد به آن اشاره می‌شود.
پیش‌نویس طرح مانور پیشنهادی عملیات طریق‌القدس را قرارگاه مشترک ارتش و سپاه با امضای غلامعلی رشید (فرمانده ستاد عملیات جنوب) از سپاه و سرهنگ نیاکی (فرمانده قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش و فرمانده لشکر92 زرهی) از ارتش در دهه سوم مهر 1360 تهیه و به فرماندهان سپاه و ارتش و همه یگانهای حاضر در محدوده منطقه عملیات و استان خوزستان اعلام کردند: "لشکر16 زرهی ارتش منهای تیپ3 تقویت‌شده با تیپ3 لشکر92 زرهی ارتش و یگانهای سپاه [تیپ‌های 14 امام حسین(ع)، 34 امام سجاد(ع)، 25 کربلا و 31 عاشورا] در ساعت (س)، روز (ر) در شمال و جنوب رودخانه کرخه حمله نموده
و بستان و مناطق غربی سوسنگرد را آزاد، سپس با اتکا به موانع طبیعی اقدام [به پدافند] کنند."
دستور جزءبه‌جزء عملیات در 5 آذر 1360 تهیه و به یگان‌ها ابلاغ شد. متن تنظیم‌شدة طرح مانور با عنوان "ولی‌الله" پس از بررسی در قرارگاه مشترک ارتش و سپاه (قرارگاه کربلا)، بنا به پیشنهاد فرماندهان سپاه با تغییرات و اصلاحات اساسی روبهرو شد و حتی نام آن نیز به "طرح عملیاتی کربلای1" تغییر یافت.
نوع مانور پیش‌بینی‌شده برای شمال و جنوب کرخه رخنه ای بود، اما با بررسیهای بیشتر، مانور شمال کرخه از حالت رخنه ای به احاطه ای تغییر یافت، اما مانور جنوب کرخه همچنان رخنه ای پیش‌بینی شده بود.
درعین‌حال، شماری از افسران ارتش نظیر سرهنگ اقبال محمدزاده، مسعود بختیاری و هوشنگ نوابی به‌دلیل اینکه جمهوری اسلامی برای اجرای این طرح برتری هوایی و برتری نیروی انسانی ندارد، مخالف اجرای عملیات بودند و نتایج بررسیهای کارشناسانه‌شان را به فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران ارائه کردند که استدلال آنان با تردید سرهنگ صیاد شیرازی مواجه شد و با آن موافقت نشد و با دستور وی اجرای عملیات و آماده‌سازی مقدمات آن قطعیت یافت.
پس از بررسیهای ضروری فرماندهان سپاه و ارتش درباره تعیین مکان و زمان عملیات آینده، برمبنای برآورد و نظریه و پیشنهاد سپاه نتیجه نهایی حاصل شد. نتیجه به‌دست‌آمده مبتنی‌بر اولویت‌های برآمده از نیازهای اساسی مناطق عملیاتی بود، بدین‌ترتیب که در درجه اول باید به عوامل مؤثر در طرح‌ریزی توجه می‌شد، علاوه‌بر اینکه بر اهداف ازپیش تعیین‌شده نیز باید تأکید می‌شد. بی‌تردید، نتایج به‌دست‌آمده از اختلاف‌نظرهای عمیق و مخالفت با دیدگاههای مطرح‌شده، از پذیرش محض و بی‌چون و چرای هر ایده ای جلوگیری می‌کرد و طراحان در هر سطح و پُستی را وادار می‌کرد از ایده‌های معقولانه‌شان براساس قراین و ادله منطقی دفاع کنند و حتی درخصوص مباحث جنگی نیز برهان و دلیل بیاورند و از تبعیت و اطاعت محض بپرهیزند.
پس از بررسیهای فراوان و تأکید بر اصولی همچون ضرورت هدف قراردادن نیروهای احتیاط عراق در عمق؛ بهره‌گیری از نقاط آسیب‌پذیر دشمن؛ استفاده از توانایی‌های سپاه برای شکستن خطوط و اجرای تک احاطه ای سپاه و استفاده از یگانهای زرهی ارتش برای پدافند از مواضع تصرف‌شده، فرماندهان سپاه و ارتش طرح کلی مانور عملیات را تصویب کردند.
محورهای گوناگون عملیات با درنظرگرفتن شاخص‌های متعددی مانند وضعیت دشمن، زمین، ضرورت‌ها و تاکتیک‌های ویژه، تعیین و برای هر محور اهداف و سازمان رزم مشخص به این شرح در نظر گرفته شد:
با درنظرگرفتن تحلیل‌ها و بررسیهای دشمن درباره توان خودی و ناباوری فرماندهان عراقی درخصوص امکان عبور نیروهای خودی از منطقه رملی شمال منطقه عملیات، محور شمالی رودخانه کرخه، محور اصلی برای تک احاطه ای عملیات انتخاب شد تا از این طریق دشمن غافلگیر شود. این اقدام درواقع دستاورد مهمی از نبردهای گذشته به‌ویژه عملیات ثامن‌الائمه(ع)، به حساب می‌آمد. دراینباره یکی از فرماندهان تیپ14 امام حسین(ع) به عملیات ثامن‌الائمه(ع) اشاره و نتایج به‌دست‌آمده از آن را برای نبردهای پیش رو بدین‌ترتیب بیان می‌کند:
مهم‌ترین ویژگی عملیات ثامن‌الائمه(ع)، اجرای عملیات از نهر شادگان به عمق جبهه لشکر3 زرهی عراق بود. این مانور که ازلحاظ تاکتیکی، مانور احاطه ای یک طرفه نامیده می‌شود، به‌خاطر اینکه مشکلات تک جبهه ای را نداشت و ناچار نبود از سنگرهای محکم، خاکریز مسلح و تیربارهای محاسبه‌شده عبور کند، به‌راحتی موفق به نفوذ در عقبه نیروهای دشمن شد، درحالیکه هنوز نیروها در تک جبهه ای دارخوین و 2 جبهه آبادان (ایستگاه7 و فیاضیه) درگیر بودند تا خود را به پل قصبه برسانند. این تجربه بسیار خوبی بود تا فرماندهان تیپ14 امام حسین(ع) درس خود را از نبرد قبلی، پیاده سازند و مانور احاطه ای دشمن در شمال کرخه و از ارتفاعات غیرقابلعبور رملی را با علاقه بپذیرند. همان‌طور که در عملیات حصر آبادان، دشمن احتمال عبور ما از نهر شادگان را نمی‌داد، در عملیات طریق‌القدس هم [ارتش عراق، برخلاف تصور و تحلیل‌هایش] ضربه اصلی را از شمال منطقه نبرد و از محل عبور رزمندگان اسلام از ارتفاعات رملی متحمل شد.
بنابراین، مقرر شد با استفاده از یک مانور احاطه ای و با به‌کاربردن 2 تیپ پیادة سپاه و یک تیپ زرهی
ارتش، محور شمالی رود کرخه پاک‌سازی و تنگه چزابه برای سه منظور تأمین شود:
رسیدن به کرانه‌های هور و امکان دسترسی و نفوذ به داخل خاک عراق.
قطع راههای تقویت دشمن از فکه و سابله.
مسدودکردن راه عقب‌نشینی نیروهای دشمن.
برقراری یک پدافند مطمئن.
اهمیت این محور به این دلیل بود که می‌توانست هم‌زمان با آغاز درگیری در خطوط مقدم، نیروهای احتیاط دشمن را در عمق مواضعشان هدف قرار دهد. به تعبیر دیگر، این حرکت احاطه ای ضامن موفقیت محورهای جنوبی - که باید به‌صورت جبهه ای با دشمن درگیر می‌شدند - به حساب می‌آمد. در محور شمال رودخانه کرخه، تیپ3 زرهی از لشکر92 ارتش و تیپ‌های پیاده 14 امام حسین(ع) و 34 امام سجاد(ع) از سپاه پاسداران، مأموریت داشتند تا با تصرف مواضع دشمن در جابرحمدان، تلاش اصلی خود را متوجه عمق کنند و پس از انهدام دشمن، به‌ترتیب مناطق واقع در شمال شهر بستان و شمال پل‌های احداث‌شده در ابوچلاچ را تأمین کنند. در این جبهه، مقرر شد نخست نیروهای پیاده سپاه و بسیج پس از پشت‌سرگذاشتن مواضع و استحکامات دشمن، مواضع ارتش عراق را منهدم و با پاک‌سازی و بازکردن معبرهای مناسب، به‌کمک نیروهای یک گردان زرهی و مکانیزه تیپ3 لشکر92 به تک ادامه دهند یا به‌صورت نیروی پدافندی در منطقه آزادشده، وارد عمل شوند.
در طرح کلی عملیات یک مانور جبهه ای با استفاده از 2 تیپ پیاده سپاه و 2 تیپ زرهی ارتش طراحی شده بود که ضمن پشتیبانی از تلاش اصلی، اهداف دیگری را دنبال می‌کرد که شامل آزادسازی بستان و منطقه غرب سوسنگرد و نیز دستیابی به کرانه شمالی رودخانه نیسان و سواحل شرقی هورالهویزه بود.
ضمن اینکه در منطقه غرب سوسنگرد حدفاصل جنوب رودخانه کرخه تا رودخانه نیسان، به‌دلیل گستردگی زمین و وضعیت اقلیمی متفاوت، قرار شد عملیات با دو فلش مجزا، اجرا شود: در این منطقه، نیروهای عمل‌کننده در هر دو محور ناگزیر بودند بنا به وضعیت موجود، از روبهرو به دشمن هجوم ببرند و به‌شکل جبهه ای با دشمن درگیر شوند. در این منطقه، اجرای عملیات به‌دلیل وجود استحکامات خطوط عراقی‌ها و هشیاری نسبی آنان، با دشواری و حساسیت‌های بسیاری توأم بود.
محور نخست جبهة غرب سوسنگرد، جاده سوسنگرد - بستان در حدفاصل دحیمی3 و دهلاویه تا نهر عبید و ساحل جنوبی رودخانه کرخه بود و از آنجا که هدف عملیات تصرف شهر بستان بود، این محور اهمیت ویژه ای داشت. در این محور، تیپ پیاده 25 کربلا از سپاه و تیپ2 لشکر16 زرهی ارتش مأموریت داشتند در موعد مقرر، تک کنند و پس از انهدام دشمن؛ تصرف پل‌های سابله و برقراری تأمین بخش جنوبی پل حاج‌مسلم و شهر بستان، از پل رمیم عبور کنند و تا جنوب پیش بروند و پل ابوچلاچ را تأمین کنند. شیوه عمل نیروها در این محور بدین شکل بود که نخست نیروهای سپاه و بسیج تیپ25 کربلا باید از مواضع و استحکامات دشمن عبور می‌کردند و پس از شکستن و انهدام خطوط اولیه نیروهای عراقی و پاک‌سازی آنها، نیروهای زرهی و مکانیزه (تیپ2 لشکر16) از آنها پشتیبانی می‌کردند.
در جبهه غرب سوسنگرد، محور دوم، حدفاصل دحیمی1، رمله تا دغاغله، با هدف انهدام دشمن در منطقه شمال رودخانه نیسان درنظر گرفته شده بود. یگانهای این محور را تیپ پیاده 31 عاشورا از سپاه و تیپ1 لشکر16 زرهی قزوین از ارتش جمهوری اسلامی ایران تشکیل می‌دادند. این یگان‌ها مأموریت داشتند که هم‌زمان با محورهای دیگر، عملیات را آغاز کنند و پس از انهدام نیروهای دشمن و تصرف و تأمین پل‌ها و سرپل‌هایشان روی رودخانه نیسان، در کناره شمالی این رودخانه پدافند کنند و آماده شوند بنا به دستور، در جنوب پل‌های موجود به تک ادامه دهند و نیروهای دشمن را در این منطقه نابود و پس از آن در حدفاصل آب‌گرفتگی هویزه تا روستای ابوسخیل (رفیع) پدافند کنند. در این محور نیز شیوه تک همچون محورهای دیگر پیش‌بینی و برنامه‌ریزی شده بود.»(1)
1) امیر رزاق‌زاده، نبرد طریق‌القدس، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، چاپ اول، 1391، صص 253 - 237.
ضمیمه گزارش243: مباحث مختلف سران کشور درخصوص انتخاب نخست‌وزیر
به‌طورکلی، درباره سیر انتخاب نخست‌وزیر آینده، پس از مخالفت نمایندگان مجلس با نخست‌وزیری دکتر علی‌اکبر ولایتی که آیت‌الله خامنه‌ای آن را نشانة شجاعت و استقلال مجلس ذکر کرد، مباحث مختلفی میان سران کشور مطرح شد که در خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی به این گفتوگوها اشاره شده است. پس از تمایل نشان‌ندادن نمایندگان مجلس به نخست‌وزیری دکتر ولایتی در روز 30/7/1360، آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات روز اول آبان 1360 می‌نویسد: «در جلسه شورای حزب، در دفتر آیت‌الله خامنه‌ای شرکت کردم. برای انتخاب نخست‌وزیر بحث شد. قرار شد آقای [محمد] غرضی، وزیر نفت، معرفی شود. چون امام گفته‌اند، مصلحت حزب نیست که نخست‌وزیر حزبی باشد، از معرفی آقایان [اکبر] پرورش و [میرحسین] موسوی خودداری شد.»
آقای هاشمی رفسنجانی در ادامه این بحث در خاطرات روز شنبه 2/8/1360، آورده است: «به مجلس رفتم. در مجلس، بیشتر مسئله نخست‌وزیری مطرح است. آیت‌الله خامنه‌ای، پس از ملاقات امام و موافقت حزب، تصمیم گرفته‌اند آقای [محمد] غرضی را معرفی کنند، ولی موج مخالفت وسیع است. سپاه، مجاهدین انقلاب اسلامی، [جامعه] مدرسین [حوزه علمیه] قم، متفرقه‌ها و عده ای از حزب جمهوری اسلامی تماس گرفتند و اظهار مخالفت کردند. ... اول شب، بهزاد نبوی و دوستانش آمدند برای ابراز مخالفت با نخست‌وزیری مهندس [محمد] غرضی. گفتند، چون آیت‌الله خامنه‌ای در جلسه هیئت دولت به‌طور قاطع اعلام داشته‌اند، کسی مخالفت نکرده و آیت‌الله مهدوی [کنی] بعداً گفته‌اند من اصراری به کناره‌گیری ندارم.»
هاشمی رفسنجانی این بحث را در خاطرات روز 3/8/1360، این‌چنین بیان می‌کند: «ساعت 8 صبح به مجلس رفتم. چندین لایحه تصویب شد. عده ای نگران معرفی‌شدن آقای [محمد] غرضی بودند. درحال تنفس با آیت‌الله خامنه‌ای صحبت کردم. قرار شد نامه را به مجلس ننویسد تا وضع روشن‌تر شود. درست نیست که پیشنهاد ایشان دوباره شکست بخورد. موج مخالفت با آقای غرضی قوی است. ... ساعت 04:00 بعدازظهر در دفتر آیت‌الله خامنه‌ای در جلسه شورای مرکزی حزب شرکت کردم... بحث‌ها روی نخست‌وزیر شروع شد. قرار شد آقای دکتر [محسن] نوربخش، رئیس بانک مرکزی مطرح شود؛ چون امام گفته‌اند بهتر است حزبی نباشد که تهمت انحصارطلبی وارد نشود. سپس، در جلسه ای با شرکت آقایان احمدآقا خمینی، [موسوی] اردبیلی، [عباس واعظ] طبسی و آیت‌الله خامنه‌ای شرکت کردیم. با بحثهای زیاد، قرار شد احمدآقا به عرض امام برساند که غیرممکن است آقای غرضی رأی بیاورد و بهتر است آقای مهندس موسوی را معرفی کنیم.» آقای هاشمی در خاطرات روز دوشنبه 4/8/1360 نیز دراینباره نوشته است: «... بعدازظهر، در جلسه هواداران حزب جمهوری اسلامی در مجلس شرکت کردم. بحث درباره نخست‌وزیر آینده بود. گفتم که روی آقایان مهندس غرضی و مهندس موسوی، وزیر خارجه، بحث بنمایید. مخالفان و موافقان هریک صحبت می‌کردند. جلسه ادامه داشت و من به‌خاطر ملاقات با سفیر شوروی، جلسه را ترک کردم. ... شب در دفتر [ریاست مجلس]، اولین جلسه [جامعه] روحانیت مبارز پس از انتخابات جدید تشکیل شد و هیئت اجرایی انتخاب شد. آقای مهدوی [کنی] راضی برای ماندن در نخست‌وزیری شده‌اند. آقای [فضل‌الله مهدی‌زاده] محلاتی دراین‌خصوص کار می‌کند. قرار گذاشته بودند فردا صبح به مجلس بیایند. گفتم صلاح نیست، اثر بدی دارد؛ پذیرفتند.» سیر مباحث درباره انتخاب نخست‌وزیر آینده میان سران کشور، درنهایت به انتخاب آقای میرحسین موسوی انجامید و آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور منتخب مردم، وی را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.(1)
1) اکبر هاشمی رفسنجانی، پیشین، صص 345 - 341.
ضمیمه گزارش 245: متن پیوست نامه وزیر ارشاد جمهوری اسلامی درباره 90 اقدام تروریستی انجام‌شده به‌دست گروههای غیرقانونی
«چند نمونه از عمده‌ترین فعالیت‌های تروریستی دشمنان انقلاب اسلامی در ایران از سال 1358 تاکنون به شرح زیر است:
3/2/1358، سرلشکر قرنی، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، در تهران بهوسیله عضو فرقان به شهادت رسید.
12/2/1358، آیت‌الله مطهری، فیلسوف بزرگ شرق و رئیس شورای انقلاب اسلامی ایران، بهوسیله تروریست‌های فرقان به شهادت رسید.
5/3/1358، درنتیجه سوءقصد به جان حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی ایشان زخمی و چند روز در بیمارستان بستری شد.
14/3/1358، محمدتقی حاج طرخان، بانی مسجد قبا در تهران بهوسیله چند تروریست به شهادت رسید.
4/6/1358، حاج مهدی عراقی و پسرش توسط چند موتورسوار به شهادت رسیدند.
12/8/1358، آیت‌الله قاضی طباطبایی، نماینده امام و امام‌جمعه تبریز، به شهادت رسید.
27/9/1358، سرپرست دانشکده الهیات، آیت‌الله دکتر محمد مفتح، هنگام ورود به دانشکده در جریان سوءقصد گروه فرقان به شهادت رسید.
15/7/1358، مهندس بحرینیان، رئیس کمیته مرکزی اصفهان، ترور و شهید شد.
2/10/1359، ضدانقلابیون با انفجار بمب در مقابل منزل آیت‌الله موسوی اردبیلی به جان ایشان سوءقصد کردند.
سوزانیدن چندین پاسدار و عضو جهاد سازندگی در تهران، کردستان، بلوچستان و فارس در طول دو سال موردنظر.
10/1/1360، ترور آیت‌الله ربانی شیرازی، عضو فقهای شورای نگهبان، نافرجام ماند.
12/1/1360، حجت‌الاسلام مهدی محمدی، حاکم شرع شهرضا، از یک سوءقصد جان سالم به در برد.
15/1/1360، حاکم شرع شهرضا از یک سوءقصد جان سالم به در برد.
16/1/1360، یکی از اعضای جامعه روحانیت اصفهان ترور شد.
17/1/1360، فرمانده عملیات کمیته مرکزی استان مرکزی مورد تهاجم مسلحانه قرار گرفت.
6/2/1360، انفجار بمب بهوسیله ضدانقلابیون منافق در میدان آزادی کرمانشاه، 7 شهید و 45 مجروح به جای گذاشت.
26/2/1360، نوزده گلولة تروریست‌ها، بدن مأمور شهربانی بندرعباس را سوراخ‌سوراخ کرد.
18/3/1360، کارخانه ریسندگی شمال توسط ضدانقلاب به آتش کشیده و میلیون‌ها ریال خسارت وارد شد.
31/3/1360، معاون امور تربیتی آموزشوپرورش سقز ترور شد.
3/4/1360، انفجار بمب در راه‌آهن قم، منجر به شهادت 6 نفر و زخمی‌شدن بیش از 50 مسافر شد.
6/4/1360، منافقین بعد از نماز ظهر در مسجد ابوذر، امام‌جمعه تهران، [آیت‌الله] آقای خامنه‌ای، را ترور کردند که منجر به ازکارافتادن دست راست و حدود 2 ماه بستری‌شدن ایشان شد.
7/4/1360، انفجار یک بمب بسیار قوی که توسط منافقین در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در تهران کار گذاشته شده بود، منجر به شهادت 74 تن از بهترین یاران امام ازجمله رئیس دیوان‌عالی کشور آیت‌الله بهشتی و تعدادی از وزیران و نمایندگان مجلس شد.
11/4/1360، محمد کچوئی، رئیس زندان اوین، بهوسیله یک منافق که ازسوی محمدرضا سعادتی تحریک و راهنمایی شده بود، ترور و شهید شد.
15/4/1360، استاندار و معاون استانداری گیلان توسط منافقین به رگبار بسته شده و شهید شدند.
19/4/1360، ملاعلی جلالی‌زاده از روحانیون متعهد سنندج و پسرش در یک حمله مسلحانه منافقین به شهادت رسیدند.
20/4/1360، دو روحانی در سنندج ترور شدند.
23/4/1360، ترور نافرجام دادستان انقلاب و حاکم شرع ساری.
24/4/1360، میلیون‌ها تومان از اموال بیت‌المال در آتش‌سوزی عمومی انبار جهاد سازندگی تهران که توسط منافقین صورت گرفت، خاکستر شد.
30/4/1360، رئیس آموزشوپرورش دیواندره در خانه‌اش ترور شد.
1/5/1360، یک نارنجک به‌طرف سازمان انتقال خون پرتاب شد.
1/5/1360، کاندیدای مردم اقلید استان فارس در مجلس شورای اسلامی ترور شد.
2/5/1360، وابستگان به امریکا در روز انتخابات ریاست‌جمهوری 13 پاسدار را به شهادت رساندند.
3/5/1360، ترور و به‌شهادت‌رساندن حجت‌الاسلام بهشتی رئیس دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان و فرزند 4 سالة برادر ایشان.
3/5/1360، بازپرس کمیته منطقه13 تهران مورد سوءقصد قرار گرفت.
3/5/1360، یک پزشک مسئول امداد پزشکی سپاه پاسداران توسط عوامل امریکا به شهادت رسید.
4/5/1360، گروه فرقان 2 پاسبان را شهید کرد.
4/5/1360، یک سوءقصد نافرجام به جان سرپرست جدید استانداری گیلان انجام پذیرفت.
4/5/1360، منافقین خبرنگار کیهان انگلیسی و عضو کمیته شهید مفتح را به شهادت رساندند.
5/5/1360، رئیس و معاون سد نوروزمهر در نزدیکی بوکان ترور شد.
5/5/1360، برادر همسر نماینده کرج در مجلس شورای اسلامی ترور شد.
5/5/1360، در حمله نارنجکی به خانه بخشدار رضوانشهر، وی، همسر و خواهر دوازده ساله‌اش مجروح شدند.
5/5/1360، انفجار یک بمب در میدان انقلاب تهران منجر به زخمی‌شدن چند عابر شد.
6/5/1360، پرتاب سه‌راهی به یک دبیرستان دخترانه در تهرانپارس.
6/5/1360، حمله مهاجمین مسلح به منزل حجت‌الاسلام مصباح عضو برجستة حوزه علمیه قم.
7/5/1360، 5 پاسدار در تهران ترور شدند.
7/5/1360، حجت‌الاسلام کامیاب، نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی، بهوسیله منافقین به شهادت رسید.
8/5/1360، جانشین دادستانی انقلاب اسلامی تبریز توسط منافقین ترور شد.
8/5/1360، حجت‌الاسلام میرشاملو در ملایر از یک سوءقصد منافقین جان سالم به در برد.
9/5/1360، سوءقصد به نماینده تام‌الاختیار نخست‌وزیری در کمیته امور صنفی ناموفق ماند.
10/5/1360، در حمله مسلحانه به منزل دکتر طاهری، پزشک متعهد در شیراز، 3 نفر از اعضای خانوادة وی به شهادت رسیدند.
10/5/1360، سوءقصد منافقین به جان مدیرکل آموزشوپرورش بوشهر ناکام ماند.
12/5/1360، انفجار بمب در مقابل انستیتو پاستور تهران منجر به شهادت 3 تن و مجروح‌شدن 2 نفر از مردم بی‌گناه شد.
12/5/1360، سوءقصد به جان بازپرس دادگاه انقلاب اسلامی اراک.
13/5/1360، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران اصفهان توسط منافقین به شهادت رسید.
13/5/1360، حجت‌الاسلام دانشجو در کازرون به شهادت رسید.
13/5/1360، حسن آیت هنگام خروج از منزلش توسط منافقین به شهادت رسید.
14/5/1360، منافقین حجت‌الاسلام حسینی، نماینده مجلس شورای اسلامی، پسر وی و محافظش را مورد سوءقصد قرار دادند که خوشبختانه آنها جان سالم به در بردند.
14/5/1360، سوءقصد به جان فرماندار شاهرود نافرجام ماند.
15/5/1360، سوءقصد به جان حجت‌الاسلام فرزانه عقیم ماند.
16/5/1360، توطئه ترور حجت‌الاسلام جلالی خمینی نافرجام ماند.
16/5/1360، به‌سوی بنیاد شهید مشهد نارنجکی پرتاب شد.
17/5/1360، ترور ناجوانمردانه و به‌شهادت‌رساندن حجت‌الاسلام شیخ احمد فهیمی رئیس و حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی فسا و جهرم.
انفجار بمب در کرمانشاه که منجر به شهادت 14 نفر و مجروح‌شدن 30 نفر از مردم بی‌گناه شد.
17/5/1360، بازپرس دادسرای انقلاب اسلامی اراک به شهادت رسید.
17/5/1360، منافقین رئیس دادگاه انقلاب اسلامی شرق فارس را به شهادت رساندند.
19/5/1360، حجت‌الاسلام اصفهانی مورد سوءقصد قرار گرفت.
21/5/1360، حاج بهاءالدین عراقی امام جماعت یکی از مساجد کرمانشاه و محافظش به شهادت رسیدند.
22/5/1360، یک نارنجک در مقابل ساختمان خبرگزاری پارس منفجر شد.
24/5/1360، پرتاب نارنجک صوتی به‌طرف خبرگزاری پارس .
25/5/1360، سوءقصد به جان حجت‌الاسلام صبوری در اهواز.
25/5/1360، حجت‌الاسلام توحیدی یکی از روحانیون مبارز بابل به شهادت رسید.
25/5/1360، سرنشینان 4 اتومبیل، که حداقل 16 نفر بودند، به منزل دادستان کل کشور آقای ربانی املشی حمله کردند.
27/5/1360، برادر عسگر اولادی هنگام خروج از منزل مورد سوءقصد قرار گرفت و جان سالم به در برد.
8/6/1360، انفجار بمب آتش‌زا که توسط منافقین در یکی از سالن‌های نخست‌وزیری کار گذاشته شده بود، منجر به شهادت رئیس‌جمهور ایران محمدعلی رجایی و نخست‌وزیر ایران محمدجواد باهنر شد.
14/6/1360، پرتاب کوکتل‌مولوتف به اتوبوس شرکت واحد.
16/6/1360، آیت‌الله قدوسی، دادستان کل انقلاب اسلامی، در جریان بمبگذاری در دفتر کارش توسط منافقین به شهادت رسید.
19/6/1360، یک منافق تروریست، آیت‌الله مدنی امام‌جمعه تبریز و 6 تن از نمازگزاران را در مراسم نمازجمعه به شهادت رساند.
23/6/1360، مهاجمین 2 اتوبوس شرکت واحد را آتش زدند.
28/6/1360، یک اتوبوس دیگر شرکت واحد توسط منافقین به آتش کشیده شد.
5/7/1360، حجت‌الاسلام عبدالحسینی، سرپرست بنیاد شهید لرستان، در خرم‌آباد ترور شد.
5/7/1360، 9 دستگاه اتوبوس شرکت واحد در تهران به آتش کشیده شد. در این اقدام 20 نفر از مردم عادی شهید شدند.
7/7/1360، یک منافق حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد دبیر حزب جمهوری اسلامی را با نارنجک جنگی به شهادت رساند.
9/7/1360، رئیس پاسگاه شهر صنعتی اراک توسط چهار مزدور بیگانه به شهادت رسید.
9/7/1360، منافقین در گرگان مردم را به گلوله بستند و 3 نفر از مردم بی‌گناه را شهید کردند.
12/7/1360، منافقین 2 کودک یتیم را در گرگان مجروح کردند.
12/7/1360، براثر انفجار بمب در سنندج 35 تن کشته و زخمی شدند.
15/7/1360، در انفجار یک سه‌راهی در سوپرمارکتی در شیراز یک نفر شهید شد.
یک دستگاه اتوبوس شرکت واحد بهوسیله منافقین به آتش کشیده شد.
25/7/1360، منافقین با آتش‌زدن یک اتوبوس شرکت واحد در شیراز 30 نفر را مجروح و 2 کودک را زنده در آتش سوزاندند.
25/7/1360، توطئه سوزاندن 400 اتومبیل شرکت واحد که خنثی شد.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 7/8/1360، ص3.
1
درپی اصلی‌شدن عملیات در محور سوسنگرد و بستان، تحرکات ارتش عراق در این منطقه افزایش چشمگیری یافته است. گزارش‌های عناصر اطلاعاتی سپاه در طول یک هفته گذشته حاکی‌از آن است که ارتش عراق به‌منظور تحکیم خطوط پدافندی در محورهای سوسنگرد، بستان دست به اقدامات گسترده‌ای زده است. در محور الله‌اکبر - بستان، دشمن در جنوب کرخه مشغول ایجاد یک جاده تدارکاتی است و در شمال‌شرقی بستان به تحکیم مواضع مشغول است.(1)در امتداد جاده قدیمی الله‌اکبر - بستان در مقابل معبر تپه سبز و رمل‌ها تعدادی سکوی تفنگ106 میلی‌متری ایجاد کرده، ولی هنوز روی سکوها سلاح نصب نشده است.(2)ضمناً دشمن در حدفاصل روستاهای ابوچلاچ و خرابه اقدام به ایجاد یک پل کرده است(3)و در شمال روستای ابوچلاچ (حدود 5 کیلومتری شمال‌شرقی بستان)، نیروهای عراقی در مقابل توپخانه به‌طور فشرده و با 200 دستگاه خودرو و نفربر تجمع کرده‌اند.(4)این گزارش‌ها ضمن اشاره به افزایش میزان تردد دشمن در جاده بستان - سوبله، از حضور سه‌روزه نیروهای کماندویی و گشتی هفت‌نفره دشمن در شمال بستان خبر می‌دهد که با احتیاط درحال حرکت بودند. ارتش عراق درپی دقیق و مؤثرترشدن آتش توپخانه نیروهای خودی با اعزام این گروه گشتی به کمین نیروهای دیده‌بان خودی نشسته است. نیروهای خودی هنگام رصد این گروه گشتی عراقی یک میدان مین هم کشف کردند که به عمق 10 متر و به‌صورت تله در مقابل نیروهای خودی ایجاد شده است.(5)
در محور سوسنگرد و حمیدیه، در طول یک هفته گذشته دشمن مشغول تحکیم خاکریز به‌منظور پیشگیری از حملات احتمالی ایران است و خاکریز خود را از سیدشبیب به دحیمی3 و سپس مگاصیص، با یک قوس بزرگ و پس از مگاصیص به دغاغله متصل کرده است. در عمق نیروهای دشمن نیز بلدوزرها مشغول فعالیت هستند.(6)در محور حمیدیه در غرب روستای قیصریه، دشمن خاکریزی به طول 400 تا 450 متر ایجاد کرده و این خاکریز رودخانه کرخه‌نور و جاده جهاد را به هم متصل می‌کند. آب کرخه‌نور در شرق پل قیصریه نیز خشک شده است.(7)به‌طورکلی، ارتش عراق در منطقه حالت پدافندی دارد و درحال تحکیم مواضع است.(8)
1) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص105، گزارش شماره 384، 30/7/1360.
2) همان، ص123، گزارش شماره 385، 1/8/1360.
3) همان، ص127، گزارش شماره 386، 2/8/1360.
4) همان، صص 131 - 130، گزارش شماره 387، 3/8/1360.
5) همان، صص 136 - 134، گزارش شماره 389، 5/8/1360.
6) همان، ص15، گزارش شماره 384، 30/7/1360.
7) همان، ص127، گزارش شماره 386، 2/8/1360.
8) همان، ص131، گزارش شماره 384، 30/7/1360؛ و- همان، ص138، گزارش شماره 390، 6/8/1360.
علاوه‌بر گزارش فوق، لشکر16 زرهی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز ضمن هشدار درباره حمله احتمالی عراق به محورهای ایران در منطقه سوسنگرد، اعلام کرد: «برابر اطلاع واصله، اخیراً ارتش عراق ضمن تقویت نیرو، به واحدهای خود در منطقه غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور اعلام آماده‌باش کرده است. به نظر می‌رسد که دشمن قصد دارد در روزهای آینده علیه یگانهای خودی تک نماید. دستور فرمایید ضمن هوشیاری لازم، هرگونه فعالیت دشمن را گزارش نمایند.» همچنین لشکر16 زرهی در گزارش خلاصه اطلاعات این روز آورده است: توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای دشمن، ضمن شدت‌دادن به فعالیت‌های خود در طول روز، مواضع یگانهای لشکر مستقر در غرب سوسنگرد و شمال کرخه‌کور را زیر آتش شدید خود قرار داده‌اند، همچنین در این سند آمده است: برابر شناسایی انجام‌شده، دشمن نیروهای پیاده خود را در مقابل پل "حبانیه" تقویت کرده است. همچنین اخیراً ارتش عراق ضمن تقویت نیرو، به واحدهای خود در منطقه غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور دستور آماده‌باش داده است. همان‌طور که قبلاً گفته شد، ارتش عراق فعالیت خود را فقط روی دو جبهه (غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور) گذاشته و با درنظرگرفتن این موضوع که فرمانده لشکر6 زرهی به صدام حسین قول داده است که هرطور شده سوسنگرد را تصرف خواهد کرد، اعلام این آماده‌باش، بیان‌کننده آن است که احتمالاً دشمن در آینده نزدیک یک تک محدود علیه یگانهای خودی در این منطقه اجرا کند. (1)
1
امروز علاوه‌بر تحرکات معمول در جبهه‌های جنگ (نقل‌وانتقالات‌ها، شلیک گلولههای توپ و ادوات و...)، ارتش عراق شهر آبادان را بمباران و یک موشک به شهر دزفول پرتاب کرد. نیروهای خودی نیز در منطقه عمومی خرمشهر با شلیک گلولههای توپ، یک مقر فرماندهی یگانهای ارتش عراق و یک انبار مهمات را منهدم کردند. در منطقه "حاج‌عمران" نیز یک گروه از نیروهای ارتش عراق در کمین نیروهای مسلمان کُرد افتاده، به هلاکت رسیدند، همچنین امروز 20 افسر و درجه‌دار عراقی به‌دلیل سهل‌انگاری در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، تیرباران شدند.
امروز بعدازظهر هواپیماهای عراقی شهر آبادان را بمباران کردند. در این بمباران که ساعت 14:42 انجام شد، 5 بمب به ایستگاه‌های 4 و 6 و ایستگاه قدس و ایستگاه 6 مصدق برخورد کرد که براثر انفجار این بمب‌ها، 5 منزل ویران و به 3 منزل نیز خسارت وارد شد. طبق گزارش منابع مطلع، این بمباران خسارت‌های جانی نداشته است.(2)
ارتش عراق همچنین یک فروند موشک به شهر دزفول پرتاب کرد که خوشبختانه در نزدیکی شهر فرود آمد و خسارتی به بار نیاورد.(3)
نیروهای خودی نیز در محور کارون، یک مقر فرماندهی عراق را منهدم کردند و در جبهه منصورون نیز با آتش توپخانه خودی یک انبار مهمات دشمن منهدم شد، طوری‌که ساعت‌ها در
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی: چاپ اول، زمستان 1388، صص 167 و 168.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 222، 7/8/1360، ص2، آبادان، خبرگزاری پارس، 6/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 224، 8/8/1360، ص4، تهران، خبرگزاری پارس، 8/8/1360، اطلاعیه شماره 6825 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی؛ و- سند شماره 57986 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه منطقه8 (اهواز) به عملیات سپاه مرکز، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427505 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری استان خوزستان، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 7/8/1360، ص20 - اهواز، خبرگزاری پارس، 7/8/1360؛ و- سند شماره 266311 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات منطقه8، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
آتش می‌سوخت.(1)یکی از واحدهای عملیاتی عراق واردشدن خسارت به نیروهای خود در غرب خرمشهر و آن‌سوی اروند را به مافوق خود گزارش کرده است.(2)
بنا بر اعلام خبرگزاری پارس به نقل از یک منبع در سپاه پاسداران، فرمانده لشکر8 ارتش عراق و یک سرهنگ، که فرمانده تیپ بود، همراه 2 افسر و 30 سرباز درحالیکه مشغول بازدید از خطوط نظامی در منطقه حاج‌عمران بودند به کمین نیروهای مسلمان کرد افتاده، به هلاکت رسیدند.(3)
به گزارش سپاه منطقه8 (خوزستان - لرستان)، امروز 20 افسر و درجه‌دار جمعی گردان تانک القعقاع به‌دلیل سهل‌انگاری در جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی در تاریخ 5/7/1360 (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) در میدان آموزشی الزبیر تیرباران شدند.(4)
1
امروز نیروهای خودی موفق به پاک‌سازی 2 روستا در حوالی سلماس شدند. همچنین در درگیریهای میان گروههای مسلح برانداز و نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران در مناطق اورامانات، قروه، تکاب، بوکان، میاندوآب، سقز، سردشت و سنندج خسارتهایی به دو طرف وارد شد.
در همین حال، گزارش‌ها از استقرار تعدادی از افراد گروههای مسلح غیرقانونی در جنوب‌غربی سنندج حکایت دارد. علاوهبراین، 5 نفر از عوامل حزب دمکرات، همراه با سلاح و تجهیزات، خود را تسلیم نیروهای دولتی کردند.
نیروهای سپاه و ژاندارمری در یک عملیات هماهنگ، روستای کوزه‌رش در 27 کیلومتری جنوب‌غربی سلماس را پاک‌سازی کردند. در این عملیات یک تن از افراد مسلح غیرقانونی کشته و سلاح وی ضبط شد و 4 تن دیگر نیز دستگیر شدند.(5)
در منطقه عمومی سلماس، نیروهای سپاه و ژاندارمری روستای بلغزن (24 کیلومتری جنوب‌غربی سلماس) را که یکی از پایگاههای حزب دمکرات بود، پاک‌سازی کردند. در این روستا مقادیر زیادی وسایل پزشکی به ارزش بیش از یک میلیون ریال و یک قبضه اسلحه سیمینوف به‌دست نیروهای خودی افتاد.(6)
به‌دنبال اقدام هیئت هفت‌نفره جهاد سازندگی در تقسیم زمین فئودال‌های منطقه اورامانات و تقسیم زمین یکی از زمین‌داران بزرگ این منطقه در روستای بوریدر در منطقه رزاب اورامانات، امروز نیروهای حزب دمکرات در حمایت از این فئودال وارد این روستا شده، ضمن درگیری با کشاورزان، مانع کار آنان شدند. نیروهای سپاه با اطلاع از این امر وارد عمل شدند و پس از 3 ساعت درگیری، افراد حزب دمکرات را به عقب راندند. در این درگیری 2 تن از افراد حزب دمکرات کشته و 2 تن از نیروهای خودی نیز زخمی شدند.(7)
همچنین در درگیری کوتاهی که بین نیروهای سپاه و افراد حزب دمکرات کردستان در منطقه قروه در محور دهگلان - بلبل‌آباد انجام شد، نیروهای سپاه موفق شدند 4 تن از این افراد
1) سند شماره 5376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به اطلاعات عملیات مرکز، 6/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 5425 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 12/8/1360، ص4.
2) سند شماره 139326 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی) 6/8/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 7/8/1360، ص18، ارومیه - خبرگزاری پارس، 7/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص2، به نقل از خبرگزاری پارس.
4) سند شماره 005474 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 406، طرح و برنامه‌ریزی عملیات منطقه8، 19/8/1360، ص2.
5) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص10، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص3.
6) روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3، ارومیه و کرمانشاه.
7) سند شماره 300803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28- (رکن2) به استانداری استان کردستان، 8/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 53910 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص4، به نقل از واحد مرکزی خبر از سنندج.
را دستگیر کنند. از افراد وابسته به حزب دمکرات، 3 قبضه تفنگ ژ3 و یک قبضه تفنگ کلاشینکف به دست نیروهای خودی افتاد.(1)
در شمال‌شرقی تکاب، نیروهای مسلح غیرقانونی به پایگاه مائین بلاغ حمله کردند که نیروهای ژاندارمری با مقاومت و هدف قراردادن یک خودرو و منهدم‌کردن آن، مهاجمان را فراری دادند.(2)
درنتیجه درگیری نیروهای خودی با افراد مسلح غیرقانونی در جاده بوکان - میاندوآب، یک سرباز به شهادت رسید.(3)
همچنین در نزدیکی پایگاه قوچان در جنوب بوکان (محور سقز)، یکی از نیروهای بسیج روی مینی که عناصر مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، رفت و براثر انفجار آن به شهادت رسید.(4)
در منطقه عمومی بوکان و در نزدیکی پایگاه سرا در 19 کیلومتری جنوب بوکان، نیروهای خودی یک تله انفجاری را که عناصر مسلح غیرقانونی در جاده خاکی این پایگاه کار گذاشته بودند، کشف و خنثی کردند.(5)
عناصر مسلح غیرقانونی در روستای تموغه در 18 کیلومتری شرق سقز، یک دستگاه کمپرسی و یک دستگاه لودر شرکت راه‌سازی را به سرقت بردند.(6)
همچنین بنا به گزارش منابع نظامی، حزب دمکرات کردستان ایران برای نگهداری گروگان‌های گرفته‌شده از نیروهای نظامی، انتظامی و مردم عادی در منطقه سردشت، 2 زندان در نزدیکی روستای آلواتان و روستای واوان احداث کرده که گزارش شده است 200 تا 250 زندانی در آلواتان و 30 تا 40 گروگان در زندان واوان به سر می‌برند.(7)
واحد اطلاعات ژاندارمری در گزارشی محل استقرار و تعداد افراد مسلح غیرقانونی را در بخشی از جنوب‌غربی سنندج به این شرح اعلام کرد: روستای حلوان، 20 نفر؛ ارتفاع سرمیدان ملکشان و حلوان، 300 نفر؛ روستای ملکشان، 50 نفر از گروه کومه‌له، 50 نفر چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و 50 نفر از سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر در سه مقر جداگانه؛ روستای دادانه، مقر ستاد تاکتیکی 80 نفر از گروه کومه‌له، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر؛ روستای کره‌سی، 30 تا 40 نفر از حزب دمکرات کردستان؛ روستای تخته، 50 نفر از چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که همگی فارس‌زبان هستند؛ روستای تکیه، 50 نفر از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) (همگی فارس‌زبان)؛ روستای اندر، حدود 60 نفر از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و حزب دمکرات کردستان ایران؛ روستای هشمیز، حدود 100 نفر از افراد کومه‌له.(8)
همچنین امروز 5 تن از افراد حزب دمکرات در روستای گلین‌آباد از توابع دهگلان با تحویل‌دادن 5 قبضه اسلحه و تعدادی فشنگ و با اظهار ندامت از کردار گذشته، خود را به نیروهای سپاه معرفی کرده، خواستار دریافت امان‌نامه شدند.(9)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 222، 6/8/1360، ص34، همدان، خبرگزاری پارس، 6/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3.
2) سند شماره 300803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
4) سند شماره 300803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 300711 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ل 28- (رکن2) به استانداری استان کردستان، 10/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 300705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 65، از ل 28- (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 10/8/1360، ص1
5) سند شماره 300803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
6) سند شماره 339494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 139349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 گروه اطلاعات) به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 7/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 139359 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - (رکن2 گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 6/8/1360، صص 3 - 2؛ و- سند شماره 139354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 6/8/1360، ص2.
8) سند شماره 139353 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 6/8/1360، صص 2 - 1.
9) روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص14، مهاباد، واحد مرکزی خبر.
1
درپی موج گسترده اقدامات نیروهای امنیتی در دستگیری و کشف خانه‌های تیمی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، این سازمان برای ادامه فعالیت‌های خود علیه نظام به مناطق کردنشین روی آورده است و با همکاری و هماهنگی حزب دمکرات اقدامات خرابکارانه خود را دنبال می‌کند. به گزارش معاونت اطلاعات ژاندارمری کل کشور بین سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و حزب دمکرات کردستان ایران توافقی حاصل شده است که براساس آن، نیروهای این دو سازمان برای اقدامات تخریبی و ترور در شهرهای ارومیه، نقده، سلماس و خوی همکاری خواهند داشت.(1)
استانداری کردستان نیز گزارش داد، عده‌ای از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه بین سردشت و بانه به عوامل حزب دمکرات پیوسته‌اند و قصد عملیات در این منطقه را دارند.(2)
یک منبع اطلاعاتی اعلام کرد که تعداد زیادی از افراد سازمان مجاهدین خلق باتوجه‌به کشف خانه‌های تیمی و ناامنی ایجادشده در شهرها، به مناطق کردنشین آمده و برای اجرای عملیاتهای نظامی زیر پوشش حزب دمکرات قرار گرفته‌اند.(3)
امروز ساعت 17، در پشت سالن تختی سنندج، بین 3 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پیشمرگان کرد مسلمان درگیری روی داد که یکی از آنان به‌همراه یک قبضه اسلحه دستگیر شد.(4)
2
امروز تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و نیز یکی از حامیان مالی این سازمان در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شدند.
در رشت، 9 تن از افراد سازمان که در بازداشتگاه موقت سپاه بودند، با غافلگیرکردن نگهبانان و خلع‌سلاح آنها، با خودرو سپاه گریختند. این افراد سپس با سرقت یک وانت‌بار و گروگان‌گرفتن 2 تن از کارکنان شرکت "ابریشم" قصد داشتند با استفاده از این فرصت از منطقه دور شوند که نیروهای سپاه در منطقه حاضر شدند و با محاصرة محل از آنان خواستند ضمن رهاکردن گروگان‌ها خود را تسلیم کنند که با تسلیم‌نشدن آنان و رها نکردن گروگان‌ها، درگیری شروع شد و در طول چند ساعت تیراندازی طرفین، 8 تن از آنان براثر برخورد گلوله یا انفجار وانت‌بار که در نزدیکی آنان رخ داد، کشته شدند.(5)-(6)
1) سند شماره 139359 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 - 1.
2) سند شماره 339497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری استان کردستان به سپاه انقلاب اسلامی، شهربانی، ژاندارمری، لشکر28 کردستان (رکن2)، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 139359 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
4) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص3.
5) رادیو ایران متعلق به سلطنت‌طلب‌ها به نقل از روزنامه لندنی دیلی تلگراف در یازدهم آبان‌ماه، تعداد افراد فراری را 60 نفر اعلام کرد. این رادیو همچنین کشته‌شدن همه افراد فراری و 2 گروگان را نیز از نتایج این اقدام اعلام کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، صص 13 - 12 ضمیمه، رادیو ایران، 11/8/1360.)
6) سند شماره 58001 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 6/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 107217 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد منطقه3، 8/8/1360، سند تک‌برگی.
امروز یکی از عوامل رژیم گذشته که از حامیان مالی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، با نیروهای امنیتی درگیر و به‌شدت مجروح شد. این فرد براثر شدت جراحات واردشده، به هلاکت رسید. روابط عمومی دادستانی انقلاب درباره علت فوت این فرد اعلام کرد: «یکی از سردمداران کفر و نفاق به نام اصغر حاج‌حسینی معروف به دولتخواه که عمری را در چپاول و ستم بر محرومان و مستضعفان گذرانده بود، به مکافات الهی گرفتار آمد و به سزای اعمال ننگین خویش رسید.
نامبرده که به‌خاطر وابستگی‌اش به رژیم منحط و منحوس گذشته از تجاوز به حقوق، مال، جان و ناموس مردم ابایی نداشت و همچنین سردستگی اشرار و اوباش را در حمله به مردم مسلمان و متعهد در قیام خونین 15 خرداد 1342 برعهده داشت و بدین‌سبب لقب دولتخواه گرفته بود، پس از پیروزی انقلاب به مخالفت با جمهوری اسلامی... برخاست و بدین‌منظور نسبت به همکاری با منافقین ازخدابیخبر از هیچ کمکی دریغ ننموده، اسناد کمک‌های مالی فراوان و میلیونی او به منافقین مدعی طرف‌داری از خلق که از دسترنج سال‌ها زحمت و محرومیت مستضعفین و زمین‌خواری‌های متعدد و چپاولگری کشاورزان محروم برهم انباشته بود، در دادستانی انقلاب جمهوری اسلامی مرکز موجود است.
مضافاً براینکه جنایات و چپاولگری‌های این خائن مزدور را می‌توان از زبان کشاورزان محروم و شاکیان زجرکشیده به‌دست وی، [که] ساکنان جنوب شهر تهران و جاده ساوه هستند، جویا شد. علی‌هذا نامبرده که مدت مدیدی تحت‌تعقیب مراجع قضایی قرار داشت، عصر روز چهارشنبه مورخ 29/7/1360 دستگیر و پس از انجام بازجویی مقدماتی جهت انتقال به دادستانی انقلاب، راهی زندان اوین شد، ولی منافقین کوردل و خودباخته که نفاق خویش را با بازداشت یکی از منابع اصلی مالی خویش برملا می‌دیدند، اقدام به آزادی او از چنگ عدالت نمودند که با هوشیاری برادران پاسدار این توطئه نیز بهیاری خدا خنثی گردید و منافقین با استفاده از تاریکی شب روباه‌گونه گریختند.
لازم به تذکر است، متهم مذکور در جریان این درگیری قصد فرار داشت [که] توسط برادران پاسدار به‌شدت زخمی گردید و پس از چندی در بیمارستان به اربابان معدوم و ملعونش پیوست و به هلاکت رسید.»(1)
1
خبرگزاری امریکایی آسوشیتدپرس در نگاهی اجمالی به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، گزارشی از فعالیت‌های سیاسی مسعود رجوی و دیدگاههای وی درمورد امام خمینی و پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی در آینده نزدیک (!) تهیه کرده است. در این گزارش که
1) روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3، تهران، به نقل از روابط عمومی دادستانی کل انقلاب اسلامی.
بیشتر به یک آگهی تجاری شباهت دارد، به‌طور عمد از اقداماتی که این سازمان درحال‌حاضر در داخل ایران انجام می‌دهد، چشم‌پوشی شده است. در این گزارش آمده است:
«رهبر چریک‌های انقلاب ایران درباره سقوط دولت آیت‌الله خمینی گفت: یک هفته و یک ماه، مهم نیست چه مدتی طول خواهد کشید، کار [آیت‌الله] خمینی تمام است و ما تنها کسانی هستیم که راه چاره دیگری داریم. رجوی که در زمان شاه مخلوع زندانی و شکنجه داده شد و به مرگ محکوم گشت، در زمان [آیت‌الله] خمینی به فعالیت‌های زیرزمینی پرداخت و مجبور شد ایران را ترک کند. رجوی هم‌اکنون در محوطه‌ای که تحت حفاظت شدید قرار دارد، با قربانی دیگر انقلاب اسلامی، ابوالحسن بنی‌صدر، زندگی می‌کند. این دو نفر یک اتحاد رسمی تشکیل داده و دولت موقتی را که قصد دارند به وجود بیاورند، مختصراً تشریح کرده‌اند. این دو نفر که زمانی [امام] خمینی را امید انقلاب می‌دانستند، هم‌اکنون در یک تنفر عمیق و ناامیدی درمورد، وی، با یکدیگر شریک هستند. آنها همچنین از یک ایدئولوژی وسیع ناسیونالیسم، دمکراسی و عدالت اجتماعی حمایت می‌کنند.
شخصیت آنها به‌شدت از یکدیگر متفاوت است. بنی‌صدر بیشتر وقت خود را صرف نوشتن کتابی می‌کند که در آن سعی کرده است توضیح دهد چه اشتباهی در انقلاب ایران انجام شد و چه معنایی در تاریخ دارد. رجوی که فعال و با انرژی است، گفت: "بیشتر وقت خود را صرف طرح نقشه برای سرنگونی جمهوری اسلامی می‌کند." رجوی سه‌شنبه شب به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: "من سابقاً مصاحبه‌های زیادی مانند این مصاحبه ترتیب می‌دادم، اما هم‌اکنون من کارهای دیگری برای انجام‌دادن دارم. ما با پیروزی فاصله زیادی نداریم." رجوی گفت: "مردم فکر می‌کنند [امام] خمینی دارای جذبه عظیم مذهبی است، این امر صحت ندارد. وی ازطریق ترس به وسیله چماق و گلوله و شکنجه حکومت می‌کند. اگر وی از حمایت مردم برخوردار بود به این اعدام‌ها احتیاج نداشت. انزوای سیاسی، اجتماعی این رژیم حتی بیشتر از روزهای زمان شاه است.
کار [امام] خمینی تمام است، 70 درصد از اطرافیان وی کشته شده‌اند. وی آخرین کارت است و به‌زودی سقوط خواهد کرد. هرگاه رژیم خمینی سقوط کند، رجوی امیدوار است نقش عمده‌ای در تعیین سرنوشت 30 میلیون نفر جمعیت ایران و توزیع ثروت نفت این کشور بازی کند.
وی گفت: اگرچه دفاتر مجاهدین آشکارا فعالیت می‌کردند، وی به فعالیت زیرزمینی پرداخت.
رجوی گفت: گروه چریکی مجاهدین که برای کشتن امریکایی‌ها و مقامات رسمی طرف‌دار شاه در اوایل انقلاب مورد سرزنش قرار گرفت، هرگز از [امام] خمینی کاملاً طرف‌داری نکرد. وی مراحل مختلف مبارزه مجاهدین علیه [آیت‌الله] خمینی را مبارزه پنهان، مبارزه آشکار و مقاومت آشکارا نام برد. رجوی از بیان این مطلب که آیا جوخه‌های کماندویی مجاهدین درصدد کشتن [آیت‌الله] خمینی هستند، خودداری کرد و گفت: "ما ترجیح می‌دهیم یک محاکمه
داشته باشیم." احتیاط وی براثر تأکید دولت فرانسه است مبنی‌بر اینکه کسانی که به آنها پناهندگی سیاسی داده می‌شود، باید از فعالیت سیاسی خودداری کنند.
... رجوی ادعا کرد که اطلاعات تازه‌ای درمورد سلامت آیت‌الله خمینی دارد که تصور می‌شود از بیماری قلب رنج می‌برد. رجوی گفت: آیت‌الله خمینی از ناحیه چشم بیمار است؛ قرنیه چشم وی پاره شده و به من گفته‌اند این بیماری مشکلات دیگری را نیز به همراه دارد. یکی از پاهای وی نیز دچار آماس است. رجوی گفت: "ولی ما روی مرگ وی حساب نمی‌کنیم، آنها پیش‌بینی کرده‌اند وی دو سال دیگر خواهد مرد. ما درمورد چیزهای مهم‌تر دیگری ازقبیل عدم توانایی وی برای اداره کشور و مقاومتی که هرروز افزایش می‌یابد حساب می‌کنیم.»(1)
1
خبرگزاری رویتر اعلام کرد: 19 تن از نمایندگان پارلمان آلمان فدرال از حزب حاکم سوسیال دمکرات، خواستار حمایت از شورای ملی مقاومت، که با دولت آیت‌الله روح‌الله خمینی درحال جنگ است، شده‌اند. به نوشته خبرگزاری پارس، رویتر ضمن مخابره این خبر افزود: رهبری این شورا را ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور معزول ایران، و مسعود رجوی، رهبر سازمان چریکی چپ‌گرای مجاهدین خلق، که اینک در پاریس در تبعید به سر می‌برند، برعهده دارند. این 19 نفر نمایندگان چپ‌گرای پارلمان آلمان فدرال که در سال 1979 (1358 - 1357) از انقلاب ایران علیه شاه حمایت کرده بودند، با انتشار بیانیه‌ای، دولت ایران را به ریشه‌کن‌کردن سامانمند همه مخالفان متهم کرده‌اند. رویتر می‌افزاید: دراینحال، سفارت ایران در بن اعلام کرد که این اقدام نمایندگان پارلمان آلمان فدرال نشان‌دهنده آن است که بین سوسیال دمکرات‌ها و تروریست‌ها، اتحادی وجود دارد. شورای ملی مقاومت مسئول هرگونه بمبگذاری و عملیات تروریستی است. بیشتر مخالفان ایران به این شورا پیوسته و طرح یک برنامه برای استقرار نظام دمکراتیک را در ایران ریخته‌اند.(2)
2
حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب، در مصاحبه‌ای با مجله پاسدار اسلام درباره آخرین وضعیت تشکیلاتی، مالی و عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مطالبی بیان کرد. محورهای سخنان وی در این مصاحبه بدین شرح است: زمینه‌های فعالیت سازمان در سالهای گذشته و علت جذب‌شدن برخی از جوانان به این سازمان، بررسی افت توان جذب نیرو پس از روی‌آوردن به فاز نظامی و توقف رشد کمی و کیفی سازمان، بررسی آخرین وضعیت نظامی
سازمان، منابع تأمین مالی سازمان و شناسایی این منابع، دستگیری یکی از افراد نفوذی سازمان در دادستانی و اقداماتی که قرار بود وی برای ترور برخی شخصیت‌های قضایی انجام دهد. روزنامه اطلاعات درباره این مصاحبه چنین گزارش می‌دهد: «دادستان کل انقلاب درمورد گروهک‌های محارب که تاکنون ضربه‌هایی ازلحاظ نظامی و سیاسی خورده‌اند، اظهار داشت: "درمورد گروهک‌ها اول باید بُعد سیاسی‌اش را مطرح کرد. آنها وقتی خوب می‌توانند نظامی عمل کنند که در یک محیط سیاسی آماده بتوانند فعالیت خود را گسترده کنند. اگر بُعد سیاسی آنها آماده نباشد و جامعه آنها را نپذیرد، قهراً محکوم به زوال‌اند. همین یک یا دو سال قبل، گروه منافقین (مجاهدین خلق) روی سوابقی که بعضی از مؤسسین مجاهدین داشتند و تبلیغات بی‌حدی که شده بود و آزادی بیش‌ازحدی که به اینها داده شده بود، جوان‌ها به سازمانشان راه پیدا کرده بودند، مثلاً دو سال پیش، شاید بتوان گفت که در میان دبستان‌ها و دبیرستان‌ها که اکثریت نگوییم؛ بلکه نصفشان را فریب داده بودند، یا توی جامعه کارگران و کارخانه‌ها باز هم در بیشتر اینها توانسته بودند با تبلیغات وسیعی که می‌کردند، جایی برای خودشان باز کنند، ولی نتوانستند این راه را ادامه دهند و حتی این هدف‌های باطلی هم که خودشان داشتند و به قول امام شعور سیاسی نداشتند که بتوانند با سیاست هم که شده هدف باطل خود را در جامعه به وجود بیاورند و ادامه دهند.
بزرگ‌ترین مرگ یک گروه سیاسی این است که دیگر در جامعه برای خودش نتواند نیرو جذب کند، حتی اگر تمام نیروهایش را نگه دارد و نیروی اضافه جذب نکند، این مرگ حتمی یک گروه سیاسی است و اینها نمی‌توانند مردم را جذب کنند و نمی‌توانند پیشرفت کنند. ما اطلاع دقیق داریم 80 درصد نیروهای آنها، حداقل 80 درصدشان قبل از اینکه به‌دست رژیم برسند خودشان کنار رفتند. من گزارشی داشتم که در تهران از جیب سراکیپ‌هایشان گزارش‌هایی درآمده بود که در آن گزارش‌ها نوشته شده بود که از دو اکیپ 15 نفری فقط دوتا سراکیپ باقی مانده و همه گفته بودند که ما دیگر همکاری نمی‌کنیم. ضمناً بیشترین نیروهای
اینها دستگیر شده‌اند و فقط در سطح تهران دقیقاً 95 درصد عملیاتی که اینها انجام دادند، عاملینشان دستگیر شده‌اند. همچنین عاملین ترورها، انفجار پل‌ها، حمله به مجلس و... دستگیر شده‌اند و اینها بجز یک عمل نظامی، دیگر عملیات‌هایشان نظامی حساب نمی‌شود. مثلاً کشتن یک بقال، یک میوه‌فروش و پرتاب‌کردن کوکتل به یک جا عمل نظامی نیست. تنها عمل نظامی که می‌شود رویش حساب کرد و اینها عمل کردند، حمله به ستاد مرکزی سپاه بود که درحدود 60 نفر در این عملیات کار کرده بودند که به‌حول الله، از این 60 نفر حدود 5 تا 6 نفر در درگیری کشته شدند و درحدود 45 نفرشان دستگیر شدند و بیشترین اینها نیز اعدام شدند. درمجموع، می‌شود گفت که 95 درصد از کسانی که دست به ترور، انفجار، تیراندازی، کوکتل‌اندازی و سه‌راهی درست‌کردن و امثال اینها می‌زدند یا در خانه‌های تیمی بودند، دستگیر شدند یا در درگیری مسلحانه کشته شده‌اند."
وی اضافه کرد: "اینها یک کادر مرکزی و یک کادر رهبری دارند که در هفته گذشته 5 تا 6 نفر از اعضای کادر مرکزی [سازمان] دستگیر شدند و خوشبختانه همین‌ها هم مقاومتی ندارند و مطالبشان را دراختیار جمهوری اسلامی قرار داده‌اند." دادستان کل انقلاب درمورد وضع مالی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) گفت: تاحال، آن مطالبی که می‌شود از کل بازجویی‌ها گفت، یک مسئله مالی وسیعی در میان اینها رواج دارد؛ مثلاً آنهایی که از اعضا هستند، کاندیدا و عضو هستند یا عضو درجه‌یک سازمان می‌باشند یا هواداران فعالی هستند که در شاخه‌های نظامی داخل شده‌اند، برای این‌گونه افراد بهترین خانه‌ها را به عناوین مختلف اجاره می‌کنند و اجاره‌خانه‌هایشان را می‌دهند و هم وسایل خانه می‌دهند و هم حتی مخارج اینها را هم می‌دهند، ولی برای هوادارها و حتی سمپات‌ها و آنهایی که طبقه پایین هستند، به آنها محل نمی‌گذارند. آنها می‌روند و توی پارک‌ها و خانه‌های مخروبه می‌خوابند و نه‌تنها به زندگی آنها اهمیتی داده نمی‌شود، حتی برای زنده‌بودن آنها هم اهمیتی قائل نیستند."
حجت‌الاسلام موسوی تبریزی در ادامه سخنانش گفت: "اینها در خارج از کشور مخارج زیادی دارند، درحالیکه نمی‌توانند حتی با پولی که از داخل برای اینها تهیه می‌شود و بدون کمک خارجی، خودشان را نگه دارند، البته قرینه‌ها و آمارها نشان می‌دهد که از بعضی سفارتخانهها که الآن شاید صلاح نباشد اسامی‌شان را ببرم، حتی کشورهای ارتجاعی منطقه به اینها کمک می‌شود، اخیراً هم دررابطه‌با سازمان، یک عده از بازنشستگان و اخراجی‌های ارتش باندی کشف شده بود. من این‌قدر می‌توانم بگویم که حتی یکی از آن کشورهایی که کاملاً کمک می‌کرد، خود مصر بوده و انور سادات ملعون بوده که کمک زیادی کرده و نیز خودشان هم اعتراف کرده‌اند."
دادستان کل انقلاب ادامه داد: "منافقین ازنظر مالی دو جور وابستگی دارند. ازنظر مالی وابستگی مالی به افراد سرمایه‌داری که در نظام جمهوری اسلامی، خودشان و منافعشان را در خطر می‌بینند و به‌هرنحوی می‌خواهند این نظام از بین برود و آنها هم می‌دانند که این گروه‌ها به‌هیچ‌وجه نمی‌توانند در ایران حکومت کنند. اینها از یک عده از سرمایه‌داران که از جمهوری اسلامی ناراضی بودند و منافعشان در این نظام اسلامی به خطر افتاده و می‌دانند که بالاخره این نظام با تکاثر مبارزه خواهد کرد، استفاده‌های زیادی کرده‌اند و گاهگاهی شواهدی هم نشان داده و اخیراً هم یکی از کادرهای دستگیرشده که می‌شود گفت یکی از اعضای خیلی مهم است، حدود 10 تا 15 نفر از تجار بزرگ تهران از فرش‌فروش‌ها و غیر فرش‌فروش‌ها را معرفی کرده است. اینها کسانی بودند که در زمان نظام شاهنشاهی هر عید و هرروزی به مناسبتی روزنامه‌ها را با تبریک به شاه و خانواده‌اش پرمی‌کردند و امروز هم به اینها کمک می‌کنند و بعضی از آنها این‌طور بودند که از اول هم با اینها مثلاً ارتباط‌هایی داشتند و اخیراً 10 تا 15 نفر از اینها دستگیر شده‌اند، بعضی هم اعدام شده و بعضی از آنها هم فراری هستند."
وی درمورد افراد نفوذی در نهادها و ارگان‌ها گفت: «دراثر یک حادثه اتفاقی، چند تن از عوامل مهم نفوذی اینها در سپاه و کمیته‌ها و دادستانی شناسایی و دستگیر شدند. مثلاً یک سری از پاسداران کمیته‌ها هنگام عبور از خانه‌ای به آن مشکوک شدند و پس از یک درگیری مسلحانه، خانه تیمی به تصرف پاسداران درآمد و 4 نفر دستگیر می‌شوند که یکی از دستگیرشدگان راننده زندان اوین است که در قسمت موتوری زندان اوین کار می‌کند. عامل نفوذی اینها بعداً اعتراف می‌کند که در ماشین من 5 نارنجک جاسازی شده، بروید بیاورید و می‌خواست همان ماشین را فردا صبح زود ساعت 6 بیاورد در زندان اوین و برادرمان آقای لاجوردی و چند تن از حکام شرع را بکشد و به قول خودش یکی‌اش را هم برای خودش نگه داشته بود که خودکشی کند. با اعتراف وی، عوامل نفوذی زیادی در کمیته‌ها و بعضی ادارات و سپاه شناسایی و دستگیر شدند.»(1)
1
امام خمینی امروز در جمع اعضای سازمان جنبش امل لبنان درباره همراهی با ملت فلسطین و لبنان و نیز ترجیح استقلال بر وابستگی و زندگی فقیرانه و شرافتمندانه بر پیشرفت در سایه پذیرش سلطه اجانب مطالبی بیان کرد. ایشان در این دیدار گفتند: «از اول مبارزات، قضایای لبنان و فلسطین جزء مقاصد اصلی ما بوده است و از مسائل ایران جدا نبوده است. به‌طورکلی، مسلمان نباید تنها نظرش [به] طایفه‌ای از مسلمانان باشد. آقای موسی صدر فرزندی از فرزندان من است. من برای او متأثر و متأسفم و اقداماتی هم، چه در نجف و چه در ایران، نموده‌ام و امیدوارم هرچه زودتر او را در بین خودمان ببینیم.
1) روزنامه اطلاعات، 7/8/1360، ص2، به نقل از مجله پاسدار اسلام.
از آنجا که منطقه در شُرف یک نهضت اسلامی عمومی است، امریکا دست به طرح قضایایی زده است تا بلکه بتواند دست مردم بی‌پناه منطقه را از سرنوشتشان کوتاه کند و متأسفانه بعضی از دولت‌ها هم او را کمک می‌کنند؛ طرح سادات و فهد(1)یکی است. بر فرض که امریکا یک طرح صددرصد اسلامی - انسانی بدهد، ما باور نمی‌کنیم که آنها به نفع صلح و منافع ما گامی بردارند. اگر امریکا و اسرائیل "لا اله الّا اللَّه" بگویند، ما قبول نداریم؛ چراکه آنها می‌خواهند سرِ ما کلاه بگذارند. آنها که صحبت از صلح می‌کنند، می‌خواهند منطقه را به جنگ بکشند. شما متوقعید ما در مقابل امریکا و اسرائیل و دیگر ابرقدرت‌ها که می‌خواهند منطقه را ببلعند، بی‌تفاوت باشیم؟ نه، ما با هیچ‌کدام از ابرقدرت‌ها و قدرت‌ها سر سازش نداریم، نه تحت سلطه امریکا می‌رویم و نه زیر بار شوروی. ما مسلمانیم و می‌خواهیم زندگی کنیم. ما می‌خواهیم زندگی فقیرانه داشته باشیم، ولی آزاد و مستقل باشیم. ما این پیشرفت و تمدنی که دستمان پیش اجانب دراز باشد را نمی‌خواهیم. ما تمدنی را می‌خواهیم که بر پایه شرافت و انسانیت استوار باشد و بر این پایه، صلح را حفظ نماید. ابرقدرت‌ها می‌خواهند انسانیت انسان‌ها را تحت سلطه قرار دهند و ما و شما و هر مسلمانی مکلف است در مقابل آنها بایستد و سازش نکند و طرح‌هایی ازقبیل طرح سادات و فهد را رد کند. بر ما واجب است که این‌گونه طرح‌ها را که به نفع مستضعفین نیست، محکوم نماییم.
من به شما اطمینان می‌دهم که مسائل ما از شما جدا نیست، ولی شما خوب می‌دانید که امریکا و عوامل داخلی‌اش یک‌لحظه ما را آرام نگذاشتند. لذا، اگر ما به شما کمک شایانی نکردیم، چون گرفتار این جنایتکاران هستیم. ما لبنان را از خودمان می‌دانیم.
شیعیان لبنان و ایران و مسلمانان همة جهان یکی هستند. ما امیدواریم تا وحدت خودمان را حفظ نماییم.
مسئله‌ای را که می‌خواهم اکیداً به شما تذکر دهم این است که این معنا که "نمی‌شود با قدرت‌های بزرگ طرف شد" را از گوش‌هایتان بیرون کنید. شما بخواهید، می‌توانید؛ زیرا پشتیبان شما خداست. این زمزمه‌هایی را که ابرقدرت‌ها بهوسیله ایادی‌شان کرده‌اند که تا متکی به یکی از دو قدرت نشوید نمی‌توانید به زندگی خود ادامه دهید، صددرصد غلط است. به روی پای خودتان بایستید و محکم و استوار با خدا باشید و سعی کنید تا قبل از هر پیشرفتی در انسانیت پیشرفت کنید. دراین‌صورت، خداوند ما را یاری خواهد کرد تا بتوانیم استقلال و آزادی و اسلاممان را حفظ کنیم. ان‌شاءاللَّه، موفق باشید.»(2)
1
فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس از برنامه‌های آینده این نهاد برای تشکیل و راه‌اندازی دانشگاه عقیدتی، سیاسی و نظامی و همچنین نقش سپاه در مقابله با گروههای ضدانقلاب سخن گفت. فرمانده سپاه پاسداران گفت: دانشگاه سپاه در هشت ماه آینده در قم آماده پذیرش دانشجو خواهد شد و از هم‌اکنون برنامه‌های دانشگاهی، عقیدتی، سیاسی و نظامی سپاه در دست تدوین است. محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و حجت‌الاسلام محلاتی نماینده امام در سپاه، درپی ملاقات و گفت‌وگو با آیت‌الله منتظری در مصاحبه کوتاهی با خبرنگار خبرگزاری پارس در قم شرکت کردند. محسن رضایی در این مصاحبه گفت: درباره برنامه‌های دانشگاهی، عقیدتی، سیاسی و نظامی سپاه فعالیت‌هایی انجام شده و با نظری که امام داده‌اند و ملاقات‌هایی که با آیت‌الله منتظری داشتیم، قرار شد بخش عقیدتی سپاه زیر نظر یک مجتهد که علاوه‌بر برخورداری از شرایط ایده‌آل مذهبی به موضوعات سیاسی و انقلابی روز آگاهی کامل داشته باشد، قرار گیرد. درخصوص آموزش‌های تخصصی نظامی در سطح عالی نیز صحبت‌هایی با مقامات مسئول انجام شده و به‌زودی به این نیاز مبرم پاسخ درخوری داده خواهد شد.
وی همچنین به نقش سپاه در مقابله با فعالیت‌های ضدانقلاب در داخل و خارج کشور اشاره کرد و گفت: به‌دنبال تصمیمات کلی که در سطح مملکت در مقابله با گروهک‌ها گرفته شد، تاکنون 85 درصد اعضای درجه دو و سه و نیز قریب 40 درصد مرکزیت مجاهدین خلق از بین رفته و بنابراین تا زمانی‌که اینها دست به ترور، قتل و جنایت می‌زنند با آنها قاطعانه مقابله می‌شود تا در وضعیتی که ما با تمام توان درگیر جنگ و دفع عوامل خارجی امریکا هستیم، در داخل، جبهة دیگری به وجود نیاورند.(1)
2
محسن نوربخش، رئیس‌کل بانک مرکزی، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فرانسه درباره موضوعات کلان اقتصاد ایران، سخن گفت. متوسط تولید نفت ایران، تلاش برخی کشورهای منطقه و شرکت‌های نفتی برای متوقف‌ساختن یا اندک جلوه‌دادن صدور نفت ایران، موفقیت دولت در
1) روزنامه کیهان، 7/8/1360، ص3.
تأمین اقلام راهبردی مصرفی، سهم هزینه‌های جنگ تحمیلی در بودجه عمومی ایران، اطمینان از کفایت ارز مورد نیاز در زمان جنگ و تکذیب فروش ذخایر طلا برای تأمین ارز، نقش مردم در خنثی‌کردن مشکلات بهوجودآمده و شرایط ایران برای همکاری با کشورهای دیگر در ابعاد مختلف ازجمله مطالب مهمی بود که وی در این مصاحبه به آنها اشاره کرد.
به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه، نوربخش، رئیس بانک مرکزی ایران، تأکید کرد که از مارس 1981 (اسفند - فروردین 1360) ایران به‌طور متوسط یک میلیون بشکه نفت در روز صادر کرده است. نوربخش یکی از طراحان سیاست‌های اقتصادی، مالی و صنعتی ایران، فشارهای واردشده ازجانب برخی کشورهای عضو اوپک و شرکت‌های نفتی را برای پایین‌آوردن بهای نفت مورد انتقاد قرار داد. وی گفت: این گروه از کشورها و همچنین شرکت‌های نفتی، تلاش می‌کنند تا این تصور را به وجود آورند که ایران نفت صادر نمی‌کند یا صادرات این کشور کمتر از 500 هزار بشکه در روز است. نوربخش اضافه کرد که آنها از این راه می‌خواهند این باور را به وجود آورند که درآمدهای نفتی ما برای تأمین هزینه‌هایمان کافی نیست. وی یادآور شد که سطح صادرات نفت به‌دلیل وضعیت جنگی کشور و... در هر ماه نسبت به ماه دیگر در نوسان است، اما میزان آن به‌طور متوسط یک میلیون بشکه در روز است. رئیس بانک مرکزی ایران درباره وضع اقتصادی کشورش، وضعیت فعلی ایران؛ یعنی جنگ علیه عراق و تحریم اقتصادی ایران در جریان لانه جاسوسی امریکایی‌ها، توضیحاتی داد.
نوربخش گفت: باوجود این مشکلات، ما موفق شده‌ایم احتیاجات مردم را تأمین کنیم، تولید گندم و برنج خود را افزایش و بدین‌ترتیب وابستگی خود را کاهش دهیم. وی اضافه کرد: دولت برای زندگی در اوضاع جنگی قادر به تأمین احتیاجات خود است. نوربخش یادآور شد: هزینه‌های تحمیلی جنگ با عراق بین 25 و 30 درصد کل بودجه ایران را که 2700 میلیارد ریال (حدود 185 میلیارد فرانک فرانسه) است، تشکیل می‌دهد. وی تصریح کرد: نرخ تورم نسبت به اکتبر سال گذشته، 25 درصد است. وی در پاسخ به این سؤال که آیا ایران طبق آنچه که برخی از کارشناسان مالی تأکید می‌کنند بیش از یک میلیارد دلار ذخیره دارد، گفت: من نمی‌خواهم میزان ذخیره کشور خود
را اعلام کنم و این حق هرکشوری است. ما توانسته‌ایم هزینه‌های خود را کنترل کنیم و طوری برنامه‌ریزی کنیم که به این ذخیره لطمه‌ای وارد نشود. نوربخش تأکید کرد: من می‌توانم به شما اطمینان دهم تا زمانی‌که جنگ ادامه داشته باشد ما هیچ مشکلی درباره این ذخایر نخواهیم داشت. رئیس بانک مرکزی ایران سپس برخی شایعات مبنی‌بر اینکه کشورش اخیراً 400 میلیون دلار طلا فروخته است را تکذیب کرد. وی در پاسخ به این سؤال که آیا ایران بیش از 2 میلیارد و 500 میلیون دلار ذخیره طلا دارد گفت: ذخیرة طلای ما به‌مراتب بیشتر است و شایان ذکر است که ما طلای خود را مبادله نکرده‌ایم، زیرا قانون چنین امری را ممنوع کرده است. نوربخش اضافه کرد: ما یک پالایشگاه و یکی از بنادر خود را از دست داده‌ایم، یک میلیون و نیم آواره جنگی و یک میلیون آواره افغانی در کشورمان داریم، اما از یک عامل مهم که مشکلات ما را خنثی می‌کند، برخورداریم و آن حمایت مردم است. وی گفت: هنگامی‌که ایران پیروز شود، ما بار دیگر پالایشگاه‌ها و بنادر خود را مجهز خواهیم کرد و این به‌معنای تغییری در اوضاع سیاسی - عمومی منطقه خواهد بود. محسن نوربخش درباره شرکای خارجی ایران گفت: سیاست ما بر این اساس است که کشوری مستقل داشته باشیم. اگر شرکای خارجی انقلاب ما را محترم شمارند و اگر قصد دخالت در امور داخلی کشور ما را نداشته باشند، بجز شرکت‌های امریکایی از سایر شرکت‌ها استقبال خواهیم کرد. رئیس بانک مرکزی ایران در پایان یادآور شد که کشورش درصدد است تأمین‌کنندگان احتیاجات خود را میان شرق و غرب، متنوع کند.(1)
1
عراق روابط تجاری، اقتصادی و بازرگانی خود را با کشورهای بلوک شرق، اتحاد جماهیر شوروی و هندوستان گسترش می‌دهد.
امروز در بغداد قراردادی بین عراق و بازار مشترک کشورهای بلوک شرق (کومکون) امضا شد که هدف از آن گسترش همکاری‌های تجاری، اقتصادی کشورهای عضو "کومکون" با دولت عراق بود. خبرگزاری کویت در توضیح بیشتر مفاد این قرارداد اعلام کرد:
براساس این موافقت‌نامه، دو طرف به گسترش همکاری در زمینه‌های بازرگانی خارجی، حملونقل کالا، صنایع، نیروی برق، صنعت نفت، کشاورزی و امور تکنیکی خواهند پرداخت: حسن علی، وزیر بازرگانی عراق، دراینباره گفت: همکاری کشورش با کشورهای بلوک شرق درزمینه اقتصادی بسیار گسترش یافته است. حسن‌علی از همکاری کشورهای بلوک شرق با عراق، که درگیر یک جنگ یک‌ساله با ایران است، قدردانی کرد. وی اظهار امیدواری کرد که کشورهای بلوک شرق در برنامه‌های آینده عراق، همکاری بیشتری مبذول دارند.(2)
خبرگزاری پارس نیز از توافق اولیه شوروی و عراق درخصوص یک پروژه بزرگ اقتصادی چندوجهی خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، همکاری‌های روسیه و عراق در پروژه‌های صنعتی، ترابری، مخابراتی و خانه‌سازی گسترش خواهد یافت. پیش‌نویس همکاری‌های روسیه و عراق در اجرای پروژه‌های مزبور، در کارگروه همکاری‌های اقتصادی و فنی دو کشور در مسکو به امضا رسید، طبق این اسناد، خدمات لازم برای پروژه‌های صنعتی تکمیل‌شده نیز فراهم خواهد شد.(1)
وزیر نفت هندوستان نیز از تمایل عراق برای افزایش صادرات نفت به آن کشور خبر داد. خبرگزاری فرانسه دراینباره و همچنین وضعیت کلی معاملات نفتی بین دو کشور گزارش داد. ستی، وزیر نفت هند، در دهلی‌نو گفت: عراق پیشنهاد کرده است که علاوه‌بر 5/3 میلیون نفت خامی که قبلاً قول تأمین آن را داده بود، 5/1 میلیون تن نفت خام اضافی در سال آینده به هند بفروشد. هند پس از بررسی احتیاجات آن کشور، تصمیم خود را درباره پیشنهاد عراق در مدت یک‌ماه اعلام خواهد کرد. قیمت 5/1 میلیون تن نفت خام اضافی باتوجه‌به هزینه سنگین حملونقل، بشکه‌ای 60 سنت گران‌تر خواهد بود. هند قبل از آغاز جنگ عراق و ایران، از عراق سالانه 6 میلیون تن نفت خام وارد می‌کرد. وزیر نفت هند گفت: کشورش از آغاز سال جاری تاکنون، معادل 600 هزار تن نفت خام وارد کرده است. وی افزود: هند از کشورهای ایران، پادشاهی سعودی، مکزیک و الجزایر نفت وارد می‌کرده است.(2)
1
فروش اقلام راهبردی نظامی امریکایی به ارزش 5/8 میلیارد دلار ازجمله هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان سعودی قطعی شد. به گزارش آسوشیتدپرس، سنای امریکا با 52 رأی موافق و 48 رأی مخالف، پیشنهاد رونالد ریگان رئیس‌جمهور این کشور را جهت فروش معادل 5/8 میلیارد دلار تسلیحات نظامی به عربستان سعودی تأیید و بدین‌ترتیب اولین پیروزی وی را درزمینه سیاست خارجی تثبیت کرد. این معامله تسلیحاتی شامل رادارهای پرنده و لوازم یدکی جنگندههای اف15 است. در بیست‌ودوم مهرماه، مجلس نمایندگان با 301 رأی مخالف دربرابر 111 رأی موافق با معامله نظامی عربستان سعودی مخالفت کرده بود، اما وتوی کنگره، نیاز به اکثریت رأی هر دو مجلس نمایندگان و سنا را داشت. تأیید مجلس سنا به‌دنبال تلاش‌های وسیع دولت ریگان در کنگره و ازجمله ملاقات‌های ریگان با سناتورهای عالی‌رتبه در سه هفتة پی‌درپی بود.(3)
1
امروز ارتش عراق علاوه بر بمباران شهر آبادان و گلوله‌باران شهر دزفول، به منطقه کوت‌شیخ در جنوب کشور نیز حمله شیمیایی کرد.
هواپیماهای دشمن نیز در ساعت‌های 12 و 15:40، دو بار آبادان را هدف بمبهای خوشه‌ای قرار دادند که بمبهای فرو ریخته‌شده در ساعت 12، در خطوط مقدم نیروهای خودی و بمبهای ساعت 15:40 در پانصد متری هتل آبادان فرود آمده، سبب آتش‌سوزی برخی منازل و تعدادی نخل خرما شد. در این بمباران، که از ارتفاع بالا انجام شد، تعدادی از بمبهای خوشه‌ای در مواضع عراقی فرود آمد و خسارتهایی را به بار آورد.(1)
توپخانههای ارتش عراق از ساعت 14 تا نیمه‌شب، شهر دزفول را هدف گلولههای توپ قرار دادند که 15 گلوله به شهر اصابت کرد و 5 تن از مردم شهر زخمی شدند و چند باب منزل نیز تخریب گردید(2)
توپخانههای عراقی همچنین در منطقه کوت‌شیخ اقدام به پرتاب یک گلوله شیمیایی کردند که براثر آن 15 نفر از نیروهای خودی دچار مسمومیت شدند. سوزش گلو و بینی، درد شکم و اسهال از علائم این مسمومیت بود. پزشک معالج، این علائم را ناشی از استنشاق گازهای شیمیایی اعلام کرد.(3)
2
رحیم صفوی، مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در نامهای به فرمانده کل سپاه نتیجه بازدید از جبهه‌های غرب را به اطلاع وی رساند. در این نامه برای اجرای عملیات در منطقه غرب و در محورهای سومار - مندلی، بانه - سردشت و پیرانشهر - سردشت و اجرای عملیات برای محاصره شهرهای طویله و بیاره عراق پیشنهادهایی مطرح شده است. همچنین اهمیت منطقه غرب برای ادامه عملیات نیروهای خودی و مزیت این منطقه نسبت به جنوب ازجمله موضوعات طرح‌شده در نامه مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی است. در این نامه آمده است:
1) سند شماره 58007 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه8 به فرماندهی مرکز، 7/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 53914 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه8 به اطلاعات مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 225، 9/8/1360، ص19، آبادان - خبرگزاری پارس، 9/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 224، 8/8/1360، ص15، اهواز- خبرگزاری پارس، 8/8/1360؛ و- سند شماره 318923 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز)، به استانداری استان خوزستان، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 266358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیاتی منطقه 8، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5395 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 به مرکز، 8/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 5418 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، 11/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 250834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 25/8/1360، ص5.
«نتیجه بازدید از جبهه‌های سرپل ذهاب و گیلانغرب و جلساتی که با فرماندهی منطقه غرب برادر بروجردی و فرماندهی سپاه‌های کردستان و پاوه و فرماندهی محورهای عملیاتی سرپل ذهاب، گیلانغرب، سومار و دهلران برگزار شد، به شرح ذیل گزارش می‌شود: محورهای آماده عملیات:
آزادشدن شهر سومار و ترمیم نوار مرزی ایران.
انهدام حدود یک لشکر از عراق.
بستن تنها راه ارتباطی عراق از جنوب به شمال، یعنی راه میان‌تنگ که مسیر تدارکاتی دشمن به‌طرف نفت‌شهر می‌باشد.
به‌خطرانداختن شهر مندلی که درنتیجه آن عراق نیروی زیادی برای دفاع از شهر مندلی لازم خواهد داشت و مجبور است این نیروها را از جبهه‌های دیگر به این منطقه بیاورد (حداقل حدود 2 لشکر).
برای اجرای این عملیات نیروهای ذیل پیش‌بینی شده است:
تیپ مستقل تکاور ذوالفقار (موجود در منطقه).
یک گردان زرهی (موجود در منطقه).
یک گردان مکانیزه (موجود در منطقه).
هفت گردان سپاه به استعداد هر گردان 300 نفر که تا یک ماه آینده به آن منطقه اعزام خواهد شد.
درصورت اقدام برای بازشدن راه زمینی سردشت، نتایج زیر حاصل می‌شود:
آزادشدن تنها شهری که در محاصره ضدانقلاب است و حاکمیت جمهوری اسلامی بر شهرهای غرب کشور.
رهاشدن حداقل دو گردان از ارتش و استفاده از آنها در عملیات غرب کشور و جایگزین‌کردن ژاندارمری به‌جای آنها.
برای آزادشدن راههای بانه - سردشت و پیرانشهر - سردشت، ارتش آمادگی دارد و با سپاه هماهنگ شده است و احتیاج به دو گردان پاسدار می‌باشد که یک گردان به کردستان اعزام شود و دیگری به ارومیه و درصورت عدم اعزام نیرو با بارش اولین برف، این محور تا سال آینده همچنان بسته خواهد بود و تدارک آن از راه هوا نیز با مشکلات فراوان توأم خواهد بود.
در جمع‌بندی‌ای که نسبت به عملیات جنوب و غرب به عمل آمد، یقین حاصل شد که راه پیروزی ما و پایان‌دادن به جنگ از غرب خواهد بود و پیشنهاد می‌شود که بعد از عملیات غرب سوسنگرد و بستان و تقویت جبهه دزفول، نیروهای موجود را در عملیات غرب شرکت دهیم و استراتژی جنگ را برمبنای دفاع در جنوب و تهاجم در غرب قرار دهیم؛ باتوجه‌به اینکه جبهه‌های غرب دارای این خصوصیات می‌باشد:
احتیاج به نیروی زرهی وسیع ندارد.
نیروهای پیاده ما عملاً در کوهستان بر نیروهای زرهی و پیاده عراق برتری دارند.
با استفاده از وضعیت زمین در غرب، ما از تاکتیک دورزدن نیروهای دشمن به‌خوبی می‌توانیم استفاده کنیم.
در غرب با نیروی کم می‌توان ضربات بیشتری بر دشمن زد.
آسیب‌پذیری نیروهای ما در کوهستان کمتر از دشت می‌باشد.
قدرت عراق که در نیروی زرهی او می‌باشد عملاً در مناطق کوهستانی نمی‌تواند مؤثر باشد و در مقابل نیروهای پیاده، آسیب‌پذیری نیروی زرهی او به‌شدت زیاد خواهد بود و کارایی نیروی پیاده در کوهستان بالاتر از نیروی زرهی است.
تمام ارتفاعات مسلط بر عراق در ناحیه مرزی ما قرار گرفته است و با گرفتن ارتفاعات مرزی، عراق مجبور است برای جلوگیری از سرازیرشدن نیروهای ما به‌طرف شهرهای عراق، نیروهای خودش را از جنوب به‌طرف غرب انتقال دهد و آسیب‌پذیری نیروهایش در جنوب زیاد خواهد شد.»(1)
1) سند شماره 436524 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات به فرماندهی کل سپاه پاسداران، 7/8/1360، صص 7 - 1.
1
روابط عمومی هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که از اول مهر تا هفتم آبان‌ماه، 238 نفر پزشکیار، بهیار و مکانیک خودرو، داوطلبانه به جبهه‌های غرب و جنوب اعزام شده‌اند که از این تعداد 234 نفر شامل 148 امدادگر، یک نفر پزشکیار، 67 راننده، 13 مکانیک، 5 نفر صافکار، جوشکار و باطری‌ساز از تهران به آبادان، ایلام، کرمانشاه، اهواز، سنندج، دزفول و ماهشهر و 4 نفر امدادگر و بهیار از اصفهان به کرمانشاه و اهواز اعزام شدند. روابط عمومی هلال‌احمر تأکید کرد: 94 نفر از برادران در ستاد امداد در جبهه آبادان به‌طور ثابت در امور امداد جبهه آبادان فعال هستند و در تاریخ 8/6/1360، تعداد 22 قلم وسایل یدکی اتومبیل، 480 هزار ریال از مشهد و 14 دستگاه آمبولانس و 2 دستگاه فولکس استیشن به مناطق جنگی ارسال شده است.(1)
2
ترور افراد متعهد و پیرو نظام جمهوری اسلامی، تلاش برای ضربه‌زدن به نیروهای دولتی و مین‌گذاری همچنان در صدر اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق غرب کشور قرار دارد. این درحالی است که رادیوهای حامی این گروه‌ها ازجمله رادیو صدای کردستان درصدر توجیه کشتار مردم بی‌گناه برمی‌آیند. انتقال پیکر پاک 5 شهید که در اسارت به شهادت رسیدند به شهر سقز و تسلیم‌شدن تعدادی از افراد گروههای مسلح غیرقانونی در شهر کامیاران و تحلیل رادیو بی‌بی‌سی دراینباره از دیگر وقایع مهم امروز در مناطق کردنشین است.
براثر انفجار بمبی که عناصر مسلح غیرقانونی در منزل یکی از اهالی اشنویه کار گذاشته بودند، "صالح ابراهیمی"، صاحبخانه، همسر و 3 فرزند وی به شهادت رسیدند. درنتیجه انفجار این بمب در ساعت 11:30، خانه موردنظر به‌کلی ویران شد.(2)رادیو صدای کردستان کارگذاشتن این بمب را به نیروهای جمهوری اسلامی ایران نسبت داد.(3)ولی رادیو صوت‌الجماهیر عراق این حادثه را از اقدامات مخالفان جمهوری اسلامی اعلام کرد. در گزارش این رادیو آمده است: «مخالفان ایرانی به فعالیت‌های روزانه خود علیه افراد و تأسیسات رژیم فارسی ادامه داده‌اند و در شهر اشنویه یکی از طرف‌داران [امام] خمینی دراثر انفجار یک بمب که بهوسیله مخالفان در خانه وی کار گذاشته شده بود، کشته شده است. رادیو تهران گزارش داد این انفجار باعث کشته‌شدن 4 تن دیگر و ویران‌شدن خانه گردیده است.»(4)
ساعت 14 امروز، 3 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در اقدامی غافلگیرانه، خودرو پلیس‌راه سنندج - کامیاران را به‌زور اسلحه ربودند و با استفاده از این خودرو وارد شهر سنندج شدند و ضمن پخش تعدادی اعلامیه در برخی مناطق شهر، به‌سمت نگهبان‌های دادگاه انقلاب و مقر سپاه در باشگاه سابق افسران تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل نیروهای دولتی و تعقیب این خودرو، مهاجمان با رهاکردن خودرو در خیابان شهدا، متواری شدند. در
1) روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص13، به نقل از روابط عمومی جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، 8/8/1360، ص6، ارومیه - خبرگزاری پارس، 7/8/1360؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225،10/8/1360، ص10 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 9/8/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، 9/8/1360، صص 19 - 18ضمیمه، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 8/8/1360.
این اقدام یک تن از نیروهای سپاه و یک تن از مردم عادی و احتمالاً یک تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی زخمی شدند.(1)
در حمله نیروهای حزب دمکرات به پایگاه حسینی شهر سردشت، یک درجه‌دار به شهادت رسید.(2)
به‌دنبال شهادت 4 تن و زخمی‌شدن 7 نفر از مردم عادی براثر انفجار مین در روستای تخته‌سنگی در شمالغربی کامیاران در دوم آبان، امروز گزارشگر رادیو صدای کردستان با لحنی تهدیدآمیز، مردم منطقه را خطاب قرار داد و گفت: «به شما مردم شرافتمند توصیه می‌کنیم که از سوارشدن به خودروهای پاسداران خودداری کنید تا بار دیگر شاهد رویداد انفجار مینی‌بوس و کشته‌شدن روستاییان بی‌گناه نباشیم.»(3)
امروز پیکر 5 تن از نیروهای بسیج و نیروهای انتظامی که در اسارت حزب دمکرات بودند و در 26 شهریور سال جاری به‌دست عوامل این حزب اعدام شدند، از سردشت به سقز انتقال یافت تا ترتیب تشییع آنان داده شود.(4)-(5)
شش تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران با تسلیم خود و تحویل 6 قبضه اسلحه به سپاه پاسداران شهر کامیاران، درخواست امان‌نامه کردند.(6)گزارشگر رادیو لندن نیز با پخش این خبر که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که در 5 روز اخیر حداقل 130 تن از اعضای گروههای مسلح غیرقانونی خود را به مراکز سپاه در مناطق کردنشین تسلیم و درخواست امان‌نامه کرده‌اند، گفت: «برطبق گفته پاسداران انقلاب، حداقل 130 چریک کُرد خود را در هفته گذشته تسلیم مقامات کرده‌اند. به نظر می‌رسد پاسداران که در ماه اکتبر و سپتامبر (شهریور و مهر)، شهرهای بزرگی را که در دست چریک‌ها بود، تصرف کردند، اکنون سعی می‌کنند که چریک‌ها را از روستاهای باقیمانده که سنگر آنهاست بیرون برانند.»(7)
1
امروز عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مشهد، تهران، هشتپر و کرج چند عملیات ترور و بمبگذاری انجام دادند که در جریان بمبگذاری این افراد در خط راه‌آهن تهران - خرمشهر، 2 کودک به شهادت رسیدند و 4 تن از کارکنان راه‌آهن زخمی شدند. فرزند آیت‌الله مشکینی نیز، که از افراد گروه مارکسیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر بود، در شهر تنکابن دستگیر شد.
دو تن از وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 9 صبح امروز در خیابان رودکی مشهد، کارگر یک مغازه لبنیات‌فروشی را، که فردی متعهد و انقلابی بود، با شلیک چند گلوله، از ناحیه
1) سند شماره 3008803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 - (رکن2) به استانداری استان کردستان، 8/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
2) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، 8/8/1360، صص 14 - 13 ضمیمه، صدای کردستان ایران، 7/8/1360.
4) این 5 نفر جزء اسرایی بودند که در زندان‌های حزب دمکرات نگه داشته می‌شدند و بنا به گزارش رادیو صدای کردستان، حزب دمکرات آنها را به‌تلافی کشته‌شدن 5 تن از عناصر حزب در آن تاریخ اعدام کرده است. (کتاب 15 روزشمار جنگ ایران و عراق، 26/6/1360.)
5) سند شماره 139349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 گروه اطلاعات) به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 7/8/1360، ص3.
6) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص19؛ و- سند شماره 270359 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 7/8/1360، سند تک‌برگی.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 228، 13/8/1360، ص2 ضمیمه، رادیو لندن، 12/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، ص33 به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 11/8/1360.
فک و گلو زخمی کرده، گریختند. فرد مجروح با کمک مردم به بیمارستان منتقل و درمان شد.(1)
در مسیر خط راه‌آهن تهران - خرمشهر در کیلومتر هشت گذرگاه آدران در جنوب‌غربی تهران، افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بمبی را برای تخریب خط راه‌آهن کار گذاشته بودند که این بمب در ساعت 9:50 و قبل از عبور قطار منفجر شد. براثر انفجار این بمب، دو کودک خردسال به نامهای فرهاد و رشید ابی‌زاده، که از فرزندان یک چوپان محلی بودند، شهید و 4 تن از کارکنان راه آهن زخمی شدند.(2)
در شهرستان هشتپر استان گیلان، نیروهای سازمان مجاهدین یک بمب دست‌ساز (سه‌راهی) را به داخل بانک ملی این شهر واقع در خیابان امام خمینی پرتاب کردند که براثر انفجار آن شیشه‌های این بانک خرد شد. هم‌زمان با این اقدام، افراد این سازمان یک سه‌راهی دیگر را نیز به منزل یکی از روحانیون این شهر پرتاب کردند که خسارت‌های مالی اندکی ایجاد کرد.(3)
در ساعت 14:30 در شهر مشهد، 2 تن از افراد مجاهدین خلق (منافقین) قصد داشتند یک خودرو پژو را به‌زور اسلحه سرقت کنند که با ورود خودرو گشتی سپاه به محل و در درگیری پیش‌آمده، یکی از افراد مسلح این سازمان کشته و نفر دیگر، که یک دختر بود، دستگیر شد.(4)
در کرج، 2 تن از مسئولان شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) این شهر در درگیری با نیروهای دادستانی انقلاب به هلاکت رسیدند.(5)
علیرضا مشکینی، فرزند آیت‌الله مشکینی امام‌جمعه موقت تبریز، از اعضای سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر که از مدت‌ها پیش تحت‌تعقیب بود، در شهر تنکابن دستگیر شد. وی هنگام دستگیری با ازبینبردن برخی مدارک همراه خود، قصد فرار داشت که با هشیاری پاسداران موفق به این کار نشد.(6)
1
همکاری تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با نشریه‌های غربی علیه جمهوری اسلامی ایران موضوعی است که خبرگزاری پارس در گزارشی به آن پرداخته است. در بخشی از این گزارش به دو مورد سندسازی و جعل خبر سازمان مجاهدین و چاپ آن در نشریه‌های غربی اشاره شده است. در اولین سند جعلی آمده است که سرپرست فرمانداری سقز به همه ادارات و سازمانهای دولتی این شهر ابلاغ کرده که در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کنند و مسئولان ادارات نیز موظف‌اند اسامی کسانی را که در انتخابات شرکت نمی‌کنند به فرمانداری گزارش کنند. رونوشت این نامه جعلی در نشریه افریقا و آسیا، که 15 روز یک بار در پاریس چاپ می‌شود، همراه با مقاله‌ای مفصل چاپ شده است. در دومین اقدام، سند جعلی دیگری در
1) روزنامه کیهان، 10/8/1360، ص14.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، 10/8/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 9/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 9/8/1360، ص2.
3) سند شماره 58045 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص4.
4) روزنامه کیهان، 10/8/1360، ص14.
5) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص15.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، صص 3 - 2، ساری - خبرگزاری پارس، 10/8/1360.
روزنامة الوطن العربی (چاپ پاریس) منتشر شده است که در آن از قول رئیس اداره آموزشوپرورش سقز بخشنامه جعلی دیگری با مضمونی مشابه بخشنامة فوق چاپ شده است.
هفته‌نامه اکسپرس نیز عکسی از اعدام سرگرد قاسم ژیان‌پناه، شکنجه‌گر معروف ساواک، به چاپ رسانده و در توضیح آن نوشته است که این فرد کسی است که به‌جرم همجنس‌بازی اعدام شده است. به‌گزارش خبرگزاری پارس، یکی دیگر از روزنامه‌های فرانسوی در مقاله‌ای تحت عنوان "200 کودک در تهران تیرباران شدند"، عکس دوران کودکی چهار تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را چاپ کرده است تا به خواننده این نکته را القا کند که افراد اعدام‌شده کودک بودند.(1)
1
درپی شهادت غضنفر خاوند، دانشجوی عضو انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در شهر رم ایتالیا، جامعه فارغ‌التحصیلان خارج از کشور، امروز بعدازظهر در مقابل سفارت ایتالیا در تهران تظاهراتی در اعتراض به این جنایت برگزار کردند. شرکت‌کنندگان در این تظاهرات خواستار رسیدگی و تعقیب عاملان این جنایت شدند.(2)
2
درپی معرفی میرحسین موسوی برای تصدی پست نخست‌وزیری ازجانب رئیس‌جمهور، امروز به‌منظور تأیید صلاحیت وی در مجلس رأی‌گیری شد و از 195 رأی اخذشده، 115 تن موافق، 32 تن مخالف و 48 تن رأی ممتنع دادند و بدین‌ترتیب وی توانست بعد از شهید محمدعلی رجایی، شهید محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی به‌عنوان چهارمین نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران مشغول به کار شود.(3)
1
رادیو کلن در مقاله‌ای رادیویی به تشریح مواضع کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد درباره ایران پرداخته است. در این گفتار همچنین نامه هفته گذشته مهدی نواب، سفیر ایران در آلمان‌غربی، نیز بررسی شده است. در این مقاله آمده است:
«کمیسیون بین‌المللی حقوق بشر وابسته به سازمان ملل متحد اعلام کرده است که جمهوری اسلامی ایران به وظایفش مبنی‌بر ارائه گزارش جهت رعایت حقوق بشر در آن کشور عمل نکرده است. درحالیکه ایران نیز مانند 66 کشور دیگر قرارداد بین‌المللی مربوط به حقوق بشر در سازمان ملل متحد را امضا کرده و خود را به رعایت آن مقید و ملزم ساخته است. مطرح‌شدن گزارش ایران در کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد باعث شده که کمیسیون مذکور، که درحال‌حاضر از نوزدهم ماه اکتبر در شهر بن، پایتخت آلمان فدرال، تشکیل جلسه داده است، به‌موازات گزارش دولت‌های ژاپن، اردن، هلند و مراکش درباره حقوق بشر در ایران، که هنوز گزارش آن واصل نگردیده است، به بحث و گفت‌وگو بپردازد. درارتباط‌با جمهوری اسلامی ایران، کمیسیون حقوق بشر در بن اعلام داشت که جریانات اخیر در ایران، افکار عمومی جهان را نگران و متوجه آن کشور ساخته است. شنیدن این نوع اظهارات به‌حدی برای مقامات ایرانی پردردسر و ناراحت‌کننده است که روز سه‌شنبه [29/7/60]، مهدی نواب، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بن، علی‌رغم عرف و مقررات دیپلماتیک، دست به اقدامات باورنکردنی علیه وزیر دادگستری آلمان فدرال بزند، زیرا وی با انتشار و توزیع یک نامه سرگشاده، وزیر دادگستری آلمان فدرال را به‌طور شدیداللحن به باد انتقاد گرفته و در نامه مذکور این نکته را مورد تأکید قرار داده است که وزیر دادگستری آلمان فدرال مجاز نیست که درباره ایران و یا کارهایی که در آن کشور می‌گذرد به ابراز عقیده بپردازد. وزیر دادگستری آلمان فدرال در ضیافتی که روز پنجشنبه گذشته به‌افتخار اعضای هجده‌گانه کمیسیون رسیدگی به حقوق بشر ترتیب داده شده بود، عیناً گفته بود که در دستور مذاکرات کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد، ایران نیز مورد بحث و گفت‌وگو قرار گرفته است. [وی تأکید کرده بود که] من به‌عنوان نماینده کشوری که پیوسته با ملت ایران دارای مناسبات حسنه و دوستانه بوده است، ناراحتم از اینکه زنجیر یا موج اعدام‌های پی‌درپی، پاره و متوقف نمی‌شود، درحالیکه این نوع اقدامات مغایر با روح و قوانین مربوط به حقوق بشر و به‌معنای نضج آن است.
مهدی نواب، سفیر جمهوری اسلامی ایران در آلمان، درعین‌اینکه کوچک‌ترین اشاره‌ای به اوضاع و موقعیت ایران درارتباط‌با کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد نکرده است، وزیر دادگستری آلمان فدرال را محکوم می‌سازد که وی حق آن را ندارد که درباره رعایت حقوق بشر در ایران صحبت و یا اظهارنظر کند. در نامة سرگشاده نواب آمده است که وزیر دادگستری آلمان فدرال درباره جنگ، توطئه، ترور و سوءقصدهایی که به جان مردم بی‌گناه ایران می‌شود، مهر
سکوت بر لب زده و تنها پیرامون واکنش‌های دولتی به سخنرانی پرداخته است. مهدی نواب، سفیر جمهوری اسلامی ایران، در نامة سرگشاده‌ای می‌افزاید: "کسی که دربرابر تحمیلاتی که به یک ملت می‌شود سکوت اختیار می‌کند، حق آن را هم ندارد که دربرابر واکنش ملت، به اظهارنظر بپردازد." نواب درعین‌آنکه به وزیر دادگستری آلمان فدرال اتهام رفتار دوگانه را وارد می‌سازد، ابراز امیدواری می‌کند که ملت تحت فشار، زمانی در مبارزاتش پیروز گردد.»(1)
1
وزیر خارجه امریکا راهبرد سیاست خارجی امریکا را در قبال ایران ایجاد یک رژیم میانه‌رو در ایران اعلام کرد.
به گزارش رادیو صدای امریکا، الکساندر هیگ، وزیر امور خارجه امریکا در هم‌اندیشی ناشران و سردبیران امریکا، که در تالار وزارت امور خارجه تشکیل شده بود، در سخنانی درباره اصول سیاست خارجی ایالات متحده، به سیاست امریکا درباره ایران اشاره کرد و گفت: سیاست خارجی امریکا درباره ایران بدون‌شک باید براساس اهمیت راهبردی و تاریخی آن برای امریکا استوار باشد. وزیر امور خارجه امریکا گفت: ما نگرانی خود را درخصوص وجود رژیم‌های فعلی در تهران پنهان نمی‌کنیم. از سوی دیگر، ما درمورد اختلاف‌های ایران و عراق روشی بی‌طرفانه پیش گرفته‌ایم، چراکه به مناسبات درازمدت تاریخی خود توجه داریم و کوشش می‌کنیم آنچنان سیاستی در پیش گیریم که نتیجه آن ایجاد یک رژیم معتدل در تهران باشد که دست‌کم با سیاست‌ها، منافع و ارزش‌های جهانی هماهنگ باشد و درحال‌حاضر چنین رژیمی در تهران وجود ندارد.(2)
2
نمایندگان سیزده کشور عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در شهر ژنو سوئیس گرد هم آمدند تا درباره طرح قیمت‌گذاری یکسان نفت صادراتی تصمیم بگیرند. رادیو لندن به‌بهانه این گردهمایی، در مقاله‌ای علل وجود اختلاف در کشورهای صادرکننده نفت را بررسی کرده است. محورهای اصلی مقاله به این شرح است: میزان صادرات نفت ایران، تغییرات صدور نفت ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی، سوءاستفاده برخی کشورها از کاهش صدور نفت ایران بعد از انقلاب، سیاست عربستان در افزایش صدور نفت تا 10 میلیون بشکه در روز
و کاهش‌دادن قیمت نفت، تاریخچه‌ای از گردهمایی وزیران نفت اوپک از سال گذشته تابه‌حال و بازشکافی نقشهای موجود در بین این کشورها، اصلی‌ترین موضوع دستور کار اجلاس فعلی ژنو و استقبال نویسنده این مقاله رادیویی از سیاست عربستان سعودی در افزایش تولید نفت و کاهش قیمت‌ها. در این مقاله آمده است:
«امروز نمایندگان سیزده کشور عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک در شهر ژنو جلسه‌ای ویژه تشکیل دادند تا عاقبت طرح قیمت‌گذاری واحد نفت صادراتی خود را عملی کنند. موضوع بهای نفت صادراتی اوپک به‌طورکلی پس از تغییر رژیم در ایران؛ یعنی نزدیک به سه سال پیش، آغاز شد. ایران که تا اواسط سال 1978 با صدور روزانه نزدیک به 6 میلیون بشکه نفت در روز پس از عربستان سعودی بزرگ‌ترین صادرکننده اوپک بود، در ماه‌های اول سال 1979؛ یعنی پس از انقلاب، ناگهان حجم صادرات روزانه‌اش به یک‌سوم تنزل پیدا کرد. در این هنگام، بعضی از اعضای اوپک برای پرکردن این کمبود، اقدام به افزایش حجم تولید خود کردند، با این امید که کمبود حاصل از نزول تولید ایران باعث افزایش سطح تقاضای جهانی شده و درنتیجه قیمت‌ها بالا خواهد رفت، ولی بی‌خبر از اینکه کشورهای صنعتی غرب یا بزرگ‌ترین مشتریان نفت اوپک، خود با مشکل رکود اقتصادی روبهرو بودند و درعین‌حال فکر یافتن راههای دیگر تولید انرژی، به‌علاوه اجرای طرح‌های صرفه‌جویی در مصرف، سطح تقاضا را به‌شدت ثابت نگاه داشته بود. برهم‌خوردن نظم قیمت‌گذاری اوپک اگر تنها یک نتیجه به بار آورده باشد، آن تحت فشارگذاردن بیشازپیش کشورهای درحال‌رشد بود که پول لازم برای خرید نفت مورد احتیاج خود را نداشتند و از سوی دیگر، به‌خاطر رکود اقتصادی در جهان صنعتی، کسب اعتبار و کمک‌های اقتصادی را نیز مشکل‌تر از گذشته می‌دیدند. دراین‌میان، تنها کشور عضو اوپک که از ابتدای امر افزایش بی‌رویه بهای نفت را مضر حال تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نفت تشخیص داد، عربستان سعودی بود. شیخ یمانی، وزیر نفت عربستان، در گردهمایی‌های مختلف اوپک این نکته را خاطرنشان ساخت که نفت گران بدون مشتری نه‌تنها درآمدی نصیب هیچ‌کس نخواهد کرد، بلکه اقتصاد جهان را که رونق و عملکردش با درآمد صادرکنندگان نفت رابطه‌ای مستقیم دارد، به مخاطره خواهد انداخت و در اجرای این استدلال اقتصادی، سطح تولید خود را به بیش از 10 میلیون بشکه در روز افزایش داد و آن را با بهایی نازل به بازار عرضه فرستاد. جاری‌شدن سیل نفت ارزان سعودی به بازارهای جهانی از آن دریاچه‌ای ساخت که مشاهده وفورش، از هراس مصرف‌کنندگان کم کرد و در اصطلاح اقتصادی، توازن بین عرضه و تقاضا به نفع خریدار برهم‌خورد.
کاهش روزافزون درآمد اعضای تندرو اوپک از نفت صادراتی‌شان، سرانجام به یک رشته ملاقات منجر شد که آخرین آن در ماه اوت گذشته [بود که] باز هم به نتیجه‌ای نرسید. دیدار امروز [اعضای]
اوپک در ژنو، دومین گردهمایی اعضای سیزده‌گانه این باشگاه نفتی در سه ماه گذشته است تا شاید برای تنظیم جدولی جهت قیمت‌گذاری واحد بهای نفت، به توافق برسند. در دو سال گذشته، تفاوت قیمت بین نفت صادراتی اعضای اوپک تا 8 دلار برای هر بشکه هم رسید، ولی این بار، ناظران امور نفتی معتقدند که به‌خاطر تغییر عقیده دولت ونزوئلا و همچنین موقعیت مستحکم شیخ یمانی، وزیر نفت عربستان سعودی، توافق تقریباً حتمی خواهد بود. وزیر نفت سعودی پس از دیدار ناموفق اعضای اوپک در ماه اوت گذشته، روشن ساخت که در هیچ گردهمایی دیگری بر سر تنظیم روش قیمت‌گذاری واحد شرکت نخواهد کرد، مگر آنکه توافق حتمی باشد. تحولی که انتظار وصول به آن در ژنو می‌رود، ظاهراً بهای نفت خام سبک عربستان سعودی را که برای کشورهای اوپک شاخص قیمت‌گذاری است، از 32 دلار برای هر بشکه به 34 دلار افزایش خواهد داد. در ازای دادن این امتیار، عربستان سعودی از آن گروه از کشورهای اوپک که بهای نفتشان را در سطحی بالا نگاه داشته‌اند و در میان آنها می‌توان به الجزایر و لیبی اشاره کرد، خواهد خواست تا نفت بشکه‌ای 40 دلار خود را به سطحی نزدیک به بهای نفت شاخص، یعنی 34 دلار برسانند. البته، برای انواع مرغوب‌تر نفت، جدولی تنظیم خواهد شد تا تفاوت بین مرغوبیت و نزدیکی محل تحویل به بازار مصرف و سایر ملاحظات در تعیین بهای نفت تأثیرگذار باشد. یکی از علل مخالفت عربستان سعودی با بالا نگه‌داشتن بهای نفت بعضی از اعضای اوپک، همواره این بوده است که این‌گونه تصمیمات، دارای هیچ‌گونه منطق اقتصادی نبوده و صرفاً به‌خاطر مسائل سیاسی اتخاذ شده است. عاقبت با نزول سطح تقاضای جهانی برای نفت، این گروه از کشورهای اوپک ناچار شدند به‌طور یک‌جانبه و بدون وجود یک جدول مشخص، بهای نفت خود را کاهش دهند. اولین کشور در این گروه، نیجریه بود که با اقرار به این حقیقت که کاهش درآمد ارزی کشور از نفت، برنامه‌های توسعه اقتصادی این کشور را به مخاطره افکنده است، بهای نفت خود را پایین آورد، ولی کشورهای تندروتر نظیر الجزایر و لیبی همچنان بهای نفت خود را در سطح بشکه‌ای 40 دلار نگاه داشتند تا شاید سطح تقاضا افزایش یابد. ... حقیقت امر این است که نوسان‌های موجود در بازار آزاد، حال برای هر کالایی باشد، بیش از توافق اداری و رسمی گروهی کارشناس و وزیر، در تعیین بهای آن مؤثر خواهد بود، زیرا همان‌طور که در نمونه عکس آن مشاهده شد، تصمیمات سیاسی کشورهای تندرو عضو اوپک در بالا نگاه‌داشتن بهای نفتشان نتوانست درآمد مورد انتظارشان را فراهم کند، زیرا تصمیمات سیاسی و حقایق اقتصادی به‌قول‌معروف حتی با صد من سریش هم به‌هم نمی‌چسبند. به‌طور مثال، اگر وزیران اوپک در ژنو تصمیمی درجهت تثبیت قیمت‌های نفتشان حتی تا پایان سال جاری میلادی اتخاذ کنند، یک زمستان سرد و طولانی در نیم‌کره شمالی و یا ادامه جنگ بین ایران و عراق، که دو عضو عمده اوپک هستند، می‌تواند ظرف چند هفته تعادل بین عرضه و تقاضای جهانی برای نفت را برهم زده و قیمت‌ها را تغییر دهد.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 223، 8/8/1360، صص 4 - 2 ضمیمه، رادیو لندن، 7/8/1360.
1
درپی قطعی‌شدن عملیات آینده ایران در محور سوسنگرد - بستان، تحرکات نیروهای خودی و دشمن در این محور افزایش یافت. در همین خصوص امروز سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، دیدار کرد و درباره وضعیت جبهه‌های جنگ و عملیات آینده سپاه و ارتش در منطقه سوسنگرد و کرخه‌کور گزارش داد. حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی درباره این ملاقات گفت: «پیش‌ازظهر، سرهنگ صیاد شیرازی آمد و برنامه‌های آینده جنگ (عملیات آینده در منطقه عمومی سوسنگرد) را گفت. طرح خوبی به نظر می‌رسد.»(1)
گزارش ارتش جمهوری اسلامی درباره فعالیت‌های ارتش عراق در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور نیز حاکی است: «در وضعیت کلی دشمن تغییر عمده‌ای حاصل نشده است و دشمن کماکان به تقویت نیرو در منطقه غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور مشغول می‌باشد. ... دشمن هر شب سعی می‌کند به‌مدت یک ساعت مواضع یگانهای لشکر [16 زرهی قزوین] به‌ویژه در غرب سوسنگرد را زیر آتش شدید خود قرار دهد تا بتواند حداکثر تلفات و ضایعات را به یگان‌ها وارد آورد و ازطرفی یگانهای خودی را با اجرای چنین آتش‌هایی که شباهت زیادی به آتش تهیه دارد عادت داده و در یک فرصت مناسب تک خود را اجرا نماید.» همچنین در این گزارش آمده است: «باتوجه‌به نقل‌وانتقالات اخیر دشمن در جبهه‌های سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور، احتمالاً دشمن قصد دارد واحد احتیاط خود را در هویزه مستقر نماید.(2)با نگرش به اینکه دشمن هر دو جبهه مذکور را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای تقویت نموده است، این تقویت‌ها اخیراً
1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب اسلامی، چاپ هشتم، 1386، ص351.
2) ین گزارش به نقل‌وانتقال یگانهای دشمن در تاریخ 7/8/1360 اشاره شده و آمده است: در ساعت 17:00 مورخه 7/8/1360 ستونی از دشمن به استعداد 37 دستگاه تانک و نفربر از مقابل پل فردوس، واقع در جنوب کرخه‌کور به‌طرف غرب (هویزه) درحال حرکت مشاهده شده است.
در این مناطق به دشمن این امکان را می‌دهد که در آینده برای حفظ موقعیت سیاسی و نظامی خود، در جبهه‌های مذکور برعلیه یگانهای خودی تا شروع فصل بارندگی تک نماید.»
در ادامه گزارش آمده است: «برابر شناسایی انجام‌شده، افراد پیاده دشمن درحدود 200 الی 300 متری شمال کرخه‌کور واقع در مقابل پل حبانیه استقرار و خاکریزهای زیادی در عمق این مناطق احداث نموده‌اند. به نظر می‌رسد که دشمن قصد دارد پل حبانیه را به‌طور کامل تأمین نماید تا احتمالاً در موقعیت مناسب به‌منظور اجرای حمله به یگانهای خودی، ادوات زرهی خود را از این پل عبور داده و همچنان سرپل را به‌طور کامل در دست داشته باشد.» در پایان این گزارش ضمن اشاره به تقویت نیروهای دشمن آمده است: «دشمن همچنان مبادرت به اعزام گشتی‌های شناسایی در ساعات مختلف برای شناسایی به جلو مواضع یگانهای خودی نموده و یادآوری می‌شود، دشمن اخیراً فعالیت گشت‌زنی خود در منطقه یگانهای لشکر (16 زرهی قزوین) را افزایش داده است.»(1)
در همین خصوص، گزارش نیروهای اطلاعاتی سپاه از محور حمیدیه حاکی‌از آن است که در طول دیروز و امروز، تحرکات ارتش عراق در محدوده پل قیصریه در امتداد کرخه‌نور و جاده قابل‌توجه بوده است. ارتش عراق علاوه‌براینکه در محورهای سوسنگرد و بستان تقویت نیرو و تحکیم خطوط پدافندی را به‌منظور کاهش آسیب دربرابر حملات احتمالی ایران در دستور کار قرار داده است، این رویه را در محور حمیدیه با جدیت پیگیری می‌کند از همین رو، تیپ 49 پیاده لشکر11 عراق در جنوب کرخه‌نور گسترش یافته و به‌تازگی تیپ16 لشکر6 نیز به‌جای تیپ43 لشکر9 وارد منطقه جنوب کرخه‌نور شده است. در 48 ساعت گذشته نیروهای عراقی مستقر در این منطقه تانک‌ها و نفربرهای خود را از پشت جاده جهاد سازندگی به‌سمت پل‌های دوم، سوم و چهارم انتقال داده‌اند و بخشی از این تانک‌ها را در سمت راست پل قیصریه مستقر کرده‌اند.(2)علاوهبراین، دشمن در جنوب و غرب قیصریه (در فاصله بین جاده جهاد سازندگی و رودخانه کرخه‌نور) درحال تکمیل خاکریزی است که در غرب قیصریه به طول 200 متر احداث کرده که این خاکریز با روستای قیصریه حدود 700 متر فاصله دارد.(3)
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبادان 1360)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، زمستان 1388، صص 219 - 218.
2) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص141، گزارش شماره 392، آبان 1360.
3) همان، ص145، گزارش شماره 393، آبان 1360.
1
امروز جنگنده‌ها و توپخانههای ارتش عراق شهرهای پیرانشهر، آبادان، اهواز، دزفول و پاوه را هدف قرار دادند و به این شهرها و مردم خسارتهایی وارد کردند. در مقابل، هواپیماها و توپخانههای ایران نیز به هدف‌هایی در شمال‌غرب عراق حمله کردند.
در این روز یک فروند جنگنده نیروی هوایی عراق با عبور از مرزهای غربی ایران وارد حریم هوایی شهر پیرانشهر شد و یک راکت به روستای "سیلوه" در شمال این شهر پرتاب کرد که براثر آن 4 تن از اهالی روستا، ازجمله 2 کودک زخمی شدند.(1)
در ساعت 14:30 نیز 2 فروند هواپیمای دشمن در آسمان آبادان ظاهر شده پس از ریختن اعلامیه در سطح شهر، با آتش پدافند هوایی نیروهای خودی متواری شدند. شهربانی آبادان نیز گزارش داد: شهر آبادان چندین بار هدف حمله توپخانه‌ها و هواپیماهای دشمن قرار گرفت که موجب آتش‌سوزی‌های فراوان شد. در این شهر امروز 5 تن شهید و 5 نفر مجروح شدند.(2)
توپخانههای ارتش عراق نیز از ساعت 9:30 صبح تا بعدازظهر، 25 گلوله به‌سوی شهر اهواز شلیک کردند که درنتیجه آن به منزلی در خیابان مولوی، گرمابه گلستان در خیابان مهدوی و ساختمان جهاد سازندگی در سه‌راهی لشکر خسارتهایی وارد شد.(3)
شهر دزفول نیز امروز هدف چندین گلوله توپ قرار گرفت که شهادت 3 نفر از مردم شهر و تخریب چند منزل مسکونی از پیامدهای آن بود.(4)علاوهبراین، چندین گلوله توپ به اطراف شهر پاوه اصابت کرد که تلفات و خسارتی در بر نداشت.(5)
از سوی دیگر، هواپیماهای ایرانی به کارخانه برق "دبس" و سد "دوکان" در استان سلیمانیه عراق حمله و خسارتهایی به تأسیسات آنها وارد کردند.(6)فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در اطلاعیه شماره 507 با اعلام حمله هواپیماهای ایران به این دو منطقه، ادعا کرد که 3 فروند از این هواپیماها را سرنگون کرده است. براساس این ادعا، سرنگونی 2 فروند از این هواپیماها بهوسیله پدافند هوایی انجام شده و یک فروند نیز بهوسیله جنگندههای عراقی در نبردی هوایی سرنگون شده است.(7)همچنین نیروهای خودی در گلوله‌باران محل استقرار نیروهای عراقی در ارتفاعات "زله‌زرد"، چندین سنگر دشمن را منهدم کردند. در این گلوله‌باران 20 تن از نیروهای عراق کشته و 105 نفر زخمی شدند.(8)
2
روزنامه کیهان از کمک‌های اقشار گوناگون مردم شهرها و روستاهای مختلف و مقدار و نوع کمک‌ها گزارشی به شرح زیر تهیه کرده است:
«اهدای کمک‌های نقدی و جنسی مردم ایثارگر به رزمندگان پرتوان اسلام در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل و نیز خواهران و برادران صدمه‌دیده از جنگ تحمیلی همچنان ادامه دارد. دراین‌رابطه ازسوی کارکنان و دانش‌آموزان دبستان شهید محسن‌پور روستای کاریز تربت جام،
1) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، 10/8/1360، ص26، ارومیه - خبرگزاری پارس، 9/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص14، ارومیه.
2) تقویم تاریخ دفاع مقدس، پیشین، ص217.
3) سند شماره 318931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 225، 9/8/1360، ص20، تهران خبرگزاری پارس از اهواز، 9/8/1360؛ و- سند شماره 318932 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، 9/8/1360، ص20.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 225، 9/8/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس از اهواز، 9/8/1360؛ و- سند شماره 318936 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 8/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 300711 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 10/8/1360، ص2.
6) سند شماره 300710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 11/8/1360، ص3.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 224، 9/8/1360، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر، 8/8/1360، بیانیه نظامی شماره 507 فرماندهی کل نیروهای مسلح.
8) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص19.
اهالی روستاهای قاسم‌آباد، زوزن، فیض‌آباد تربت حیدریه، دانش‌آموزان مدارس سلمان فارسی، پروین اعتصامی و عنصری بجنورد و روستاییان این منطقه و نیز کارکنان اداره کل مخابرات خراسان، کارکنان دفتر حفاظت آثار باستانی خراسان و کارکنان بانک کشاورزی اسفراین، جمعاً مبلغ 844,976 ریال به‌انضمام مقدار 1745 کیلوگرم گندم به‌منظور کمک به آوارگان جنگی اختصاص داده شد. ازسوی ستاد پشتیبانی جنگی جهاد سازندگی استان یزد، 5 کامیون حامل 5 تن خرما، 16 تن آرد، 170 تخته پتو، 60 کارتن انار، 40 طاقه نایلون، 8 کارتن کنسرو و پسته، 7 گونی قند، 90 کیلو روغن، 16 کارتن مایع ظرف‌شویی و 12 عدد چراغ خوراک‌پزی از محل کمک‌های مردم یزد جهت کمک به رزمندگان اسلام به اهواز و سنندج ارسال شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس از تبریز، اهالی و کارکنان ادارات شهرستان گرمی و روستاییان تابعه، مبلغ 2 میلیون ریال به حساب بنیاد امور جنگ‌زدگان واریز کردند. همچنین ازسوی روستاییان بخش شبستر، مبلغ 000,380 ریال به برادران جنگ‌زده کمک شد.
کارکنان بهداری و بهزیستی شاهرود یک روز حقوق خود معادل مبلغ 452,442 ریال، کارکنان سرجنگلداری کل آذربایجان‌غربی مبلغ 490,23 ریال و همچنین از محل جمع‌آوری کمک مردم در محل نمایشگاه "با شما در جبهه"، که ازسوی انجمن اسلامی ژاندارمری و اداره کل ارشاد اسلامی در ارومیه ترتیب یافته بود، مبلغ 14000 ریال جمع‌آوری و به‌حساب ویژه جنگ‌زدگان واریز شد. ازسوی دانش‌آموزان مدارس سیرجان مبلغ 500,201,2 ریال و ازطرف کارکنان پست شهرستان‌های بندر انزلی، لنگرود و آستارا مبلغ 290,62 ریال، ازسوی مردم قزوین 9 کامیون حامل 200 جعبه انار، 18 تن ایرانیت، نان لواش، گوجه‌فرنگی، موتور یخچال، رگلاتور، مرغ تازه، برنج، گونی، پسته و مقداری دیگر مواد غذایی دراختیار ستاد پشتیبانی مناطق جنگی قزوین قرار گرفت که به مناطق جنگی در جنوب و غرب کشور ارسال شد.»(1)
1
عوامل گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای بوکان، سلماس، ارومیه، سردشت، دیواندره و سقز به نیروهای خودی حمله کردند و خسارتهایی را به بار آوردند. در این حملات، به مهاجمین نیز تلفاتی وارد شد.
نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران در جاده بوکان - میاندوآب به نیروهای ارتش، که عازم بوکان بودند، حمله کردند. در این حمله یک درجه‌دار ارتش به شهادت رسید. نیروهای مهاجم با آتش متقابل نیروهای ارتش متواری شدند.(2)رادیو صدای کردستان درباره آسیب‌های واردشده به نیروهای خودی در این عملیات مدعی شد: پیشمرگان دسته مسعود از هیز بیان در مسیر بوکان - میاندوآب یک ستون نظامی را به کمین انداختند و 10 تن از نیروهای آن را کشتند.(3)
در منطقه جنوب سلماس نیز عناصر مسلح غیرقانونی در روستای زرین‌ده به یک خودرو
سیمرغ سپاه پاسداران که از روستای کوزه‌رش عازم سلماس بود، حمله کردند. این اقدام به شهادت یکی از افراد سپاه انجامید.(1)
در روستای "صوفیان" در منطقه عمومی "هشتیان" در شمالغربی ارومیه، عناصر مسلح غیرقانونی به مقر سپاه حمله کردند که آسیبی جزئی به ساختمان وارد شد. این حمله تلفاتی در پی نداشت.(2)
عناصر مسلح غیرقانونی یک پادگان نیروهای خودی را در سردشت هدف چندین گلوله توپ و خمپاره قرار دادند که براثر آن یک سرباز زخمی شد.(3)
عوامل حزب دمکرات ساعت 17 امروز در جنوب‌شرقی سقز در محور دیواندره به سقز، با ایجاد راه‌بندان، 2 تریلی حامل سیمان و 2 خودرو شهرداری را ربودند و هر 4 نفر راننده این خودروها را نیز به گروگان بردند.(4)
عناصر این حزب همچنین در پنج کیلومتری سقز به ساختمان محل استقرار گروهان مالک اشتر تیراندازی کرده و متواری شدند. این تیراندازی خسارت یا تلفاتی درپی نداشت.(5)
1
امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) سه عملیات تروریستی در شهرهای هشتپر، ارومیه و کرمانشاه انجام دادند که خسارت و تلفات چندانی درپی نداشت.
نیروهای امنیتی ایران در سه عملیات 2 خانه تیمی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در شهرهای هشتپر و تهران و یک خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) را در شهر بندرعباس شناسایی و تصرف کردند. همچنین در این روز 12 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با اظهار ندامت از رفتار گذشته خود، آزاد شدند.
در این عملیات‌ها 3 تن از نیروهای سازمان دستگیر شدند، یک تن کشته شد و تعدادی سلاح و مهمات نیز به دست آمد.
عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 19 امروز، مسئول نهضت سوادآموزی و عضو انجمن اسلامی جوانان هشتپر را هدف چندین گلوله قرار دادند که وی از ناحیه پا زخمی و به بیمارستان منتقل شد. در این عملیات تروریستی 2 تن دستگیر شدند.(6)در شهر ارومیه نیز 2 تن از افراد سازمان قصد ترور شماری از نیروهای انتظامی شهر را داشتند که در درگیری پیش‌آمده، یکی از آنان کشته و دیگری دستگیر شد. از این گروه عملیاتی 2 اسلحه کمری به دست آمد.(7)در شهر کرمانشاه نیز افراد این سازمان نارنجکی را به منزل مدیرعامل سازمان منطقه‌ای بهداری استان پرتاب کردند که براثر انفجار این نارنجک خسارت‌های جزئی به منزل وی وارد آمد.(8)
امروز همچنین در شهر هشتپر، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یک خانه تیمی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را پس از شناسایی، تصرف و 3 تن از افراد نظامی فعال سازمان را، که در این خانه به سر می‌بردند، دستگیر کردند. به گزارش فرماندهی منطقه3 سپاه پاسداران
1) همان، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/8/1360 به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب.
2) روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص14.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 225، 10/8/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 9/8/1360.
4) سند شماره 300711 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- سند شماره 300705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 65، از لشکر 28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 10/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 138595 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 17/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
5) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
6) سند شماره 57970 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 9/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 58045 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 8/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص4، هشتپر (طوالش).
7) روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص14.
8) روزنامه اطلاعات، 9/8/1360، ص14.
انقلاب اسلامی (استان‌های گیلان و مازندران)، افراد دستگیرشده در اغلب بمب‌گذاری‌ها و ترورهای منطقه هشتپر و طوالش شرکت داشتند. از این خانه تیمی یک قبضه اسلحه کلت، تعدادی سه‌راهی و مقداری مواد منفجره به دست آمد.(1)
همچنین نیروهای سپاه پاسداران، یک خانه تیمی شاخه نظامی سازمان مجاهدین (منافقین) را در یکی از خیابان‌های فرعی میدان امام حسین(ع) تهران، کشف و تصرف کردند. در جریان تصرف این خانه تیمی، که با خودداری از تسلیم‌شدن ساکنان آن، 2 ساعت طول کشید و همراه با تیراندازی دو طرف بود، 4 تن از افراد سازمان دستگیر شدند که یکی از آنان از ناحیه پا زخمی شده بود. در بازرسی این خانه چند اسلحه کمری، مسلسل یوزی، تعداد زیادی فشنگ و مقادیری اسناد و مدارک درون‌گروهی به دست آمد.(2)
در شهر بندرعباس نیز نیروهای سپاه پاسداران این شهر یک خانه تیمی سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) را پس از چند روز تعقیب و مراقبت تصرف کردند. در جریان تصرف این خانه که با تیراندازی افراد فعال در آن به درگیری کشیده شد، یک تن از افراد سپاه شهید شد و 2 تن از اعضای این گروه به هلاکت رسیدند. به گزارش دادسرای انقلاب اسلامی بندرعباس، افراد کشته‌شده چند روز پیش نیز در یک درگیری با نیروهای سپاه زخمی و متواری شده بودند. از این خانه تعدادی تفنگ، کلت، نارنجک و تعداد زیادی اسناد درون‌سازمانی کشف شد.(3)امروز همچنین 12 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نمازجمعه شهر فومن شرکت کرده، ضمن محکوم‌کردن سازمان و اظهار پشیمانی و ندامت از عقاید و رفتار خود به میان مردم این شهر و زندگی عادی بازگشتند.(4)
1
امام خمینی در پاسخ به نامه آیت‌الله سیدعبدالله شیرازی، از مراجع تقلید ساکن مشهد، ضمن اطمینان‌دادن درخصوص مطابقت تصمیم‌های مسئولان کشور با شرع مقدس اسلام، به‌گونه‌ای ایشان را به آگاهی بیشتر فراخواندند. متن نامه امام به این شرح است:
«حضرت مستطاب آیت‌الله آقای شیرازی - دامت برکاته
مرقوم محترم که حاکی‌از صحت مزاج شریف بود، واصل گردید. در موضوعی که مرقوم
1) سند شماره 57848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه چالوس به ستاد مرکزی سپاه، 10/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 57970 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 9/8/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 226، 10/8/1360، صص 16- 15، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران، 10/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص4.
3) روزنامه اطلاعات، 9/8/1360، ص14.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 227، 11/8/1360، ص29، رشت - خبرگزاری پارس، 11/8/1360.
فرموده‌اید، خود متصدیان به این مسائل توجه دارند و تذکرات لازمه به آنان داده شده و ان‌شاءالله‌تعالی عملی برخلاف موازین و بدون صلاحدید و جلب موافقت حضرات آقایان معظم انجام نخواهد شد. از خدای تعالی ادامه موفقیت و سلامت جناب‌عالی را مسئلت دارم و در مظان استجابت دعوات، ملتمس دعا هستم. والسلام علیکم و رحمةالله.
توجه داشته باشید که اشخاص منحرف موجب نشوند که روحانیت را به‌عنوان طرف‌دار زمین‌خواران و تبهکاران و رباخواران معرفی نمایند، چنانکه [منحرفین] تاکنون این نحو نموده‌اند.»(1)
1
امروز شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای تشکیل جلسه داد، در پایان این جلسه آقای هاشمی رفسنجانی، دبیر و سخنگوی شورای عالی دفاع، با خبرنگاران به گفت‌وگو پرداخت و درباره تغییرات انجام‌گرفته در نیروی زمینی ارتش و اوضاع عمومی جبهه‌های جنگ مطالبی بیان کرد.
به گزارش خبرگزاری پارس، در جلسه امروز شورای عالی دفاع که به ریاست آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، تشکیل شده بود، علاوه‌بر فرماندهان نیروی هوایی و دریایی ارتش و جمعی از برادران نیروی هوایی، آقایان حاج سیداحمد خمینی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی (نماینده امام در شورای عالی دفاع)، آیت‌الله مهدوی کنی، مهندس موسوی (نخست‌وزیر)، تیمسار ظهیرنژاد (رئیس ستاد مشترک) و محسن رضایی (فرمانده سپاه پاسداران) نیز حضور داشتند.(2)
آقای هاشمی رفسنجانی درباره مطالب مطرح‌شده در این جلسه در کتاب خاطرات خود، نوشته است: «عصر برای شرکت در جلسه شورای عالی دفاع به مجلس رفتم. فرماندهان نیروی دریایی و هوایی هم شرکت کردند و مطالب زیادی درباره وضع دو نیرو گفتند. از کمک‌هایی که اخیراً عراق دریافت داشته و موشک‌های پیشرفتهای که علیه ما به کار می‌برد و راجع به کیفیت کمک به مجاهدان مسلمان داخل عراق صحبت شد.»(3)
سخنگوی شورای عالی دفاع در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «در این دو سه هفته اخیر به‌علت تعویض فرماندهی نیروی زمینی [ارتش] که به‌دنبال آن یک سازماندهی جدیدی آغاز شده است، یک مقدار رکود داشته که امیدواریم دوره رکود آن به پایان رسیده باشد و فعال‌تر از
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی (ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص344.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 225، 9/8/1360، صص 2 - 1، تهران - خبرگزاری پارس، 9/8/1360.
3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب اسلامی، چاپ هشتم، 1378، ص351.
آن چیزی که بوده شود. ابتکار عمل در تمامی جبهه‌ها با ما است و عراق در هیچ‌یک از جبهه‌ها نمی‌تواند حرکت جدی بکند، مگر اینکه موشک پرتاب کند و یا یک هواپیما از نقطه‌ای نفوذ بکند و با هدایت آواکسهای سعودی حرکاتی انجام دهد. قدرت او تا این حد است و این ما هستیم که هرکجا بخواهیم حرکت بکنیم، می‌توانیم.» وی همچنین درمورد حملات اخیر نیروهای دشمن به مناطق مسکونی گفت: «حرکات اخیر صدام با تلفات و مخارج سنگینی که تقبل می‌کند، جنبه تبلیغاتی [داشته] و برای حفظ روحیه شکست‌خورده نظامیان اوست. عراق برای جبران شکست فاحش خود و همچنین برای اینکه اطمینان دارد که در آینده نیز ضربه‌های کاری بر او وارد خواهد شد، اقدام به کارهای نمایشی کرده است و همه می‌دانیم که سرنوشت جنگ با بمباران مناطق مسکونی تعیین نمی‌شود، بلکه در میدان‌های نبرد مشخص می‌گردد، مانند آن پیروزی که ما در شمال آبادان داشتیم. با پرتاب موشک به یک منطقه غیرنظامی و کشتن عده‌ای از مردم، سرنوشت جنگ که تعیین نمی‌شود. این عمل را اگر صد بار هم تکرار بکند مانند یک زلزله می‌شود و این بمباران مناطق مسکونی چیزی نیست که سرنوشت جنگ را مشخص کند.»
1
میرحسین موسوی، نخست‌وزیر، قبل از خطبه‌های نمازجمعه امروز تهران اولویت‌های سه‌گانه دولت آینده را جنگ، اقتصاد و امنیت داخلی اعلام کرد. وی همچنین درباره اهمیت حضور مردم در صحنه و ترکیب دولت آینده مطالبی عنوان کرد. گزارش روزنامه کیهان از سخنان نخست‌وزیر به این شرح است:
«همان‌طور که بارها در دولت شهید رجایی، شهید باهنر و کابینه 17 شهریور اعلام شده، اولویت در کشور اسلامی ما مسئله جنگ است، زیرا این جنگ یک جنگ سرنوشت‌ساز برای انقلاب اسلامی و پیروزی اسلام بر کفر در سراسر جهان است که تأثیر عمیقی در سراسر دنیا و بر تمام مستضعفان جهان خواهد گذاشت. وی سپس با اشاره به عدم آمادگی و انسجام کافی نیروهای مسلح کشورمان در اوایل جنگ گفت: "از همان لحظات اول که تهاجم رژیم امریکایی عراق به کشور ما آغاز شد، اراده توده مردم بر این بود که در مقابل این تهاجم، با هر وسعتی که باشد، مقاومت کند." وی سپس با اشاره به پشتیبانی همه‌جانبه مردم در ادامه جنگ افزود: "حضور همه‌جانبه نیروهای مردمی در این رزم و آمادگی ملت ما برای تحمل دشواری‌های بیشتر برای رسیدن به پیروزی، درحال‌حاضر بیشتر از گذشته شده است، چراکه در طول این یک سال، مردم نه‌تنها یکدست‌تر و مقاوم‌تر شدند، بلکه توانستند خطوط [سیاسی] غربی و امریکایی‌زده را از کشور بیرون کرده و یک خط سیاسی سالم را حاکم کنند. ما مجبوریم که در این جنگ پیروز شویم، زیرا این جنگ، جنگ اسلام با کفر است و سرنوشت اسلام را در سراسر جهان تعیین خواهد کرد. ما در این جنگ به‌دلیل ایمان و عقیده مردم و مقاومت و مقابله آنان در تاراندن دشمن تا پشت مرزها، پیروز خواهیم شد و طبیعی است که مردم ایثارگر ما با پاسخ مثبت‌دادن به برادران پاسدار،
برای شرکت همگانی در نیروهای بسیج، به جنگ و مقاومت دلیرانه نیروهای نظامی و پاسداران و نیروهای مردمی ما توانی تازه، مجدد و پرقدرت خواهند بخشید."
مهندس موسوی دومین اولویت دولت را مسائل اقتصادی کشور خواند و با اشاره به تلاش امپریالیسم امریکا در به‌زانودرآوردن ملت ایران، گفت: "ملت ایران با بازگشت به ایمان و شرف خود و اسلام عزیز، با تمام تنگناهایی که دشمنان برای او ایجاد کرده‌اند، توانست در مقابل مسائل حاد اقتصادی نیز مقاومت کند. ..."
وی خط اقتصادی دولت را خط حمایت از مستضعفان و ادامة خط شهیدان رجایی و باهنر و آیت‌الله مهدوی کنی براساس ولایت فقیه و [اصول اقتصادی] قانون اساسی خواند و افزود: "دولت درزمینه اقتصادی براساس سیاست نه شرقی، نه غربی جمهوری اسلامی گام برخواهد داشت." نخست‌وزیر سپس با اشاره به توسعه تعاونی‌ها گفت: "ما قصد نداریم که دولت را به‌صورت یک کارفرمای بزرگ درآوریم و تعاونی‌ها نیز باید تنها متکی به نیرو و سرمایه مردم باشند تا بتوانند فاصله کار و سرمایه را در کشورمان کم و زمینه رشد و شکوفایی اقتصادی را فراهم کنند و بخش خصوصی نیز با اطمینان‌خاطر و در چارچوب قانونی و مراقبت از نفوذ عده‌ای سودجو، مال‌اندوز و فزون‌طلب به این بخش، به کار خود ادامه دهد."
مهندس موسوی سومین مسئله مهم دولت را مسئله امنیت خواند و گفت: "این مسئله نیز تنها با یاری و حضور همه‌جانبه مردم در صحنه حل خواهد شد."
وی در قسمت دیگری از سخنانش ضمن تشریح سلطه فرهنگی امریکا بر جامعه‌مان در قبل از انقلاب گفت: "با سرنگونی رژیم سیاسی امریکا در زمان شاه باز هم جاپاهایی از نفوذ امریکا به‌صورت سلطه فرهنگی در نظام کشور ما وجود داشت که این سلطه در بافت گروهک‌های مخالف انقلاب و لیبرال‌ها که تلاش می‌کردند تا کشور ما را دوباره به‌طرف امریکا بکشانند، دیده می‌شد و صحنه‌های گسترده عاشورا، 17 شهریور و 14 اسفند سال گذشته، نشان‌دهنده همین حضور فرهنگ امریکایی در میان گروههای مختلف بود، اما ملت ما باوجود سختی‌های فراوان شروع به پالایش و تزکیه مستمر خود کرد. مردم به این گروهک‌های ضدانقلاب و منافق که آنها را به‌طرف فرهنگ برده‌ساز و فرهنگی که می‌خواهد ما را به زیر یوغ شرق و غرب ببرد، نگاه می‌کنند و خودشان در مقابل آنها می‌ایستند و بدون حضور مردم و با اتکا به دستگاه‌های اداری نسبتاً ضعیف، دولت و نیروهای انتظامی به‌هیچ‌وجه نمی‌توانستند در مقابل امواج گسترده ضدانقلاب در داخل مقاومت کنند. امروز شکست این ضدانقلابیون تنها ناشی از اراده خلل‌ناپذیر ملت برای برگشت به اسلام و هویت اسلامی خودش است."
میرحسین موسوی ضمن برشمردن نمونه‌هایی از تغییر و تحول ارزش‌ها در جامعه کنونی ایران گفت: "امروز ایثارگری، گذشت و برگشت به معیارهای اسلامی، علامت سعادت و خوشبختی است نه برخورداری از مادیات."»(1)
1) روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص3.
1
پلیس فرانسه و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به گردهمایی دانشجویان مسلمان ایرانی در شهر پاریس حمله و یکی از دانشجویان را زخمی کردند.
در گردهمایی دانشجویان مسلمان ایرانی که در محوطه "سیته" دانشگاه پاریس برگزار شد، پس از برگزاری مراسمی که علیه سیاست‌های امریکا انجام شد، هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با حمایت پلیس فرانسه به دانشجویان ایرانی حمله کردند. این مراسم پس از دستگیری تعدادی از دانشجویان ایرانی پایان یافت. بخشی از گزارش واحد مرکزی خبر دراینباره بدین شرح است: یک‌بار دیگر پلیس فاشیست فرانسه همیاری و همکاری همه‌جانبه خود را با گروههای ضدانقلاب ثابت کرد و با حمله به برادران و خواهران مسلمان و انقلابی ما، آنها را مورد ضرب‌وشتم قرار داد. براساس گزارش خبرنگار واحد مرکزی به نقل از اطلاعیه کانون اسلامی دانشجویان مسلمان ایرانی در پاریس، گروههای بازی‌خورده و ضدانقلاب با به‌هم‌زدن جلسه دانشجویان ایرانی سعی در پنهان‌کردن حقایق و تبلیغات سوء علیه جمهوری اسلامی ایران را داشتند که با خروش خواهران و برادران مسلمان مواجه شدند. طبق این گزارش، گروهی از دانشجویان مسلمان ایرانی مقیم پاریس همراه با خواهران و برادران مسلمان عرب و فرانسوی درحالیکه عکس امام را در دست داشتند و شعارهای کوبنده سر می‌دادند به افشای هدف‌های ضدانقلابی و تبلیغات گروههای اجتماع‌کننده پرداختند. این عمل حزب‌الله به پلیس فاشیست فرانسه گران آمد و نیروهای پلیس ضمن محاصره خواهران و برادران انقلابی ما با فحاشی و کتک‌کاری آنها را روانه زندان پاریس کردند.(1)
گفتنی است که همه دانشجویان پس از چند ساعت آزاد شدند.(2)
2
درپی سخنان روز گذشته الکساندر هیگ، که خواهان تغییر حکومت در ایران شده بود، امروز تاس، خبرگزاری رسمی شوروی، دراینباره به موضع‌گیری پرداخت و این سخنان را دخالت امریکا در امور داخلی یک کشور مستقل خواند. به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس از مسکو، خبرگزاری رسمی تاس در تفسیری درباره سخنان الکساندر هیگ، وزیر خارجه امریکا، درباره ایران نوشته است: این سخنان چیزی جز دخالت در امور داخلی ایران نیست. هیگ به سردبیران مطبوعات امریکا گفت که سیاست امریکا درمورد ایران موجب روی‌کارآمدن یک رژیم میانه‌رو که سازگار با منافع و ارزش‌های امریکا باشد، خواهد شد (!) هیگ همچنین به هرجومرج در ایران اشاره کرد. تاس در ادامه افزوده است: این سخنان نشان‌دهنده دخالت‌های خودبینانه و خام حکومت امریکا و به‌خصوص وزیر خارجه آن کشور در امور داخلی یک کشور مستقل اسلامی است. تاس نوشته که امریکا خواستار بازگشت سلطنت به ایران است. این روش نشان‌دهنده ادعاهای امپریالیستی حکومت امریکا برای دردست‌داشتن رهبری جهان است.(3)
1
در دومین روز گردهمایی وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک، خبرگزاری رویتر به نقل از وزیر نفت کویت از توافق اولیه شرکت‌کنندگان برای تعیین قیمت واحد برای فروش نفت خبر داد. "شیخ علی خلیفه الصباح"، وزیر نفت کویت، به خبرنگار رویتر گفت: اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) درمورد قیمت یکپارچه نفت به توافق رسیده‌اند. براساس این توافق، پایه قیمت نفت برای عربستان بشکه‌ای 34 دلار و حداکثر قیمت نفت برای مرغوب‌ترین نوع هر بشکه 38 دلار است. نفت عربستان درحال‌حاضر بشکه‌ای 32 دلار است.
خبرگزاری فرانسه نیز گزارش داد: وزیر نفت کویت اعلام کرده است که وزیران سیزده کشور عضو اوپک همچنان تصمیم گرفته‌اند قیمت نفت را تا پایان سال 1982 ثابت نگه دارند. این خبرگزاری می‌افزاید: دو اجلاس قبلی اوپک در ژنو در سال جاری، دراینباره به شکست انجامید و ناظران خاطرنشان می‌کنند که فزونی چشمگیر عرضه نفت بر تقاضا، بازار جهانی را در فشار قرار داده است. این امر راهبردهای قیمت‌گذاری کشورهای اوپک را تحت‌تأثیر قرار داده و اعضای اوپک را به یکدیگر نزدیک‌تر کرده، همچنین موجب تسهیل در رسیدن به توافق دراینباره شده است.
واحد مرکزی خبر نیز به نقل از خبرگزاری فرانسه از ژنو اعلام کرد: حمید طاهری، سخنگوی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، اعلام کرد: اجلاس ویژه این سازمان بامداد دیروز در اقامتگاه دکتر سوبروتو، رئیس اوپک (وزیر انرژی اندونزی)، در هتل کنتینانتال ژنو تشکیل شد. ظاهراً سیزده کشور اوپک مصمم هستند هرچه سریع‌تر به هدف خود؛ یعنی یکپارچه‌کردن بهای نفت، دست یابند.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 9/8/1360، ص16.
1
امروز علاوه‌بر تبادل آتش سلاح‌های سبک و سنگین در جبهه‌های جنگ، شهرهای آبادان و اهواز زیر آتش توپخانههای ارتش عراق قرار گرفت. تجاوز به حریم هوایی اهواز و سقوط یک بالگرد هوانیروز از دیگر حوادث امروز بود. براساس گزارش‌های خبری، امروز شهر آبادان به‌طور متناوب زیر آتش سلاح‌های سنگین دشمن قرار گرفت که براثر آن قسمت‌هایی از شهر طعمه حریق شد، چند منزل مسکونی ویران گردید و خسارتهایی نیز به تأسیسات نفتی شهر وارد آمد. براثر این گلوله‌باران، 4 نفر از اهالی شهر شهید و تعدادی نیز مجروح شدند. علاوهبراین، شهر اهواز نیز امروز بهوسیله توپخانههای ارتش عراق گلوله‌باران شد و گلولههای توپ به مناطقی از شهر همچون کوت عبدالله، دانشکده کشاورزی، حاشیه رودخانه کارون و خیابان سی‌متری اصابت کرد.(1)همچنین در ساعت 12:30، دو فروند جنگنده دشمن برفراز مواضع نیروهای خودی در سد هالوپ (اهواز) ظاهر شدند که با اجرای آتش پدافند هوایی متواری شدند.(2)
به گزارش ارتش جمهوری اسلامی ایران، در این روز یک فروند بالگرد هوانیروز در ارتفاعات دالپری منطقه خرم‌آباد دچار سانحه شد و 3 سرنشین آن شهید شدند.(3)
2
عراق با بحران نیروی نظامی روبه‌روست و ارتش این کشور برای تکمیل کادر و سرباز یگانهای خود مشکلات بسیاری دارد. طبق اطلاعات دریافتی سپاه خوزستان از یک منبع مطلع در وزارت دفاع عراق، ارتش این کشور از ابتدای جنگ تاکنون، 000,105 نفر کشته و زخمی داشته است و 15000 نفر نیز از جبهه‌های جنگ گریخته‌اند.(4)به گزارش منابع موثق، رئیس‌جمهور عراق در همین خصوص به‌طور مخفیانه با ولیعهد کویت ملاقات کرد و علاوه‌بر درخواست کمک‌های نقدی و غیرنقدی، از این کشور خواست تا عراق را ازنظر نیروهای نظامی یاری کند. گفته می‌شود این درخواست با مخالفت ولیعهد کویت مواجه شده است.(5)
1) سند شماره 318929 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری استان خوزستان، 9/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص4.
2) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، زمستان 1388، ص237.
3) همان، ص238.
4) سند شماره 5400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، 9/8/1360، ص3.
5) تقویم تاریخ دفاع مقدس، پیشین، ص240.
1
در ادامه استقبال گسترده مردم شهرهای مختلف کشور برای اعزام به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل، امروز نیز درپی دعوت سپاه نجف‌آباد از مردم برای حضور در جبهه‌های جنگ، عده زیادی از مردم این شهر با مراجعه به سپاه اعلام آمادگی کردند که از میان آنها در طول روز گذشته و امروز، 250 نفر از داوطلبانی که قبلاً آموزش دیده بودند به جبهه‌های جنوب و غرب اعزام شدند و تعدادی نیز برای فراگیری آموزش‌های لازم به پادگان‌های آموزشی معرفی شدند.(1)
2
امروز درگیری میان نیروهای دولتی و گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق غرب و شمال‌غرب ایران تداوم یافت؛ گلوله‌باران پادگان سردشت، ایجاد انفجار، حمله به خودرو سپاه، بمبگذاری و سرقت اتومبیل ازجمله اقدامات امروز گروههای ضدانقلاب در این مناطق بود. درمقابل، نیروهای سپاه نیز ضمن پاک‌سازی دو روستا در اطراف شهرهای سقز و دیواندره، با همکاری مردم اشنویه، مین‌های کاشته‌شده به‌دست ضدانقلاب را خنثی کردند. همچنین در این روز، 6 تن از افراد گروههای مسلح غیرقانونی، خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند.
نیروهای مسلح غیرقانونی امروز هم پادگان و ارتفاعات اطراف سردشت به‌ویژه پایگاه حسینی در شمال پادگان سردشت را هدف انواع گلولههای خمپاره و توپ قرار دادند، ولی با اقدام به‌موقع نیروهای خودی و آتش متقابل و دقیق آنها، نیروهای مهاجم مجبور به فرار شدند. در این درگیری، یک تن از نیروهای خودی شهید شد و 3 تن زخمی شدند. 8 تن از افراد وابسته به گروه کومه‌له و 3 تن از افراد حزب دمکرات نیز به هلاکت رسیدند.(2)هم‌زمان با این اقدامات، نیروهای مسلح غیرقانونی امروز ترانس انتقال برق شهرک ربط در 9 کیلومتری شرقی سردشت را، که تأمین‌کننده برق سردشت بود، منفجر کردند که این اقدام موجب قطع برق شهر سردشت شد.(3)
نیروهای مسلح غیرقانونی ساعت 8 شب در محور کامیاران - ماویان، به یکی از خودروهای درحال عبور سپاه حمله کرده، راننده آن را که جوان 16 ساله و غیرمسلح بود، دستگیر کردند و پس از شکنجه، وی را داخل خودرو قرار داده، خودرو را آتش زدند و او را زنده در آتش سوزاندند.(4)
در محور میاندوآب - بوکان در نزدیکی روستای داشبند، نیروهای وابسته به حزب دمکرات کردستان اقدام به کاشتن یک مین کرده بودند که یک خودرو مأمور تأمین جادة سپاه روی آن رفت و خسارت دید و 4 سرنشین آن به‌طور سطحی زخمی شدند.(5)رادیو صدای کردستان با اعلام اینکه کارگذاری مین به‌دست افراد حزب دمکرات بوده است، خودرو آسیب‌دیده را جیپ فرماندهی اعلام کرد.(6)
نیروهای مسلح غیرقانونی یک دستگاه خودرو وزارت راه را در نزدیکی باغ کشاورزی ارومیه ربودند.(7)
1) روزنامه کیهان، 11/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص23، ارومیه، 10/8/1360؛ و- سند شماره 300710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 11/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، صص 3 - 2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 11/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
3) سند شماره 300705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات شماره 65، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 10/8/360، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص23، سنندج، 10/8/1360؛ و- سند شماره 300704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیات شماره 65، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 11/8/360، ص1؛ و- روزنامه اطلاعات، 11/8/1360، ص2.
5) سند شماره 300711 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 10/8/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص23، سنندج، 10/8/1360.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، ص6 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران،11/8/1360.
7) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص1.
نیروهای سپاه، روستای "قلقله" در 45 کیلومتری سقز و روستای "دباغ" در 5 کیلومتری غرب دیواندره را پاک‌سازی کردند. در این پاک‌سازی‌ها، 5 نوع سلاح به دست نیروهای خودی افتاد.(1)
افراد سپاه همچنین 2 عدد مینی را که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در نزدیکی روستای "ذمه" در 5/3 کیلومتری شمالغربی اشنویه کار گذاشته و مردم آنها را کشف کرده بودند، خنثی کردند.(2)
در دهگلان در 48 کیلومتری شرق سنندج، 6 تن از افراد حزب دمکرات با تحویل‌دادن 6 قبضه اسلحه، خود را تسلیم نیروهای سپاه این شهر کردند و با اظهار ندامت از اعمال گذشته خود، خواستار دریافت امان‌نامه شدند.(3)
1
فرمانده تیپ سوم مهاباد در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات وضعیت شهر مهاباد را باتوجه‌به همکاری مردم با نیروهای نظامی و انتظامی در برقراری امنیت، مناسب توصیف کرد. وی شروع به کار نهادهای خدماتی و اقتصادی همچون بانک‌ها، مخابرات و مراکز درمانی را از علائم وجود امنیت در شهر دانست و افزود اقدامات گروه‌ها برای همسوکردن مردم کرد با خود تلاشی ناموفق است، زیرا مردم مهاباد از وفادارترین افراد به انقلاب هستند. گزارش روزنامه اطلاعات از این مصاحبه به شرح زیر است:
سرهنگ شریف‌النسب، فرمانده تیپ3 مهاباد، گفت: مردم مهاباد از وفادارترین مردم به انقلاب و کشور هستند و در برقراری آرامش شهر، مأموران انتظامی و نظامی را یاری می‌دهند. این منطقه در هر 24 ساعت بیش از 12 ساعت زیر رگبار گلولههای دشمن داخلی و خارجی بوده، ولی درپناه برقراری آرامش و امنیت بود که بانک ملی و سایر بانک‌ها بازگشایی شد؛ مخابرات به کمک برادران متعهد انجمن اسلامی مخابرات مرکز به راه افتاد؛ مشکلات تلویزیون شهر حل شد؛ تأمین جاده مهاباد به میاندوآب، که کمک بزرگی در پیشرفت اقتصادی منطقه دارد، برقرار شد؛ هنگ ژاندارمری با روحیه‌ای عالی مشغول به کار شد و از این پس، طرح‌های سازنده به‌طور ضربتی یکی پس از دیگری انجام گرفته و می‌گیرد. مهم‌تر از همه، پادگان تیپ به‌منظور تأمین رفاه حال مردم، درمانگاهی در شهر به‌همت و یاری پزشکان متعهد نظامی تأسیس کرد که به‌طور رایگان بیماران را مداوا می‌کند و حتی شیرخشک که در اغلب نقاط کمیاب است، در این درمانگاه به‌رایگان دراختیار مادران عزیز کرد قرار داده می‌شود. برداشت من از مردم غیور مهاباد این است که انقلابی و مکتبی هستند، بدین معنی که به‌دلیل شناخت عمیق از مردم مهاباد، شهروندان عزیز این شهر را وفادارترین مردم به انقلاب و کشور می‌شناسم، چراکه اگر چنین نبود و ده درصد این مردم حتی یک روز با گروه‌ها همسویی می‌کردند، به‌دلیل موقعیت نظامی - سیاسی منطقه، من و شما در متن این جامعه جایی نداشتیم و کردستان لحظه‌ای آرامش به خود نمی‌دید. اما ظرف این
سه سال، عناصر ضدانقلاب؛ یعنی معدود افراد مزدور امریکایی، برای اینکه خود را از چشم قانون و انتقام مردم دور نگه دارند، با تردستی، مردم را ضدانقلابی معرفی کردند و خود را در هاله‌ای از شایعة حکومت بر مستضعفین، حاکمیت بخشیدند. ولی ما موفق شدیم با کمک خود مردم و ایجاد اعتمادبه‌نفس در آنان، حکومت پوشالی گروهک‌ها را درهم بشکنیم، طوری‌که کم‌کم ترس مردم فروریخته و همین روزها فریادهای الله‌اکبرشان بدون ترس از گروهک‌ها، در آسمان مهاباد طنین‌انداز خواهد شد.
سرهنگ شریف‌النسب افزود: یادآوری می‌شود که گروهک‌های وابسته تحت عنوان دمکرات و کومه‌له به‌مراتب پست‌تر و مستبدتر از رژیم شاهنشاهی سرنگون‌شده بودند. من از پیشرفت کارها خوشحالم، چراکه درگیری‌ها تقریباً به‌طورکلی قطع شده و مردم به امنیت خو گرفته‌اند و حتی خودشان در برقراری آرامش شهر همکاری می‌کنند.(1)
1
امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 4 عملیات ترور و یک عملیات پرتاب نارنجک در شهرهای مشهد، بندرعباس، یزد و قوچان انجام دادند که در این عملیات‌ها، 2 نفر به شهادت رسیدند و 2 تن از مردم عادی زخمی شدند. همچنین یک نفر از نیروهای سازمان دستگیر و یک نفر نیز کشته شد. در همین حال، نیروهای امنیتی 5 خانه تیمی را در تهران و قزوین کشف و عده‌ای از افراد فعال ضدانقلاب را دستگیر کردند. امروز همچنین دادگاه انقلاب اصفهان احکام مربوط به تعدادی از افراد گروههای برانداز را صادر کرد.
نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) صاحب یک مغازه لبنیاتی را در چهارراه عشرت‌آباد مشهد ترور کردند. وی که احمد رستگار نام داشت و از اهالی خوش‌نام و انقلابی آن محل بود، براثر اصابت چندین گلوله از پشت به سرش، به شهادت رسید. مهاجمان پس از این اقدام با یک شورلت سرقتی از محل حادثه گریختند.(2)
در شهر مشهد، یک تن از اعضای سازمان مجاهدین (منافقین) پس از پرتاب‌کردن یک نارنجک که به زخمی‌شدن دو عابر انجامید، به‌دست نیروهای بسیج دستگیر شد.(3)
در بندرعباس، یکی از اهالی مسلمان و انقلابی این شهر به نام "حاج‌علی غلام‌حسینی" در خیابان شریعتی به‌دست نیروهای مجاهدین خلق ترور شد و به شهادت رسید.(4)
در شهر یزد، 2 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 19 در خیابان پشت مسجد جامع، قصد ترور یکی از افراد متعهد محل را داشتند که با هشیاری یکی از افراد سپاه ناکام ماندند و در تیراندازی متقابلی که انجام شد، یکی از مهاجمان کشته شد و دیگری گریخت. از فرد کشته‌شده یک عدد سه‌راهی انفجاری و 2 تیغ موکت‌بری به دست آمد.(5)
در قوچان، افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با مراجعه به منزل یکی از افراد متعهد و
1) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص4.
2) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص4، مشهد - خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص24، مشهد، 10/8/1360.
4) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15؛ و- روزنامه اطلاعات، 12/8/1360، ص4.
5) روزنامه اطلاعات، 11/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران یزد.
فعال شهر، او را به جلو در فراخواندند و به‌محض مشاهده وی به‌سمت او شلیک کردند که هیچ‌کدام از تیرها به وی اصابت نکرد. مهاجمان نیز پس از این اقدام متواری شدند.(1)
نیروهای کمیته منطقه5 تهران موفق شدند 2 خانه تیمی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سازمانهای چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را در تهرانپارس و نارمک کشف کنند. از این منازل که مرکز فعالیت افراد این دو سازمان بود، مقادیری اسناد و مدارک سازمانی و تعداد فراوانی آدرس و کروکی منزل افراد حزب‌اللهی کشف شد. در این اقدام، 4 نفر از افراد فعال این دو سازمان نیز دستگیر شدند.(2)
در قزوین، نیروهای کمیته انقلاب اسلامی این شهر با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده افراد دستگیرشدة سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 خانه تیمی این سازمان را تصرف و 2 تن از فعالان در این خانه‌ها را دستگیر کردند که یکی از آنها با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد. از این دو خانه، یک قبضه اسلحه ژ3، یک قبضه کلت، مقادیر فراوانی فشنگ و یک سه‌راهی به دست آمد.(3)
دادگاه انقلاب اصفهان درباره 40 تن از وابستگان به سازمان‌ها و گروههای مسلح غیرقانونی حکم صادر کرد. براساس این احکام، 18 تن از اعضا، هواداران و عناصر سازمان مجاهدین خلق و گروه کمونیستی راه کارگر به‌جرم فعالیت در خانه‌های تیمی، شرکت در تحصن و تحریک دیگران به اعتصاب و آشوب، پخش و فروش اعلامیه و نشریه‌های غیرقانونی، ارتباط سازمانی با افراد بالای سازمان و... به یک تا 7 سال زندان محکوم شدند. 22 تن از همین افراد نیز با دادن تعهد و اظهار ندامت، به حبس تعلیقی محکوم یا عفو شدند.(4)
1
امروز رئیس بانک مرکزی و رئیس سازمان برنامه و بودجه در جلسه‌ای با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی درمورد چاپ اسکناس و تأمین پشتوانه آن گفت‌وگو کردند. رئیس مجلس شورای اسلامی دراینباره نوشته است: «جلسه‌ای با حضور رئیس بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه داشتیم. می‌خواهند اسکناس چاپ کنند و پشتوانه اسکناس را باید تأمین کنیم. طلاهای ما به قیمت هر اونس 420 دلار تقویم شده و قیمت واقعی 430 دلار است. مجلس باید رسماً قیمت جدید را اعلان کند، ولی صلاح نیست در جلسه علنی مطرح شود، چون دلیل ضعف اقتصادی به حساب خواهد آمد. تصمیم گرفتیم جور دیگری عمل شود.»(5)
2
امروز روزنامه کیهان در مقاله‌ای با عنوان "رابطه طرح فهد و جنگ تحمیلی" به تأثیر شکسته‌شدن محاصره آبادان بر جنگ و موضع دبیرکل کنفرانس اسلامی، در پذیرفتن تلویحی شرط اول ایران (خروج فوری و بی‌قیدوشرط سربازان عراقی از خاک جمهوری اسلامی ایران)
1) سند شماره 53923 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه 4 به فرمانده ستاد مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص4.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 10/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 11/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی قزوین.
4) روزنامه کیهان، 10/8/1360، ص2، اصفهان - خبرگزاری پارس.
5) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص353.
اشاره کرده و نوشته است: نتایج سیاسی این پیروزی (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) همان‌گونه که انتظار می‌رفت، به دست آمده است. نویسنده در این مقاله ضمن تقسیم مناطق عملیاتی به چهار محور راهبردی، یادآور می‌شود که تحرکات ارتش عراق در جبهه‌های جنگ نشان می‌دهد که صدام قصد تجاوز مجدد به ایران از محور عین‌خوش و دزفول را دارد. وی سپس با برشمردن دستاوردهای این حمله برای صدام، اصلی‌ترین هدف این حمله را موفقیت طرح صلح فهد جهت شناسایی رژیم صهیونیستی می‌داند. در این مقاله آمده است:
«پیروزی لشکریان اسلام در جبهه آبادان نقطه‌عطفی در تاریخ یک‌ساله جنگ تحمیلی بود. این پیروزی علاوه‌برآنکه باعث شکستن حصر آبادان شد، شیرازه عقیدتی ارتش صدام را که تاکنون متزلزل بود، سست‌تر کرد.
تبلیغات صلح‌طلبی صدام در کنفرانس اخیر غیرمتعهدها و نیز موضع نرم حبیب شطی، دبیرکل کنفرانس اسلامی، دررابطه‌با پذیرفتن تلویحی شرط اول ایران دایر بر خروج فوری و بی‌قیدوشرط سربازان عراقی از میهن اسلامی حاکی‌از آن است که این پیروزی توانسته است نتایج سیاسی - نظامی را که از آن انتظار می‌رفت، به دست آورد.
برای صدام تا زمانی‌که دو جاده مهم استراتژیک ماهشهر - آبادان و اهواز - آبادان و نیز پل‌های مهم ارتباطی بین شرق و غرب کارون و مهم‌تر از همه "نفس محاصره آبادان" را از دست نداده بود، 4 محور و منطقه اساسی استراتژیک وجود داشت، که از آن همواره به‌عنوان برگ برنده‌ای استفاده می‌کرد که شامل مناطق و محورهای زیر می‌باشد:
منطقه قصرشیرین.
منطقه‌ای که از عین‌خوش شروع شده و به نزدیکی‌های دزفول می‌رسد.
محور بستان - سوسنگرد و هویزه.
منطقه شرق رود بهمنشیر به‌همراه جاده‌های منتهی به آبادان.
ولی از بین این 4 منطقه، به‌خصوص از نقطه‌نظر تبلیغاتی - سیاسی، شرق رود کارون و شمال آبادان مهم‌ترین ناحیه اشغالی بود، زیرا غیر از آنکه این ناحیه در استان معروف و نفت‌خیز خوزستان قرار دارد، در نزدیکی اروندرود (شط‌العرب) - که مورد ادعای صدام تکریتی است - نیز واقع شده است و علاوه‌برآن با اشغال این منطقه ازسوی ارتش صدام، شهرهای آبادان و شادگان در خطر بوده و جاده‌هایی را که یک سر آن به ماهشهر و اهواز می‌رسید و ازجهت لجستیکی اهمیت فراوانی برای لشکریان اسلام داشت، تحت کنترل مزدوران صدام قرار گرفت.
هرچند پس از شکست مفتضحانه لشکریان بعثی در شمال آبادان و شرق کارون بار دیگر صدام مدعی صلح‌طلبی شد و طی سخنرانی‌ها و گفتوگوهای مطبوعاتی، مکرر از سرسختی دشمن فارس در جنگ‌طلبی و صلح و آزادی‌طلبی خویش سخن‌ها گفت، اما واقعیت انکارناپذیر
آن است که امپریالیسم و دست‌نشاندگان مرتجع عرب در منطقه ازجمله صدام تکریتی به‌خوبی بر این موضوع واقف‌اند که تا قبول شرایط ایران اسلامی، صلح وجود نخواهد داشت و ملت مسلمان ایران همان‌گونه که در مقابل "جنگ تحمیلی" مقاومت کردند، در قبال "صلح تحمیلی" نیز مقاومت خواهند نمود. بدون‌شک صدام و رژیم بعث هم‌اکنون به‌هیچ‌روی به صلحی که مورد قبول مقامات جمهوری اسلامی قرار گیرد، فکر نمی‌کنند و این مسئله از زمانی بر رژیم بعث عراق کاملاً واضح شد که آخرین بقایای لیبرال‌ها از نهادهای مهم مملکتی برچیده شد. طارق عزیز، معاون صدام، در مصاحبه با لوموند می‌گوید: "اگر با بودن بنی‌صدر امکانی برای صلح وجود داشت، اکنون با روی‌کارآمدن آخوندها به‌هیچ‌وجه امیدی به صلح نمی‌توان داشت."
در همین رابطه است که در هفته‌های اخیر می‌بینیم توطئه‌های گوناگون و مشترکی ازجانب امپریالیسم، صهیونیسم و صدام برای حداقل میخکوب‌کردن لشکریان اسلام در جبهه‌های مختلف صورت گرفته است. این توطئه‌ها در سه شکل و با یک هدف صورت گرفته و می‌گیرد. هدف این توطئه‌ها در درجه نخست، کشاندن علنی رژیم‌های مرتجع عرب به جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران و نیز جلوگیری از تداوم پیروزی‌های لشکریان اسلام در سه محور باقیمانده است.
این توطئه‌ها که از بمباران مراکز نفتی شمال کویت توسط امپریالیسم امریکا و رژیم صدام شروع شد، به قول جناب حجت‌الاسلام مهدوی کنی جهت کشاندن اعراب متحد علیه جمهوری اسلامی ایران و عربی - فارس کردن جنگ صورت گرفت، اما این حادثه تنها توطئه‌ای مقطعی بود تا اذهان ملت عرب را در کوتاه‌مدت از دشمن صهیونیستی برگردانده و افکار عمومی جهان عرب را آماده پذیرش دشمن ساختگی به نام "دشمن فارس" نماید.
و بر همین روال است که دیدیم نه‌تنها رژیم‌های مرتجع منطقه بلافاصله این عمل را به جمهوری اسلامی ایران نسبت دادند و مدعی بمباران تأسیسات نفتی کویت توسط هواپیماهای جنگی ایران شدند، بلکه رژیم مثلاً مترقی عرب (!)، یعنی یمن جنوبی نیز این عمل را ازسوی ایران دانسته و آن را محکوم نمود.
توطئه دوم که دررابطه‌با کل منطقه صورت پذیرفت و بی‌شک رابطه مستقیمی با جنگ تحمیلی دارد، طرح فهد است که ضمن آنکه جهت شناسایی قطعی اسرائیل و تکمیل دیوار امنیتی به‌دور این وصله ناجور و... صورت گرفته، از جهاتی با جنگ تحمیلی نیز ارتباط تنگاتنگ دارد. هرچند این توطئه در کوتاه‌مدت افکار عمومی اعراب را متوجه تکرار جریانات اعراب و اسرائیل می‌کند، اما چنانچه این طرح با شکل دگرگون‌شده‌ای از آن مورد توافق صهیونیسم و امپریالیسم و ارتجاع عرب قرار گیرد، آنگاه رژیم‌های مرتجع عربی منطقه به‌خوبی قادرند توجه خود را به‌سمت شرق و جلوگیری از گسترش انقلاب اسلامی ایران معطوف دارند.
در همین رابطه است که صدام در قبال طرح فهد سکوت اختیار کرده و از تأیید و یا رد آن خودداری نموده است و این خود دلیلی است بر رابطه طرح فهد و جنگ تحمیلی، زیرا چنانچه صدام این طرح را تأیید کند، از آنچه تاکنون برای خود تراشیده و آن انقلابی‌نمایی رژیم بعثی است، عدول کرده و درآنصورت رسماً مواضع کشورهای مرتجع منطقه را پذیرفته است. و چنانچه این طرح را رد کند، عملاً به جناح مخالف "کمپ دیوید دوم" کمک نموده و دشمنی سعودی‌ها را برای خود خریده است. لذا سکوت صدام در قبال طرح فهد نمایانگر انتظار رژیم بعثی عراق از تحولات آینده می‌باشد، اما تا همه‌گیرشدن این طرح در بین کشورهای وابسته منطقه، لزوم جلوگیری از تهاجم دلیرانه لشکریان اسلام جهت بازپس‌گرفتن سرزمین‌های اشغالی میهن اسلامی ازسوی صدام امری طبیعی است. رژیم بعث در این اندیشه است که تا زمان کشاندن اعراب متحد برعلیه جمهوری اسلامی ایران، از گسترش پیروزی‌های مکرر مجاهدین اسلام جلوگیری به عمل آورد. تاکتیکی که صدام برای چنین مقصودی انتخاب کرده برخلاف تاکتیک‌های یک‌سالة لشکریان مزدور عراق که بر ضدحمله متکی بود، براساس حمله استوار است.
ازنظر صدام بهترین نقطه جهت مشغول‌نمودن سپاهیان اسلام، جبهه دزفول و شوش است. از ابتدای جنگ تحمیلی با اطلاعاتی که امریکایی‌ها دراختیار ارتش صدام قرار دادند، خطوط دفاعی رژیم سابق را که از عین‌خوش و بستان عبور می‌کرد، کاملاً شناسایی کرده و بیشترین توان رزمی خود را در این دو محور قرار دادند و همان‌طور که می‌دانیم بیشترین نفوذ طولی و عرضی در خاک میهن اسلامی از همین دو محور صورت گرفت. صدام یک سال پیش در این اندیشه بود که با تسخیر دزفول خواهد توانست با قطع خطوط ارتباطی این ناحیه، ارتباط خوزستان را با قسمت مرکزی ازجمله تهران قطع کرده و علاوه‌برآن با بریدن خطوط لوله‌های سوخت‌رسانی ازجمله نفت و گاز و نیز دردست‌گرفتن پایگاههای نظامی - اقتصادی این ناحیه، میهن اسلامی را فلج کند، اما دفاع جانانه سپاهیان اسلام در این ناحیه امیدهای صدام و امپریالیسم، که کلیه اطلاعات دفاعی را به بعثی‌ها منتقل کرده بود، نقشبرآب کرد. تبلیغات وسیع رسانه‌های گروهی امپریالیستی و رادیو بغداد در روزهای نخست جنگ دایر بر تسخیر دزفول و شهرها و بخش‌های اطراف آن دال‌بر اهمیت این ناحیه است.
ازطرفی روحیه ارتش صدام بعد از گذشت یک سال از جنگ کاملاً تدافعی است و هیچ‌گونه میلی به تهاجم در بین نظامیان عراق که تا دندان مسلح‌اند وجود ندارد، اما باکمال‌تعجب، در چند روز گذشته، شاهدیم که حرکاتی ازسوی ارتش مزدور صدام در ناحیه دزفول و شوش به چشم می‌خورد که به‌نظر ما باتوجه‌به روحیه بسیار پایین سربازان و افسران عراقی به‌خصوص بعد از شکست در جبهه آبادان، این اعمال دو دلیل می‌تواند داشته باشد:
نخست آنکه با مشغول‌نمودن نیروهای رزمنده مسلمان در این جبهه و احیاناً کشاندن نیروهای کمکی به‌سمت دزفول، ارتش مزدور بعثی دفعتاً دست به حمله‌ای گسترده در مواضع ازدست داده‌شده شمال آبادان بزند و بدین‌ترتیب آنچه را که تاکنون از دست داده، بدین‌وسیله بازپس‌گیرد. البته، این امر باتوجه‌به روحیه خراب نظامیان عراقی و روحیه تهاجمی منطقی مجاهدین مسلمان به‌نظر غیرممکن می‌رسد و حتی درصد بسیار کمی را نیز نمی‌توان به وقوع آن داد.
اما آنچه که بیشتر محتمل است، همان رابطه‌ای است که بین طرح فهد و هجوم اخیر صدام وجود دارد. صدام به‌خیال خود قصد دارد، با مبنا قراردادن این تاکتیک که "بهترین دفاع حمله است"، از حملات مداوم و پیگیر ارتش اسلام جلوگیری نموده و "خط پیروزی" را که هم‌اکنون مسلط بر روحیه افراد مسلح اسلام است، خدشه‌دار سازد و با این عمل حداقل سپاهیان اسلام را در جبهه‌ها به "سکون" وا داشته و جنگ را به‌حالت کج‌دارومریز بکشاند.
البته، همان‌طور که بارها در مقالات متعدد گفته‌ایم، حمله و تهاجم متکی به اصول و مبانی دقیقی است که ارتش صدام هم‌اکنون به‌طورکلی فاقد آن است و به‌هیچ‌روی توان رزمی آن را نخواهد داشت که بتواند ازعهده پیروزی‌های بزرگ برآید. درهرحال، وجود رابطه بین بمباران مراکز نفتی شمال کویت و نسبت‌دادن آن به ایران اسلامی و سپس تبلیغات گسترده روی طرح فهد برای کشاندن اعراب متحد در ماه‌های آینده علیه جمهوری اسلامی و نیز حرکات مذبوحانه نیروهای نظامی صدام تکریتی مستقر در دزفول جهت مشغول‌نمودن نیروهای مسلح حکومت اسلام، اموری است که نمی‌توان آن را انکار کرد، اما آنچه که باقی می‌ماند عملکرد فرماندهان نظامی و مقامات مملکتی در قبال این توطئه‌های مرتبط باهم است.
راه جلوگیری از چنین توطئه‌ها و اصولاً کلیه توطئه‌هایی که علیه نظام جمهوری اسلامی صورت می‌گیرد، همانا پیروزی سریع در جنگ تحمیلی است و راه این پیروزی نیز همان‌طور که بارها به بحث درباره آن پرداخته‌ایم، "تهاجم" و حمله است. هم‌اکنون تمام شرایط برای پیروزی قطعی بر صدامیان کافر فراهم شده و یک پیروزی بزرگ در سه محور باقیماندة تحت تسلط ارتش مزدور صدام کافی است تا بنیان‌های رژیم متزلزل صدام را درهم فروریزد. بنابراین، اجازه ترکتازی‌دادن به دشمن در محورهای مهم باقیمانده، به‌ویژه جبهه‌های شوش و دزفول نمی‌تواند هیچ‌گونه توجیه اسلامی در بر داشته باشد، زیرا شرایط سیاسی منطقه به‌نحوی است که یک پیروزی بزرگ در جبهه‌های جنگ تحمیلی قادر است همه معادلات بافته‌شده توسط امپریالیسم و ارتجاع منطقه را درهم ریخته و خونی تازه در کالبد پرخروش خلقهای قیامگر منطقه بدمد. به‌امید پیروزی سریع و قاطع سپاهیان پیروزمند اسلام.»(1)
1) روزنامه کیهان، 9/8/1360، ص6.
1
ماهنامه میدل ایست (چاپ لندن) مشروح مصاحبه خبرنگار خود را با رجوی که در پاریس انجام شده بود، انتشار داد. تنظیم‌کننده مصاحبه در مقدمه این گفت‌وگو، درباره نحوه حفاظت پلیس فرانسه از وی در یکی از محلات حومه پاریس نوشته است:
«مسعود رجوی در دنیا یکی از مردانی است که شدیداً از وی مراقبت می‌شود. چندین واحد از ژاندارم‌های فرانسه از محل اقامت او و ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور معزول ایران، حفاظت می‌کنند. علاوهبراین، یک قایق در رودخانه "اوواز" درحال گشت می‌باشد و تمامی هواپیماها و هلیکوپترهایی که بر فراز محل اقامت این دو عبور می‌کنند، ازپیش، توسط پلیس مورد بازرسی قرار می‌گیرند (!) علی‌رغم تمامی این مراقبت‌ها رجوی 34 ساله کاملاً آسوده به نظر می‌رسد. روزی که خبرنگار ماهنامه میدل ایست با رجوی مصاحبه کرد، او و بنی‌صدر برنامه‌های خود را برای دولت انتقالی انتشار دادند.(1)این برنامه توسط برخی از آژانس‌های خبری بد تعبیر شد، به این ترتیب که خبر از تشکیل یک دولت در تبعید دادند، لکن رجوی در این مصاحبه توضیح داد: "من دولت در تبعید تشکیل نداده، بلکه برنامه شورای مقاومت ملی و انتقال آن در آینده به یک دولت موقتی را اعلام کرده‌ام. این دولت در ایران تشکیل می‌شود."
وی سپس دربرابر این پرسش که چقدر امیدوار به به‌دست‌گرفتن قدرت در ایران هستید، پس از ارائه برخی ارقام از افراد کشته‌شده وابسته به سازمان مجاهدین خلق و اعلام 500 هزار شمارگان برای روزنامه مجاهد (ارگان سیاسی تبلیغاتی این سازمان) مدعی شد که سازمان مجاهدین خلق و شخص وی، محبوب‌ترین در ایران هستند. وی افزود: "در ایران کنونی دو نیروی سیاسی عمده وجود دارد که یکی نیروهای کرد در کردستان و دیگری مجاهدین هستند. درحال‌حاضر، تقریباً تمامی مقاومت‌ها و مخالفت‌ها ازسوی سازمان ما صورت می‌گیرد، لکن ما معتقدیم سرنگونی این رژیم باید با تلاش تمامی سازمانهای مخالف صورت گیرد. ما از سال 1965، ازنظر سیاسی معتقد بودیم که نباید به‌تنهایی بر کشور حکومت کنیم و این موضوع را نیز به اثبات رساندیم. ما به دمکراسی معتقد هستیم و تاریخ نیز نشان داده است، این کشور نمی‌تواند تنها ازسوی یک گروه هرقدر هم که قدرتمند باشد، اداره شود. مهم‌ترین اختلاف بین مجاهدین و حزب کمونیست طرف‌دار شوروی (توده) این است که ما به یک رابطه لاینفک و بنیادی بین استقلال و آزادی معتقدیم و بنابراین، عقیده‌مان این است که بدون آزادی، کسب
1) برنامه‌ای که میدل ایست به آن اشاره می‌کند، بیانیه‌ای است که بنی‌صدر و رجوی در نهم مهرماه سال جاری انتشار دادند و در آن برنامة "تشکیل دولت موقت در تبعید" را اعلام کردند، ولی چون این امر با اعتراض دولت فرانسه روبهرو شد، آنها دو روز بعد، تغییر موضع داده، حرف خود را پس گرفتند و از آن بیانیه به‌عنوان برنامه شورای ملی مقاومت برای اعلام دولت موقت در آینده نام بردند.
استقلال و یا بالعکس غیرممکن است. ما انحصارطلب و دیکتاتور نیستیم، اگر شما هستید. شما به یک قدرت خارجی وابسته‌اید، زیرا حمایت مردم را از دست داده‌اید و این اختلاف عمده بین ما و سلطنت‌طلبان و حزب توده می‌باشد."
رجوی سپس ضمن رد هرنوع پیوند سیاسی با گروههای سلطنت‌طلب و حزب توده طرف‌دار شوروی، درباره نقش صوری بنی‌صدر و قدرت خود برای ایجاد یک دولت در آینده سیاسی ایران و همچنین درباره استراتژی شورای ملی مقاومت برای بهدستگیری قدرت در ایران، مطالبی را بیان کرد. وی گفت: "بنی‌صدر به‌طور موقت ریاست‌جمهوری ایران را به‌عهده دارد و به هیچ‌یک از احزاب نیز وابسته نیست. من مسئول شورا و سخنگوی آن هستم و اعضای دولت را انتخاب خواهم کرد." وی افزود: "استراتژی ما دارای سه مرحله است؛ نخست آنکه باید جو ترس و وحشت را ازبین ببریم. دراین‌مورد ما هم‌اکنون موفق شده‌ایم. مرحله دوم، سازمان‌دادن به تظاهرات عظیم و اعتصابات عمومی می‌باشد. ما معتقدیم این رژیم نیز باید با اقدام مردم سرنگون شود. من امیدوارم که نیازی به مرحله آخر نباشد، لکن یک راه‌حل دیگری باقی می‌ماند و آن نابودی واقعی رژیم است.
ما به [امام] خمینی احتیاج داریم، ما به وی برای یک محاکمه عمومی در تلویزیون که هیئت منصفه آن ملت ایران خواهند بود احتیاج داریم. اگر در ایران امتیازات سیاسی به‌اندازه کافی وجود داشت [آیت‌الله] خمینی نمی‌توانست بر ایران حکومت کند. وظیفه ما آن است که یک رژیم دمکراتیک و باثبات در ایران برقرار سازیم که به‌دنبال آن مردم درک خواهند کرد که چرا [آیت‌الله] خمینی مقصر است.
از وی سؤال شد: "آیا از آن بیم ندارید که برخی از افراد از شما سریع‌تر باشند؟ برای‌مثال، آیا شما از یک "راه‌حل امریکایی" هراسی ندارید؟" رجوی در پاسخ گفت: "سلطنت‌طلبان و توده‌ای‌ها بیش از آنکه در اذهان ایرانیان جای داشته باشند، در افکار عمومی غرب مطرح هستند. اگر سلطنت‌طلبان امروز قدرت را به دست گیرند، چگونه می‌توانند آن را حفظ کنند؟ با قدرت، پول و اسلحه؟ شاه از یک ارتش و یک ساواک برخوردار بود. درحال‌حاضر هیچ‌گونه وسیله‌ای برای یک چنین سرکوبی وجود ندارد. آنها هنگامی که از حمایت مردمی برخوردار نیستند، چگونه می‌توانند عمل کنند."»(1)
1
به‌دنبال تصمیم دولت امریکا برای فروش میلیاردها دلار اسلحه به‌خصوص هواپیماهای پرنده جاسوسی (آواکس) به عربستان سعودی و تصویب فروش این هواپیماها در دولت امریکا، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای به این قرارداد اعتراض کرد و فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس را مقابله امریکا و عربستان سعودی با ملت‌های منطقه دانست. در این بیانیه آمده است: «وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تصویب فروش
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، صص 13 - 10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/8/1360، به نقل از ماهنامه میدل ایست چاپ لندن.
میلیاردها دلار اسلحه و هواپیماهای تازة آواکس به رژیم عربستان سعودی را به‌دلیل شرایط ویژه واگذاری و پیامدهای آشکار آن به‌معنای اشغال کامل سرزمین‌های اسلامی توسط امریکای سلطه‌جو و اسرائیل اشغالگر - که از قدس شریف آغاز شده و اکنون به مکة معظمه و مدینة مکرمه گسترش یافته است - دانسته و آن را گامی علیه مصالح امت اسلام در منطقه تلقی می‌نماید. ابعاد این توطئه‌ها با گسترده‌شدن حضور نظامی امریکا در مصر و شمال افریقا و استفاده از نیروهای چندملیتی اروپایی در صحرای سینا، نمایان‌تر می‌شود. ما به این کشورها اخطار می‌کنیم که با استقرار نیروهای خود در سینا خاطره جنگ‌های صلیبی را زنده کرده و عملاً آنها دربرابر همه مسلمانان جهان قرار خواهند گرفت. مسلماً استکبار جهانی به سرکردگی امریکا با ماجراجویی‌های جهان‌خوارانه خود، جهان غرب را در موضعی قرار خواهد داد که یکسره دربرابر یک میلیارد مسلمان مستضعف قرار گیرند. ما هشدار می‌دهیم که گسترش و آرایش جدید جبهه استکباری امپریالیسم در مقابل امت اسلام، نه‌تنها اراده مسلمانان را در مبارزه با استعمار سست نخواهد کرد، بلکه موجب شتاب‌گرفتن روند خیزش عمومی تودههای میلیونی مستضعف علیه امریکا و نوکران آن خواهد شد.»(1)
1
معاون وزیر امور خارجه ایران پس از سه روز دیدار و گفت‌وگو با مقامات سوریه و لبنان امروز بیروت را به مقصد تهران ترک کرد. خبرگزاری فرانسه درباره سفر سه‌روزه وی گزارش داد: هیئت ایرانی به‌ریاست آقای حسین شیخ‌الاسلام، معاون وزیر امور خارجه ایران، به‌دنبال دیدار از سوریه و لبنان و آگاهی کشورهای مذکور از موضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل خاورمیانه، بیروت را ترک کرد. این هیئت که روز سه‌شنبه گذشته وارد لبنان شده بود، در مدت اقامت خود با یاسر عرفات، رئیس کارگروه اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین و تنی چند از مقامات لبنانی، ازجمله "شفیق ورزان"، نخست‌وزیر و "فؤاد پطروس"، وزیر امور خارجه لبنان، دیدار و
1) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص16.
گفت‌وگو کرد. هیئت ایرانی همچنین با مسئولان شیعی لبنان و حزب ترقی‌خواه آن کشور دیدارهایی داشت. خبرگزاری پارس هم به نقل از خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: آقای شیخ‌الاسلام قبل از عزیمت، در یک مصاحبه مطبوعاتی مخالفت جمهوری اسلامی ایران را با طرح صلح فهد، که سازمان آزادیبخش فلسطین را نماینده مردم فلسطین نمی‌شناسد، اعلام کرد. وی خاطرنشان کرد که این طرح یک مانور سیاسی به‌منظور وادارکردن رهبران عرب برای پذیرش ماهیت صهیونیسم است و خواستار رسیدگی‌نشدن به آن در اجلاس آینده سران عرب شد. آقای شیخ‌الاسلام در پایان با اشاره به این نکته که ایران 14 هزار اسیر عراقی دراختیار دارد که 1700 تن از آنها در حمله اخیر ایران دستگیر شده‌اند، به‌شدت به امریکا و نیروهای واکنش سریع برای حمایت از منافعش در خلیج‌فارس حمله کرد.(1)
آسوشیتدپرس نیز درباره مواضع اعلام‌شده معاون وزیر امور خارجه ایران درباره طرح فهد در سفر به لبنان اعلام کرد: وی به خبرنگاران گفت: همان‌گونه که معاهده کمپ دیوید، مصر را از اعراب جدا کرد، طرح فهد نیز برای جداکردن فلسطینی‌ها از جهان عرب طرح‌ریزی شده است. معاون وزارت خارجه ایران گفت که تنها راه برقراری صلح در خاورمیانه، نبود رژیم صهیونیستی در این منطقه است و ضدیت با رژیم اشغالگر قدس غریزه‌ای است که در قلب همه اعراب وجود دارد. آسوشیتدپرس افزود: شیخ‌الاسلام گفت که امریکا می‌کوشد تا ازطریق فروش هواپیماهای آواکس به عربستان سعودی و تشکیل نیروهای واکنش سریع و حضور نظامی‌اش در دریای عمان، کشورهای مترقی عرب را به قبول طرح فهد وادار کند. وی در تشریح موضع ایران درباره این طرح گفت: دلیل دیگری که ایران طرح فهد را رد می‌کند اشاره‌نشدن به سازمان آزادیبخش فلسطین در آن طرح است. در این طرح، از بیت‌المقدس به‌عنوان پایتخت کشور فلسطین نام برده شده است، ولی این طرح به صهیونیست‌ها اجازه می‌دهد تا حضور خود را در منطقه قانونی کنند.(2)
وی همچنین درباره دیدار "هانیالحسن"، سفیر سابق سازمان آزادیبخش فلسطین در تهران، با مسعود رجوی در پاریس و موضع سازمان آزادیبخش گفت: سازمان آزادیبخش فلسطین با صدور بیانیه‌ای این دیدار را محکوم کرده و یاسر عرفات شخصاً به من گفته که عامل این ملاقات مجازات شده است.(3)
1
هفدهمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا با صدور قطعنامه‌ای به کار خود پایان داد. این نشست که با حضور نمایندگانی از سپاه پاسداران و دفتر تحکیم وحدت برگزار شد و نقطه‌عطفی در تاریخ فعالیت‌های اتحادیه محسوب می‌شود به نام شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی، بنیانگذار اتحادیه انجمن‌های اسلامی، نام‌گذاری شده است. نکات اصلی قطعنامه هفدهمین
نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا به شرح زیر است:
الف) اعتقاد و تعهد به اصل ولایت فقیه: اعضای اتحادیه حرکت در خط اصیل ولایت فقیه را نصب‌العین خویش دانسته، تمامی احکام و رهنمودهای امام خمینی رهبر کبیر انقلاب شکوهمند اسلامی را واجب‌الاطاعه می‌دانند.
ب) نبرد آشتی‌ناپذیر با استکبار جهانی اعم از شرق و غرب و صهیونیسم، به‌خصوص شیطان بزرگ امریکای جنایتکار.
ج) ایستادگی دربرابر دسایس و توطئه‌های جریان‌های ضدانقلاب در خارج از کشور اعم از سلطنت‌طلبان، ملی‌گرایان امریکایی، منافقین، معاندین، بنی‌صدر و... همان‌گونه که رزمندگان انقلاب اسلامی و امت شهیدپرور ایران دربرابر مزدوران صدام و منافقین عمل می‌کنند.
د) پشتیبانی کامل از روحانیت مبارز و متعهد در خط امام و اعتقاد بر این اصل که روحانیت مبارز و متعهد حافظان اسلام راستین می‌باشند و هرگونه تضعیف این نیروها، جنایت در حق اسلام و مسلمین است.
ه-) به‌منظور حاکمیت خط امام در سفارتخانهها و نمایندگی‌های خارج از کشور، نیروهای مؤمن و متعهد به کار گمارده شوند و تصفیه و تزکیه انجام شود تا راه صدور انقلاب اسلامی بیشازپیش فراهم گردد.(1)
1
مجله عربی‌زبان الطلیعةالاخبار (چاپ پاریس) در مقاله‌ای به وضعیت جدید امنیتی در جمهوری اسلامی ایران و عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پرداخته است. در این مقاله، ضمن اشاره به تحلیل اشتباه این سازمان از وضعیت اجتماعی ایران، دو عامل ترور مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی و پیوند با گروههای مسلح کرد نظیر حزب دمکرات، تاکتیک‌های جدید سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای سرنگون‌کردن نظام معرفی شده‌اند. در پایان این مقاله با اغراق در قدرت گروههای مسلح کرد، پیش‌بینی شده که در آینده مشکلات جدی دامنگیر جمهوری اسلامی ایران شود. بخش‌هایی از این مقاله بدین شرح است:
«فعالیت مسلحانه علیه دولت تاحدودی فروکش کرده، ولی این بدان معنا نیست که این فعالیت به‌کلی از بین رفته یا به‌علت واردنیاوردن ضربات مهلک با شکست کامل مواجه شده است. دلیل آن نیز اشتباهی بود که مجاهدین مرتکب شدند، نه افزایش قدرت پاسخ‌گویی رژیم.
مسعود رجوی و رفقایش با تصور اینکه رژیم از انزوای فزاینده‌ای برخوردار است، اقدام به تشویق توده‌ها برای فعالیت مسلحانه کردند و براین‌اساس خواستند تظاهرات مسلحانه و عظیم خیابانی به راه اندازند، با این اعتقاد که سد ترس مردم را شکسته و دوباره، تظاهرات مردمی را که موجب سرنگونی شاه گردید، تکرار کنند.
1) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص13.
ولی این تاکتیک آنها با شکست کامل روبهرو شد، به‌صورتی‌که وقتی که تظاهرات آنها با پنجاه نفر آغاز می‌شد، نه‌تنها هیچ‌کس به آنها نمی‌پیوست، بلکه غالباً این‌گونه تظاهرات با دستگیری همه آنها در همان روز پایان می‌پذیرفت و با افزایش موج اعدام‌های بی‌نظیر، روشن و آشکار شد که لازم است روش و سازماندهی مزبور تغییر یابد و واضح است که مجاهدین بدون تجزیه‌وتحلیل در موضع خود، روش خود را تغییر نخواهند داد و این، آنها را پس از هفته‌ها توقف تظاهرات مسلحانه‌ای که آخرین آنها را در 27 سپتامبر گذشته به راه انداختند، به یک ماجراجویی تازه‌ای رهنمون خواهد ساخت.
اطلاعات تأییدشده حاکیست، این‌بار مجاهدین قصد دارند در دو زمینه فعالیت کنند؛ اول، تجدید ترور مقامات بلندپایه و دوم، رشد و گسترش هماهنگی با گروههای مسلح کرد در چارچوب شورای مقاومت ملی به‌منظور واردکردن ضربات مهلک بر رژیم در کردستان ایران.
با بررسی دقیق اخبار ایران می‌توان فهمید که کردها بر مناطق وسیعی تسلط یافته‌اند، ولی دولت به‌طور عمد مانع از انتشار اخبار آن می‌شود؛ چه، اکثر اوقات می‌شنویم که پاسداران انقلاب به فلان منطقه وارد شده و آنجا را از عناصر مسلح پاک‌سازی کردند، درحالیکه قبلاً نشینده بودیم که عناصر کرد در آن منطقه وارد شده‌اند.
ظاهراً پیوند مجاهدین و کردها که بنی‌صدر، رئیس‌جمهور سابق، را به حاشیه می‌راند، منتظر فصل زمستان می‌شود تا فعالیت خود را آغاز کند، چراکه نیروهای مرکزی ایران با دشواری خواهند توانست که در آن منطقه کوهستانی و ناهموار حرکتی داشته باشند.
اگر این اخبار صحت داشته باشند، به این مفهوم خواهد بود که رژیم ایران در آینده با مشکلات بی‌نهایت خطرناکی مواجه خواهد شد. حال چه رسد به اینکه این رژیم در داخل نیز از تشتت و ازهم‌گسیختگی برخوردار باشد.»(1)
1
مجله کرسنت اینترنشنال (چاپ کانادا) در مقاله‌ای تحولات ایجادشده در جنگ ایران و عراق را بررسی و تحلیل کرده است. در این مقاله حمله عراق به ایران، حملة یک کشور به نمایندگی از امریکا، شوروی و کشورهای منطقه، به‌ویژه عربستان سعودی علیه انقلاب اسلامی قلمداد شده است. نویسنده در ادامه مقاله به بازیابی توان نظامی نیروهای جمهوری اسلامی ایران در جبهه‌های جنگ و سکوت رسانه‌های غربی دراینباره اشاره کرده و پیروزی‌های اخیر ایران، به‌خصوص رفع محاصره آبادان را (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) بازگو کرده است. در بخش دیگری از این مقاله، نویسنده حمله عراق به تأسیسات نفتی کویت و نسبت‌دادن آن به ایران و همچنین شایعه اقدام ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را متأثر از احساس خطر حکومت عراق و حامیانش از شکست در مقابل ایران ارزیابی کرده است. در این مقاله آمده است:
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 122، 24/9/1360، صص 42 - 40، به نقل از مجله طلیعةالاخبار، چاپ فرانسه، 9/8/1360.
«اذعان عراق به اینکه نیروهایش در جبهه آبادان شکست خورده و به آن‌سوی رودخانه کارون عقب رانده شده‌اند، بزرگ‌ترین پیشرفتی است که طی این جنگ سیزده ماهه حاصل گردیده است. اینک شکست کلی حمله عراق به ایران قریب‌الوقوع می‌باشد. پیش از آنکه نیروهای عراقی شکست‌خورده و سرافکنده به خاک خود بازگردند، صرفاً مدتی طول خواهد کشید. تلفات و خساراتی که ازنظر افراد و تجهیزات بر هر دوطرف وارد آمده است، بیش از تلفاتی است که در جنگ‌های بین کشورهای هم‌جوار در سالهای اخیر وارد شده است.
این واقعیت که سربازان هر دوطرف مسلمان می‌باشند، صرفاً یک اتفاق است. آنچه باید به خاطر داشته باشیم این است که تجاوزی که از سرزمین عراق آغاز گشت، حمله‌ای ازجانب عراق نبود. این حتی حمله‌ای ازسوی ملت کشوری به ملت کشوری دیگر نیست. تهاجم به یک کشور اسلامی معرف یک اتحاد محرمانة نظامی است که از هر اتحاد دیگری در تاریخ معاصر بزرگ‌تر می‌باشد و در آن، هر دو ابرقدرت؛ یعنی امریکا و شوروی، شرکت دارند. در این اتحاد، ابرقدرت‌های مذکور تمام تدارکات و جنگ‌افزارها را فراهم نمودند. عربستان سعودی و دیگر رژیم‌های عرب ازلحاظ مالی کمک کردند و رژیم‌های مسلمان ملی‌گرا در یک کنفرانس ساختگی اسلامی در طائف گرد آمدند و یک پوشش اسلامی به عراق دادند. کشورهای دیگر ازقبیل اسرائیل، هندوستان، افریقای جنوبی، چین و قدرت‌های اروپایی به نظاره برخواستند و در انتظار آن ماندند تا کشور اسلامی متلاشی گردد و به‌جای آن یک رژیم غرب‌گرای غیرمذهبی در تهران روی کار آید. با گذشت ماه‌ها، این جنگ جای خود را که در صدر اخبار رسانه‌های همگانی جهان بود، از دست داد، چراکه علاقه این رسانه‌ها به پیروزی درحقیقت از بین رفته بود. سربازان اسلام نه‌تنها این حمله (اتحاد بزرگ) به اسلام را متوقف کردند، بلکه به عقب‌راندن ارتش منافقین نیز پرداختند.
اینک صدام حسین اذعان می‌کند که نیروهایش در جبهه آبادان شکست خورده و به آن‌سوی رودخانه کارون در شط‌العرب [اروندرود] عقب رانده شده‌اند.
... حامیان صدام حسین اجتناب‌ناپذیری خطر شکست را پذیرفته‌اند. آنان جریان بایسته‌ای درجهت تعبیر این شکست و معرفی ایران به‌عنوان یک مهاجم را آغاز نموده‌اند. نخستین گام هنگامی برداشته شد که عراقی‌ها یک مجتمع مخازن نفتی کویت را بمباران کردند و آواکسهای امریکایی از عربستان گزارش دادند که این حمله توسط جت‌های ایرانی انجام شده است. ایران شدیداً دخالت هواپیماهای خود در این عمل را تکذیب کرد، لیکن به‌منظور روشن‌ترساختن این نکته، نیروی هوایی ایران شدیداً به عراق حمله کرد و با درهم‌کوبیدن نیروگاه‌های عراق، اقتصاد و توان نظامی این کشور را فلج نمود. دومین اقدام، عبارت بود از دوباره عنوان‌کردن این مطلب توسط مطبوعات غربی که اسرائیل اسلحه دراختیار ایران قرار می‌دهد. این گزارش‌ها
درحال‌حاضر حاکی‌از آن است که ایران مبالغ هنگفتی به شرکت‌های انگلیسی پرداخته است که سلاح‌های امریکایی را از اسرائیل به ایران انتقال دهند تا از آن برعلیه عراق استفاده شود. تمدن غرب سرگرم به‌هم‌بافتن یک رشته دروغ‌های مصلحتی است مبنیبراینکه چنانچه عراق شکست بخورد، این شکست توسط صهیونیزم انجام خواهد گرفت نه به‌دست اسلام. طرح اصلی رسانه‌های همگانی درمورد انکار اعتبار ایران و اسلام برای پیروزیشان، در دست اقدام است.»(1)
1) ادراه کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 105، 14/8/1360، صص 18 - 16، به نقل از کرسنت اینترنشنال (کانادا)،31 اکتبر 1981 (9/8/1360).
1
امروز تحرک عمده دشمن در منطقه جنوب در محور غرب سوسنگرد و جنوب رودخانه کرخه‌کور بود. شهر آبادان نیز همچون روزهای گذشته زیر آتش سنگین توپخانههای ارتش عراق قرار داشت. گزارش اطلاعاتی لشکر16 قزوین در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور، حاکی‌از افزایش تحرکات ارتش عراق در این محور است. دشمن درمجموع با اعزام 2 گروهان تانک، گشتی رزمی و گشتی شناسایی، افزایش عراده‌های توپ، تقویت نیرو و احداث خاکریز حساسیت خود را به این منطقه نشان داده، مواضع خود را مستحکم می‌کند.
به گزارش ارتش جمهوری اسلامی ایران، شهر آبادان پیوسته زیر آتش سلاح‌های سنگین دشمن قرار داشت که براثر آن، 2 تن شهید و 22 نفر مجروح شدند. همچنین انبار ابزارآلات پالایشگاه طعمه حریق شد و چند خانه تخریب گردید.(1)
2
نیروهای معارض عراقی عملیاتهای خود علیه رژیم عراق و ارتش این کشور را افزایش دادند.
سازمان حرکت اسلامی مجاهدین عراقی اعلام کرد که نیروهای این سازمان با بمبگذاری در موصل بر روی پلی که قطار حامل سوخت تانک از روی آن عبور می‌کرد آن را منفجر کرده‌اند، این قطار که از پالایشگاه موصل بارگیری کرده بود، درحال حرکت به‌سمت جنوب بود. این منبع تعداد افراد کشته‌شده در این عملیات را "بسیار زیاد" عنوان کرد.(2)
ارتش آزادیبخش عراق نیز با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد در عملیاتی که نیروهای این سازمان در مناطق "قلعه‌دیزه"، "خوشناو"، "شقلاوه"، "بازیان" و جاده "خرمال" انجام داده‌اند، 16 تن از افراد ارتش عراق را کشته و 14 تن از آنان را هم زخمی کرده‌اند.(3)
1
با نزدیک‌شدن زمان عملیات آینده در جنوب، اعزام نیروهای متخصص، به‌ویژه کادر پزشکی و درمانی به جبهه‌های جنگ افزایش یافت.
دفتر روابط عمومی وزارت بهداری اعلام کرد که ستاد هماهنگی آموزش کمک‌های اولیه پزشکی وابسته به جهاد خودکفایی وزارت بهداری نیاز مبرم به امدادگر مرد جهت اعزام به جبهه‌های جنگ حق علیه باطل دارد، لذا از برادران علاقه‌مند خواهشمند است با دردست‌داشتن کارت پایان دوره کمک‌های اولیة پزشکی به وزارت بهداری واقع در تقاطع خیابان‌های جمهوری - حافظ اتاق 315 مراجعه کنند.(1)
2
امروز افراد حزب دمکرات کردستان ایران، شهر مهاباد، پایگاه فتاح‌آباد در شمال دیواندره و پایگاه نیروهای خودی در سردشت و پیرانشهر را هدف حمله قرار دادند. علاوهبراین مین‌گذاری جاده‌های روستایی توسط افراد این حزب نیز تلفات و خساراتی را به روستاییان و نیروهای نظامی وارد آورد.
ساعت 8 صبح، نیروهای حزب دمکرات با نفوذ به داخل شهر مهاباد، در حدفاصل پل و میدان گوزن‌ها، بر سر راه کارمندان شرکت برق این شهر کمین گذاشتند که این اقدام به شهادت و سوخته‌شدن پیکر هر چهار سرنشین خودرو شرکت برق به نامهای حسین کاظمی، رحمان نصرآبادی، سیدمحمود آثاری و محمد صمیمی‌فر انجامید. نیروهای سپاه با اطلاع از این عملیات به‌قصد تخلیه جنازه شهدا درحال اعزام به منطقه درگیری بودند که افراد حزب به آنان حمله کردند. در درگیری میان دو طرف یک تن از افراد سپاه شهید و یک تن دیگر زخمی شد. به‌دنبال این وقایع، سپاه به‌طور سازمان‌یافته وارد صحنه درگیری شد و در یک عملیات کمین علیه نیروهای حزب دمکرات که درحال سازماندهی برای حمله به مقر سپاه بودند، 7 تن از آنان را به هلاکت رساندند و تعدادی را دستگیر کردند. با اجرای این عملیات، افراد حزب مجبور به ترک شهر مهاباد و منطقه درگیری شدند.(2)
رادیو صدای کردستان در گفتار کوتاهی درباره عملیات شهر مهاباد مدعی شد: «یکشنبه دهم آبان‌ماه جاری، جانبازان هیز کیان به داخل شهر مهاباد رفتند و طی یک یورش شجاعانه توانستند در عرض مدت بسیار کوتاهی 14 تن از جاش‌ها و پاسداران را اعدام انقلابی نمایند و 6 خودرو دشمن را بسوزانند.»(3)
در شمال دیواندره، نیروهای مسلح غیرقانونی از اولین ساعات امروز با استفاده از سلاح‌های سنگین به پایگاه "فتاح‌آباد" در 30 کیلومتری شمال دیواندره (محور دیواندره - سقز) حمله کرده، پایگاه را به محاصره خود درآوردند. در درگیریهای پیش‌آمده، یک سرباز شهید و یکی از افراد سپاه زخمی شد. یک واحد از نیروهای هنگ سقز با اطلاع از این حمله به محل درگیری اعزام
1) همان.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص23، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص2؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 57871 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد به فرماندهی مرکز، 10/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص7؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص23، ارومیه، 10/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، صص 5 - 4 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 11/8/1360.
شد که با ورود آنها به صحنه عملیات که هم‌زمان با روشنایی روز و شروع دور جدید درگیری‌ها بود، 5 تن از نیروهای مهاجم کشته و 5 تن زخمی شدند و مهاجمان به‌ناچار محل حادثه را ترک کردند. در این عملیات خودرو فرمانده هنگ سقز نیز هنگام عزیمت به محل درگیری روی مین رفت و یک سرباز به شهادت رسید و فرمانده هنگ و 3 سرباز زخمی شدند.(1)
در درگیری نیروهای مسلح غیرقانونی و نیروهای خودی در 15 کیلومتری میاندوآب یک سرباز زخمی شد.(2)
نیروهای مسلح غیرقانونی پادگان و مقر نیروهای خودی در سردشت و اطراف آن را هدف گلولههای متعدد توپ و خمپاره قرار دادند که براثر آن یک تن از نیروهای کرد مسلمان به شهادت رسید و 7 تن از نیروهای سپاه، بسیج و پیشمرگان کرد مسلمان زخمی شدند.(3)
در پیرانشهر، نیروهای مسلح غیرقانونی از آخرین ساعات روز گذشته تا ساعت 14 امروز، به‌طور متناوب به مقر سپاه پاسداران مستقر در این شهر حمله کردند، ولی با مقاومت نیروهای خودی موفقیتی به دست نیاوردند و در مواجهه با آتش دقیق نیروهای سپاه، با به‌جاگذاشتن بخشی از ادوات و مهمات خود مجبور به فرار شدند. در این حملات، 2 تن از اهالی شهر زخمی شدند.(4)
رادیو صدای کردستان دراینباره اعلام کرد: «پیشمرگان شاخه 3 از هیز آواره به داخل پیرانشهر نفوذ کرده و از ساعت 11 شب تا یک بامداد، شهر را در کنترل گرفتند و چهار قرارگاه جاش‌ها و پاسداران را زیر آتش شدید خود قرار دادند. این چهار قرارگاه عبارت بودند از: گروهان ژاندارمری، خانه جاش و کردفروش معروف "حاج‌مندی"، شهرداری پیرانشهر و خانه‌های سازمانی. شدت ضربات دلاوران حزب دمکرات کردستان به‌حدی زیاد بود که پاسداران به‌کلی روحیه خود را از دست دادند و متحمل تلفات و خسارات فراوانی گردیدند که تاکنون آمار دقیق کشته‌ها و مجروحین دشمن نرسیده است. قهرمانان هیز آواره سلامت به قرارگاه‌هایشان بازگشتند.»(5)
12/8/1360، ص5 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 11/8/1360.
در منطقه کامیاران سه روز پس از توجیه تهدیدآمیز رادیو صدای کردستان خطاب به مردم منطقه کامیاران درباره حادثه مین‌گذاری عناصر حزب دمکرات در جاده روستای "تخته‌سنگی" به کامیاران که کشته یا زخمی‌شدن 7 نفر از مردم این روستا را درپی داشت، امروز نیز یک خودرو وانت دوکابینه، که حامل مردم روستای لون سادات (واقع در 25 کیلومتری شمالغربی کامیاران) بود، روی مینی که عوامل حزب دمکرات کار گذاشته بودند رفت و براثر انفجار این مین، 8 تن از مردم این روستا شهید و 5 تن نیز زخمی شدند که حال برخی از زخمی‌ها وخیم گزارش شده است.(6)
در محور میاندوآب به بوکان، یک خودرو ارتش به مینی که افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران کار گذاشته بودند برخورد کرد و 2 تن از سرنشینان آن آسیب سطحی دیدند.(7)
رادیو صدای کردستان با قلب واقعیت در گزارشی اعلام کرد: «روز دهم آبان‌ماه، 2 خودرو ارتشی در مسیر جاده میاندوآب - بوکان به کمین پیشمرگان شاخه شهید حسن سهرابی از هیز پیشوا افتادند
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 227، 11/8/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس، 11/8/1360؛ و- سند شماره 300704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر 28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 11/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
2) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
3) سند شماره 300704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص2، ارومیه.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227،
6) سند شماره 054044 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 13/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص8؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2، به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران کامیاران.
7) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، به گزارش روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص26، میاندوآب، روابط عمومی ستاد عملیاتی شمال‌غرب کشور.
که دراثر آتش شدید پیشمرگان، 2 تن از مزدوران سرنشین آن کشته و یک تن نیز زخمی گردید.»(1)
امروز صبح، یک خودرو ژاندارمری که درحال عزیمت به تپه تلویزیون مهاباد بود، روی مین رفت و 6 تن از افراد ژاندارمری زخمی شدند.(2)
1
سرهنگ کوچک‌زاده، جانشین فرماندهی عملیات شمال‌غرب‌کشور، در مصاحبه‌ای سیر عملیاتهای انجام‌شده و پاک‌سازی‌ها در منطقة شمال‌غرب، به‌ویژه در محور آذربایجان‌غربی را تشریح کرد. گفته‌های سرهنگ کوچک‌زاده به‌طورکلی بیانگر اقدامات نظامی انجام‌شده در محورهای مختلف است، ولی وضعیت فعلی آن مناطق، وجود نیروهای مسلح غیرقانونی و درگیریهای روزانه نیروهای خودی در آن محورها، برخی خوش‌بینی‌های اظهارشده در متن مصاحبه را نفی می‌کند. وی در این گفت‌وگو اظهار کرد:
«ما توانستیم به‌طور دقیق به‌دنبال پاک‌سازی‌هایی که در قسمت‌های مرز بازرگان تا محور ارومیه صورت گرفته بود، در شب ورود قرارگاه شمال‌غرب به منطقه، ضدانقلابیون را در یک محاصره حساب‌شده قرار دهیم و آخرین ضربه را بر پیکر نیمه‌جان آنها وارد کنیم.» جانشین فرمانده عملیات شمال‌غرب سپس به تشریح این عملیات پرداخت و گفت: «در ابتدای عملیات، محورهای سیلوانا، موانا، دره قاسملو (دره شهیدان)، زیوه، دیزک تا اشنویه پاک‌سازی شد و طی یک حمله سریع و برق‌آسا توسط پاسداران، نیروهای ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد، شهر اشنویه بعد از یک سال از قید و سیطره ضدانقلاب وابسته به بعث پس گرفته شد.» وی اضافه کرد: «بعد از پیروزیهایی که شرح آن رفت، در مدت زمان بسیار کوتاهی محورهای جلدیان، اشنویه و نقده از لوث دمکرات‌ها، کومه‌له و رزگاری پاک شد و در ادامة آن، رزمندگان به‌طرف روستاهای پیرانشهر حرکت کرده و هم‌زمان با این عملیات، طرح تصرف بوکان ریخته شد.»
سرهنگ کوچک‌زاده سپس اعلام کرد: «شهر بوکان که منطقه امنی برای ضدانقلابیون شده بود، توسط برادران هوانیروز، سپاه، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد آزاد شد و آخرین امید نیروهای غیرقانونی مسلح از بین رفت.» وی درمورد وسعت این عملیات گفت: «درحال‌حاضر، از مرز بازرگان تا پیرانشهر صددرصد و از ارومیه به پایین نود درصد پاک‌سازی شده که مجموعاً حدود 600 کیلومتر از این قسمت کشور عزیزمان به تصرف رزمندگان ایرانی درآمده است.»(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص 9 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 15/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/8/1360؛ و- سند شماره 57871 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد به فرماندهی مرکز، 10/8/1360، سند تک‌برگی.
3) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص15، کرمانشاه.
1
روابط عمومی جهاد سازندگی آذربایجان‌غربی بخشی از اقدامات این نهاد را پس از پاک‌سازی و برقراری امنیت در مناطق آزادشده این استان بازگو کرد. در اعلامیه این نهاد اقدامات انجام‌شده در امور کشاورزی، بهداشتی و درمانی، دامداری و عمران در مناطق شمال‌غرب ارومیه، مهاباد و اطراف آن و شهرستان سلماس و توابع آن تشریح شده است. به نوشته روزنامه اطلاعات: «با آزادشدن مناطقی از روستاهای آذربایجان‌غربی از دست عناصر مسلح غیرقانونی و با استقرار نیروهای جمهوری اسلامی ایران در این مناطق، کار سازندگی و تأمین رفاه مردم مسلمان، ازسوی برادران جهاد سازندگی آذربایجان‌غربی به‌شدت دنبال می‌شود و در همین رابطه تاکنون کار احداث 2 حمام و 2 مدرسه و مرمت 28 مدرسه و احداث 15 کیلومتر راه روستایی در روستاهای تابع ارومیه، پایان یافته و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.
روابط عمومی جهاد سازندگی آذربایجان‌غربی، ضمن اعلام این خبر، اضافه کرد: "اقدامات عمرانی مذکور طی شهریورماه سال جاری، در 42 روستای بخش صومای - برادوست، با همکاری اهالی منطقه صورت گرفته است. در همین مدت، 215 هکتار از مزارع گندم کشاورزان بهوسیله کمباین برداشت شده و 200 هکتار از اراضی نیز شخم زده شده است."
اکیپ‌های دامپزشکی جهاد سازندگی آذربایجان‌غربی نیز در منطقة صومای - برادوست و دشت‌بیل و دول از توابع ارومیه، ضمن مراجعه به 26 روستا، 277,63 رأس گوسفند و 1703 رأس گاو و گاومیش و 5870 قطعه طیور را علیه بیماری‌های دامی مایه‌کوبی کرده و 50 هزار رأس دام را تحت درمان قرار داده‌اند. توزیع 70 تن کود شیمیایی بین روستاییان صومای - برادوست و به‌پایان‌بردن کار سیم‌کشی برق 8 روستا و اقدام به سیم‌کشی 4 روستای دیگر و درمان 878 نفر و پانسمان 1090 نفر از اهالی 38 روستای پاکسازیشده در منطقه صومای - برادوست و اعزام 811 نفر از اهالی جهت انجام اقدامات پیشگیرانه از بیماری‌های گوناگون به بیمارستان‌ها، ازجمله دیگر فعالیت‌های کمیته برق و پزشکی و کشاورزی بوده است.
کمیته آبرسانی نیز کار حفر 2 حلقه چاه عمیق در منطقه سرو و بهسازی 2 رشته چشمه در 3 روستا را به پایان برده است. در شهرستان مهاباد نیز تاکنون عملیات مرمت 157 ساختمان که در درگیریهای مختلف آسیب دیده‌اند، پایان یافته و داروخانه دامپزشکی جهاد سازندگی برای توزیع دارو بین دامداران شروع به فعالیت کرده است.
در نقده و اشنویه، برادران عضو جهاد تاکنون کار مایه‌کوبی کلیه دام‌های موجود در 6 روستا را به پایان برده‌اند و اکیپ اعزامی به روستاهای اطراف اشنویه توزیع خواروبار براساس کوپن‌های صادره را آغاز کرده است. در این منطقه، عملیات ساختمانی مدرسة شش‌کلاسة روستای قارنا و چهارکلاسة روستای کوهکلر و مسجد روستای علی‌آباد و مسجد جامع اشنویه درحال پیشرفت است.
در شهرستان سلماس نیز کمیته کشاورزی و دامپزشکی در 16 روستای آزادشده، 700,28 رأس دام را علیه بیماری‌های دامی مایه‌کوبی کرده است و کمیته پزشکی در 13 روستا، 464 نفر را تحت درمان قرار داده است. گروه آبرسانی نیز، کار احداث چهار آب‌بند و یک رشته سیل‌بند را به اتمام برده و عملیات احداث دو رشته قنات در روستاهای حق‌وران و مغول را آغاز کرده است. ضمناً مرمت و احداث 22 مدرسه در 22 روستا و واگذاری یک دستگاه تراکتور در روستای چهریق و تسطیح 35 کیلومتر جاده، از فعالیت‌های واحد ساختمان جهاد سازندگی سلماس بوده است. در منطقه قوشچی از توابع ارومیه، که برادران عضو جهاد سازندگی اقدام به عملیات عمرانی کرده بودند، با اخلال ایادی امریکا روبهرو شدند و کار اجرایی در این منطقه متوقف شد.»(1)
1
عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز در شهرهای مشهد و سبزوار دو عملیات تروریستی علیه افراد متعهد و متدین انجام دادند. در روستای "جیره‌سر" لاهیجان نیز افراد وابسته به گروههای برانداز، بمبی صوتی را در مسیر عزاداران حسینی منفجر کردند. امروز همچنین، نیروهای کمیتة انقلاب اسلامی یک خانه تیمی را در تهران کشف و 2 نفر از افراد آن را دستگیر کردند.
در مشهد، 2 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) عصر امروز به‌بهانه خرید به مغازه بلورفروشی "رضا گفتاری"، از کسبه متعهد و شناخته‌شده خیابان مهتاب مشهد، مراجعه کرده و با شلیک چند گلوله وی را به شهادت رساندند.(2)
در سبزوار نیز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 2 تن از افراد متعهد و انقلابی این شهر را ترور کردند. این دو فرد که یکی صاحب مغازه الکتریکی و دیگری برق‌کار ساختمان بودند، با گلوله کالیبر45 از ناحیه دستوپا زخمی شدند.(3)
در اقدامی دیگر در روستای "جیره‌سر" لاهیجان، افراد مسلح وابسته به گروههای برانداز در مسیر راه عزاداران حسینی یک بمب صوتی کار گذاشتند که باوجود انفجار آن در پیشاپیش عزاداران، آسیبی به آنان وارد نشد.(4)
در مقابل این اقدامات، نیروهای گشت کمیته انقلاب اسلامی در خیابان کارگر شمالی به 3 نفر مشکوک شده، به تعقیب آنها پرداختند. این افراد وارد خانه‌ای در خیابان شیخ‌هادی (منشعب از خیابان جمهوری اسلامی) شدند و نیروهای کمیته پس از محاصرة خانه از آنان خواستند خود را تسلیم کنند، ولی آنها ضمن امتناع از تسلیم‌شدن، با تیراندازی و پرتاب نارنجک به‌سوی نیروهای کمیته، قصد فرار داشتند که با اقدام متقابل نیروهای کمیته، یکی از آنان به هلاکت رسید و 2 تن دیگر، که دختر بودند، دستگیر شدند. از فرد مقتول یک قبضه اسلحه کمری و یک عدد نارنجک جنگی به دست آمد.(5)
1) روزنامه اطلاعات، 11/8/1360، ص4.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص24، مشهد - خبرگزاری پارس، 10/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15، مشهد - خبرگزاری پارس به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 227، 11/8/1360، ص29، مشهد - خبرگزاری پارس، 11/8/1360.
3) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15، مشهد - خبرگزاری پارس.
4) روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 228، 12/8/1360، ص22، رشت - خبرگزاری پارس، 12/8/1360.
5) روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص15.
1
درپی فراخوان کمیته مرکزی سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) از همه رده‌ها و واحدهای تشکیلاتی مبنی‌بر تحویل سلاح‌ها، مهمات و وسایل نظامی به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تشکیلات سازمان در منطقه ترکمن‌صحرا، از تاریخ 19/12/1359 تا تاریخ 10/8/1360 سلاح‌ها، مهمات و وسایل نظامی زیر را به سپاه پاسداران گنبد، بندرترکمن و گرگان تسلیم کرد: تفنگ ژ3، تعداد 34 قبضه؛ تفنگ کلاشینکف، 6 قبضه؛ اسلحه آر.پی.جی، یک قبضه؛ تیربار ژ3، 88 جمعاً 11 قبضه؛ موشک‌انداز بازوکا، 5 قبضه؛ نارنجک‌انداز 40 میلی‌متری، 4 قبضه؛ سلاح نوری، 3 قبضه؛ تفنگ برنو، 8 قبضه؛ تفنگ ام1، تعداد 4 قبضه؛ تفنگ گاز اشک‌آور، یک قبضه؛ انواع کلت، 21 قبضه؛ انواع نارنجک جنگی، مشقی و اشک‌آور جمعاً 659 عدد؛ انواع فشنگ، جمعاً 14 هزار و 317 تیر؛ انواع خشاب پر و خالی، جمعاً 146 عدد؛ موشک و مهمات انواع خمپاره، جمعاً 164 عدد.(1)
2
آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در پیامی به مردم ایران به بازشکافی برخی مسائل عمده کشور ازجمله وضعیت سیاسی، اقتصادی و نظامی پرداخته، با امیدوارانه‌خواندن اوضاع کلی کشور در موضوعات یادشده، مردم را به پایداری و استقامت فراخواندند. بخش‌هایی از پیام رئیس‌جمهور به شرح زیر است:
«من خودم را رئیس این جمهور عظیم نمی‌دانم. جمهور ملت ما و توده عظیم مردم ما که بنده را به‌عنوان رئیس خودشان انتخاب کرده‌اند، در میان خود، انسان‌های برگزیدة بسیاری دارند. چقدر انسان‌های باتقوا، عالم، دانشمند و عناصر برگزیده ازلحاظ فکری، روحی یا عملی در جامعه شما زیاد هستند. من در جامعه‌ای که علما و دانشمندان، هنرمندان و گویندگان، شعرا، سیاستمداران و روشنفکران، عناصر ازجان‌گذشته و فداکار، مادران و پدران از فرزند و جوان دست‌کشیده و دیگر عناصر استثنائی به فراوانی وجود دارند، در یک [چنین] جامعه‌ای، من خودم را رئیس این جمهور عظیم نمی‌دانم. این نامی است که قانون اساسی به من داده، اما من خودم را خدمتگزار و امین این مردم به حساب می‌آورم و شما بدانید و همه برادران و خواهران من در سراسر کشور بدانند، آنچه را که من برای خودم قائل هستم امین و امانت‌داری و شخص مورد اطمینان این جمهور است و امیدوارم بتوانم با این سمت و امانت‌داری، وظایف خودم را انجام دهم. ... [در] این شرایطی که مردم مرا به ریاست‌جمهوری انتخاب کردند، شرایط سیاسی کشور در بهترین وضع خود قرار دارد. هیچ‌وقت در تاریخ گذشته ما، همچنان در دوران نزدیک به سه سالی که از آغاز پیروزی انقلاب ما می‌گذرد، ملت ما در چنین شرایط خوبی ازلحاظ سیاسی قرار نداشتند. من چند سرفصل را برای شما ذکر می‌کنم تا شما توجه کنید که ملت ما و کشور ما ازلحاظ شرایط سیاسی در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد. اولاً حضور عظیم مردم در صحنه سیاست و تغییر سرنوشت کشور که هیچ‌وقت مردم ما این‌طور در صحنه آگاهانه حضور نداشت.
1) روزنامه اطلاعات، 10/8/1360، ص4، گنبد کاووس.
امروز مردم در صحنه حضور دارند و این حضوری آگاهانه است و شما یک نگاه به انتخابات ریاست‌جمهوری بیندازید که قریب یک ماه از این انتخابات می‌گذرد و ببینید که از حدود 19 میلیون حق رأی‌دار در کشور، 17 میلیون شرکت می‌کنند، یعنی همه یک نظر دارند، در یک نظر اتفاق می‌کنند که این در تاریخ ملت ما یک پدیده فوق‌العاده و حادثه می‌باشد. ... امروز در کشور ما خطوط انحرافی و حتی چهره‌های منحرف افشا شده. برای انقلاب‌ها یکی از مسائل مهم این است که خطوط انحرافی در آنها رشد کند و پروبال بگیرد و کسانی بتوانند مردم را به خود جذب کنند و چهره‌هایی را علم کنند و با جایی که در میان مردم باز می‌کنند، بتوانند مردم را تقسیم کرده و انقلاب را به تباهی بکشند. البته، جامعة ما هم دارای چنین خطوطی بوده و کسانی در میان ملت ما بودند که خودشان را همه‌کاره انقلاب می‌دانستند، اصلاً صاحب انقلاب می‌دانستند و فکر می‌کردند که اگر مردم و یا قشرهای خاصی بار انقلاب را بر دوش کشیدند و آن را به ثمر رساندند، زمانی‌که پیروز شدند، دیگر دخالت نکنند و جا را باز کنند تا آنها حکومت کنند و این مسئله برایشان قابل‌قبول نبود که یک فردی از طبقه مستضعف و از خانواده فقیر و محروم و یا حتی بدون داشتن مدرک بالای علمی و یا بدون داشتن سابقه سیاسی و یا فردی از روحانیون بیاید در سطوح بالای کشور قرار بگیرد.
... اوایل انقلاب این‌گونه افراد، ملاحظه هم نمی‌کردند و به زبان هم می‌آوردند و خطاب به روحانیون می‌گفتند، شما بروید در مساجد درس بخوانید و نمازتان را به‌جا بیاورید و بگذارید ما کارمان را انجام دهیم. وقتی به روحانیون این چنین می‌گفتند، طبعاً به توده مردم لحنی تندتر از این داشتند و آنها را داخل آدم نمی‌دانستند.
... در دنیا، ما در مجامع بین‌المللی مطرح شدیم. اگر به‌مدت بیش از دو سال نگذاشتند ما وزارت خارجه داشته باشیم و نگذاشتند تا سیاست خود را در مجامع بین‌المللی احیا کنیم، امروز این نقیصه مرتفع شده [است.] دنیای غرب و جهان اسلام و شرق و غرب و دنیای محرومان و مستضعفان و دنیای مردم با فرهنگ و متمدن، کمابیش با مسائل و آرمان‌های ما آشنا می‌شوند و ما را درک و لمس می‌کنند و بعد از این نیز ما را خواهند شناخت و این یکی از خصوصیاتی است که شرایط ممتاز سیاسی امروز را به وجود آورد. بنابراین، من باید به شما بگویم، امروز که شما در آستانه و نزدیکی پایان سومین سال پیروزی انقلاب هستید، ازلحاظ سیاسی وضع ممتازی داریم، چه ازلحاظ سیاست خارجی و داخلی و چه در اصول و پایه‌های آن.
... بااینکه حدود سیزده ماه است درحال جنگیم و با گذشت ماه‌های متوالی، بیش از یک سال برتری در میدان جنگ با ماست و دشمن را به‌معنی درست کلمه به مخمصه انداخته‌ایم. دشمن ما از اینکه حمله را شروع کرده واقعاً امروز پشیمان است. باوجوداین، ما در این مدت البته سلاح هم خریده‌ایم، اما نه در آن مقیاسی که یک کشور درحال جنگ سلاح می‌خرد.
سلاح و مهمات چیزی نیست که بتوان در آن قناعت کرد، کشوری که درحال جنگ است - که نمونة آن کشور عراق است - وقتی سلاح می‌خرد، یعنی میلیاردها پول در این راه مصرف می‌کند و مرتباً برایش سلاح و مهمات می‌آورند. ما سلاح و مهمات خریده‌ایم، اما یک صدم یک کشوری که درحال جنگ بوده، خرج نکرده و سلاح نخریده‌ایم، ما با آنچه که داشته‌ایم، جنگیدیم. با قناعت و ایمان جنگیدیم. فرزندان ما درست می‌گویند که سلاح ما الله‌اکبر است و اتکای ما به خدا و ایمان ما به خداست و در موارد بسیاری پشتیبانی ازسوی ملت، جایگزین کمبود سلاح شد و ما توانستیم سلاح‌های ازکارافتادة خود را به کار بیندازیم؛ توانستیم از سلاح‌های غیرمدرن به‌جای مدرن استفاده کنیم و از سلاح مدرن بیش از اندازه که استفاده می‌کنند، استفاده کنیم و درحال‌حاضر هم همان کار را می‌کنیم.
ما با نیروی انسانی مؤمن توانستیم جای خالی سلاح را پر کنیم. روحیه ما همواره بهتر از قبل است، [باید] آثار ضربات کوبنده که در اول جنگ وارد شد را به‌تدریج پاک کنیم و خلأ‌ها و نقیصه‌ها را بپوشانیم.
امروز در میدان جنگ با آنکه به جایی هم وابسته نشدیم و پول زیادی هم خرج نکردیم و به نسبت دشمن تلفات آنچنانی هم نداده‌ایم، باوجوداین، برتری در میدان جنگ با ماست و این جز لطف و توفیق خدا، عامل دیگری ندارد و کمک شما مردم بود که توانست روحیه نظامی را شاداب کند و به کار وادارد و در میدان‌های جنگ و در جبهه، در پشت جبهه و شهرهای کنار جبهه، این مطلب را لمس کردم و اگر کمک مردم نبود، نظامی و پاسدار ما این‌جور نمی‌جنگیدند و کمک روحی و جسمی مردم توانست اینها را وادار کند تا بتوانند خوب بجنگند و ما جنگ را تاکنون برده‌ایم. البته، شما می‌دانید دشمن که حمله کرد و از غفلت اول ما استفاده کرد و 60 کیلومتر، جلو آمد، این یک پیروزی بود برای او و اما وقتی که ما این 60 کیلومتر را کیلومتر، کیلومتر به پیش می‌رویم و او را به عقب می‌رانیم، درحقیقت 60 پیروزی برای ماست و این پیروزی‌ها ادامه دارد و بازهم ادامه خواهد داشت و دشمن در این مناطق به‌کلی از خاک ما خارج شده است. آیندة جنگ متعلق به ماست و ما در این امر هیچ شک نداریم و امروز وضع ارتش و سپاه پاسداران ما، وضع نیروهای درگیر دیگر ما از گذشته به‌مراتب بهتر است. البته، توصیه من این است که جنگ را مردم ما همچنان مسئله اول خود بدانند. ما اگر این جنگ را با سربلندی و پیروزی به پایان برسانیم، بیش از نیمی از مشکلات اقتصادی و سیاسی ما حل خواهد شد و دشمن به همین دلیل است که جان‌سختی نشان می‌دهد و نمی‌خواهد بگذارد که ما جنگ را با پیروزی تمام کنیم و دشمنان بزرگ و جهانی ما به رژیم وابسته عراق کمک می‌رسانند و نمی‌گذارند که این جنگ تمام شود و این به‌خاطر همین است که اگر ما این جنگ را بتوانیم با پیروزی به پایان برسانیم، مشکلات ما انشاءالله حل خواهد شد.»(1)
1) روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص14.
1
سیدمحمد غرضی، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، که برای شرکت در اجلاس فوق‌العاده سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به ژنو رفته بود، به تهران بازگشت و در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری پارس نتایج این سفر را تشریح کرد. وی درمورد نتایج مذاکرات وزیران کشورهای صادرکننده نفت که براساس آن توافق شد قیمت پایه نفت به 34 دلار برسد، گفت: در این اجلاس قرار شد پادشاهی عربستان 2 میلیون بشکه از تولید خود بکاهد و همگام با آن، قیمت نفت این کشور نیز از 32 دلار به 34 دلار افزایش یابد. به این ترتیب، با 2 میلیون بشکه کاهش در صدور نفت عربستان، تولید این کشور از 5/10 میلیون بشکه به روزانه 5/8 میلیون بشکه رسید و سایر کشورها نیز که سهمشان در بازار بین‌المللی در معرض تهدید قرار گرفته بود، خواهند توانست دوباره سهم خود را در بازار به دست آورند. مهندس غرضی در پاسخ به این سؤال که تأثیر قراردادن 34 دلار به‌عنوان قیمت پایه نفت خام کشورهای اوپک که سبب می‌شود ایران 2 دلار ارزان‌تر نفت خود را بفروشد، چیست؟ گفت: تأثیر این امر بر مشتریان کشورهایی چون ایران، لیبی و الجزایر است که سعی داشتند نفت خود را به قیمت واقعی آن بفروشند و بازارشان را به‌دلیل اینکه مشتریان نفت خام به‌سوی نفت ارزان‌تر هجوم می‌بردند، از دست داده بودند. این قیمت سبب شد که این گروه کشورها، ایران، لیبی و الجزایر بتوانند بازارهای خود را که ظرف دو سال اخیر، به‌خصوص ظرف سه ماه گذشته از دست داده بودند، دوباره به دست آورند.
وزیر نفت درمورد نرخ جدید نفت و نظر ایران درباره آن گفت: سیزده کشور عضو اوپک، براساس قیمتی که تعیین و تثبیت شده نفت خام صادراتی خود را خواهند فروخت و کشورهایی که از این نرخ سر باز می‌زنند، قصد دارند اوپک را از بین ببرند. ما لیستی داریم که بر پایه آن همه حوزه‌های نفتی دنیا قیمت‌هایشان را بر قیمت پایه 34 دلار مشخص کرده‌اند و ما نیز از این قیمت دفاع می‌کنیم. مهندس غرضی افزود: نتیجة اصلی که از این اجلاس به دست آمد، این بود که هیئت نمایندگی پادشاهی عربستان، نظرهای اعضای اوپک را گوش داد و قیمت نفت خود را با افزایش 2 دلار به 34 دلار رساند و از سوی دیگر نیز 2 میلیون از تولید خود را کاهش داد و دیگر اینکه پادشاهی عربستان مجبور شد از بازی‌های سیاسی دست بردارد.(1)
وی همچنین در جواب این سؤال که چطور شد موضع سرسخت شما که در اجلاس قبلی اوپک سرسختانه با کاهش قیمت نفت مخالفت می‌کردید، در این اجلاس به‌گونه‌ای پیش‌بینی نشدنی نرم و انعطاف‌پذیر شد، گفت: تولید ما ظرف
1) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص14.
دو ماه گذشته کم شده است و ما در بازار جهانی نفت تنها ماندیم و اعضای اوپک نیز از ما دفاع نکردند و تقریباً تمام کشورها پس از اجلاس قبلی اوپک (حدود دو ماه پیش) قیمت‌های نفت خود را کاهش دادند و ما تنهای تنها ماندیم. کاهش تولید و کم‌شدن فروش و درنتیجه کمبود بودجه و حمایت نکردن سایر کشورهای عضو اوپک، سبب شد که با کاهش قیمت موافق باشیم.(1)-(2)
1
مهندس لواسانی، رئیس هیئت سیاسی و اقتصادی ایران، که برای دیدار و گفت‌وگو با مقامات پاکستانی به آن کشور سفر کرده بود، امروز این کشور را ترک کرد. وی در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس، نتایج سفر خود را درباره سیاست ایران درخصوص صلح و طرح فهد و برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در سال آینده در بغداد بیان کرد. بخش‌هایی از گزارش خبرگزاری پارس از این گفت‌وگو به شرح زیر است:
«در زمینه‌های خرید احتیاجات ایران از پاکستان تبادل اطلاعات فنی و مسئله مربوط به راه‌آهن، تعمیر دیزل‌های راه‌آهن ایران و همکاری برای ایجاد خط‌آهن در ایران گفتوگوهای مفصلی انجام گرفت و توافق‌هایی انجام شد.
... درزمینه مسئله سیاسی دو جلسه نیز با آقای پیرا چا، قائم‌مقام وزارت امور خارجه، داشتم که حدود هشت ساعت به طول انجامید. در این دو ملاقات شرح مبسوطی از انگیزه صدام و کشورهای مرتجع عربی و امریکا در جنگ تحمیلی علیه ایران انجام شد و باتوجه‌به اینکه پاکستان یکی از کشورهای عضو در هیئت صلح است، من به‌صراحت تمام، قبول هرگونه صلح را باوجود حتی یک سرباز رژیم مزدور عراق در ایران مردود اعلام کردم و با استناد به آیات قرآنی و تکیه بر مسئولیت اسلامی مسلمانان، تأکید کردم که نباید در این جنگ یک نظاره‌گر باشند. آقای لواسانی در پاسخ به این سؤال خبرنگار خبرگزاری پارس که عکس‌العمل مقامات پاکستانی دراین‌مورد چه بود، گفت: "آنها دراین‌مورد نظرات خاص خود را داشتند. درمورد صلح و آتش‌بس این موضوع را که نظاره‌گر هستند، قبول نداشتند و به کمک‌هایی که در خلال جنگ و پس از تحریم اقتصادی به ایران کرده بودند، اشاره می‌کردند و تأکید می‌کردند که این جنگ برای تمامی مسلمین خسارات بسیار دارد و باید هرچه زودتر خاتمه یابد. البته آنها موضع‌گیری ایران را منطقی دانسته و پذیرفتند." لواسانی آنگاه به طرح فهد اشاره کرد و گفت در مذاکرات سیاسی دلایل مخالفت مقامات ایران با طرح فهد یا کمپ دیوید دوم اظهار شد و گفته شد، این طرح،
1) درحال‌حاضر تولید نفت جمهوری اسلامی ایران، یک میلیون بشکه در روز است و صدور نفت کمتر از میزان ارزی است که در بودجه پیش‌بینی شده است، زیرا باتوجه‌به قیمت‌های فعلی، مقدار صادرات برای تأمین ارز مورد نیاز کشور 5/1 میلیون بشکه در روز است.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 10/8/1360.
صرف‌نظر از بقیه موادش، یک ماده آن از همه بیشتر موردنظر است و آن تثبیت وجود صهیونیست‌ها در منطقه است و این چیزی نیست که بتواند قابل‌قبول ایران باشد و به آنها گفته شد، همان‌طور که طرح کمپ دیوید، سادات را به انزوا کشانید و به دامن اسرائیل برد، این‌گونه طرح‌ها با هدف دوگانگی ایجادکردن بین کشورهای عربی به‌ویژه فلسطینی‌ها پیشنهاد شده است. پاکستانی‌ها اصرار داشتند به ما بفهمانند که قبول طرح فهد ازسوی پاکستان به‌معنای تأیید عربستان نیست." ... لواسانی آنگاه به مسئله تشکیل کنفرانس غیرمتعهدها در بغداد در سال 1982 اشاره کرد و گفت: "ما اظهار داشتیم که شرکت پاکستان یا هر کشور دیگری در این کنفرانس، درصورتیکه جنگ ادامه داشته باشد، تأییدی بر جرم مرتکب‌شدة صدام است و از آنها خواستیم که بیشتر مطالعه کنند و نه‌فقط به این کنفرانس نروند، بلکه مانع رفتن دیگران هم بشوند. همچنین درمورد تبلیغات سوء صهیونیست‌ها و امپریالیست‌ها علیه ایران به‌بهانه‌ای که ایران از رژیم صهیونیستی اسلحه خریده است، به آنها گفتم که این شایعه بعد از اعلام جبهه متحد اسلامی که جبهه ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی است، اوج گرفته و آنها دراین‌مورد و درمورد جبهه سؤالاتی کردند و گفتند که مسئله را مورد بررسی بیشتری قرار می‌دهند."»(1)
1
رئیس‌کل سازمان غله کشور در گفت‌وگو با واحد مرکزی خبر درباره افزایش خرید گندم از کشاورزان، پیامدهای مثبت آن و افزایش سطح زیر کشت در مناطق ناآرام و جنگ‌زده مطالبی بیان کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، عاصی‌پور درمورد میزان گندم خریداری‌شده در سال جاری گفت: این سازمان با همکاری وزارت کشاورزی، جهاد سازندگی و سایر ارگان‌ها، تاکنون 807 هزار تن گندم خریداری کرده است که تا این تاریخ، 400 هزار تن نسبت به سال گذشته افزایش نشان می‌دهد. این میزان افزایش خرید موجب شده است که 50 درصد خرید خارجی کاهش یافته و بدین‌ترتیب، 420 میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی شود. وی افزود: باتوجه‌به جنگ تحمیلی، خوشبختانه در مناطق جنگی میزان تولید گندم بسیار جالب‌توجه است. ازجمله در مناطق جنگی آذربایجان‌غربی، 11 هزار تن گندم خریداری شده است که نسبت به سال گذشته 7000 درصد افزایش نشان می‌دهد. میزان خرید در کردستان، 36 هزار تن است که 1400 درصد افزایش داشته و در خوزستان، 21 هزار تن غله خریداری شده است. همچنین در کرمانشاهان 120 هزار تن گندم خریداری شده، درحالیکه سال گذشته میزان خرید 8000 تن بوده است و این ارقام و این‌گونه افزایش تولید، نقش رزمندگان و سلحشوران اسلام را در برقراری و ایجاد امکانات جهت فعالیت‌های اقتصادی در این مناطق نشان می‌دهد.(2)
1
روزنامه واشنگتن پست جزئیات بیشتری را از قرارداد تسلیحاتی 5/8 میلیارد دلاری امریکا و عربستان انتشار داد. به نوشته این روزنامه، تصمیم کابینه ریگان مبنی‌بر فروش آواکس‌ها به عربستان سعودی، همچنین ساختن پایگاههای جدید در عربستان که برای استفاده نیروهای امریکایی در مواقع ضروری آماده هستند، دورنمای یک راهبرد دفاعی از مناطق نفت‌خیز و خاورمیانه می‌باشد. نیروی هوایی و دریایی امریکا نیز مانند نیروهای واکنش سریع می‌توانند با ملحق‌شدن به این پایگاه‌ها، درصورت تهدید، از این مناطق دفاع کنند. علاوهبراین، بنا به اعلام منابع مطلع و مدارک پنتاگون، یک شبکه گسترده دفاع هوایی که عربستان سعودی رهبری آن را به‌عهده داشته و شامل کشورهای میانه‌رو عربی کویت، امارات متحده عربی، عمان، بحرین و قطر می‌باشد، تشکیل شده است. امریکا موافقت کرده است هواپیماهای مدرنی را که ستاد اصلی در ریاض را با مرکز عملیاتی چین مربوط کند، برای عربستان تهیه کند. یک مقام عالی‌رتبه امریکایی گفت: این همکاری‌ها می‌تواند فضای خالی که بعد از سقوط شاه در منطقه به وجود آمده بود را پر کند.(1)
1) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص14، به نقل از روزنامه واشنگتن پست.
1
ارتش عراق با شلیک 4 فروند موشک شش متری به شهرهای دزفول و اهواز و گلوله‌باران شهر آبادان، مردم این شهرها را به خاک و خون کشید. در حمله عراق به مناطق مسکونی این سه شهر، بیش از 50 تن از مردم شهید یا زخمی شدند و خانه‌های زیادی ویران شد.
ارتش عراق امروز در ساعت 16:30 شهرهای اهواز و دزفول را با 4 موشک شش متری هدف قرار داد. در حمله موشکی به شهر دزفول که با 2 فروند انجام شد، 7 تن از مردم شهید و 14 تن زخمی شدند، 7 منزل مسکونی ویران و به 43 منزل نیز خساراتی وارد شد.(1)
همچنین در حمله موشکی به اهواز که با 2 فروند موشک انجام شد، 2 تن از اهالی شهر شهید و 27 تن زخمی شدند، 10 منزل مسکونی ویران شد و به 25 خانه، 2 مدرسه ابتدایی و یک مسجد نیز آسیب‌هایی وارد آمد. روزنامه کیهان در ترسیم فضای ملتهب متأثر از این انفجارها و واکنش مردم دراینباره به نقل از خبرنگار خود نوشته است:
«لحظاتی پس از پرتاب موشک‌ها حرکت مردم به‌سوی محل اصابت موشک‌ها جلب‌توجه بسیار می‌کرد. مردم اهواز درحالیکه با شتاب به‌سوی محل اصابت
1) سند شماره 34851 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 53931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 228، 12/8/1360، ص26، اهواز- خبرگزاری پارس، 12/8/1360.
موشک‌ها در حرکت بودند، فریادهای مرگ بر امریکا و مرگ بر صدام آنها فضای شهر را پر کرده بود. بر پایه همین گزارش، دقایقی پس از انفجار موشک‌ها، ماشین‌های آتش‌نشانی و سازمان آب و برق به‌همراه آمبولانس‌های امداد پزشکی اهواز به‌سرعت خود را به محل انفجار رساندند و به کمک مجروحین شتافتند. به گزارش خبرنگار ما از اهواز، در یکی از نقاط شهر اهواز که موشک اصابت کرده بود، گرد و غبار بسیاری تا شعاع چند متری در فضا دیده می‌شد و جمعیت زیادی برای کمک و همیاری به خواهران و برادران آسیب‌دیده این محل شتافته بودند و شعارهای گوناگون می‌دادند. لازم به یادآوری است که از ابتدای شروع تجاوز عراق تاکنون، ارتش عراق 35 فروند موشک زمین‌به‌زمین به شهر اهواز پرتاب کرده است.»(1)
شهر آبادان نیز هدف گلولههای کاتیوشا و خمپاره‌اندازهای دشمن قرار گرفت که طی آن چند تن زخمی شدند و چند واحد مسکونی ویران شد.(2)
1
استقبال فراوان مردم برای حضور در جبهه‌های جنگ و نبود امکانات کافی برای جذب و نگهداری داوطلبان، برخی مناطق سپاه و بسیج را به اعمال محدودیت در پذیرش آنها واداشته است. در همین زمینه، مسئول واحد آموزش منطقه9 سپاه (استان‌های فارس و بوشهر) که مرکز آن در شیراز است، در نامهای به مسئول واحد آموزش ستاد مرکزی سپاه اعلام کرد: بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، به‌علت استقبال بیش‌ازحد مردم خوبمان از اعزام نیروها، درحال‌حاضر بیش از 1500 نفر در مرکز منطقه9 مشغول گذراندن آموزش می‌باشند، لذا درخواست می‌گردد هیچ نیرویی جهت آموزش به این مرکز اعزام نفرمایید.(3)
مسئول واحد عملیات منطقه8 سپاه (استان‌های خوزستان و کهکیلویه و بویراحمد) که مرکز آن در اهواز است نیز به واحد طرح و برنامه این منطقه اعلام کرد: تعدادی از نیروهای اعزامی از مدارس آمده‌اند که به شهرهایشان عودت داده شدند. لطفاً به تمام شهرها اعلام کنید که نیروی محصل به جبهه اعزام نکنند.(4)
2
بنا بر اعلام یک منبع اطلاعاتی، چندی قبل، هنگامی‌که صدام حسین از جبهه‌های جنوب بازدید می‌کرد، هیئتی از کشور کویت در بصره با وی ملاقات کرده است. در این ملاقات صدام گفته است که کمک‌های مادی و مالی کویت را فراموش نخواهم کرد، اما کویت باید اجازه دهد که عراق از مرزهای آبی و زمینی آن کشور نیز استفاده کند.(5)این درخواست احتمالاً براین‌اساس بیان شده که صدام از مدت‌ها قبل خواستار دراختیارگرفتن جزیره کویتی بوبیان برای مقاصد اقتصادی و نظامی بوده است.
1) سند شماره 5445 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 16، 15/8/1360، صص 2 و 4؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2، اهواز.
2) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2.
3) سند شماره 53906 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از آموزش سپاه منطقه9 (شیراز) به آموزش سپاه مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 53934 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه 8 به طرح و برنامه، 11/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 5445 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
1
در ادامه درگیریهای روز گذشته مهاباد، امروز عناصر مسلح غیرقانونی از ساعت 8 تا 18 در چندین نقطه شهر به‌ویژه در اطراف جاده "سیدآباد" در غرب مهاباد، به‌قصد تصرف یا تخریب ساختمان نهادهای دولتی و کشتن نیروهای نهادهای انقلابی وارد عمل شدند، ولی در چند مورد، نیروهای سپاه با محاصره منطقه موردنظر، مانع هرگونه اقدام مؤثر مهاجمان شدند. درمجموع این درگیری‌ها، 10 تن از مهاجمان کشته و 12 نفر از آنان که از وابستگان به حزب دمکرات کردستان ایران، گروه کومه‌له و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) بودند، دستگیر شدند. از نیروهای خودی نیز 2 تن از نیروهای سپاه شهید و 5 تن از اهالی بی‌گناه شهر زخمی شدند.(1)
جلائی‌پور، فرماندار مهاباد، درباره علت توجه ویژه گروههای مسلح غیرقانونی به شهر مهاباد و آخرین وضعیت امنیتی این شهر گفت: «این درگیری‌ها درپی دستگیری بیش از 60 نفر از کادر سیاسی - نظامی حزب منحله دمکرات در مهاباد صورت گرفت. همچنین انگیزه این درگیری‌ها برخورد قاطعانه حاکم شرع مهاباد و اجرای طرح ایمن‌سازی شهر و شدت کنترل دولت بر شهر ازسوی ضدانقلابیون، به شمار می‌آید. در اجرای طرح ایمن‌سازی شهر مهاباد، خوشبختانه نیروهای مدافع انقلاب با شجاعت و هشیاری موفق شدند با تحمیل تلفات زیادی به ضدانقلابیون و دستگیری ده‌ها نفر از آنان، کلیه مواضع پیش‌بینی‌شده در طرح ایمن‌سازی شهر را اشغال کنند.» فرماندار مهاباد در این گفت‌وگو افزود: «هم‌اکنون حساس‌ترین نقاط شهر مهاباد در کنترل نیروهای جمهوری اسلامی و تحت حاکمیت دولت است. وضع شهر هم‌اکنون از آرامش برخوردار است و بعد از تثبیت طرح ایمن‌سازی شهر طی چند روز آینده، تأمین امنیت شبانه‌روزی در شهر مهاباد کاملاً برقرار خواهد شد.»(2)
2
اقدامات عناصر وابسته به گروههای برانداز و درگیریهای شدید میان نیروهای مسلح ایران و گروههای ضدانقلاب در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور همچنان ادامه دارد. افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در درگیری‌هایی در این مناطق، 4 تن از نیروهای خودی را شهید و 8 تن را زخمی کردند و 3 تن را نیز به اسارت بردند. در این درگیری‌ها، تلفاتی نیز به نیروهای ضدانقلاب وارد آمد و 4 نفر از آنان دستگیر شدند. به گزارش ستاد خبری سپاه ارومیه، 14 تن از افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب امروز با معرفی خود به سپاه و تسلیم سلاح‌هایشان، امان‌نامه دریافت کردند.
در ساعت 16 امروز، یک دستگاه مینی‌بوس در جاده کامیاران - سنندج به مینی که عناصر مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، برخورد کرد که براثر انفجار آن 3 نفر شهید و 8 تن زخمی شدند.(3)
در سنندج نیز یک گروه عملیاتی وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی، یکی از پیشمرگان کرد مسلمان را به شهادت رساندند و اسلحه کمری وی را به سرقت بردند.(4)
در آبادی "کلاتی" در نوزده کیلومتری شمالغربی کامیاران، عوامل حزب دمکرات، یکی از
1) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص7؛ و- سند شماره 53895 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد به فرماندهی مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427409 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد به ارومیه و تهران، 11/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص26، مهاباد، روابط عمومی ستاد عملیاتی شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 228، 12/8/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس، 12/8/1360، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران مهاباد.
2) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2، مهاباد.
3) سند شماره 294315 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 13/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
4) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص7؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص2.
افراد وابسته به این حزب را که قبلاً با آنان همکاری می‌کرده و درحال‌حاضر از سپاه امان‌نامه دریافت کرده است، ربودند و با خود بردند.(1)
همچنین در محور دیواندره - بیجار، در ساعت 18، عناصر مسلح غیرقانونی یک آمبولانس بهداری را که درحال بازگشت از بیجار بود، در نزدیکی "پل نساره" در هشت کیلومتری جنوب‌شرقی دیواندره به سرقت بردند و راننده و سرنشین آن را که مامای بهداری بود، به گروگان گرفتند.(2)
در بانه نیروهای سپاه با خبررسانی به‌موقع مردم، 3 تن از وابستگان حزب دمکرات را که قصد حمله به یک مقر سپاه را داشتند قبل از هر اقدامی دستگیر کردند. در بازرسی از منازل این افراد مقادیر فراوانی نارنجک جنگی، مین ضدتانک و انواع مواد منفجره کشف شد. به گزارش خبرگزاری پارس، 2 تن از دستگیرشدگان قبلاً نیز در عملیات پرتاب نارنجک به‌سوی مردم که به جراحت چند تن انجامیده بود، شرکت داشتند.(3)
در نزدیکی روستای "کوزه‌رش" در جنوب‌غربی سلماس نیز عناصر مسلح غیرقانونی در ساعت 23:00، به یک واحد از نیروهای گشتی ارتش حمله کردند که با واکنش به‌موقع نیروهای خودی مواجه شدند. در این درگیری، یکی از مهاجمان با 2 قبضه اسلحه دستگیر شد و بقیه افراد از محل درگیری گریختند.(4)
در سردشت هم عناصر مسلح غیرقانونی بار دیگر با استفاده از توپ و خمپاره به مقر نیروهای ژاندارمری واقع در تپه ژاندارمری حمله کردند که با واکنش متقابل نیروهای خودی مواجه و با تحمل تلفاتی متواری شدند.(5)
همچنین نیروهای خودی متشکل از واحدهایی از ارتش و سپاه با اجرای عملیاتی، ارتفاعات "داشبند" در محور میاندوآب - بوکان را به تصرف خود درآورده، روی آن مستقر شدند.(6)
به گزارش ستاد خبری سپاه پاسداران ارومیه، 14 نفر از افراد مسلح وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران با معرفی خود به سپاه ارومیه و تحویل سلاح‌های سازمانی‌شان، امان‌نامه دریافت کردند.(7)
1
نیروهای امنیتی ایران موفق شدند ضربات مؤثری را به تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مشهد، زنجان و اصفهان وارد کنند. فقط در شهر اصفهان، 12 نفر از کادرهای اصلی سازمان دستگیر شدند. افراد این سازمان در شهر بروجرد یک عدد کوکتل‌مولوتف را به حسینیه‌ای که مردم درحال عزاداری در آن بودند، پرتاب کردند که خوشبختانه خسارات جانی درپی نداشت.
درپی سرقت یک دستگاه خودرو بهوسیله دو فرد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد و گزارش این اقدام به نیروهای سپاه و کمیته مشهد، خودرو مزبور در خیابان
1) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه 7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص7.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، 14/8/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 13/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 228، 13/8/1360، ص36، سنندج - خبرگزاری پارس، 12/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص35، سنندج - خبرگزاری پارس.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص26، سلماس، روابط عمومی ستاد عملیاتی شمال‌غرب کشور؛ و- همان، صص 29 - 28، ارومیه - خبرگزاری پارس؛ و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
5) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، سردشت به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص25، ارومیه، روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص14، به نقل از روابط عمومی ستاد شمال‌غرب کشور.
7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 228، 12/8/1360، ص25، ارومیه - خبرگزاری پارس، 12/8/1360، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران ارومیه.
"سناباد" شناسایی شد و نیروهای سپاه به‌دلیل بی‌توجهی سرنشینان خودرو به فرمان ایست به تعقیب آنها پرداختند. سارقان خودرو به‌منظور متوقف‌کردن افراد تعقیب‌کننده، 2 نارنجک را از پنجره خودرو درحال حرکت به‌سمت آنان پرتاب کردند که نارنجک‌ها در پیاده‌رو خیابان منفجر شد و 2 عابر پیاده زخمی شدند. در ادامه این ماجرا، خودرو مزبور در محل "کوی طلاب" هدف گلوله قرار گرفت و راننده آن زخمی و کنترل خودرو از دست وی خارج شد. سپس خودرو با یک کامیون ده تنی که ازطرف مقابل می‌آمد، به‌شدت برخورد کرد که راننده خودرو در دم به هلاکت رسید و نفر دوم نیز که مسلح بود، دستگیر شد.(1)
در زنجان نیز 2 نفر از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. درپی اعتراف این افراد، خانه تیمی متعلق به آنها نیز شناسایی و تصرف شد. از این خانه تیمی 2 قبضه اسلحه، تعدادی سه‌راهی آماده انفجار، مقداری چاشنی، دینامیت، تی.ان.تی و... به دست آمد.(2)
همچنین در بروجرد، وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی، یک کوکتل‌مولوتف را به حسینیه‌ای که مردم در آن مشغول عزاداری بودند، پرتاب کردند که تلفات جانی در بر نداشت، ولی خسارت‌های مالی فراوانی به بار آورد.(3)
در اصفهان نیز طبق گزارش واحد اطلاعات سپاه این شهر، 12 تن از افراد رده‌بالای سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. 3 تن از این افراد، عضو شورای سازمان شاخه اصفهان، 2 تن سرگروه نظامی و سرگروه ویژه نظامی، یک تن مسئول کارگری، یک تن مسئول شاخه اجتماعی و بقیه از اعضای فعال در گروههای عملیاتی سازمان بودند.(4)
1
امروز مجلس شورای اسلامی ایران، به کابینه جدید مهندس میرحسین موسوی که چند روز قبل توسط آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، به‌عنوان نخست‌وزیر معرفی شده بود، رأی اعتماد داد. رأی اعتماد نمایندگان مجلس پس از دو جلسه طولانی صبح و بعدازظهر و صحبت‌های موافقان و مخالفان داده شد.(5)
موسوی پس از تصدی پست نخست‌وزیری، مذاکره با سران کشور را برای انتخاب اعضای هیئت دولت آغاز کرد. اصلی‌ترین موضوعی که دراینباره مطرح شد، تغییرنکردن ترکیب هیئت دولت آیت‌الله مهدوی کنی بود. باتوجه‌به اینکه وزیران دولت آیت‌الله مهدوی کنی را شهید باهنر و شهید رجایی انتخاب کرده بودند، مهندس موسوی و سران کشور معتقد بودند که نباید تغییر چندانی در ترکیب وزیران ایجاد شود. براساس این نظر و توافق کلی، بحث درباره کابینه از همان روز رأی اعتماد مجلس به موسوی آغاز شد. آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، دراینباره نوشته است: «ساعت 12:00 [روز 7/8/1360]، برای مشورت در امر کابینه، در دفتر آقای خامنه‌ای با حضور موسوی جلسه‌ای داشتیم. قرار شد ترکیب کابینه کمتر
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 226، 11/8/1360، ص24، مشهد - خبرگزاری پارس، 10/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص4، و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15.
2) سند شماره 53916 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی، 11/8/1360، سند تک‌برگی.
3) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15، خرم‌آباد - واحد مرکزی خبر؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 228، 13/8/1360، ص36، خرم‌آباد، 12/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 228، 12/8/1360، ص22، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 12/8/1360، به نقل از ارتباطات و خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خرم‌آباد.
4) سند شماره 53913 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات اصفهان به اطلاعات مرکز، 11/8/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص1.
به‌هم بخورد. روی چند نفر از وزرا بحث کردیم. آقای موسوی اردبیلی هم ملحق شدند.»(1)
از آنجا که حزب جمهوری اسلامی در آن دوره اکثریت کرسی‌های مجلس و سران کشور را دراختیار داشت (آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور)، آیت‌الله موسوی اردبیلی (رئیس دیوان عالی کشور)، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس شورای اسلامی) و مهندس موسوی (نخست‌وزیر)، در آن زمان عضو حزب جمهوری اسلامی بودند)، بحث درباره کابینه به درون حزب نیز کشیده شد. در ادامة خاطرات آقای هاشمی آمده است: «شب، جلسه مشورتی در حزب جمهوری اسلامی درمورد کابینه تشکیل شد و مشورت کردیم.»(2)
از دیگر افرادی که در انتخاب وزیران می‌توانستند نقش مهمی را ایفا کنند، حجت‌الاسلام سیداحمد خمینی بود که به‌طور تلویحی می‌توانست منعکس‌کننده نظرهای امام خمینی باشد. آقای هاشمی در کتاب خاطرات خود دراینباره نوشته است: «احمدآقا به منزل [هاشمی رفسنجانی] آمد... درباره مسئله جنگ و کابینه بحث کردیم. ... شب [8/8/1360] جلسه دیگری با احمدآقا، مهندس موسوی نخست‌وزیر و آقای خامنه‌ای داشتیم. درباره وزیر خارجه و وزیر دفاع تصمیم گرفتیم.»(3)
شاید به‌جرأت بتوان گفت که اساس شکل‌گیری جناح‌های سیاسی در خط امام، به انتخاب نخست‌وزیر و اعضای کابینه دولت جدید بازمی‌گشت. بیشتر مخالفان دکتر ولایتی هنگامی که آیت‌الله خامنه‌ای وی را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد و نمایندگان مجلس به وی رأی اعتماد ندادند، از اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بودند. این موضوع به‌نوعی در میان اعضای دولت جدید نیز مطرح بود. آقای هاشمی رفسنجانی درباره رسوخ این اختلاف‌نظر به دولت جدید نوشته است: «جلسه‌ای در [روز 9/8/1360 در] دفتر ریاست‌جمهوری با حضور رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، بهزاد نبوی و [حبیب‌الله] عسگراولادی برای بحث درباره اختلافاتی که بین آقایان عسگراولادی و نبوی درباره انحصاری‌کردن خریدوفروش برنج و سایر موارد تجارت پیش آمده، داشتیم. ستاد بسیج اقتصادی، تصمیم گرفته دولت، خریدار انحصاری برنج کشاورزان باشد، ولی تصمیم خامی است؛ نه امکانات انبار و حملونقل و نه نیروی انسانی برای خرید و توزیع دارد و نه
فکری برای چندین هزار کاسبی که بیکار می‌شوند، کرده‌اند. آقای عسگراولادی، وزیر بازرگانی مخالف است. آقای بهزاد نبوی به همین دلیل، نمی‌خواهد در کابینه شرکت کند. ناراحت است، فکر می‌کند این بینش، مانع تحول در امر اصلاح تجارت و خلع‌ید سرمایه‌داران است.»(1)
هاشمی رفسنجانی در ادامه خاطرات خود، درباره تأثیر این اختلاف‌نظر در کابینه مهندس موسوی نوشته است: «قرار بود نخست‌وزیر، کابینه را معرفی [10/8/1360] کند. نامه ایشان نرسید. معلوم شد آقای بهزاد نبوی، به همان دلیل اختلاف با آقای عسگراولادی، حاضر نیست در کابینه باشد. برای قانع‌کردن ایشان تأخیر انداخته‌اند و بالاخره ایشان را به‌دلیل خطر بروز اختلاف در میان نیروهای خط امام و به‌خصوص حزب جمهوری اسلامی و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، قانع کرده‌اند.»(2)با توافق انجام‌شده به نظر می‌رسید که شکاف زودرس میان دو جناح اصلی خط امام برطرف شده است و نخست‌وزیر به‌زودی اعضای هیئت دولت را به مجلس معرفی خواهد کرد. این مهم در روز یازدهم آبان 1360 اتفاق افتاد و موسوی پس از اخذ تأیید آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، وزیران دولت جدید را به مجلس معرفی کرد. آقای هاشمی رفسنجانی کیفیت برگزاری جلسه مجلس را چنین توصیف کرده است: «چون نمایندگان برای مراسم عاشورا می‌خواهند به حوزه‌های انتخاباتی بروند و فردا را مایل‌اند تعطیل کنیم، برای بحث کابینه، جلسه‌ای برای بعدازظهر، اعلان کردیم. بعدازظهر جلسه شروع شد. مخالفان اکثراً دوستان خودمان از حزب جمهوری اسلامی یا سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بودند و روی ضعف مدیریت بعضی از وزرا تکیه می‌کردند. تا ساعت 8 شب، جلسه ادامه داشت و بالاخره با رأی خوبی تصویب شد. برای هریک از وزرا جداگانه رأی گرفتیم. آرای بعضی‌ها خیلی بالا بود و درمورد بعضی‌ها کمتر، ولی بالاتر از نصاب لازم. رئیس‌جمهور پیشنهاد کرد برای دفاع از کابینه به مجلس بیاید. گفتم ضرورتی ندارد.»(3)
نمایندگان مجلس شورای اسلامی پس از طرح دیدگاههای خود درباره هریک از وزیران، به اعضای هیئت دولت جدید رأی اعتماد دادند و سرپرستی وزارت خارجه نیز تا معرفی وزیر جدید، برعهده نخست‌وزیر باقی ماند. اسامی وزیران منتخب مجلس به شرح زیر است:
سلامتی. 17. وزیر مسکن و شهرسازی: مهندس محمدشهاب گنابادی. 18. وزیر نیرو: دکتر حسن غفوری‌فرد. 19. وزیر نفت: مهندس سیدمحمد غرضی. 20. وزیر مشاور در امور اجرایی: مهندس بهزاد نبوی. 21. وزیر امور اقتصاد و دارایی: دکتر حسین نمازی.(1)
کیهان درباره کابینه جدید با ویژگی کمترین تغییرات نسبت به دو کابینه قبلی و علل تغییرات اندک آن نوشته است:
با معرفی اعضای کابینه مهندس موسوی، کابینه شهید باهنر و آیت‌الله مهدوی کنی فقط با تعویض یک وزیر (وزیر کار و امور اجتماعی) به کار خود ادامه خواهد داد.
ناظران سیاسی دلایل تغییر اندک در کابینه را به شرح زیر ارزیابی کردند:
الف) وزیران دولت جدید، ادامه‌دهنده راه دولت‌های شهید رجایی و باهنر و همچنین کابینه آیت‌الله مهدوی کنی‌اند و از آنجا که کابینه شهید دکتر باهنر با مطالعات جدی و کامل انتخاب شده بود، نیازی به تغییرات اساسی در آن وجود نداشت.
ب) تغییرنکردن وزیران به آنها این امکان را می‌دهد که در اجرای طرح‌ها و برنامه‌های خود موفق‌تر عمل کنند و کار اداره امور وزارتخانهها بیشتر تثبیت می‌شود.
ج) چون مجلس ممکن است صلاحیت تک‌تک افراد کابینه را بررسی کند، تغییرنکردن کلی کابینه، کار مجلس را در این بررسی آسان‌تر کرده، دولت جدید، فعالیت رسمی خود را زودتر آغاز خواهد کرد.
ناظران سیاسی همچنین از باقی‌ماندن پست وزارت امور خارجه دراختیار نخست‌وزیر، که در دولت قبلی وزیر امور خارجه بود، استقبال کرده، پیش‌بینی می‌کنند که این تصمیم به تثبیت هرچه بیشتر موقعیت انقلاب اسلامی در خارج از کشور بینجامد و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را با تحرک بیشتری در جهان مطرح کند.(2)
1
نشریه نیوزویک در شماره امروز خود متن مصاحبه خبرنگار خود را با نخست‌وزیر چاپ کرده است.(3)* ترس بی‌دلیل کشورهای همسایه از صدور انقلاب اسلامی ایران، بروز ناهنجاری‌ها و آشوب‌های سیاسی در ایران پس از آرامش اولیه، بازشکافی اهداف گروههای معاند از ایجاد ناامنی، بمبگذاری و ترور افراد، چگونگی دخالت و تأثیر کشورهای خارجی همچون عربستان و فرانسه در تشدید ناآرامی‌های داخل ایران و حمایت آنها از گروههای برانداز، بررسی میزان
1) تعداد آرای موافق، مخالف و ممتنع وزیران معرفی‌شده در ضمیمه این گزارش درج شده است.
2) روزنامه کیهان، 11/8/1360، ص1.
3) * این مصاحبه در زمان سفر آقای موسوی به‌عنوان وزیر امور خارجه به نیویورک در تاریخ 15/7/1360 انجام شده، اما نشریه نیوزویک آن را در تاریخ دوم نوامبر برابر با یازدهم آبان 1360، چاپ کرده است.
تأثیر سیاست‌های شوروی در امور داخلی ایران و کیفیت و زمان بهبود رابطه ایران با امریکا، از موضوعات مهم مطرح‌شده در این مصاحبه است. متن کامل این مصاحبه و پرسش‌ها و پاسخ‌های مطرح‌شده به شرح زیر می‌باشد:
خبرنگار نیوزویک: «در میان بسیاری از کشورهای عرب این ترس وجود دارد که ایران، نهایت تلاش خود را به کار می‌بندد تا انقلاب اسلامی را صادر کند. آیا این ترس بجاست؟»
نخست‌وزیر: «چنین ترس‌هایی بی‌اساس است. قانون اساسی ما به‌صراحت بیان می‌دارد که ما حق دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر را نداریم و ما براساس آن عمل می‌کنیم. مع‌هذا انقلاب ما صرفاً بیانی از یک جنبش کلی یا یک رنسانس بود که سراسر جهان اسلام را گرفته است.»
خبرنگار نیوزویک: «علی‌رغم آرامش و رضایت اولیه، اکنون به نظر می‌رسد که انقلاب ایران گرفتار ناآرامی و هرجومرج است. آیا این امر، مرحله اجتناب‌ناپذیر و روند انقلاب است؟»
نخست‌وزیر: «انقلاب اسلامی ایران را نباید صرفاً از دید سیاسی نگاه کرد. انقلاب ما انقلابی جامع و فراگیر است که درجهت تغییر اخلاقیات و ارزش‌های حاکم بر جامعه ایران حرکت می‌کند و بحرانی که شما از خارج نظاره‌گر آن هستید، مرحله‌ای از این جنبش عظیم است.»
خبرنگار نیوزویک: «مع‌هذا مطمئناً ترورهای اخیر و بمب‌گذاری‌ها مبین بی‌ثباتی است.»
نخست‌وزیر: «شاید بتوانم [دراینزمینه] مقایسه‌ای به عمل بیاورم. مرگ سادات تحولی در تاریخ مصر پدید خواهد آورد، زیرا در آن کشور همه چیز به یک نفر بستگی داشت و وقتی آن فرد نباشد، بی‌ثباتی به وجود خواهد آمد. در ایران اخیراً صدها نفر شهید شده‌اند، اما چیزی عوض نشده است؛ انقلاب به پیش می‌رود. اوایل این ماه، 17 میلیون ایرانی، تقریباً تمام افراد واجد شرایط [رأی‌دادن]، رئیس‌جمهور جدید خود را برگزیدند. بنابراین، ثبات بستگی به مردم دارد و اهمیتی ندارد که چند نفر می‌میرند. دیگران جای آنها را پر می‌کنند و انقلاب ادامه می‌یابد. ثبات یعنی این.»
خبرنگار نیوزویک: «واکنش شما در قبال مرگ سادات چیست؟»
نخست‌وزیر: «این واقعه نتایج گسترده‌ای در خاورمیانه خواهد داشت؛ اول از همه، قرارداد کمپ دیوید کان‌لم‌یکن تلقی خواهد شد. هم‌زمان با این امر، جنبش‌های اسلامی با شتاب [بیشتری] پیش خواهند رفت. باکمال‌تأسف، انور سادات موضع سیاسی را در پیش گرفته بود که علیه منافع منطقه و برخلاف منافع ملتش بود. عاقبت غیرقابل اجتناب این‌گونه اعمال نیز حادثه‌ای این‌چنین می‌باشد.»
خبرنگار نیوزویک: «چه کسی در موج بمب‌گذاری‌ها و ترورهای ایران دست دارد؟»
نخست‌وزیر: «گروههای خاصی در ایران خود را از جریان اصلی انقلاب کنار کشیدند تا اینکه قدرت را به انحصار خود درآورند. بعضی از آنها مانند سازمان مجاهدین خلق [منافقین]، با پوشش مذهبی، در نهادهای بعد از انقلاب نفوذ کرده و پست‌های دولتی [را] به دست آوردند تا اینکه بتوانند مبارزه مسلحانه برای سرنگونی رژیم را آغاز کنند. از آنجایی که ما سیستم
پلیسی مثل ساواک زمان شاه یا اف.بی.آی. امریکا نداریم، آسیب‌پذیر هستیم، اما از آنجایی که این گروه‌ها باید با مردم مواجه شوند، کاری از پیش نخواهند برد. مع‌هذا تا کشف و انهدام آنها احتمالاً شما اخباری درباره بمبگذاری و توطئه خواهید شنید.»
خبرنگار نیوزویک: «آیا نشانه‌ای از دخالت خارجیان در این حوادث دیده می‌شود؟»
نخست‌وزیر: «اجازه بدهید تا چند نمونه برایتان بیاورم. ما ارتباط مشخصی میان بنی‌صدر، رجوی و عربستان سعودی می‌بینیم. علی‌رغم توافق ما درمورد استرداد افرادی که متهم به حمله به مردم هستند، فرانسه به بنی‌صدر و رجوی پناهندگی سیاسی می‌دهد. این گروه‌ها در غرب از تبلیغات و حمایت‌های همه‌جانبه‌ای برخوردار می‌شوند. در برنامه‌های رسانه‌های گروهی امریکا درباره مرگ سادات، از سه رهبری که در سال جاری مورد سوءقصد قرار گرفته‌اند، نام برده شد و آن سه نفر، سادات، ریگان و پاپ هستند که دو نفر اخیر هنوز در قید حیات‌اند. پس درباره رجایی، رئیس‌جمهوری ایران که دراثر سوءقصد کشته شد، چطور؟ از او هرگز اسمی به میان نیامد. چرا؟ چون طرف‌دار امریکا نبود.»
خبرنگار نیوزویک: «نظرتان راجع به شوروی و حزب مارکسیست توده چیست؟»
نخست‌وزیر: «اتحاد جماهیر شوروی نقش مهمی در ایران ایفا نمی‌کند. ما با اتحاد جماهیر شوروی مرزهای طولانی و مشترک داریم، اما سیاست "نه شرقی، نه غربی" ما موجب می‌شود که فاصله خود را با این کشور حفظ نماییم. حزب توده به‌علت اینکه فلسفه‌اش کمونیستی و برخلاف معتقدات ماست و تمایلاتی به‌جانب شوروی دارد، هیچ‌گونه نفوذ و پایگاه مردمی ندارد. مع‌هذا، نکته مهم این است که ما هیچ خصومتی ازجانب شوروی نمی‌بینیم.»
خبرنگار نیوزویک: «آیا جنگ ایران و عراق مدت زمان نامحدودی ادامه خواهد یافت؟»
نخست‌وزیر: «عراق زمانی به ما حمله کرد که ما ارتش و یا نیروی دفاعی سازمان‌یافته‌ای نداشتیم. مرتجعین منطقه و کشورهای عرب طرف‌دار غرب، یعنی عربستان سعودی، اردن و... با حمایت بسیاری از خائنین، به جنگ دامن می‌زنند. درمقابل، ما فقط به مردم خود و نیروی انسانی خود متکی هستیم و توانسته‌ایم بیش از 50 درصد از سرزمین‌های اشغالی را پس بگیریم. پیروزی‌های اخیر ایران مبین آن است که ما پشت ارتش عراق را شکسته‌ایم. چیزی به آزادکردن بقیه سرزمین‌هایمان نمانده است.»
خبرنگار نیوزویک: «آیا روابط سیاسی با ایالات متحده به‌حال‌عادی باز خواهد گشت؟»
نخست‌وزیر: «هیچ رابطه‌ای برقرار نخواهد شد، مگر آنکه بین دو کشور توازن نیرو به عمل آید. جمله فوق را می‌توان با عبارت امام خمینی بهتر توضیح داد. امام گفته است که رابطه میان ایالات متحده و ایران، مانند رابطه گرگ و میش است و بدیهی است که در این رابطه، بازنده کیست. تا زمانی‌که تغییرات اساسی در ایالات متحده به وجود نیامده و سرشت تهاجمی آن
کشور از بین نرفته، هیچ رابطه‌ای برقرار نخواهد شد. این حرف به معنای این نیست که ما مخالف ملت امریکا هستیم. ما معتقدیم که آنان نمی‌خواهند کسی با سلاح‌های امریکایی یا عملیات اسرارآمیز امریکایی کشته شود.»
خبرنگار نیوزویک: «شایعات زیادی پیرامون سلامت امام خمینی به گوش می‌رسد. آیا پس از مرگ وی، انقلاب تداوم خود را حفظ خواهد کرد؟»
نخست‌وزیر: «ما معتقدیم که زندگی دست خداست. من اخیراً با امام دیدار کردم و ایشان مانند همیشه سرحال و انقلابی بودند، اما همه ما رفتنی هستیم، انقلاب ما بستگی به توده‌هایی دارد که در جریان‌های سیاسی سهیم هستند. احتمال دارد صدها نفر مثل آیت‌الله بهشتی و رهبر عالی‌مقام شهید شوند، اما جریان انقلاب تداوم خواهد یافت. این بدان معنی نیست که امام نقشی فوق‌العاده ایفا نکرده‌اند، بلکه به‌علت وجود ایشان بود که ایران چنان بنیان محکمی به دست آورده است که ادامه حیاتش دیگر بستگی به فرد ندارد.»(1)
1
سیدمحمدحسین لواسانی، مدیرکل سیاسی افریقا و آسیای وزارت امور خارجه، به‌منظور گفت‌وگو با مقامات امارات متحده عربی وارد دوبی، پایتخت این کشور عربی شد. به نوشته روزنامه کیهان، وی به‌محض ورود به دوبی با وزیر مشاور و چند تن از مقامات مسئول و عالی‌رتبه این کشور و رئیس دیوان امارات متحده عربی ملاقات و درباره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و طرح شاهزاده فهد گفت‌وگو کرد.
لواسانی در این دیدار درباره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت: «این جنگ با هماهنگی بعضی از دولت‌های منطقه و با تأیید امریکا شروع شد و صدام که دشمن کشورهای عرب منطقه بود و آنان را دولت‌های مرتجع وابسته به امریکا می‌دانست، اکنون با آنان در یک صف قرار گرفته است.» وی درباره صلح با رژیم صدام گفت: «آیا غیرت و حمیت اسلامی و عربی شما اجازه می‌دهد با کسی که دشمن شماست و به‌زور وارد خانه شما شده و به حریم شما تجاوز کرده و فرزندان شما را کشته است، بر سر یک میز نشسته و با او از صلح صحبت کنید؟ ما تا وقتی که سربازان متجاوز عراقی در سرزمین اسلامی‌مان هستند، تن به هیچ‌گونه صلحی نخواهیم داد و با تمام هستی‌مان، از دینمان و از موجودیتمان دفاع خواهیم کرد.» وی افزود: "صدام اگر در نقشه‌های شیطانی خویش موفق شده بود، دست از تجاوز به دیگر همسایگان عرب دور یا نزدیکش نیز برنمی‌داشت. انقلاب اسلامی ایران، نه‌فقط شاه را که دشمن مسلمانان منطقه بود، از بین برد، بلکه رژیم صدام را نیز که دشمن ما و شما است، به پای گور برده است.»
مهندس لواسانی درباره فروش آواکسهای امریکایی به پادشاهی سعودی گفت: «اینها پایگاههای پرنده [آواکس‌ها] امریکا هستند و به این ترتیب امریکا توانسته است نفوذ خویش را بیشازپیش در
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 103، 10/8/1360، صص 8 - 6، نیوزویک.
منطقه افزایش بدهد، ولی ازنظر ما، خرید آواکس‌ها نه‌فقط پیروزی نیست، بلکه فاجعه است.» وی درباره طرح شاهزاده فهد نیز گفت: «قبول طرح صلح با صهیونیست‌ها، خیانت به ملت‌های اسلامی و مستضعفین جهان است. با قبول چنین طرحی، نه‌فقط تن به ذلت می‌دهید،(1)بلکه هدف را فقط به بازپس‌گرفتن بخشی از سرزمین‌هایی که در سال 1967 اشغال شده، منحصر می‌کنید و درعوض آن، بر روی اسرائیل به‌عنوان دولت، صحه می‌گذارید و او را در بین خود می‌پذیرید.»
وی افزود: «اسرائیل همچون سرطان است و پذیرفتن سرطان به‌معنای پذیرفتن مرگ است و ایران حتی اگر همگان چنین طرح‌هایی را بپذیرند، نمی‌تواند آن را بپذیرد و نخواهد پذیرفت. یکی از آثار سوء این‌چنین طرح‌هایی، ایجاد دودستگی در بین کشورهای اسلامی است و لازم است این‌گونه طرح‌ها، از همان لحظه اول، در نطفه خفه شود.» لواسانی در پایان گفت: «ما امیدواریم که خیانت در چنین طرح‌هایی، به‌زودی بر ملت‌های اسلامی افشا شود.»(2)
1
جاسم خرامی، رئیس کمیسیون اقتصادی پارلمان کویت، اعلام کرد که کشورش یک وام 2 میلیارد دلاری دراختیار عراق قرار می‌دهد.(3)خبرگزاری رویتر درباره جزئیات و چگونگی پرداخت این وام اعلام کرد: کویت دراصل با پرداخت وام 2 میلیارد دلاری (معادل 7 میلیارد دینار) به عراق که درگیر جنگ با ایران است، موافقت کرد. منابع پارلمان کویت که این خبر را اعلام کردند، جزئیات شرایط وام را فاش نکردند، اما گفتند که این وام به درخواست عراق، که در آوریل گذشته 2 میلیارد دلار از کویت وام گرفته بود، به آن کشور داده می‌شود. خبرگزاری رویتر افزود: کارگروه مالی و اقتصادی پارلمان کویت، لایحه دولت را برای پرداخت وام جدید تصویب کرده است و پارلمان کویت به‌زودی دراینباره تصمیم نهایی را خواهد گرفت. وام قبلی که بدون بهره یا حق‌العمل (کمیسیون) بود، بخشی از وام 15 میلیارد دلاری درخواستی عراق از کویت، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر است.(4)
2
به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، محمد عبدو یمانی، وزیر اطلاعات عربستان سعودی، امروز به‌طور غیرمترقبه وارد بغداد شد و بلافاصله با صدام حسین دیدار و گفت‌وگو کرد. بنا بر گزارش خبرگزاری دولتی عراق، هدف از این دیدار ارسال پیام شفاهی شاه خالد به صدام حسین درباره مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه است.(5)
1) در متن روزنامه کیهان به‌جای واژه می‌دهید کلمه می‌دهیم ذکر شده است.
2) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص14.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، ص32، کویت - خبرگزاری فرانسه، 11/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، 14/8/1360، ص15، روزنامه البلاد.
4) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص16، به نقل از رویتر.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 227، 12/8/1360، ص19، بغداد - خبرگزاری یونایتدپرس، 11/8/1360.
1
درپی اعلام مقامات عربستان سعودی مبنی‌بر موافقت آن کشور با درخواست عراق برای احداث یک خط لوله نفتی از بندر بصره عراق به بندر ینبع عربستان واقع در دریای سرخ، روزنامه اطلاعات در مقاله‌ای به بررسی این موضوع پرداخت. دلایل این تصمیم‌گیری، تأثیر این اقدام در منطقه، نگاه کشورهای غربی به‌ویژه امریکا به این موضوع و منافع این خط لوله برای عراق درصورت احداث آن، از محورهای اصلی این مقاله است. متن مقاله بدین شرح است:
«عربستان سعودی با اتخاذ یک تصمیم مهم که برای غرب ارزش استراتژیکی دارد، به عراق اجازه داده است تا با احداث یک خط لوله در خاک آن کشور، نفت خود را به‌دور از آب‌های پرمخاطره خلیج‌فارس و تنگه هرمز، به دریای سرخ برساند. سعودی‌ها با این تصمیم، بر میزان نفت صادراتی عراق که از مسیرهایی غیر از آب‌های خلیج‌فارس حمل می‌شوند، خواهند افزود. جنگ عراق با ایران و مداخله شوروی‌ها در منطقه، درحال‌حاضر یک خطر جدی و بالقوه برای کشورهای غیرکمونیستی تولیدکننده نفت به‌شمار می‌آید؛ کشورهایی که بالغ‌بر 25 درصد از تولیدات نفتی خود را ازطریق تنگه هرمز صادر می‌کنند.
موافقت ریاض با درخواست بغداد، توسط شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت عربستان و در جریان مصاحبه با المجله (چاپ لندن) اعلام شده است. ایجاد خط لوله جدید، دومین تلاشی است که درجهت انحراف مسیر صادرات نفت از خلیج‌فارس صورت می‌گیرد. در ماه ژوئیه گذشته، رژیم سعودی با هزینه‌ای معادل 6/1 میلیارد دلار، بهره‌برداری از خطوط لوله‌ای را که با همکاری شرکت "موبیل" احداث شده و نفت عربستان را به دریای سرخ انتقال می‌دهد، آغاز کرد.
... سعودی‌ها درپی آغاز مناقشات در منطقه خلیج‌فارس، برای تقلیل خطرات قطع صدور تولیدات نفتی خود، اقدام به تأسیس یک چنین خط لوله‌ای کردند. به گفته زکی یمانی، عراق نیز در احداث خط لوله خود، این خطرات را مدنظر داشته است. از میزان گنجایش خط لوله عراقی‌ها، اطلاعی در دست نیست. طبق اظهارات منابع صنعتی، جنگ یک‌ساله عراق با ایران، این کشور را از راههای آبی خلیج‌فارس محروم ساخته است. عراق قبلاً روزانه حدود 5/2 تا 3 میلیون بشکه نفت ازطریق خلیج‌فارس صادر می‌کرد.
عراق پیشنهاد ایجاد خط لوله خود را ژوئیه گذشته طی یک درخواست رسمی ازسوی صدام حسین، دراختیار شاه خالد قرار داد. اوایل به نظر می‌رسید که سعودی‌ها تقاضای رئیس‌جمهوری عراق را نادیده گرفته‌اند و مقامات صنعتی بر آن بودند تا طرح عراقی‌ها را یک خیال محض قلمداد کنند، اما اظهارات زکی یمانی دایر بر موافقت دولت متبوع وی با پیشنهاد صدام، چشم‌انداز مناسبات آینده دو کشور را روشن‌تر خواهد ساخت. بر پایه اظهارنظرهای آگاهان، بهره‌گیری مستمر از خط لوله پیش‌بینی‌شده، عراق را رهین منت سعودی‌ها خواهد ساخت.
خط [لوله نفتی] موردنظر دولت عراق که بهای آن باید تمام و کمال پرداخت شود، از منطقه
بصره تغذیه خواهد شد و محموله خود را ازطریق بیابان‌های عربستان سعودی به سواحل دریای سرخ خواهد رساند. سعودی‌ها اجازه نداده‌اند عراق از بنادر آنها استفاده کند و به‌ناچار این کشور، ترمینال ویژه خود را در نزدیکی ینبع تأسیس خواهد کرد.
انحراف مسیر صادرات نفتی [عراق] به‌سوی دریای سرخ، بر اهمیت استراتژیکی مصر خواهد افزود، چراکه از رهگذر این تحولات، سواحل مصر از تسهیلات جدیدی برخوردار خواهد شد. این اقدام همچنین ارزش ارتباطی کانال سوئز را بالا خواهد برد و دو کشور عراق و سعودی، مقادیری از صادرات خود را به‌واسطه کانال سوئز به مدیترانه انتقال خواهند داد و مابقی را از راه خلیج عدن به جنوب خواهند فرستاد. دراین‌میان، نقش مصر به‌عنوان متحد امریکا اهمیت بسزایی خواهد یافت. مصر هم‌اکنون نیازهای ایالات متحده را درزمینه بهره‌گیری از تسهیلات نظامی برطرف می‌کند.
از نقطه‌نظر دیپلمات‌های غربی و عربی، احداث خط لوله جدید، در ترکیب قدرت‌های خلیج‌فارس تغییراتی ایجاد خواهد کرد. عراق مدتی است که سعی می‌کند روابطی با کشورهای طرف‌دار غرب در منطقه برقرار کند. عراق پس از آغاز جنگ با ایران، به عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی نزدیک‌تر شده و یگانگی آن با اتحاد شوروی، روند همبستگی‌های سیاسی منطقه را دگرگون ساخته است. دسترسی بسیار محدود عراق به دریا و جنگ‌هایی که [این کشور] در این بخش از خاورمیانه به راه انداخته است، صدرنشینان بغداد را بر آن داشته که برای حمل محموله‌های نفتی خود در خاک کشورهای دیگر، خطوط لوله عریض و طویلی ایجاد کنند.
عراق ازطریق خطوط نفتی خود در سوریه، روزانه فقط 200 تا 300 هزار بشکه به سواحل مدیترانه ارسال می‌کند و این کمبود، از مناقشات جاری بغداد و دمشق ناشی می‌گردد. این کشور برای کاهش اثرات درگیری با سوریه، خط لوله دیگری ایجاد کرده است که با عبور از خاک ترکیه، به بندر "دورتیول" منتهی می‌گردد، لکن این خط نیز تنها 000,700 بشکه در روز گنجایش دارد.»(1)
ضمیمه گزارش319: تعداد آرای موافق، مخالف و ممتنع وزیران کابینه دولت جدید
علی‌اکبر پرورش، وزیر آموزشوپرورش: 146 رأی موافق، 12 رأی مخالف و 2 رأی ممتنع.
عبدالمجید معادیخواه، وزیر ارشاد اسلامی: 134 رأی موافق، 10 رأی مخالف و 4 رأی ممتنع.
حبیب‌الله عسگراولادی، وزیر بازرگانی: 131 رأی موافق، 11 رأی مخالف و 12 رأی ممتنع.
هادی منافی، وزیر بهداری: 125 رأی موافق، 19 رأی مخالف و 17 رأی ممتنع.
محمد روحانی، وزیر مشاور و رئیس سازمان بهزیستی: 155 رأی موافق، یک رأی مخالف و 3 رأی ممتنع.
محمدتقی بانکی، وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه: 158 رأی موافق، بدون رأی مخالف و 6 رأی ممتنع.
مرتضی نبوی، وزیر پست و تلگراف و تلفن: 152 رأی موافق، 2 رأی مخالف و 3 رأی ممتنع.
سیدمحمد اصغری، وزیر دادگستری: 145 رأی موافق، 7 رأی مخالف و 7 رأی ممتنع.
سرهنگ سلیمی، وزیر دفاع: 103 رأی موافق، 27 رأی مخالف و 27 رأی ممتنع.
محمدهادی نژادحسینیان، وزیر راه و ترابری: 148 رأی موافق، یک رأی مخالف و 12 رأی ممتنع.
مصطفی هاشمی، وزیر صنایع: 125 رأی موافق، 20 رأی مخالف و 22 رأی ممتنع.
1) روزنامه اطلاعات، 12/8/1360، ص12.
محمدعلی نجفی، وزیر فرهنگ و آموزش عالی: 136 رأی موافق، 9 رأی مخالف و 15 رأی ممتنع.
سیدحسین موسویانی، وزیر معادن و فلزات: 113 رأی موافق، 15 رأی مخالف و 22 رأی ممتنع.
احمد توکلی، وزیر کار و امور اجتماعی: 105 رأی موافق، 28 رأی مخالف و 23 رأی ممتنع.
سیدکمال‌الدین نیک‌روش، وزیر کشور: 102 رأی موافق، 30 رأی مخالف و 29 رأی ممتنع.
محمد سلامتی، وزیر کشاورزی و عمران روستایی: 119 رأی موافق، 16 رأی مخالف و 25 رأی ممتنع.
محمدشهاب گنابادی، وزیر مسکن و شهرسازی: 133 رأی موافق، 15 رأی مخالف و 13 رأی ممتنع.
حسن غفوری‌فرد، وزیر نیرو: 99 رأی موافق، 24 رأی مخالف و 23 رأی ممتنع.
سیدمحمد غرضی، وزیر نفت: 143 رأی موافق، 9 رأی مخالف و 8 رأی ممتنع.
بهزاد نبوی، وزیر مشاور در امور اجرایی: 135 رأی موافق، 13 رأی مخالف و 12 رأی ممتنع.
حسین نمازی، وزیر اقتصاد و دارایی: 147 رأی موافق، یک رأی مخالف و 11 رأی ممتنع.»(1)
1) روزنامه کیهان، 12/8/1360، ص3.
1
ارتش عراق همچنان مناطق مسکونی شهر آبادان را گلوله‌باران می‌کند. امروز هم نقاط مسکونی شهر آبادان هدف توپخانههای عراق قرار گرفت که براثر آن 2 تن از اهالی شهر شهید و تعدادی زخمی شدند و به 2 منزل مسکونی خسارتهایی وارد آمد.(1)
2
درپی استفاده مکرر ارتش عراق از گلولههای شیمیایی در مناطق مختلف جبهه‌های جنگ،(2)امروز ستاد مشترک ارتش در نامهای به نیروی زمینی ارتش و سپاه پاسداران، انواع مواد شیمیایی، کمک‌های اضطراری به آسیب‌دیدگان و راههای جلوگیری از مسمومیت در مقابل این عوامل را توضیح داد. طبق این نامه، عوامل شیمیایی به چهار نوع تقسیم می‌شوند: 1. عوامل شیمیایی مسموم‌کننده. 2. عواملی که بر اعصاب اثر می‌گذارند. 3. عواملی که تولید خفگی می‌کنند. 4. عواملی که سبب سرفه، عطسه و جاری‌شدن اشک می‌شوند. در این نامه برای جلوگیری از مسمومیت نیروهای خودی، موارد زیر توصیه شده است:
الف) ماسک محافظتی و فیلتر عملیاتی استفاده شود.
ب) آمپول آمیل نیتریت روکش‌دار به تعداد حداقل چهار عدد برای هر رزمنده در نظر گرفته شود.
ج) آمپول اتوماتیک آتروپین استفاده شود.
د) قوطی رفع آلودگی انفرادی ام13 دراختیار رزمندگان قرار گیرد.
در انتهای نامه آمده است: ماده رفع آلودگی اس.تی.پی. مورد نیاز یگانهای در خط را برابر دستورالعمل‌های صادرشدة قبلی باتوجه‌به وسعت مناطق تحت امر و نوع منطقه، محاسبه و تأمین کنید و آموزش و بهره‌برداری هریک از اقلام یادشدة فوق را به رزمندگان تحت امر آموزش دهید.(3)
1) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص15، به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس از آبادان؛ و- سند شماره 318928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
2) برای کسب اطلاعات بیشتر دراینباره به کتاب جنایت جنگی (حملات شیمیایی عراق در جنگ با ایران) نوشته محمدباقر نیکخواه بهرامی صفحات 103 تا 107 رجوع شود.
3) سند شماره 255063 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی) به ستاد منطقه8 (فرماندهی)، 22/8/1360، ص1.
1
در ادامه سیر پناهندگی نیروهای نظامی و مردم عراق به جمهوری اسلامی ایران، امروز 8 سرباز عراقی، یک روحانی و 4 دانشجو ازطریق مرزهای غربی وارد ایران شدند و با معرفی خود به نیروهای نظامی درخواست پناهندگی کردند. دو روز پیش نیز 2 دانش‌آموز عراقی از مرزهای غربی وارد کشور شده، در منطقه سردشت به نیروهای خودی پناهنده شدند.(1)
2
خبرگزاری فرانسه به نقل از فرماندهی جیش‌الشعبی عراق، از حضور نیروهای مصری در ارتش عراق خبر داد. بنا بر اعلام این خبرگزاری، طه یاسین رمضان، فرمانده چریک‌های دولتی عراق، فاش کرد که داوطلبان مصری در کنار عراق علیه ایران می‌جنگند. یاسین رمضان این سخنان را دربرابر گروه جدیدی از داوطلبان مصری که آماده اعزام به جبهه جنگ علیه ایران می‌شدند، ایراد کرد و خبرگزاری عراق به انتشار آن پرداخت. وی شمار داوطلبان مصری در عراق و دوره خدمت آنان را مشخص نکرد. گفتنی است که بیش از 50 هزار مصری در بخش‌های گوناگون اقتصاد عراق کار می‌کنند.(2)
3
اطلاعیه ژاندارمری جمهوری اسلامی درباره تعویق زمان اعزام مشمولان خدمت سربازی به‌علت کثرت استقبال این افراد و نامه‌نگاری داخلی سپاه درباره نیروهای داوطلب بسیجی حاکی‌از شوق عمومی برای حضور در جبهه‌های جنگ و دفاع از مرزهای کشور است.
باتوجه‌به استقبال مشمولان خدمت زیر پرچم از فراخوانی به خدمت سربازی، اداره وظیفه عمومی ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: تاریخ اعزام مشمولان دیپلم و فوق دیپلم متولد 1338 تا 1341 که در هنگ‌های ژاندارمری ثبت‌نام کرده‌اند، از تاریخ 18 آبان‌ماه جاری به 18 آذرماه 1360 تغییر یافته است. متن اطلاعیه اداره وظیفه به این شرح است: در این برهه از زمان که سربازان و پاسداران فداکار و جانباز ایرانی درحال جنگ با دشمن متجاوز می‌باشند، مشمولان خدمت وظیفه عمومی نیز به‌منظور پیوستن به برادران هم‌رزم خود استقبال بی‌نظیری از خدمت مقدس زیر پرچم کرده‌اند. ضمن تشکر از این برادران باایمان و مؤمن به انقلاب، بدین‌وسیله به آگاهی آنان می‌رساند که به‌سبب عدم نیاز ارتش جمهوری اسلامی ایران، تاریخ اعزام همه مشمولان دیپلم و فوق دیپلم متولد سالهای 1338 لغایت 1341 فارغ‌التحصیل خردادماه 1360 و سالهای قبل که از 13 مهرماه 1360 به بعد در تهران و از 18 مهرماه 1360 به بعد در مراکز هنگ‌های ژاندارمری ثبت‌نام کرده‌اند و همچنین مشمولان متولد 1338 که قبلاً از کارت معافیت مازاد استفاده کرده‌اند، از 18/8/1360 به تاریخ 18/9/1360
موکول می‌شود. لذا این‌قبیل مشمولان بایستی در تاریخ 18/8/1360 از مراجعه به محل‌های اعزام خودداری و در تاریخ 18/9/1360 خود را به حوزه‌های مربوط معرفی کنند.(1)
فرمانده سپاه نیز در نامهای به فرماندهی و معاونت طرح و برنامه عملیات منطقه8 (خوزستان) با اشاره به مازاد 330 تن از نیروهای اعزامی از کرمان، از آنان خواسته است که حتی‌المقدور از این نیروها استفاده شود. در این نامه آمده است: نیروهای کرمان که قرار بود 300 نفر اعزام شوند، درحدود 630 نفر اعزام شده‌اند که این نیروها بدون هماهنگی با مرکز جنوب به منطقه اعزام شده‌اند؛ بااین‌حال، سعی شود که این نیروها برگردانده نشوند.(2)
فرمانده منطقه9 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (استان‌های شیراز و بوشهر) نیز در نامهای به فرماندهی کل سپاه با اعلام اینکه از این منطقه 392 نفر به‌منظور اعزام به جبهه‌های جنوب، به اهواز و 498 نفر نیز برای شرکت در جبهه‌های غرب، به تهران اعزام شده‌اند، درخواست کرده است که برای 200 نفر نیروی آماده که محل اعزام آنها مشخص نشده است، تعیین تکلیف شود.(3)
1
در ادامه کمک‌های مردمی به جنگ‌زدگان، روابط عمومی استانداری مازندران اعلام کرد: کارگران و کارکنان شرکت چیت‌سازی بهشهر، مبلغ یک میلیون و 750 هزار و 121 ریال به حساب شماره 222 شهید رجایی به‌منظور کمک به هموطنان جنگ‌زده واریز کردند.(4)
2
امروز نیروهای سپاه و ارتش در عملیاتی مشترک موفق به تصرف ارتفاع مسلط 2140 در حوالی پاوه شدند. علاوهبراین، چند درگیری عمده در شهرهای مهاباد و سنندج میان نیروهای خودی و افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی رخ داد که دو طرف متحمل تلفات و خساراتی شدند.
نیروهای سپاه پاسداران بانه و واحدی از لشکر28 کردستان در عملیاتی مشترک، ارتفاعات اطراف "بوئین" در جنوب‌شرقی پاوه را که در تصرف نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و محل فعالیت سایر نیروهای مسلح غیرقانونی بود، به تصرف خود درآوردند. در این عملیات که از شامگاه روز گذشته آغاز شد، ارتفاع مسلط 2140 به تصرف نیروهای خودی درآمد و 11 تن از افراد حزب دمکرات کشته یا زخمی شدند. رادیو این حزب (صدای کردستان) در گزارشی از این عملیات، تنها از کشته‌شدن 4 عضو حزب دمکرات خبر داد. در این عملیات، یک تن از افراد خودی شهید و 3 تن نیز زخمی شدند. قرار بود 2 فروند بالگرد هوانیروز این عملیات را پشتیبانی کنند که طبق گزارش لشکر28 به استانداری، یک فروند از آنها دچار نقص فنی شد و یک فروند دیگر در آغاز عملیات، هدف تیراندازی نیروهای حزب دمکرات قرار گرفت و به‌دلیل آسیب جزئی به پادگان بانه بازگشت. گزارشگر رادیو صدای
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/8/1360، ص2، اطلاعیه اداره وظیفه عمومی ژاندارمری.
2) سند شماره 5427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز به فرماندهی و طرح و برنامه‌ریزی عملیات جنوب، 12/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 54036 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 9 به فرماندهی مرکز، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص14، ساری - گزارش روابط عمومی استانداری مازندران.
کردستان بازگشت این بالگرد را به پادگان بانه سقوط این بالگرد اعلام کرد و دراینباره گفت: یک فروند هلیکوپتر رژیم براثر اصابت گلوله پیشمرگان در پادگان بانه سقوط کرد.(1)
آبان1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294004 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 69، 14/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 054183 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به کلیه مناطق، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 54176 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه 7 به فرماندهی ستاد مرکز، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، صص 8 - 7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 17/8/1360.
امروز همچنین در ادامه تشنج‌های شهر مهاباد، افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی درگیری‌هایی را در چند نقطه از شهر ایجاد کردند، ولی نیروهای خودی با استقرار در نقاط حساس شهر، اعزام گروههای گشتی و کنترل راههای ورودی به شهر، موفق به مهار این درگیری‌ها و تأمین امنیت شهر شدند. در درگیریهای داخل شهر، 5 تن از مردم شهر زخمی شدند و 2 تن از مهاجمان به هلاکت رسیدند. نیروهای خودی برای تداوم امنیت شهر، چندین پایگاه تاکتیکی را در برخی نقاط شهر احداث کردند.(2)
به‌دنبال استقرار این پایگاه‌ها و بازگشت آرامش به این شهر، مردم مهاباد با استقبال از این طرح، همکاری خود را با نیروهای نظامی و انتظامی بیشتر کردند. دادگاه انقلاب این شهر نیز برای قطع همکاری برخی عناصر نفوذی در شهر و جلوگیری از سوءاستفاده گروههای مسلح غیرقانونی از ناآگاهی برخی مردم اعلام کرد که درصورت تیراندازی از خانه یا ملکی به‌سمت مردم و نیروهای مستقر در شهر، صاحب آن ملک به دادگاه زمان جنگ تحویل و محل نیز مصادره خواهد شد.(3)از سوی دیگر، نیروهای خودی، مقر تاکتیکی افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی را در پنج کیلومتری شهر مهاباد (روستای حمزه‌آباد در محور مهاباد - سردشت) هدف قرار دادند. در این عملیات علاوه‌بر انهدام 4 خودرو مهاجمان، شماری از آنان کشته یا زخمی شدند.(4)
در شهر سنندج نیز نیروهای وابسته به حزب دمکرات، به نیروهای ژاندارمری و پیشمرگان کرد مسلمان مستقر در غرب این شهر حمله کردند و در یک درگیری سنگین، 6 تن از پیشمرگان کرد مسلمان و 2 سرباز را به شهادت رساندند و 2 قبضه تیربار و 11 قبضه تفنگ ژ3 را با خود بردند. در این درگیری، مهاجمان نیز متحمل خسارات سنگینی شدند و تعداد زیادی از آنان به هلاکت رسیدند که جنازه 2 تن از آنان در منطقه درگیری باقی ماند.(5)
1
درگیریهای پراکنده میان نیروهای خودی و ضدانقلاب، دستگیری 10 تن، پناهندگی یک نفر از افراد کومه‌له و ارسال چند محموله اسلحه از عراق برای حزب دمکرات ایران از دیگر وقایع امروز مناطق غرب کشور بود.
نیروهای مسلح غیرقانونی به مقر نیروهای خودی در حوالی بوکان و سقز تیراندازی کردند که این اقدام زخمی‌شدن یک تن از افسران ارتش و یک سرباز را درپی داشت.(6)
در نزدیکی روستای "سردوش" در جنوب مریوان نیز عده‌ای از نیروهای وابسته به حزب دمکرات قصد مین‌گذاری در حوزه حفاظتی یک واحد از نیروهای لشکر28 کردستان را داشتند که نیروهای خودی با آگاهی از این موضوع، به مقابله با این افراد برخاستند و درنتیجه افراد حزب دمکرات با تحمل چندین زخمی منطقه را ترک کردند.(7)
1) سند شماره 293997 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان،
2) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص7؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
3) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
4) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص1، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 230، 14/8/1360، ص32، ارومیه - خبرگزاری پارس، 14/8/1360.
5) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه 7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص3.
6) سند شماره 294407 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 13/8/1360، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
7) سند شماره 294412 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، آبان1360، ص1.
همچنین نیروهای سپاه پاسداران در ساعت 17 امروز در اقدامی غافلگیرانه، 10 تن از گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له را در روستای "حسن‌آباد" در جنوب‌شرقی سنندج دستگیر کردند.(1)
یکی از نیروهای وابسته به گروه کومه‌له نیز با تحویل‌دادن یک قبضه اسلحه، خود را به نیروهای هنگ ژاندارمری سقز معرفی و تقاضای امان‌نامه کرد.(2)
به گزارش ستاد مشترک ارتش، ارتش عراق اخیراً تعداد زیادی اسلحه و مقادیر فراوانی مهمات به حزب دمکرات کردستان ایران تحویل داده است که افراد حزب برخی از این اقلام را که حدود 21 بار قاطر بود، به روستای "بادین‌آباد" در جنوب پیرانشهر انتقال داده‌اند.(3)
1
حمله مسلحانه به رئیس آموزشوپرورش انزلی، پرتاب بمب دست‌ساز در آستارا، مسموم‌کردن خمیر نانوایی پایگاه هشتم شکاری نیروی هوایی اصفهان و آتش‌زدن سه تکیه عزاداری در بروجرد، از اقدامات افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این روز بود. نیروهای امنیتی ایران نیز یک خانه تیمی این سازمان را در کرمان تصرف کردند.
در ساعت 9:40، یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، رئیس آموزشوپرورش بندر انزلی را بهوسیله یک نارنجک مورد سوءقصد قرار داد که براثر انفجار نارنجک، وی و 3 مراجعه‌کننده زخمی شدند. آسیب واردشده به رئیس آموزشوپرورش و یکی از مراجعه‌کنندگان شدید گزارش شده است. در این حادثه، شخص پرتاب‌کننده نارنجک نیز که یک دختر بود، براثر اصابت ترکش نارنجک به هلاکت رسید.(4)
در آستارا نیز افراد وابسته به گروههای برانداز، یک عدد سه‌راهی را به منزل یکی از بانوان بسیجی پرتاب کردند که انفجار آن به جراحت وی انجامید.(5)
همچنین در اصفهان، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 2 کیلو مواد سمی مرگ‌موش را داخل خمیر نانوایی پایگاه هشتم شکاری نیروی هوایی ریختند که قبل از مصرف خمیر، موضوع کشف شد و 3 تن از عاملان این کار نیز دستگیر شدند. یکی از مسئولان دادگاه انقلاب ارتش با اعلام این خبر افزود: اگر این حادثه اتفاق می‌افتاد، حدود 1700 تن از کارکنان و خانواده‌های آنان دچار مسمومیت می‌شدند.(6)
در بروجرد، افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب تکیه‌های عزاداران حسینی را در 3 نقطه این شهر با پرتاب کوکتل‌مولوتف به آتش کشیدند.(7)
نیروهای سپاه کرمان یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی و تصرف کردند. از این خانه، 2 قبضه اسلحه به دست آمد و 2 نفر نیز دستگیر شدند. به گزارش فرماندهی منطقه6 سپاه (استان‌های کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان)، یکی از افراد دستگیرشده مسئول امنیت خانه‌های تیمی شهر یزد بود که به‌علت نیاز تشکیلات، به کرمان فرا خوانده شده بود.(8)
1) سند شماره 294315 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 13/8/1360، ص1.
2) سند شماره 293999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 15/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 54243 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا (مرکز فرماندهی)، 12/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 54048 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه چالوس به مرکز فرماندهی، 13/8/1360، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2، بندر انزلی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، صص 27 - 26، رشت - خبرگزاری پارس.
5) سند شماره 54048 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
6) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص15؛ و- روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 228، 13/8/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 12/8/1360.
7) سند شماره 328433 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
8) سند شماره 83073 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 6 به فرماندهی مرکز، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
1
امام خمینی در پاسخ به پیام انجمن اسلامی دانشجویان در امریکا و کانادا، با اشاره به نقش دانشجویان در کسب استقلال و تعالی ملت‌ها و یادآوری نیات قدرت‌های استعمارگر در هدف قراردادن این قشر، از آنان خواست که برای جذب و هدایت آن دسته از دانشجویانی که فریب خورده و در دام تبلیغات دشمنان جمهوری اسلامی افتاده‌اند و خود را در راه القائات آنان فدا می‌کنند، کوشش کنند. بخشی از این پیام بدین شرح است:
«جوانان متعهد در طول تاریخ و خصوص دانشجویان مسلمان در نسل حاضر و در نسل‌های آینده، سرمایه‌های امیدبخش اسلام و کشورهای اسلامی هستند. اینان‌اند که با تعهد و سلاح و استقامت و پایداری می‌توانند کشتی نجات امت اسلامی و کشورهای خود باشند. و این عزیزان‌اند که استقلال و آزادی و ترقی و تعالی ملت‌ها، مرهون زحمات آنان است. و اینان‌اند که هدف اصلی استعمار و استثمارگران جهان‌اند و هر قطبی درصدد صید آنان است؛ و با صید آنان است که ملت‌ها و کشورها به تباهی و استضعاف کشیده می‌شوند.
و اکنون ای جوانان عزیز، و ای دانشجویان و دانشمندان، و ای امید امروز و فرداهای امت و اسلام، امانت بزرگ استقلال و آزادی که از دام دو قطب شرق و غرب با مجاهدت و فداکاری ملت عظیم‌الشأن ایران به دست آمده است، به شما عزیزان سپرده شده و مسئولیت بزرگی به‌عهده همه گذاشته است. همه ملت و خصوص دانشجویان مسلمان که رهبران آینده هستند، مسئول نگهبانی از این امانت بزرگ الهی می‌باشند.
مخالفان جمهوری اسلامی و ما و شما در داخل و خارج، دو قطب ابرقدرت جهانخوار و جوانان به صید کشیده‌شده آنان است. دشمن‌های بزرگ اسلام و مسلمانان با صیدهای خودشان و بازی‌خوردگان مکتبشان شما را در خارج، و کشور شما را در داخل، مورد هجوم تبلیغاتی وسیع و تسلیحاتی قرار داده و می‌دهند. ما در اینجا و شما در خارج باید کوشش کنیم و جوانان گول‌خورده خود را از دام این صیادان شیاد رهایی بخشیم. این نوجوانان بی‌خبر از دام‌های گسترده بازیگران و سیاست‌بازان، آنچنان چشم‌وگوش‌بسته تسلیم آنان شده‌اند که تمام دروغ‌ها و تهمت‌های آنان را به مقامات جمهوری اسلامی و به پاسداران انقلاب و به مسلمانان جانباز در راه اسلام و کشور، بی‌چون‌وچرا پذیرفته و خود را در راه سران دغل‌کار خود که با تباهی آنان برای خود و مطامع غیرانسانی خود بهره می‌گیرند، فدا می‌کنند و چشم‌وگوش‌بسته، خون ملت دلاور و شجاع را در راه سران ازخدابیخبر و درنتیجه برای امریکای جنایتکار نثار می‌کنند.
شما جوانان عزیز هوشیار، با دوستان داخل کشور خود دست‌به‌دست هم دهید و این نوباوگان بی‌خبر را ارشاد و از دام صیادان شیاد برهانید. و از وظایف دینی و ملی ما و شماست که تبلیغات بوق‌های امریکایی و صهیونیستی را که با پخش دروغ و افترا می‌خواهند جمهوری اسلامی را لکه‌دار کرده و به انزوا بکشند، خنثی کنیم و از جنایات شایعه‌سازان تاحد ممکن پرده برداریم و به
ملت محروم خود که جرمی جز گرایش به اسلام و اراده استقلال و آزادی ندارند، با تمام توان کمک کنیم و مطمئن باشیم که ملت بزرگ ایران، راه خود را که همان صراط مستقیم انسانی است، یافته و در تمام ابعاد با آگاهی کامل، در صحنه حاضر است و اجازه برگشت قوای کفر را به کشور خود نمی‌دهد و با چنگ و دندان از اسلام عزیز و کشور خود دفاع می‌کند.»(1)
1
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای به مناسبت فرارسیدن سیزدهم آبان، ضمن قدردانی از اقدام دانشجویان مسلمان ایرانی در تصرف سفارتخانه سابق امریکا، مبارزه با امریکا را از اولویت‌های سیاست خارجی ایران اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده است: «در این روز تاریخی، بت افسانه‌ای شیطان بزرگ درهم شکست و به‌دنبال آن، ملت مسلمان هم‌صدا با سایر مستضعفان جهان، فریاد مرگ بر امریکا سر داد. این عمل قهرمانانه، به تعبیر رهبر کبیر انقلاب اسلامی، انقلاب دوم و بزرگ‌تر از انقلاب اول بود که آخرین پس‌مانده‌های سیاست مماشات و مصالحه و باج‌دادن به شیطان بزرگ را به دور ریخت و خط امام، یعنی خط اسلام راستین را متبلور ساخت. عمل قهرمانانه تسخیر لانه فساد دشمن همیشگی مستضعفان جهان، نقطة عطفی در تاریخ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بود که نقش ویژه‌ای را در جهت‌دادن به مبارزه ملت‌های مستضعف جهان در راستای مبارزه با کفر جهانی به سردمداری امریکای جهانخوار ایفا کرد. وزارت امور خارجه اعلام می‌دارد که این خط، یعنی ستیز علیه استکبار جهانی را در چارچوب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دنبال خواهد کرد و عصیان علیه امریکای ام‌الفساد قرن و ضربه‌زدن به منافع آن و اذناب خونخوارش را در هر کجای جهان، سرلوحه جهت‌گیری سیاست خود قرار خواهد داد.»(2)
2
امروز حاج‌رضا فرحی، از زائران ایرانی که در هجوم پلیس عربستان به حجاج ایرانی مصدوم شده و پس از انتقال به تهران در بیمارستان بستری و تحت مداوا بود، به شهادت رسید. سازمان حج و زیارت، اطلاعیه زیر را دراینباره صادر کرد: در ایام عاشورای حسینی(ع) برادر بزرگوار شهید حاج‌رضا فرحی به ملکوت اعلی پیوست. او که در راه تحقق و گسترش آرمان‌ها و اهداف اسلام و اجرای دستور پروردگار، به حج و به بیت‌الله الحرام شتافته بود، براثر هجوم پلیس سعودی، در کنار حرم شریف نبوی مجروح و به ایران منتقل شد و سرانجام به درجه رفیع شهادت نائل گشت و راه شهیدان کربلای ایران را در ماه خون و شهادت تداوم بخشید.(3)-(4)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، چاپ اول، پاییز 1378، صص 349 - 347.
2) روزنامه کیهان، 13/8/1360، ص2.
3) این زائر ایرانی در تاریخ 1/7/1360 در حمله پلیس عربستان به زوار ایرانی در حرم حضرت رسول(ص) زخمی و برای ادامه مداوا به ایران منتقل شده بود. برای اطلاعات بیشتر دراینباره به روزشمار 1/7/1360 کتاب 15 (چاپ نشده است) مراجعه کنید.
4) روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص15.
1
خبرگزاری کویت به نقل از منابع آگاه، فروش نفت ایران به رومانی را از نشانه‌های گرایش ایران به بلوک شرق اعلام کرد. این خبرگزاری گزارش داد: امروز در وین گفتند که ایران روابط خود را با کشورهای بلوک شرق بیشتر کرده و قراردادی به‌منظور فروش 4 میلیون تن نفت در سال 1982 با رومانی منعقد کرده است. این قرارداد، درپی سفر یک هیئت رومانی به ایران و انجام‌دادن مذاکراتی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی بین دو کشور به امضا رسید. براساس این قرارداد، رومانی روزانه بالغ بر 30 هزار بشکه نفت از ایران وارد می‌کند و ازسوی دیگر، همکاری‌های خود را در زمینه‌های صنعت، کشاورزی، حملونقل، تولیدات پتروشیمی، انرژی و منابع آبی، با آن کشور گسترش خواهد داد.(1)
2
صدام حسین، رئیس‌جمهوری عراق، در سخنانی خطاب به وزیران اطلاعات و فرهنگ کشورهای عربی با بیان مطالبی درباره لزوم وحدت کشورهای عربی و مقابله جمعی این کشورها با ایران، کشورهای سوریه و لیبی را به تنبیه و مقابله‌به‌مثل پس از پایان جنگ با ایران تهدید کرد. گزارش خبرگزاری پارس از این سخنرانی به شرح زیر است:
«صدام حسین ضمن تشریح ناسیونالیسم عربی و لزوم وحدت اعراب اظهار داشت، ما اعراب صرف‌نظر از نوع نظام‌های خود و وابستگی‌هایی که هریک از ما به شرق و غرب و امریکا داریم، باید در جمع از شرافت و تمامیت ارضی کشورهای عربی دفاع بکنیم و به‌عنوان مثال اگر عراق با حکومت تونس احیاناً اختلافاتی داشته باشد، چنانچه فرانسوی‌ها بخواهند کشور شما را تصرف کنند، ما عراقی‌ها باید این اختلاف را کنار بگذاریم و دوشادوش شما با دشمنان بجنگیم و بعد از پیروزی به شما خواهیم گفت که موارد اختلاف ما چیست. وی همچنین از کشور سوریه صریحاً و از لیبی به‌طور غیرمستقیم انتقاد کرد و گفت: "امروز جنگ ما جنگ عراق و ایران نیست، بلکه جنگ اعراب با ایران است، زیرا ما از شرافت کلیه اعراب در این جنگ چهارده‌ماهه دفاع کرده‌ایم، اما متأسفانه دشمن؛ یعنی ایران، با اسلحه اعراب ما را هدف قرار می‌دهد و ما امروز با بعضی کشورهای عربی که با ایران همکاری می‌کنند، حرفی نداریم و بعد از جنگ، این مسئله را مطرح می‌کنیم." صدام طبق معمول در پایان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 228، 13/8/1360، ص13، وین - خبرگزاری کویت، 12/8/1360.
سخنانش بر این نکته تأکید کرد که ما از موضع ضعف صحبت نمی‌کنیم؛ ما قادر هستیم جنگ را حتی تا بیست سال دیگر با ایران ادامه دهیم. ... نکته قابل‌توجه در پایان سخنان صدام این است که وی در صحبت‌های خود، به کمک مالی کشورهای عربی اشاره نکرد، بلکه تلویحاً از آنها خواست که به وی کمک نظامی، به‌ویژه [درزمینه] نیروی انسانی بکنند.»(1)
1
به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، محمد عمر جیبز، عضو شورای فرماندهی انقلاب سومالی، وارد بغداد شد تا پیام محمد زیاد باره رئیس‌جمهور سومالی را تسلیم صدام حسین کند. جیبز قبل از آنکه اردن را به‌سوی عراق ترک کند، پیام زیاد باره به شاه حسین را، که در امریکا است، تسلیم شاهزاده حسن کرده بود. درباره موضوع پیام زیاد باره به صدام حسین هنوز خبری منتشر نشده است.(2)
1
جنگنده‌ها و توپخانههای ارتش عراق امروز شهر آبادان را از هوا و زمین بمباران و گلوله‌باران کردند. شهر دزفول هم هدف 2 فروند موشک عراقی قرار گرفت. یک هواپیمای عراقی نیز امروز در منطقه آبادان هدف پدافند هوایی قرار گرفت و در خاک عراق سقوط کرد.
هواپیماهای عراقی امروز با تجاوز به فضای هوایی آبادان از ارتفاع بالا چند نقطه از این شهر ازجمله اطراف بیمارستان طالقانی و ایستگاه7 را با پرتاب 9 راکت و فروریختن بمبهای خوشه‌ای هدف قرار دادند که به بیمارستان و چند خانه آسیب‌هایی وارد شد.(1)بنا بر اعلام ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، در تجاوز هواپیماهای عراقی به منطقه آبادان، یک فروند از آنها هدف پدافند ضدهوایی قرار گرفت و در آن‌سوی اروند در خاک عراق سقوط کرد. (2)این شهر همچنین هدف گلولههای دوربرد توپخانههای عراقی قرار گرفت که آتش گرفتن یک منزل در احمدآباد و بخشی از منازل پتروشیمی و خانه‌های سازمانی نیروی دریایی از پیامدهای آن بود.(3)
ارتش عراق همچنین در ساعت‌های 17 و 17:30، دو موشک زمین‌به‌زمین به شهر دزفول پرتاب کرد که براثر آن 2 تن زخمی شدند و حدود 12 خانه آسیب دید.(4)-(5)
2
در ادامه کمک‌های مالی و نظامی کشورهای عربی منطقه به‌ویژه عربستان به صدام و ارتش عراق در رویارویی با نیروهای ایران، امروز 90 دستگاه خودرو حامل مهمات از آن کشور و ازطریق جاده مرزی منطقه "عرعر" وارد عراق و در پادگان "التاجی" بغداد تخلیه شد.(6)روز گذشته نیز 64 خودرو حامل تجهیزات و قطعات یدکی زرهی از همین منطقه وارد عراق شدند و بارهای خود را در پادگان‌های التاجی و الرشید تخلیه کردند.(7)گفتنی است در ابتدای ماه
1) سند شماره 54054 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نهاجا پست فرماندهی، 13/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 231، 15/8/1360، صص 24 - 23، تهران - خبرگزاری پارس، 15/8/1360؛ و- سند شماره 427522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 230، 15/8/1360، ص29، تهران - اطلاعیه شماره 689 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 14/8/1360.
3) سند شماره 427522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 318928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
4) اندک‌بودن خسارت‌ها و تلفات واردشده احتمالاً براثر دو عامل زیر بوده است: 1. کوچک‌بودن موشک پرتاب‌شده. 2. اقدام مردم در تخلیه مناطق مسکونی پس از اصابت موشک در 11/8/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 230، 14/8/1360، ص32، اهواز- خبرگزاری پارس، 14/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 14/8/1360، ص2، اهواز.
6) سند شماره 138635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 18/8/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 138670 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (132م) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
جاری، کشور اردن نیز که ازطریق ترانزیت کالا بخشی از نیازمندی‌های ارتش عراق را تأمین می‌کند، 33 دستگاه خودرو نظامی بارکش حامل مهمات را به عراق ارسال کرد.(1)
1
ستاد فرماندهی کل ارتش(2)عراق در نامهای با طبقه‌بندی "به‌کلی سری" به یگانهای رزمی، با ذکر این مطلب که وجود اسیران در دست دشمن (ایران) امتیاز سیاسی برای او به حساب می‌آید، از فرماندهان، افسران توجیه سیاسی و مسئولان اطلاعاتی حزب بعث خواسته است با آموزش‌های "فراوان"، افراد را از تسلیم‌شدن به نیروهای ایرانی بازدارند. در این نامه با دردناک‌دانستن و به‌نوعی غیرشرافتمندانه خواندن تسلیم نیروهای عراقی به ایران، اطلاعاتی نادرست و تبلیغاتی از رفتار نیروهای ایرانی ذکر شده و در پایان به‌منظور ارعاب افراد برای بازداشتن از تسلیم، به این نکته اشاره شده است که پس از اسارت (در غیاب فرد) و هنگام آزادی و بازگشت به وطن، چگونگی اسارت وی در جمع شاهدان بررسی خواهد شد. بخش‌هایی از این نامه به شرح زیر است:
«یکی از مسائلی که جنگ به همراه دارد، مسئله اسارت است. ارتش‌هایی که با هم درحال جنگ هستند، هریک سعی می‌کنند با استفاده از طرح‌هایی تازه، رقم اسرای جنگی خود را بالا ببرند. این عمل به دو منظور صورت می‌گیرد: یکی از نقطه‌نظر اطلاعاتی که با کسب اطلاعات از اسرا بر روحیه آنان تأثیر می‌گذارند و دیگری از نقطه‌نظر سیاسی است که در مذاکراتی که در آینده انجام می‌شود، کشوری که اسرای بیشتری گرفته باشد، بهره سیاسی فراوانی عایدش خواهد شد. به‌طورکلی، مسئله اسارت اگر از حد طبیعی خود خارج شود، مسئله‌ایست منفی که باید توسط فرماندهان و افسران توجیه سیاسی، اطلاعاتی و تشکیلات حزبی، آموزش‌های فراوانی به پرسنل داده شود. این آموزش‌ها باید درزمینه تشریح ابعاد جنگ و خطرهایی که ازجانب دشمن، حیات و آینده ملت ما را تهدید می‌کنند، باشند و نیز به پرسنل متذکر شوند که تا آنجا که امکان دارد، اسیر نشوند، چون این کار به نفع دشمن بوده و حیثیت ملت و ارتش ما را لکه‌دار می‌سازد. برای انجام این منظور بهتر است که بخشی از رفتار فاشیستی و غیرانسانی دشمن با اسرای ما را برای پرسنل متذکر شوند. لازم است اطلاعاتی درباره مقابله با بازجویی دشمن از اسرا به پرسنل به شرح زیر داده شود:
پرسنل باید بدانند که اسیرشدن امری است دردناک و این امر به‌عنوان یک نقطه منفی در طول حیاتش خواهد ماند. باید تا آنجا که می‌تواند و حتی اگر زخمی هم باشد، مقاومت کند و اسیر نشود، زیرا ما با دشمنی روبهرو هستیم که از شکنجه و کشتن اسرا ابایی ندارد. این بدان معنی است که اسیر حق ندارد به سؤالاتی ازجمله واحد مربوطه، رسته، مأموریت واحد خود و محل استقرار واحدها و اطلاعات دیگر پاسخ دهد. درصورت پاسخ‌گویی و افراط در دادن اطلاعات به دشمن، بعداً مسئول خواهد بود.
1) سند شماره 139327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (132م) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/8/1360، سند تک‌برگی.
2) این سند احتمالاً جزء اسنادی است که در عملیات ثامن‌الائمه(ع) از دشمن به دست آمده و واحد اطلاعات عملیات خوزستان آن را امروز (13/8/1360) در بولتن نوبهای 24 ساعته درج کرده است. این نامه همچنین فاقد رده ارسال‌کننده و گیرنده می‌باشد، اما باتوجه‌به برخی شواهد و قراین، رده ارسال‌کننده فرماندهی کل ارتش عراق و رده گیرندگان، یگانهای رزمی ارتش عراق می‌باشند.
اسیر باید بداند که هنگام اسارتش [در غیاب او] یک مجلس بازپرسی درمورد چگونگی اسارت، از شاهدان واقعه که در واحد او هستند، تشکیل می‌شود و نیز هنگامی که اسیر به وطن بازمی‌گردد، یک مجلس بازپرسی درمورد خود وی تشکیل می‌شود تا میزان تقصیرش در اسیرشدن مشخص شود. کلیه نظامیان باید آموزش‌های چگونگی عمل آنان هنگام اسیرشدن را فراگیرند، به‌خصوص درمورد واحدهای خط مقدم.»(1)
1
دولت عراق اخیراً کوچ اهالی بصره از این شهر را ممنوع کرده است. به اعلام خبرگزاری پارس به نقل از منابع موثق، تاکنون بخش عمده‌ای از جمعیت این شهر به‌علت نظامی‌شدن شهر، حضور سربازان، وجود ادوات جنگی و بدرفتاری نظامیان عراقی با اهالی، مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند. دولت عراق که شهر را درحال تخلیه می‌دید و بیم آن داشت که پس از خالی‌شدن شهر از سکنه غیرنظامی، این شهر زیر آتش نیروهای پرتوان و مردمی جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد، برای جلوگیری از تخلیه کامل شهر، این دستور را صادر کرده است.(2)این اقدام نشان‌دهنده آن است که دولت ضدمردمی عراق از مردم بی‌دفاع به‌عنوان سنگر استفاده می‌کند. به همین دلیل، پس از این اقدام، نارضایتی شدیدی در بین اهالی شهر ایجاد شده است.(3)
2
حمله به پاسگاه فتاح‌آباد در محور دیواندره - سقز، مین‌گذاری و اجرای کمین در روستای حسن‌آباد در جنوب سنندج و بمبگذاری در 4 خودرو نیروهای مسلح ایران در بوکان، از اقدامات امروز گروههای مسلح غیرقانونی مناطق غربی و شمال‌غرب کشور است.
عناصر مسلح غیرقانونی درپی حمله 3 روز پیش خود به پاسگاه فتاح‌آباد در محور دیواندره - سقز (30 کیلومتری دیواندره)، امروز نیز به این پاسگاه حمله کردند که در این اقدام، 2 تن از نیروهای ژاندارمری زخمی شدند و به مهاجمان نیز تلفاتی وارد آمد که از میزان دقیق آن اطلاعی در دست نیست.(4)
به‌دنبال عملیات دیروز نیروهای خودی در روستای حسن‌آباد در جنوب سنندج و دستگیری 10 تن از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی، امروز افراد وابسته به این گروه‌ها در مسیر نیروهای خودی به‌سمت پاسگاه ژاندارمری اقدام به کاشتن مین کردند که ساعت 16:30 خودرو زیل حامل غذای افراد پاسگاه روی مین رفت و منهدم شد. در این حادثه، 2 تن از سرنشینان خودرو به شهادت رسیدند، یک تن زخمی شد و 3 تن نیز به گروگان گرفته شدند.(5)
در شهر بوکان نیز نیروهای مسلح غیرقانونی 4 خودرو سپاه، شهربانی و ارتش را بمبگذاری کردند که براثر انفجار بمب‌ها، فقط یک تن از افراد خودی به‌طور سطحی مجروح شد.(6)
1) سند شماره 5432 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 396، 13/8/1360، صص 6 - 4.
2) دولت عراق با اطمینان از اینکه نیروهای مسلح ایرانی شهرهایی را که مردم غیرنظامی در آنها سکونت دارند، بمباران یا گلوله‌باران نمی‌کند، این دستور را صادر کرده است.
3) روزنامه کیهان، 14/8/1360، ص13، به نقل از خبرگزاری پارس.
4) سند شماره 294003 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 70، 15/8/1360، صص 2 - 1.
5) سند شماره 294407 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 14/8/1360، ص1.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، 14/8/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 13/8/1360، به نقل از ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
1
عضو شورای فرماندهی سپاه مهاباد در مصاحبه با روزنامه اطلاعات، مطالبی را درباره ارتباط بنی‌صدر با حزب دمکرات، بهبود روابط سپاه با مردم مهاباد، آخرین وضعیت گروههای مسلح برانداز و همکاری سپاه در تأمین رفاه مردم این شهر بیان کرد. وی گفت: سپاه پاسداران مهاباد هم‌زمان با ورود ارتش به شهر، وارد مهاباد شد و یک سال است که در این مکان مستقر است. سپاه در اوایل ورودش به مهاباد، به‌دلیل سیاست‌های غلط و خیانت‌بار هیئت به‌اصطلاح حسن‌نیت که می‌بایست سوءنیت نامیده شود، آن‌طور که باید و شاید نمی‌توانست در ارتباط نزدیک با مردم باشد که این هم علتی بجز وجود آخرین مهره ضدانقلاب، یعنی بنی‌صدر نداشت. یکی از دستگیرشدگان حزب منحله دمکرات می‌گفت که علاوه‌بر عضویتش در این حزب، نماینده حزب در دفتر هماهنگی بنی‌صدر هم بوده که این امر نشان‌دهنده ارتباط کامل حزب دمکرات با تشکیلات بنی‌صدر است، ولی پس از خلع‌ید بنی‌صدر، آن چیزی که سپاه و مردم انتظار داشتند، به وقوع پیوست.
بدین‌ترتیب، سپاه توانست ارتباط نزدیکی با مردم برقرار کند و اهالی محترم مهاباد نیز از این ارتباط استقبال کردند. روزنامه اطلاعات می‌افزاید: برادر حامدی درباره وضعیت گروههای مسلح غیرقانونی در منطقه گفت: با آزادسازی شهرهای مهاباد، اشنویه، بوکان و... عده زیادی از ضدانقلابیون دستگیر شده‌اند و فقط تعداد بسیار کمی از آنها در روستاهای اطراف و شهرهایی که تاکنون پاک‌سازی نشده‌اند، وجود دارند که انشاءالله این روستاها را نیز از وجود آنها پاک خواهیم کرد. ازطرفی سپاه از بدو ورودش به مهاباد، علاوه‌بر تأمین امنیت، در همه عملیاتهای خدمات شهری ازجمله رساندن سوخت، غذا و پوشاک، مردم را یاری کرده است، چراکه هدف گروههای مسلح غیرقانونی این است که مردم همواره ازنظر مایحتاج عمومی در تنگنا باشند تا به نظام جمهوری اسلامی ایران بدبین شوند. وی همچنین گفت: کسانی که از بدو پیروزی انقلاب در کردستان حادثه‌آفرینی کردند، کسانی بودند که به شرق و غرب وابستگی داشتند و بیشترشان از سرمایه‌داران و فئودال‌ها بودند. در مهاباد نیز اگر به اعضا و نمایندگان احزاب مختلف توجه کنیم، می‌بینیم که مسئولان آنها از فئودال‌ها یا ساواکی‌های فراری یا افرادی هستند که وابستگی آنها به رژیم مزدور عراق محرز شده است، ولی ما درعمل متوجه شدیم که بجز عده معدودی، مردم کرد عمیقاً با جمهوری اسلامی ایران موافق‌اند و شرکت مردم در انتخابات و رساندن اطلاعات به سپاه نشان‌دهنده بیزاری مردم کرد از این گروه‌هاست.(1)
2
امروز گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای رودسر، شیراز و مشهد وارد عمل شدند و یک روستایی، یک کارگر و یک کودک پنج‌ساله را به شهادت رساندند و 2 کودک و یک شاگرد مغازه را زخمی کردند. در خارج از کشور نیز افراد سازمان به یک دانشجوی متعهد و طرف‌دار انقلاب اسلامی حمله و او را مضروب کردند. درمقابل، در یک درگیری خیابانی بین
1) روزنامه اطلاعات، 13/8/1360، ص4، به گزارش خبرنگار اعزامی اطلاعات از ارومیه به مهاباد.
نیروهای امنیتی ایران و افراد سازمان در شهر رشت، یک عضو سازمان کشته شد. در همین شهر، نیروهای امنیتی با شناسایی و تصرف یک خانه تیمی، 2 نفر از افراد سازمان را دستگیر کردند. در بابلسر نیز 3 عضو سازمان، هنگام پرتاب کوکتل‌مولوتف دستگیر شدند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شامگاه به مسجد گلدشت بخش "رحیم‌آباد" رودسر حمله کردند و با رگبار اسلحة ژ3 یکی از اهالی این روستا به نام حسین کشاورز را به شهادت رساندند.(1)
در شیراز نیز یک گروه ترور دونفره سازمان، سوار بر موتورسیکلت، در ساعت 10:30 در پارک آزادی این شهر، یک کارگر شرکت سنگ‌بری را که عضو کانون شوراهای اسلامی کارگران بود، ترور کرده، به شهادت رساندند.(2)
افراد این سازمان همچنین بمبی را در محله پانصددستگاه شیراز کار گذاشته بودند که در ساعت 15:20 منفجر شد و ترکش‌های آن 3 کودک را که در آن حوالی مشغول بازی بودند، زخمی کرد که یکی از آنان به نام هادی فیروزآبادی پنج‌ساله، در راه انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. برادر شش‌ساله وی و کودک دیگر نیز در بیمارستان دکتر فقیهی بستری شدند.(3)
در مشهد، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با واردشدن به مغازة لوازم خانگی یکی از افراد متعهد و انقلابی این شهر و مشغول‌کردن صاحب مغازه و شاگردش، یک بمب دست‌ساز را در مغازه جاسازی کردند که لحظاتی پس از خروج آنها منفجر شد و خسارتهایی به اجناس مغازه وارد آورد. در این حادثه شاگرد مغازه از ناحیه پا زخمی شد.(4)
در همین شهر، نیروهای سازمان به ساختمان بسیج مسجد بعثت و یکی از خودروهای گشتی نیروهای انتظامی تیراندازی کردند که تلفات جانی در بر نداشت و تنها به شکسته‌شدن تعدادی از شیشه‌های ساختمان بسیج انجامید.(5)
به گزارش خبرگزاری پارس از واشنگتن، در شهر دانتون تگزاس امریکا، هواداران سازمان مجاهدین خلق(منافقین) به یک دانشجوی ایرانی طرف‌دار انقلاب اسلامی حمله کردند و با مشت و لگد ضربات بسیاری را به وی وارد آوردند. این فرد براثر صدمات واردشده به‌حالت اغما درآمد و به بیمارستان اعزام شد.(6)
یکی از عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) رشت در درگیری خیابانی با نیروهای گشت سپاه به هلاکت رسید و در بازرسی از وی یک قبضه کلت کالیبر45 و تعدادی فشنگ به دست آمد.(7)
در همین شهر، نیروهای سپاه یک خانه تیمی را شناسایی و تصرف کردند که از این خانه یک قبضه اسلحه ژ3 به دست آمد و 2 تن از فعالان در این خانه نیز دستگیر شدند.(8)
در بابلسر نیز 3 نفر از وابستگان به سازمان مجاهدین (منافقین) که قصد پرتاب کوکتل‌مولوتف را داشتند، دستگیر شدند.(9)
1) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص14، کلاچای؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 83081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 چالوس به ستاد مرکزی، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 229، 13/8/1360، ص36، شیراز- خبرگزاری پارس.
3) روزنامه کیهان، 14/8/1360، ص2، شیراز.
4) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص14، مشهد - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 230، 14/8/1360، ص30، مشهد - خبرگزاری پارس، به نقل از بخش خبری سپاه پاسداران مشهد، 14/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 230، 15/8/1360، ص30، مشهد، 14/8/1360.
5) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص14، مشهد - خبرگزاری پارس.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، 14/8/1360، ص9، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 13/8/1360.
7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 83081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
8) سند شماره 54047 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 چالوس به ستاد مرکزی، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
9) سند شماره 54048 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه3 چالوس به مرکز فرماندهی، 13/8/1360، ص2.
1
امروز حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، جلسه‌ای درباره خریدهای تسلیحاتی خارج از کشور با صادق طباطبایی برگزار کرد. در این جلسه به اتهاماتی که معاون وزیر دفاع به آقای صادق طباطبایی وارد کرده بود، رسیدگی شد. آقای هاشمی دراینباره نوشته است: «آقای صادق طباطبایی آمد. از خودش درمورد اتهاماتی که معاون وزارت دفاع درمورد خریدهای ایشان زده بود، دفاع کرد. ایشان (صادق طباطبایی) با موافقت شورای عالی دفاع، شرکتی در اروپا تأسیس کرده و برای ما اسلحه می‌خرد. متهم است که گران خریده و یا قسمت اعظم را هنوز نخریده؛ ولی اسنادی ارائه کرد که خوب کار کرده است.»(1)
2
آیت‌الله منتظری در پیامی به مردم عراق به مناسبت فرارسیدن ماه محرم و نزدیک‌شدن روز عاشورا، آنان را به پرهیز از گروه‌گرایی و وحدت حول محور ولایت فقیه فراخواند و با قدردانی از نقش سپاه در هماهنگ‌کردن نیروهای مبارز عراقی، ارتشیان عراق را به نافرمانی از فرماندهان و بازگشت به آغوش ملت عراق دعوت کرد. در بخشی از این پیام آمده است:
«گروه‌ها و اقشار مبارز و انقلابی عراق می‌توانند به‌منظور تقویت اساس نهضت اسلامی خود، با تشریک‌مساعی و پرهیز از گروه‌گرایی که آفت بزرگ هر انقلابی است، یک خط مشی کلی و مورد قبول همگی را در چارچوب ولایت فقیه و مقام رهبری و مرجعیت عظمای اسلام، حضرت امام مدظله، استراتژی حرکت خود قرار دهند؛ در غیر این صورت، خطر تجزیه قدرت یک ملت بزرگ و وقوع یک کودتای امریکایی به‌دست عناصر فرصت‌طلب و به‌ظاهر مسلمان و وطن‌پرست و یا انحراف مسیر مبارزه به‌سمت الحاد و بلوک شرق و سقوط کشور عراق در دام آنها حتمی خواهد بود. دراین‌رابطه باید از نقش حساس سپاه پاسداران، این بازوی پرتوان انقلاب، درجهت هماهنگی بین نیروهای مسلمان و مبارز عراق و تقویت جنبه‌های فرهنگی و نظامی آنها تقدیر نمود. برادران مسلمان ارتشی، رژیم کافر صدام به دستور امریکا جنگی را بر دولت مسلمان عراق و ایران تحمیل نموده که تاکنون هیچ بازدهی جز خسارات مادی و معنوی زیاد برای دو ملت نداشته است. صدام با شروع این جنگ، هدفی جز خدمت به دشمنان اسلام و ملت عرب نداشت. مواضع جمهوری اسلامی ایران تاکنون جز دفاع از شرافت و اصالت و انقلاب مقدس خود که مورد هجوم واقع شده، نبوده و نخواهد بود. هرروزی که از عمر روبه‌پایان صدام می‌گذرد، صدها کشته و مجروح و آواره نصیب دو ملت ما می‌شود و این شما افسران و درجه‌داران مسلمان و غیور هستید که می‌توانید با یک تصمیم انقلابی همچون "حر"
1) . اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم 1378، ص356.
باوفای ابی‌عبدالله الحسین(ع) نیروی عظیم دو ملت بزرگ را آزاد ساخته و به‌جای برادرکشی و جنگ خانگی تحمیلی، نیروهای انقلابی و نظامی را درجهت آزادساختن قبله اول مسلمین و نابودی صهیونیسم، دشمن اسلام و عرب، بسیج نمایید. رزمندگان شجاع ما مصمم‌اند تا پیروزی کامل، از سرزمین اسلام دفاع شرافتمندانه نمایند و انگیزه آنان در این جنگ تحمیلی چیزی جز نیل به احدی‌الحسنین نیست.»(1)
1
به‌دنبال سفر سه روز پیش مدیرعامل شرکت گاز ایران به توکیو برای گفت‌وگو درباره چگونگی ادامه فعالیت شرکت طرف قرارداد ژاپنی (میتسوئی) به ایران و شروع فعالیت برای تکمیل 15 درصد باقیمانده ساختمان پتروشیمی بندر امام، این مذاکرات تا به امروز به نتیجه‌ای روشن نرسیده است. خبرگزاری فرانسه درباره نتایج گفتوگوها، اختلافات موجود و پیشنهادهای دو طرف اعلام کرد: منابع آگاه در توکیو گفتند که مذاکرات ایران و ژاپن درباره ادامه احتمالی اجرای طرح مجتمع پتروشیمی در بندر امام خمینی در هفته جاری به هیچ توافق مشخصی نمی‌انجامد. مصطفی طاهری، رئیس صنایع پتروشیمی ایران، از سه روز پیش تلاش می‌کند ژاپنی‌ها را درباره اهمیت اقتصادی این طرح متقاعد کند. این طرح که 85 درصد آن انجام شده است، در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 به تعلیق درآمد.
به گفته مقامات ایرانی، اجرای این طرح باید بدون تغییر در مفاد قرارداد اولیه از سر گرفته شود. مقامات ژاپنی معتقدند اختلاف‌نظر درباره اجرای این طرح همچنان زیاد است، زیرا به‌دلیل جنگ ایران و عراق، دسترسی به گاز طبیعی مشکل و حدود خسارات وارده به مجتمع بسیار زیاد است. شرکت میتسوئی که اجراکننده این طرح است، احتمال خروج قطعی خود را از این پروژه مطرح کرده است. این شرکت خواستار تعیین حدود مفاد قرارداد و افزایش میزان مشارکت ایران در این طرح می‌باشد.(2)
رادیو لندن در یک مقاله رادیویی سابقه این پروژه در قبل و بعد از انقلاب اسلامی و اقدامات ایران برای شروع مجدد فعالیت طرف ژاپنی برای تکمیل این پروژه را تشریح کرد. در این مقاله آمده است: «مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی که ده سال پیش به نام مجتمع پتروشیمی بندر شاهپور، قرارداد آن بین ایران و ژاپن به امضا رسید، در اوایل سال 1979؛ یعنی پیش از تغییر رژیم در ایران، 85 درصد از کارهای ساختمانی‌اش به پایان رسیده بود، ولی پس از انقلاب، این طرح 3 میلیارد دلاری برای مدتی به سرنوشت نامعلوم سایر طرح‌های مشترک صنعتی ایران با کشورهای خارجی دچار شد و حتی پس از موافقت دولت پس از انقلاب ایران با ادامه این طرح، مشکلات و مسائل کارگری، ادامه عملیات ساختمانی را دچار وقفه ساخت. با آغاز جنگ بین ایران و عراق و مورد حمله قرارگرفتن بندر امام خمینی بهوسیله نیروی هوایی عراق، پیمانکار ژاپنی، با فراخواندن مهندسین و کارشناسان خود، عملاً این مجتمع را ترک گفت تا
بلکه با بهبود اوضاع و رفع اختلافات بین دو کشور، کارهای نهایی آن از سر گرفته شود. موضوع اصلی مورد اختلاف میان ایران و پیمانکاران ژاپنی، تعیین مقدار هزینه اضافه برای تکمیل این مجتمع و حل موضوع پرداخت خسارات ناشی از به‌تعویق‌افتادن طرح‌های ساختمانی است. شرکت میتسوئی که پیمانکار اصلی طرح است، دولت ایران را مسئول پرداخت خسارات می‌داند و ایران نیز حاضر به قبول این مطلب نیست. در چهارده ماهی که از جنگ ایران و عراق می‌گذرد، مقامات ایران و ژاپن بارها با سفر به پایتخت‌های یکدیگر، سعی کرده‌اند تا بلکه موفق به حل این اختلافات شوند، ولی این کوشش‌ها تابه‌حال نتیجه‌ای به بار نیاورده است.
پیش از سفر جاری مدیرعامل شرکت ملی پتروشیمی ایران به توکیو، حدود یک ماه پیش، یک هیئت ایرانی دیگر به سرپرستی آقای دبیری، مدیرعامل شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن، دو هفته را در ژاپن صرف گفت‌وگو با مقامات شرکت میتسوئی پیمانکار اصلی طرح و مدیران شرکت گسترش صنایع شیمیایی ایران که مرکزش در توکیو قرار دارد، کرد، ولی در هنگام بازگشت آقای دبیری به تهران در روز پانزدهم ماه اکتبر گذشته، معلوم شد که دو هفته گفت‌وگوی هیئت ایرانی که گفت‌وگو با وزیران خارجه و بازرگانی خارجی ژاپن را نیز در بر می‌گرفت، بدون نتیجه پایان یافته است. آقای توشیکبونی یاهیرو، مدیرعامل شرکت میتسوئی، هنوز معتقد است که مسئول تأمین هزینه‌های اضافی طرح، دولت ایران است که تا پیش از حل اختلافات مالی، ژاپن نخواهد توانست عملیات نهایی را برای آماده‌ساختن مجتمع پتروشیمی از سر گیرد.
در پایان سفر مدیرعامل شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن، قرار شد یک هیئت دیگری ازسوی تهران رهسپار توکیو شود که اینک انجام گرفته است.»(1)
1
به نوشته روزنامه صبح آزادگان، کاردار سفارت عراق در بیروت به‌همراه چند تروریست دیگر عراقی به‌دست نیروهای بازدارنده عرب در بیروت به‌مدت چهار ساعت بازداشت شدند. به‌دنبال اجرای تدابیر امنیتی شدید نیروهای بازدارنده عرب در منطقه غربی بیروت، اعضای سفارت عراق و نیروهای ضداطلاعاتی و دیگر مزدوران عراقی ازجمله کاردار سفارت رژیم بعث با این تصمیم که مورد توافق همه نیروهای سیاسی و نظامی در لبنان قرار گرفته بود، به مخالفت برخواستند. به‌منظور رویارویی با این تدابیر، کاردار سفارت عراق در بیروت به‌همراه تعداد زیادی تفنگچی به‌طرف فرودگاه بین‌المللی بیروت حرکت کرده، در مسیر خود سعی داشتند موانع و سنگرهای نیروهای بازدارنده را که عهده‌دار برقراری امنیت در بیروت هستند، تخریب کنند. درنتیجه، نیروهای بازدارنده عرب این افراد را به‌مدت چهار ساعت بازداشت و سلاح‌هایشان را نیز توقیف کردند. این عمل با استقبال فراوان اهالی بیروت مواجه شد.(2)
1
جنگ ایران و عراق به یکی از بدترین فجایع تاریخ "بیمه دریایی" جهان تبدیل شده است. در بخشی از مقاله کوتاه خبرگزاری فرانسه درباره کشتی‌های گرفتارشده در اروندرود و پیامدهای آن آمده است:
«از آغاز جنگ ایران و عراق مجموعاً 72 فروند کشتی در شط‌العرب [اروندرود] به محاصره درآمده‌اند. چند فروند از این کشتی‌ها که در حین جنگ خسارت دیده‌اند، ادعای خسارت کلی نموده و بیمه‌گران می‌بایست به صاحبان آنها غرامات سنگینی بابت بیکارشدن و حتی در بعضی حالات بابت هزینه نگهبانی بپردازند. براساس برآورد اتحادیه شرکت‌های بیمه لندن (لویدز) جمع فاکتور غرامات شرکت‌های بیمه تاکنون به 200 تا 400 میلیون دلار رسیده است. هزینه کلی و قطعی که شرکت‌های بیمه باید دراین‌مورد بپردازند، تنها به زمانی‌که این کشتی‌ها از محاصره خارج می‌شوند، بستگی ندارد، بلکه به تعداد بی‌شماری ادعانامه که توسط بیمه‌گران درمورد تعیین حد و مرز مسئولیت آنان به دادگاه‌های لندن و سایر مراکز تسلیم شده نیز وابسته است. براساس این گزارش، یک شرکت بیمه بین‌المللی به نام "هلنیک موتوال وارریسک آسوشیتدپرس" تاکنون بابت خسارت 13 دستگاه از این کشتی‌ها که اکثراً یونانی‌اند، 41 میلیون دلار پرداخت کرده است.
هفته گذشته نیز بیمه‌گران ژاپنی 13 میلیارد ین (55 میلیون دلار) به حساب صاحبان 6 کشتی ژاپنی واریز کردند. صاحبان چند کشتی، ازجمله صاحبان 4 کشتی هندی نیز خسارات خود را از صندوق‌های ملی بیمه در کشورشان دریافت کرده‌اند که این رقم توسط بیمه‌گران بین‌المللی به این صندوق‌ها بازپرداخت خواهد شد.
قبل از جنگ ایران و عراق، بیمه‌گران به‌دلیل تقاضای اضافه‌بها بابت پوشش خطرات احتمالی ناشی از جنگ در منطقه، مورد اعتراض قرار می‌گرفتند، ولی با این خسارات معتقدند، احتیاط آنان زیاد از حد نیز نبوده است.»(1)
2
سیدمحمدحسین لواسانی، مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه، در بازگشت از سفر خود به پاکستان و امارات متحده عربی، مطالبی را درباره سیاست خارجی ایران در همکاری با کشورهای مسلمان و جهان سوم، نتایج سفر خود به دو کشور پاکستان و امارات، معامله تسلیحاتی امریکا و عربستان، به‌ویژه تحویل آواکسهای امریکایی به آن کشور و طرح صلح فهد بیان کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، وی گفت: ایران بعد از انقلاب در سیاست خود تغییر کلی داده و سعی کرده است که توجه خود را نه‌تنها از امریکا بلکه از کشورهای صنعتی و پیشرفته به‌سمت کشورهای جهان سوم چون پاکستان متمایل کند.
لواسانی افزود: با وزیر بازرگانی و مقامات عالی‌رتبه سیاسی پاکستان دیدارهایی داشتیم که در آنها مواضع سیاسی جمهوری اسلامی ایران درباره "طرح فهد"، جنگ تحمیلی عراق، جبهه
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 229، 14/8/1360، ص11، لندن - خبرگزاری فرانسه، 13/8/1360.
متحد ضدامپریالیستی - ضدصهیونیستی و دیگر موضوعات منطقه تشریح شد. همچنین باتوجه‌به بازبودن مرز ایران و پاکستان به‌دلیل وجود صحرا در آن ناحیه و استفادة عوامل فرصت‌طلب از این موضوع و رفتوآمد غیرمجاز آنها، گفت‌وگوهایی درباره کنترل بیشتر مرز بین دو کشور انجام شد. وی با نکوهش برقراری رابطه نزدیک با ابرقدرت‌ها که موجب افزایش نفوذ آنها در منطقه می‌شود، گفت: بدون آنکه بخواهیم در امور داخلی هیچ کشوری دخالت کنیم، در دیدار با مقامات دو کشور پاکستان و امارات عربی متحده مواضع خود را درباره ازدیاد نفوذ ابرقدرت‌ها بیان کردیم و به‌صراحت گفتیم که ما امریکا را از در بیرون کردیم، ولی حالا می‌بینیم که از پنجره وارد می‌شود. مهندس لواسانی درباره دیدار خود از کشور امارات عربی متحده نیز گفت: در جلسه‌ای که با ولیعهد شیخ‌نشین دوبی و وزیران اقتصاد و دفاع این کشور داشتیم، مواضع خود را درباره جنگ تحمیلی، موضوع آواکس‌ها و "طرح شاهزاده فهد" بیان کردیم که مورد توجه آنها نیز قرار گرفت. وی افزود: در این دیدار توضیح دادیم که آواکس‌ها نه‌تنها برای منطقه مفید نیستند، بلکه برای عربستان سعودی نیز سودی ندارند، چراکه تا سال 1985 کنترل کامل آنها برعهده امریکایی‌هاست و پس از آن نیز عربستان سعودی نمی‌تواند به‌تنهایی از اطلاعات به‌دست‌آمده از این رادارهای پرنده استفاده کند. از سوی دیگر، تشریح شد که عربستان دشمنی که بخواهد در نبرد با او از این وسایل پیشرفته جنگی استفاده کند، ندارد، چراکه مقامات عربستان گفته‌اند آواکس‌ها امنیت رژیم اشغالگر قدس را به خطر نخواهند انداخت. علاوهبراین، این کشور با عراق دست دوستی داده و کویت نیز در مقام دشمنی با عربستان نیست. جمهوری اسلامی ایران هم قصد تعرض به همسایگان خود را ندارد. پس این هواپیماها فاعلیت خودشان را در فضای عربستان کلاً از دست می‌دهند، مگر آنکه ما آنها را پایگاههای پرنده امریکا در عربستان تصور کنیم.
مدیرکل سیاسی امور آسیا و افریقا درمورد مذاکرات خود با مقامات امارات عربی متحده درباره "طرح فهد" گفت: باوجودآنکه کشور امارات، طرح فهد را به‌طور مشروط پذیرفته، موضع‌گیری‌های قاطع ایران نیز بر نظر آنها بی‌تأثیر نبوده است و در بعضی موارد نیز نظر ما را تأیید می‌کردند، به‌خصوص پس از آنکه گفته شد عربستان روز دوشنبه رسماً اعلام کرده است که در طرح پیشنهادی خود، فقط سرزمین‌های اشغالی فلسطین را از سال 1967 به بعد در نظر دارد و پذیرفتن این طرح نه‌تنها به‌معنای به‌رسمیت‌شناختن رژیم اشغالگر قدس است، بلکه این معنی را نیز می‌دهد که سرزمین‌های قبل از جنگ سال 1967، ملک مشروع رژیم صهیونیستی است. وی افزود: ما تأکید کردیم که این طرح ازنظر ما محکوم است و ما آن را نه‌تنها یک حرکت خیانت‌آمیز علیه مردم فلسطین، بلکه علیه تمام مسلمانان منطقه و دنیا می‌دانیم و حتی اگر در این مبارزه تنها بمانیم، نمی‌توانیم از زیر بار انجام‌دادن این وظیفه شانه خالی کنیم. آنها نیز در پاسخ اظهار کردند که ملت فلسطین و همه مسلمانان در این تصمیم‌گیری حق دارند که این خود نشانه مؤثربودن گفتوگوها بود.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 14/8/1360، ص22.
1
به مناسبت 13 آبان سالروز تبعید امام خمینی، روز دانش‌آموز و تسخیر سفارتخانه سابق امریکا، مراسمی در مقابل سفارت سابق امریکا برگزار شد. گزارش روزنامه کیهان از این مراسم به شرح زیر است.
«بعدازظهر گروههای مختلف دانش‌آموزان دختر و پسر به‌همراه معلمین خود در دسته‌های جداگانه با صف‌های منظم درحالیکه شعارهای انقلابی می‌دادند، از مسیرهای مختلف به‌طرف لانه جاسوسی امریکا در حرکت بودند. در بین راه‌پیمایان تصاویری از امام خمینی، آیت‌الله منتظری، شهید بهشتی، شهید رجایی، شهید باهنر و سایر شخصیت‌ها همراه با پلاکاردهایی به چشم می‌خورد که بر روی آنها نوشته شده بود: "محصل سرباز است، سنگرش کلاس است"، "سیزده آبان، روز پرمخاطره و پرترس، اما شکوهمند"، "هیهات من‌الذله"، "هرگز زیر بار ننگ و ذلت نمی‌رویم"، "دانشجوی خط امام، بر تو درود، بر تو سلام"، "درود بر خمینی سلام بر دانشجوی خط امام"، "الله‌اکبر، خمینی رهبر".
پس از قرائت قطعنامه، برادر موسوی خوئینی‌ها طی سخنانی گفت: "با اشغال لانه جاسوسی و افشای اسناد موجود در آن، تمامی خطوط انحرافی و مدعی مبارزه درهم شکست و با افشای اسناد لانه جاسوسی، خط سازش با امریکا نیز افشا شد و آنها به حول و قوه خدا برای همیشه از صحنه سیاسی ایران رانده شدند."
آقای خوئینی‌ها ادامه داد: "علاوه‌بر شاه و درباریان که با امام مخالفت می‌ورزیدند، گروه‌ها و شخصیت‌های دیگری نیز بودند که فرائض مذهبی خود را انجام می‌دادند، اما با امام مخالف بودند. این درحالی بود که سخن امام براساس اسلام و مبارزه با امریکا بود و در 13 آبان 1358 معلوم شد که چرا اینها با امام مخالفت می‌کنند و جالب اینجاست که همه آنها که با امام مخالف بودند، با اشغال لانه جاسوسی هم مخالف بودند و در میان آنها گروه مجاهدین خلق [منافقین] دیده می‌شد که مدعی اسلام و مبارزه با امریکا بود و الحق که نام منافق گرفت. چه تناسبی است که هم با امام مخالف‌اند و هم با اشغال لانه جاسوسی؟!"
آقای خوئینی‌ها افزود: "این گروه‌ها و امریکا که ارباب ایشان است، از ابتدا با امام مخالف بودند و حال هم مخالف‌اند. ... وی همچنین اظهار داشت: گروههای سیاسی و افراد مخالف امام بدانند، یا مسلمان نیستند که دراین‌صورت در میان ملت
جایی ندارند و یا ادعای اسلامی‌بودن دارند و درعین‌حال مخالف امام هستند که لابد مبارزه با امریکا را واجب نمی‌دانند که دراین‌صورت، اسلامی امریکایی دارند." آقای خوئینی‌ها در خاتمه خطاب به گروه‌هایی که اصرار دارند ملت، آنان را ضدامریکایی بداند، ولی مسلمان نیستند، گفت: "اگر اینان داعیه مبارزه با امریکا را دارند، بدانند که اگر بخواهند قدرت شیطانی امریکا را درهم بشکنند، امروز راهی جز اسلام و رهبری جز امام در مبارزه با ظلم و استکبار جهانی نیست، در غیر این صورت، آنان هم به سرنوشت گروههای سیاسی که به دامن امریکا افتاده‌اند، دچار می‌شوند."»(1)
1
استاد روابط بین‌الملل دانشگاه "لی های" پنسیلوانیا در مقاله‌ای به روابط ایران و شوروی از دهه 70 و 80 تاکنون پرداخته و در بخشی از آن، تأثیر جنگ و پیامدهای آن را در روابط شوروی با ایران و عراق بررسی کرده است. وی نوشته است:
«جنگ ایران و عراق تحول دیگری بود که اثر منفی آن در روابط دو کشور قابل‌توجه بود. در ابتدا، جنگ بین این دو کشور همسایه، توجه جهانی را از مسئله حضور نیروهای شوروی در افغانستان منحرف کرد، ولی از جهت دیگر، مسکو را با وضع بغرنجی روبهرو کرد. پیروزی عراق در جنگ نه‌تنها موقعیت عراق را جدا از شوروی تقویت می‌کند، بلکه تاحدودی راه را برای نزدیکی ایران و امریکا فراهم می‌سازد؛ تحولی که از هیچ روی برای کرملین خوشایند نیست. درعین‌حال، شکست عراق موقعیت رژیم اسلامی را در تهران مستحکم می‌کند، بدون آنکه موقعیت مسکو را ازنظر رژیم بعثی عراق بهبود بخشد. ازطرفی، تأکید واشنگتن به اهمیت موقعیت خلیج‌فارس، ملاحظات سیاسی دیگری برای مسکو به وجود آورد. به نظر اسمولانسکی، نویسنده مقاله، سیاست شوروی در ایران و افغانستان، پیشنهاد دسامبر گذشته برژنف درباره ایجاد منطقه صلح درارتباط‌با خلیج‌فارس و اقیانوس هند، نشانه دیگری از آگاهی کرملین به ناتوانی‌اش در تغییر وضع خلیج‌فارس در رقابت مؤثر با امریکا در منطقه‌ایست که اعتمادی به همسایه قدرتمند شمالی ندارد.»(2)
2
به‌دنبال توافق کشورهای عضو سازمان صادرکننده نفت (اوپک) برای تعیین قیمت نفت، پراودا، روزنامه رسمی شوروی، در مقاله‌ای به نتیجه این اجلاس پرداخته و نقش تخریبی عربستان را در برهم‌زدن اجماع کشورهای صادرکننده نفت و پایین نگه‌داشتن قیمت نفت در بازارهای جهانی یادآوری کرده است. در این مقاله آمده است:
«شرکت‌کنندگان در کنفرانس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در یک جلسه فوق‌العاده در ژنو توافق کردند که قیمت واحدی برای نفت خام خود تعیین کنند که بالاخره
بهای 34 دلار برای هر بشکه نفت سبک صادراتی عربستان را ملاک قرار دادند. بهای سوخت مایع در دیگر کشورها برحسب کیفیت بهتر و بدتر و نیز بسته به دوری و نزدیکی چاه‌های نفت به بازار فروش، قابل‌تغییر است و درضمن پیشنهاد گردید که قیمت‌ها تا پایان سال 1982 ثابت بماند.
توافق سازش‌کارانه در اوپک پس از چندین ماه بحث بین اعضای این سازمان که سعی می‌کردند بهایی بیشتر از 36 - 40 دلار برای هر بشکه نفت سبک با کیفیت نفت عربستان سعودی کسب کنند، حاصل گشت، زیرا عربستان نفت خود را بشکه‌ای 32 دلار می‌فروشد. این اختلاف‌نظرها ضرر هنگفتی به کشورهای عضو اوپک وارد ساخت. تحت فشار واشنگتن و انحصارات بین‌المللی، عربستان سعودی استخراج خود را آن‌قدر افزایش داد که ارزش آن از بهای متوسط تعیین‌گردیدة فعلی دو دلار تنزل نمود. دیگر کشورهای عضو، نظیر نیجریه و الجزایر که به‌دلیل سطح تولید ذی‌نفع بودند، به‌منظور رقابت در بی‌ارزش‌کردن نفت عربستان کاهش تولید خود را پیش کشیدند. تمام کشورهای عضو اوپک از تورمی که باعث گرانی اجناس صنعتی و خواربار می‌شود، در عذاب هستند. توافق حاصله در ژنو در اقتصاد بین‌المللی و زندگی سیاسی آینده تأثیر خواهد گذاشت. بالاخره این توافقنامه امید انحصارگران را در مبارزه و انشعاب بین اعضای اوپک به یأس تبدیل و تمایل آنها به افزایش بهای نفت را با شکست مواجه کرد. مجتمع‌های عظیم ذخایر نفت در غرب، تدابیر اقتصادی مواد سوختی برای نجات اقتصاد کشورهای توسعه‌یافته می‌باشد که به‌منظور ساختن منابع انرژی دیگر است و همه اینها کمکی به نیات انحصارگران است. نقش اصلی در قیمت‌گذاری نفت را عربستان سعودی بازی می‌کند که تأمین‌کننده ثلث تا نیمی از کل صادرات اوپک می‌باشد. انحصارگران در عربستان پایگاهی مستقر کرده‌اند تا این کشور را تشویق کنند تا براساس مشی سیاسی - نظامی واشنگتن، ده‌ها میلیارد دلار در غرب سرمایه‌گذاری کند، اما غرب بازی را باخت و شکست بزرگی خورد و عربستان سعودی خود را به‌سوی مصالحه با دیگر اعضای اوپک کشاند.»(1)
1
به نوشته روزنامه اطلاعات، بنا به اعلام خبرگزاری فرانسه، یاسر عرفات، رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین، در تونس اعلام کرد که باتوجه‌به دیدگاه "ساف" برای دستیابی به راه‌حلی عادلانه، بادوام و کلی برای درگیری خاورمیانه، از ابتدا با طرح صلح فهد موافق بوده است. عرفات افزود: حل مشکل خاورمیانه باید برپایه یک رشته اصول اساسی انجام شود که عبارت‌اند از: شناسایی حقوق حقه مردم فلسطین ازجمله حق بازگشت به سرزمین خود، خودمختاری و تأسیس یک کشور مستقل که بیت‌المقدس پایتخت آن باشد.(2)
1
جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق امروز شهر آبادان و مناطق سوسنگرد و حمیدیه را بمباران کردند. توپخانههای ارتش عراق نیز شهرهای آبادان و پاوه را زیر آتش خود قرار دادند در همین حال یک جنگنده عراقی در جنوب کشور سرنگون شد. تحرکات نیروی زمینی ارتش عراق نیز در جبهه‌های جنوب و در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور شدت بیشتری دارد.
امروز شهر آبادان هدف بمباران هواپیماها و گلولههای توپخانه عراق قرار گرفت و 2 تن از مردم شهر شهید و 12 تن زخمی شدند. در این حملات چندین خانه مسکونی نیز ویران شد. در بمباران شهر سوسنگرد نیز چندین خانه ویران و چند خانه دچار آتش‌سوزی شد.(1)هواپیماهای دشمن هم امروز مواضع یگانهای ژاندارمری را در منطقه سوسنگرد بمباران کردند که تلفات و ضایعاتی نداشت.(2)نیروی هوایی ارتش عراق همچنین در ادامه تحرکات خود، با 2 جنگنده منطقه حمیدیه را بمباران کرد که تلفاتی در بر نداشت.(3)شهر پاوه نیز هدف 5 گلوله توپ عراقی‌ها قرار گرفت. این حملات خساراتی به بار نیاورد.(4)
امروز همچنین، ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه689 خود از سرنگونی یک فروند جنگنده عراقی بهوسیله پدافند هوایی ایران در مناطق جنوبی کشور خبر داد.(5)
براساس گزارش اطلاعاتی لشکر16 قزوین نیز دشمن در منطقه غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور به تحکیم مواضع و تقویت نیرو می‌پردازد. در این گزارش همچنین درباره بمباران سوسنگرد و حمیدیه آمده است: «فعالیت هوایی دشمن در روز جاری شدت یافته و به نظر می‌رسد که دشمن به‌منظور ایجاد رعب و وحشت در بین پرسنل خودی و همچنین ترس از حمله یگانهای خودی در ایام تاسوعا و عاشورا، اقدام به چنین عملی کرده است.» در این گزارش همچنین درباره اهمیت منطقه بستان(6)از دید یک پناهنده ارتش عراق آمده است: «پناهنده عراقی اظهار داشته که دشمن اهمیت زیادی برای منطقه بستان قائل است و سعی می‌کند که هرطور شده این منطقه را حفظ نماید و اضافه کرد که ارتش عراق
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 232، 16/8/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 16/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 17/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 318926 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 318949 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 17/8/1360، سند تک‌برگی.
2) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبادان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، زمستان 1388، ص349.
3) سند شماره 250834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 25/8/1360، ص4.
4) سند شماره 294003 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 70، 15/8/1360، ص1.
5) روزنامه کیهان، 17/8/1360، ص4، به نقل از اطلاعیه 689 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
6) آزادسازی شهر بستان و منطقه عمومی سوسنگرد هدف اصلی عملیات آینده ایران (طریق‌القدس) است.
چنین در نظر دارد که اگر بستان را از دست بدهد، منافع عراق به خطر خواهد افتاد.»(1)
این درحالی است که گزارش‌های چهار روز اخیر عناصر اطلاعاتی سپاه حاکی است ارتش عراق به‌منظور پیشگیری از حملات آتی ایران در محدوده رودخانه کرخه تا کرخه‌کور مبادرت به تقویت نیروها و تحکیم خطوط پدافندی خود کرده است. بدین‌ترتیب عمده تحرکات ارتش عراق در چهار روز اخیر، در محدوده مثلثی حمیدیه، چزابه و هویزه انجام شده است. دراینزمینه برابر گزارش‌های رسیده از محور سوسنگرد، «فعالیت مهندسی دشمن در شمال‌شرقی روستای دحیمی2 تا روستای سیدشبیب افزایش یافته و حدود 24 دستگاه لودر و بلدوزر در این منطقه ... درحال ایجاد خاکریز و سنگر تانک بودند. بنا به گزارش دیگری نقل‌وانتقالات زرهی در محور بستان به‌طرف هویزه و بالعکس به‌مقدار زیادی مشاهده شد و آتش دشمن در کلیه محورها و همچنین روی شهر سوسنگرد نسبت به روزهای قبل از شدت بیشتری برخوردار بود.»(2)همچنین «در منطقه صالح‌حسن نقل‌وانتقالات دشمن در این منطقه زیاد و زرهی آنها تقویت شده است.» سایر گزارش‌ها از محور سوسنگرد بیانگر این است که ارتش عراق مشغول اصلاح و استحکام خطوط پدافندی در محدوده نیمه غربی رودخانه‌های کرخه، سابله، نیسان و کرخه‌نور است.(3)
در محور الله‌اکبر - بستان نیز نیروهای عراقی همچنان مشغول تحکیم مواضع بوده و اخیراً بر میزان فعالیت خود افزوده‌اند. همچنین نیروهای دشمن اقدام به مین‌گذاری در جلو مواضع خود کرده‌اند که هنوز عملیات مین‌گذاری به پایان نرسیده است.(4)طبق گزارش‌ها، در این مدت، دشمن فعالیت زیادی روی میادین مین خود داشته است(5)، گزارش‌ها حاکی است: «گشتی‌های دشمن در شمال بستان، هرروز به گشت می‌پردازد و اخیراً مقداری نسبت به دفعات قبل جلوتر آمده‌اند.»(6)این درحالی است که علاوه‌بر افزایش نسبی حجم آتش توپخانههای دشمن،(7)پرواز بالگردهای عراقی که احتمالاً با هدف شناسایی صورت می‌گیرد، از این مناطق گزارش شده است.(8)
در محور حمیدیه نیز اقدامات و فعالیت‌های دشمن در محدوده روستای حیانیه و قصریه از تلاش برای تقویت خطوط پدافندی با هدف پیشگیری از حملات آتی ایران حکایت دارد. حالت پدافندی مثلثی‌شکل نیروهای پیاده دشمن در جنوب‌غربی روستای قیصریه، احداث کانال در جنوب‌شرقی همین روستا(9)و نصب موانعی نظیر سیم‌خاردار به طول 300 تا 400 متر در جنوب روستای حمودی فردوس و... مؤید این مدعاست.(10)
1
فعالیت‌های معارضین عراقی علیه رژیم این کشور همچنان ادامه دارد. دراین‌خصوص امروز ژاندارمری در گزارشی به ستاد مشترک ارتش اعلام کرد: «پیشمرگان مسلمان مخالف حکومت عراق در بین راه کلار به دربندیخان یک دستگاه نفربر گشتی عراق را منهدم کرده و 8 نفر سرنشینان آن را کشته‌اند و یک دستگاه خودرو ارتش عراق را به غنیمت گرفته و سرنشینان آن را که 2 افسر و 3 درجه‌دار بوده‌اند به اسارت برده‌اند.»(11)
1) تقویم تاریخ دفاع مقدس، پیشین، ص350.
2) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص154، گزارش شماره 396، 12/8/1360.
3) همان، صص 159 - 158، گزارش شماره 397، 13/8/1360.
4) همان، ص154، گزارش شماره 396، 12/8/1360.
5) همان، ص165، گزارش شماره 399، 15/8/1360.
6) همان،ص158، گزارش شماره 397، 13/8/1360.
7) همان، ص152، گزارش شماره 395، 11/8/1360.
8) همان، صص 166 - 165، گزارش شماره 399، 15/8/1360.
9) همان، ص152، گزارش شماره 395، 11/8/1360.
10) همان، صص 155 - 153، گزارش شماره 396، 12/8/1360.
11) سند شماره 138579 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا رکن2 (گروه اطلاعات) به سماجا2 (مد عملیات)، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
1
به‌دنبال استقبال گسترده نیروهای داوطلب مردمی برای حضور در جبهه‌های جنگ و نامه روز گذشته مسئول طرح و عملیات منطقه8 سپاه پاسداران (استان‌های خوزستان و کهکیلویه و بویراحمد) به فرماندهی کل سپاه و طرح و عملیات ستاد مرکزی مبنی‌بر اعزام نیرو به غرب کشور به‌جای جنوب(1)، امروز فرماندهی کل سپاه به مناطق نه‌گانه سپاه ابلاغ کرد که باتوجه‌به میزان نیروی مورد نیاز در مناطق مختلف جنگی و شرایط لازم برای سازماندهی آنان اعزام افراد داوطلب به جبهه‌های جنگ را به روزهای آینده موکول کنند. در این نامه آمده است: از آنجا که مراجعه مردم برای اعزام به جبهه‌های جنگ به‌شدت ادامه دارد، تقاضا می‌شود برادران مراجعه‌کننده را برای آموزش یا اعزام، ثبت‌نام کرده، آنها را به موعدی در آینده وعده بدهید تا درصورت لزوم دعوت شوند.(2)
2
خبرگزاری پارس در گزارش کوتاهی به بررسی اجمالی وضعیت جبهه‌های جنوب پرداخته است که محورهای اصلی آن به این شرح است: رکود در خطوط مقدم ایران و عراق، اقدام نظامیان عراقی در قطع ارتباط شرق و غرب خرمشهر با تخریب پل موجود بر روی کارون، ورود نیروهای تازه‌نفس عراقی در جبهه اهواز، بررسی اجمالی عملکرد عراق در تشدید بمباران‌های اخیر و پرتاب موشک به شهرهای مهم خوزستان و اظهار امیدواری درخصوص احتمال اجرای عملیات توسط نیروهای خودی در دشت آزادگان.(3)
در این گزارش آمده است: «در چهاردهمین ماه جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، پس از یک سلسله عملیاتی که منجر به شکست مفتضحانه دشمن در شمال آبادان شد، اینک جبهه‌های جنوب دچار رکود و فترت شدیدی شده است. در شمال آبادان نیروهای ما که حاشیه شرقی کارون را در دست دارند با نیروهای متجاوز عراقی در غرب این رودخانه به‌صورت تبادل آتش درگیر هستند و هیچ‌گونه حرکت تهاجمی ازسوی طرفین به چشم نمی‌خورد. در خرمشهر و دو سوی ساحل اروندرود وضع به همین منوال ادامه دارد. عراقی‌ها که غرب خرمشهر را در دست دارند، تنها به این دلخوش‌اند که مواضع خود را حفظ کرده و از پیشروی نیروهای ما جلوگیری کنند. به همین منظور، عراقی‌ها تنها پل ارتباطی خرمشهر را که بر روی رودخانه کارون نصب شده و قسمت‌های شرقی و غربی کارون را به هم متصل می‌کند با دینامیت منفجر کرده تا راه هرگونه نفوذ نیروهای ما را به غرب خرمشهر سد کنند. بنابراین، تبادل آتش بین نیروهای ما و دشمن تنها درحالت پدافندی است. ... در جبهه‌های دشت آزادگان نیز این حالت رکود کاملاً به چشم می‌خورد.
وقتی از رزمندگان علل این رکود سؤال می‌شود، پاسخ می‌دهند که ازسوی فرماندهان تأکید
1) سند شماره 54035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 به فرماندهی و طرح و برنامه مرکز، 13/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 83089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به فرماندهان مناطق نه‌گانه، 14/8/1360، سند تک‌برگی.
3) این گزارش فاقد جنبه‌های کارشناسی نظامی است و در تهیه آن به مشاهدات و شنیده‌های معمولی آن‌هم در سطوح تاکتیکی بسنده شده است.
شده که در مصرف گلوله نهایت امساک و صرفه‌جویی به عمل آید. عدم اجرای آتش بر روی مواضع دشمن موجب شده که در غرب بستان، دشمن در دو مورد حالت تهاجمی به خود بگیرد، لیکن با هوشیاری به‌موقع رزمندگان ما این تهاجم دفع گردید. در جبهه‌های اهواز، دشمن که در یکصد کیلومتری شهر اهواز مستقر گردیده، همچنان مواضع خود را مستحکم می‌کند. اخیراً دیده‌بانان نقل‌وانتقالاتی در لشکر5 عراق در این جبهه مشاهده کرده‌اند که احتمالاً حکایت از استقرار نیروهای تازه‌نفس عراق در محور این جاده دارد. در این جبهه نیز تبادل آتش به‌طور پراکنده ادامه دارد و به‌سبب وجود باتلاقی به عرض دو کیلومتر در حدفاصل بین آخرین خاکریز نیروهای ما و دشمن، پیشروی از هر دو سو امکان‌پذیر نیست. در جبهه‌های غرب دزفول نیز نشانه‌هایی مبنی‌بر تصمیم نیروهای ما برای بیرون‌راندن دشمن از این منطقه دیده نمی‌شود.
در جنوب‌غربی شوش، ناهماهنگی نسبتاً آشکاری به‌سبب عدم فرماندهی صحیح دیده می‌شود. به همین دلیل، وقتی نیروهای ما تپه120 را در منطقه منکو واقع در جنوب‌غربی شوش تصرف کردند، به‌سبب عدم حفاظت صحیح از آن، تپه120 مجدداً به‌دست دشمن افتاد و نیروهای ما با دادن 10 اسیر و تعدادی شهید تپه مزبور را مجدداً تسلیم دشمن می‌کنند.
... البته نشانه‌های امیدوارکننده‌ای ازسوی نیروهای ما برای دفع دشمن متجاوز، مخصوصاً در جبهه‌های دشت آزادگان - که شامل محورهای غرب بستان، حسن‌صالح [صالح‌حسن]، دهلاویه و طراح است - بروز کرده و رزمندگان با روحیه بسیار خوبی امیدوار هستند که با یک تهاجم گسترده در ظرف چند روز آینده، دشمن را از این مناطق خارج کنند. از طرف دیگر، قراین نشان می‌دهد که سربازان دشمن به‌سبب طولانی‌شدن جنگ و نداشتن ایمان و باورهای لازم، توان رزمی خود را از دست داده‌اند و با یک حمله حساب‌شده و هماهنگ میدان را ترک می‌کنند. دشمن نیز به این نتیجه رسیده است که امکان حفظ مواضع خود را برای مدتی طولانی ندارد. به همین جهت است که دشمن جنبه‌های تخریبی را در پیش گرفته و سعی می‌کند با پرتاب موشک و [شلیک] توپ‌های دوربرد، علاوه‌بر تخریب مناطق مسکونی، نوعی فشار را به سکنه شهرهای اهواز و دزفول برای وادارکردن دولتمردان ایران به نوعی مصالحه و احیاناً سازش تحمیل کند.»(1)
1
حمله به پایگاههای نیروهای خودی، گروگان‌گیری و مین‌گذاری ازجمله اقدامات امروز افراد گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای بوکان، سقز، دیواندره و بانه بود.
ساعت 13 امروز نیروهای وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در چند نقطه شهر بوکان به نیروهای خودی حمله کردند که با مقاومت نیروهای خودی و عمل متقابل آنها، این تهاجم به تعقیب‌وگریز و درگیری خیابانی تبدیل شد و تا ساعت 18 طول کشید. در این درگیری‌ها 3 تن از افراد خودی شهید و 4 نفر زخمی شدند و یک دستگاه خودرو شهربانی نیز براثر اصابت گلوله افراد مهاجم آتش گرفت. از نیروهای مهاجم نیز حداقل 5 نفر به هلاکت رسیدند.(2)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 230، 15/8/1360، صص 4 - 2، اهواز- خبرگزاری پارس، 14/8/1360.
2) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 54176 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص7؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 294412 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به استانداری کردستان، ص2.
همچنین افراد مسلح وابسته به گروههای شورشی در محور سقز - دیواندره به 3 پایگاه نیروهای خودی حمله کردند که با مقاومت و مقابله نیروهای این پایگاه‌ها حملات مهاجمان دفع شد. در حمله بامداد امروز مهاجمان به پایگاه فتاح‌آباد نیز یک تن از سربازان این پایگاه زخمی شد.(1)
در منطقه عمومی دیواندره نیز نیروهای حزب دمکرات یک پزشک، 2 سرباز و 4 تن از اعضای جهاد سازندگی را گروگان گرفته، آنان را شبانه به‌سمت روستای "بلکه" در جنوب‌غربی بانه در نزدیکی مرز انتقال دادند.(2)
در منطقه بانه نیز نیروهای مسلح غیرقانونی در جاده روستای اربابا به‌سمت بانه در جنوب این شهر، اقدام به مین‌گذاری کردند که یک بولدوزر روی آن رفت و براثر انفجار آن، راننده و کمک‌راننده زخمی شدند و بولدوزر نیز اندکی خسارت دید.(3)
1
ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران از همکاری نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق با افراد حزب دمکرات ایران در مناطق شمال‌غرب کشور خبر داد.
بنا بر اعلام اداره دوم ستاد مشترک ارتش (اداره اطلاعات و ضداطلاعات ارتش)، جلال طالبانی (رهبر اتحادیه میهنی کردستان عراق) به حزب دمکرات ایران قول همکاری داده و درحال‌حاضر افراد مسلح وی در گروههای 10 تا 20 نفری در مناطق بوکان، مهاباد، پیرانشهر و سردشت با افراد حزب دمکرات همکاری می‌کنند.(4)نزدیک به یک ماه قبل نیز در جلسه شورای عالی دفاع، سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، دراینباره گزارش داده بود. آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود می‌نویسد: «شیرازی [سرهنگ صیاد شیرازی] وضع بارزانی‌ها و طالبانی‌ها را گفت. معتقد است، کردهای بارزانی با صداقت همکاری می‌کنند و کردهای ضدانقلاب می‌جنگند. طالبانی‌ها دورویی می‌کنند و می‌خواهند فریب بدهند. با کردهای ضدانقلاب داخلی همکاری دارند. اخیراً با ما درگیر شده‌اند.»(5)
2
امروز شهرهای مشهد، بندرعباس، نیشابور و تهران، عرصه فعالیت‌ها و اقدامات تروریستی گروههای مسلح برانداز به‌خصوص سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود. نیروهای خودی نیز در تهران و شیراز موفق به دستگیری 5 تن از افراد گروههای ضدانقلاب و کشف یک بمب در اهواز شدند. همچنین سپاه مشهد در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که در دو هفته گذشته، 19 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و 90 نفر از اعضای این سازمان را دستگیر کرده است.
افراد سازمان مجاهدین خلق در ساعت 18:30 در مشهد، 4 پاسدار به نامهای صفرعلی عبدی، ناصر احمدی، تقی خسروی و حسن مدرس را ترور کرده، به شهادت رساندند. عناصر
1) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص4؛ و- روزنامه اطلاعات، 21/8/1360، ص4، سنندج - واحد مرکزی خبر؛ و- سند شماره 294004 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 69، 14/8/1360، ص2.
2) سند شماره 138587 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص8؛ و- سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 17/8/1360، ص2.
4) تقویم تاریخ دفاع مقدس، پیشین، ص353.
5) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، خاطرات روز 17/7/1360، ص318.
این سازمان همچنین در میدان "ضد" این شهر یک مغازه‌دار را ترور و شهید کردند.(1)-(2)
یک تیم ترور از گروههای مسلح برانداز در ساعت 12:30 در محله آریاشهر بندرعباس، 2 نفر را مورد سوءقصد قرار داده، به شهادت رساندند. این 2 تن علی عوض‌پور عضو واحد پذیرش سپاه و حسن مرادی از کارمندان دادگاه ویژه مواد مخدر بودند. تروریست‌ها پس از این عملیات بهوسیله یک دستگاه موتورسیکلت متواری شدند.(3)
در نیشابور، 2 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور پدر یکی از پاسداران، زمانی وارد مغازه کفاشی وی شدند که صاحب مغازه چند لحظه پیش برای انجام‌دادن کاری از مغازه خارج شده بود. تروریست‌ها به‌گمان اینکه شخص حاضر در مغازه همان فرد موردنظر است، 19 تیر به‌سمت محمد رافعی، که برای خرید کفش به آنجا رفته بود، شلیک کرده، او را به شهادت رسانده و گریختند.(4)
در تهران گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 تن از افراد سپاه را در خیابان "حسام‌السلطنه" (منطقه هفت‌چنار) و خیابان "دانش" (منشعب از بلوار کشاورز) ترور کرده، به شهادت رساندند.(5)
نیروهای کمیته انقلاب اسلامی حوالی پادگان ولیعصر (میدان سپاه) تهران، به یک خودرو مشکوک شدند و با بی‌توجهی سرنشینان آن خودرو به فرمان ایست نیروهای گشتی، به تعقیب خودرو پرداختند تا اینکه به‌دلیل سنگینی ترافیک در میدان رسالت، خودرو به‌ناچار از حرکت بازماند و سرنشینان آن با نیروهای کمیته درگیر شدند. در این درگیری، یک تن از سرنشینان خودرو کشته شد، 2 تن زخمی و دستگیر شدند و یک تن از آنان نیز فرار کرد. فردی که از محل درگیری گریخته بود، با تهدید اسلحه به خانه‌ای در حوالی میدان رسالت وارد شده، قصد تعویض لباس و فرار مجدد را داشت که با اطلاع‌یافتن نیروهای کمیته از این موضوع، آنان محوطه را محاصره کرده، شخص متواری را که قصد فرار از یک دریچة کوچک را داشت، به دام انداخته و دستگیر کردند. در این درگیری‌ها یک تن از نیروهای کمیته نیز زخمی شد.(6)
در شیراز، نیروهای سپاه، 2 تن از کادرهای نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که پس از اخطار ایست فرار کرده بودند، دستگیر کردند. از این دو نفر مقدار زیادی اسناد سازمانی به دست آمد.(7)
نیروهای سپاه اهواز یک بمب سه پوندی را که نیروهای مسلح غیرقانونی در زیر لوله‌های انتقال نفت اهواز - ماهشهر کار گذاشته بودند، کشف و خنثی کردند.(8)
روابط عمومی سپاه مشهد در اطلاعیه‌ای ضمن قدردانی از مردم برای همکاری با سپاه در امور امنیتی و کمک به دستگیری عناصر مسلح برانداز، اعلام کرد که در دو هفته گذشته، سپاه
1) باوجودآنکه این حادثه اهمیت بسیاری دارد، از جزئیات آن همچون چگونگی و محل ترور اطلاعاتی موجود نیست و تنها منبع موجود دراینباره گزارش کوتاه خبرگزاری پارس است که در متن درج شده است. البته، روزنامه‌ها نیز این خبر را عیناً از این خبرگزاری نقل کرده‌اند.
2) روزنامه اطلاعات، 17/8/1360، ص15، مشهد؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 232، 16/8/1360، ص17، مشهد - خبرگزاری پارس، 16/8/1360.
3) سند شماره 54178 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه6 به فرماندهی مرکز، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص2.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 233، 17/8/1360، ص21، مشهد - خبرگزاری پارس، 17/8/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 18/8/1360، ص7.
5) دفتر نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص15.
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 230، 14/8/1360، صص 7 - 6، تهران - خبرگزاری پارس در تماس با مرکز خبری سپاه تهران، 14/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 17/8/1360، ص2، خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
7) سند شماره 80289 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات مرکز، 24/8/1360، سند تک‌برگی.
8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 230، 14/8/1360، ص30، اهواز- خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران خوزستان، 14/8/1360.
این شهر 19 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که زیر پوشش شرکت‌های مختلف فعالیت می‌کردند، کشف و 90 نفر از افراد این سازمان را دستگیر کرده است. بنا به گزارش روابط عمومی سپاه مشهد، از این خانه تیمی تعداد زیادی بمب دست‌ساز، بمب ساعتی، تعداد زیادی انواع اسلحه و نارنجک جنگی، سه‌راهی و... به دست آمد. در همین خصوص چند تن از سرمایه‌داران شهر مشهد که به سازمانهای مسلح برانداز کمک مالی می‌کردند، دستگیر شدند. همچنین در این مدت 4 تن از وابستگان به این سازمان در درگیریهای مسلحانه کشته شدند.(1)
1
گردهمایی روز گذشته به مناسبت دومین سالگرد تسخیر سفارت امریکا در تهران، بازتاب گسترده‌ای در رادیو امریکا و مطبوعات این کشور داشت.
رادیو امریکا در گفتاری برای بی‌اهمیت جلوه‌دادن این گردهمایی اعلام کرد: «دیروز چندهزار تن از ایرانیان با شعارهای "مرگ بر امریکا" دربرابر ساختمان سفارت سابق امریکا در تهران اجتماع کردند. دلیل این تظاهرات، دومین سالگرد اشغال سفارت امریکا بهوسیله افراطیون بود. ساختمان مزبور از زمان آزادی گروگان‌ها، پس از 14 ماه اسارت، همچنان خالی است، اما بر در و دیوارهای آن دوباره شعارهای ضدامریکایی نوشته شده بود. افرادی که دربرابر سفارت امریکا گرد آمده بودند، عموماً یا کودکان خردسال یا شاگردان مدارس بودند که به همین خاطر کلاس‌هایشان تعطیل شده بود. رادیو دولتی نیز گفت: رژیم آیت‌الله خمینی این روز را به‌عنوان روز جهاد دربرابر ایالات متحده نام‌گذاری کرده است.»(2)
خبرگزاری پارس نیز درباره توجه سایر رسانه‌های امریکایی به مراسم روز گذشته، گزارش کوتاهی را به این شرح تهیه کرده است: «برخی از روزنامه‌های صبح امروز ازجمله دیلی نیوز، لوس‌آنجلس تایمز و نیویورک تایمز با درج مقالاتی تظاهرات دیروز دربرابر لانه جاسوسی امریکا را منعکس کرده‌اند. به‌عنوان مثال دیلی نیوز با درج مقاله‌ای نکات زیر را متذکر می‌شود:
تعداد تظاهرکنندگان 000,250 نفر بود و آنها درحالیکه عکس‌هایی از آیت‌الله خمینی را در دست داشتند، دربرابر سفارت سابق امریکا در تهران، که زمانی بزرگ‌ترین سفارت امریکا در جهان به شمار می‌رفت، راه‌پیمایی کرده و سینه‌زنان به دادن شعارهایی ازقبیل مرگ بر امریکا، ریگان نابود است، اسلام پیروز است، پرداختند.
تظاهرات دیروز بزرگ‌ترین تظاهرات پس از آزادی 52 گروگان در مقابل سفارت امریکا بوده است.
شبکه‌های رادیو، تلویزیونی امریکا دیشب و امروز همچنان به پخش برنامه‌های ویژه به مناسبت دومین سالگرد اشغال لانه جاسوسی در تهران، ادامه داده و اکثر برنامه‌های رادیویی (تاکشو) نیز موضوع مورد بحث را ایران قرارداده و با دعوت از استادان برخی از دانشگاه‌ها،
پیرامون اینکه آینده ایران به چه منوال خواهد بود، به بحث و گفت‌وگو نشستند. اکثر این به‌اصطلاح خبرگان ایران، در قالب‌هایی نسبتاً مغرضانه خاطرنشان ساختند که پس از فوت آیت‌الله خمینی، ایران غرق در یک جنگ داخلی گسترده خواهد شد و درنتیجه جمهوری اسلامی به شکل فعلی‌اش سقوط خواهد کرد.»(1)
1
صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، در سخنرانی خود در اجلاس اتحادیه عمومی زنان عرب، که در بغداد برگزار شده بود، با تحریف وقایع تاریخی و پنهان‌کاری اقدام عراق در لشکرکشی سراسری به ایران در 31 شهریور 1359، ایران را به چشمداشت به خاک عراق و شروع جنگ متهم کرد. وی همچنین بدون اشاره به شرایط ایران برای برقراری صلح، خواستار آتش‌بس در ماه محرم یا در درازمدت شد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با انتشار بخش کوتاهی از سخنان صدام، ضمن اشاره به اینکه عراق در 31/6/1359 جنگ علیه ایران را آغاز کرده، درباره اختلاف اصلی دو کشور به اظهارنظر پرداخت.
بخشی از سخنان صدام به‌نقل از رادیو صوت‌الجماهیر به این شرح است:
«پرزیدنت رهبر گفت: "ما پس از اینکه به حکام تهران ثابت کردیم که عراق لقمه آسانی دربرابر آنها نیست، پیام‌های پیاپی برای آنها ارسال داشتیم و از خلال آنها متوقف‌ساختن جنگ، برقراری صلح، احترام به عراق و امت عرب، رفتار براساس برابری و عدم مداخله در امور داخلی را خواستار شدیم، ولی باتأسف، آنها (ایرانی‌ها) پیام‌های صلح ما را به‌عنوان ضعف توصیف کردند و این درصورتی است که وضع خود و ما را در میدان‌های نبرد آزمایش کرده بودند و اکنون یک سال و دو ماه است که از جنگ می‌گذرد. وی گفت: باکمال‌تأسف، وضع گذشته یک عامل تشویق‌کننده‌ای برای حکام تهران بود تا عراق را مورد تجاوز نظامی قرار دهند و آنها در روز چهارم سپتامبر 1980 [13/6/1359]، به شهرهای عراق حمله و شط‌العرب [اروندرود] را به روی کشتیرانی عراقی و خارجی که تنها گذرگاه آبی کشور ما به جهان است، بستند، ولی با مقابلة انسان‌هایی با روحیه عالی و اعتقاد به ارزش‌های والا و ایمان مطلق به صلح و آزادی روبهرو شدند.
... زنان امروز عراق، فرزندان و همسران خود را برای جنگ تشویق می‌کنند و فرزند و همسری را که نمی‌جنگد طرد می‌کنند و این حالت‌ها بود که باعث اشتباه محاسبات حکام تهران شد، زیرا آنها فکر می‌کردند که می‌توانند به‌آسانی بغداد را اشغال نمایند و پس از اشغال بغداد، اشغال خلیج، جزیره عرب و سایر کشورهای عربی دربرابر آنها فراهم خواهد شد. ولی عراقی‌ها امیدهای آنها را ناکام ساختند. بنابراین، ما فکر می‌کنیم که عراقی‌ها ازجانب خیرخواهان ایرانی نیز نبرد می‌کنند و ازجانب ستمدیدگان در ایران و ازجانب قومیت‌ها و شهروندان دوستدار آزادی می‌رزمند. ما اطمینان کامل داریم که حکام فعلی تهران به دین و به ارزش‌های آن، که ما آنها را می‌شناسیم، ایمان ندارند، بلکه ما اطمینان داریم که آنها برخلاف جوهر اصلی دین رفتار می‌کنند. آنها فکر می‌کنند که برتری در جمعیت
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، صص 11 - 10، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 15/8/1360.
و مطامع پلید توسعه‌طلبانه آنها می‌تواند ملت عراق را شکست دهد، ولی ملت امروز عراق با ارزش‌های عالی، ملی و قومی در دفاع از ارزش‌های ملی انسانی نبرد می‌کند. لذا ما بار دیگر علاقه خود به صلح و آمادگی برای متوقف‌ساختن درگیری و برقراری روابط حسن هم‌جواری که ایرانیان به عراقی‌ها و اعراب احترام گذارند و عراقی‌ها و اعراب به ایرانیان احترام گذارند و حق همزیستی صلح‌آمیز و حق انتخاب راه را برای یکدیگر به رسمیت بشناسند را مورد تأکید قرار می‌دهیم و این تأکید نمی‌تواند آمادگی دائم ما را برای ادامه نبرد در دفاع از میهن و حاکمیت خود نفی کند. ما امروز در حضور شما بار دیگر آزمایش می‌کنیم و سخن خود را متوجه حکام تهران [می‌سازیم و می‌گوییم]، اگر به حداقل ارزش‌های آسمانی ایمان دارند، این ماه، ماه محرم‌الحرام است، اگر آماده صلح هستند، ما آمادگی کامل داریم. اگر به‌هیچ‌وجه آماده صلح نیستند و فقط آماده‌اند که در ماه محرم‌الحرام صلح برقرار شود، ما با آتش‌بس در ماه محرم‌الحرام موافقت می‌کنیم. شاید آتش‌بس در ماه محرم‌الحرام به آنها فرصت اندیشه درباره صلح دائم میان خود و میان اعراب و عراقی‌ها را بدهد."(1)
آسوشیتدپرس با انتشار سخنان صدام حسین درخصوص پیشنهاد وی برای صلح در ماه محرم، درخصوص علل اختلافات دو کشور و وضعیت نظامی حاکم در جبهه‌های جنگ اعلام کرد: «به‌دنبال درگیریهای مرزی، نیروهای عراقی در 22 سپتامبر سال 1980 [31/6/1359]، برای تصرف سرزمین‌های مورد ادعای خود به ایران حمله کردند. یکی از موارد اختلاف این است که عراق خواستار حاکمیت کامل بر آبراه شط‌العرب [اروندرود] است. این آبراه به خلیج‌فارس منتهی می‌شود و هم‌اکنون جنگ در شمال این رودخانه جریان دارد. عراق مدعی است، نیروهای این کشور، هشت هزار مایل مربع از خاک ایران را که عمدتاً شامل قسمت‌هایی از خاک استان خوزستان است، دراختیار دارد و عقب‌نشینی پیش از به‌رسمیت‌شناختن حق حاکمیت عراق بر شط‌العرب ازجانب ایران را نمی‌پذیرد. پیش از جنگ، دو کشور از این آبراه به‌طور مشترک استفاده می‌کردند و هر دو کشور براساس قرارداد سال 1975 الجزایر، از تجهیزات بندری در دو طرف رودخانه برای حمل کالا ازجمله نفت سود می‌بردند، اما عراق پیش از حمله به ایران، به‌طور یک‌جانبه قرارداد1975 را ملغی‌شده اعلام کرد و رژیم ایران را متهم کرد که به تعهدات قرارداد پایبند نیست.»(2)
1
در سه درگیری محدود بین نیروهای ایران و عراق در مناطق مختلف جبهه‌های میانی، حداقل 17 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی و 5 تن از آنان اسیر شدند. در این درگیری‌ها 5 تانک نیروهای عراقی نیز منهدم شد یا به غنیمت نیروهای خودی درآمد. در جبهه‌های شمال‌غرب نیز علاوه‌بر تبادل آتش میان نیروهای ایران و عراق، جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق روستاهای محور پیرانشهر - سردشت را بمباران کردند. در جبهه‌های جنوب، دشمن ضمن بمباران و گلوله‌باران شهر آبادان، بیشترین تحرک را در محور سوسنگرد و بستان دارد که محور عملیات آینده نیروهای خودی است.
در یک درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران ایران و نیروهای گشتی عراق در منطقه "سارات"، 7 تن از افراد عراقی کشته شدند و 5 تن نیز به اسارت افراد سپاه درآمدند. در این درگیری که 2 ساعت طول کشید، آسیبی به نیروهای خودی وارد نشد.(1)0=
در منطقه میمک نیز یک واحد از نیروهای کماندویی عراق به‌قصد تصرف "تپه رحمان" (قاطر سوخته) عملیاتی را انجام دادند که با مقاومت نیروهای خودی مواجه و مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این درگیری 10 تن از افراد دشمن کشته یا زخمی شدند.(2)
در منطقه دهلران هم نیروهای عراقی با آرایش‌دادن 50 تانک قصد حمله به این منطقه را داشتند که نیروهای سپاه به مقابله با آنها برخاستند و با انهدام 3 دستگاه تانک نیروهای عراقی، از پیشروی آنها جلوگیری کردند. در این عملیات علاوه‌بر انهدام 3 تانک، 2 تانک دیگر نیز در منطقه عملیاتی بر جای ماند که به غنیمت نیروهای خودی درآمد.(3)
امروز همچنین هواپیماهای عراقی چند بمب به حوالی یک روستا در محور پیرانشهر - سردشت پرتاب کردند که خسارت جانی در بر نداشت.(4)
در جاده آبادان نیز 2 انبار لاستیک و لوله‌های صنعتی براثر اصابت خمپاره آتش گرفت و خسارتهایی به آنها وارد شد.(5)
1) سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 270376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 18/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 234، 18/8/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 18/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 15/8/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 223، 17/8/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه شماره 691 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، ص18.
امروز هم آبادان و اطراف آن همچنان زیر آتش توپخانههای عراقی قرار داشت که درنتیجه آن چند منزل ویران و تعدادی نیز زخمی شدند.(1)
در محور سوسنگرد که یکی از محورهای عملیات آینده است، دشمن بیشترین تحرک را داشته است. به گزارش لشکر16 زرهی ارتش ایران، نیروی هوایی ارتش عراق در یک اقدام غیرمعمول، چهار نوبت منطقه عمومی سوسنگرد را بمباران کرد. گزارش اطلاعاتی این لشکر حاکی است که فعالیت هوایی ارتش عراق به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای افزایش یافته است.(2)-(3)لشکر16 زرهی ارتش جمهوری اسلامی ایران، نحوه گسترش یگانهای ارتش عراق را در منطقه عمومی سوسنگرد چنین گزارش کرده است:
«الف) لشکر9 زرهی به‌علت واردشدن خسارات و ضایعات پی‌درپی، تاحدودی آمادگی رزمی خود را از دست داده و با لشکر6 زرهی تعویض شده است و پاسگاه فرماندهی آن در منطقه جفیر می‌باشد.
ب) تیپ26 زرهی لشکر5 در منطقه بستان و یک گروه رزمی آن در جنوب بستان گسترش دارد.
پ) تیپ30 زرهی لشکر6 از پل سابله تا پل الوان مستقر می‌باشد.
ت) تیپ31 نیروی مخصوص در حوالی پل سابله مستقر بوده و گردان‌های این تیپ به یگانهای در خط مأمور شده‌اند.
ث) تیپ25 مکانیزه لشکر6 زرهی در منطقه هویزه مستقر است.
ج) تیپ16 زرهی لشکر6 در جنوب کرخه مستقر می‌باشد.
چ) تیپ49 پیاده لشکر11 در جنوب کرخه‌کور مستقر است. (یگانهای این تیپ در حاشیه جنوبی کرخه‌کور مستقر هستند.)
در انتهای گزارش این لشکر آمده است: «جمعاً یگانهای فوق با 6 گردان توپخانه صحرایی و دو گردان کاتیوشا پشتیبانی آتش می‌شوند و تیپ10 زرهی مستقل ارتش عراق، احتیاط کلی منطقه است.»(4)
آقای هاشمی رفسنجانی نیز در خاطرات این روز خود درباره عملیات آینده نیروهای خودی در این منطقه نوشته است: «از اهواز، آقای محسن رضایی، فرمانده سپاه، تماس گرفت. درباره جنگ مطالبی گفت. منتظر حمله به عراقی‌ها هستیم، ولی به عللی عقب می‌اندازند. باید با پیروزی به جنگ خاتمه بدهیم.»(5)
1) سند شماره 427518 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 16/8/1360، سند تک‌برگی.
2) افزایش حجم فعالیت‌های هوایی دشمن می‌تواند نشان‌دهنده آگاهی فرماندهان ارتش عراق درخصوص منطقه عملیاتی آینده نیروهای خودی نیز باشد.
3) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم، (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول زمستان 1388، وقایع روز 15/8/1360، صص 372 - 371.
4) همان، وقایع روز 15/8/1360، ص372.
5) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص359.
1
امروز شهرهای بوکان، اشنویه، نقده، ارومیه و سردشت عرصه درگیریهای عوامل مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی با نیروهای مسلح ایران بود.
در ادامه ناآرامی‌های شهر بوکان، امروز نیز عناصر مسلح غیرقانونی در چندین نقطه این شهر به نیروهای خودی حمله کردند و در درگیریهای ایجادشده، 5 تن از نیروهای خودی شهید و 6 تن زخمی شدند و یک درجه‌دار ارتش نیز به اسارت گرفته شد. درباره تلفات مهاجمان آماری داده نشده است.(1)
درپی این درگیری‌ها، رادیو و تلویزیون در بعضی از بخش‌های خبری، به نقل از بیانیه روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور از حمله وسیع گروههای مسلح غیرقانونی به شهر بوکان و کشتار گسترده مردم و نیروهای نظامی این شهر (74 تن) به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی خبر داد(2)که "محمد بروجردی"، فرمانده منطقه7 سپاه، (استان‌های کردستان و باختران) به آن اعتراض کرد.(3)-(4)
بروجردی در نامهای به فرمانده کل سپاه اعلام کرد: «خبر امشب رادیو و تلویزیون درمورد بوکان شدیداً تکذیب می‌شود و مسئله را حتماً پیگیری نمایید که چه کسانی خبر را به رسانه‌های گروهی داده‌اند که خدای‌نکرده خیانتی در کار نباشد. این خبر ازنظر روانی نتیجه بسیار بدی داشت. وضعیت فعلی بوکان عالی است.»(5)
عناصر مسلح غیرقانونی به یک خودرو لندرور حامل 6 تن از نیروهای خودی در محور اشنویه - نقده حمله کردند که درنتیجه این حمله یک تن شهید و 2 تن زخمی شدند.(6)
در شمالغربی ارومیه در نزدیکی قریه "جوجهنی" در شمالغربی هشتیان، عوامل مسلح غیرقانونی در اقدامی غافلگیرانه به ستونی از نیروهای خودی حمله کرده، 2 تن از آنان را زخمی کردند.(7)
عناصر مسلح غیرقانونی در محور سردشت - ارومیه، با اجرای کمین بر سر راه چند تن از اهالی سردشت، اموال و مواد سوختی همراهشان را که از ارومیه خریداری کرده و درحال انتقال به سردشت بودند، به غارت بردند.(8)
رادیو صدای کردستان متعلق به حزب دمکرات کردستان ایران، از انجام‌شدن دو ترور در داخل شهر سردشت خبر داد. بنا به اعلام این رادیو: پیشمرگان هیز شهید معینی روز پانزدهم آبان‌ماه با نفوذ به شهر سردشت، 2 تن از نیروهای خودی را شهید و یک تن را مجروح کردند.(9)**(10)
1) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص4.
2) بخش‌هایی از بیانیه روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب در ضمیمه اول این گزارش درج شده است.
3) برای تصحیح این خبر اقداماتی انجام شد، ازجمله اعلام آمار صحیح تلفات خودی در بخش اخبار ساعت 24 و همچنین مصاحبه‌ای که روزنامه کیهان با یکی از مسئولان روابط عمومی سپاه پاسداران کردستان انجام داد که بخشی از این گفت‌وگو در ضمیمه دوم این گزارش درج شده است.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، صص 4 - 2 ضمیمه، رادیو لندن، 18/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 19/8/1360، ص2، کرمانشاه.
5) سند شماره 53944 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 16/8/1360، سند تک‌برگی.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 15/8/1360؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 5 - 4؛ و- سند شماره 436547 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی) به فرماندهی ژاندارمری کل کشور، 27/8/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص6، ارومیه - خبرگزاری پارس، 15/8/1360.
9) * دراینباره از منابع خودی خبری در دست نیست.
10) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، صص 10 - 9 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 19/8/1360.
1
درپی توافقات نهایی بین حزب دمکرات کردستان ایران و شورای ملی مقاومت در 5 آبان 1360، نماینده این حزب در مذاکره با شورای ملی مقاومت پس از ده روز، این توافق‌ها را علنی ساخت. اتحاد حزب دمکرات با شورای ملی مقاومت بازتاب‌های مختلفی در رسانه‌های خارجی و در میان گروههای مخالف ایران داشت. به گزارش رادیو لندن: «حزب دمکرات کردستان ایران، یکی از نیروهای اصلی کرد مخالف دولت مرکزی ایران، پیوستن حزب به شورای ملی مقاومت به رهبری رئیس‌جمهور پیشین ابوالحسن بنی‌صدر را اعلام کرده است. این تصمیم ازسوی دکتر سعید بدل، از اعضای کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان، در پاریس اعلام شد. دکتر بدل که سرپرستی مذاکرات حزب دمکرات کردستان با آقای بنی‌صدر و همچنین آقای مسعود رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق [منافقین] را در فرانسه به‌عهده داشت، گفت: "به نمایندگی ازسوی حزب خود این تصمیم را اتخاذ کرده است." وی افزود: "برنامه‌ای که ازسوی آقای رجوی تحت عنوان "سیاست دولت موقت ایران" اعلام شد، مورد قبول کردها است، زیرا خودمختاری کردها و سایر اقلیت‌های قومی ایران در آن ضمانت شده است."»(1)
این رادیو همچنین در گفتاری جانبدارانه در سودمندبودن این پیوند برای طرفین اعلام کرد: «درست در روزی که حمله اکراد به بوکان آغاز شد، حزب دمکرات کردستان اعلام کرد که به شورای ملی مقاومت پیوسته است. این شورا در پاریس توسط آقای ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور سابق ایران و آقای مسعود رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق [منافقین] تشکیل شده است.
آقای عبدالرحمن قاسملو، رهبر حزب دمکرات کردستان ایران، مدت‌ها بود که نشانه‌هایی از امکان این اتحاد در سخنانش که در حمایت از سازمان مجاهدین خلق [منافقین] ایراد می‌شد، به دست می‌داد. این دو گروه مبانی سیاسی مشترک زیادی دارند. اعلام رسمی این اتحاد و پیوستگی برای هر دو سازمان، حاوی منافع است. از یک‌سو، اعتبار شورای ملی مقاومت و آقای رجوی را بیشتر می‌سازد و از سوی دیگر بر ادعای حزب دمکرات کردستان که خود را جزئی از تلاش ملی علیه دولت آیت‌الله خمینی می‌داند، صحه می‌گذارد.
تابه‌حال دولت چنین جلوه می‌داد که حزب دمکرات کردستان یک گروه جدایی‌طلب است که برای دول خارجی می‌جنگد. ازلحاظ همکاری‌های نظامی باید گفت که این پیوستگی در آیندة نزدیک به افزایش ارتباط و همکاری بین فرماندهان دو سازمان منجر خواهد شد، ولی ازنظر دولت ایران که این گروه‌ها را به‌طور جداگانه هم نتوانسته است از میان بردارد، این پیوند باعث نگرانی خواهد بود. مقامات ایرانی اظهار می‌دارند که بیشتر نیروی مجاهدین را خنثی ساخته‌اند، ولی مجاهدین ضمن اعتراف به اینکه بیش از 2500 تن از طرف‌داران خود را در جنگ‌های خیابانی یا دربرابر جوخه‌های آتش از ماه ژوئن تابه‌حال از دست داده‌اند، ولی مدعی‌اند که کادر عملیاتی آنها دست‌نخورده باقیمانده است.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 15/8/1360.
چریک‌های مسلح و شبه‌نظامی مجاهدین، طبق گفته این سازمان، چندان تلفاتی نداشته و 50 تن از اعضای شورای مرکزی آنها زنده و حاضرند. [این درحالی است که] عملیات چریکی هنوز در نقاط مختلف کشور ادامه دارد، ولی شدت آن تاحدودی از چند ماه پیش کمتر شده است.»(1)
خبرگزاری رویتر نیز با استناد به نامهای که عبدالرحمن قاسملو در پنجم آبان به مسعود رجوی نوشته است، پیوستن این حزب به شورای ملی مقاومت را اعلام کرد.(2)بنا به اعلام این خبرگزاری: «حزب نیرومند دمکرات کردستان رسماً به جنبش مقاومت ملی در تبعید پیوست. جنبش مقاومت ملی ایران که علیه دولت بنیادگرای اسلامی ایران مبارزه می‌کند، در پاریس توسط ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهوری سابق و مسعود رجوی، رهبر سازمان چپ‌گرای مجاهدین خلق ایران، تشکیل شده است. حزب دمکرات کردستان در نامهای که در پاریس انتشار یافت، اعلام داشت، درپی مذاکراتی که به‌ویژه درمورد خودمختاری کردستان با رهبران جنبش مقاومت ملی به عمل آمد، حزب دمکرات کردستان تصمیم گرفت به این جنبش بپیوندد. نامه مورخ 27 اکتبر (5 آبان 1360) حزب دمکرات کردستان توسط عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات کردستان، امضا شده است. در این نامه گفته شده است که نماینده حزب دمکرات کردستان در جنبش مقاومت ملی به‌زودی تعیین خواهد شد.»(3)
سلطنت‌طلب‌های طیف شاپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر رژیم پهلوی، در مقاله‌ای رادیویی به اتحاد انجام‌پذیرفته بین حزب دمکرات کردستان ایران و شورای ملی مقاومت به رهبری ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی واکنش نشان دادند. در این مقاله با اشاره به هم‌گرایی حزب دمکرات کردستان و سلطنت‌طلب‌ها برای براندازی نظام جمهوری اسلامی و همکاری‌نکردن با جمهوری اسلامی و همچنین با یادآوری تمایل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در سال 1358 برای سرکوبی نیروهای برانداز در کردستان و همچنین اقدامات ابوالحسن بنی‌صدر به‌عنوان فرمانده کل قوا برای سرکوب نیروهای حزب دمکرات در برخی مناطق کردنشین، به این اتحاد انتقاد شده و در پایان روی‌گردانی حزب دمکرات کردستان از شورای ملی مقاومت و اتحاد این حزب با سلطنت‌طلب‌های جناح شاپور بختیار خواسته شده است. بخش‌هایی از این مقاله به شرح زیر است:
«اکنون چند هفته است که رهبران این دو سازمان درباره اتحاد و هماهنگی گروه‌هایشان تبلیغات وسیعی را آغاز کرده‌اند، تا آنجا که به رهبری مجاهدین خلق مربوط می‌شود، تبلیغ برای
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، صص 4 - 2 ضمیمه، رادیو لندن، 18/8/1360.
2) به نظر می‌رسد اعلام خبرگزاری رویتر مبنی‌بر پیوستن حزب دمکرات به شورای ملی مقاومت قبل از اعلام رسمی نماینده این حزب در پاریس بوده و سعید بدل بعد از انتشار خبر رویتر و در یک موضع انفعالی این سخنان را گفته است. آنچه که این گمان را قوت می‌بخشد، گزارش رادیو صدای کردستان در 16/8/1360 است که انتشار جزئیات توافق طرفین را به چند روز آینده احاله داده است.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص7، پاریس - خبرگزاری رویتر، 15/8/1360.
این اتحاد کاملاً قابل‌توجیه است. آنها حیثیت مبارزان کرد را پشتوانه تبلیغ برای خودشان قرار می‌دهند و آقای مسعود رجوی در گفتوگوهای پنهانی‌اش با نمایندگان قدرت‌های امپریالیستی در پاریس، [مبارزات] این پیشمرگان را درکنار جانبازی مجاهدین راستین روی میز معامله قرار می‌دهد، اما شگفت‌آور این است که پیشمرگان دلاور کرد، درباره سازش‌کاری‌های رهبران مجاهدین خلق با دارودسته خمینی، در جریان سرکوبی خونین کردستان دچار فراموشی شده باشند و دستورات بنی‌صدر، دوست و متحد امروز و دیروز مجاهدین خلق، درمورد قتل‌عام مبارزان آزادی‌خواه کرد را از یاد برده باشند. مگر همین بنی‌صدر نبود که به‌عنوان فرمانده کل قوای خمینی به ارتشیان دستور داده بود تا کردها را سرکوب نکرده‌اند، پوتین‌هایشان را درنیاورند. مگر خود او شخصاً این موضوع را در صداوسیمای جمهوری اسلامی به اطلاع نرساند؟ مگر همین بنی‌صدر، یار گرمابه و گلستان آقای رجوی، [نبود که] چنین دستوری را در سنندج و سقز صادر کرد و در جریان آن حمله، ده هزار خانه در سنندج ویران نشد؟ مگر رهبران مجاهدین خلق و همین آقای مسعود رجوی نبودند که در جریان سرکوبی‌های خونین کردستان برای دستیابی به سهمی در قدرت حکومت، سازش‌کاری با آخوندها را پیشه کرده بودند و درمورد جنایات هجوم بر کردستان سکوت کرده و لام از کام نمی‌گشودند؟ مگر همین رهبران سازمان مجاهدین خلق نبودند که در 21 اسفند 1359 در شماره 113 روزنامه مجاهد به دارودسته خمینی پیشنهاد کرده بودند که آماده‌اند در کردستان دخالت کنند و مسئله را به‌نحوی که اسباب رضایت خاطر هیئت حاکمه فراهم شود، حل کنند؟
امروز رهبران مجاهدین خلق حق دارند که همه این حقایق را از یاد ببرند، اما آیا پیشمرگان کرد نیز همه اینها را فراموش کرده‌اند؟ پاسخ این پرسش قطعاً منفی است. پیشمرگان جانباز کرد هرگز دوستان و دشمنان خود را فراموش نمی‌کنند. اگر امروز رهبری حزب دمکرات کردستان درباره اتحاد با رهبری مجاهدین خلق تبلیغ می‌کند، ریشه آن را باید در جایی غیر از ضعف حافظه و فراموش‌کاری جست‌وجو کرد.
رهبری حزب دمکرات کردستان در توضیح این پیشنهاد غیرقابل توجیه به پیشمرگان گفته است که پشتیبانی رهبران مجاهدین از خودمختاری کردستان دلیل و علت پذیرفتن این اتحاد بوده است که البته باتوجه‌به آنچه گفته شد، بلافاصله این پرسش پیش می‌آید که کدام پشتیبانی؟ قسم حضرت عباس آقای رجوی با نماینده حزب دمکرات کردستان در اروپا را باور کنیم یا دم خروس اتحاد با بنی‌صدر جنایتکار را؟ دراین‌میان هنوز نسخه‌های روزنامه مجاهد و نظرهای ابرازشده ازسوی رهبران مجاهدین خلق درباره کردستان وجود دارد و می‌توان یک بار دیگر آنها را از نظر گذراند. حقیقت تلخی که متأسفانه از پشت پرده این اتحاد مصلحتی به چشم می‌خورد، چیزی جز معامله سیاسی بر سر خون پیشمرگان کرد نمی‌تواند باشد و نیست. اگر
رهبری حزب دمکرات کردستان واقعاً از روی راستی و درستی خواهان خودمختاری و حقوق پایمال‌شده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردم کردستان در چارچوب یکپارچگی و تمامیت ارضی ایران است و در پس پرده معاملات دیگری در جریان نیست و ظاهر و باطن همین است، این پرسش پیش می‌آید که چرا پشتیبانی‌های نهضت مقاومت ملی ایران و رهبر آن شاهپور بختیار از مبارزات حق‌طلبانه هم‌میهنان کرد، نادیده گرفته شده است؟ رهبری حزب دمکرات کردستان می‌کوشد رهبری مجاهدین خلق را به‌عنوان تنها پشتیبان خواسته‌های مردم کردستان به هم‌میهنان کرد معرفی کند، اما گمان نمی‌کنیم پیشمرگان کرد از یاد برده باشند که شاهپور بختیار نخستین کسی است که فریاد حق‌طلبانه هم‌میهنان کرد را به‌گوش جهانیان رسانید و خواسته‌های بحق هم‌میهنان کرد درمورد خودمختاری در چارچوب یکپارچگی ایران و شرکت هرچه وسیع‌تر همه مردم در اداره امور مناطق زیستی خود را مورد تأیید قرار داد. باتوجه‌به این حقایق، آیا حق نداریم در حسن‌نیت آنها که امروز شاهپور بختیار را دشمن قسم‌خورده خلقهای ایران می‌نامند و دست دوستی مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر را می‌فشارند و بر تأییدهای یاسر عرفات و هانیالحسن تکیه می‌کنند، تردید کنیم؟»(1)
1
در چندین عملیات نیروهای خودی در شهرهای قزوین، شیراز و خرم‌آباد، 8 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به تصرف نیروهای خودی درآمد و 9 تن از افراد سازمان دستگیر شدند و یک تن نیز کشته شد.
نیروهای سپاه پاسداران قزوین با استفاده از اطلاعات مردمی، 4 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر کشف و 5 تن از فعالان این سازمان را در این خانه‌ها دستگیر کردند. یک تن از آنان نیز هنگام درگیری در یکی از خانه‌های تیمی به هلاکت رسید. از این خانه‌های تیمی، 2 قبضه تفنگ ژ3، یک قبضه مسلسل ام3، سه قبضه اسلحه کمری و مقادیر زیادی مواد منفجره و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(2)
در شیراز نیز نیروهای سپاه در منطقه "تلبادی" واقع در 35 متری زرهی و شهرک سعدی، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و 2 تن از فعالان سازمان را در این خانه‌ها دستگیر کردند. یکی از دستگیرشدگان عامل اصلی سرقت مقدار زیادی اسلحه و مهمات از پادگان هوابرد شیراز بود. از این خانه‌های تیمی، 2 قبضه اسلحه ژ3، دو قبضه کلت، 2 عدد نارنجک، مقداری فشنگ و پول و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(3)
همچنین در خرم‌آباد، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف شد و 2 تن از فعالان سازمان که در چندین عملیات نظامی ازقبیل ترور و تخریب شرکت داشتند، دستگیر شدند.(4)
1) همان، صص 14 - 12 ضمیمه، رادیو ایران، 15/8/1360.
2) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه پانزدهم آبان‌ماه روابط عمومی سپاه پاسداران.
3) سند شماره 80289 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات مرکز، 24/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 54113 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 (شیراز) به اطلاعات مرکز، 19/8/1360، سند تک برگی.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 251، 17/8/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه پانزدهم آبان‌ماه روابط عمومی سپاه پاسداران.
1
آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های امروز نمازجمعه درباره حضور داوطلبانه مردم در جنگ تحمیلی سخنانی ایراد کرد. وی در سخنان خود با ذکر نمونه‌هایی از حضور مشتاقانه مردم در جبهه‌های جنگ به ستایش و قدردانی از آنان پرداخت و گفت: «یک سال و اندی از جنگ می‌گذرد. مردم معنای جنگ را فهمیده‌اند و آثار جنگ را دیده‌اند. شهیدها، معلول‌ها و خسارت‌ها، همه را دیده‌اند. دیگر چیزِ احساسی نمی‌تواند باشد، یعنی هرکس الآن درباره جنگ اقدامی می‌کند و قضاوتی کند این سخن سنجیده و منطقی است. [مسئولان] اشاره کردند که ما برای پایان‌دادن به جنگ نیاز به یک مقدار نیروی تازه‌نفس ورزیده داریم، یک چیز این‌جوری یکی دو هفته پیش اعلام کردند.
موجی که براثر این دعوت جامعه ما را گرفته، واقعاً باارزش است و واقعاً امیدوارکننده؛ چیزی است که اتمام حجت می‌کند برای هر مسئول توی این کشور که با همه وجودش در خدمت این مردم باشد. اینها مثلاً معدودی می‌خواستند. این‌قدر ازطرف جنگ‌دیده که داوطلب رفته بودند و برگشته بودند و آنهایی هم که نرفته بودند و از جنگ نشنیده بودند، این‌قدر استقبال شده و دارد فشار می‌آید روی مراکز اعزام که برای ما غیرقابل‌قبول بوده که این همه مردم آماده جنگ باشند و این مردم کی‌اند؟! دشمنان ما اصلاً این حرف‌ها را نمی‌گویند و جزء اخبار دنیا نمی‌آورند. من شخصاً روزانه ده‌ها مورد مراجعه دارم ازطرف ائمه جمعه، سپاه، بسیج و مسئولان سطح بالا که به مردم بگویید این‌قدر به ما فشار نیاورید، ما به اندازه‌ای که نیرو لازم داریم، خودمان رفته‌رفته از میان شما می‌بریم. یکی از دوستان دیشب آمده بود و می‌گفت، بچه‌ها دیگر حاضر نیستند به مدرسه بروند، این‌قدر فشار آورده‌اند، به ما می‌گویند که حالا که اجازه داده‌اند، چرا نمی‌گذارید ما برویم. در تبریز وقتی که آیت‌الله مشکینی اعلام کردند و امکانات اعزام‌کننده‌ها نیز محدود بود، مردم با بیل و داس و چکش آمده‌اند دم پادگان و می‌گویند که ما را ببرید آنجا که لااقل سنگر بکنیم، اگر تفنگ ندارید، ما می‌آییم آنجا کارهای پشت جبهه را می‌کنیم، گریه می‌کنند که چرا نمی‌برید. مسئولان سپاه می‌گفتند که مثلاً ما فلان تعداد را لازم داشتیم،
اما بیش از چند برابر آن تعداد، با فشار پشت درب سپاه‌اند. کسانی که یک بار رفته و جنگ هم کرده‌اند و وظیفه‌شان را هم انجام داده‌اند، صدمه جنگ را هم دیده‌اند و الآن این‌جوری استقبال می‌کنند. خداوند به شما مردم و به شما جوانان و به شما فداکارها و به شما کسانی که دین خدا و انقلاب را بر جان خودتان ترجیح می‌دهید، خیر بدهد و خداوند بر شما رحمتش را بفرستد که فرستاده، شما قلب امام زمان را شاد می‌کنید، شما به رهبر روح می‌دهید، شما به مسئولان روح می‌دهید و شما می‌شکنید روحیه دشمنان را با این حرکت‌هایتان و با این فداکاری‌هایتان. شما با این ملت [روبهرو] هستید. ... خداوند بر جبین این مردم نوشته که انقلابشان پیروز است و بر جبین این انقلاب هم نوشته که باید به‌خاطر این مردم پیروز بشود و می‌شود.»
آقای هاشمی سپس به بحث سازندگی کشور اشاره کرد و گفت: «ما به‌خاطر این پشتیبانی که از مردم احساس می‌کنیم و به‌خاطر تسلطی که بر جبهه‌های جنگ داریم، انشاءالله به همین زودی آثارش را خواهیم دید. امیدواریم که از همین حالا آماده شویم برای کارهای بسیار مهم دوران سازندگی این کشور. و من به شما بشارت بدهم که شورای عالی اقتصاد با همین تشخیص شروع به برنامه‌ریزی کرده و برنامه‌های درازمدت درجهت تولید، درجهت توزیع، درجهت کشاورزی و صنعت و درجهت مصرف به‌مناسبت طرح‌های وسیع و همه‌جانبه تهیه شود. خطوط اقتصادی ما روشن بشود، خطوط حدود فعالیت‌های بخش خصوصی و سرمایه‌های شخصی روشن بشود و بخش تعاونی روشن بشود و مردم تکلیف خودشان را بدانند در سازندگی کشور، به کار بگمارند و بتوانند راهی که انقلاب اسلامی در پیش رویشان می‌گذارد از آن راه استفاده کنند و با بشارتی که نخست‌وزیرمان در حرفهای یکی دو روز پیششان می‌گفتند، من هم تکرار کنم، از مجموعة گزارشات و برخوردها این‌جوری به دست می‌آید که نیروهای متخصص و تکنوکرات کم‌کم توجه کرده‌اند که اگر بخواهند خدمت کنند فقط در بستر انقلاب اسلامی و در همراهی با خط امام می‌توانند کار کنند و از این طرف هم من به آنها این بشارت را می‌دهم که مسئولان کشور هم به این نتیجه رسیده‌اند که بدون حضور شما نیروهای متخصص و نیروهای انسانی و کسانی که حاضرند مخلصانه به این کشور و انقلاب و مردم خدمت بکنید، کارها به پایان نمی‌رسد. بنابراین، بنده هم از تریبون نمازجمعة روز تاسوعای امام حسین از همین‌جا اعلام می‌کنم که مسئولان دولتی، طراحان، برنامهوبودجه، برنامه‌ای درست کنند که مردم احساس اعتماد کنند، آینده‌شان روشن بشود، بخش خصوصی بتواند و بداند کجا کار می‌کند و کجا می‌تواند کار بکند و به شما نیروی انسانی تحصیل‌کرده و دوره‌دیده و مجرب اطلاع می‌دهم، ما امیدواریم و مطمئنیم با کم‌شدن شر دشمنان داخلی و خارجی و گذراندن دوره‌های پرالتهاب انقلاب و معین‌شدن مسئولیت‌ها و تثبیت ارگان‌ها و توجه دولت‌ها و کشورهای خارجی به اینکه این دولت و این انقلاب ماندنی است، ما بتوانیم سال آینده را و از این به بعد را دوره‌های سازندگی و نظام برای جمهوری اسلامی در پیش داشته باشیم.»(1)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 17/8/1360، ص7.
1
یک دادگاه انگلیسی در لندن در پایان محاکمه 22 تن از حمله‌کنندگان به کنسولگری ایران در لندن، 18 تن از آنان را فقط به پرداخت 130 پوند جریمه نقدی و 28 روز حبس تعلیقی به‌مدت دو سال محکوم کرد.(1)
گفتنی است که این افراد از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بودند که در 16 شهریور 1360 به کنسولگری ایران در لندن حمله کردند و آسیب‌هایی به آنجا وارد آوردند. مهاجمان همچنین با کارکنان کنسولگری درگیر شدند که درنتیجه آن، 10 تن زخمی شدند. ماجرا پس از اشغال چندساعته ساختمان کنسولگری و حضور دیرهنگام پلیس و دستگیری تعدادی از آنان پایان یافت.(2)
2
درپی سفر رئیس شرکت ملی پتروشیمی ایران به توکیو و گفت‌وگوی وی با مقامات ژاپنی و شرکت میتسوئی، اخباری که امروز منتشر شد حاکی‌از ناموفق بودن طرف ایرانی در مجاب‌کردن شرکت ژاپنی برای ادامه کار پروژه 6/3 میلیارد دلاری است.
به گزارش خبرگزاری رویتر از توکیو: «مقامات دولتی ژاپن امروز اعلام کردند، درخواست دولت ایران درزمینه تحت فشار قراردادن یک شرکت ژاپنی برای تکمیل پروژه پتروشیمی بندر [امام] خمینی، توسط دولت ژاپن رد شده است.
شرکت ژاپنی میتسوئی اعلام کرده است که چنانچه تا اواسط ماه دسامبر آینده، ایران با پیشنهاد این شرکت درمورد ادامه اجرای این طرح با سرمایه ایران موافقت نکند، از اجرای این پروژه سر باز خواهد زد.
مصطفی طاهری رئیس شرکت ملی پتروشیمی ایران در مذاکراتی که اخیراً با مقامات شرکت میتسوئی داشت، موفق نشد این شرکت را به ادامه اجرای این پروژه ترغیب کند. رئیس شرکت پتروشیمی ایران درپی عدم موافقت در اجرای این امر، از وزارت صنایع و تجارت ژاپن خواست شرکت میتسوئی را برای انجام این پروژه تحت فشار قرار دهد. مسئول تعیین سیاست‌های بازرگانی وزارت صنایع و تجارت ژاپن به مصطفی طاهری گفته است: "دولت ژاپن در امور بخش خصوصی دخالت نخواهد کرد و نمی‌تواند شرکت میتسوئی را به انجام این پروژه مجبور سازد." در ماه آوریل گذشته، شرکت میتسوئی اعلام کرد که در اجرای این پروژه سرمایه‌گذاری بیشتری نخواهد کرد و درصورت انجام سرمایه‌گذاری توسط دولت ایران، حاضر به ادامه فعالیت دراینزمینه خواهد بود.
مصطفی طاهری، رئیس شرکت ملی پتروشیمی ایران، روز گذشته در یک مصاحبه مطبوعاتی گفت: "چنانچه شرکت میتسوئی به‌طور یک‌جانبه از اجرای پروژه پتروشیمی بندر [امام] خمینی سر باز زند، بین دو کشور مشکلات زیادی بروز خواهد کرد."
طاهری افزود: "ایران از شرکای ژاپنی خواسته است که برای ادامه مذاکره درزمینه اجرای این پروژه از ایران دیدار کنند. تاناکا وزیر صنایع و تجارت ژاپن نیز امروز طی مصاحبه‌ای گفت: "دولت ژاپن در انتظار نتایج مذاکرات دولت ایران و مقامات شرکت میتسوئی است." دولت ژاپن در اجرای طرح پتروشیمی بندر [امام] خمینی به شرکت میتسوئی کمک مالی داده است، لکن در مذاکرات ایران و میتسوئی مقامات ژاپنی حضور ندارند.»(1)
ضمیمه اول گزارش367: بیانیه روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب درخصوص حمله وسیع گروههای مسلح غیرقانونی به شهر بوکان و کشتار گسترده مردم
در بیانیه روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور آمده است: «امت قهرمان و شهیدپرور ایران، در درگیری‌هایی که از ساعت چهار بعدازظهر امروز در بوکان بین رزمندگان اسلام و عناصر ضدانقلاب دمکرات و کومه‌له و گروهک منافقین به وقوع پیوست، این اشرار چهره کثیف و ددمنشانه و خونخوار خود را به مردم مستضعف کرد بیشازپیش نشان دادند، چراکه ده‌ها تن از زنان و مردان و کودکان بی‌گناه شهر بوکان را در قهوه‌خانه‌ها و خیابان‌ها و جلو نانوایی‌ها و دیگر اماکن عمومی به رگبار بسته و قتل عام وحشیانه‌ای انجام دادند. این درگیری و قتل‌عام، که از ساعت چهار بعدازظهر شروع شده بود، با شجاعت و ایثار برادران سپاهی، ارتشی، ژاندارمری، بسیج و شهربانی خنثی [شد] و ده‌ها تن از عناصر کافر دمکرات و کومه‌له کشته و زخمی شدند که جنازه بسیاری از آنها در خیابان‌ها و کوچه‌ها به چشم می‌خورد و هم‌اکنون سربازان امام زمان تمامی شهر را در کنترل و محاصره خود دارند و تمامی راههای ورود و خروج تحت نظر است و پاک‌سازی شهر، خانه‌به‌خانه ادامه دارد.»(2)
ضمیمه دوم گزارش367: گفت‌وگوی کیهان با یکی از مسئولان روابط عمومی سپاه پاسداران درخصوص وضعیت شهر بوکان و آمار صحیح تلفات اقدامات ضدانقلاب
بخش‌هایی از مصاحبه کیهان بدین شرح است:
«خبرنگار ما گفت‌وگوی کوتاهی با یکی از مسئولین روابط عمومی سپاه پاسداران کردستان که به‌تازگی از بوکان بازگشته انجام داده است. وی می‌گوید: "بعد از دفع حمله اخیر ضدانقلاب به بوکان، شهر در آرامش کامل به سر می‌برد و ارگان‌ها و مراکز دولتی درحالیکه تنها یک ماه از آزادی شهر جنگ‌زده بوکان می‌گذرد، مشغول به کار شده و بخشدار جدید نیز برای بررسی وضع منطقه وارد شهر شده است." وی افزود: "در پخش خبر مربوط به درگیری اخیر بوکان قدری غلو شده است. در این درگیری تنها 10 تن از مردم و برادران سپاه شهید شدند که 2 تن از آنان در حین انتقال به بیمارستان به شهادت رسیدند." وی در پایان گفت: "این یورش ضدانقلاب نتوانست خللی در اراده مردم این شهر وارد آورد و می‌توان گفت که روحیه مردم بوکان تحسین‌برانگیز است و مردم از عدم سلطه نیروهای ضدانقلاب، که حتی به بیمارستان شهر هم رحم نکرده و بیش از 20 میلیون تومان وسایل آن را به غارت بردند، با خوشحالی و روحیه انقلابی استقبال می‌کنند و همبستگی خود را با نیروهای سپاه و ارتش هرچه بیشتر استحکام می‌بخشند."»(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص8، توکیو- خبرگزاری رویتر، 15/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 232، 16/8/1360، صص 16 - 15، ارومیه - خبرگزاری پارس، 16/8/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب کشور.
3) روزنامه کیهان، 19/8/1360، ص2، کرمانشاه.
1
برای آماده‌سازی مقدمات اجرای عملیاتی با هدف آزادسازی بستان، پس از بررسیهای اولیه، کار احداث جاده‌ای شنی از بین تپههای غیرقابل عبور رملی غرب تپههای "الله‌اکبر" (شمال شهر بستان) تا تنگه "چزابه" از امروز آغاز شد.(1)
در شمال شهر بستان، زمینهای رملی (از جنس ماسه بادی) از مجاورت ارتفاعات الله‌اکبر تا تنگه چزابه امتداد یافته و دشمن به‌دلیل عمق زیاد این منطقه - که به حدود 20 کیلومتر می‌رسید و حتی عبور نفرات پیاده از آن به‌سختی امکان‌پذیر بود - با خیال آسوده، جناح نیروهای خود را به رمل‌ها متکی کرده و عمق منطقه، توپخانه و مرکز فرماندهی و مهندسی خود را در حاشیه آن قرار داده و فقط برای رعایت احتیاط، منتهی‌الیه مناطق رملی به‌سمت نیروهای خود را با سیم خاردار و مین مسلح کرده بود.
از آنجایی که عبور از منطقه رملی برای دستیابی به عمق منطقه و عقبه دشمن در شمال بستان و تنگه چزابه به‌عنوان تلاش اصلی عملیات به‌صورت پیاده - زرهی پیش‌بینی شده بود، برای عبور وسایل زرهی، نیاز به احداث جاده بود. به همین دلیل و براساس شناساییهای صورت‌گرفته از منطقه، این مأموریت به جهاد سازندگی خراسان واگذار شد.
جهاد خراسان که قبل از این درحال احداث جاده‌ای در شرق این منطقه با هدف انتقال توپخانه ارتش از مسیر تپههای الله‌اکبر در شرق مناطق رملی موسوم به جاده الله‌اکبر بود و با زمین منطقه نیز آشنایی داشت، مأموریت احداث ادامه این جاده به درون مناطق رملی را برعهده گرفت. برای
1) به نوشته غلامعلی رشید، راهکار اجرای عملیات در چزابه و احداث این جاده از ابتکارات حسن باقری بود که با یک گروه شناسایی به سرپرستی سیدعلی حسینی از نیروهای سپاه پاسداران خراسان پیگیری شد. نتایج این شناسایی به ارائه طرحی ازسوی کارگروه عملیاتی سپاه برای اجرای مانور احاطه‌ای در منطقه چزابه و دستیابی به عقبه‌های دشمن انجامید. درباره این موضوع مطالبی به نقل از غلامعلی رشید در ضمیمه اول این گزارش درج شده است.
بررسی مقدمات اجرای کار، گروهی به سرپرستی سیدعلی حسینی، از نیروهای اطلاعات ستاد عملیات جنوب سپاه پاسداران، عملیات شناسایی را از کنار رودخانه کرخه شروع کرده، همه تپههای رملی تا اطراف تنگه چزابه را بررسی و مسیر نهایی جاده را مشخص کردند.(1)-(2)
1
نیروی هوایی ارتش عراق امروز با تشدید و افزایش حملات هوایی خود، مناطقی را در اهواز، آبادان و سوسنگرد بمباران کرد. در غرب و شمال‌غرب کشور نیز توپخانههای عراق به آتشباری خود ادامه دادند و چندین گلوله به شهرهای پیرانشهر و اطراف شهر پاوه شلیک کردند. جنگندههای نیروی هوایی هم در مقابله با هواپیماهای عراقی موفق به سرنگونی 4 فروند از آنان شدند.
در جبهه‌های جنوب، از ساعت 10:00 تا 13:30 امروز، چند فروند هواپیمای عراقی به حریم هوایی منطقه اهواز، آبادان و سوسنگرد تجاوز کردند. در منطقه عمومی اهواز، جنگندههای عراقی با واکنش به‌موقع هواپیماهای شکاری نیروی هوایی موفق به اجرای عملیات نشدند و فقط تعدادی از بمبهای خوشه‌ای خود را در حوالی شهر اهواز در مسیر اندیمشک فروریختند که تلفاتی به بار نیاورد. یک هواپیما نیز با تیربار خود اقدام به شلیک در اهواز کرد که به زخمی‌شدن یکی از شهروندان اهوازی انجامید.
در آبادان نیز هواپیماهای عراقی مقارن ظهر عاشورا درحالیکه مردم درحال عزاداری بودند، چند بمب به شهر پرتاب کردند که خساراتی به بار آورد، اما تلفات جانی نداشت.
روزنامه کیهان به نقل از یک منبع موثق نظامی اعلام کرد که جنگندههای نیروی هوایی موفق شدند در حمله هواپیماهای عراق، 4 فروند از آنها را در ساعات 10، 12:10، 13 و 13:30 سرنگون کنند.
ستاد مشترک ارتش نیز در نامهای با اعلام سقوط 4 فروند از هواپیماهای عراقی، محل سقوط آنها را در منطقه اهواز و جاده آبادان - ماهشهر اعلام کرد.
ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران همچنین در نامهای به نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران ضمن اعلام مختصات مناطقی که ممکن است هواپیماهای عراقی در آنجا سقوط کرده باشند، اعلام کرد که به‌منظور جمع‌آوری قطعات هواپیماهای دشمن، منطقه موردنظر کنترل و حفاظت شود.(3)
براساس گزارش نوبهای لشکر16 قزوین - که در منطقة عمومی سوسنگرد مستقر است - امروز جنگندههای عراقی در 5 نوبت اقدام به بمباران شهر و منطقة عمومی سوسنگرد کردند که این امر از حساسیت دشمن به این محور حکایت می‌کند. بنا به گزارش رادارهای مستقر در بهبهان، بوشهر،
1) درباره احداث این جاده که بعدها به جاده پیروزی معروف شد، به ضمیمه دوم این گزارش مراجعه شود.
2) عیسی سلمانی لطف‌آبادی، سعدی زرینی و محمد جلالی شم‌آبادی، جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس، عملیاتهای مهندسی رزمی، جلد 6، انتشارات سلمان، 1385، ص65؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد دوم، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص195.
3) سند شماره 80269 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (عملیات) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 25/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، ص15، آبادان - خبرگزاری پارس، 16/8/1360؛ و- همان، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 16/8/1360؛ روزنامه کیهان، 17/8/1360، ص4، به نقل از اطلاعیه 691 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص9، پاریس - فرانس پرس، 17/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 232، 16/8/1360، ص11، اهواز- خبرگزاری پارس، 16/8/1360؛ و- سند شماره 108078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (م 132) به نزاجا (مد - اطلاعات)، 28/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427513 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 16/8/1360، سند تک‌برگی.
اهواز، مارون، امیدیه و دزفول، امروز 39 فروند جنگندة عراقی وارد حریم هوایی ایران شدند.(1)
در محور شمال‌غرب، توپخانههای ارتش عراق منطقه تمرچین پیرانشهر را گلوله‌باران کردند که براثر اصابت گلوله‌ها و ترکش‌ها، یک خانه ویران شد و 4 تن از اهالی بومی نیز زخمی شدند.(2)چندین گلولة توپ دشمن نیز به اطراف شهر پاوه برخورد کرد که خساراتی به همراه نداشت.(3)
1
وضعیت داخلی عراق روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود و نیروهای مخالف این کشور نیز حملات خود را به ارتش عراق افزایش داده‌اند. امروز همچنین تعدادی از مردم عراق مجبور به ترک این کشور شدند و دو نظامی عراقی نیز از محور پیرانشهر خود را تسلیم نیروهای خودی کردند.
بنا به اعلام روابط عمومی سپاه، نیروهای مخالف مسلمان عراقی به یک خودرو ارتش عراق حمله کرده و 3 تن از سرنشینان آن را زخمی کردند.(4)همچنین به نوشته روزنامه کیهان، معارضین مسلمان عراقی به پاسگاه شانه‌دری عراق حمله کرده و خسارتهایی به آن وارد آوردند. این روزنامه همچنین افزوده است که درپی پخش اعلامیه‌ای ازطرف دولت عراق درباره علت اخراج شیعیان این کشور، بین افراد بعثی و عده‌ای از شیعیان درگیری رخ داد که درنتیجه آن 8 تن از مأموران امنیتی عراق کشته شدند.(5)
علاوهبراین، به نوشتة روزنامة اطلاعات، رژیم صدام بیش از 1200 تن از مردم بی‌دفاع عراق را که اکثر آنان را کودکان و زنان تشکیل می‌دهند، از عراق بیرون کرد. این عده پس از عبور از گردنو و کانی‌رش (منطقه عمومی ازگله کرمانشاه) رهسپار قلقله و خانه‌شور شدند. رژیم عراق تعدادی از این زنان و مردان را 3 تا 9 ماه زندانی کرده بود. در جریان این کوچ اجباری، 8 تن از این افراد روی مین رفتند و 3 تن از آنان کشته و بقیه مجروح شدند. این روزنامه می‌افزاید: به‌محض گزارش این خبر به استانداری کرمانشاه، یک ستاد هماهنگی از نمایندگان ارتش جمهوری اسلامی ایران، استانداری، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جهاد سازندگی و بنیاد امور جنگ‌زدگان به‌منظور اجرای عملیات امداد تشکیل شد.(6)
در محور پیرانشهر نیز دو نظامی و دو غیرنظامی عراقی ازطریق ارتفاعات قمطره وارد خاک ایران شدند و از نیروهای ایران درخواست پناهندگی کردند.(7)
2
رادیو صدای کردستان در گفتاری، درباره عملیات بوکان و تیرباران‌کردن 6 تن از نیروهای نظامی ایران مطالبی بیان کرد و مدعی شد بیش از 100 تن از نیروهای خودی در درگیریهای اخیر کشته شده‌اند. سازمان روحانیت اهل سنت کردستان نیز ضمن محکوم‌کردن اقدام حزب دمکرات، گروه کومه‌له و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در کشتار مردم بوکان، این ضایعه را به مردم این شهر تسلیت گفت.
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول 1388، صص 384 و 390.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 17/8/1360، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
3) سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 17/8/1360، ص3.
4) روزنامه کیهان، 19/8/1360، ص3، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
5) روزنامه اطلاعات، 23/8/1360، ص15.
6) روزنامه اطلاعات، 18/8/1360، ص4.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 17/8/1360.
رادیو صدای کردستان اعلام کرد: «مردم بوکان بار دیگر مشاهده کردند که پیشمرگان حزب دمکرات کردستان سنگر را خالی نمی‌کنند و جان‌فدای راستین خلقشان هستند. از کشته‌شدگان دشمن 6 تن ... در مقابل چشمهای مردم اعدام انقلابی شدند. در این جنگ نابرابر، گذشته از به‌هلاکت‌رسیدن بیش از یکصد تن از مزدوران رژیم، سربازی به نام محمد آذر اهل پیران به اسارت درآمد و 2 قبضه تفنگ ژ3 نیز به دست پیشمرگان افتاد. همچنین در این حملات دلیرانه، یکی از پیشمرگان رزمنده به نام شهاب سلیمانی به شهادت رسید.»(1)
این رادیو اضافه کرد که در چند روز گذشته، حزب دمکرات کردستان 43 تن از پاسداران را اعدام انقلابی کرده است.(2)-(3)
آسوشیتدپرس دو روز پس از فروکش‌کردن بحران ایجادشده در بوکان، به نقل از یک شهروند تهرانی (!) به پیروزیهایی که گروههای مسلح غیرقانونی به دست آورده‌اند اشاره کرد. این خبرگزاری گزارش داد: یکی از ساکنان شهر تهران امروز گفت: این افراد که در مناطق شمالغربی ایران با نیروهای دولتی درحال نبرد می‌باشند، ادعا کرده‌اند که جهت تسخیر بوکان به پیشرفتهای چشمگیری دست یافته‌اند. به گفته این شهروند تهرانی - که آسوشیتدپرس از ذکر نامش خودداری کرده است - این ادعا در اعلامیه‌ای که کردهای طالب خودمختاری انتشار داده‌اند، بیان شده است و یک رادیوی غیرقانونی - که به رادیو دمکرات‌ها موسوم است و به نظر می‌رسد که از ارتفاعات شهر مهاباد واقع در شمالغربی ایران مبادرت به اجرای برنامه می‌کند - آن را پخش کرده است. این شهروند تهرانی در یک تماس تلفنی با بیروت گفت: کردها گزارش‌های دولت را مبنی‌بر پیروزی نیروهای دولتی در این مناطق رد کرده‌اند.(4)
به گفته شاهدان عینی، در حمله اخیر افراد حزب دمکرات به شهر بوکان، افراد این حزب، تعدادی از مردان، زنان و کودکان کرد را در خیابان‌های این شهر به رگبار بستند. درپی این حادثه، سازمان روحانیت کردستان در اطلاعیه‌ای، ضمن محکوم‌کردن این اقدام، این ضایعه بزرگ را به مردم این شهر تسلیت گفت. در این اطلاعیه آمده است: ملت مسلمان و قهرمان کردستان، بار دیگر همه دیدیم که چگونه گروهک‌های جنایتکار و مردم‌فریب دمکرات، کومه‌له و منافقین - این مزدوران امریکا - دست ناپاکشان به خون زنان و مردان بی‌دفاع بوکان آلوده شد و دیدیم که چگونه این ناجوانمردان دون‌صفت، مردم بی‌دفاع کرد را به گلوله بستند.
این مزدوران با این جنایت هولناک نمی‌توانند مردم قهرمان کردستان را از راه اسلام و راه انقلاب بزرگ اسلامی بازدارند.
آنها با این عمل ننگین خود، چهره مزدوران خویش را بیشازپیش آشکار کرده و خوی ددمنش و ضدانسانی خود را نمایاندند. ما روحانیت اهل تسنن سازمان روحانیت کردستان به مردم غیور بوکان این ضایعه بزرگ را تسلیت عرض کرده و صبر و شکیبایی آنان را از خداوند بزرگ خواهانیم و امیدواریم روزی برسد که کردستان عزیز از وجود پلید این دیوصفتان پاک شود.(5)
1) همان، ص7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 17/8/1360.
2) افراد اعدام‌شده جزء گروگان‌هایی بودند که در اختیار حزب دمکرات قرار داشتند.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 231، 16/8/1360، ص15، رادیو صدای کردستان.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص10، بیروت - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 17/8/1360.
5) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص1.
1
فرماندار میاندوآب و سرپرست بخشداری بوکان در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری پارس درباره مواضع عزالدین حسینی و آخرین وضعیت امنیتی شهر بوکان و مناطق اطراف این شهر مطالبی بیان کرد.
وی گفت: عزالدین حسینی هم‌اکنون به‌عنوان رئیس دادگاه گروهک کومه‌له در منطقه می‌باشد. وی در دیدار با یکی از روحانیون اهل تسنن که ازطرف ما برای گفت‌وگو درمورد احتمال مبادله گروگان‌ها به نزد وی رفته بود، گفته است تو به‌دلیل همکاری با جمهوری اسلامی کافر هستی و از دین و قومیت خود چشم پوشیده‌ای و اگر در لباس روحانیت و کُرد نبودی سزایت اعدام بود. سرپرست بخشداری بوکان در قسمت دیگری از این مصاحبه گفت: در روستاهای اطراف بوکان هنوز اوضاع به‌حال عادی باز نگشته و با اینکه ما برای مرتفع‌ساختن کمبود روستاییان درزمینه سوخت و ارزاق اعلام آمادگی کرده‌ایم، مراجعات اندکی دراینباره صورت گرفته است.(1)
2
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی امروز در شمال‌غرب کشور دست به اقداماتی زدند که براثر آن 4 تن از نیروهای نظامی و مردم شهید، 12 تن زخمی و 12 تن به اسارت گرفته شدند. از سوی دیگر، نیروهای خودی عملیات‌هایی به‌منظور پاک‌سازی روستاهای منطقه هشتیان در شمالغربی ارومیه انجام دادند که در یکی از این عملیات‌ها نیز 4 تن از نیروهای خودی شهید و 2 تن زخمی شدند. از افراد ضد انقلاب نیز 10 تن کشته یا زخمی شدند.
در جنوب شهر سنندج، افراد حزب دمکرات 12 تن از نیروهای خودی را خلع‌سلاح کرده، به اسارت بردند. به گزارش ستاد منطقه7 سپاه پاسداران، افراد پاسگاه در منطقه آبیدر سنندج مشغول استراحت بودند که 3 تن از افراد نفوذی حزب دمکرات که در آن شب وظیفه نگهبانی و سرنگهبانی را داشتند، با استفاده از فرصت، اسلحههای افراد داخل پاسگاه را جمع‌آوری کرده، سپس افراد حزب را - که از قبل با آنان هماهنگ کرده بودند - برای اقدام نهایی فراخواندند. افراد حزب نیز با بیدارکردن افراد پاسگاه همه آنان را به اسارت بردند. افراد حزب دمکرات هنگام انتقال گروگان‌ها به محل موردنظر خود، 2 تن از آنان را به شهادت رساندند. 8 تن از گروگان‌ها، پیش‌مرگ کرد مسلمان و 4 تن از آنان نیز پاسدار و بسیجی بودند. در این واقعه، 15 قبضه انواع اسلحه، مقداری نارنجک و سایر مهمات به غنیمت نیروهای مهاجم درآمد.(2)
در اقدام دیگری، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی پایگاههای نیروهای خودی را در اطراف سردشت هدف گلولههای توپ قرار دادند که در این حملات، یک تن از پاسداران شهید و یک تن نیز زخمی شد.(3)
افراد ضدانقلاب در داخل شهر سردشت نیز نارنجکی را به‌سمت افرادی که به مناسبت عاشورای حسینی درحال عزاداری در خیابان بودند، پرتاب کردند که براثر آن 5 تن از مردم شهر زخمی شدند.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 16/8/1360.
2) سند شماره 80244 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 22/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294051 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به نقل از رادیو صدای کردستان به استانداری کردستان، 25/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 54174 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 18/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 233، 17/8/1360، ص18، سنندج - خبرگزاری پارس، 17/8/1360؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص24، سنندج - خبرگزاری پارس، 17/8/1360.
در ارومیه هم افراد مهاجم وابسته به گروههای ضدانقلاب هنگامی که نیروهای نظامی به‌همراه مردم در خیابان امام خمینی مشغول عزاداری بودند، نارنجکی به‌سوی عزاداران حسینی پرتاب کردند که به جراحت دو غیرنظامی و یک سرباز انجامید.(1)
در اشنویه، عناصر گروه کومه‌له یک بمب ساعتی را در منزل یکی از افراد مسلمان این شهر کار گذاشتند که این بمب در ساعت 21:00 منفجر شد و 3 تن ازجمله صاحبخانه زخمی شدند.(2)
در شهر سنندج نیز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب ساعتی را در چهارراه مردوخ کار گذاشتند. این بمب در ساعت 20:45 با صدای مهیبی منفجر شد و خسارت‌های جزئی به بار آورد.(3)
در بانه، افراد مسلح غیرقانونی نارنجکی را به خیابان بیمارستان این شهر پرتاب کردند که تلفاتی نداشت.(4)
در حوالی روستای قوچان در 16 کیلومتری جنوب بوکان، یکی از نیروهای پایگاه این روستا روی مینی که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند رفت و براثر شدت انفجار مین به شهادت رسید.(5)
امروز همچنین نیروهای سپاه روستاهای منطقه هشتیان را در شمالغربی ارومیه پاک‌سازی کردند که در یک مورد به درگیری انجامید و درنتیجة آن 3 تن از نیروهای سپاه و یک تن از نیروهای جوانمرد ژاندارمری شهید و 2 تن از پاسداران زخمی شدند. از نیروهای مسلح غیرقانونی نیز 10 تن کشته یا زخمی شدند.(6)
1
به‌دنبال اقدام خبرگزاری رویتر در علنی‌کردن پیوستن حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت، امروز رادیو صدای کردستان که به‌نوعی سخنگوی تبلیغاتی و سیاسی این حزب است، به نقل از دفتر سیاسی حزب دمکرات در اقدامی تقریباً منفعلانه، به‌ناچار، متنی را قرائت کرد که حاکی‌از این پیوند سیاسی بود. دفتر سیاسی حزب بیان چگونگی به توافق‌رسیدن برسر این موضوع را به چند روز آینده موکول کرد. این رادیو در گفتار دیگری از سران اتحاد جماهیر شوروی خواست تا به حزب دمکرات برای دست‌یافتن به خودمختاری کمک کند. در این بیانیه آمده است:
«هموطنان گرامی، خلقهای شرافتمند ایران و مردم رزمنده کردستان، همچنان که انتظار می‌رفت، پس از مذاکرات سازنده، نمایندگان حزب دمکرات ایران و سازمان مجاهدین خلق بر سر اصول کلی همکاری توافق کردند و حزب ما رسماً به شورای ملی مقاومت برای استقلال و آزادی جمهوری دمکراتیک اسلامی پیوست.»
در این بیانیه همچنین ذکر شده است که نامه مسعود رجوی، مسئول شورای ملی مقاومت، که برای عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب، نوشته شده و همچنین پاسخ این نامه پخش
1) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص1، ارومیه.
2) همان، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس به نقل از منابع موثق در لشکر28 کردستان؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 252، 19/8/1360، ص3، اشنویه؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 233، 17/8/1360، ص25، ارومیه - خبرگزاری پارس، 17/8/1360.
3) سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص4، سنندج - واحد مرکزی خبر؛ و- سند شماره289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
4) سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
5) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص8.
6) سند شماره 54117 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه5 (تبریز) به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427419 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی منطقه5 و تهران، 17/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص1، ارومیه.
خواهد شد.(1)و این اتحاد، پیروزی بزرگی برای حزب، مردم کردستان، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و همه انقلابیون و خلقهای سراسر ایران است. این اتحاد زمینه سرنگونی حکومت امام خمینی را بهتر آماده می‌کند و دولت موقت جمهوری دمکراتیک اسلامی برنامة سیاسی روشنی پیشنهاد خواهد کرد که جواب‌گوی خواسته‌های کنونی تودههای میلیونی مردم ایران باشد. در ادامه این بیانیه آمده است: «هموطنان گرامی، دفتر سیاسی خوشوقت است که وصول به این توافق را به خلق کُرد و همه خلقهای ایران مژده بدهد و به اطلاع می‌رساند که در عرض چند روز آینده، کیفیت این توافق مفصلاً به آگاهی مردم خواهد رسید.»(2)
رادیو صدای کردستان همچنین در گفتاری با استناد به قانون اساسی شوروی مبنی‌بر حق خودمختاری اقوام در آن کشور از سران شوروی خواست تا برای تحقق خودمختاری در کردستان به این حزب کمک کند. به گزارش این رادیو: «یکی از بزرگ‌ترین وظایف کشور اتحاد جماهیر شوروی حمایت از خلقهای تحت ستم جهان دربرابر ظلم و ستم ممالک امپریالیستی و ارتجاعی و ملل صاحب قدرت و غالب است. براین‌اساس، خلق کُرد و حزب پیشرو آن در کردستان همیشه کشورهای سوسیالیستی را پشتیبان راستین خود دانسته و انتظار داشتند که در شرایط تاریخی به‌هنگام تهاجم وحشیانه دشمن براساس وظایف لنینیستی خود به کمک آن بشتابند و از نیروی لایزال خود جهت رهایی این خلق تحت ستم استفاده نمایند.» در این گزارش تأکید شده است: اکنون که ایران تحت تسلط رژیمی قرار گرفته که روزبه‌روز نابودی آن را تهدید می‌کند و خلق کُرد نیز نزدیک به سه سال است دچار یک جنگ نابرابر و تحمیلی شده، وظیفه دوستان راستین خلقهای تحت ستم، به‌ویژه کشورهای سوسیالیستی است که از خلقهای تحت ستم ایران دفاع کنند.(3)
1
در رویارویی نیروهای امنیتی و گروههای مسلح برانداز در شهرهای رضوانشهر، تهران و جنگلهای گرگان، تعدادی از افراد وابسته به این گروه‌ها کشته یا دستگیر شدند.
در ساعت 21:00، یک خودرو حامل 3 تن از نیروهای سپاه که از کارخانه صنایع چوب و کاغذ چوکا عازم بندر انزلی بود، در حوالی روستای پونل در غرب رضوانشهر، هدف حمله یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت. در این اقدام، یک تن از پاسداران شهید و یک تن نیز به‌طور سطحی زخمی شد.(4)
1) اینکه چرا باوجود توافق نهایی حزب دمکرات با شورای ملی مقاومت در 5 آبان 1360، موضوع تا 15 آبان 1360 مسکوت مانده بود و دفتر سیاسی حزب یک روز پس از اعلام این همبستگی در خبرگزاری رویتر، به‌ناچار و به‌طور دستپاچه به این اقدامات دست زد، مشخص نیست.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 232، 17/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 16/8/1360.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، صص 21 - 20.
4) سند شماره 54130 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 ستاد به فرماندهی ستاد مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص4، رشت - خبرگزاری پارس، 17/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 18/8/1360،ص2، رشت - واحد مرکزی خبر به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انزلی.
امروز همچنین 6 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ازجمله کاندیدای این سازمان از شهر اهواز در دور اول انتخابات مجلس شورای اسلامی، در تهران دستگیر شدند. در بازرسی منزل این شخص - که از اعضای کادر مرکزی این سازمان بود - تعدادی نقشه و کروکی منازل افراد حزب اللّهی و برخی مسئولان مملکتی کشف شد.(1)
در خیابان آزادی تهران، 5 تن از افراد فعال و تحت‌تعقیب سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. این عده در یکی از شهرهای شمال فعال بوده و به تهران گریخته بودند. از دستگیرشدگان مقادیری اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(2)
دراینحال، کمیته منطقه12 تهران اعلام کرد: گروه ضربت این کمیته در ماه گذشته 110 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کرده است که از آنان هزاران تیر فشنگ، تعدادی اسلحه ژ3 و کلت، بی‌سیم دستی، نارنجک دست‌ساز، سه‌راهی و مقادیری مواد آتش‌زا و اسناد و مدارک دست‌نویس کشف شده است.(3)
علاوهبراین، نیروهای سپاه پاسداران با آگاهی از تجمع 30 نفر از افراد حزب مائوئیستی رنجبران در جنگلهای گرگان، به تعقیب آنها پرداخته، محل تجمع آنان را در عمق جنگلهای گرگان شناسایی کردند و با طرح‌ریزی قبلی، عملیات دستگیری این افراد را آغاز کردند. نیروهای سپاه پس از 21 ساعت راه‌پیمایی در جنگل، در غافلگیری کامل، به محل استقرار افراد مسلح رسیدند، ولی شلیک بی‌موقع یکی از افراد گروه، موجب هشیاری آنان شد. اندکی پس از شلیک این تیر، درگیری میان دو طرف آغاز شد و باوجود این پیشامد، نیروهای سپاه موفق شدند 2 تن از آنان را به هلاکت برسانند، 2 تن را زخمی و 3 تن را نیز دستگیر کنند. حدود 20 تن از آنان نیز گریختند. مسئول سیاسی این گروه در طرح جنگل، ازجمله افراد کشته‌شده بود.(4)
از مقر این حزب، 15 عدد اسلحه ژ3، مقدار فراوانی انواع فشنگ، تعدادی نارنجک جنگی، 2 عدد بی‌سیم و تعداد فراوانی کیسه خواب و برخی ادوات و لوازم نظامی و وسایل زندگی در جنگل و... به دست آمد.
در بررسیهای انجام‌شده، مشخص شد که حزب رنجبران از این مکان به‌عنوان محل آموزش نیروهای خود استفاده می‌کرده است. این حزب در نظر داشت پس از اتمام دوره آموزشی این نیروها، به پادگان آموزشی ارتش - که در شهر گرگان مستقر بود - حمله کرده، آنجا را تصرف کند.(5)
1) روزنامه کیهان، 17/8/1360، ص14.
2) همان، شمال‌غرب تهران.
3) همان.
4) شایان ذکر است، م. ق. ا، مسئول حزب رنجبران استان مازندران که مسئولیت طرح جنگل این حزب را هم برعهده داشت، چندی پیش به‌طور اتفاقی دستگیر شده بود.
5) سند شماره 448639 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد هماهنگی اطلاعات منطقه3 به اطلاعات و بررسیهای سیاسی، 27/8/1360، صص 10 - 1؛ و- سند شماره 53948 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 16/8/1360، صص 2 - 1؛ و- سند شماره 53953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به ستاد مرکزی فرماندهی، 15/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 19/8/1360، ص2، به نقل از خبرگزاری پارس از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
1
صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی شرکت کرد. خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری فرانسه گزارشی از این گفت‌وگو منتشر کرده که در آن به حمایت بی قیدوشرط از مخالفان نظام جمهوری اسلامی، کمک کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به دولت عراق، اتخاذ مواضع آشتی‌جویانه دولت عراق در برابر مقامات مصری و... اشاره شده است. در این گزارش آمده است:
«صدام حسین در مصاحبه‌ای با الوطن العربی [چاپ پاریس] تأکید کرده که کشور وی حاضر به اهدای کمک و حمایت از هر مخالف رژیم ایران است. وی سپس تصریح کرد که این کمک درجهت بهبود موقعیت مخالفین است و دربردارنده هیچ شرطی نیست. صدام آنگاه افزود: ما همیشه معتقدیم که ضعیف‌شدن ایران به نفع منطقه نیست، ولی دیگر نگران وحدت این کشور نیستیم. درمورد موقعیت دنیای عرب و بحران خاورمیانه، صدام تأکید کرد که کنفرانس عربی مکان طبیعی برای اتخاذ هر قطعنامه‌ای است و افزود که هیچ‌گاه علیه قطعنامه‌ها‌ی اتخاذشده توسط تمامی اعراب و سازمان آزادیبخش فلسطین برنخواهد خاست.
وی سپس به‌لحاظ کمک و تسهیلات واگذارشده ازجانب کشورهای عرب خلیج‌فارس به عراق، سپاسگزاری عمیق خود از این کشورها را اعلام کرد و خاطرنشان ساخت، پس از پایان جنگ، وی جزئیات این کمک‌ها را آشکار خواهد کرد. صدام آنگاه درمورد لبنان خاطرنشان ساخت که هیچ راه‌حل عربی نمی‌تواند صددرصد خوب باشد و افزود: من نفوذهای داخلی و خارجی که بر این راه‌حل وارد می‌آید را کاملاً می‌شناسم و معتقدم یک راه‌حل عربی فقط با حضور تمامی لبنانی‌ها و مقامات رسمی و دست‌اندرکاران سازمانهای سیاسی و مردمی لبنان قابل‌قبول است. صدام حسین تأکید کرد که سازمان آزادیبخش فلسطین نیز باید در بعضی موارد در این راه‌حل مشارکت کند. وی آنگاه با اشاره به رهبران جدید مصر خواستار شد که این رهبران در روابط بین‌المللی خود متوازن‌تر عمل کنند و یک تماس مستقیم و فعال را با امت عرب در پیش گیرند و سپس خاطرنشان کرد که البته خط مشی عراق نسبت به رهبران مصر با محافظه‌کاری همراه خواهد بود.
صدام درزمینه روابط فرانسه و عراق این روابط را خوب توصیف کرده و خاطرنشان ساخت که دو کشور خواستار گسترش آن بر پایه روابط قدیم
هستند. وی سپس تأکید کرد که هیچ قراردادی درزمینه بازسازی مرکز اتمی عراق - که موردحمله رژیم اشغالگر واقع شده بود - با فرانسه منعقد نشده است.
صدام آنگاه درمورد روابط عراق با ابرقدرت‌ها ضمن تأکید این مطلب که روسیه همیشه گسترش همکاری و روابط با عراق را در نظر داشته و عراق نیز با این امر موافق بوده است، خاطرنشان ساخت که در شرایط فعلی تحکیم روابط سیاسی با امریکا به نفع عراق نیست. وی سپس نتیجه‌گیری کرد: امریکا از حمله رژیم اشغالگر قدس به رآکتور هسته‌ای عراق مطلع بوده است و آواکسهای موجود در منطقه نیز درجهت یاری‌دادن به جنگندههای رژیم اشغالگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. صدام سپس فرضیه همدستی پادشاهی سعودی با رژیم اشغالگر را کاملاً رد کرد.»(1)
1
به گزارش خبرگزاری فرانسه، ژیوون دراگز، معاون نخست‌وزیر یوگسلاوی، امروز برای یک دیدار رسمی چندروزه از عراق وارد بغداد شد. وی هنگام ورود اعلام کرد که محور گفت‌وگوهایش با رهبران عراق، گسترش مناسبات اقتصادی میان دو کشور، به‌ویژه درمورد کمیسیون مختلط عراق - یوگسلاوی می‌باشد که باید در آینده تشکیل شود. وی افزود: در این گفتوگوها، اوضاع منطقه و به‌طورکلی جهان و همچنین راههای هماهنگی مناسبات میان دو کشور غیرمتعهد نیز بررسی خواهد شد.(2)
2
روزنامه کیهان به نقل از خبرگزاری فرانسه از حمله عده‌ای از مخالفان جمهوری اسلامی ایران به اجتماع هواداران انقلاب اسلامی در فرانکفورت آلمان خبر داد. به نوشته این روزنامه، یکصد نفر ضدانقلاب که به باطوم، میله‌ها‌ی آهنی و تبر مسلح بودند به یک گروه 20 نفری از دانشجویان مسلمان ایرانی که مشغول انجام فریضه الهی نماز بودند حمله و آنان را مجروح کردند. این حادثه در دانشگاه فنی دارمشتاد واقع در 20 کیلومتری جنوب فرانکفورت روی داد و در آن 15 نفر مجروح شدند که حال عده‌ای از آنان وخیم است. در گزارش خبرگزاری فرانسه آمده است که در این حمله پلیس هیچ‌یک از حمله‌کنندگان را بازداشت نکرده است.(3)
ضمیمه اول گزارش373: توضیحات غلامعلی رشید درباره دلایل انتخاب منطقه رملی به‌عنوان منطقه عملیاتی
نتایج به‌دست‌آمده از شناسایی و کار اطلاعاتی مستمر و پیگیر در مناطق رملی شمال کرخه (بین ارتفاعات میشداغ) و جناح چپ دشمن در غرب (تپههای الله‌اکبر) - که زیر نظر مستقیم حسن باقری (مسئول اطلاعات، ستاد عملیات جنوب) انجام می‌شد - اطلاعات دقیقی از عمق منطقه دشمن دراختیار فرماندهان قرار داد که سبب شکل‌گیری طرحی در ذهن حسن باقری شد. وی این طرح را به فرماندهان سپاه پیشنهاد داد و آنان نیز به بحث و گفت‌وگو درباره آن پرداختند که نتایج این گفتوگوها در جلسه مشترک فرماندهان ارتش و سپاه مطرح شد.
تدبیر سپاه این بود که هم‌زمان با اجرای مانور رخنه‌ای در جنوب کرخه و تک جبهه‌ای به خاکریز عصایی‌شکل، نیروهای تیپ امام حسین(ع) سپاه با عبور از مناطق صعب‌العبور رملی شمال منطقه با اجرای مانور احاطه‌ای به عمق منطقه نفوذ کرده، سپس با استفاده از این منطقه که عراق آن را عبورناپذیر می‌دانست و از آن غافل بود، حداقل از 3 محور به جناح (پهلوی) یگانهای دشمن نفوذ کنند و هم‌زمان با حمله به خط اول و دوم دشمن، عقبه آنان را در تنگه چزابه مورد تهدید قرار دهند.
برخورد اولیه برخی فرماندهان ارتش با این پیشنهاد با تردید و دودلی همراه بود، لکن فرماندهان سپاه به‌ویژه حسن باقری باتوجه‌به تجربه موفقیت‌آمیز مانور احاطه‌ای محور دارخوین در عملیات ثامن‌الائمه(ع) که سبب دورخوردن 3 رده دشمن در جبهه شمالی عملیات شد، تلاش وافری برای توجیه‌کردن آنان کرد و درنهایت آنان را متقاعد ساخت تا با حضور در منطقه درباره راهکار پیشنهادی سپاه توجیه شوند.
بازدید سرهنگ مسعود منفرد نیاکی، فرمانده لشکر92 زرهی اهواز، (به‌همراه غلامعلی رشید، حسن باقری و سیدعلی حسینی) از منطقه رملی، موافقت وی و درنهایت پذیرش پیشنهاد سپاه را درپی داشت.
روایت غلامعلی رشید از سیر شکل‌گیری طرح سپاه به این شرح است:
«این راهکار صرفاً از فکر حسن باقری سرچشمه می‌گرفت و او ابتدا به گروههای شناسایی لشکر14 امام حسین(ع) و گروههای شناسایی منطقه4 (خراسان) این راهکار ناشناخته را گوشزد کرد و خودش نیز چندین بار مسیر را با پای پیاده طی کرد و مرتباً نیز در طول مدت شناسایی پیشرفت کار را شخصاً بررسی می‌کرد و راهنماییهای لازم را انجام می‌داد تا بعد از گذشت مدتی، کار به‌نحو احسن نتیجه داد و راه نمایان گشت. او پیداکردن این راهکارها را فرج خداوند می‌دانست. بعد از آن، در اولین جلسة بحث مانور، باقری راهکار پیداشده را که در نگاه اول به‌دلیل مشکلات زیاد و غیرمعمولی‌بودن پذیرفتنش سخت بود، پیشنهاد داد و برای استفاده از آن راهکار اصرار ورزید. تنی چند از فرماندهان ارتش نمی‌پذیرفتند و یا به‌سختی می‌پذیرفتند، ازجمله فرمانده تیپ زرهی لشکر92 که در آن محور بود و سخت بود که بپذیرد. در پایان جلسه برادر باقری در جمعی کوچک‌تر با وی بحث کرد تا مطلب را به ایشان تفهیم کند و نهایتاً تاحدی افکارش را از ناامیدی خارج کرد.
مشکل مهم این فرمانده آن بود که دنبال گره مواصلاتی! دشمن می‌گشت. سؤال می‌کرد از برادر باقری که ما باید ببینیم گره مواصلاتی دشمن کجاست تا بتوانیم راهکارمان را بهتر انتخاب کنیم. برادر باقری گفت: گره مواصلاتی شیب و چزابه است و شما با استفاده از این راهکار این گره را فلج خواهی کرد. همان فرمانده اعتقادی به این نوع مانور [تک احاطه‌ای یک‌طرفه] نداشت و لذا بحث در قرارگاه به مناقشه‌ای در فضای بحثهای تخصصی عملیاتی کشیده شد.
حسن باقری پیشنهاد داد که سرهنگ نیاکی، فرمانده لشکر92 زرهی، به‌همراه اینجانب و خودش از منطقه رملی و دیدگاههای مسلط بر دشمن شناسایی به عمل آوریم و اگر در این شناسایی، فرمانده لشکر92 به اطمینان رسید، طرح عملیاتی به تصویب برسد.(1)
اینجانب [رشید] به‌همراه حسن باقری شب به قرارگاه تاکتیکی لشکر92 در شمال کرخه رفتیم و شب را آنجا خوابیدیم که صبح زود به منطقه موردنظر حرکت کنیم. صبح که برای نماز بلند شدیم، سرهنگ نیاکی را آماده درحالیکه پوتین و لباس نظامی بر تن داشت جلو در قرارگاه مشاهده کردیم که قدم می‌زد.
بعد از نماز صبح، با یک دستگاه جیپ میول حرکت کردیم. گاهی که جیپ در رمل‌ها از حرکت می‌ایستاد - حسن باقری راننده بود - سرهنگ نیاکی 58 ساله بلافاصله به پایین می‌پرید و خودرو را هل می‌داد. در طول مسیر هم برادر باقری مرتباً با لحنی که بر واقعیات و توکل برخدا آمیخته و مبتنی بود و با روحیه‌ای امیدوارکننده تشویق می‌کرد و بر راهکار پیشنهادی‌اش که نتیجه زحمات شبانه‌روزی برادران پاسدار بود، اصرار می‌ورزید.
بالاخره به دیدگاه‌ها رسیدیم. سیدعلی حسینی، مسئول شناسایی منطقه رملی، از روی زمین و حسن
1) سرهنگ صیاد شیرازی این خاطره را بارها و بارها ذکر می‌کرد.
باقری از روی نقشه و زمین، دقیق توضیح می‌دادند و سرهنگ نیاکی با قرارگرفتن در دیدگاه با دوربین، تجهیزات و نوع آرایش دشمن را نگاه می‌کرد، وقتی به دیدگاه سوم که در عمق و مسلط بر منطقه عمومی تنگه چزابه بود رسیدیم، سرهنگ نیاکی پس از نگاه‌کردن به زمین منطقه غلتی زد و درحالیکه پشت به رمل‌ها به حالت نیمه‌نشسته قرار داشت گفت: "برادر رشید من پذیرفتم!."
برگشتیم و شب به قرارگاه فرماندهی در اهواز رسیدیم. نتیجه شناسایی‌ها گزارش شد و سرهنگ نیاکی خطاب به سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، گفت: "قربان من قبول کردم مانور عملیات به این شکل که سپاه پیشنهاد می‌دهد موفق خواهد بود."»(1)
ضمیمه دوم گزارش1: چگونگی احداث جاده پیروزی
درباره احداث جاده پیروزی در کتاب نبرد طریق‌القدس چنین آمده است:
«به‌دنبال تصویب کلیات طرح عملیاتی کربلای1 برای اجرا در منطقه دشت آزادگان، حدفاصل غرب سوسنگرد تا شهر بستان و تنگه چزابه و حاشیه هورالهویزه تا جناح شمالی رودخانه نیسان، نیاز به تدوین برنامه اجرایی جامعی، ضروری تشخیص داده شد. تهیه و تنظیم برنامه مدون نیازمند شناخت کامل دشمن، ازجمله ترکیب، استعداد، گسترش و قوت‌ها و ضعف‌های یگان‌ها و نیروهای عراقی بود. برای کسب اطلاعات و اخبار لازم از اردوگاه دشمن، تیم شناسایی زیر نظر حسن باقری از شهریور 1360 تشکیل شد و مطالب مورد نیاز را به دست آورد. بر پایه اطلاعات به‌دست‌آمده از منطقه رملی شمال کرخه در حدفاصل جناح شمال‌شرقی دشمن و ارتفاعات میشداغ، مقرر شد که عملیات در این محور به‌شکل احاطه‌ای انجام شود، اما مشکل اصلی این بود که برای حضور نیروهای پیاده و زرهی در مکان مناسب به‌منظور آغاز حمله در منطقه رملی، احداث جاده تا نزدیکی نقطه رهایی ضرورت داشت، اما تا آن هنگام چنین چیزی وجود نداشت. به این منظور، پیشنهادهای گوناگونی ارائه شد که باتوجه‌به نیاز عملیات، اندیشه احداث جاده معروف پیروزی - که از آن با عناوین دیگری نظیر ابوذر و شهدا نیز یاد می‌شد - شکل گرفت تا به این وسیله امکان تردد رزمندگان اسلام با سهولت به عقبه دشمن فراهم شود.
برای طراحی و شروع عملیات، فرماندهان سپاه به‌دنبال یافتن راه‌حلی برای حمله غافلگیرانه به دشمن بودند، زیرا از استقرار دشمن در مواضع اشغالی، مدت نسبتاً طولانی می‌گذشت و دشمن با ایجاد میدان‌های متعدد مین و تقویت مواضع و استحکاماتش برای مقابله و دفاع ازهرجهت آماده بود. فرماندهان سپاه نیز از ماه‌های قبل همواره به‌دنبال یافتن مناسب‌ترین راه آزادسازی مناطق اشغالی بودند. دراینباره مهندس ابوالفضل حسن‌بیکی، یکی از مسئولان جهاد جبهه سوسنگرد، درباره تاریخچه احداث جاده پیروزی می‌گوید:
"یک روز برادر محسن [رضایی فرمانده کل سپاه]، ما [مسئولان جهادها] را خواست و گفت که بروید یک کاری کنید و یک راهی بین میشداغ و این منطقه [سوسنگرد] درست کنید به‌دلیل اینکه ما هر وقت می‌خواهیم این جبهه‌ها را برویم یا بخواهیم کمک برسانیم، باید حتماً بیاییم جاده اهواز، بعد برویم بالا و از آنجا بیاییم جاده میشداغ. به این دلیل بود که تقریباً ما چند ماه قبل از عملیات طریق‌القدس - برای اینکه فرصت زیادی داشتیم که ما - چندین نوبت با عرب‌های منطقه و شتر این منطقه صعده را رفته بودیم و همه مناطق را شناسایی کرده بودیم که از چه نقطه‌ای جاده بزنیم و این دو جبهه را به هم وصل کنیم."
مدت‌ها قبل نیز سرتیپ فلاحی، جانشین رئیس وقت ستاد مشترک ارتش، به‌دلیل وضعیت زمین منطقه گفته بود: "آزادسازی شهر بستان دارای اهمیت زیادی است و در شرایط موجود [به دلیل فقدان امکانات و راههای ارتباطی] امکان ندارد منطقه وسیعی را آزاد کرد."
یازدهم شهریور 1360، بعد از عملیات و تصرف تپه سبز، یک جاده تدارکاتی از ارتفاعات الله‌اکبر به دامنه آن برای استقرار واحدهای توپخانه ارتش کشیده شده بود. این مسیر به نام جاده الله‌اکبر معروف شد که طول آن به 7 کیلومتر و عرض آن به 7 متر می‌رسید. تیمسار فلاحی قصد داشت جاده‌ای را که قرار بود از تنگه صعده واقع در ارتفاعات میشداغ به تپههای الله‌اکبر کشیده شود، به امتداد جاده تپه سبز متصل کند. مسیر کوتاهی از این جاده در تنگه صعده در میشداغ ساخته شد و با شهادت تیمسار ولی‌الله فلاحی در سانحه هوایی، این کار متوقف شد. البته جاده موردنظر شهید فلاحی یک جاده شمالی - جنوبی بود، از انتهای ارتفاعات میشداغ (نقطه‌ای به نام تنگه صعده) به‌طرف جنوب (ارتفاعات الله‌اکبر) - که تأثیر چندانی در عملیات
1) سند شماره 411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دست‌نوشته‌ها‌ی غلامعلی رشید درباره حسن باقری، 1361، صص 25 و 23 ؛ و- سند شماره 1456 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: کنگره احیای تفکر و اندیشه حسن باقری، صص 4 - 3.
طریق‌القدس نداشت - درحالیکه نظر فرماندهان سپاه احداث یک جاده شرقی - غربی در درون رمل‌ها برای دورزدن دشمن و دستیابی به تنگه چزابه بود.
تصمیم به احداث چنین جاده‌ای بعد از شناساییهای لازم و جمع‌آوری اطلاعات دقیق و دیدبانی برخی مسئولان سپاه از روی تپه سبز به‌سمت غرب ارتفاعات میشداغ و تنگه چزابه مطرح و براساس پیشنهاد و اعلام آمادگی نیروهای خلاق و فعال جهاد سازندگی مستقر در منطقه تقویت شد. به این ترتیب، اندیشه احداث جاده‌ای از داخل زمینهای رملی برای رسیدن به عقبه دشمن و نابودی تسلیحات و تجهیزات ماشین نظامی عراق در غرب سوسنگرد، پایه‌ریزی شد و بعد از بررسی‌هایی به تصویب رسید.
در 14 آبان 1360، در جلسه فرماندهان ارتش و سپاه در مجموعه گلف اهواز با مسئولان واحدهای مهندسی ارتش، سپاه و جهاد سازندگی، درباره احداث جاده از محور الله‌اکبر تا چاه آب، بحث و بررسیهای لازم انجام شد.
در جناح شمالی، تپههای رملی به نام شحیطیه به‌طور گسترده‌ای وجود داشتند که از مجاورت ارتفاعات الله‌اکبر تا تنگه چزابه امتداد یافته و برای نیروهای خودی ناشناخته بودند. دشمن نیز به‌دلیل عمق (عرض) بسیار این رمل‌ها - که به حدود 20 الی 25 کیلومتر می‌رسید و حتی عبور افراد پیاده از آنها به‌سختی امکان‌پذیر بود - در عمق مواضع خود، واحدهایی از توپخانه و مرکز فرماندهی و مهندسی را به آن عوارض طبیعیِ غیرقابل عبور، متکی کرده بود. بنابراین، رزمندگان اسلام از راههای گوناگون درصدد کسب اطلاع از وضعیت زمینهای این منطقه برآمدند. نیروهای اطلاعاتی سپاه با مسئولیت سیدعلی حسینی(1)زیر نظر حسن باقری، از چندین ماه قبل در این منطقه فعال بودند که در این کارزار از نیروهای محلی نیز کمک می‌گرفتند. شرح فعالیت آنان به‌تفصیل در بخش شناسایی منطقه ذکر خواهد شد. درعین‌حال، به چند نمونه از فعالیت‌های آنان که منجر به طراحی و ارائه ایده احداث جاده پیروزی شد، اشاره می‌شود:
حضور مداوم نیروهای اطلاعات عملیات سپاه در طول چند ماه گذشته که به‌طور مشخص زیر نظر حسن باقری و با مسئولیت علی اسحاقی و سیدعلی حسینی فعالیت می‌کردند، موجب شده بود که آنها شناخت کاملی از مشکلات و راهکارهای منطقه عملیاتی پیدا کنند. علاوه‌برآن، مشارکت نیروهای بومی در فعالیت‌های گوناگون بر میزان اطلاعات و دقت آن می‌افزود که براساس آن به ضرورت احداث جاده نیز پی بردند.
محمدحسن نظرنژاد مسئول وقت محور الله‌اکبر بود و گروه شناسایی تحت امر وی متشکل از نیروهای سه گروهان حر، ابوذر و مقداد بود که آنان توانستند با راهنمایی پورولی رئیس یکی از اکیپ‌های شناسایی - که شناخت کاملی از زمین منطقه داشت - چشمه آب سرد و گوارایی را در عمق منطقه رملی بیابند. نظرنژاد درباره نحوه مطلع‌شدن حسن باقری از چنین خبری و راه‌حل‌های وی به ویژه درباره ضرورت احداث جاده در این محور می‌گوید:
"همراه سیدعلی حسینی و پورولی رفتیم، دیدم چشمه آب سرد و گوارایی آنجا هست… موضوع را با حسن باقری در میان گذاشتم. باقری می‌گفت: من باورم نمی‌شود، مگر بروم و ببینم! غروب همان روز رفتیم. چشمه آب را دید، گفت: نیروهای شناسایی این منطقه را خوب بگردند. اگر بتوانیم از اینجا تا چزابه جاده‌ای احداث کنیم، آن وقت است که با عراقی‌ها سینه‌به‌سینه و قدم‌به‌قدم درگیر می‌شویم. جاده از پشت آنها تا تنگه چزابه می‌رود، یعنی می‌توانیم از روبهرو آنها را دور بزنیم و پدرشان را درآوریم! اگر چزابه را بگیریم، نیروهای عراقی دو قسمت می‌شوند؛ یعنی ارتباط شمال به جنوب نیروهای عراقی در منطقه قطع می‌شود. حسن باقری با دیدن آن چشمه آب، طرح و نقشه خود را همان جا بیان کرد."
این مرحله نیاز به خلاقیت و نبوغ فوق‌العاده‌ای داشت که باوجود چنین ویژگی‌هایی در نیروهای فعال و جوان سپاه و افرادی نظیر حسن باقری، غلامعلی رشید، رحیم صفوی، علی اسحاقی، علی حسینی و... متبلور و جرقه کار زده شد و با اقبال نیروهای متخصص و دلسوز جهاد سازندگی روبه رو شد.
تقی امان‌پور از رزمندگان عملیات طریق‌القدس و عضو جهاد سازندگی شهر سمنان، دراینباره می‌گوید:
"ابتدا هیچ‌کس نمی‌پذیرفت که ما بتوانیم آن جاده را با آن شرایط طبیعی احداث کنیم. حسین ناجیان -
1) سیدعلی حسینی یکی از مسئولان خوش‌فکر و شجاع واحد اطلاعات عملیات سپاه بود که مدارج رشد را تا مسئولیت اطلاعاتی قرارگاه کربلا طی کرد و در سال 1366 در شمال غرب کشور هم‌زمان با اجرای عملیات والفجر10 به شهادت رسید.
که یکی از فرماندهان [شجاع و مبتکر جهاد سازندگی] در منطقه جنوب بود - به [عمق منطقه] تپههای رملی رفت و یک نگاهی کرد. وقتی برگشت با یک تیم به‌سمت تپه رفتند و گفتند که ما حاضریم توی تپههای رملی راه بسازیم، چراکه پیاده توی رمل‌ها نمی‌شد راه رفت و کار بسیار دشواری بود."
دسترسی به اطلاعات جدید از وضعیت زمین منطقه، فکر احداث جاده را تقویت کرد و کار عملاً وارد مرحله جدیدی شد.
روایت بابانظر، فرمانده محور الله‌اکبر سپاه پاسداران، از جریان توجیه و تأکید حسن باقری به نیروهای جهاد سازندگی برای احداث جاده در ارتفاعات پیچ‌درپیچ رملی از این قرار است: "حسن باقری [و من] همراه دو نفر از مسئولین جهاد [به عمق ارتفاعات رملی منطقه و در حوالی چاه آب] رفتیم. آنها گفتند: به‌شرط آوردن خاک از جای [رُس و سفت] دیگر، می‌شود [در میان تپههای رملی] جاده زد. برای حفظ حریم جاده از حرکت شن به مقداری لیف خرمای لخت‌کرده نیاز داریم."
چنانچه ایده خلاقانه‌ای مورد پسند قرار نگیرد و اجرا نشود، هیچ‌گاه به ارزش آن پی برده نخواهد شد. بنابراین، ارزش ایده نو، به اجرای آن است.
در آن زمان، جلسه‌ای در ستاد جهاد سازندگی سوسنگرد تشکیل شد، محمدتقی رضوی، از مسئولان طراز اول این ستاد، به‌اختصار توضیحاتی درباره عملیات آتی رزمندگان داد و با تأکید بر اهمیت احداث جاده، ضمن بیان توان جهاد سازندگی خراسان - ازنظر امکانات و تجهیزات و نیروی متخصص - به‌طور رسمی و صریح آمادگی جهاد سازندگی خراسان را برای احداث جاده اعلام کرد. این پیشنهاد در عین ناباوری با استقبال فرماندهان ارتش و سپاه مواجه شد. در این جلسه همچنین بر ضرورت تشکیل ستاد مشترکی از جهاد خراسان، ارتش و سپاه در سوسنگرد برای ایجاد وحدت رویه و هماهنگی‌های لازم درباره عملیات مهندسی تأکید شد.
... دراینباره فتح‌الله جعفری، فرمانده وقت گردان‌های زرهی سپاه در عملیات طریق‌القدس، می‌گوید: "منطقه را بازرسی کردیم، جهاد باید از [تپههای] الله‌اکبر تا منطقه‌ای به نام چاه آب، 15 کیلومتر جاده احداث می‌کرد که در عملیات نقش مؤثری داشت. برادر حسن (باقری) مسئولین جهاد را به منطقه برد تا نسبت به محل جاده در رمل‌ها توجیه کند."
با این اوصاف، موضوع احداث جاده که کلید و راهکار اصلی ورود به منطقه شمالی عملیات محسوب می‌شد، در دهه دوم آبان 1360 با جدیت بیشتری دنبال شد؛ طول تقریبی و مسیر آن مشخص شد و مسئولان جهاد و فرماندهان عملیات چندین بار روی تپههای رملی و ارتفاعات منطقه حضور یافتند و در جریان کامل امر قرار گرفتند.
سرانجام، واحد پشتیبانی جنگِ جهاد سازندگی اعلام کرد که با بهره‌گیری از امکاناتش و با حداکثر سرعت جاده موردنظر را احداث خواهد کرد تا در حرکت خودروها و تانک‌ها مشکلی پیش نیاید. جهاد سازندگی با پذیرش مسئولیت خطیر احداث جاده پیروزی، خود را در معرض آزمون بزرگی قرار داد، چون موفقیّت یا شکست نبرد در گرو چنین اقدامی نهفته بوده و این کار تنها باوجود مردان دوران سخت و اراده‌های پولادین امکان‌پذیر شد.
اولین اقدام جهاد برای احداث جاده، شناسایی دقیق رمل‌های شحیطیه بود. برای انجام‌دادن این مهم، تیمی به سرپرستی مهندس محمد طرحچی به منطقه اعزام شد.
طرحچی با همکاری تعدادی از برادران ارتشی و سپاهی، با اسب، عملیات شناسایی را از کنار رود کرخه شروع کردند و همه تپههای رملی تا اطراف تنگه چزابه و پشت شهرستان (بستان) را زیر پا گذاشتند. عملیات شناسایی یک شبانه‌روز طول کشید؛ منطقه کاملاً شناسایی و ابتدا و انتهای جاده و عوارض طبیعی منطقه مشخص شد. این جاده از تپههای رملی و تنگه صعده عبور می‌کرد و به پشت دشمن می‌رسید.
مهندس علی آبادیان یکی از افراد مؤثر جهاد سازندگی سمنان دراینباره می‌گوید:
"بعد از اینکه طرح جاده رملی ریخته شد و بعد از بررسیهای زیاداز طرف فرماندهان محترم، گفته شد که ما یک جاده در منطقه رملی می‌خواهیم تا بتوان از روی آن مهمات و مجروحین را جابه‌جا کرد. یکی از برادران ابتدا پیشنهاد استفاده فرش باتلاق را داد، ولی از این فرش یک بار بیشتر نمی‌توان استفاده کرد، چراکه بعد از آن سوراخ می‌شد؛ به همین خاطر، این پیشنهاد منتفی شد. طرح دوم این بود که از تراورس‌ها به‌عنوان راه عبور استفاده شود و در هر 100 متر یک پارکینگ ایجاد شود که این پیشنهاد هم به خاطر اینکه
ممکن بود تراورس‌ها از هم جدا شوند منتفی شد. طرح‌های دیگری نیز چون استفاده از گونی شن داده شد که هیچ‌یک پذیرفته نشد. آقای حسن‌بیکی پیشنهاد داد چون ما در منطقه دامغان تپه رملی داریم، می‌شود برای احداث جاده از همین خاک رس استفاده کرد. این پیشنهاد قبول شد."
به‌دنبال فراهم‌شدن مقدمات کار، نیروهای زبده اطلاعات سپاه به‌کمک نیروهای مهندسی و جهادی به ویژه در امر مسیریابی جاده آمدند و با استفاده از خاک رس و نصب شب‌نماها از تنگه چزابه تا شحیطیه، مسیر جاده را مشخص کردند.
محمدتقی رضوی و چند تن از برادران جهاد خراسان نیز برای شناسایی به منطقه رفتند.
علی آبادیان عضو جهاد سازندگی استان سمنان نیز دراینباره می‌گوید: "18 آبان‌ماه بود که کار (احداث) جاده به ما ابلاغ شد، برای جهاد سمنان، من به‌اتفاق برادرمان میری کار شناسایی و بررسی را انجام دادیم."
باتوجه‌به ضرورت اجرای عملیات و تأکیدهای مسئولان کشوری و فرماندهان سپاه در اواسط ماه محرم (دهه دوم و سوم آبان 1360)، کار با سرعت و تلاش کم‌نظیری آغاز شد با این هدف که تا آخر ماه محرم این کار به اتمام برسد.
بدین‌منظور، فرماندهان تیپ14 امام حسین(ع) از سپاه و تیپ3 لشکر92 زرهی اهواز ضمن تقویت جهاد سازندگی با روانه‌کردن و دراختیار قراردادن امکانات، تجهیزات و نیروهای مجرب واحدهای مهندسی یگان‌هایشان، بی‌صبرانه در انتظار نتایج کار بودند، زیرا احداث جاده خاکی در داخل رمل‌ها سبب می‌شد نیروهای پیاده و زرهی تپههای غیرقابل عبور را به‌سرعت درنوردند و همه نیروهای عمل‌کننده بتوانند در شب عملیات از جاده استفاده کنند. جهاد سازندگی (شهرستان دامغان)(1)استان سمنان به سرپرستی ابوالفضل حسن‌بیکی با مسئولیت اجرایی مهندس علی‌آبادی و میری، باوجود مشکلات و کمبودهای فراوان، کار عظیم احداث جاده را پذیرفتند. آنان امیدوارانه وارد عرصه نبرد شدند تا بتوانند کارساز باشند.
پس از انجام‌دادن هماهنگی‌های لازم بین جهاد سازندگی و سپاه پاسداران، کارهای مقدماتی برای احداث جاده پیروزی آغاز شد.
هر گروهی بنا به دلایلی نامی برای جاده تعیین کرده بود. برخی اعضای نیروهای مسلح آن را جاده شهیدان و برخی دیگر جاده پیروزی می‌نامیدند. جهادگران نیز نام ابوذر را برای این مسیر برگزیدند. این جاده به راه باریکی منتهی می‌شد که آن کوره‌راه (طبیعی) نزد همگان "جاده فانوس" نامیده می‌شد. به‌هرحال، ایجاد راه ارتباطی مناسب برای دورزدن دشمن و اجرای عملیات یگانهای زرهی در کنار نیروهای پیاده و راه‌یابی غافلگیرانه به عمق و عقبه مواضع دشمن در طراحی مانور پیش‌بینی شده بود.
پس از اینکه مسئولان جهاد سازندگی استان خراسان عملیات شناسایی را به‌طور کامل انجام دادند، ابتدا و انتهای جاده و عوارض طبیعی از تپههای رملی تا ارتفاعات دارالشیاع به‌سمت تنگه چزابه در پشت نیروهای دشمن تعیین شد. در مرحله بعد، جهاد سازندگی برای تقویت نیروی انسانی مورد نیاز، درخواست نیرو کرد که 50 نفر از خراسان به منطقه اعزام شدند و از این زمان به بعد فعالیت‌های اجرایی آغاز شد. آنان چنان غرق کار شدند که از برق نگاهشان نور پیروزی منتشر می‌شد. گویی درصدد بودند تا مسیلی را برپا سازند که سیلابی در آن روان شود و هرچه جلو راه است از بیخ‌وبن برکند.
اولین گام برای احداث جاده، تشکیل تیم‌های مهندسی بود که به‌طور شیفتی و شبانه‌روز کار را ادامه دهند. مقدمه ساخت جاده، دیوارچینی در دو طرف جاده بود که دراینباره طرح‌های گوناگونی داده شد؛ یکی از آنها چیدن تراورس‌ها به‌طور عمودی بود که به‌دلیل نبود امکانات و مصالح مورد نیاز این طرح موفق نبود. طرح دوم، جمع‌آوری و چیدن خودروهای اسقاطی و منهدم‌شده بود که در محور سوسنگرد انبار شده
1) بر اساس اطلاعات مندرج در صفحه 66 جلد ششم کتاب جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس (چاپ اول سال 1385)، درخصوص سازمان و تشکیلات جهاد چنین آمده است: «از جهاد شهرستان‌هایی که در احداث این جاده نقش بسیار فعالی را ایفا کردند، جهاد شهرستان دامغان بود. به‌علت اینکه جهاد دامغان هنوز در آن زمان دارای تشکیلات مستقلی نبود، زیر نظر جهاد خراسان فعالیت می‌کرد.» درعین‌حال، در صفحات دیگر کتاب از جهاد سمنان به‌عنوان یک واحد مستقل نیز مطالبی ذکر شده است.
بودند که ایجاد قسمتی از دیوار جاده بهوسیله این اتومبیل‌ها انجام شد. سومین طرح، چیدن کیسه گونی پرشده از خاک و استفاده از نیزارهای وسیع منطقه بود. مسئولان جهاد بعد از بررسیهای فراوان، عاقبت طرح سوم را پذیرفتند. البته، از کاشت درختان کویری مانند تاغ و گز نیز برای تثبیت شن‌ها استفاده شد.
جهاد برای احداث این جاده همه توان و امکانات و نیروی انسانی‌اش را بسیج کرد و بخش اعظم آنان را از دور و نزدیک، پیر و جوان بدین‌ترتیب وارد عمل کرد:
حدود 80 کامیون کمپرسی بدون وقفه خاک را از تپه شحیطیه (حوالی الله‌اکبر) حمل می‌کردند و در مسیر تعیین‌شده روی رمل‌ها می‌ریختند. سپس این خاک‌ها با انواع ماشین‌های جاده‌سازی پخش و در رمل کوبیده می‌شد. برای سهولت حرکت، تپههای بلند رملی بریده و شیب مناسبی برای جاده ایجاد شد.
هم‌زمان با احداث جاده، پیش‌بینی‌های اولیه متناسب با پیشرفت کار تغییر می‌کرد. ازجمله از عرض جاده کاسته و در فواصل مساوی یک پارکینگ تعبیه شد، اما بعداً به‌دلیل مشکلات ایجادشده، عرض جاده بیشتر شد. در روزهای اول، کارها کند پیش می‌رفت، اما به‌تدریج سرعت کار افزایش یافت.
به‌دلیل نرم‌بودن تپههای رملی، استفاده از وسایل چرخدار غیرممکن یا با مشکلات بسیاری توأم بود. به همین دلیل، برای مسطح‌کردن جاده فقط از بولدوزرهای زنجیری استفاده می‌شد.
در این وضعیت، همه در گرماگرم ساخت جاده بودند و در این مسیر سر از پا نمی‌شناختند و تمام هم خود را صرف آن می‌کردند.
نیروهای متخصص و متعهد جهاد سازندگی، برای اجرای این کار سترگ با همه توان وارد عمل شده بودند و برای این امر مهم کارآمدترین و اثربخش‌ترین نیروهای خود را به کار گرفته بودند. آنان قادر بودند هر مانعی را از پیش رو بردارند و در این راه هیچ تزلزلی از خود نشان نمی‌دادند.
اما یکی از مشکلات اساسی مسئولان جهاد سمنان برای تنظیم برنامه‌های کاری‌شان، بی‌اطلاعی از زمان اجرای عملیات بود که به‌دلیل طبقه‌بندی اطلاعات زمان‌بندی عملیات، قاعدتاً از آن محروم بودند. برای هموارکردن این مشکل، آقای حسن‌بیکی به یکی از نیروهای جوان خود که 16 سال بیشتر نداشت، مأموریت داده بود که ضمن حضور در قرارگاه ارتش در نقش رابط بین جهاد و ارتش، اطلاعات لازم را دراین‌خصوص جمع‌آوری کند و دراختیار وی قرار دهد. این تمهید کارساز شد و پس از آن، مسئولان جهاد سازندگی برنامه‌هایشان را برای آماده‌سازی جاده براساس اطلاعات کسب‌شده، تنظیم می‌کردند.
شن‌های موجود در منطقه، فوق‌العاده نرم و روان و به‌صورت تپههای وسیع گسترده شده بود. بادهای تند منطقه شن‌های نرم را جابه‌جا می‌کرد و سبب محوشدن جاده می‌شد. برای مقابله با این پدیده، تلاشگران جهاد با استفاده از هر وسیله موجود از بیل دستی گرفته تا لودر همواره به پاک‌سازی جاده مدفون‌شده در زیر شن‌های روان می‌پرداختند و هرروز ساعت‌ها بدون وقفه کار می‌کردند و مثل جاده‌سازهای حرفهای مدام به این‌طرف و آن‌طرف سرکشی می‌کردند و حواسشان همواره متوجه کار بود و چنان خیس عرق می‌شدند که گویی زیر دوش حمام رفته‌اند.
آب و هوای منطقه نیز متغیر بود و بیماری‌های مسری و خطرناکی در منطقه مشاهده می‌شد که علائم آن تب و لرز و سفیدی لب‌ها بود. نیروهای مستقر در منطقه ازجمله افراد اطلاعات عملیات و جهاد بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های ناشناخته بودند.(1)
ازطرفی، جنازه‌های مدفون و متعفن عراقی‌ها - که گاهی در هنگام خاک‌برداری از دل تپه‌ها نمایان و بیرون کشیده می‌شد و بوی زننده‌شان منطقه را فرامی‌گرفت - سبب آزار نیروهای شناسایی و جهادی می‌شد و به‌طور فزاینده‌ای شیوع بیماری‌ها را در سطح منطقه تشدید می‌کرد. اگرچه قبل از شروع کار، برای جلوگیری از ریزش جاده در دل رمل‌ها، تمهیداتی در نظر گرفته شده بود، اما در حین کار، این یکی از مشکلات مهمی بود که بروز کرد و نیاز به راه‌حل داشت.
1) از اعضای جهاد، اولین کسی که به این بیماری مسری مبتلا شد برادری به نام زینت‌بخش بود که باوجود تب و لرز شدید حاضر به ترک منطقه نبود و فقط وقتی که دیگر قادر به حفظ تعادل خود نشد، برای مداوا انتقال به عقبه منطقه سوسنگرد را پذیرفت.
به‌موازات استمرار کار احداث جاده، به حفظ و نگهداری آن و جلوگیری از ریزش شن‌های روان و ممانعت از تخریب جاده توجه بسیار شد و مشخص گردید که برای این کار نیز باید تمهیدات ویژه‌ای اندیشیده شود که باتوجه‌به خلاقیت و ابتکارعمل رزمندگان اسلام به‌خصوص جهادگران، این کار نیز امکان‌پذیر و عملی شد. در این راه، یاری و حضور مردم به‌منظور تحقق ایده‌های مبتکرانه جهادگران دامغان نقش بسزایی داشت.
دست‌اندرکاران برای تهیه گونی و ایجاد دیوار از همه امکانات مردمی در سطح استان کمک خواستند و با استفاده از گونی‌های جمع‌آوری‌شده در کناره‌های جاده احداث‌شده، برای جلوگیری از ریزش تپههای شنی روی جاده و حرکت رمل‌ها، با هزاران کیسه شنِ دیوارسازی شد. نیروهای رزمنده و مهندسی و جهاد توان مقابله با ازهم‌گسیختگی جاده را نداشتند. فرماندهان بار دیگر دست نیاز به‌سوی مردم دراز کردند و باز مردم بودند که چاره‌ساز شدند و صحنه‌های به‌یادماندنی دیگری خلق شد.
برای مهار حرکت طوفان‌های شن و بادهای موسمی، در نمازجمعه اهواز و سوسنگرد از مردم خواسته شد که به یاری رزمندگان بشتابند. مردم با عشق و شوری وصف‌نشدنی در یک بعدازظهر با همت و همه وجود، نی‌های کنار رودخانه کرخه را به محدوده جاده حمل کردند و در سمتی که باد می‌وزید کار گذاشتند تا رمل‌ها مهار شود.
... اتخاذ چنین تصمیم‌هایی سبب تسهیل جریان اجرایی جاده شد. تانکرهای آب، جاده را آب‌پاشی می‌کردند. با این عمل، رمل‌ها سفت و محکم می‌شدند و بعد از آن کمپرسی‌ها خاک را - که بیشتر از جنس رس بود - بر سطح جاده تخلیه می‌کردند و بعد از آن غلطک‌ها با کوبیدن خاک رس جاده را تثبیت و برای تردد آماده می‌کردند و در مکان‌هایی که بستر جاده بیش از اندازه سست بود، ابتدا بهوسیله تورهای سیمی، جاده را می‌پوشاندند و روی آنها خاک رس پهن می‌کردند و سپس خاک را می‌کوبیدند تا سفت شود.(1)با این اوصاف، وضع جاده احداث‌شده این‌گونه بود: "عرض جاده ابوذر به 7 متر می‌رسید که به ارتفاع 50 سانتی‌متر خاکریزی می‌شد و بعد از کوبیدن ارتفاع جاده به 30 سانت کاهش پیدا می‌کرد. به‌علت کم‌عرض بودن جاده، کمپرسی‌ها قادر نبودند در جاده مانور بکنند و ناچار بودند با دنده عقب به جاده آمده و پس از تخلیه بار خود برگردند."
کار احداث جاده اتفاقی نادر بود که توجه همه را به خود جلب و همه نگاه‌ها از فرماندهان تا نیروهای شناسایی را معطوف خود کرده بود و همگان با شور و شعف خاصی مراحل گوناگون آن را دنبال می‌کردند.
... قرارگاه به‌طور مداوم پیشرفت کار جاده را پیگیری می‌کرد و همه بی‌صبرانه منتظر بودند تا ساخت آن تمام شود. درعین‌حال، برای اینکه دشمن به احداث این جاده حساس نشود، بیشتر کار ساخت آن در شب انجام و در روز مسیر احداث‌شده استتار می‌شد تا دشمن با گرفتن عکس هوایی از منطقه یا ازطریق هلیکوپترهای گشتی شناسایی، نتواند به وجود آن و به‌خصوص به جهت تک رزمندگان اسلام پی ببرد.
نصرت‌الله میری از مسئولان اجرایی این جاده درباره مشکلات حفاظتی احداث جاده می‌گوید که: "اینجا [تپههای رملی] خیلی خلوت، آرام و بی‌سروصدا بود. وقتی کمپرسی خاک خالی می‌کرد، صدای باز و بسته‌شدن درِ آن زیاد بود. با بلندشدن سروصدای زیاد آن ما هر لحظه احتمال لورفتن کار جاده‌سازی محور شمالی کرخه را می‌دادیم."
جاده نقشی حیاتی برای عملیات داشت. ضمن اینکه به‌دلیل محدودیت زمانی، شرایط لازم برای انجام‌دادن کار به‌طور عادی فراهم نبود، زیرا اگر رزمندگان زودتر اقدام به احداث جاده می‌کردند، دشمن در پروازهای شناسایی‌اش با تهیه عکس هوایی به موضوع حساس می‌شد و محور شمالی عملیات لو می‌رفت.
صبح روز جمعه 6 آذر 1360، بعد از حدود سه هفته فعالیت مداوم برای جاده‌سازی در محدوده تپه سبز تا محدوده دیدگاه اول، فرماندهان سپاه و ارتش و فرماندهان و افسران قرارگاه کربلای1 از جاده پیروزی
1) ی امان‌پور از نیروهای جهاد سازندگی شهر سمنان در عملیات طریق‌القدس، مندرج در صفحه 67 کتاب جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس چنین آمده است: «به‌محض رسیدن به رمل‌ها ما آنها را مسطح می‌کردیم و بلدوزر و گریدر به کار می‌بردیم، بعد کمپرسی‌ها خاک رس می‌آوردند.»
بازدید کردند.
... تلاش‌های مستمر و بی‌وقفه جهادگران در عرصه آماده‌سازی جاده پیروزی، با بهره‌گیری از نیروهای فعال و مخلص با همه توان ادامه داشت.
عملیات جاده‌سازی با سرعت بسیاری آخرین مراحل را می‌گذراند. مسئولان طرح قول دادند که تا ظهر روز ششم آذر، کار ساخت جاده به پایان برسد و جاده آماده بهره‌برداری شود. بولدوزرها، تخلیه‌کن‌ها و گریدرها با سرعت مشغول کار بودند و شیب آخرین تپه رملی را می‌ساختند تا عبور تانک‌های چیفتن و خودروهای آمبولانس و سایر وسایل نقلیه به‌سهولت و با سرعت بیشتری انجام شود.
باوجود پیش‌بینی اولیه برای احداث جاده‌ای به طول 20 الی 25 کیلومتر، به دلایل گوناگون ازجمله کمبود وقت؛ تعجیل برای اجرای عملیات و جلوگیری از کشف منطقه نبرد ازطرف دشمن، تنها حدود 15 کیلومتر از جاده حدفاصل تپه سبز تا دیدگاه دوم به پایان رسید و از آنجا به بعد نیز به‌دلیل وجود زمینهای محکم بین تپههای رملی، نیازی به وجود جاده تا دیدگاه سوم نبود و فقط قطعات کوتاه رملی (حداکثر 2 کیلومتر) بین زمین‌ها را قابل‌استفاده و بهره‌برداری کردند. در کناره‌های این جاده برای جلوگیری از ریزش تپههای شنی روی جاده و حرکت رمل‌ها، با هزاران کیسه شن دیوارسازی شده بود.
سیدعلی بنی‌لوحی یکی از فرماندهان حاضر در منطقه عملیاتی درباره این جاده می‌گوید:
"جاده‌ای که توسط جهاد احداث شد، تقریباً نیمی از مسیر تا رسیدن به دیدگاه سوم را پوشش داد و در زمان انتقال گردان‌ها به عمق منطقه ما ناچار بودیم چندین کیلومتر پیاده در عمق از رمل‌ها عبور کنیم، برای همین، انتقال ادوات زرهی، بردن آمبولانس و نفربر برای حمل مجروحین و تأمین تدارکات و مهمات با مشکلات و سختی همراه بود. درهرصورت، آن چند کیلومتر راه‌سازی، خوب و مؤثر بود، ولی بخش دیگری در عمق منطقه نبرد همچنان بدون جاده باقی ماند. برای همین، شب عملیات ما مسیر را با فانوس روشن کردیم، به اعتقاد من، آن چند کیلومتر اول که جاده احداث شده، به نام "جاده ابوذر یا پیروزی" است و بقیه مسیر که با فانوس روشن کردیم باید به نام "جاده فانوس" از آن یاد کرد."
از دیدگاه 2 تا دیدگاه 3 که جاده‌سازی میسّر نشد، برای مشخص‌بودن امتداد مسیر و جلوگیری از گم‌شدن و انحراف خودروها و رزمندگان در شب، به فاصله هر 100 متر دستک‌های کوتاه چوبی و آهنی نصب و فانوس‌های کوچکی به آنها آویخته شدند و به این ترتیب مسیر مناسبی در عمق رمل‌ها و تقریباً موازی با امتداد جناح شمالی محل استقرار نیروهای دشمن به طول 10 کیلومتر ایجاد و امکان عبور نیروها؛ دورزدن متجاوزان و دستیابی سریع به پهلو و عقبه نیروهای اشغالگر فراهم شد. به همین دلیل، عده‌ای این مسیر مال‌رو را که در امتداد جاده پیروزی، ابوذر یا شهدا قرار داشت، جاده فانوس می‌نامند.
محسن رضایی فرمانده کل سپاه نیز درباره احداث این جاده که او را نیز امیدوار و دلگرم به پیروزی کرده بود، می‌گوید:
"بین این تپههای رملی که بغل [دست نیروهای] دشمن است، ما 15 کیلومتر جاده به وسیله جهاد سازندگی درست کردیم. البته از 15 کیلومتر تنها 5 الی 6 کیلومترش سخت بود، بقیه‌اش یک مقدار علفزار بود که می‌شد [افراد و خودروها از روی آن] تردد کنند، آن 5 الی 6 کیلومتر را هم جهاد درست کرد. بعد [شرایط فراهم شد و] ما دیگر می‌توانستیم از اینجا هم تانک بیاوریم و هم نفرات رزمنده را عبور دهیم."
به‌دنبال پیشرفت کار، ارزش واقعی احداث جاده در دل رمل‌های نفوذناپذیر بیشتر از گذشته نمایان شد؛ به گفته سرهنگ علی صیاد شیرازی ارزش نظامی چنین جاده‌ای معادل چند لشکر نیرو بود.
... حسین خرازی فرمانده تیپ14 امام حسین(ع) نیز درباره احداث جاده می‌گوید: "چندین مرتبه خودمان رفتیم، دیدیم که واقعاً پیاده‌روی مشکل بود، ولی ایشان (مسئول جهاد) به ما امید می‌داد و می‌گفت که جاده درست می‌کنیم و جاده درست شد. با کار خیلی خوب جهاد سازندگی جاده‌ای کشیده شد که جاده خیلی مرتب و مناسبی بود."
جاده پیروزی از تپه سبز تا دیدگاه دوم و چاه آب احداث شد و به‌دلیل محدودیت زمان و تجهیزات، ادامه آن تا دیدگاه سوم میسّر نشد. در انتهای جاده نیز یک باند هلیکوپتر برای استفاده یگان‌ها در حین عملیات احداث و محلی نیز برای واحد بهداری مهیا شد تا هم‌زمان با عملیات، به‌سرعت به وضعیت مجروحان عملیات رسیدگی و هم اینکه به‌وسیله‌ی آمبولانس یا هلیکوپتر امکان جابه جایی و تخلیه
مصدومان فراهم شود. با احداث این جاده دسترسی رزمندگان در خیز اول عملیات به توپخانه و عقبه دشمن در ارتفاعات دارالشیاع و پل ابوچلاچ در شمال کرخه و شهر بستان امکان‌پذیر شد.
به این ترتیب، در مدت حدود 3 هفته، جاده پیروزی و در امتداد آن مسیر جاده فانوس آماده شد. این فعالیت، کاری بود بس عظیم که با همت و اراده مثال‌زدنی جهادگران عرصه‌های نبرد تحقق یافت. تلاش شبانه‌روزی همه دست‌اندرکاران احداث جاده پیروزی به‌دلیل جسارت، شجاعت، خلاقیت و کارآمدی نیروهای دلسوز مردمی جهاد سازندگی دامغان، سمنان و خراسان، اقدام برجسته مهندسی جنگ بود که با امکانات و تجهیزاتی محدود، اما با اراده‌ای آهنین از مرحله نظر، مشاوره و طراحی به مرحله اجرا رسید و پایان یافت. خلاقیت و شکوفایی جهادگران، مددرسان طراحان سپاه و ارتش بود تا این نیروها با اطمینان از عملکرد جهادگران، با فراغت بیشتری عمده انرژی‌شان را معطوف امور ضروری دیگر کنند.
نکته اساسی دیگر، نحوه برنامه‌ریزی و مراقبت‌های سنجیده رزمندگان بود که باوجود انجام‌دادن فعالیت‌های فراوان به‌واسطه حضور گسترده نیروها و استفاده بی‌وقفه از امکانات و تجهیزات مهندسی، دشمن متوجه کار احداث جاده نشود و ضریب حفاظت و امنیت عملیات نیز کاهش نیابد. این اقدام نشان‌دهنده تلاش و تدبیر خارق‌العاده مهندسی جنگ بود که با مشارکت و همکاری مشترک جهادگران و واحدهای مهندسی سپاه و ارتش تحقق یافت و پایه‌گذار فعالیت‌های گسترده مهندسی جنگ و زمینه‌ساز نبردهای عظیم و مهم آینده جنگ نیز شد.»(1)
1) امیر رزاق‌زاده، نبرد طریق‌القدس، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1391، صص 279 - 262.
1
تحرکات امروز دشمن در منطقه عمومی سوسنگرد بیشتر از نقاط دیگر بود. بمباران این منطقه با 8 جنگنده در 4 نوبت و شلیک گلولههای منور خمپاره در شب، نشان از حساسیت دشمن به فعالیت نیروهای ایران در این منطقه دارد. ارتش عراق امروز شهرهای آبادان، خرمشهر، دزفول و پاوه را نیز هدف حملات هوایی و توپخانه‌ای خود قرار داد. از سوی دیگر، نیروهای سپاه پاسداران در جبهه‌های جوانرود، سومار و گیلانغرب خسارتهایی به دشمن وارد کردند.
امروز 8 فروند از هواپیماهای نیروی هوایی ارتش عراق در 4 نوبت مواضع نیروهای خودی را در محور سوسنگرد بمباران کردند. در این حملات هواپیماهای مهاجم در 3 نوبت بمبهای خوشه‌ای آتش‌زا و در یک نوبت 8 عدد بمب ناپالم در منطقه فرو ریختند.(1)همچنین در این محور، نیروهای پیاده دشمن از ترس حمله نیروهای ایران، بارها با شلیک گلولههای منور خمپاره در تاریکی، فضای منطقه را روشن کردند.(2)علاوهبراین، 2 فروند هواپیمای عراقی در ساعت 10:25 شهر آبادان را هدف چندین بمب قرار دادند که براثر آن چند منزل مسکونی آتش گرفت، یک نفر از اهالی شهر به شهادت رسید و 37 نفر زخمی شدند.(3)جنگندههای عراقی چندین بمب خوشه‌ای نیز به شهر خرمشهر پرتاب کردند که تعدادی از این بمب‌ها در منطقه منیخ در نزدیکی بهمنشیر فرود آمد و تعدادی نیز به بخش اشغالی این شهر اصابت کرد. از خسارت‌های واردشده به نیروهای عراقی که در این بخش از خرمشهر مستقر هستند، اطلاعی در دست نیست.(4)همچنین در این روز نیروهای عراقی در اولین ساعات بامداد، شهر دزفول را هدف چندین گلوله توپخانههای دوربرد خود قرار دادند که 2 گلوله به مناطق مسکونی اصابت کرد و خسارتهایی به بار آورد.(5)در غرب کشور نیز توپخانههای ارتش عراق، شهر پاوه را گلوله‌باران کردند که تلفاتی درپی نداشت.(6)
1) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص174، گزارش شماره 401، 17/8/1360.
2) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران) تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی: چاپ اول زمستان 1388، ص406.
3) سند شماره 427517 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 18/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص2، آبادان - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 427519 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 17/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 5454 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 400، 17/8/1360، ص4.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص27، اهواز- خبرگزاری پارس، 17/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 234، 18/8/1360، ص32، اهواز- خبرگزاری پارس، 18/8/1360.
6) سند شماره 54174 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 18/8/1360، سند تک‌برگی.
درمقابل، نیروهای سپاه در جبهه جوانرود به یکی از پایگاههای ارتش عراق در ارتفاع گاری حمله کردند که در این اقدام، حدود 20 نفر از نیروهای عراقی کشته شدند و پاسداران با به‌غنیمت‌گرفتن 5 قبضه اسلحه کلاشینکف و تعدادی نارنجک به پایگاه خود بازگشتند.(1)
در این روز به گزارش طرح و عملیات سپاه پاسداران منطقه7 (استان‌های کرمانشاه و کردستان) توپخانههای سپاه در سومار و توپخانههای ارتش در گیلانغرب با دیدبانی نیروهای سپاه، مواضع دشمن را به‌گونه‌ای مؤثر گلوله‌باران کردند که درنتیجه آن در جبهه سومار 20 عراقی کشته شدند و در جبهه گیلانغرب 6 سنگر عراقی منهدم شد و تعدادی از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند.(2)
1
درپی بمباران اخیر بندر امام خمینی و کاهش میزان تخلیه بار در این بندر، تدابیری اتخاذ شد تا میزان تخلیه و بارگیری افزایش یابد. همچنین هیئتی ازسوی نماینده امام در شورای عالی دفاع به این بندر و سایر بنادر جنوب اعزام شد تا دلایل ضعف پدافند هوایی را در این مناطق بررسی کند.
به‌دنبال بمباران اخیر بندر امام خمینی بهوسیله میگ‌های عراقی که به آسیب‌دیدن دو اسکله در این بندر انجامید، میزان تخلیه کالا درحال‌حاضر در این بندر روزانه از 10 هزار تن کالا به 4 هزار تن کاهش یافته است. پاکزاد، معاون عملیاتی اداره کل بندر و کشتیرانی بندر امام خمینی، در تماسی با خبرگزاری پارس با اعلام این مطلب افزود: فعالیت‌هایی در جریان است تا بتوانیم میزان تخلیه و بارگیری را افزایش دهیم. وی افزود: به‌طور متوسط هفته‌ای 8 کشتی با پرچم‌های یونان، کره شمالی، استرالیا و پاناما که اغلب محموله‌های آنها را گندم، شکر، کود شیمیایی و آهن‌آلات تشکیل می‌دهند، وارد این بندر می‌شدند که به‌دلیل وضعیت جنگی، ناوهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران آنها را همراهی می‌کردند. معاون عملیاتی بندر امام افزود: کشتی "التاشزار"(3)که در جریان بمباران تأسیسات پتروشیمی بهوسیله میگ‌های عراقی آسیب دیده، با همت و تلاش کارکنان این اداره تعمیر شد.(4)
به‌دنبال این بمباران‌ها، هیئتی به سرپرستی حجت‌الاسلام دکتر حسن روحانی به جنوب سفر کرد تا دلایل ضعف فعالیت پدافند هوایی در این بندر و سایر بنادر و مناطق جنوب را بررسی کند. حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، دراینباره نوشته است: «اول
1) سند شماره 80238 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی ستاد مرکز، 21/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، صص 2 - 1.
3) منابع متعدد نام این کشتی را که در تاریخ 3/8/1360 هدف حمله هواپیماهای عراق قرار گرفت، "ویش ویشو میترا" ذکر کرده‌اند.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 233، 18/8/1360، ص3، اهواز- خبرگزاری پارس، 17/8/1360.
وقت دکتر [حسن] روحانی آمد که گزارش مأموریت بازرسی جنوب را بدهد. ایشان با هیئتی به جبهه رفته بودند که مسئله بمباران بندر ماهشهر، آبادان و... را که اخیراً عراق انجام داده و عدم فعالیت پدافند ما را بررسی کنند. درمجموع نظرشان این است که مدافعان ماهشهر تقصیر یا قصور دارند. در آبادان ممکن است به‌خاطر نداشتن ابزار پیشرفته و مؤثر، قابل‌دفاع باشد.»(1)
1
به‌دنبال اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و رفع محاصره آبادان، درخواست بازگشت آن دسته از مردم که شهر را ترک کرده بودند با مخالفت فرماندار این شهر مواجه شد. جعفری، فرماندار شهر آبادان، در مصاحبه با کیهان دراینباره گفت: حالا که محاصره شکسته شده، مردمی که بی‌صبرانه انتظار این زمان و موقعیت را می‌کشیدند، عجله دارند، که هرچه زودتر به شهر بیایند، ولی باید این موضوع را در نظر داشته باشند که تا پایان جنگ و پیروزی به‌هیچ‌وجه نمی‌توانند در آبادان سکنی گزینند، چون از آن‌طرف اروندرود، مزدوران مرتب شهر را هدف قرار می‌دهند و پس از پایان جنگ نیز شهر باید کاملاً پاک‌سازی شود. مسلماً این کار مدت زمانی طول خواهد کشید و مردم باید صبر و حوصله داشته باشند و با مسئولان همکاری کنند و برای ورود به آبادان فشار نیاورند. مردم باید سعی کنند که با وضعیت فعلی سراغ آبادان نیایند. وی درباره فعالیت ادارات دولتی آبادان گفت: اداراتی مثل فرمانداری، شهرداری، آب و فاضلاب، برق، مخابرات، بانک ملی، بانک صادرات، دارایی و تعاون و امور روستاها مشغول فعالیت و انجام امور جاری هستند. آموزشوپرورش نیز برای کسانی که در جبهه‌های حق علیه باطل مشغول نبرد و ستیز هستند کلاس درس دایر کرده و درحد امکان فعالیت می‌کند.
جعفری درباره حملات مزدوران و شکست آنها در جبهه‌های آبادان اظهار کرد: عراقی‌ها پس از شکست در اطراف آبادان و ازدست‌دادن 4 تا 5 هزار نفر و قطع امید از تصرف آبادان، شهر را به‌طور مرتب از آن‌طرف اروندرود زیر آتش توپخانه قرار می‌دهند و حمله هواپیماهای آنها نیز اضافه شده است، البته، شلیک توپخانه آنها کمتر از گذشته است، چراکه ازطرف خشکی فاصله‌شان تا شهر زیاد شده است و روزبه‌روز به عقب رانده می‌شوند.(2)
2
امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شمال‌غرب ایران، با اجرای کمین در شمال نوسود و کاشت مین در یکی از روستاهای تکاب، 5 تن را به شهادت رساندند و 3 تن را به گروگان بردند. همچنین 6 تن از افراد حزب دمکرات به‌همراه سلاح و تجهیزات، خود را به سپاه کامیاران معرفی کردند.
نیروهای مسلح غیرقانونی در یک‌ونیم کیلومتری پاسگاه "دزآور" در شمال نوسود و در
نزدیکی نوار مرزی، با اجرای عملیات کمین 4 تن ازجمله 2 تن از اعضای کمیته امام خمینی را شهید و 3 سرباز و بسیجی را به گروگان بردند. مهاجمان 2 خودرو سپاه را نیز به آتش کشیدند.(1)در یکی از روستاهای تکاب آذربایجان‌غربی نیز یکی از افراد محلی به مینی که افراد مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد و به شهادت رسید.(2)
امروز همچنین 6 تن از نیروهای حزب دمکرات با معرفی خود و تحویل اسلحه و مهماتشان به سپاه کامیاران، درخواست امان‌نامه کردند.(3)
1
درپی ایجاد امنیت در شهرستان سقز، هیئت واگذاری زمین این شهرستان در یک‌ماهه گذشته، 807 هکتار از زمینهای اربابان و فئودال‌های فراری را به‌طور موقت و به‌مدت یک سال زراعی به خوش‌نشینان و زارعین بی‌زمین و کسانی که زمینهای کمی دراختیار دارند واگذار کرد. هیئت واگذاری زمین شهرستان سقز به‌ترتیب 99 هکتار زمین آبی و دیم در روستای صالح‌آباد به 25 خانوار روستایی؛ 160 هکتار زمین دیم و آبی در روستای صاحب به 52 خانوار روستایی؛ 60 هکتار زمین دیم در روستای سرا به 41 خانوار روستایی؛ 4 هکتار زمین دیم در روستای اسلام‌آباد به 8 خانوار روستایی؛ 200 هکتار زمین دیم و آبی در روستای چاقلو به 40 خانوار روستایی؛ 250 هکتار زمین دیمی و آبی در روستای شنته به 56 خانوار روستایی و 34 هکتار زمین دیم و آبی را در روستای مولقرنی به 34 خانوار روستایی واگذار کرد.(4)
2
امروز افراد وابسته به گروههای برانداز در شهرهای تهران و هشتپر طوالش یک نارنجک و یک سه‌راهی به مغازه و منزل افراد متدین و متعهد شهر پرتاب کردند. نیروهای امنیتی نیز یک گروه عملیاتی سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را در تهران دستگیر کردند. همچنین دادگاه انقلاب اسلامی تربت حیدریه 2 تن از افراد گروه پیکار و یک تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را به 5 تا 10 سال زندان محکوم کرد.
گروههای مسلح غیرقانونی در ساعت 10:30، نارنجکی را داخل یک مغازه آهنگری در خیابان آیت‌الله کاشانی واقع در غرب تهران پرتاب کردند که انفجار آن موجب زخمی‌شدن یکی از کارگران مغازه شد.(5)
در روستای پره‌سر هشتپر (طوالش) نیز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب سه‌راهی را به منزل یکی از افراد متعهد این روستا پرتاب کردند که موجب شکسته‌شدن
1) سند شماره 54174 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 18/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294001 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، 19/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، ص4.
2) سند شماره 294411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 17/8/1360، ص3.
3) سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
4) روزنامه کیهان، 18/8/1360، ص3، سنندج.
5) همان، ص2.
شیشه‌های منزل وی شد. در این واقعه یکی از افراد سازمان نیز زخمی شد.(1)همچنین روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی اعلام کرد که پاسداران کمیته در خیابان ولیعصر(عج) تهران به سرنشینان یک خودرو مظنون شده، آن را متوقف کردند. در بازرسی‌های اولیه مشخص شد که سرنشینان این خودرو از اعضای گروه کمونیستی سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر هستند و قصد داشتند با حمله به یک خودرو حامل پول بانک، پول‌های موجود در آن را سرقت کنند. همچنین درپی اعترافات این افراد، نیروهای کمیته انقلاب اسلامی یک خانه تیمی را که محل فعالیت وابستگان به این سازمان بود شناسایی و تصرف کردند.(2)
دادگاه انقلاب اسلامی تربت حیدریه نیز 2 تن از هواداران فعال سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و یک تن از فعالان وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را به 5 تا 10 سال زندان محکوم کرد.(3)
1
امروز نشست فوق‌العاده شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای و با حضور حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی برگزار شد.
سیدرحیم صفوی، مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پاسداران و نماینده سپاه در این جلسه، گزارشی اجمالی از این جلسه تهیه و برای محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، ارسال کرد. نکته قابل‌توجه اینکه این جلسه فوق‌العاده به‌منظور رایزنی و تصمیم‌گیری درباره انتقال یک گردان ارتش جمهوری اسلامی از منطقه غرب به جبهه‌های جنوب تشکیل شد، درحالیکه به نظر می‌رسد علت تشکیل این جلسه بیش از آنکه تصمیم‌گیری برای جابه‌جایی یک گردان باشد، رفع سوءتفاهمات موجود در برخی مسئولان نظامی بوده است.
نامه سیدرحیم صفوی به شرح زیر است:
«جلسه با شرکت آقای خامنه‌ای (رئیس‌جمهور)، آقای هاشمی رفسنجانی (نماینده امام در شورای عالی دفاع)، آقای موسوی (نخست‌وزیر)، خرازی (مسئول خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران)، صیاد شیرازی (فرمانده نیروی زمینی ارتش)، سلیمی (وزیر دفاع) و ظهیرنژاد (رئیس ستاد
1) سند شماره 54130 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 ستاد به فرماندهی ستاد مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه اطلاعات، 19/8/1360، ص15، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 234، 18/8/1360، صص 18 - 17، تهران - خبرگزاری پارس، 18/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص30، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی، 18/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 233، 17/8/1360، صص 28 - 27، مشهد - خبرگزاری پارس، 17/8/1360.
مشترک ارتش) تشکیل شد. آقای هاشمی گفتند: این جلسه فوق‌العاده درمورد اعزام نیرو از غرب به جنوب تشکیل شده است و از آقای ظهیرنژاد خواست که نظر خودش را بدهد. ظهیرنژاد گفت که هم‌اکنون آذربایجان‌غربی ازطرف ترکیه و شوروی و ضدانقلاب تهدید می‌شود و خارج‌کردن نیروهای نظامی از آن منطقه ممکن است باعث شود که با کمک نیروهای خارجی و ضدانقلاب داخلی در آذربایجان‌غربی تشکیل حکومت بدهند. سرهنگ سلیمی گفت که انتقال یک گردان از غرب به جنوب کشور، دشمن را هشیار می‌سازد که ما می‌خواهیم در جنوب عملیاتی انجام دهیم. قرار شد که رأی‌گیری شود و چهار نفر رأی مثبت دادند که انتقال انجام شود. بعد از چند دقیقه، آقای ظهیرنژاد از سلیمی تشکر کرد که رأی نداده به انتقال نیرو. عین جمله ظهیرنژاد: "متشکرم که در این جلسه اقلاً شما به من رأی دادی." آقای هاشمی رفسنجانی به ظهیرنژاد گفت: شما اعتراض ندارید به اینکه چرا عملیات نمی‌شود؟ آقای ظهیرنژاد بلافاصله عکس‌العمل نشان داد و گفت: من با این عملیات (بستان) به‌شدت مخالفم. این عملیات با تلفات زیاد روبهرو خواهد شد و هیچ نیرویی ما نمی‌توانیم آزاد کنیم. درضمن گفت: من اعتراض دارم به اینکه سرهنگ [صیاد] شیرازی دستورات مرا اجرا نمی‌کند و بااینکه به او دستور دادم که نیرو از غرب به جنوب اعزام نکند، یک گروهان اعزام کرده و بدون اجازه من پادگان‌های ارتش را دراختیار بسیج و سپاه قرار داده است و ایشان ازطرف گروههای غیرارتشی پشتیبانی می‌شود. آقای هاشمی گفتند: این موضوعات در جلسه دیگری بررسی می‌شود و این جلسه فوق‌العاده فقط درمورد اعزام یک گردان از غرب به جنوب بود. آقای خامنه‌ای نیز به آقای ظهیرنژاد گفتند: شما یادمان هست در زمان شهید فلاحی (رئیس ستاد مشترک ارتش) می‌گفتید مسئولیت فرماندهی زمینی به‌عهده من است و سرتیپ فلاحی حق دخالت ندارد، ولی هم‌اکنون شما به انتقال یک گردان اعتراض دارید.»
رحیم صفوی همچنین در این نامه به گفتوگوهای خود با آقای هاشمی رفسنجانی و آیت‌الله خامنه‌ای اشاره کرده و نوشته است:(1)
آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود در روز عاشورا (16/8/1360) نوشته است: «پیش از ظهر، آقای رحیم [یحیی] صفوی فرمانده عملیات سپاه در خوزستان آمد و سه طرح جنگی را در جنوب و غرب ارائه داد. حداقل دو هفته تا اجرای اولین طرح وقت لازم است. از فرصتی که برایشان تعیین کرده بودیم، چند هفته تأخیر دارند.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص360.)
آقای هاشمی رفسنجانی درباره این جلسه نیز نوشته است: «ساعت چهار بعدازظهر، جلسه فوق‌العاده شورای عالی داشتیم. آقای ظهیرنژاد رئیس ستاد [مشترک ارتش] به انتقال نیرو از آذربایجان به خوزستان، توسط نیروی زمینی اعتراض داشت. اعتراضش را وارد ندانستیم.» (همان، ص361.)
«ساعت 11:00 صبح روز عاشورا (16/8/1360) به1) احتمالاً ملاقات با آقای هاشمی رفسنجانی در روز عاشورا 16/8/1360، انجام شده است.
خدمت آقای هاشمی رسیدم و درمورد [موضوعات] زیر با ایشان صحبت کردم.
الف) هماهنگی فعالیت‌های جنوب و غرب کشور برای انجام عملیات؛ ب) تلاش در اینکه عملیات‌ها با موفقیت و زمان‌های نزدیک انجام شود؛ پ) تأثیر آماده‌باش سپاه در سرتاسر کشور و سخنرانی‌های ائمه جماعت در بسیج نیروها برای جبهه‌ها؛ ت) اشکالاتی که نتوانسته‌ایم تابه‌حال عملیات را آغاز کنیم، ازجمله جابه‌جایی نیروهای ارتش، راه‌سازی در تپههای رملی چزابه، انجام شناساییهای لازم برای انجام عملیات و اشتباه ما در اعزام نیروهای آبادان به غرب برای اورامانات.
همچنین نیم ساعت قبل از تشکیل شورا به خدمت آقای خامنه‌ای رفتم و با استقبال ایشان روبهرو شدم و گزارش مختصری از وضعیت جبهه‌های غرب و جنوب دادم. درضمن، درمورد اعزام گردان ارتش از غرب کشور به جنوب توضیح دادم.»(1)
1
حزب‌الدعوه یکی از سازمانهای معارض عراقی در پاسخ به پیام آیت‌الله منتظری که خطاب به مردم عراق ارسال شده بود، خواستار کمک بیشتر جمهوری اسلامی به مردم عراق شد. در بخشی از پیام حزب‌الدعوه آمده است: ما به این حقیقت که حضرت‌عالی در پیامتان اشاره فرمودید کاملاً معتقد هستیم و می‌دانیم که در جو اختلافات و گروه‌گرایی و بدون تکیه بر اصل اصیل ولایت فقیه و بدون رهبری قاطع حضرت امام - دام ظله - که امروز به نیابت از امام زمان(عج) بر همه مسلمین ولایت دارند، نمی‌توان کاری از پیش برد و این نهضت را نمی‌توان در مسیر صحیح اسلامی خود به ثمر رسانید. ما از حضرت‌عالی متوقع هستیم و تمنا داریم ما را در این مسیر پرمشقت و پرزحمت که مشخصاً در پیامتان دقیقاً اشاره فرمودید، هرچه بیشتر کمک و یاری و راهنمایی نمایید. ما از سپاه پاسداران، بازوی پرتوان انقلاب که مورد اعتماد و اطمینان مستقیم حضرت امام هستند، متوقعیم که هرچه بیشتر به کمک اقشار مبارز عراق ادامه دهند تا این ملت ستمدیده را از شر سلطه امریکا و نوکر حلقه‌به‌گوش او صدام تکریتی نجات دهند و مسلماً کاری که مجاهدین عراق در داخل عراق و پشت جبهه انجام می‌دهند، تکمیل‌کننده کاری است که دلاوران و رزمندگان پرتوان اسلام - ایدهم الله تعالی - در جبهه انجام می‌دهند.(2)
2
به نوشته روزنامه کیهان، سفیر موریتانی در جمهوری اسلامی ایران در دیدار با حجت‌الاسلام عباس واعظ طبسی، نماینده امام و تولیت آستان قدس رضوی، انقلاب اسلامی ایران را در میان انقلاب‌های جهان منحصربهفرد و ابعاد آن را جهان‌شمول دانست و خواستار صدور انقلاب اسلامی به کشورهای تحت ستم جهان و اتحاد بین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری موریتانی شد.
سفیر موریتانی در این دیدار اظهار امیدواری کرد که انقلاب اصیل اسلامی ایران به رهبری زعیم عالی‌قدر حضرت امام خمینی موجب اتحاد همه مسلمانان جهان شود و با الهام از انقلاب ایرانی، همه مسلمانان جهان این واقعیت را درک کنند که کفر و شرک جهانی، همه نیروهای خود را برای ازبینبردن اسلام بسیج کرده‌اند و فقط دراین‌صورت است که به فرمان امام خمینی، مسلمین در بخش‌های مختلف جهان یکپارچه خواهند شد و امریکا هیچ غلطی نمی‌تواند بکند. وی همچنین با اشاره به وجود تشابه فرهنگ اسلامی ایران با فرهنگ ملت مسلمان موریتانی خواستار اعزام هیئت‌های مختلف فرهنگی و اقتصادی ایران به موریتانی و دیگر کشورهای مسلمان جهان شد تا تبلیغات دروغین بلندگوهای امپریالیستی و صهیونیستی هرچه بیشتر افشا شده، مسلمانان جهان با حقایق انکارناپذیر حاکمیت اسلام در ایران آشنا شوند و توطئه‌های سازمانهای تبلیغاتی غرب و شرق نتوانند بر چهره اصیل انقلاب اسلامی ایران خدشه‌ای وارد کنند.(1)
1
امروز یک هیئت بلندپایه از مسئولان کشور عراق به ریاست میخائیل یوحنا طارق عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق با شاذلی‌بن‌جدید، رئیس‌جمهور الجزایر، دیدار کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، این هیئت عراقی که از چهار روز قبل در الجزایر به سر می‌برد، تاکنون چندین ملاقات سیاسی با مسئولان جبهه آزادیبخش ملی الجزایر انجام داده است.
خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: تاکنون هیچ‌گونه توضیحی درباره موضوع ملاقات‌های هیئت عراقی با مقامات الجزایری داده نشده است.(2)
2
خبرگزاری رویتر از نشست امروز وزیران خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در ریاض و تصمیم آنها برای تشکیل اتحادیه نظامی خبر داد. به نوشته روزنامه صبح آزادگان به نقل از این خبرگزاری، این وزرا در ریاض گرد آمدند تا قبل از تشکیل اجلاس سران این کشورها در سه‌شنبه آینده، هماهنگی دفاعی بین خود را بررسی کنند. رویتر می‌افزاید: انتظار می‌رود رؤسای کشورهای عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، بحرین، عمان و قطر در گردهمایی روز سه‌شنبه خود طرح صلح عربستان سعودی برای خاورمیانه را به‌طور رسمی تأیید و همکاری‌های اقتصادی بین خود را بررسی کنند. امنیت خلیج‌فارس یکی از نگرانی‌های اصلی این شش کشور محافظه‌کار است که یک‌چهارم نفت جهان غیرکمونیست را تأمین می‌کنند. این کشورها پس از بروز جنگ میان عراق و ایران تصمیم گرفتند شورایی
مشترک تشکیل دهند. وزیران خارجه شش کشور قرار است در اجلاس دوروزه خود، توصیه‌های عنوان‌شده ازجانب رؤسای ستاد کشورهای عضو را برای همکاری نظامی نزدیک‌تر بررسی کنند. رؤسای ستاد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، ماه گذشته برای اولین‌بار در ریاض تشکیل جلسه دادند. وزیران خارجه شورای همکاری خلیج در اجلاس دوروزه خود دستور جلسه این اجلاس را تهیه خواهند کرد.(1)
1
ستاد بسیج اقتصادی دولت که برای تأمین حداقل نیازمندی‌ها و برخی اقلام اساسی خانوارها تشکیل شده است و سیاست سهمیه‌بندی نفت نیز ازجمله سیاست‌های اقتصادی آن است، درجهت اجرای برنامه‌های ستاد بسیج اقتصادی وزارت نفت اعلام کرد: از امروز (17/8/1360) تحویل نفت سفید مخصوص سوخت بخاری‌های خانگی با کوپن انجام می‌شود. بنابراین، هموطنان عزیز می‌توانند با ارائه کوپن‌های شماره یک و دو به‌ازای هر کوپن، 20 لیتر نفت سفید تحویل بگیرند. سخنگوی وزارت نفت جمهوری اسلامی ضمن اعلام این خبر افزود: از تاریخ 17/8/1360، کوپن‌های شماره 2 نفت سفید به مقدار 20 لیتر قابل‌تحویل است و شهروندان عزیز می‌توانند با ارائه کوپن‌های شماره یک و دو به‌ازای هریک، 20 لیتر نفت سفید تحویل بگیرند. ضمناً خانواده‌هایی که تاکنون موفق به دریافت کوپن نفت خود نشده‌اند، می‌توانند با مراجعه به مساجد محل خود، کوپن‌های نفت سفید خود را دریافت کنند.(2)
1
توپخانههای ارتش عراق امروز مناطق مسکونی شهرهای دزفول، اهواز، سوسنگرد، آبادان و پاوه را به‌شدت گلوله‌باران کردند. هواپیماهای نیروی هوایی این کشور نیز به‌قصد بمباران مناطق مسکونی شهرهای استان لرستان، وارد حریم هوایی چند شهر این استان شدند که با آتش پدافندهای هوایی ایران متواری شدند.
امروز ارتش عراق در ساعت 9:45، شهر دزفول را گلوله‌باران کرد. این حملات که بیشتر متوجه مرکز شهر و محل‌های تجمع مردم بود، تلفات و خساراتی را درپی داشت؛ براثر برخورد گلوله‌ای به سقف یک مینی‌بوس، هر 25 مسافر آن به شهادت رسیدند. اصابت چند گلوله به نزدیکی یک مدرسه نیز به شهادت یا زخمی‌شدن تعدادی دانش‌آموز انجامید. علاوهبراین براثر این گلوله‌باران در مناطق مختلف شهر چندین منزل مسکونی تخریب و به چند خودرو نیز خساراتی وارد شد. در این حملات 40 تن از اهالی دزفول شهید و 40 تن زخمی شدند که حال 14 تن از آنان وخیم گزارش شده است. شناسایی برخی شهدای حادثه به‌علت متلاشی‌شدن پیکر آنان امکان‌پذیر نیست.(1)
ساعت 11:30 نیز ارتش عراق شهر اهواز را با توپخانههای دوربرد هدف قرار داد و اصابت چندین گلوله به منطقه فقیرنشین این شهر به چندین واحد مسکونی خساراتی وارد آورد. یک خانة مسکونی براثر برخورد یک گلوله توپ به‌کلی ویران شد و 5 عضو خانواده ساکن آن و 4 تن دیگر از ساکنان خانه‌های مجاور به شهادت رسیدند. 5 کودک دبستانی، یک زن خانه‌دار و 2 نوجوان ازجمله شهدای شناسایی‌شده این گلوله‌باران بودند. روزنامه کیهان به نقل از خبرنگار خود، در گزارش کوتاهی از این واقعه آورده است: شدت این فاجعه به‌حدی بود که دست و پای چند تن از شهدا به روی پشت‌بام و حیاط خانه پرتاب شده بود. همچنین 7 تن نیز براثر این حمله ناجوانمردانه به‌سختی مجروح شده بودند.(2)علاوهبراین، امروز هواپیماهای عراقی در 3 نوبت با تجاوز به حریم هوایی سوسنگرد و حومه آن اقدام به پرتاب بمب در این منطقه کردند که از خسارات و تلفات احتمالی اطلاع دقیقی در دست نیست. (3)براساس یکی از گزارش‌ها، در این حملات 4 تن زخمی شده‌اند.(4)
1) سند شماره 318930 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 18/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 235، 19/8/1360، ص29، اهواز- خبرگزاری پارس، 19/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص31، اهواز - خبرگزاری پارس، 18/8/1360؛ و- سند شماره 54149 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه منطقه8 (اهواز) به عملیات سپاه مرکز، 18/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه کیهان، 19/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 138643 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 20/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص31، اهواز - خبرگزاری پارس، 18/8/1360.
3) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص176، گزارش شماره 402، 18/8/1360.
4) احمد دهقان، روزنوشت (یادداشت‌های روزانه شهید حسن باقری)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1392، ص248.
به گزارش خبرگزاری پارس، امروز شهرهای آبادان و پاوه نیز هدف آتش توپخانههای دوربرد ارتش عراق قرار گرفتند که در این حملات چندین منزل مسکونی و مدرسه ویران و چند تن شهید یا زخمی شدند،(1)البته لشکر28 کردستان در نامهای به فرماندهی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اعلام برخورد 5 گلوله توپ به داخل و اطراف شهر پاوه این حادثه را بدون تلفات و ضایعات اعلام کرد.(2)
همچنین 3 فروند هواپیمای عراقی به‌قصد بمباران مناطق مسکونی لرستان برفراز آسمان برخی شهرهای این استان به پرواز درآمدند، اما با آتش پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران از منطقه متواری شدند.(3)
1
در ادامة کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم شهرها و روستاهای مختلف کشور، امروز اهالی شهر اردکان یک تریلر 24 تنی حامل آرد، گونی، پوتین، چراغ، فانوس، پتو، لباس، نایلون، انار، حلوا، نبات، آبلیمو، آبغوره و دیگر اقلام مورد نیاز جبهه‌ها و رزمندگان را به ستاد پشتیبانی جنگی جهاد سازندگی تحویل دادند. همچنین اهالی روستاهای اشتک، نیر، گاو افشار و گرگین‌آباد مبلغ 297600 ریال و کارگران کارخانه پشم‌بافی افشار مبلغ 200 هزار ریال از محل حقوق یک روز خود و 116 تخته پتو را برای کمک به جبهه‌های جنگ به مراجع ذی‌ربط تحویل دادند.(4)
2
به گزارش خبرگزاری پارس، بنیاد امور جنگ‌زدگان استان اصفهان برای ایجاد تسهیلات در معاش جنگ‌زدگان اقدامات متنوعی را انجام داده است. برخی از اقدامات شاخه کاریابی این بنیاد بدین شرح است: پرداخت وام اشتغال معادل 20356000 ریال در مهرماه گذشته و استخدام 207 نفر از جنگ‌زدگان ساکن اصفهان در بخش‌های خصوصی و دولتی؛ آموزش 146 نفر از برادران جنگ‌زده در بیست رشته صنعتی و حرفهای؛ به‌کارگیری 206 نفر در کلاس‌های آموزشی همراه با تولید در رشته‌های خیاطی، بافندگی، قالی‌بافی و قلاب‌دوزی؛ تهیه 1398 روپوش مدرسه و لباس‌های مختلف زنانه و مردانه در کارگاه‌های تولیدی و ایجاد 10 شرکت تعاونی مصرف در 10 اردوگاه.
براساس همین گزارش در مدت مذکور، بنیاد امور جنگ‌زدگان ازطریق شاخه طرح‌های عمرانی و صنعتی اقدام به ایجاد کارگاه‌های مواد پاک‌کننده، درب و پنجره‌سازی، کوره آهک در قریه رکن‌آباد، کلیشاد ترانس‌سازی با سرمایه‌ای حدود 550 هزار تومان، بلوک‌زنی، پروفیل سپاهان، محصولات غذایی خوشه در فریدن، بلوک سیمانی در پلی‌اکریل و باغ ابریشم، کارگاه مکانیکی در میدان امام زرین‌شهر با سرمایه‌ای معادل نیم‌میلیون ریال و مرغداری و دامداری با سرمایه‌ای حدود 20 میلیون ریال کرد.(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 236، 20/8/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 20/8/1360.
2) سند شماره 294002 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 73، 18/8/1360، ص2.
3) روزنامه کیهان، 19/8/1360، ص2، خرم‌آباد.
4) روزنامه صبح آزادگان، 19/8/1360، ص7.
5) همان، به نقل از خبرگزاری پارس.
1
الکساندر هی دبیر کمیته مرکزی صلیب سرخ جهانی، از رفتار عراق و ایران با اسیران جنگی انتقاد کرد. وی درباره برخورد عراق با اسرا گفت: در عراق از آغاز جنگ، صلیب سرخ اجازه داشته که با زندانیان ایرانی ملاقات کند، اما ناگزیرم بگویم که تعداد نامعینی از این زندانیان از پوشش صلیب سرخ دور نگه داشته شدند و به تذکرهای افراد در زندان غالباً با تأخیر رسیدگی می‌شود. غیرنظامیان، کودکان، زنان و افراد سالمند که در جریان حملات اولیه عراق محل سکونت خود را ترک کرده‌اند، باوجود تذکرهای صلیب سرخ در اردوگاه‌های اسرای جنگی نگهداری می‌شوند.(1)
وی درباره ایران به این نکته که شرایط نگهداری برخی اسیران عراقی مناسب نیست اشاره کرد. وی همچنین گفت ایران به نمایندگان صلیب سرخ اجازه ملاقات با اسیران را نمی‌دهد، مگر آنکه با خود شاهد بیاورند.(2)
2
عناصر وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی، امروز در مهاباد، کامیاران، محور میاندوآب - بوکان، سقز، سنندج و مریوان اقداماتی را علیه نیروهای دولتی انجام دادند که خسارتهایی درپی داشت.
افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران به یک پایگاه نیروهای خودی در شهر مهاباد حمله کردند. در این حمله یک تن از افراد سپاه پاسداران شهید و یک درجه‌دار ژاندارمری به گروگان گرفته شد.(3)رادیو صدای کردستان ارگان خبری و تبلیغاتی حزب دمکرات، دراینباره اعلام کرد که نیروهای حزب دمکرات کردستان در حمله به شهر مهاباد تعدادی از افراد سپاه و ارتش را کشته و تعدادی را نیز اسیر کرده‌اند.(4)
در ساعت 12:30 و 22:45 عناصر مسلح غیرقانونی به جهاد سازندگی و پمپ بنزین شهر کامیاران حمله کردند که با حضور به‌موقع نیروهای سپاه در محل جهاد و عمل‌نکردن گلوله آر.پی.جی7 در حمله به پمپ بنزین، این تعرضات بدون تلفات و خسارت پایان یافت.(5)
افراد مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب - بوکان در روستای ساری قمیش (38 کیلومتری شمال بوکان)، با حمله به یک خودرو که حامل غذا برای نیروهای خودی بود، یک تن را شهید و 2 نفر را زخمی کردند.(6)
در سقز، عناصر مسلح ضدانقلاب نارنجکی را به‌طرف نیروهای خودی پرتاب کردند که براثر برخورد ترکش‌های آن 3 تن شهید و 2 تن زخمی شدند.(7)
در محور مرانه - سنندج، یک خودرو ارتش به روی مین رفت و براثر انفجار آن 5 تن از سرنشینان خودرو زخمی شدند.(8)
در قریه لیو در شمالغربی مریوان نیز برخورد یک خودرو ارتش با مین به زخمی‌شدن یک سرباز انجامید.(9)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص3، خبرگزاری پارس به نقل از رویتر از منانیل، 18/8/1360.
2) همان، ص18 ضمیمه، بخش عربی رادیو لندن، 18/8/1360؛ و- همان، ص3، خبرگزاری پارس به نقل از رویتر از منانیل، 18/8/1360.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص6.
4) سند شماره 108011 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 24/8/1360، ص2.
5) سند شماره 272985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکز اطلاعات، 7/9/1360، ص6؛ و- سند شماره 54114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی.
6) روزنامه کیهان، 20/8/1360، ص2، میاندوآب، بوکان به نقل از ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 و 7.
7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص37؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 272985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
8) سند شماره 294002 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 293996 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 19/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 54114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
9) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
در شمال شهر مهاباد و در محور میاندوآب، عناصر مسلح غیرقانونی یک کامیون حامل قند و شکر را با تبانی قبلی به سرقت بردند.(1)
1
امروز نیروهای ارتش، سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان در عملیاتی مشترک، منطقه جنوب‌غربی نقده را پاک‌سازی کردند. نیروهای خودی همچنین یک عملیات کمین در شهر مهاباد علیه گروههای کاشت مین حزب دمکرات اجرا کردند.
نیروهای خودی متشکل از ارتش، سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان با به‌کارگیری بالگردهای هوانیروز از ساعت 9 صبح و از سه محور، پاک‌سازی منطقه جنوب‌غربی شهر نقده را آغاز کردند و با حمله به مواضع و سنگرهای افراد حزب دمکرات و گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له موفق شدند بخش جنوبی نقده و روستاهای شاوله (12 کیلومتری جنوب نقده)، بیضاوا (11 کیلومتری جنوب‌غربی نقده) و روستای گلوان (8 کیلومتری جنوب‌غربی نقده) را پاک‌سازی کنند. در این عملیات که با غافلگیری افراد مسلح غیرقانونی نیز همراه بود، 39 تن از وابستگان عناصر مسلح غیرقانونی کشته و 42 تن زخمی شدند. رادیو صدای کردستان متعلق به حزب دمکرات کردستان ایران، فقط به کشته‌شدن 14 تن از افراد سازمان کمونیستی کومه‌له اشاره کرد. در این درگیری‌ها یک خودرو نیروهای خودی براثر برخورد با مین منهدم شد. از افراد خودی نیز 5 تن شهید و 11 تن زخمی شدند.(2)
نیروهای دولتی همچنین در یک عملیات کمین 7 تن از عناصر مسلح غیرقانونی را در پشت پایگاه الله‌اکبر شهر مهاباد، دستگیر کردند. این افراد از اعضای تیم‌های مین‌گذاری گروههای ضدانقلاب بودند و 3 تن از آنان از عوامل اصلی مین‌گذاری در بلوار بیمارستان امام خمینی مهاباد بودند که در جریان آن 3 سرباز براثر برخورد یک خودرو با مین به شهادت رسیدند.(3)
2
فرماندار مهاباد در گفت‌وگو با خبرنگار روزنامه اطلاعات اوضاع کلی مهاباد را تشریح کرد. روند پاک‌سازی و برقراری امنیت در منطقه، اقدامات عمرانی در منطقه، طرح‌های اقتصادی و بهداشتی برای رفاه مردم، بهره‌مندی مردم از کالاهای سهمیه‌بندی‌شده و... ازجمله محورهای اصلی سخنان جلائی‌پور در این مصاحبه بود.
به نوشته روزنامه اطلاعات، «جلائی‌پور درزمینه چگونگی حل مشکلات مردم مهاباد گفت: مهم‌ترین و اساسی‌ترین مشکل این شهر، امنیت داخلی آن است که خوشبختانه با هماهنگی و وحدت تیپ مهاباد، سپاه، شهربانی و ژاندارمری این شهر، تاحدودی مسئله امنیت حل شده و دراین‌رابطه، ارگان‌های نظامی، ستون فقرات مردم شده‌اند تا در پرتو این تکیه‌گاه، دولت و مردم
1) روزنامه اطلاعات، 21/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، ص23، ارومیه - خبرگزاری پارس، براساس اطلاعیه 694 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- روزنامه اطلاعات، 20/8/1360، ص14، ارومیه؛ و- روزنامه کیهان، 20/8/1360، ص2، به نقل از ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- سند شماره 107230 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سپاه ارومیه، 18/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 54173 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی) 18/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237،22/8/1360، ص10 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 21/8/1360؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
3) روزنامه اطلاعات، 21/8/1360، ص17، مهاباد، واحد مرکزی خبر به نقل از ستاد مشترک نیروهای مسلح؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 235، 19/8/1360، صص 26 - 25، ارومیه - خبرگزاری پارس، 19/8/1360.
بتوانند به رسالت‌هایی که در یک شهر و منطقه اسلامی لازم است، دست یابند.
... فرماندار مهاباد همچنین گفت: مهم‌ترین کار ما تفکیک مردم کرد از ضدانقلاب است، زیرا وقتی براثر کمین ضدانقلاب، برادر سپاهی یا ارتشی شهید می‌شود، ضدانقلاب خود را در میان مردم پنهان می‌کند. نیروهای نظامی راضی هستند شهید بدهند، به‌شرطی که در این درگیری‌ها به مردم لطمه و خسارتی نرسد. وی با اشاره به برنامه‌ریزی‌های دو ماهه اخیر گفت: در این مدت خوشبختانه امنیت در محورهای میاندوآب - مهاباد و مهاباد به نقده و ارومیه تأمین شده و از برکت این امنیت نسبی، طرح‌های عمرانی خاص منطقه شروع شده است. با کمال مسرت باید بگویم که براثر حرکات موزون و ظریف سپاه پاسداران مهاباد، در یک ماه و نیم گذشته، بیش از دوسوم شبکه سیاسی گروهک‌های فعال در داخل شهر کشف و افراد مسلح آن دستگیر شده‌اند که دراین‌رابطه، 30 نفر محاکمه و به‌زودی به سزای اعمال خود خواهند رسید.
فرماندار مهاباد درزمینه چگونگی اجرای طرح‌های عمرانی منطقه، اظهار داشت: درارتباط‌با حرکت‌های اقتصادی و عمرانی در این منطقه، دو طرح بزرگ و اساسی در دست اقدام است که عبارت‌اند از: مجتمع گوشت و شبکه بیمارستان جدید مهاباد. طرح اول درصورت پیاده‌شدن، تولید گوشت گاو، مرغ، جوجه یک‌روزه، دام، طیور و غیره خواهد بود که با راه‌اندازی این طرح در سال آینده، بیش از 10 هزار نفر از اهالی مهاباد، استخدام و مشغول کار خواهند شد. به‌هرحال، این طرح‌ها زمانی می‌خواهد جامه عمل بپوشد که ضدانقلاب درصدد جلوگیری از اجرای آنها است تا زمینه‌های نارضایتی مردم را از این طریق فراهم کند. ولی ما انشاءالله با تمام قدرت و امکانات و با تحمل مشکلات و تلفات، این طرح‌ها را اجرا خواهیم کرد. ...
مسئله سهمیه‌بندی از دیگر مسائلی بود که فرماندار مهاباد ضمن اشاره به آن، گفت: با تشکیل بخش خدمات در فرمانداری، ما توانستیم به یک سری از اقدامات اصولی و اساسی دست بزنیم، به‌نحوی که مهاباد اولین شهری بود که هم‌زمان با تهران، دفترچه‌های توزیع عادلانه کالای بسیج اقتصادی را توزیع کرد. توزیع این دفترچه‌ها، براساس آمار دقیق به‌دست‌آمده و توسط 160 کارمند آمارگیری در سطح شهر صورت گرفته که در نوع خود کار اساسی بوده است و امیدواریم با اجرای چنین طرح‌هایی، نمونه‌ای از قسط اسلامی را علی‌رغم سنگ‌اندازی‌های ضدانقلاب، ارائه دهیم. درزمینه تأمین نان شهر نیز که از مشکلات حاد مردم بود، موفق بوده‌ایم، به‌نحوی‌که الآن نان برای مصرف همه مردم به هر مقدار در سطح شهر موجود است. وی درزمینه سوخت گفت که مهاباد اولین شهری است که مشکلات سوختی آن حل شده و کمبود حاصله نیز جبران خواهد شد. جلائی‌پور در پایان، ضمن اشاره به شرکت فعال مردم در انتخابات و به‌خصوص آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری که آرای مردم سه هزار رأی بیشتر از سابق بود، گفت: مردم با این حرکات و با شرکت فعال خود، ما را درزمینه کارهایمان تشویق و یاری می‌کنند.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 19/8/1360، ص4.
1
امروز افراد وابسته به اتحادیه کمونیست‌های ایران، ضمن بستن جاده تهران - آمل در نزدیکی‌های شهر آمل، قصد تصرف این شهر را داشتند که با حضور به‌موقع نیروهای سپاه مجبور به فرار شدند. در شهرهای نیشابور، ارومیه و همدان نیز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ناآرامی‌هایی را ایجاد کردند که با هشیاری نیروهای سپاه و بسیج، از گسترش فعالیت آنها جلوگیری شد.
افراد اتحادیه کمونیست‌های ایران(1)در ده کیلومتری آمل در جاده هراز (محور تهران - آمل) و در نزدیکی پمپ بنزین محمدآباد این جاده را مسدود کردند و با تیراندازی و پرتاب نارنجک بی‌هدف به اطراف و به‌سمت جاده، اعلامیه‌ای با عنوان "قیام سربداران" پخش کردند. این اقدام حدود یک ساعت و نیم، ادامه یافت تا اینکه با سررسیدن نیروهای سپاه مهاباد با آنان درگیر شدند و یک تن از مهاجمان کشته شد و 2 تن زخمی شدند. از نیروهای سپاه نیز یک تن به شهادت رسید. بقیة افراد اتحادیه کمونیست‌ها با یک مینی‌بوس و تعدادی وانت‌بار که به زور اسلحه از مردم سرقت کرده بودند، منطقه را ترک کردند.(2)*(3)
در نیشابور 3 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به زور اسلحه یک خودرو پیکان را از صاحبش ربوده و در سطح شهر به تیراندازی پرداختند. آنها همچنین با تیراندازی به‌سمت یک خودرو سپاه یکی از پاسداران را زخمی کردند که حال وی وخیم گزارش شده است. این افراد در ادامه مسیر هنگامی‌که یکی از بسیجیان مسجد امیرالمؤمنین با شهامت و بدون اسلحه راه را بر آنها بست، چندین گلوله به وی شلیک و او را مجروح کردند، سرانجام با رسیدن نیروهای سپاه یکی از آنان دستگیر و 2 تن دیگر گریختند.(4)
افراد این سازمان در روستای قره‌لو در شمال ارومیه نیز هنگام برگزاری مراسم عزاداری به‌سمت عزاداران حسینی تیراندازی کردند که با مقابله‌به‌مثل نیروهای سپاه مواجه شده و متواری شدند.(5)در شهر ارومیه نیز نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور مسئول کمیته منطقه 3 این شهر به‌سمت وی تیراندازی کردند که ناکام ماندند. (6)
همچنین در میدان امام خمینی شهر همدان افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز، چادر جمع‌آوری کمک برای جنگ‌زدگان را آتش زدند که درنتیجه مقداری فراوانی خواربار، دارو و پوشاک که برای کمک به مهاجران و جنگ‌زدگان جمع‌آوری شده بود، در آتش سوخت.(7)
1) این افراد خود را سیاه‌جامگان و سربداران نیز می‌نامیدند.
2) * در ضمیمه این گزارش اصل حادثه که بخشی از طرح اتحادیه کمونیست‌های ایران برای تصرف شهر آمل و به‌دنبال آن جداسازی منطقه شمال (از ایران) بود درج شده است.
3) سند شماره 54130 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 3 ستاد به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 448642 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 3 به اطلاعات ستاد مرکزی، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 254، 21/8/1360، ص2، اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 20/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237،21/8/1360، صص 28 - 27، ساری - خبرگزاری پارس، 21/8/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران منطقه گیلان و مازندران.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 254، 21/8/1360، ص4؛ و- سند شماره 54090 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 4 به فرماندهی مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 20/8/1360، ص2، ارومیه، خبرگزاری پارس.
6) همان، ص3، ارومیه، واحد مرکزی خبر.
7) روزنامه صبح آزادگان، 19/8/1360، ص7؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 234، 18/8/1360، ص25، همدان - خبرگزاری پارس، 18/8/1360.
1
شورای ملی مقاومت ایران به رهبری ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی امروز با انتشار یک بیانیه به همة دولت‌ها و شرکت‌های خارجی درخصوص عقد قراردادهای تجاری با جمهوری اسلامی ایران هشدار داد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، شورای ملی مقاومت ایران در این اطلاعیه، با ادعای اینکه اوضاع اقتصادی و ذخایر مالی ایران به‌شدت وخیم بوده و قدرت نیروهای مخالف در این کشور روزافزون است، می‌افزاید: سقوط این رژیم حتمی است ... در شرایط کنونی بازار نفت جهانی، خرید نفت از رژیم ایران یا عقد هرگونه قرارداد تجاری با این رژیم به‌عنوان یک تصمیم سیاسی تلقی خواهد شد. در پایان این بیانیه گفته شده است، ظرفیت بازپرداختی دولت ایران به‌شدت تردیدآمیز بوده و شورای ملی مقاومت ایران هرگونه مسئولیتی را درزمینه تعهدات رژیم کنونی در مقابل کشورها یا شرکت‌های خارجی از خود سلب می‌کند.(1)
2
امروز حاکمان بغداد میزبان تئودور بوژنیف، معاون نخست‌وزیر بلغارستان، فرستاده ویژه ملک خالد پادشاه عربستان سعودی و عبدالرزاق بوحره وزیر بهداری الجزایر بودند. مسئولان رژیم عراق در دیدار با مقامات کشورهای یادشده درباره جنگ ایران و عراق، توسعه روابط اقتصادی و تجاری و مواضع سیاسی مشترک گفت‌وگو کردند.
طه یاسین رمضان معاون نخست‌وزیر عراق، شرط عقب‌نشینی نظامیان این کشور از اراضی اشغال‌شده ایران را به‌رسمیت‌شناختن حاکمیت مطلق عراق بر اروندرود اعلام کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، وی پس از بیان این مطلب افزود: درصورتیکه این موارد محترم شمرده نشود، عراق آماده است که جنگ را تا چندین سال دیگر ادامه بدهد. خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: یاسین رمضان که هنگام آغاز گفتوگوهای عراق و بلغارستان درزمینه همکاری اقتصادی، فنی و علمی سخن می‌گفت، یادآوری کرد که عراق مانند همیشه از کوشش‌های لازم برای دستیابی به یک پایان صلح‌آمیز برای جنگ با ایران استقبال می‌کند. تئودور بوژنیف، معاون نخست‌وزیر بلغارستان، نیز اظهار کرد که کشور متبوع وی از کوشش‌های عراق برای پایان‌دهی صلح‌آمیز به جنگ عراق و ایران حمایت می‌کند.(2)
به گزارش خبرگزاری رویتر، گفتوگوهای اقتصادی و علمی عراق و بلغارستان از امروز با سفر معاون نخست‌وزیر بلغارستان به بغداد، آغاز شده است. وی قبل از شروع گفتوگوها، پیام تئودور ژیکف رئیس‌جمهور بلغارستان را تقدیم صدام حسین کرد.(3)
فرستاده ویژه ملک خالد نیز برای تقدیم پیام شاه عربستان سعودی وارد بغداد شد. رادیو کویت دراینباره اعلام کرد: فرستاده شخصی ملک خالد، که وزیر آموزشوپرورش عربستان سعودی است، به خبرگزاری عراق گفت که پیام خالد به صدام راجع به روابط مشترک دو کشور برادر می‌باشد.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، صص 14 - 13، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 18/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، ص4، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 18/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، ص30، بغداد - یونایتدپرس به نقل از خبرگزاری عراق، 20/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، ص6، بیروت - خبرگزاری رویتر، 18/8/1360.
4) خبرگزاری پارس نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص21 ضمیمه، بخش عربی رادیو کویت، 18/8/1360.
همچنین عبدالرزاق بوحره وزیر بهداری الجزایر نیز برای یک دیدار رسمی از عراق وارد بغداد شد. خبرگزاری فرانسه به نقل از خبرگزاری الجزایر، درباره علت و موضوعات مشترک گفتوگوهای مقامات دو کشور و جدیت کشور الجزایر در این دیدارها اعلام کرد: این دیدار که اندکی پس از سفر یک هیئت مهم از حزب بعث عراق به ریاست طارق عزیز به الجزیره انجام می‌گیرد، عاملی برای تحکیم رشته‌های دوستی و همکاری بین دو کشور برادر توصیف شده است. تحلیل‌گران معتقدند، دیدار اخیر طارق عزیز که درعین‌حال عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق نیز هست، نشان‌دهنده روابط گرم میان الجزایر و عراق پس از شروع جنگ بین عراق و ایران است که باتوجه‌به سیاست بی‌طرفی درپیش گرفته شده ازسوی الجزایر، این گرمی روابط اندکی مصنوعی به نظر می‌رسد. درپی گفت‌وگوهایی که هیئت وابسته به حزب بعث عراق با مقامات جبهه آزادیبخش ملی یعنی حزب صاحب قدرت الجزایر به عمل آورد، امروز بیانیه‌ای انتشار یافت. در این بیانیه دو طرف بر لزوم گسترش تلاش‌های مستقیم بین حزب بعث و جبهه آزادیبخش ملی درزمینه مسائل عربی و بین‌المللی و همچنین تمایل دو کشور به تحکیم روابط برادرانه تأکید کردند.(1)
1
طارق میخائیل یوحنا عزیز، معاون رئیس‌جمهوری عراق، که امروز برای یک دیدار رسمی از یونان، وارد آتن شد، اظهار امیدواری کرد که یونان و عراق پیوندهای تاریخی خود در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و غیره را تحکیم بخشند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، طارق عزیز - که سرگرم یک دیدار دوروزه از یونان است - در ضیافت ناهاری که به افتخار وی ترتیب داده شده بود، یادآور شد که حزب بعث و یاسوگ (جنبش سوسیالیست یونان) با اصول یکسانی درزمینه صلح، ترقی و آزادی به یکدیگر وابستگی دارند. وی سپس خواستار تحکیم روابط بین دو کشور و تحقق اهداف بشردوستانه مورد علاقه دو حزب گردید. از سوی دیگر پاپاندرئو، نخست‌وزیر یونان، گفت عراق کشوری است که راههای جدیدی را برای گسترش فعالیت‌های اقتصادی و پیشرفت دنبال می‌کند. وی سپس تأکید کرد که دیدار طارق عزیز از یونان باعث تحکیم روابط بین دو کشور می‌شود.(2)
خبرگزاری فرانسه درباره برنامه کاری طارق عزیز در سفر به یونان و دیدارهای وی با مقامات این کشور اعلام کرد: وی حامل پیامی از صدام حسین است و در خلال اقامت خود در آتن با آندره آس پاپاندرئو نخست‌وزیر و هارالا مبوپولس وزیر امورخارجه یونان دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد. خبرگزاری فرانسه افزود: عزیز - که دوست شخصی پاپاندرئو است - در این سفر با مقامات یونانی درخصوص همکاری اقتصادی بین دو کشور مذاکره خواهد کرد. گفتنی است که در دیدار چندسال پیش پاپاندرئو از بغداد، صدام حسین قول داده بود که نفت یونان را تأمین کند. علاوهبراین به‌دنبال پیروزی سوسیالیست‌ها در یونان، همکاری اقتصادی این کشور با جهان غرب مورد توجه خواهد بود.(3)
1
نشریه المجله به نقل از منابع آگاه در فرانسه از قرارداد تسلیحاتی اخیر دولت عراق و فرانسه خبر داد. این مجله نوشت: اخیراً رژیم عراق و فرانسه درباره انعقاد یک قرارداد تأمین سلاح مبنی‌بر تجهیز عراق به توپ‌های سنگین به مبلغ یک میلیارد دلار به توافق رسیدند. این منابع افزودند که این قرارداد یکی از چندین قراردادی است که دو کشور در هفته‌های اخیر دربارة آن به گفت‌وگو و مذاکره پرداخته‌اند. علاوهبراین، قرارداد دیگری به مبلغ 800 میلیون دلار شامل تجهیز رژیم عراق به وسایل و تجهیزات الکترونیکی پیشرفته نیز مطرح است. همین منابع یادآور شدند که روابط نظامی بین سران بغداد و مسکو همچنان پابرجاست و دراین‌خصوص مذاکراتی به‌منظور تأسیس یک شبکه عظیم دفاع هوایی در عراق بین سران دو رژیم درحال انجام است.(1)
2
کشور اردن که یکی از حامیان اصلی عراق در جنگ علیه ایران است، طی چند روز اخیر 391 میلیون دلار کمک مالی از عراق دریافت کرده است که 191 میلیون دلار آن مربوط به توسعه بنادر و تجهیزات حملونقل زمینی (2)و 200 میلیون دلار دیگر نیز برای تقویت پدافند هوایی این کشور بوده است. حسین شاه اردن دراینباره گفت: عراق به کشورش 200 میلیون دلار جهت خریداری موشک‌های زمین‌به‌هوای ساخت شوروی کمک کرده است. وی در یک مصاحبه تلویزیونی با شبکه امریکایی سی.بی.سی در لوس‌آنجلس گفت: تکنیسین‌های شوروی به‌همراه موشک‌های سام6 به اردن نخواهند آمد، اما اردنی‌ها جهت فراگیری طرز کار با موشک‌های سام6 به شوروی خواهند رفت. حسین شاه اردن، اشاره کرد که در قرارداد فوق هیچ‌گونه تعهدی به عراق نخواهد داشت. وی گفت: در سال گذشته، پس از اینکه سوریه نیروی نظامی خود را در مرز اردن افزایش داد، ما مجبور بودیم هر چیزی که در دسترس باشد تهیه کنیم. وی در این مصاحبه چند بار گفت که به‌دنبال معامله با شوروی، هیچ پیش‌شرطی وجود ندارد.(3)
3
وزیر نفت عربستان سعودی درباره مقابله با افزایش قیمت نفت و تأمین کسری نفت در بازار درصورت کاهش تولید آن دسته از کشورهای عضو اوپک که خواهان افزایش قیمت نفت هستند، مطالبی را بیان کرد. به گزارش رویتر از لندن، احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان،
1) همان، ص2، بیروت - خبرگزاری پارس، 18/8/1360.
2) بندر عقبه اردن در خلیج عقبه یکی از اصلی‌ترین راههای انتقال کالا از دریای سرخ به کشور عراق است. این بندر ازطریق جاده‌ای که از جنوب به شمال و از شمال به شرق آن کشور منتهی می‌شود، امکان انتقال کالا از نقطه مرزی تربیل به عراق را فراهم می‌کند و به‌احتمال زیاد، وام 191 میلیون دلاری عراق به اردن برای تجهیز و توسعه بندر عقبه و راههای مواصلاتی این بندر به عراق می‌باشد.
3) خبرگزاری پارس نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، ص32، امان - بندر عقبه، خبرگزاری آسوشیتدپرس، 18/8/1360؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 19/8/1360، ص3.
در مصاحبه‌ای که در مطبوعات انگلیس به چاپ رسید، گفت: عربستان با افزایش تولید نفت، هرگونه تلاش برای افزایش بهای نفت قبل از پایان سال 1982 را خنثی خواهد کرد.
وزیر نفت عربستان در دیدار با روزنامه‌نگاران انگلیس گفت: اگر برخی کشورهای عضو اوپک بهای نفت خود را قبل از پایان سال 1982 افزایش دهند، درآنصورت ما تولید خود را بالا خواهیم برد. یمانی گفت: اگر کشورهای عضو اوپک موافقت‌نامه اخیر ژنو را رعایت کنند، درآنصورت عربستان سعودی تا پایان سال 1982، نیازی به تغییر میزان نفت تولیدی خود که درحال‌حاضر هشت و نیم میلیون بشکه در روز است، نخواهد داشت.(1)
روزنامه عربستانی المدینه نیز درباره ابراز مخالفت عربستان سعودی با هرگونه افزایش قیمت تا پایان سال آینده، نوشت: احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان، در لندن اظهار کرده است، سعودی قیمت نفت را که اوپک به آن دست یافته است، تا پایان سال 1982 تأیید می‌کند و چنانچه کشوری بخواهد بازی سیاسی کند، عربستان تولید نفت خود را افزایش خواهد داد. این روزنامه افزوده است: عربستان سعودی در اجلاس آینده اوپک که در ماه دسامبر در ابوظبی تشکیل خواهد شد، پیشنهاد خواهد کرد که اختلاف میان حداقل و حداکثر قیمت که درحال‌حاضر 4 دلار است، کمتر شود.(2)
1
علیرضا نوبری،(3)رئیس کل بانک مرکزی ایران در زمان بنی‌صدر، در مصاحبه با روزنامه دی پرس چاپ وین، اقتصاد ایران را ورشکسته اعلام کرد. وی در توضیح این مطلب گفت: «ایران به‌لحاظ اقتصادی آخرین مراحل حیات خود را می‌گذراند و رودرروی یک جنگ داخلی است. تنها به جرقه‌ای نیاز دارد تا در آن انفجاری رخ دهد.» نوبری با بیان اینکه زمستان‌های ایران سخت هستند و رژیم ایران باید ثابت کند که قادر به رهایی از این زمستان است، افزود: مسیر سقوط به‌زودی طی خواهد شد.» وی همچنین گفت: «درآمد تعیین‌شدة حاصل از فروش نفت برای سال 81 - 1980، 33 میلیارد دلار است، اما تنها یک‌سوم این مبلغ عملاً اخذ شده است. [تولید] نفت ایران از 7 میلیون بشکه که در زمان شاه تولید می‌شد، اکنون به یک‌دهم تنزل کرده و ذخایر ارزی که چهار سال پیش بالغ‌بر 10 میلیارد دلار بود، امروز عملاً به صفر رسیده است.» وی اضافه کرد: «هرجومرج اقتصادی جنگ با عراق، ایران را که ازلحاظ منابع نفتی غنی است، وادار کرد تا تولیدات کلیه مواد سوختی را متوقف کند و موادی ازقبیل نفت چراغ به‌اضافه اجناس مورد نیاز روزمره ازقبیل روغن و صابون را وارد کند.» نوبری گفت: «تورم درحال‌حاضر 35 درصد است و قدرت خرید مردم 60 درصد کاهش یافته و تولید ملی نشان‌دهنده یک رشد منفی است.»(4)
1) روزنامه اطلاعات، 19/8/1360، ص16، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری رویتر از لندن.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، ص16، روزنامه المدینه، شماره 535، 19/8/1360.
3) علیرضا نوبری جزء آن دسته از تکنوکرات‌هایی بود که با بنی‌صدر به ایران آمد و در کنار وی به قدرت رسید و هم‌زمان با عزل بنی‌صدر از ایران فرار کرد و اکنون در فرانسه به سر می‌برد.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، صص 10 - 9، وین - خبرگزاری یونایتدپرس، 18/8/1360.
ضمیمه گزارش403: ماجرای ناکامی اقدام اعضای اتحادیه کمونیست‌های ایران در بستن جاده تهران - آمل
بستن جاده و پخش اعلامیه تحت عنوان "قیام سربداران" درحقیقت اقدام مقدماتی اتحادیه کمونیست‌های ایران برای هجوم به شهر آمل و تصرف و به‌اصطلاح آزادسازی (!) این شهر بود که حضور ناگهانی نیروهای سپاه و بسیج در جاده هراز و بروز یک درگیری کوچک، ادامه طرح آنان را متوقف کرد. این عده سرانجام در صبح ششم بهمن‌ماه، تصمیم خود را برای حمله به شهر آمل عملی کردند، اما مردم، افراد بسیج و نیروهای انتظامی با دادن 40 شهید و تعدادی مجروح توانستند مهاجمان را وادار به فرار کنند. روزنامه اطلاعات تاریخچه اقدامات اتحادیه کمونیست‌های ایران را مورد بررسی قرار داده است. در بخشی از این تاریخچه دربارة حوادث امروز (18/8/1360) آمده است:
اعضا و هواداران اتحادیه کمونیست‌های ایران برای مدتی به شناسایی مناطق مختلف جنگلی و آموزش نیروهای خود پرداخته و در 3 اردوگاه متشکل شدند. رهبران این عده که نام خود را "سربداران" گذاشته‌اند با این تصور واهی که در عرض چند روز آماده شده و تا آخر مهرماه می‌توانند در شهر آمل جرقه قیام خود را زده و ارتش خلق خود را برای قیام سراسری در ایران آماده کنند به فعالیت‌های ضدانقلابی خود ادامه دادند. اما باوجود تمامی کوشش‌های مذبوحانه از هر راهی که به پیش رفتند با بن‌بست مواجه شدند. به‌هرحال، بعد از دو ماه، این گروه آماده حمله به شهر آمل شدند و در 18 آبان 1360 به‌قصد تصرف شهر آمل به راه افتادند. آنها برای پیشبرد این عمل جنایتکارانه و ضدانقلابی با سرقت تعدادی مینی‌بوس و وانت از مردم، وسایل حملونقل خود را آماده می‌کنند. رانندگان این وسایل نقلیه نیز توسط گروه بازداشت شده و در حواشی جنگل تحت مراقبت قرار می‌گیرند. اکثر افراد این گروه آماده هجوم به شهر بودند که ناگاه با یک گروه گشت برادران بسیج روبهرو می‌شوند و درگیری میان آنها آغاز می‌شود. با شروع و ادامه درگیری، این گروه برنامه خود را تغییر داده و به درون جنگل باز می‌گردد. در این درگیری یکی از برادران بسیج به شهادت و یک تن از افراد گروه کمونیست‌ها نیز به هلاکت می‌رسد. در همین زمان عدة معدودی از افراد گروه با ایجاد راه‌بندان در جاده هراز، برای مدت کوتاهی در رفتوآمد اختلال ایجاد می‌کنند و مسلحانه به پخش تعدادی از اوراق تبلیغاتی حاوی مشتی اکاذیب و تهمت‌های ناروا به نظام جمهوری اسلامی می‌پردازند و از مردم (به‌اصطلاح از "خلق") می‌خواهند که به صفوف آنان بپیوندند. درمجموع، این گروه با همین برخورد کوچک و با جانفشانی برادران بسیجی، مجدداً به اعماق جنگل فرار کرده و با این خیال واهی که جنگلهای شمال از نفوذ انقلاب و امت حاضر در صحنه مصون است، به اردوگاه‌های خود باز می‌گردند.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 29/10/1360، ص6.
1
درپی تحرکات یگانهای خودی در منطقه عمومی سوسنگرد، فعالیت‌های ارتش عراق نیز در این محور افزایش یافته است. گزارش‌های نظامی حاکی است که دشمن در این منطقه نیروهای خود را تقویت و مواضع پدافندی‌اش را مستحکم کرده و با بمباران‌های هوایی سعی دارد فعالیت‌های نیروهای خودی را مختل کند. امروز دشمن همچنین شهرهای دزفول، خرمشهر، آبادان و پاوه را گلوله‌باران کرد.
بنا به گزارش یگانهای مستقر در منطقه سوسنگرد، دشمن با حساسیت خاصی نقل‌وانتقالات نیروهای ایران را زیر نظر دارد و با بمباران‌های روزانه به نیروهای خودی خسارت وارد می‌کند. در ادامه این حملات، هواپیماهای عراقی امروز شهر سوسنگرد و مواضع دفاعی ایران را با بمبهای خوشه‌ای هدف قرار دادند.(1)همچنین براثر آتش خمپاره‌انداز 120 میلی‌متری دشمن در مناطق سابله و سویدانی روی محل تجمع نیروهای سپاه، 4 تن شهید و 12 تن زخمی شدند.(2)
شهر دزفول نیز امروز هدف حملات توپخانه‌ای عراق قرار گرفت. در این حملات چندین منزل مسکونی گلوله‌باران شد و 10 تن از مردم شهر شهید و 16 تن دیگر زخمی شدند.(3)
بنا بر اعلام ژاندارمری، یک فروند هواپیمای دشمن در آسمان جزیره مینو، خرمشهر و خسروآباد ظاهر شد و با پرتاب بمبهای خوشه‌ای از منطقه گریخت. این بمباران تلفات جانی نداشت. همچنین در ساعت 11:30، یک جنگنده عراقی با بمبهای خوشه‌ای و راکت، منطقه بین محمدیه و سلیمانیه را بمباران کرد. توپخانههای ارتش عراق شهر آبادان را نیز گلوله‌باران کردند که به منازل مسکونی و تأسیسات نفتی شهر خسارتهایی وارد شد و یک نفر شهید و 13 نفر زخمی شدند.(4)
در مناطق غربی کشور هم شهر پاوه هدف گلولههای توپخانه دشمن قرار گرفت که دو گلوله به یک مدرسه اصابت کرد و خسارتهایی به بار آورد. یک گلوله نیز منزلی مسکونی در شهر را به‌کلی ویران کرد. از این اقدام دشمن تلفاتی گزارش نشده است.(5)
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران) تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح حوادث آبادان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول زمستان 1388، صص 473 - 472؛ و- احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص179، گزارش شماره 403، 19/8/1360.
2) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری، پیشین، ص184، گزارش شماره 404، 20/8/1360.
3) سند شماره 294001 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 74، از لشکر27 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 19/8/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، ص22، اهواز- خبرگزاری پارس، براساس اطلاعیه شماره 694 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
4) تقویم تاریخ دفاع مقدس، پیشین، ص471.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 236، 20/8/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس.
1
درپی گلوله‌باران مناطق مسکونی شهرهای دزفول و اهواز که به شهادت تعدادی از مردم این شهرها انجامید، امروز حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع، در سخنانی این اقدام عراق را حرکتی برای سرپوش‌گذاشتن بر ضعف‌ها و شکست‌های اخیر صدام خواند و از سپاه و ارتش خواست تا هرچه سریع‌تر ارتش عراق را از نزدیکی شهرهایی مانند دزفول و اهواز دور کنند. وی در قسمتی از سخنان خود گفت: درباره جنایتی که بعثی‌های عراق در دزفول و اهواز مرتکب شده‌اند، این توضیح را عرض می‌کنم که صدام برای سرپوش‌گذاشتن روی ضعف‌ها و شکست‌هایی که در انتظارش است، متوسل به کثیف‌ترین کارها شده و برادران و خواهران دزفولی و اهوازی و شهرهای مجاور مناطق جنگی در خانه‌ها و محیط کارشان قربانی این‌گونه اقدامات رذیلانه شده‌اند. کسانی که در حادثه اصابت گلوله توپ به مینی‌بوس شهید یا مجروح شدند، با هیچ نمونه‌ای از نمونه‌های جنگ‌هایی که بویی از انسانیت در گردانندگان جنگ وجود داشته باشد، وضعشان تطبیق نمی‌کند. اینکه عراق با توپ‌های خود شهرهایی را که در تیررس قرار دارند، مورد حمله قرار می‌دهد، نه نشانه قدرت اوست و نه نشانه انسانیت و نه برنامه‌داشتن او. این عمل فقط نشان‌دهندة اضمحلال و شکست و ازدست‌دادن کنترل آنهاست. من به برادران و خواهران دزفولی و اهوازی این مصیبت را تسلیت عرض می‌کنم و از مقاومت کم‌نظیر آنها شکرگزاری و سپاسگزاری می‌کنم و از برادران ارتشی و سپاهی خواستارم که هرچه زودتر ارتش خون‌آشام عراق را از نزدیکی شهرهای ما دور کنند که این صدمات جان‌سوز در آینده پیش نیاید و می‌بینیم صدام با این همه درندگی که در ارتش خود نشان می‌دهد، برای عوام‌فریبی و به‌دست‌گرفتن یک حربة تبلیغاتی اعلام می‌کند که ما حاضریم ماه محرم را که ماه حرام است، آتش‌بس بدهیم. ما پیش از این، جواب این فریب‌کاری‌ها را داده‌ایم، اگر شما حاضرید آتش‌بس بدهید و صلح‌طلب هستید، ارتش شما در خاک کشور ما چه می‌کند؟ در ماه محرم و همة ماه‌های حرام دیگر جهاد و حمله حرام است، اما دفاع که حرام نیست. مدافع درهرحال و هر لحظه حق دفاع دارد. ما دفاع می‌کنیم و شما متجاوز هستید و تجاوز شما به این حد است که مردم بی‌دفاع و غیرنظامی را در خیابان‌ها و میدان‌ها به گلوله می‌بندید. این عوام‌فریبی‌ها اثری ندارد و غیر از اینکه نشان ضعف شما باشد، چیز دیگری نیست.(1)
2
یک منبع اطلاعاتی ارتش ایران درباره پشتیبانی‌های آمادی کویت از عراق اعلام کرد که این کشور همه تدارکات و مهمات مورد نیاز ارتش عراق را ازطریق بنادر خود تأمین می‌کند. در این گزارش آمده است: 1. همه تدارکات و مهمات جنگی عراق ازطریق کویت در بندر "شعیبه" آن کشور تخلیه و سپس ازطریق چره عبدالله کویت وارد صفوان در خاک عراق می‌شود. همچنین تردد کامیون‌های
1) روزنامه کیهان، 20/8/1360، ص2.
سنگین و تریلی‌های حامل آذوقه و مهمات به عراق لحظه‌ای از این جاده قطع نمی‌شود. 2. از آغاز جنگ تحمیلی، همه بیمارستان‌های کویت دراختیار زخمی‌شدگان عراق است و دولت کویت ضمن رسیدگی و مداوای مجروحان، به رژیم صدام کمک‌های دارویی و نقدی می‌کند. 3. رژیم مزدور بعث عراق برای ادامه جنگ با ایران با همکاری دولت کویت از دو ماه قبل سفارش 200 تانکر آبرسانی و 150 دستگاه تانکر سوخت‌رسانی به شرکت‌های کویتی (شرکت نمر - شرکت آلم - شرکت گاراژ خلیج) داده است. همچنین تاکنون بهوسیله شرکت‌های کویتی تعدادی تریل کوچک و یکصد دستگاه اتاق سیار چوبی و فلزی جهت استفاده در جبهه‌ها ساخته شده است.(1)
1
روابط عمومی جهاد سازندگی استان تهران برای جلب کمک‌های خاص مردمی، نیازمندی‌های جبهه‌های جنگ را اعلام کرد. روابط عمومی جهاد سازندگی در اطلاعیه خود عنوان کرد: ستاد پشتیبانی مناطق جنگی جهاد استان تهران مستقر در جبهه‌های جنوب و غرب کشور، نیاز به افراد فنی و وسایل زیر دارد:
2
امروز افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب در شهرهای سقز، قروه و بوکان و نیز در محور سقز - دیواندره اقداماتی علیه مردم و نیروهای دولتی انجام دادند که این اقدامات و مقابله نیروهای خودی با آنان تلفات و خساراتی درپی داشت.
پیش از ظهر امروز، نیروهای مسلح غیرقانونی در نزدیکی گورستان عمومی شهر سقز به‌سوی مردم تیراندازی کردند که درنتیجه آن 2 تن از مردم شهید و 7 تن زخمی شدند. درپی این واقعه، نیروهای سپاه در محل حضور یافتند و چند تن از مهاجمان را دستگیر کردند.(3)در ساعت 21:00 نیز در خیابان ولی‌خان این شهر، افراد کومه‌له از داخل یک منزل اقدام به پرتاب نارنجک و تیراندازی به‌سمت نیروهای گشت سپاه کردند که براثر آن 3 تن از افراد سپاه شهید و یک تن زخمی شدند. در اقدام متقابل نیروهای خودی یک تن از افراد کومه‌له کشته و یک تن نیز زخمی شد.(4)
در همین شهر، پس از بازرسی از منازلی که از داخل آنها به‌سوی نیروهای خودی تیراندازی می‌شد، تعدادی از هواداران که برخی از آنان دانش‌آموزان دبیرستان بودند، تحریک شده، در یکی از محلات شهر سقز با نیروهای سپاه درگیر شدند. این درگیری به کشته‌شدن یکی از هواداران و زخمی‌شدن 2 تن دیگر از آنان انجامید. در پیگیری‌های بعدی چند تن از عوامل اصلی حادثه نیز دستگیر شدند.(5)
منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
1) سند شماره 138570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به ر- سماجا2، (مد اطلاعات)، 19/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه صبح آزادگان، 24/8/1360، ص2.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص37، سنندج - خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2، سنندج، خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، ص33، سنندج - خبرگزاری پارس، 20/8/1360.
4) سند شماره 080245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، ص3؛ و- سند شماره 54114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 (کرمانشاه) به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 108011 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به وزارت کشور، 24/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 54101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 54101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 272984 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی
همچنین افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی یکی از اهالی روستای میمنت‌آباد را در 18 کیلومتری جنوب‌شرقی قروه به‌جرم مخالفت با عملکرد آنها ربودند و او را در روستای گزگزاره در جنوب‌غربی دهگلان به شهادت رساندند.(1)
در بوکان نیز نیروهای مسلح غیرقانونی به خودرو حامل علیرضا سیفی، از بنیان‌گذاران جهاد سازندگی این شهر، حمله کرده، او را در داخل خودرو خود با شلیک چندین گلوله به شهادت رساندند و خودرو وی را نیز به آتش کشیدند.(2)
در محور سقز - دیواندره نیز درحالیکه یک واحد ارتشی 9 تن از پناهندگان عراقی را به ارومیه انتقال می‌داد، نیروهای مسلح غیرقانونی به آنها حمله کردند. در این حادثه 2 تن از پناهندگان عراقی زخمی شدند.(3)
1
نیروهای خودی در دو عملیات پاک‌سازی در محور مهاباد - میاندوآب و شهر مهاباد موفق شدند 25 تن از کادرهای گروههای مسلح را دستگیر کنند. پناهنده‌شدن 8 تن از افراد گروههای ضدانقلاب نیز یکی از رویدادهای این روز بود.
نیروهای سپاه و ارتش روستای ایندرقاش در 8 کیلومتری جاده مهاباد - میاندوآب را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 5 تن از افراد گروههای مسلح غیرقانونی کشته شدند و یکی از سربازان ارتش نیز به شهادت رسید.(4)
در مهاباد نیز به‌دنبال حمله روز گذشته افراد وابسته به حزب دمکرات به نیروهای خودی که درنتیجه آن یک تن از افراد سپاه و یک تن از ژاندارمری به گروگان گرفته شدند، امروز نیروهای سپاه و ژاندارمری با اجرای عملیات تجسس در محله موردنظر موفق شدند 25 تن از افراد مؤثر سیاسی و نظامی حزب دمکرات، گروه کومه‌له و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را که در درگیریهای نظامی شرکت داشتند دستگیر کنند.(5)
امروز همچنین 7 تن از وابستگان حزب دمکرات کردستان ایران با اسلحه و مهمات، خود را به سپاه پاسداران کامیاران معرفی و درخواست امان‌نامه کردند. در روستای تیژتیژ در غرب شهر سنندج نیز یکی از وابستگان این حزب با تحویل 2 قبضه اسلحه خود را به نیروهای سپاه پاسداران معرفی کرده، امان‌نامه دریافت کرد.(6)
2
درپی برقراری امنیت در شهر اشنویه، از امروز همه دبیرستان‌های این شهر و روستاهای تابعه فعالیت خود را آغاز کردند. اداره آموزشوپرورش بخش اشنویه با انتشار اطلاعیه‌ای از همه دانش‌آموزان دبیرستانی این بخش دعوت کرد که هرچه زودتر خود را به آموزشگاه‌های مربوط معرفی کرده،
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 23/8/1360، ص14، سنندج.
2) روزنامه صبح آزادگان، 24/8/1360، ص7.
3) سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص6.
4) سند شماره 54108 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مهاباد توسط ارومیه به فرماندهی مرکز، 19/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
5) سند شماره 54108 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) سند شماره 293994 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 75 از لشکر28 (رکن3) به ف نزاجا (مدعملیات)، 20/8/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 21/8/1360، ص31، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 21/8/1360.
مشغول تحصیل شوند. بدین‌ترتیب، با این اقدام، همه سطوح تحصیلی بخش اشنویه از کودکستان تا دبیرستان فعالیت خود را آغاز کردند. روزنامه اطلاعات با اعلام این خبر افزود: یادآوری می‌شود که در اواخر تابستان گذشته شهر اشنویه از نیروهای مسلح غیرقانونی پاک‌سازی شد و مسئولان منطقه و ارگان‌های انقلابی این شهر به‌منظور رفع ستم مضاعفی که بر مردم ستمدیده این منطقه در زمان رژیم گذشته و سلطه ضدانقلابیون در اوایل انقلاب وارد شده است، تلاش گسترده‌ای را آغاز کرده‌اند.(1)
1
سرگرد حسین سجادی، فرمانده هنگ ژاندارمری مهاباد، در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات درباره شروع فعالیت‌های این هنگ در مهاباد، اقداماتی که به‌دست کارگزاران این هنگ انجام شده و تدابیر درنظر گرفته‌شدة امنیتی در منطقه و شهر مهاباد مطالبی بیان کرد. وی گفت:
«هنگ ژاندارمری در مهرماه سال جاری پایه‌گذاری و پس از سازماندهی، در تاریخ 23/7/60 در شهرستان مهاباد مستقر شد. این پاسگاه‌ها که اکثراً فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، به کارهای قضائی اهالی محترم کُرد نیز رسیدگی می‌کنند.» سجادی دیگر فعالیت‌های هنگ ژاندارمری مهاباد را چنین عنوان کرد: «همکاری با پرسنل تیپ مهاباد در عملیات نظامی دررابطه‌با کنترل دروازه‌های ورودی شهر مهاباد ازسوی ارومیه، میاندوآب، سردشت و پسوه، تشکیل تیم ضدتروریسم برای جلوگیری از وقایع غیرمترقبه و دستگیری تروریست‌ها، بازسازی ساختمان هنگ ژاندارمری مهاباد و استحکام مواضع هنگ که طی دو سال گذشته توسط عناصر مسلح از بین رفته بود، استقرار پاسگاه مرکزی و گروهان هنگ مرکزی مهاباد و سازماندهی پرسنل آنها، تأمین امنیت جاده‌های روستایی اطراف مهاباد جهت ایاب‌وذهاب برادران جهاد سازندگی، تأیید هویت افرادی که شناسنامه‌های آنها مفقود و یا سوخته است و فعالیت‌های دیگر.»
وی افزود: «بازگشایی جاده مهاباد به میاندوآب، استقرار امنیت در این محور و کنترل خودروهای این مسیر در آینده نزدیک، راه مهاباد به سایر شهرها را کوتاه خواهد کرد. همچنین با ایجاد پاسگاه‌های ثابت و متحرک در محور مهاباد - ارومیه، نیروهای نظامی و انتظامی قادر خواهند بود جاده را شبانه‌روز تأمین کرده و هرگونه فعالیت عناصر مسلح را سرکوب کنند.»
سرگرد سجادی همچنین گفت: «از آغاز فعالیت هنگ ژاندارمری در مهاباد و در درگیری با ضدانقلابیون، این هنگ 4 شهید و 16 مجروح داشته است. وی سپس به همه مسئولین شرکت‌های مسافربری نقده، اشنویه، پیرانشهر و پسوه که به‌سمت شهرهای آذربایجان‌شرقی و تهران حرکت می‌کنند، اطمینان داد که با آسایش خاطر می‌توانند از محور محمدیار، مهاباد و میاندوآب به‌سوی مقاصد فوق حرکت کنند و راه خود را طولانی نکنند.» وی همچنین برای امنیت بیشتر منطقه، از روستاییان اطراف مهاباد خواست تا با هنگ ژاندارمری این شهرستان همکاری کنند و هرگونه فعالیت عناصر مسلح را اطلاع دهند تا این عناصر، فوراً سرکوب شوند.(2)
1
کشف و خنثی‌سازی چند بمب در بندرعباس و اسلامشهر تهران، هلاکت یکی از افراد سازمان مجاهدین (منافقین) حین فرار در شهر همدان و دستگیری 3 تن از افراد این سازمان در کازرون مهم‌ترین اخبار امنیتی امروز بود.
در بندرعباس، کارکنان انبار دارویی بیمارستان شهید محمدی، 2 بمب را که در داخل توپ فوتبال جاسازی شده بود، کشف کرده، بی‌درنگ موضوع را به سپاه این شهر اطلاع دادند. نیروهای سپاه نیز به‌دلیل نبود متخصص خنثی‌سازی، به‌کمک نیروی دریایی ارتش، بمب‌ها را به خارج از محوطه بیمارستان انتقال داده، در محلی دور از مناطق مسکونی، آنها را منفجر کردند.(1)
همچنین در اسلامشهر در جنوب تهران، نیروهای مردمی بمبی را که زیر منبع آب مسجد صاحب‌الزمان(عج) این شهر کار گذاشته شده بود، کشف کردند که با حضور نیروهای کمیته، این بمب نیز خنثی شد.(2)
نیروهای دادسرای همدان نیز یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی کرده، قصد دستگیری او را داشتند که وی متوجه می‌شود تحت‌تعقیب قرار دارد و اقدام به فرار می‌کند. نامبرده هنگام فرار قصد داشت به‌سمت مأموران دادسرا نارنجک پرتاب کند که هدف اصابت تیر قرار گرفت و به هلاکت رسید.(3)در کازرون نیز در سه روز اخیر، 3 تن از افرادی که با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ارتباط داشتند، دستگیر شدند.(4)
2
کمیته امداد امام خمینی درباره عملکرد این نهاد در بهره‌گیری از کمک‌های مردمی و اختصاص آن به افراد آسیب‌دیده از اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی، اعلام کرد: کمیته امداد امام خمینی که حسابی به شماره 1820 بانک ملی شعبه میدان بهارستان را برای جبران خسارت واردشده براثر بمب گذاری‌ها به‌دست منافقین و سایر گروهک‌های دست‌نشانده چپ و راست اعلام کرده بود، در طول 3 ماه گذشته، از تاریخ 18/5/1360، از هدایای نقدی شما امت متعهد و همیشه در صحنه و سایر کمک‌هایی که به این شماره حساب واریز شده است، مبلغ 344,635,33 ریال بابت جبران خسارت، به برادران و خواهران آسیب‌دیده پرداخت کرده است.(5)
3
رادیو صدای آزاد ایران با ادعای برخورداری نیروهای سلطنت‌طلب از نود درصد قدرت نیروهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی، از آغاز ائتلاف بزرگ در میان گروههای مخالف نظام خبر داد. به گزارش این رادیو: تلاش همه‌جانبه‌ای برای یک ائتلاف بزرگ در میان گروههای مختلف اپوزیسیون آغاز شده و دکتر علی امینی همه توان خود را در پیگیری برای تحقق چنین آرمانی به کار گرفته است.
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 254، 21/8/1360، صص 4 -3؛ و- سند شماره 54100 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه منطقه 6 (کرمان) به فرماندهی اطلاعات سپاه مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه کیهان، 20/8/1360، ص2، اسلامشهر.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، 22/8/1360، ص27، همدان - خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، صص 31 -30، همدان - خبرگزاری پارس، 21/8/1360.
4) سند شماره 80289 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 9 به اطلاعات مرکز، 24/8/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 235، 19/8/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 19/8/1360، به نقل از روابط عمومی کمیته امداد امام خمینی.
درصورتیکه کوشش‌های همه‌جانبه رهبران مخالف رژیم ایران به نتیجه کامل برسد، تحول تازه و بی‌سابقه‌ای در راه نجات ایران به وجود خواهد آمد. این رادیو افزود: به‌گزارش خبرنگار سیاسی ما از پاریس، طرح همبستگی گروههای اپوزیسیون، 90 درصد همه گروههای موجود را در بر می‌گیرد. علاوه‌بر امینی، آریانا، بختیار، اویسی و چند شخصیت دیگر، حتی نام مدنی نیز به میان آمده است. به نظر می‌رسد این فعالیت‌ها در سرنگونی رژیم حاضر و نجات ایران، از اولویت ویژه‌ای برخوردارند و هرگونه اختلاف‌نظر و ایده به بعد از نجات ایران موکول شده است.(1)
1
خبرگزاری آلمان در گفتاری یکی از گروههای تجزیه‌طلب را که رژیم عراق آن را بنیان‌گذاری کرده و از آن پشتیبانی می‌کند معرفی کرد. این خبرگزاری گزارش داد: "جبهه آزادیبخش عرب برای آزادی اهواز " از اهداف عراق حمایت می‌کند. معاون دبیرکل این جبهه، رشید ایرکانی، از نیروهای عراقی به‌عنوان ارتش آزادیبخش نام می‌برد. منطقه‌ای که جبهه آزادیبخش عرب برای آزادی اهواز بر آن ادعای مالکیت دارد، 185000 کیلومتر مربع از خاک ایران را شامل می‌شود که از جنوب به خلیج‌فارس، از شرق به کوه‌های بختیاری، ازسمت شمال به سلسله‌جبال زاگرس و از غرب به مرزهای عراق محدود می‌شود. به ادعای این خبرگزاری، در این منطقه 000,500,3 نفر زندگی می‌کنند که اکثر آنها عرب هستند.(2)
2
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در بیانیه شدیداللحنی به برگزاری مانور "ستاره درخشان" که برای اجرا در منطقه خاورمیانه طراحی شده است، واکنش نشان داد. رادیو لندن نیز در تفسیری درباره این مانور، به زمان اجرای مانور، دلیل انتخاب منطقه و... اشاره کرده است.
در بیانیه وزارت امور خارجه آمده است: «نیروهای ارتش امریکا، نمایندگان سلطه‌جویان امپریالیسم بر منافع مستضعفان جهان، با آغاز تدارک مانورهای نظامی ستاره درخشان با همکاری رژیم‌های دست‌نشانده، تجاوز مستقیم خود را به سرزمین‌های اسلامی در شمال افریقا، منطقه خلیج‌فارس و دریای سرخ (مصر، سومالی، سودان و عمان) آغاز کرده‌اند. اشغال این مناطق درحالی انجام می‌گیرد که امپریالیسم جهانخوار امریکا به‌دنبال منعقدنمودن پیمان استراتژیک نظامی با اسرائیل غاصب، برای استمرار اشغال قدس و دیگر بلاد اسلامی ازطریق ارسال تجهیزات نظامی پیشرفته و هواپیماهای آواکس، به سلطه خود بر قبله مسلمین جهان و مدفن مقدس پیامبر اسلام افزوده است. هم‌زمان با این اقدامات، هم‌اکنون تلاش‌های امریکا برای تجهیز هرچه بیشتر رژیم مراکش علیه مبارزات دلیرانه خلق مسلمان و مستضعف صحرا جریان دارد. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران این تجاوزات آشکار را به‌منزله تلاش
امپریالیسم جهانی به سرکردگی امریکا برای سرکوب نهضت اسلامی در جهان می‌داند و اطمینان دارد که امت اسلام با توجه کامل به عمق این توطئه‌ها، مبارزات خود را تا کوتاه‌کردن کامل دست این ابرقدرت از بلاد مستضعفین جهان ادامه خواهد داد.»(1)
رادیو لندن در تفسیری کوتاه، درباره زمان اجرای این مانور، علت انتخاب منطقه و گزینش کشورهای شرکت‌کننده در مانور آورده است: «مانور مشترک نظامی امریکا با سه کشور منطقه خاورمیانه، موسوم به ستاره درخشان، جهت آزمایش عکس‌العمل امریکا نسبت به یک بحران در خاورمیانه طراحی شده است و نیز نشان می‌دهد که دولت امریکا خواستار شرکت‌جستن در این مانور است. در مانور ستاره درخشان 6 هزار سرباز امریکایی شرکت خواهند داشت؛ تعدادی که به‌مراتب کمتر از تعداد مورد لزوم جهت جلوگیری از یک حمله بزرگ احتمالی در منطقه است. اما طراحان مانور امیدوارند که شرکت‌جستن این تعداد سربازان در درگیری احتمالی، مصمم‌بودن امریکا را نشان می‌دهد. قسمت عمده مانور در خود مصر متمرکز است. در آنجا 4 هزار سرباز امریکایی تحت حمایت هواپیماهای جنگنده به‌همراهی سربازان مصری دست به مانور خواهند زد. برخی از وسایل نظامی که در مانور مزبور به کار خواهد رفت، هم‌اکنون از امریکا ازطریق دریا ارسال شده است. چتربازان لشکر82 هوابرد امریکا اقدام به عملیات فرودآمدن با چتر خواهند کرد و شش هواپیمای بمب افکن ب52 امریکا به‌طور مستقیم و بدون توقف از ایالت داکوتای شمالی امریکا به یک میدان مشق تیراندازی در مصر رفته و پس از عملیات بمب‌افکنی، دوباره و بدون توقف به پایگاه خود باز خواهند گشت. سربازان امریکایی در سودان، عمان و سومالی هم دست به عملیاتی خواهند زد، اما تعداد آنها در این کشورها به‌مراتب کمتر از تعدادشان در مصر خواهد بود. در سودان، درحدود 300 سرباز ورزیده در جنگ‌های غیرعادی به سربازان سودانی آموزش خواهند داد. لازم به تذکر است که مقامات سودان از رخنة مأموران دولت لیبی در سودان نگران هستند. هرچند در جریان مانور ستاره درخشان یک عملیات پیاده‌کردن سرباز در ساحل عمان انجام خواهد گرفت، اما، طبق خواسته دولت عمان، وسعت این عملیات کاهش یافته است، زیرا دولت عمان ظاهراً از انتقاد سایر کشورهای عرب نگران بوده است. قسمتی از مانور که در سومالی انجام می‌گیرد، به‌طورکلی شامل عملیات پشتیبانی ازقبیل ارائه تسهیلات پزشکی می‌شود. امسال مانور ستاره درخشان از مانور سال گذشته وسیع‌تر است، به خصوص به‌خاطر ترور انور سادات رئیس‌جمهور مقتول مصر و نیز نگرانی‌هایی که ازنظر امنیتی در این منطقه حس می‌شود، مانور امسال از اهمیت بیشتری برخوردار است.»(2)
1
سفیر جمهوری اسلامی ایران در اتحاد جماهیر شوروی امروز با آندره گرومیکو، وزیر امور خارجه شوروی، دیدار کرد و با وی درباره روابط دو کشور، موضوعات منطقه و امور بین‌الملل به گفت‌وگو پرداخت. سفارت جمهوری اسلامی ایران در مسکو در مصاحبه‌ای تلفنی
بخش‌هایی از گفتوگوهای انجام‌شده را برای خبرنگار روزنامه اطلاعات بازگو کرد. به نوشته این روزنامه، سفیر جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد که وقایع ایران به‌دلیل خصلت اسلامی و انقلابی آن، فصل نوینی در روابط میان دو کشور به وجود آورده و موضع نه شرقی نه غربی ما بالطبع باید با استقبال شما مواجه شود. این یک شعار تعارفی و لفظی نیست که هریک از ابرقدرت‌ها آن را به سود خود و تنها به زیان دیگری تلقی کند. سیاست ما صادقانه و قاطعانه است و کذب، ریا، دیپلماسی سنتی، مجامله‌گویی و نیرنگ‌زنی در آن نیست و طبق گفتار نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کشورمان، برادر مهندس میرحسین موسوی، ما مصمم هستیم که در راه و روش خود کوچک‌ترین لغزشی به شرق و غرب نداشته باشیم. میزان دوستی ما با دولت‌ها به میزان دوستی آنها با ما است و اصول انقلابی و قدرت تحرک آن همه معیارهای انقلابی سنتی جهان را درهم شکسته است. آندره گرومیکو وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی نیز اظهار کرد:
روابط دو کشور ایران و شوروی همیشه براساس حسن هم‌جواری بوده و هست. وی گفت: ما از تحولات ایران به‌طور مثبت استقبال کرده‌ایم و معتقدیم این تحولات مربوط به امور داخلی ایران است و دخالتی نکرده‌ایم و حق ایران را محترم شمرده‌ایم. البته از دستاوردهای انقلاب شما نه‌تنها واژگون‌شدن نظام پوسیده سلطنتی است، بلکه شکست تسلط امپریالیسم امریکا در ایران است و ایران قدم در راه مستقل گذاشت و به‌طور عینی معلوم است که زمینه برای حسن هم‌جواری و روابط دوستانه کاملاً آماده شده است و راه باز است. گرومیکو سپس گفت: بنابراین، این سؤال پیش می‌آید که آیا می‌توانیم انتظار داشته باشیم که شما هم موضع دوستانه‌تری دربرابر ما اتخاذ کنید؟ وزیر خارجه شوروی ادامه داد: وقتی شما به امپریالیزم امریکا ضربه وارد می‌کنید ما می‌دانیم حق با شماست، ولی نمی‌دانیم به چه علت به ما هم انتقاد می‌کنید. ما ابرقدرت نیستیم؛ ما یک کشور دوست هستیم. بعضی از رهبران ایرانی می‌گویند، ما از امریکا انتقاد می‌کنیم، از شما هم همین‌طور. ما این منطق را نمی‌فهمیم. ما کاری جز دوستی انجام نداده‌ایم و می‌خواهیم اگر شما بخواهید روابط بازرگانی گسترده‌ای داشته باشیم. ما همان‌طور که در اول انقلاب، آقای برژنف هم گفته است، طرف‌دار انقلاب شما هستیم و تقاضای اقدام متقابل را داشته و داریم. وزیر خارجه شوروی در ادامه مذاکراتش با سفیر جمهوری اسلامی ایران گفت: ما اخیراً مانورهای امریکا در منطقه را دنبال می‌کنیم
و به این موضوع توجه کرده‌ایم که اگر احتیاج به پشتیبانی و یا هر نوع کمک باشد، ما حاضریم. ما دسایس امریکا در خلیج‌فارس را محکوم می‌کنیم. گرومیکو افزود: این ناوگان برای تهدید شوروی به آنجا نیامده، بلکه برای فشار به ایران و شاید کشورهای دیگر آمده‌اند.(1)
1
بانک مرکزی ایران شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی را در شهریورماه منتشر کرد. براساس این گزارش، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در شهریورماه به عدد 2/284 رسید و نسبت به ماه قبل 2 درصد افزایش یافت. این شاخص پس از حذف نوسانات فصلی به میزان 2/1 درصد افزایش نشان می‌دهد. شاخص فوق در سطحی معادل 9/21 درصد بالاتر از عدد ماه مشابه سال قبل قرار دارد. در طول شش‌ماهه اول سال جاری، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی نسبت به دوره مشابه سال قبل به‌طور متوسط از 25 درصد افزایش داشته است. متوسط رشد شاخص مذکور در شش‌ماهه اول سال 1359 نسبت به دوره مشابه سال 1358 معادل 7/20 درصد بود.(2)
در همین خصوص، در جلسه امروز شورای عالی اقتصاد درباره موضوع تورم، علل و عوامل ایجاد تورم و راههای کنترل و پیشگیری از افزایش آن بحث و گفت‌وگو شد. آقای هاشمی در خاطرات مربوط به امروز خود درباره این جلسه نوشته است: «اول شب در جلسه شورای عالی اقتصاد در نخست‌وزیری شرکت کردم، بحث تورم بود. نرخ تورم خیلی بالا است، حدود 20 درصد در 5 ماهه اول سال 1360. عوامل تورم و راههای علاج را بررسی می‌کردند. نتیجه گرفتند که تورم جهانی، بالابردن حقوق‌های سطح پایین، عدم اعتماد مردم به آینده اقتصادی و کمی پس‌انداز، معلوم‌نبودن تکلیف مالکیت‌ها، معلوم‌نبودن رشته‌های بخش خصوصی و دولتی، عوامل روانی و تبلیغات اجانب و ضدانقلاب، محاصره اقتصادی و جنگ از عوامل تورم است و دادن اعتماد به مردم، توسعه تولید، بالانبردن دستمزدها، کنترل قیمت‌ها و... برای رفع تورم مفید است.»(3)
2
دبیر ستاد بسیج اقتصادی کشور اعلام کرد که توزیع کالاهای اساسی در سراسر کشور با دفترچه‌های سهمیه خانوار انجام خواهد شد. مهندس سیاوش سمیعی در گفت‌وگوی اختصاصی با کیهان درباره چگونگی توزیع کالا با استفاده از این دفترچه‌ها گفت: سهمیه خانواده‌ها تا زمان مراجعه نزد مغازه‌دار محفوظ می‌ماند. البته، درمورد کالاهای فاسدشدنی نظیر گوشت، مرغ و شیر، صاحبان دفترچه می‌توانند در تمام طول روز برای دریافت سهمیه خود مراجعه کنند و مغازه‌داران کالاهای فاسدشدنی را به‌منظور تحویل به صاحبان دفترچه 24 ساعت نگهداری خواهند کرد.(4)
کمیته سوخت و انرژی ستاد بسیج اقتصادی کشور نیز دستورالعمل اجرایی توزیع کوپن نفت، گازوئیل و روغن موتور وسایل نقلیه را اعلام کرد. در اطلاعیه‌ای که این ستاد صادر کرد، اعلام شده است که براساس تصمیمات اتخاذشده در کمیته سوخت و انرژی کشور در دفتر معاونت وزارت راه، این کمیته، سهمیه هریک از وسایل نقلیه گازوئیل‌سوز برون‌شهری و درون‌شهری را تعیین کرد و مقرر شد که از تاریخ 21/8/1360 بانک ملت کار توزیع کوپن‌ها را انجام دهد.(1)-(2)
1
صدام حسین امروز در جمع افسران توجیه سیاسی فرماندهی سپاه‌ها و لشکرها درباره مشکلات موجود در یگانهای ارتش سخنرانی کرد.(3)موضوع اصلی این سخنرانی غیبت و فرار نظامیان از جبهه‌های جنگ و راههای مقابله با این پدیده در ارتش عراق بود. در این اجتماع، صدام آشکارا از تأثیر برنامه‌های رادیو عربی ایران بر افراد ارتش عراق سخن گفت. وی درحالیکه تظاهر می‌کرد از روحیه خوبی برخوردار است، به وفاداری اسرای عراقی در اردوگاه‌های ایران اشاره کرد و تجاوز ارتش عراق و پیشروی در عمق خاک ایران را اقدامی پیش‌دستانه خواند که درجهت توسعه عمق جغرافیایی عراق انجام شده است. بیان توانایی ارتش عراق در بسیج یک میلیون نفر، بشارت پیروزی کامل ارتش عراق در سه یا چهار ماه آینده، اعلام ورشکستگی ایران از قول رئیس سابق بانک مرکزی ایران و دل‌بستن به اعلامیه شورای ملی مقاومت از دیگر محورهای سخنان صدام بود. وی در قسمتی از سخنانش گفت:
«مسئله غیبت یا فرار بیشتر میان چه قشری وجود دارد؟ ... یا درزمینه رغبت سربازان به شنیدن رادیو دشمن فارسی ... علت این رغبت چیست؟
آیا در جبهه صدای رادیو بغداد شنیده می‌شود یا موقعی که به صدای دشمن گوش فرامی‌دهند همان زمانی است که رادیو بغداد برنامه ویژه جبهه پخش می‌نماید؟ و یا اینکه [سربازان] چه نوع برنامه‌هایی را از رادیو دشمن می‌شنوند؟ و آیا تاکنون مواردی مشاهده گردیده است که بعضی از سربازان به‌هنگام پخش برنامة حماء الوطن (حامیان میهن) از رادیو بغداد، مشغول شنیدن برنامه‌های رادیو ایران باشند؟
علت‌ها متفاوت است و با شناسایی آنها کار تجزیه‌وتحلیل آسان می‌شود. اگر در سطح سپاه یک آمارگیری از افرادی که به رادیوهای مختلف جهان گوش می‌دهند در رده گردان انجام
1) شرح کامل سهمیه هرکدام از خودروهای اعلام‌شده در روزنامه کیهان بیستم آبان 1360، صفحه 15 چاپ شده است.
2) همان، ص15.
3) این سخنرانی را دایره توجیه سیاسی ارتش عراق با طبقه‌بندی "به‌کلی سری" با امضای سرتیپ ستاد عبدالرزاق اسماعیل امین به افسران توجیه سیاسی ارسال کرده و از آنان خواسته است تا در حضور افراد، واحدها و یگانهای نظامی قرائت و مفاد آن را تشریح کنند.
شود، به تفاوت موجود میان گردان‌ها دراینزمینه دست خواهیم یافت. ...
با بعضی از اسرایی که به‌شدت آسیب دیده‌اند و در چارچوب کار تبادل اسرا به کشور بازگشته‌اند، ملاقات کردم. آنها درمورد روحیه اسرای عراقی چیز دیگری می‌گویند، برعکس آنچه که شما می‌گویید، آنها روحیه اسرای عراقی را بسیار عالی توصیف کردند. یک بار به من گفتند که یک نفر به‌اصطلاح عراقی پیش ما در زندان می‌آمد و هرروز به‌مدت 5 الی 7 ساعت درمورد انقلاب اسلامی صحبت می‌کرد. در آخر یکی از اسرای عراقی بلند شد و به او گفت: چرا بعثی نمی‌شوی، درحالیکه به‌هنگام بازگشت به عراق ما شفاعت شما را می‌کنیم و همراه با ما به عراق بازگرد. آن فرد عمامه خود را به زمین زد و گفت: بعد از این همه سخنرانی از من می‌خواهی بعثی شوم؟!
از این مثال درمی‌یابم که درصد افرادی که مجذوب حرفهای دشمن می‌شوند کم بوده و درحدود 3 الی 5 درصد هستند. درواقع، اخیراً دشمن برنامه رادیویی خود را بهبود بخشیده و ممکن است دراینزمینه رهنمودهایی توسط افراد متعددی به دشمن ارائه شده باشد.
... برای مقابله با تبلیغات دشمن یک راه‌حل فنی نیز وجود دارد و آن عبارت است از توزیع‌کردن رادیو و تلویزیون‌هایی که تنها قدرت گرفتن برنامه‌های صداوسیمای بغداد را دارا باشند که باوجود چنین رادیوها و تلویزیون‌هایی باید به سربازان بگوییم که اعتماد به شما بیش از اندازه است، اما از شما می‌خواهیم به صدای رادیو دشمن گوش فراندهید تا دشمن نتواند در شرایط جنگی افکار شما را مشوش نماید. باید به سربازان گوشزد کنیم که ما می‌خواهیم افکار شما خالی از هرگونه تشویشی بوده و اندیشه‌ها همواره متوجه جنگ باشد، زیرا این امر نتایج خوبی برای کشور، ملت و میهن خودتان به‌دنبال خواهد داشت و به همین دلیل این‌گونه رادیوها و تلویزیون‌ها را به شما می‌دهیم. البته، باید درمقابل، انواع دیگر رادیو و تلویزیون‌ها گرفته شود. آیا به نظر شما این راه‌حل مناسبی است یا اینکه مثلاً اشکالات اساسی پیرامون آن دارید. به‌ویژه آنکه رادیو ازجمله وسایلی است که زیاد در دسترس است و باید چنین رادیویی [برد کوتاه] تهیه شود و در بین سربازان توزیع گردد. ولی در ارتش همیشه مشکلات
به‌این‌صورت حل نمی‌شود. در ارتش مسئله انضباط و دستورات انضباطی مشخص وجود دارد، ارتش آموزش دارد. به‌عنوان مثال، وقتی در ارتش به سرباز می‌گوییم این چیست (اشاره به خورشید)؟ جواب می‌دهد خورشید است، اما ما به او می‌گوییم خیر این ماه است. در پاسخ می‌گوید آری این ماه است، درحالیکه خورشید در قلب آسمان قرار دارد. فرد غیرنظامی درمورد این‌گونه آموزش که ظاهراً برخلاف علم و دانش است، سؤال می‌کند، درحالیکه او نمی‌داند که این‌گونه آموزش، پایه و زیربنای پایداری و استقامت در جنگ است.»
صدام در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «ما با این عمل دفاعی و تعرضی [تهاجم به داخل خاک ایران]، توانسته‌ایم یک عمق اضافی جهت اعلام خطر به‌موقع هواپیماها و سلاح‌های ضدهوایی خودی ایجاد کنیم، بدین معنی که با عقب‌راندن دشمن و پیشروی نیروهایمان، اولاً وسعت عراق را افزایش داده و ثانیاً از پیشروی نیروهای دشمن به‌سمت محورهایی که بتوانند از آنجا به ما صدمه برسانند جلوگیری کرده‌ایم و درضمن توانسته‌ایم شرایطی تقریباً عادی (بجز میدان نبرد) برای کشورمان فراهم نماییم که این امر نتایج روانی، عملی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مثبتی به‌دنبال داشته است. اگر جنگ در داخل کشورمان وجود داشت، من در دیدار با چند هیئت عربی و خارجی در دو هفته اخیر این‌قدر خسته نمی‌شدم و نمی‌توانستم با همه آنها دیدار نمایم و اصولاً هیچ‌کس جرئت آمدن به اینجا را نداشت. اگر یگان‌هایمان در محورهایی که هم‌اکنون در آنجا مستقر هستند، نبودند، هواپیماهای دشمن به‌آسانی می‌توانستند به هدف‌های موجود در منطقه العماره و البصره حمله کنند، زیرا استقرار یگان‌هایمان در آن محورها باعث شده که هواپیماهای دشمن که می‌آیند، به‌ندرت سالم برگردند. بنابراین، دیگر برخورداری دشمن از عمق جغرافیایی استراتژیکی یک برتری برای او محسوب نمی‌شود، اگر عمق جغرافیایی دشمن به اندازه عمق جغرافیایی ما بود، درحال‌حاضر، ما در اطراف دزفول نبودیم، بلکه به دروازه تهران رسیده بودیم.
... دشمن پیش‌بینی کرده که یک میلیون نفر نیرو بسیج کند، چگونه می‌تواند یک میلیون نفر را بسیج و در این جبهه محدود مستقر کند؟ و آیا ما می‌توانیم این امر را عملی سازیم؟ البته که ما می‌توانیم یک میلیون رزمنده را بسیج نمائیم، ولی جبهه گنجایش این تعداد نیرو را ندارد! یک جبهه که گنجایش آن بیشتر از یک لشکر، دو لشکر یا یک سپاه نمی‌باشد، چگونه می‌توان 10 یا 20 سپاه در آن مستقر کرد؟ باتوجه‌به اینکه سازمان رزم هم معین و مشخص است. درضمن، به‌کارگیری سلاح‌ها نیز نیاز به داشتن میدان دید و تیر دارد.
باتوجه‌به اینکه تعداد جمعیت عراق برابر با یک‌سوم جمعیت ایران است، بااین‌حال، پس از آغاز جنگ، تعداد یگان‌هایی که به ارتش ما اضافه شده بیش از تعداد یگان‌هایی است که به ارتش دشمن اضافه شده است و این بدین دلیل است که ما از یک فرماندهی سیاسی و نظامی
ثابت، استوار، فعال و نیرومند برخورداریم و این نتیجه تجربیاتی است که در طی سال‌ها به دست آورده‌ایم. انسانی که برای انجام مأموریت‌های نظامی به کار گرفته می‌شود، نیاز به آموزش، تمرین و اسلحه دارد که لازمه همه آنها داشتن فرماندهان باتجربه و امکانات کافی است. البته، ما این امکانات را داریم، ولی دشمن ندارد، به همین دلیل است که ما توانسته‌ایم یگانهای بیشتری به ارتشیان اضافه کنیم، این یک واقعیت است.»
صدام در قسمت بعدی سخنان خود گفت: «همچنین جامعه ایران جامعه‌ای است چندملیتی که حداقل چهار ملیت آن پیرو رژیم نیستند و رژیم از بقیه ملیت‌هایی که تابع او هستند، سربازگیری می‌کند. درعمل، کردها، بلوچ‌ها، آذربایجانی‌ها و عرب‌ها با [رژیم ایران همراه نیستند و این] از تعداد جمعیت ایران می‌کاهد. پس معلوم می‌شود عواملی که به آنها اشاره شد باعث کاهش‌دادن جمعیت ایران شده است.»
وی در ادامه سخنانش گفت: «دوستان، شما علاوه‌بر حفظ و حراست از کشورتان که تهدید شده بود، یک عظمت والایی نصیبتان شده است. همچنین [شما] در میان بچه‌ها، همسران، مادران و برادرانتان و میان غیرعراقی‌ها و غیرعرب‌ها و بلکه میان جهانیان یک عزت و شرف عظیمی را کسب کرده‌اید. تنها چیزی که نیاز هست، صبر و شکیبایی هرچه بیشتر شما است. اگر چند ماه دیگر صبر کنید، دشمن از پای درخواهد آمد. به‌عنوان مثال، در بین سربازان و درجه‌داران این سؤال را مطرح کنید که اگر نیروهایمان که درحال‌حاضر در نزدیکی دزفول مستقر هستند، بدون برقراری آتش‌بس و بدون اینکه حقوق هر طرف مشخص و محترم شمرده شود، به مرزها عقب‌نشینی کنند، نظر شما دراین‌مورد چیست؟
در پاسخ بگویید که دراین‌صورت دشمن بار دیگر خواهد آمد، ولی این بار فاصله میان شما و او تنها یک رودخانه است که خود را به شما در مرز نزدیک کرده است و از توپخانه استفاده خواهد کرد تا این بار شما را وادار به عقب‌نشینی به داخل سرزمین‌هایتان کند.»
صدام درحالیکه سعی می‌کرد به شنوندگان روحیه بدهد، سخنان خود را چنین ادامه داد: «سرباز باید این واقعیت را درک کند که مرگش هنگامی فرا‌می‌رسد یا اینکه احتمال مردنش زمانی افزایش می‌یابد که موضع خود را بدون دستور رها کند. دراین‌صورت کشته می‌شود و اعتبار نظامی خود را از دست می‌دهد. به سرباز بگویید که در فلان نبرد خسارات ما به‌علت عقب‌نشینی بدون دستور، زیاد بود، درصورتیکه فلان یگان به‌هنگام عقب‌نشینی خود با دستور، متحمل خسارات بسیار ناچیزی شد. به او بگویید که خسارت‌های فلان یگان، هنگام حمله به دشمن، کمتر از موقعی بود که در موضع پدافندی مستقر بود و همچنین خسارت‌های آن یگان کمتر از زمانی است که نیروهایش بدون فرمانده باشند. در مسائل نظامی، وقتی می‌گوییم، عقب‌نشینی یکی از ویژگی‌های رزم است، منظور عقب‌نشینی با دستور است نه بدون دستور،
زیرا عقب‌نشینی با دستور، حساب‌شده و تحت کنترل است و دارای زمان‌بندی است ... [اما] عقب‌نشینی بدون دستور، نامنظم، پراکنده و زیر آتش توپخانه دشمن است و منجر به ازدست‌دادن حیثیت و اعتبار نظامی ما می‌شود و درعین‌حال، ما متحمل خسارت‌های زیادی می‌شویم. پس باید این نکته را در ذهن‌ها متمرکز سازید و این از اهم واجبات است، زیرا در بعضی از مواقع و تحت شرایط سخت، سرباز چنین می‌پندارد که رهاکردن سنگر به‌معنای نجات و خلاصی او است، درصورتیکه با ترک سنگر خود، شمارش معکوس مرگش آغاز می‌شود. بنابراین، این نکته همیشه باید مورد تأکید قرار بگیرد.»
صدام در پایان سخنان خود گفت: «با پیگیری‌های پی‌درپی به این نتیجه رسیدیم که طولانی‌ترین حملات دشمن در هر شرایط، بیش از دو ساعت دوام نمی‌آورد و ما برای سرکوب حمله دشمن علاوه‌بر احداث موانع و آرایشات پدافندی، براساس دستورالعمل‌های صحیح، تنها نیاز به دو ساعت پایداری داریم و حمله دشمن طی نیم الی دو ساعت ناکام خواهد ماند. به همین دلیل، پس از هرگونه مقاومت و پایداری، می‌بینید که حمله دشمن ضعیف می‌شود و نیروهایش همراه با تحمل خسارتهایی عقب‌نشینی می‌کنند. دراینزمینه با سربازان و درجه‌داران به‌طور مستقیم و صریح صحبت کنید، به‌ویژه با افسران، زیرا افسری که می‌تواند حس امیدواری در سربازان و درجه‌داران ایجاد کند، بیشتر می‌تواند آنها را نسبت به مقاومت و پایداری تشویق کند، ولی اگر ایمان او متزلزل بود، هرگز نخواهد توانست روح امیدواری را به آنها انتقال دهد، زیرا منبع اصلی امید، روشنایی نفس انسان از درون است، نه از بیرون. مشعل فرا راه شما، از خودتان است. این امر را به همه برادرانتان تأکید کنید. به حول و قوه الهی پیروزی نزدیک است، زیرا دشمن ازنظر اقتصادی ورشکست شده است و امروز مدیر کلی بانک مرکزی ایران ورشکستگی کشور متبوع خود را پس از تمام‌شدن ارز کشور رسماً اعلام کرد و مخالفین طی پیامی به جهانیان اعلام کردند که ما از این لحظه هیچ‌گونه مسئولیتی در قبال تعهدات رژیم نداریم(1)و این به این معنی است که هیچ فعالیتی در این رژیم انجام نمی‌شود.»(2)
1
طه عبدالکریم، وزیر نفت عراق، امروز با روزنامه عربستانی المدینه گفت‌وگو کرد. میزان صدور نفت عراق درحال‌حاضر و قبل از تهاجم این کشور به ایران، محدودیت‌های صدور نفت عراق به‌دلیل وقوع جنگ و اقدامات دولت عراق برای امکان‌پذیر شدن صدور نفت ازطریق کشورهای عربستان و کویت مهم‌ترین محورهای سخنان عبدالکریم در این مصاحبه بود. بخش‌هایی از این گفت‌وگو به شرح زیر است:
عبدالکریم در پاسخ به این سؤال که مقدار تولید نفت عراق به‌طور قطعی چه مقدار است، گفت: قبل از جنگ با ایران روزانه 78/3 میلیون بشکه بود که همه آن صادر می‌شد، اما فعلاً کمتر از یک میلیون بشکه نفت تولید و صادر می‌کنیم و به‌خاطر ضرری که به دو بندر خلیجی ما براثر جنگ وارد شده است، تنها راه صدور نفت عراق، ازطریق دریای مدیترانه پس از عبور از کشورهای ترکیه، سوریه و لبنان است. البته، ما هنوز از خط سوریه و لبنان استفاده نکرده‌ایم، زیرا بر سر درآمد آن اختلافی بروز کرده است .
وی در پاسخ به این سؤال که بعد از بسته‌شدن راه خلیج [فارس] براثر جنگ و استفاده بازرگانی از بندر عقبه آیا فکر کرده‌اید که خط لوله نفتی به بندر عقبه یا به مناطق دیگر بگشایید، گفت:
همان‌طور که جنگ ناراحت‌کننده و دردناک است، همان‌طور هم پندآموز است. ما در تمامی برنامه‌های توسعه و رشد کشور تجدیدنظر کردیم، به‌ویژه در صنعت نفت. ما درحال مطالعه برنامه‌ای هستیم که لوله‌های نفت خود را پس از عبور از عربستان سعودی به دریای سرخ رسانده و از آنجا صادر کنیم. همچنین در فکر کشیدن خط لولة دیگری به‌سوی کویت هستیم.(1)-(2)
1
حمایت نخست‌وزیر یونان از مواضع عراق در جنگ علیه ایران، صدور بیانیه مشترک الجزایر و عراق درزمینة مبارزات مشترک اعراب علیه دشمنان و حضور رئیس سندیکای صنایع اتریش در بغداد، نشان‌دهندة افزایش فعالیت‌های دیپلماتیک عراق است.
درپی سفر روز گذشته طارق عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق، به یونان و دیدار وی با مقامات یونانی، امروز "آندریاس پاپاندرئو"، نخست‌وزیر یونان، در گفت‌وگو با خبرنگاران، از مواضع عراق در جنگ علیه ایران حمایت کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، نخست‌وزیر یونان درپی مذاکرات خصوصی خود با طارق عزیز، در پاسخ به سؤالات خبرنگاران گفت: کشورش با علاقه بسیار، تلاش عراقی‌ها را که از تمامیت کشور خود دربرابر اقدامات تهاجمی رژیم ایران دفاع می‌کنند، دنبال می‌کند. ناظران معتقدند بدین‌ترتیب یونان سیاست متوازن پیشین خود را درخصوص حفظ یک فاصله مناسب و یکسان بین تهران و بغداد کنار گذاشته است. پاپاندرئو در این دیدار بر گسترش همکاری‌های نزدیک میان عراق و یونان تأکید کرد. بااینکه نخست‌وزیر یونان مایل به دادن توضیحات بیشتر درباره دامنه همکاری‌های اقتصادی میان بغداد و آتن نبود، یک منبع موثق خبر داد که عراق به یونان قول داده است مقادیر قابل‌ملاحظه‌ای
نفت به این کشور تحویل دهد. طارق عزیز که قرار است شب سه‌شنبه یونان را ترک کند، به‌نوبه‌خود از روابط عالی موجود میان دو کشور ابراز خشنودی کرد.(1)
همچنین درپی سفر دو روز پیش طارق عزیز به الجزایر و به‌دنبال آن، سفر روز گذشته وزیر بهداری الجزایر به عراق، این دو کشور امروز بیانیه مشترکی صادر کردند. به گزارش خبرگزاری پارس از بیروت، بنا بر آنچه که در بیانیه آمده است، طرفین بر تقویت مبارزه اعراب در همه زمینه‌ها درجهت خنثی‌سازی همه توطئه‌هایی که ملت‌های عرب با آن مواجه است، به توافق رسیدند. خبرگزاری الجزایر که این خبر را در بیروت منتشر کرده، افزوده است: این بیانیه به پشتیبانی ملت‌هایی که در راه استقلال و آزادی مبارزه می‌کنند، اشاره کرده است.(2)همچنین امروز رئیس سندیکای صنایع اتریش به بغداد رفت و با مقامات عراقی به مذاکره پرداخت. خبرگزاری فرانسه موضوع گفتوگوهای دو طرف را بسط همکاری‌ها درزمینه‌های کشاورزی و صنعتی اعلام کرد و به نقل از خبرگزاری عراق دراینباره گفت: در این مذاکرات، ازطرف عراق، مدیرکل وزارت صنایع و معادن عراق شرکت داشته است.(3)
1) روزنامه صبح آزادگان، 21/8/1360، ص1، به نقل از خبرگزاری فرانسه از آتن؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، صص 6 - 5، آتن - خبرگزاری فرانسه، 19/8/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، ص14، بیروت خبرگزاری پارس، به نقل از خبرگزاری فرانسه از خبرگزاری الجزایر، 20/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 235، 20/8/1360، ص7، بیروت، خبرگزاری فرانسه، 18/8/1360.
1
درپی قطعی شدن اجرای عملیات طریق‌القدس با هدف آزادسازی بخشی از سرزمین‌های جمهوری اسلامی ایران شامل بستان، زمینهای غرب سوسنگرد و دستیابی به خط مرزی بین‌المللی در سواحل شرقی هورالهویزه، که قطع ارتباط خطوط مواصلاتی دشمن از شمال خوزستان به‌سمت جنوب را نیز درپی خواهد داشت، قرارگاه مشترک ارتش و سپاه در جنوب(1)طرح مانور این عملیات را به نام "طرح عملیاتی کربلای1" به یگانهای عملیاتی ابلاغ کرد.(2)
در این مانور پیش‌بینی شده است که 2 تیپ از لشکر16 زرهی قزوین، یک تیپ از لشکر92 زرهی اهواز و 5 تیپ از سپاه پاسداران شامل 4 تیپ (31 عاشورا، 25 کربلا، 14 امام حسین(ع) و امام سجاد(ع))، که هرکدام استعداد یک لشکر را دارند، و گردان30 مکانیزه به‌عنوان یگانهای مانوری، تیپ 35 امام حسن(ع) به‌عنوان احتیاط و نیروهایی از ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید چمران) به‌منظور انهدام دشمن در زمینهای غرب سوسنگرد با اجرای تک شهر بستان و غرب سوسنگرد را در این منطقه تا کرانه شمالی رودخانه نیسان تأمین کرده، در غرب نیز تا ساحل شرقی هورالهویزه را تصرف و تأمین کنند.(3)طبق این طرح در این عملیات هریک از تیپ‌های پیاده سپاه به‌عنوان یگان هجومی مقدم، وارد عمل می‌شدند.(4)-(5)
2
امروز شهرهای سوسنگرد و آبادان به‌شدت زیر حملات هوایی و آتش خمپاره‌اندازهای عراق قرار داشتند.
با نزدیک‌شدن زمان اجرای عملیات طریق‌القدس که قرار است در محور سوسنگرد اجرا شود، شدت بمباران‌های این شهر افزایش یافته است. امروز، هواپیماهای دشمن 3 بار شهر
1) درباره سیر طرح‌ریزی عملیات آزادسازی بستان به ضمیمه اول این گزارش مراجعه کنید.
2) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، طرح عملیاتی کربلای1، 1383، ص11؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، جلد2، 1373، ص191.
3) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1383، ص14؛ و- ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص100.
4) درباره تأثیر عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکل‌گیری یک راهبرد جدید نظامی در طرح‌ریزی‌های عملیاتی و طراحی عملیات آزادسازی بستان به ضمیمه دوم این گزارش مراجعه کنید.
5) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص193.
سوسنگرد را بمباران کردند که در یکی از بمباران‌ها 12 تن از افراد حاضر در شهر زخمی شدند. واحد عملیات سپاه سوسنگرد ضمن اعلام این خبر افزود: هواپیماهای عراقی به‌طور تقریبی هرروز 3 بار سوسنگرد و یک بار آبادان را هدف بمبهای خود قرار می‌دهند. معاونت عملیات منطقه 8 سپاه کشوری نیز با ارسال خبر این بمباران به فرماندهی مرکز، درخواست کرد که درخصوص تقویت پدافند هوایی این شهر اقدامات جدی انجام شود.(1)
هواپیماهای عراقی در ساعت 10:55 نیز شهر آبادان را هدف بمبهای خود قرار دادند که در این اقدام بخش‌هایی از منازل و تأسیسات موجود در منطقه عرب‌نشین شهر آسیب دید و 9 تن از ساکنان شهر زخمی شدند.(2)
درباره بمباران هوایی امروز آبادان، ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره 695 اعلام کرد که جنگندههای نیروی هوایی در ساعت 10:55، در یک نبرد هوایی 2 فروند از هواپیماهای عراقی را در منطقه شادگان سرنگون کرده‌اند. ستاد مشترک ارتش همچنین در نامهای به نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی خبر سرنگونی 2 فروند هواپیمای عراقی را به مدیریت عملیات این نیرو ارسال کرد.(3)دراینحال، فرماندار شادگان در تماس با بخش خبری محرمانه خبرگزاری پارس، اخبار مربوط به سقوط 2 فروند هواپیمای عراقی را تکذیب کرد.(4)
شهر آبادان علاوه‌بر بمباران هوایی، هدف خمپاره‌های عراقی نیز قرار گرفت. تعدادی از این خمپاره‌ها به پالایشگاه، منازل سازمانی فرودگاه و منازل خیابان عروسیه اصابت و خسارتهایی به آنها وارد کرد و چند درخت خرما و یک لنج نیز دستخوش آتش‌سوزی شد. در این اقدام دشمن، 3 کودک زخمی شدند.(5)
1
یک گروه 11 نفره از نیروهای سپاه در ساعت 21، برای کسب اطلاعات و پخش نشریات و اعلامیه به شهر شاندری عراق نفوذ کردند. این گروه هنگام بازگشت به کمین نیروهای عراقی برخورد کردند که در درگیریهای انجام‌شده، 4 تن از آنان به شهادت رسیدند. از نیروهای عراقی نیز 2 نفر کشته و 4 تن زخمی شدند.(6)
2
امروز نیروهای معارض عراقی در مناطق هور، ناصریه و سیدصادق در عملیات‌هایی به ارتش این کشور خسارتهایی وارد کردند.
حزب‌الدعوه عراق اعلام کرد که نیروهای این گروه یک بالگرد نظامی عراق را که حامل چند تن از نظامیان بود، در منطقه هور سرنگون کرده‌اند. همچنین براساس اعلام این حزب، نیروهای عراقی در منطقه سید دخیل در استان ناصریه با نیروهای عراقی درگیر شدند که درنتیجة آن 50 تن از افراد نظامی عراق کشته یا زخمی شدند و نیروهای مجاهد عراقی نیز با تحمل 4 کشته از منطقه درگیری عقب‌نشینی
1) سند شماره 5492 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سوسنگرد به عملیات ستاد جنوب، 21/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 80234 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 (اهواز) به فرماندهی مرکز، 21/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 427516 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 20/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، ص32، آبادان - خبرگزاری پارس، 20/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص36، آبادان - خبرگزاری پارس، 21/8/1360.
3) روزنامه کیهان، 21/8/1360،ص2، به نقل از اطلاعیه شماره 695 ارتش جمهوری اسلامی؛ و- سند شماره 108078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 132) به نزاجا (مد عملیات) 28/8/1360، سند تک‌برگی.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، 24/8/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس،23/8/1360.
5) سند شماره 427516 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 427524 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 21/8/1360، سند تک‌برگی.
6) سند شماره 294026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 23/8/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 241، 25/8/1360، ص41، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/8/1360.
کردند. حزب‌الدعوه همچنین اعلام کرد که 2 فروند بالگرد عراقی به‌طور مشکوکی در پادگان التاجی عراق سقوط کرده است. در این حادثه معاون فرمانده، فرمانده واحد دوم پرواز این پادگان، یک سرگرد مسئول آموزش پادگان و 2 افسر دیگر کشته شدند.(1)همچنین یک گروه از رزمندگان کُرد مسلمان به مرکز تلفن شهر سیدصادق حمله کرده، مقداری از وسایل آنجا را آتش زدند.(2)
1
گروههای مسلح غیرقانونی امروز در شهرهای بوکان، صائین‌دژ، تکاب و سنندج ناامنی ایجاد کرده، خسارتهایی را به مردم و نیروهای دولتی وارد آوردند.
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهر بوکان به نیروهای خودی حمله کردند. در این اقدام که از ساعت 13 تا 16 ادامه داشت، 2 تن از نیروهای بسیج به شهادت رسیدند.(3)
افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب همچنین به پایگاه "مائین‌بلاغ" در محور تکاب - صائین‌دژ حمله کردند که نیروهای خودی به مقابله با آنها برخاستند و در درگیری‌هایی که از ساعت 14 تا 16:30 طول کشید، 2 تن از مهاجمان کشته و 5 نفر از آنان زخمی شدند. از افراد خودی نیز یک سرباز ژاندارمری زخمی شد.(4)
همچنین در اطراف تکاب، 3 نفر از افراد بومی به مین‌هایی که افراد وابسته به گروههای تجزیه‌طلب کار گذاشته بودند، برخورد کردند و براثر انفجار آنها 3 تن ازجمله یک زن زخمی شدند.(5)
نیروهای ضدانقلاب همچنین در اطراف سنندج زیر پلی که در 15 کیلومتری فرودگاه این شهر قرار داشت، مواد منفجره کار گذاشتند که خسارت جزئی به بار آورد.(6)
2
امروز نیروهای سپاه همراه با پیشمرگان کرد مسلمان عملیات پاک‌سازی منطقه‌ای در غرب سنندج را آغاز کردند. همچنین در این روز 10 تن از نیروهای وابسته به گروههای تجزیه‌طلب، خود را با سلاح‌هایشان تسلیم نیروهای خودی کردند.
نیروهای خودی متشکل از سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان از اولین ساعات بامداد عملیاتی را برای پاک‌سازی روستای "نوره" در ده کیلومتری غرب سنندج از وجود نیروهای گروه مائوئیستی کومه‌له آغاز کردند و در چند مرحله عملیات که تا ظهر طول کشید، مأموریت خود را با موفقیت پایان دادند. در این عملیات، 6 نفر از افراد کومه‌له کشته و تعدادی نیز زخمی شدند و چند قبضه اسلحه به غنیمت گرفته شد. از نیروهای خودی نیز 4 تن شهید و 4 تن زخمی شدند.(7)
همچنین 5 نفر از وابستگان حزب دمکرات در تکاب و پاوه با تحویل‌دادن اسلحه‌هایشان خود را به نیروهای سپاه معرفی کرده، درخواست امان‌نامه کردند. علاوهبراین، 5 تن از افراد حزب رزگاری نیز که به عراق گریخته بودند، به ایران بازگشتند و با تحویل‌دادن 4 قبضه اسلحه تسلیم نیروهای خودی شدند.(8)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 236، 20/8/1360، صص 9 - 8، تهران - خبرگزاری پارس، 20/8/1360.
2) سند شماره 294026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 240، 24/8/1360، ص29، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360.
3) سند شماره 54101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره272984 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 293992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 76، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مدعملیات)، 21/8/1360، صص 2 - 1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 240، 24/8/1360، ص33، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360؛ و- سند شماره 435988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 25/8/1360، ص6؛ و- سند شماره 294406 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، آبان 1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 240، 24/8/1360، ص33، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360؛ و- سند شماره 294406 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 293992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
6) سند شماره 293992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص33.
7) روزنامه کیهان، 23/8/1360،ص2، سنندج، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، 22/8/1360، صص 6 - 5، سنندج - خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه 7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص5؛ و- سند شماره 80242 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه 7 به طرح و برنامه مرکز، 22/8/1360، سند تک‌برگی.
8) روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 80246 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 22/8/1360، سند تک‌برگی.
1
افراد وابسته به گروههای برانداز امروز در شهرهای قوچان، تفرش و صومعه‌سرا دست به اقداماتی نظیر ترور، آتش‌افروزی و بمبگذاری زدند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به یک کتاب‌فروشی در خیابان امام خمینی شهر قوچان مراجعه کرده، با شلیک 3 گلوله به سر صاحب این کتاب‌فروشی، وی را به شهادت رساندند. عاملان ترور هنگام فرار اقدام به تیراندازی به‌سمت مردم کردند که درنتیجة آن، 2 نفر از ناحیه شکم و دست مورد اصابت گلوله قرار گرفته، زخمی شدند.(1)
در تفرش نیز افراد وابسته به این سازمان در نیمه‌های شب، کتاب‌فروشی جهاد سازندگی این شهرستان را که روز قبل افتتاح شده بود، به آتش کشیدند. در این اقدام، یک هزار جلد کتاب ازجمله کتاب‌های مذهبی، قرآن و... در آتش سوخت.(2)
در صومعه‌سرا نیز افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز یک بمب دست‌ساز را در مقابل منزل یکی از افراد متعهد این شهر کار گذاشته بودند که نیروهای سپاه با کمک مردم این بمب را کشف و سپس خنثی کردند.(3)
2
امروز نیروهای امنیتی با اجرای عملیات‌هایی در شهرهای مختلف کشور ده‌ها تن از افراد نظامی و فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند. در این اقدامات چند خانه تیمی کشف شد و سلاح، مهمات، بمب و تجهیزات نظامی فراوانی به دست نیروهای خودی افتاد. در شهر گرگان نیز فردی وابسته به گروه مائوئیستی رنجبران دستگیر شد.
در خیابان چهارباغ اصفهان نیروهای سپاه به یک خودرو ژیان مشکوک شده، به تعقیب آن می‌پردازند. راننده ژیان بدون توجه به اخطار ایست نیروهای سپاه، اقدام به فرار کرده، در مسیر با یک خودرو پیکان دیگر تصادف می‌کند. راننده ژیان بلافاصله از خودرو بیرون پریده، یک عدد نارنجک به‌سمت افراد تعقیب‌کننده پرتاب می‌کند که براثر انفجار آن 2 تن از پاسداران و راننده خودرو پیکان زخمی می‌شوند و یک عابر دیگر، که نفت‌فروش بود، به شهادت می‌رسد. مردم با مشاهده این صحنه به تعقیب وی پرداختند که هدف تیراندازی او واقع شده، 4 نفر از آنان نیز زخمی شدند. این فرد در ادامة تعقیب و گریز با تلاش مردم و مأموران راهنمایی و رانندگی دستگیر و تحویل نیروهای سپاه شد. 2 سرنشین دیگر خودرو ژیان که یک مادر و فرزند و مسافر خودرو مزبور بودند با تشخیص بی‌گناهی آزاد شدند.(4)-(5)
پاسداران کمیته انقلاب تهران نیز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص16؛ و- روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص2، مشهد، خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 238، 22/8/1360، ص23، اراک - خبرگزاری پارس، 22/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 24/8/1360، ص13، اراک، خبرگزاری پارس.
3) سند شماره 436535 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، شماره 255، 23/8/1360، ص2.
4) وی برای عادی‌سازی، اقدام به سوارکردن این دو نفر کرده بود.
5) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 254، 21/8/1360، ص5، اصفهان؛ و- روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2، اصفهان، واحد مرکزی خبر؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص16؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، 22/8/1360، ص6، اصفهان - خبرگزاری پارس، 21/8/1360.
خیابان نواب کشف کردند. در این خانه تیمی یک تن از افراد سازمان دستگیر شد و در بازرسی از آن، 2 قبضه اسلحه ژ3، یک قبضه اسلحه کمری، 2 عدد نارنجک، 3 عدد سه‌راهی، 8 عدد خشاب پر از انواع گوناگون، مقدار زیادی فشنگ، ده‌ها پلاک تقلبی انواع خودرو، مقداری اسناد و مدارک سازمانی و آدرس و کروکی عده‌ای از افراد متعهد انقلابی برای ترور به دست آمد.(1)
در خیابان ستارخان تهران نیز نیروهای سپاه یک خانه تیمی سازمان مجاهدین (منافقین) را شناسایی کردند و پس از محاصره با غافلگیری تمام و بدون درگیری، خانه را به تصرف خود درآوردند و 5 نفر (4 زن و یک مرد) از افراد فعال سازمان را که در این خانه فعالیت داشتند، دستگیر کردند. هنگام دستگیری این افراد، یکی از آنان با خوردن قرص سیانور قصد خودکشی داشت که با اقدامات به‌موقع نیروهای سپاه، به یک مرکز درمانی انتقال داده شد. از این خانه تیمی تعداد زیادی اسلحه ازجمله مسلسل دستی یوزی، تفنگ ام3، کلت روولور، 2 دستگاه بی‌سیم و تعدادی نارنجک و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(2)
امروز روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه در گزارشی اعلام کرد که در چند روز گذشته، نیروهای سپاه 5 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در شهر بروجرد کشف و 9 تن از افراد فعال در این خانه‌ها را دستگیر کردند. هنگام کشف این خانه‌ها یک نفر از افراد این سازمان کشته و یک تن نیز زخمی شد. یکی از افراد دستگیرشده فرمانده آتش شاخه دختران این شهر بود و چند نفر دیگر نیز در انفجارهای این شهر نقش اصلی را داشتند. از خانه‌های تیمی کشف‌شده مقدار معتنابهی اسلحه و مهمات ازجمله تفنگ ام1، ژ3، کلت، نارنجک جنگی و اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(3)
در لاهیجان نیز اهالی یک روستا در منطقه جنگلی چهل‌ستون سیاهکل، 2 نفر از افراد رده‌بالای نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند. در بازرسی از این افراد 2 عدد نارنجک به دست آمد.(4)
همچنین در قائمشهر 8 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق که در حمله به پایگاه بسیج روستای گل‌سفید شرکت داشتند، دستگیر شدند.(5)
در شیراز نیز 8 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. 2 نفر از دستگیرشدگان، افرادی بودند که تحت‌تعقیب نیروهای سپاه قرار داشتند و هر دو در یک خانه تیمی دستگیر شدند.(6)
در آستارا نیز چند نفر از فعالان این سازمان دستگیر شدند. از افراد دستگیرشده 9 لوله دینامیت، 120 متر فتیله انفجاری، 48 عدد چاشنی ساده و الکتریکی و 9 عدد سه‌راهی به دست آمد.(7)
در گرگان هم یک فرد وابسته به گروه مائوئیستی رنجبران دستگیر شد و باتوجه‌به اطلاعاتی که از وی به دست آمد، نیروهای سپاه یک قبضه اسلحه ژ3 و مقادیر فراوانی مهمات و تجهیزات انفرادی از مخفیگاهی در جنگل گرگان به دست آوردند.(8)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 236، 20/8/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 20/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص2، خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 21/8/1360.
3) همان، ص30، خرم آباد - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
4) سند شماره 436535 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- سند شماره 54089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 3 چالوس به فرماندهی ستاد مرکز، 20/8/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص20، قائمشهر- خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
6) سند شماره 80289 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 9 به اطلاعات مرکز، 24/8/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 54089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 436535 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 237، 21/8/1360، ص20، گرگان - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.
1
شعبه اول دادگاه انقلاب ارتش پس از برگزاری چهار جلسه به‌منظور رسیدگی به پرونده "ابوالفضل قاسمی"، دبیرکل حزب ایران، وی را به‌اتهام همکاری با سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) در رژیم گذشته، همکاری با شاپور بختیار، کوشش درجهت براندازی نظام جمهوری اسلامی و شرکت در کودتای 18 تیر 1359 (کودتای نافرجام نقاب)، با یک درجه تخفیف به‌علت کبر سن و ثابت‌نشدن همکاری با کودتاگران، به حبس ابد محکوم کرد. اطلاعیه حجت‌الاسلام ری‌شهری، رئیس این دادگاه، درباره صدور حکم ابوالفضل قاسمی به شرح زیر است:
«شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ارتش جهت رسیدگی به اتهامات آقای ابوالفضل قاسمی فرزند محمد تشکیل و پس از چهار جلسه رسیدگی و قرائت کیفرخواست دادستان و استماع دفاعیات مفصل متهم و اخذ آخرین دفاع، مبادرت به صدور رأی نهایی می‌نماید.
اتهامات ابوالفضل قاسمی برابر کیفرخواست به‌طور خلاصه عبارت است از همکاری با ساواک، همکاری با بختیار خائن، کوشش در مشوه‌نمودن چهره انقلاب اسلامی و درنهایت براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران و بالاخره شرکت در کودتای نافرجام 18 تیرماه 1359.
دررابطه‌با اتهام وی مبنی‌بر همکاری با ساواک باتوجه‌به مدارک موجود در مراکز اسناد که بالغ‌بر 300 برگ است و در دادگاه ارائه شد و مدارک موجود در پرونده و اظهارات رهبر عملیاتی وی (سیاوش کریمی رئیس دایره یک و دو عملیات ساواک)، که یکی از رابطین آقای قاسمی با ساواک بوده است و باتوجه‌به تعهد کتبی او به ساواک که براساس انگیزه شاه‌پرستی و اعتقاد به رهبری خردمندانة همایونی با ساواک همکاری می‌نماید، اتهام منتسبه برای دادگاه محرز گردید.
همکاری وی با بختیار و سعی در براندازی رژیم جمهوری اسلامی ایران را از قراین زیر می‌توان استنباط کرد:
الف) اظهارات "ابوالقاسم خادم" از رهبران سیاسی کودتای نافرجام 18/4/1359 در دادگاه مبنی‌بر اینکه مبلغی از خارج [برای] تبلیغات انتخاباتی آقای قاسمی بهوسیله بختیار پرداخت شده است.
ب) اظهارات "عباس شاهرودی"، یکی از اعضای حزب ایران، در دادگاه.
پ) اظهارات مشروح "رسول مهربان"، عضو کمیته مرکزی حزب ایران، در دادگاه مبنی‌بر حمایت حزب ایران از خط بختیار.
ت) موضع‌گیری حزب ایران قبل از انقلاب به رهبری بختیار و پس از انقلاب به رهبری آقای قاسمی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران و مقاله‌های روزنامه جبهه آزادی، ارگان این حزب، در تأیید این موضوع.
ث) شرکت قابل‌توجهی از افراد مؤثر این حزب در توطئه کودتای نافرجام 18/4/1359 که تعدادی از آنها دستگیر [شدند] و تعدادی تحت‌تعقیب و فراری هستند.
ج) ارتباط تعدادی از افراد مؤثر این حزب نظیر "بختیار" با امریکا.
با درنظرگرفتن قراین فوق‌الذکر و باتوجه‌به ارتباط آقای ابوالفضل قاسمی با ساواک، برای دادگاه ثابت شد که نامبرده در مسیر براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است، ولی از آنجا که شرکت شخص وی در کودتای 18/4/1359 برای دادگاه احراز نشد و باتوجه‌به کبر سن و کهولت وی، با یک درجه تخفیف، دادگاه وی را به حبس ابد محکوم کرد.»(1)
1
امروز نخست‌وزیر، رئیس مجلس و چند تن دیگر از مسئولان کشور به‌منظور بررسی وضع اقتصادی و میزان فروش نفت و یافتن راهکاری برای بهبود اوضاع نامساعد ارزی در دفتر رئیس‌جمهور تشکیل جلسه دادند.
آقای هاشمی رفسنجانی دراینباره نوشته است: «بعد از نماز مغرب و عشاء، در دفتر رئیس‌جمهور با حضور وزیر نفت، نخست‌وزیر، احمدآقا، رئیس سازمان برنامه و بودجه و رئیس بانک مرکزی جلسه مشورتی درباره وضع ارزی کشور تشکیل شد. ذخیره ارزی در حدود 2 میلیارد دلار است و ارزش طلاها در حدود 5 میلیارد دلار. هر ماه نزدیک 5/1 میلیارد دلار واردات داریم و صدور نفت روزانه حدود 500 هزار بشکه است؛ حدود 600 میلیون دلار در ماه. اگر وضع چنین باشد به‌زودی ذخیره ارزی تمام می‌شود.»(2)
وی همچنین درباره چشم‌انداز احتمالی بهبود بازار نفت به نقل از وزیر نفت در همین جلسه نوشته است: «آقای [محمد] غرضی معتقد است که به‌زودی با ارزان‌شدن قیمت نفت (34 دلار)، صدور نفت بالا می‌رود و کمبود ارز جبران می‌شود. دیگران هم قبول داشتند، ولی احتیاطاً تصمیمات دیگری هم اتخاذ شد.»(3)
1
"عبدالمجید معادیخواه"، وزیر ارشاد، در گفت‌وگو با خبرنگاران رسانه‌های خارجی و داخلی آنها را به نشر و انعکاس اخبار صحیح از رخدادهای انقلاب اسلامی فراخواند و با مغرضانه‌خواندن گزارش‌های ارسال‌شده از ایران، سیاست‌های وزارت ارشاد را درباره خبرگزاری‌ها و رسانه‌های خارجی تشریح کرد.
وی گفت : امروز بنگاه‌های خبری و تبلیغاتی غرب دربرابر قدرت انقلاب ما، تنها و تنها به دروغ تکیه دارند و تصور می‌کنند که می‌توانند برای همیشه به قدرت دروغ تکیه کنند. من به شما قول می‌دهم که در آینده‌ای نه‌چندان دور به اشتباه خود پی ببرند و ببینند که دروغ قدرت زیادی برای حفظ آنها نخواهد داشت و درحال‌حاضر بارها و بارها دستگاه‌های خبری صهیونیستی و امپریالیستی درخصوص انقلاب اسلامی ایران مشتشان حتی برای مردم خودشان در سطح نسبتاً قابل‌ملاحظه‌ای باز شده و تا اندازه زیادی اعتبار خود را با پیروزیهایی که جمهوری اسلامی در پیش خواهد داشت، از دست خواهند داد. توصیه من به همه آنهایی که فطرت انسانی دارند این است که اگر با دستگاه‌ها و بنگاه‌های خبری متکی به دروغ مبارزه نمی‌کنند، حداقل آلت دست آنها قرار نگیرند. ما امیدواریم به‌کمک انقلابیون واقعی دنیا بتوانیم در آینده‌ای نه‌چندان دور یک شبکه خبری به وجود بیاوریم که الگوی صداقت دربرابر این دستگاه‌های آکنده از دروغ باشد. دشمنان جمهوری اسلامی به‌طور بی‌رویه‌ای از اعدام‌ها در جمهوری اسلامی حرف می‌زنند و روی آن تبلیغ می‌کنند، درحالیکه آنها بخواهند یا نخواهند این واقعیت در تاریخ ثبت شده که انقلاب اسلامی ایران از بزرگ‌ترین انقلاب‌های تاریخ بوده و بیشترین آزادی را به دشمنان انقلاب داده است و دشمنان این انقلاب بزرگ‌ترین جنایت‌ها را با استفاده از این آزادی انجام داده‌اند. ازجملة این جنایت‌ها سوزاندن دانشمندان است که از هولناک‌ترین جنایت‌های تاریخ به شمار می‌رود یا کتاب‌سوزی و کشتار بچه‌ها، زن‌ها و مردان غیرنظامی و بی‌گناه. دنیا و تاریخ این حقیقت را درک خواهد کرد که اگر کسانی که به دروغ بر این جنایتکاران اشک می‌ریزند، بدون غرض به مسائل نگاه می‌کردند و به‌طور صحیح موضوعات را منعکس می‌کردند، به انعکاس این مقدار از جنایت‌های دست‌نشاندگان خود در دنیا بسنده نمی‌کردند؟ امروز کشتن انسان‌ها در مصر و
سودان از دید این بازیگران بی‌مانع است. فقط کشتن جنایتکاران به‌جرم جنایت‌های سهمگین، سوژه‌ای برای تبلیغات است! این واقعیت‌ها را انسان‌ها خواهند فهمید و اعتبار این دستگاه‌ها، هرقدر هم که مقتدر باشند، در آیندة بسیار نزدیک ساقط خواهد شد. در خاتمه به همه دشمنان انسان در همه‌جای دنیا اعلام می‌کنم و همچنین به همه انقلابیون جهان که مطمئناً حقیقت برضد حقیقت و راست بر دروغ پیروز است.(1)
1
سیدمحمد غرضی، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، به‌همراه معاون امور بین‌المللی این وزارتخانه در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی شرکت کرد؛ تثبیت قیمت نفت ایران پس از اجلاس اخیر اوپک، بازار نفت ایران در اروپای شرقی، لغو قرارداد نفتی ایران با کنسرسیوم، آسیب‌های واردشده به صنعت نفت ایران براثر جنگ تحمیلی، تکمیل پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی، تأثیر اجلاس اخیر اوپک بر کاهش تولید نفت عربستان و سهمیه‌بندی جیره سوخت خودروهای شخصی و عمومی و تلاش دولت‌های ایران، لیبی و الجزایر در حفظ سازمان اوپک در اجلاس اخیر موضوعاتی بود که در این نشست مطرح شد. گزارش خبرگزاری پارس از جلسه مطبوعاتی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
«وی ابتدا درمورد اثرات پایین‌بودن قیمت نفت پادشاهی عربستان در مقایسه با سایر کشورهای عضو اوپک مطالب مشروحی بیان کرد و افزود: "پس از یکسان‌شدن و تثبیت قیمت نفت اوپک در 34 دلار به‌ازای هر بشکه، بازار قبلی ایران حفظ شد." وی درمورد وضع درآمد ایران از محل صادرات نفتی گفت: "سیاست کلی ما درمورد نفت طبیعتاً ازسوی دولت جمهوری اسلامی تعیین می‌شود و بالارفتن میزان تولیدات به افزایش درآمد ارزی کمک خواهد کرد."
مهندس غرضی درمورد معاملات پایاپای نفت گفت: "عملاً با چند کشور اروپای شرقی ازجمله رومانی، یوگسلاوی، چکسلواکی و کره شمالی مذاکراتی انجام شده و ما سعی داریم بازارها را به‌صورت تغییرناپذیر نگه داریم. در رابطه‌ای که بین ما و آنها وجود دارد، آنها به نفت نیاز دارند و ما به صنایع متوسط آنها و این رابطه سالم است."
1) روزنامه کیهان، 21/8/1360، ص15.
مهندس غرضی درمورد نتیجه مذاکرات ایران با کنسرسیوم جهت لغو قراردادهای فیمابین گفت: لغو قراردادهای ما با کنسرسیوم طبق تصویب‌نامه شورای انقلاب به اجرا درآمد و این امر توسط دکتر هنردوست، معاون امور بین‌المللی وزارت نفت، به کنسرسیوم ابلاغ شد." وزیر نفت از دکتر هنردوست خواست تا وی توضیحاتی دراینباره بدهد. معاون امور بین‌المللی وزارت نفت گفت: "ما صریحاً اعلام کردیم که ذره‌ای از حقوق حقة ملت ایران صرف‌نظر نخواهیم کرد و در مذاکرات با کنسرسیوم دعاوی خود را مطرح کردیم و آنان نیز مسائل خود را بازگو کردند و دعاوی خود را عنوان کردند. از اولین دورة مذاکرات، نتایج مثبتی به دست آوردیم که بایستی این نتایج در تهران مورد تحقیق و مطالعه مراجع ذی‌صلاح قرار گیرد و باتوجه‌به تصویب نامه شورای انقلاب، دور دوم مذاکرات را آغاز کنیم."
مهندس غرضی درمورد ضربه‌هایی که دراثر جنگ تحمیلی بر صنعت نفت وارد شده، گفت: "یکی از اهداف امریکایی - صدامی حملة عراق به ایران، تسلط بر منابع نفتی جنوب بود و عراق با حمله به خوزستان می‌خواست به‌عنوان یک قدرت بزرگ با دراختیارداشتن منابع نفت خوزستان درآید. عراق در حمله خود موفق شد که شهر آبادان را تقریباً با زاویه 330 درجه به محاصرة خود درآورد و خیال داشت به این ترتیب تا آب‌های شمال خلیج‌فارس پیشروی کند، ولی با شکسته‌شدن محاصره آبادان، تمام استراتژی سیاسی اقتصادی صدام از بین رفت. پس از این پیروزی ایران، برخورد کشورهای دیگر با ما عوض شد و اکنون رفتار و برخورد کشورهای دیگر با ما به ترتیبی است که با یک کشور مسلط بر حوزه‌های نفتی رفتار می‌شود. بعد از شکست اهداف تروریسم در داخل و شکست خواب‌های بی‌تعبیر آنان، بعد از انتخابات ریاست‌جمهوری با 16 میلیون رأی، بعد از شکست محاصره آبادان و بعد از پیام امام به شاه خالد که چهار وجه اصلی یک جریان سه‌ماهه در کشور است، روابط نسبت به جریانات سیاسی و اقتصادی و نفت تفاوت کرده است."
از مهندسی غرضی سؤال شد: "قیمت نفت ایران چقدر است"؟ وی در پاسخ گفت: "قیمت پایه 34 دلار؛ یعنی قیمت نفت عربستان سعودی است و نفت ما به‌صورت نفت سبک با 20/34 و نفت سنگین با 33 دلار عرضه می‌شود و البته این قیمت زمانی اجرا می‌شود که پول نفت حداکثر پس از یک ماه بارگیری به ایران پرداخت شود."
وی درمورد نتایج سفر هیئت اعزامی وزارت نفت به توکیو گفت: "به‌خاطر جوسازی‌های شریک ژاپنی ما، لازم بود که برخورد فعالی با این جریان بشود. درمورد پتروشیمی [بندر امام خمینی]، از سال 1350 تاکنون سرمایه‌ای که جهت تأسیس این مجتمع در نظر گرفته شده، از 5/3 میلیارد دلار به 4 میلیارد و 200 میلیون دلار رسیده است و شاید به همین مقدار نیز نیاز
مجدد باشد و باتوجه‌به مشکلات کنونی مُصِر هستیم که قرارداد اجرا شود."
وزیر نفت درمورد علل ارزان‌شدن قیمت نفت اوپک اظهار داشت: "با مبنای دوگانه‌ای که باوجود قیمت 32 دلار عربستان و 36 دلار یا بیشتر سایرین وجود داشت، مشتریان نفت به‌سوی قیمت ارزان‌تر سوق داده می‌شدند و به همین علت تولید عربستان با 6/7 میلیون بشکه قبل از انقلاب ایران، به رقمی حدود 11 یا حتی 14 میلیون بشکه در این اواخر رسید. ابتدا عربستان حاضر شد قیمت را از 33 به 35 دلار برساند، ولی راجع به تولید صحبتی نشود که طبیعتاً مورد قبول قرار نگرفت و این بار، قیمت پایه به 34 دلار و تولید عربستان هم به 5/8 میلیون بشکه در روز تنزل کرد. "وی درمورد علت کمبود بنزین در چند روز گذشته گفت: "اولاً این مسئله در تهران بود و علت آن هم نرسیدن گازوئیل به نفتکش‌هایی بود که به حملونقل بنزین و رساندن آن به پمپ‌ها اشتغال داشتند و از کار باز ماندند و برخی شایعات نیز به هجوم مردم به پمپ‌ها کمک کرد و درنتیجه کمبود بنزین پیش آمد که ظرف 48 ساعت برطرف شد. به‌هرحال، بیش از مقدار کوپن‌ها بنزین داریم و برخی تقلبات هم موجب شده که کوپن بیشتر از مقدار رسمی در دسترس مردم قرار گیرد."
وی درمورد توطئه ازبینبردن اوپک گفت: "دسیسه‌ای خیلی قوی درجهت متلاشی‌ساختن اوپک در جریان بود، ولی کوشش‌های ایران، لیبی و الجزایر مانع ازهم‌پاشیدگی این سازمان شد. ما وظیفه خودمان را حفظ و نگهداری اوپک می‌دانیم." خبرنگار خبرگزاری پارس سؤال کرد: "با توزیع کوپن‌های جدید میزان توزیع بنزین بین اتومبیل‌های سواری و تاکسی چه تغییری خواهد کرد؟"
مهندس غرضی پاسخ داد: "سعی می‌کنیم که توزیع بنزین سواری با دفترچه صورت گیرد، ولی سعی خواهد شد که همان میزان ماهی 60 لیتر دراختیار هر اتومبیل قرار گیرد و سپس با محاسبات موجودی بنزین، اگر امکان داشت، مقدار آن بیشتر شود."
خبرنگار خبرگزاری پارس از وی سؤال کرد: "طرح نفت، گاز و روغن به‌نظر شما احتیاجی به باقی‌ماندن تحت پوشش کوپن دارد؟ "وزیر نفت گفت: سعی ما در تسهیل این امر است."»(1)
1
یاسر عرفات، دبیرکل سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، پس از دیدار یک‌روزه با عبدالحلیم خدام، وزیر امور خارجه سوریه، برای گفت‌وگو با مقامات عراقی وارد بغداد شد. خبرگزاری عراق بدون اشاره به علت سفر وی به بغداد اعلام کرد: عرفات در بغداد با صدام حسین رئیس‌جمهور عراق و سایر مقام‌های این کشور ملاقات خواهد کرد.(2)
1
کشور یوگسلاوی به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری رژیم عراق، درحال گفت‌وگو با این کشور برای صدور دائمی مواد لازم جهت جاده‌سازی است. به گزارش خبرگزاری پارس، در چند ماه گذشته شرکت‌های "اتوپروس" و "یوگوپروس" قراردادهایی مبنی‌بر صدور و حمل ماسه و سیمان به عراق به ارزش کل 365 میلیون ریال منعقد کرده‌اند.(1)
این خبرگزاری همچنین درباره فعالیت یوگسلاوی در امر ایجاد خطوط مخابراتی این کشور در عراق اعلام کرد: طبق یک قرارداد جدید، یوگسلاوی دو رشتة دیگر خط ارتباطی راه دور به قدرت 400 و 132 کیلووات در عراق تأسیس خواهد کرد. ارزش این پروژة مهم 5/61 میلیون دلار است. کار احداث این خطوط آغاز شده و تا 22 ماه دیگر به پایان می‌رسد. طبق قراردادهایی که بین عراق و شرکت "ایرگونیست"، مجری این طرح منعقد شده است، این شرکت درحال‌حاضر جمعاً کار احداث 1400 کیلومتر خط ارتباطی را در این کشور به‌عهده دارد.(2)
ضمیمه اول گزارش430: توضیحات سردار رشید درمورد سیر طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس
سردار غلامعلی رشید درمورد اولین مباحث مطرح‌شده بین ارتش و سپاه درزمینه طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس می‌گوید:
شب سیزدهم مهرماه 1360 ساعت 9:30، با صیاد در گلف اهواز جلسه برگزار کردیم. حدود نیم ساعت پای نقشه در اتاق فرماندهی نیروی زمینی ارتش با شهید صیاد راجع به طرح‌های قابل‌اجرا در خوزستان صحبت کردیم. پیش از این، طرح‌ها را با آقا محسن هماهنگ کردیم. در این جلسه پس از توضیحات من، سرهنگ صیاد شیرازی با دیدگاههای سپاه موافقت کرد. شهید باقری در دفترچه‌ا‌ش به‌صورت رمز این‌طور نوشته است: به ترتیب اولویت قرار شد انجام شود: اوّل، جعفری یعنی بُستان و غرب سوسنگرد (فقط نوشته جعفری، جعفری یعنی عزیز جعفری)؛ دوّم، رئوفی؛ یعنی غرب کرخه؛ یعنی فتح‌المبین؛ سوم، علی هاشمی، علی هاشمی یعنی به‌سمت کرخه‌کور به‌سمت جنوب‌غرب اهواز است؛ یعنی بیت‌المقدس. اینها را به کد نوشته اول جعفری، دوم رئوفی، سوم علی هاشمی. بعد اضافه کرده: اینها را سرهنگ قبول کرد و گفت من با نظریات شما موافق هستم.
ما از قبل و با آقا محسن و آقا رحیم بحث داشتیم و همه‌مان معتقدیم سرهنگ صیاد شیرازی گفت من قبول دارم و نظرهای ما را پذیرفت. بعد از ستادش خواست که یک طرحی بیاورند برای منطقة بُستان؛ منتها به آنها نگفته بود که اینها نظرهای سپاه است. ... .
بعد از سیزدهم مهرماه، شهید صیاد می‌آید جنوب با آقا محسن جلسه می‌گذارد. آقا محسن به شهید صیاد می‌گوید این 3، 4 عملیات روشن است، ولی تا 12 عملیات را طراحی کنیم. تلاش می‌کنند اُفق آینده را برای خودشان بشکافند؛ مثلاً می‌گویند 3 عملیات در غرب تحت عنوان عملیاتهای کربلای1، 2، 3، 4، 5، 6 که کل مناطق اشغالی غرب و جنوب را آزاد کنند که درنهایت 12 عملیات می‌شود. نیمة دوم مهرماه است.
سردار رشید در ادامه درمورد اولویت‌بندی طرح‌های دوازده‌گانه کربلا و دیدگاههای ارتش و سپاه می‌گوید:
درمورد بحث طرح‌ریزی و انتخاب این منطقه ما دلایلی داشتیم ازجمله اینکه آن موقع یک توان محدودی داشتیم و گفتیم باید جاهایی وارد عملیات بشویم که توان ما با زمین و حجم نیروهای دشمن تناسب داشته باشد. همین فرمول در ثامن‌الائمه(ع) هم پیاده شد. در آن عملیات نیروهای آقا مرتضی قربانی، نیروهای شهید خرّازی و برادرمان آقای ابوشهاب و نیروهای احمد کاظمی آزاد شدند و یک نیروی مختصری ماند پشت
کارون. این نیروهایی که آزاد شدند می‌توانستند بیایند در عملیات بعدی مشارکت کنند، بنابراین تناسب زمین با توان خودی یکی از عوامل بود که به ما دیکته می‌کرد کجا عملیات کنیم.
دلیل دوم امکان پدافند مطمئن بود. ما می‌گفتیم باید به جایی برسیم که بتوانیم با حداقل نیرو پدافند کنیم که دوباره بخشی از نیروهایمان را برابر تدبیر آقا محسن برداریم که بتوانیم عملیات بعدی را دو برابر سه برابر بزرگ‌تر از عملیات طریق‌القدس شروع کنیم. قبل از عملیات طریق‌القدس و آزادشدن نیروها، نمی‌توانستیم عملیات فتح‌المبین را انجام دهیم، اصلاً چنین توانی ما نداشتیم. یا برویم در منطقه‌ای که مثلاً برای پدافندش 5 تیپ، 6 تیپ، 7 تیپ نیرو بخواهد. ما باید در جایی پدافند می‌کردیم که یک تیپ نیاز داشته باشد.
دلیل سوم اطمینان از امکان دسترسی سریع به عقبه‌های دشمن بود. این‌هم به ما کمک می‌کرد. در شناسایی‌ها ما به این نتیجه رسیدیم که آرام‌آرام می‌توانیم از منطقة شمالی و رمل‌ها استفاده بکنیم و به عقبه‌های دشمن دست پیدا بکنیم. جناح‌داشتن از دشمن، ضعف‌های متعدد دشمن، تجارب عملیاتهای قبلی و اعتمادبه‌نفسی که خداوند در آن مقطع از جنگ به ما داده بود به ما کمک می‌کرد که نوع زمین را انتخاب بکنیم، ولی مهم‌ترین آن تناسب زمین با توان خودی و به‌اصطلاح توان خودی با دشمن و امکان پدافند بعد از تهاجم و رسیدن به عقبه دشمن بود.
در تیم طرح‌ریزی بعدی شهید صیاد هم مخالفت می‌کردند، یعنی ارتش مخالف عملیات در بُستان بود و می‌گفت این اصلاً به مصلحت نیست، می‌گفت برویم دزفول، گفتیم چنین توانی برای عملیات در آن منطقه وجود ندارد. در خاطرات آقای هاشمی هم هست می‌گوید تیمسار فلاحی از بی‌رغبتی و ضعف عملکرد فرماندهی در نیروی زمینی برای عملیات بُستان شکایت دارد چون دراصل با این طرح مخالف است. ظهیرنژاد مخالف عملیات بود. در صفحة 188 کتاب نقش ارتش در هشت سال دفاع مقدس، نوشته: فرمانده نیروی زمینی - بعد از انتصاب شهید صیاد - از قرارگاه مقدّم نیروی زمینی در جنوب خواست که طرح‌ها و نظریات خود را درزمینة چگونگی اجرای طرح‌های آفندی در منطقة خوزستان به وی ارائه نماید. در صفحة 188 کتاب ارتش آمده است: «قرارگاه مقدّم اجرای عملیات در منطقة دزفول و بُستان را پیشنهاد نمود که اینها نشئت‌گرفته از نظریات و طرح‌های قبلی بود با این تفاوت که این‌بار، چگونگی استفاده از نیروهای سپاه پاسداران و بسیج برای بالابُردن توان رزمی ارتش را ما در برداشتیم» یعنی می‌گوید یک عامل جدیدی به ما اضافه شد. سپس نوشته است: «فرمانده نیروی زمینی پس از مراجعت به تهران، رفت جنوب و آمد.» یعنی آمد جنوب پیش ما و در جنوب این را گفت: «بعد دو نفر از افسران قرارگاه مقدّم را احضار کرد و تدبیر کلی خود را مبنی‌بر اجرای عملیات تهاجمی در منطقة دزفول و بُستان اعلام کرد.» که درحقیقت تصویب همان پیشنهادهای مطرح‌شدة قبلی بود و «دستور داد که طرح عملیات آفندی در مناطق یادشده تهیه بشود.» می‌گوید: «برمبنای تدبیر اعلام‌شده فرمانده نیرو ما آمدیم یک پیش‌نویس طرح کلی را تهیه کردیم که ابتدا تک بکنیم در جبهه دزفول، بعد تک بکنیم در جبهه بُستان.» همچنان فکر ظهیرنژاد را دنبال می‌کنند. حالا آقا محسن به شهید صیاد گفتند و سه عملیات معلوم است: اوّل، بُستان؛ دوّم، فتح‌المبین؛ سوّم، بیت‌المقدس. یعنی همین نظری که ما به شهید صیاد گفتیم و ایشان هم به تیمش گفته است که راهکارهای آفندی آینده را بگویید، اینها [ارتشی‌ها] نظرشان برعکس ما است، می‌گویند اوّل دزفول، بعد بُستان. سوّمی را هم نمی‌گویند. می‌گوید: «معاون هماهنگ‌کنندة نیروی زمینی آمد گفت ابتدا عملیات در محور بُستان را پیشنهاد بدهید.» مثل اینکه شهید صیاد به آنها گفته اوّل اینجا را تقدم بدهید که در تاریخ 21 مهر - 8 روز بعد از سیزدهم - اولویت‌ها تعیین شده بود. یعنی پیش‌نویس طرح یادشده را با این تغییر که «در مرحلة اوّل تک در محور بُستان به‌عنوان دستور و برمبنای طرح‌ریزی به قرارگاه مقدّم نیروی زمینی داده شد»، قبول کردند که اوّل در بُستان عمل کنیم. دوباره
برادران ارتش در همین کتاب، صفحة 189 این نکتة منطقی را تأیید کردند. یعنی اینها خودشان هم حواسشان هست که عملیات در غرب کرخه (فتح‌المبین)، 5 برابر 6 برابر بزرگ‌تر از بُستان است و این غیرمنطقی است، اصلاً نه ارتش چنین توانی داشت نه سپاه. خودشان این نکتة منطقی را تأیید می‌کنند: «از دلایل برتری عملیات در جبهه بُستان بر عملیات در جبهه کرخه کسب تجربه عملیاتی و آماده‌سازی نیروها برای عملیات بزرگ‌تر بود.» می‌پذیرند که عملیات در غرب کرخه خیلی بزرگ‌تر از بُستان است، بعد یک برآورد وضعیت عملیاتی تدوین می‌کنند. عجیب است این برآورد را کی می‌دهند به شهید صیاد؟ 25 آبان. این برآورد تنها برآوردی است که از ارتش داریم، هیچ برآورد وضعیت عملیاتی دیگری دراختیار ما نیست و نمی‌دانیم اینها چطور فکر می‌کردند، چه می‌نوشتند، برآورد نه طرح عملیات. برآورد یا چیزی تحت عنوان برآورد وضعیت عملیاتی و تجزیه‌وتحلیل آن به‌صورت مکتوب از ارتش نداریم. این برآورد را شهید صیاد به ما داد و یادداشتش هم در حاشیه این هست.(1)
ضمیمه دوم گزارش430: سخنان دکتر فرهاد درویشی درخصوص تأثیر عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکل‌گیری یک راهبرد جدید نظامی در عملیاتهای آینده
دکتر فرهاد درویشی در نشریه شماره10 فصلنامه تاریخ جنگ از انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ (مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس) درباره بازتاب تأثیر عملیات پیروز ثامن‌الائمه(ع) در شکل‌گیری یک راهبرد جدید نظامی در طرح‌ریزی‌های آینده و همچنین طراحی عملیات آزادسازی بستان نوشته است:
«عنوان کربلای1 برای نام این عملیات برگرفته از طرحی بود که پس از موفقیت عملیات ثامن‌الائمه(ع) و عقب‌راندن ارتش عراق تا غرب رودخانه کارون، توسط سپاه و ارتش برای اجرا به شورای عالی دفاع ارائه شده بود. نتایج عملیات ثامن‌الائمه(ع) [که منجر به آزادسازی زمینهای اشغالی شرق رودخانه کارون شد] مبین این نکته بود که طراحی و انجام عملیاتهای گسترده با سبک و شیوه جدید، نه‌تنها امر امکان‌پذیری است، بلکه تعیین‌کننده آینده و سرنوشت جنگ نیز خواهد بود. درواقع موفقیت در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، فرماندهان نظامی کشور را بر آن داشت تا با اتکا به شیوه‌های جدید جنگی که موجب تغییر در تاکتیک‌ها و در سازمان رزم شده بود، به تدوین استراتژی و برنامه درازمدت همت گمارند.
در شرایط موردنظر، فرماندهان عالی‌رتبه نظامی و سیاسی کشور بر این نکته متفق‌القول بودند که مسئله جنگ لزوماً بایستی ازطریق اقدامات نظامی حل شود، زیرا هیچ زمینهای برای راه‌حل غیرنظامی جنگ وجود نداشت و هیچ قدرتی در جهان نه‌تنها از تجاوز عراق به جمهوری اسلامی نگران نبود، بلکه برای حفظ موقعیت متجاوز از او حمایت می‌کرد. بر همین اساس، فرماندهان سپاه و ارتش طی جلسات متعددی شرایط جدید را مورد بررسی قرار داده و مبتنی‌بر آن استراتژی جدیدی را تعریف کردند. این استراتژی سه هدف اساسی را دنبال می‌کرد:
انهدام هرچه بیشتر ماشین جنگی عراق.
دست‌یافتن به مواضعی مناسب جهت کم‌کردن خطوط پدافندی و نهایتاً آزادسازی نیروهای خودی از پدافند، برای افزایش توان خودی در عملیات بعدی.
آماده‌شدن برای انجام عملیات نهایی و آزادسازی مناطق اشغالی.
... عملیات طریق‌القدس اولین حلقه از زنجیره استراتژی جدید محسوب می‌شد که هدف آن آزادسازی بخشی از سرزمین‌های اشغالی بود. شیوه اجرایی این عملیات مبتنی‌بر تجارب جنگ انقلابی سپاه بود که در بیش از بیست عملیات به دست آمده بود.»(2)
1) اظهارات سردار غلامعلی رشید درمورد سیر طراحی عملیات طریق‌القدس، جلسه شصتم تاریخ شفاهی دکتر محسن رضایی، تدوین اول، 1393، آرشیو تاریخ شفاهی مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، صص 18 - 8.
2) مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، تاریخ جنگ، فصلنامه ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اداره عملیات)، سال چهارم، شماره 10، بهار 1374، صص 72 - 71.
1
امروز نیروهای سپاه و بسیج حملة واحدهای عراقی در منطقة جنوب‌غربی شوش را که با آتش سنگین توپخانه آغاز شد، دفع کردند. نیروهای عراق علاوه‌بر این تحرک زمینی، شهر آبادان را هدف حملات هوایی قرار دادند و دزفول را هم گلوله‌باران کردند.
نیروهای عراقی در جنوب‌غربی شوش در منطقه "شلیبیه" در غرب رودخانه کرخه به‌قصد حمله به مواضع نیروهای سپاه و بسیج از ساعت9:30 تا 11:30، با توپخانه روی مواضع آنها اجرای آتش کردند و سپس به استعداد تقریبی یک گردان پیاده از دو سمت برای تصرف مواضع خودی پیشروی‌شان را آغاز کردند و در مرحله اول توانستند یکی از مقرهای بسیجیان را تصرف کنند، اما هشیاری، مقاومت و مقابله به‌موقع نیروهای بسیجی و همچنین آتش شدید و دقیق خمپاره‌اندازها و موشک‌های کاتیوشا، تلفات فراوانی به مهاجمان وارد کرد و آنان مجبور شدند با جمع‌آوری کشته و زخمی‌ها به عقب بازگردند. در این درگیری، حدود 50 نفر از نیروهای عراقی کشته شدند که جنازه 5 نفر از آنان در منطقه باقی ماند. از نیروهای خودی نیز یک تن شهید و 3 تن زخمی گزارش شده است.
واحد اطلاعات عملیات منطقه8 سپاه هدف نیروهای عراقی را از اجرای این عملیات اِشغال مجدد منطقه‌ای اعلام کرد که نیروهای سپاه و بسیج در 31 اردیبهشت‌ماه سال جاری از نیروهای عراقی بازپس گرفته بودند. در آن عملیات که با نام "امام مهدی(عج) انجام شد، نیروهای سپاه شوش موفق شدند در یک نبرد سنگین تپههای حدفاصل "عنکوش" و"شلیبیه" را آزاد کنند.(1)
شهر آبادان نیز در ساعات 9:40 و 11:20 بهوسیله 6 فروند از هواپیماهای عراقی هدف بمباران خوشه‌ای قرار گرفت که به‌علت عملکرد مؤثر پدافند هوایی و ارتفاع‌گرفتن هواپیماها از آسمان این شهر، بمبهای رهاشده دقت لازم را نداشتند. در برخی گزارش‌ها به‌طورکلی به ویرانی تعدادی خانه و شهادت چند نفر اشاره شده است.(2)
همچنین توپخانههای ارتش عراق شهر دزفول را هدف چند گلوله توپ قرار دادند که 2 گلوله به مرکز شهر اصابت کرد، اما هیچ‌کدام از آنها منفجر نشد.(3)
1) سند شماره 5572 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات منطقه8 به مسئول طرح و برنامه عملیات مرکز، 30/8/1360، صص 4 - 3؛ و- سند شماره 250834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 25/8/1360، ص3؛ و- سند شماره 80243 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 به فرماندهی و طرح و برنامه عملیات مرکز و کرمانشاه، 22/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5506 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات شوش به اطلاعات عملیات منطقه8، 22/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- ابوالقاسم حبیبی، دزفول، شوش، اندیمشک در جنگ (اطلس راهنما - 8)، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1385، ص79.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، 22/8/1360، ص28، آبادان - خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 238، 22/8/1360، ص23، آبادان - خبرگزاری پارس،22/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 239، 23/8/1360، ص18، تهران - خبرگزاری پارس، 23/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 237، 22/8/1360، ص29، اهواز- خبرگزاری پارس، 21/8/1360؛ و- سند شماره 427538 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 21/8/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز نیز مناطق غرب کشور عرصة درگیری نیروهای خودی و افراد مسلح وابسته به گروههای ضدانقلاب بود. همچنین در این روز 2 نفر از افراد ضدانقلاب خود را تسلیم نیروهای دولتی کردند. علاوهبراین، به گزارش لشکر28 سنندج، امروز ارتش عراق محموله‌ای سنگین از سلاح و تجهیزات را به نیروهای ضدانقلاب تحویل داد.
بیست تن از نیروهای پادگان "پسوه" که برای برقراری تأمین جاده درحوالی قریه سروکانی در محور پسوه - جلدیان مستقر بودند، هنگام جمع‌آوری نیروهای تأمین به‌طور غافلگیرانه مورد حمله افراد حزب دمکرات کردستان قرار گرفتند که 7 تن از آنان به شهادت رسیدند و 8 نفر نیز به محاصره و اسارت نیروهای مهاجم درآمدند. 5 نفر از افراد ژاندارمری نیز موفق به فرار و مراجعه به پادگان شدند.(1)
نیروهای سپاه در عملیاتی که در نزدیکی روستای "خورخوره" از توابع تکاب انجام دادند، یکی از افراد تشکیلاتی حزب دمکرات را به هلاکت رساندند و اسلحه و مهمات وی نیز به‌دست نیروهای خودی افتاد.(2)
در کامیاران نیز 2 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان با اسلحه و تجهیزات نظامی، خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.(3)
به گزارش لشکر28 پیاده کردستان، عراق امروز ازطریق منطقة مرزی "دولتو" در شمالغربی سردشت تعداد زیادی اسلحه و مقادیری مهمات به حزب دمکرات کردستان تحویل داده است. این اقدام شامل 6 دستگاه توپ لوله‌بلند، چندین قبضه ضدهوایی دولول، چند قبضه خمپاره‌انداز و مقادیری آر.پی.جی و اسلحه کلاشینکف بوده است(4)
2
درگیری با نیروهای امنیتی و پرتاب بمب دست‌ساز از اقدامات امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد و زنجان بود.
در درگیری بین 2 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و افراد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خیابان "عامل" مشهد، هر 2 نفر آنها به هلاکت رسیدند، اما به‌علت انفجار 2 نارنجک که افراد سازمان حین درگیری پرتاب کرده بودند، یک نفر از مردم براثر اصابت ترکش نارنجک به شهادت رسید و 2 پاسدار نیز زخمی شدند. در بازرسی از وسایل این افراد یک قبضه مسلسل دستی یوزی و یک قبضه کلاشینکف به دست آمد.(5)
همچنین نیروهای این سازمان در زنجان یک بمب دست‌ساز را به منزل یک فرد متعهد و انقلابی پرتاب کردند که خسارت و تلفاتی نداشت.(6)
1) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص34.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 80303 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، 24/8/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس، 23/8/1360.
4) سند شماره 294329 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، شماره 87، لشکر28 پیاده کردستان (رکن2 - سنندج)، 26/9/1360، ص1.
5) سند شماره 436535 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، شماره 255، 23/8/1360، ص3؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30.
6) روزنامه اطلاعات، 25/8/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران زنجان.
1
ستاد مرکزی سپاه و سپاه پاسداران رودسر نتایج اقدامات اخیر خود علیه گروههای ضدانقلاب را اعلام کردند.
روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه درباره کشف خانه‌های تیمی در روزهای اخیر در شهر تهران اعلام کرد: در هفته گذشته برادران سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب اسلامی موفق شدند 5 خانه امن گروهک‌های محارب و تروریست را در بهارستان، گیشا، ولیعصر(عج) و تهرانپارس کشف و 12 تن از عوامل گروهک‌های مزبور را دستگیر کنند. در درگیری بین برادران پاسدار و تروریست‌های ساکن این خانه‌ها 3 نفر از آنان به هلاکت رسیدند. از خانه‌های واقع در تهرانپارس 2 قبضه سلاح ژ3، 4 قبضه کلت، مقادیر زیادی فشنگ ژ3، 4 عدد بی‌سیم، مجلات مبتذل و مشروبات الکلی و از خانه‌های امن واقع در گیشا و بهارستان نیز مقادیر زیادی نارنجک، انواع اسلحه، مسلسل ام.اس. و اسناد و مدارک مهم درون‌گروهی به دست آمد. شایان ذکر است، خانه‌های امن نقش رهبری‌کننده و فرماندهی خانه‌های تیمی را برعهده دارند.(1)
سپاه رودسر نیز امروز اعلام کرد: در روزهای اخیر، 4 نفر از عوامل ترور و تخریب سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کرده است. از 2 نفر از دستگیرشدگان، اسلحه کلاشینکف و تعدادی خشاب به دست آمده است.(2)
2
روزنامه کیهان امروز درباره وضعیت جبهه‌های جنگ جنوب کشور و جریان زندگی در شهرهای جنگ‌زده گزارشی منتشر کرده است که به قسمت‌های مهم آن اشاره می‌شود. خبرنگار اعزامی روزنامه کیهان در گزارش خود نوشته است: «در سر راه دزفول، از نزدیک‌های اندیمشک بوی جنگ به مشام می‌رسید. ... در اندیمشک و دزفول شهیدپرور، زندگی سیر عادی خود را طی می‌کند. در دزفول که بارها و بارها ازسوی خصم بی‌رحم و سنگدل هدف موشک قرار گرفته و ده‌ها شهید و مجروح داشته، کوچک‌ت-رین وحشتی به دل مردمش راه نیافته و انگارنه‌انگار در منطقة جنگی زندگی می‌کنند. از اوضاع شوش جویا شدم، چون از چند روز پیش در تهران شایع شده بود این شهر به تصرف مزدوران درآمده است، ولی در خوزستان متوجه شدم که سقوط شوش حرفی بیش نبوده و این شهر در کنترل کامل رزمندگان اسلام است و دشمن کیلومترها از آن به دور است. در جاده اندیمشک - اهواز، در مزارع کنار جاده، کشاورزان بدون دغدغه و نگرانی سرگرم کشت بودند و درحاشیة جاده نیز عده‌ای دسترنج خود را [در] بحبوبة جنگ و در زیر باران گلولههای توپخانه دشمن به فروش می‌رساندند. چگونه می‌شود باور کرد در استانی که از شمال تا جنوبش درگیر جنگ و کشمکش است، میوه، خواربار، آذوقه و نان به‌حد وفور یافت شود. حتی قیمت‌ها در اینجا در سطحی پایین‌تر از
شهرستان‌های دیگر و تهران که از جنگ فاصله دارند، قرار دارد، ولی این روستاییان که در این شرایط به فعالیت مشغول‌اند و بزرگ‌ترین پشتوانه رزمندگان هستند، احتیاج به کمک دارند؛ چه کمک مادی و چه روحی و معنوی. چون اینها ازهرلحاظ مستضعف هستند. اینها کسانی هستند که در همان اوایل جنگ به‌علت نزدیکی به مرز، آماج گلولههای دشمن شدند و خانه‌هایشان ویران شد و همه چیز خود را از دست دادند و عده‌ای نیز فرزندانشان و برخی دیگر نان‌آور خانواده‌شان به اسارت درآمده است و از خانه و کاشانة خود رانده شدند. آنها می‌دانند ممکن است در کمتر از یک دقیقه گلولههای توپ و آتش خصم، دسترنج ماه‌ها و حتی سال‌هایشان را در یک دم نابود سازد و به تل خاکستری مبدل کند، ولی همچنان در سرزمین خود مانده‌اند و به جهادشان ادامه می‌دهند و هرروز سخت‌تر از روز پیش می‌شوند و لحظه‌ای تردید و یأس و نومیدی در دلشان راه نمی‌دهند، چون در پایان چیزی جز پیروزی نمی‌بینند.
در اهواز، جنب‌وجوش عجیبی به چشم می‌خورد. اول صبح بچه‌ها کتاب‌هایشان را زیر بغل گرفته و به مدرسه می‌رفتند. کسبه مشغول کار و ادارات چون روزهای عادی قبل از جنگ، روال عادی خود را طی می‌کند. مردم اهواز به‌خوبی وضعیت جنگ را درک کرده و با ماندن در شهر و پرکردن پشت جبهه با دشمن خدا به جنگ پرداخته‌اند. ... این مردم بارها از ابتدای جنگ ثبات خود را نشان داده‌اند و کوچک‌ترین فرصتی به دشمن نمی‌دهند، هرچند که دشمن متجاوز، بی‌شرمانه موشک‌هایش را به‌سوی مدارس، بیمارستان‌ها، خانه و کاشانه‌شان روانه می‌سازد، ولی با هر حمله موشکی دشمن، انسجام مردم اهواز افزایش می‌یابد و به‌جای تخلیه شهر، نفرت و انزجارشان نسبت به مزدوران بعثی عراق بیشتر و بیشتر می‌شود.»
خبرنگار اعزامی کیهان در ادامة مطلب با عنوان "خلبانان دلیر از آسمان عراق برایمان می‌گویند" به‌سراغ خاطرات خلبانان نیروی هوایی رفته و به نقل خاطرات یکی از آنان پرداخته و نوشته است: «در یکی از مأموریت‌ها به‌سوی عراق پرواز کردم تا یکی از پل‌های اصلی آنها را تخریب کنم. وقتی نزدیک شدم، دیدم یک اتومبیل فولکس استیشن از روی پل رد می‌شود. برای اینکه به اتومبیل و سرنشینان آن صدمه‌ای نرسد، باوجودی‌که وقت کم داشتم و ممکن بود خودم هدف قرار بگیرم، یک بار دیگر دور زدم تا ماشین از روی پل رد شود، ولی اتومبیل به‌سختی و کندی حرکت می‌کرد و من مرتب در دلم به او بدوبیراه می‌گفتم که چرا این‌قدر آهسته حرکت می‌کند. خلاصه وقتی که اتومبیل به‌طور کامل پل را طی کرد، پل را هدف قرار داده و تخریب کردم.»
خبرنگار کیهان در ادامه گزارش خود از قول یکی از رزمندگان ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید دکتر چمران) نوشته است: «مردم باید بدانند که آزادکردن هر وجب از خاک تصرف‌شدة میهن اسلامی با شهادت‌ها و ازخودگذشتگی و ایثار خون جوانان پاک‌باخته‌ای همراه است که عاشقانه به کربلای خوزستان آمده‌اند.» این رزمنده درباره تأمین نیازمندی‌های نیروهای جنگ‌های نامنظم
گفت: «کلیه احتیاجات ما از آذوقه و پوشاک گرفته تا وسایط نقلیه، توسط مردم همیشه در صحنه تأمین می‌شود و مردم بهترین حامی و پشتیبان ما در این جنگ تحمیلی بوده‌اند و آنها همیشه به ما قدرت و روحیه می‌دهند.» وی درباره جبهه‌های سوسنگرد و دهلاویه گفت: «چند ماه پیش سوسنگرد در اشغال بعثی‌ها بود. آنها پس از تصرف شهر و روستاهای اطراف به‌سمت اهواز پیش آمدند، ولی با بسیج همگانی که توسط رزمندگان اسلام انجام گرفت، سوسنگرد آزاد شد و بعثی‌ها با شکستی مفتضحانه از جبهه سوسنگرد به عقب نشستند.»
خبرنگار اعزامی کیهان در ادامه گزارش خود افزوده است: «به سوسنگرد رسیدیم. رزمندگان به‌راحتی در شهر رفتوآمد می‌کردند، ولی خرابی‌ها نشانگر این واقعیت است که مزدوران به‌طور وحشیانه‌ای به این شهر حمله کرده‌اند و با توپخانه و خمپاره‌های خود، منازل مردم را هدف قرار داده‌اند. در گوشه‌ای از شهر، گورستانی از وسایط نقلیه و جنگی یک ستون زرهی عراق که براثر دلاوری رزمندگان اسلام منهدم شده بود، مشاهده می‌شد. در سوسنگرد، پس از سوخت‌گیری رهسپار دهلاویه شدیم. ... در یکی از سنگرها، حسین پوراسدالله، اهل رشت، می‌گفت: "جبهه‌ها به‌صورت منظم‌تری درآمده و سازماندهی عالی شده... ما عاشورای پارسال با بودن دکتر چمران توانستیم سوسنگرد را از دست مزدوران بگیریم و تا مرغداری (مکانی در شمال سوسنگرد به‌سمت بستان) عراقی‌ها را به عقب برانیم و در عرض چهار ماه گذشته، دشمن را چند کیلومتر به عقب رانده‌ایم. اگر دشمن بخواهد حمله کند، تک‌زدن‌های به‌موقع بچه‌ها آنها را فلج و متوقف می‌سازد. برعکس روحیه بچه‌های ما که قوی است، روحیه مزدوران عراقی به‌شدت ضعیف است. آنها حتی جنازه‌های سربازان خود را به عقب نمی‌برند. کانال‌ها پر از جنازه‌های عراقی است."
اصغر متقی، اهل اصفهان، می‌گوید: "به‌خاطر خدا و مبارزه در راه اسلام به این نقطه آمده‌ام. باید از برادران و خواهران پشت جبهه تشکر کرد که با ارسال پوشاک و آذوقه بزرگ‌ترین پشتوانه ما هستند."»
نویسنده در ادامه گزارش خود از بسیجی دیگری که پزشکیار بوده و از مشهد به جبهه‌های سوسنگرد اعزام شده، نوشته است: «غلامرضا جعفری پزشکیار اهل مشهد که در سنگر بهداری با وی به گفت‌وگو نشستم گفت: "حدود هفت ماه است در جبهه‌های خوزستان هستم. روحیه رزمندگان ما به‌قدری قوی است که حتی در موقع زخمی‌شدن، ضعف و ناتوانی از خود نشان نمی‌دهند. چند شب پیش یکی از برادران ما در این سنگر شهید شد. از صورتش نور می‌بارید. واقعه کربلا دارد اینجا تکرار می‌شود. همین امروز در این محل، صادق احمدی و حسن هزارجدی با هم مجروح شدند. به سراغ هرکدام برای پانسمان می‌رفتم نمی‌گذاشت، می‌گفت: "اول برو دوستم را که زخمی‌شده معالجه کن." همچنین شهیدی داشتیم به نام اصغر حسنی اهل قزوین که در نزدیکی خاکریز عراقی‌ها شهید شد. غروب که او را آوردند، دیدم چیزی زیر لباس، روی سینه‌اش است، وقتی که پیراهنش را پاره کردم، دیدم عکس امام را روی سینه نصب کرده." این پزشکیار در ادامه
سخنان خود گفت: "سه ماه پیش، یکی از برادران در جبهه‌های الله‌اکبر شهید شد، پس از سه ماه که جنازه او را پیدا کردیم، هنوز حالت تازه داشت و صورتش خندان بود." ...
علی عظیمی، اهل میانه آذربایجان، در این دیدار گفت: "راننده آمبولانس هستم و داوطلبانه به جبهه آمده‌ام. ما یک دستگاه آمبولانس همراه خودمان از میانه آورده‌ایم. من به این منطقه آمده‌ام تا به برادرانی که زخمی می‌شوند، کمک کنم و فوری آنها را به بیمارستان برسانم. در یکی از سنگرها به جوان پانزده سالهای به‌نام محمدرضا امینی اهل اصفهان برخورد کردم. جوانی رزمنده که به‌جای رفتن به کلاس، به سنگر آمده و اسلحه به دست گرفته است. او برای دفاع از دین و آب و خاک خود حدود هفت ماه است در جبهه‌ها مشغول نبرد است."
حمید خوشنویس، اهل اهواز، می‌گوید: "چه آنهایی که از قبل به اینجا آمده‌اند و چه رزمندگانی که تازه از شهرستان‌ها آمده‌اند، هیچ فرقی با هم ندارند، همه برادر هستیم و قومیت روی ما کوچک‌ترین تأثیری ندارد." ... سیدحسین میرجلیلی، اهل یزد که تازه دو روز است که به جبهه آمده بود، گفت:" هرگز فکر نمی‌کردم که روحیه رزمندگان در جبهه‌ها این‌قدر بالا باشد. من در این دو روز فهمیدم که آینده جنگ به نفع ماست و پوزه دشمنان اسلام به خاک مالیده می‌شود."»
نویسنده در پایان گزارش خود، خاطرات سرپرست خبرگزاری پارس در خوزستان را از اشغال و محاصره شهر آبادان آورده و نوشته است: «در بازگشت از خط مقدم جبهه، در بین راه، سرپرست خبرگزاری پارس در خوزستان، خاطرات جالبی از جنگ تعریف می‌کرد. وی می‌گفت: "محرم پارسال عراقی‌ها به‌سرعت به پیشروی خود ادامه می‌دادند. پس از سقوط خرمشهر، شهر آبادان نیز به محاصره درآمد. صدام با محاصرة کمربندی خرمشهر ازطریق جاده اهواز - خرمشهر، مناطق عباره و حفار غربی را تسخیر و تعدادی از نیروهای مزدور خود را به‌طرف غرب رودخانه کارون در منطقه‌ای بین روستای مارد و حفار شرقی برای محاصره آبادان گسیل داشت. پس از نقل‌وانتقالات، نیروهای عراقی با نصب پلی بر روی رودخانه کارون،(1)حایل بین بخش شمال‌غرب آبادان و شرق خرمشهر، وارد روستای مارد در 17 کیلومتری آبادان شدند و بخش جنوبی جاده اهواز - آبادان را در اشغال خود گرفتند. سربازان صدام تکریتی مزدور، در این نقطه، عده‌ای از ساکنان روستای مارد و مردم بی‌دفاعی را که ازطریق جاده آبادان - اهواز قصد خروج از شهر آبادان را داشتند، به رگبار بستند، عده‌ای را به اسارت بردند و عده‌ای دیگر را به شهادت رساندند و پس از تسلط بر میدان تیر، به‌طرف کوی ذوالفقاری در جنوب آبادان سرازیر شدند. ما در آن موقع در آبادان بودیم، همه دلواپس و نگران بودیم، وحشت داشتیم نکند
1) کارشناسان نظامی سپاه دلیل نصب سریع پل روی رودخانه کارون و عبور ارتش عراق از روی آن را استفاده یگانهای ارتش عراق از محل ساحل‌سازی لشکر92 زرهی ایران قبل از جنگ می‌دانند. این نقطه به‌دلیل آنکه محل مانور یگان لشکر92 زرهی ایران قبل از جنگ بود و این لشکر برای دفاع از آبادان، این نقطه را ساحل‌سازی کرده بود، مورد بهره‌برداری ارتش عراق قرار گرفت.
آبادان به سرنوشت خرمشهر دچار شود، ولی دیری نپایید که لشکریان اسلام با ایثار و جانفشانی و با به‌هلاکت‌رساندن صدها نفر از مزدوران، آنها را از منطقه ذوالفقاری دور کردند و شهر آبادان را از سقوط نجات دادند. عراقی‌ها پس از اینکه نتوانستند این شهر را به تصرف درآورند، با به محاصره درآوردن آن و استحکام مواضع خود، مناطق مسکونی شهر را مرتب هدف آتش توپخانة خود قرار می‌دادند. حدود 9 ماه این محاصره ادامه داشت تا چندی‌قبل که با انسجام کامل ارتش، سپاه، فداییان اسلام و بسیج و در یک نبرد همه‌جانبه (عملیات ثامن‌الائمه(ع))، لشکر معروف قادسیه که سرتاپا غرق در اسلحه و مهمات بود، به‌سختی شکست خورد و هزاران تن از افراد آنان یا به هلاکت رسیدند و یا اسیر شدند و حلقة محاصرة آبادان شکسته شد و مناطق زیادی از دست مزدوران خارج شد و آبادان پس از ماه‌ها، نفسی به‌راحتی کشید.»(1)
1
امروز وزیر خارجة لیبریا و یاسر عرفات به‌ترتیب با طه یاسین رمضان و صدام حسین دیدار و دربارة جنگ ایران و عراق گفت‌وگو کردند.
گزارش رادیو صوت‌الجماهیر عراق حاکیست: امروز طه یاسین رمضان، معاون اول نخست‌وزیر عراق، با وزیر خارجة لیبریا دیدار و گفت‌وگو کرد. به گزارش این رادیو، معاون اول نخست‌وزیر عراق، وزیر خارجة لیبریا را به حضور پذیرفت و با وی دربارة آخرین تحولات منطقه، به‌خصوص جنگ ایران و عراق به بحث و گفت‌وگو پرداخت. طه یاسین رمضان در این ملاقات، موضع ایران را در جنگ تشریح کرد و گفت: ما پذیرای جنگ نبودیم و اکنون نیز آمادة برقراری صلح هستیم و این رژیم فارس است که همیشه خواستار ادامه جنگ می‌باشد. رادیو عراق، ادامه داد: وزیر خارجة لیبریا در پاسخ به گفته‌های معاون نخست‌وزیر عراق، از مواضع سیاسی عراق ستایش و بر انزوای سیاسی ایران در جامعة بین‌المللی تأکید کرد. به گزارش خبرگزاری پارس به نقل از رادیو ایران، امروز همچنین یاسر عرفات رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین با صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، دربارة جنگ عراق با جمهوری اسلامی ایران و مسئله فلسطین گفت‌وگو کرد. گفته می‌شود، عرفات که چندی‌پیش با رهبران روسیه ملاقات کرده بود، از دولت شوروی خواسته است که از فروش اسلحه به جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند. شایان ذکر است که روابط ایران و عرفات از چند ماه پیش به‌شدت تیره شده است.(2)
2
رونالد ریگان، رئیس‌جمهور امریکا، اعلام کرد که حالت "فوق‌العادة ملی" را که در زمان کارتر علیه ایران وضع شده است، تمدید خواهد کرد. خبرنگار خبرگزاری رویتر درباره این اقدام ریگان، سابقه برقراری حالت فوق‌العادة دولت امریکا در سال 1358 علیه ایران و اهداف این قانون مطالبی بیان کرده است. در بخشی از این گزارش آمده است: رونالد ریگان پنجشنبه (21/8/1360) گفت: حالت فوق‌العادة ملی را در
روابط با ایران، که 2 سال پیش درپی ماجرای گروگان‌گیری اعلام شده بود، ادامه خواهد داد، زیرا هنوز زمان عادی‌شدن روابط فرا نرسیده است. کارتر در نوامبر 1979 (1358)، چند روز بعد از آنکه امریکاییان در سفارت امریکا در تهران به گروگان گرفته شدند، حالت فوق‌العاده را (در روابط با ایران) اعلام کرد و قرار بود درصورتیکه ریگان اقدامی انجام ندهد، این حالت پنجشنبه منقضی شود. این حالت فوق‌العاده طبق قانون امتیازات فوق‌العادة اقتصادی بین‌الملل امریکا که به‌موجب آن به رئیس‌جمهوری اختیار می‌داد دارایی‌های ایران را در امریکا مسدود کند، برقرار شد. ریگان در پیامی به کنگره گفت: بحران به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای تخفیف یافته، اما اوضاع داخلی در ایران نامطمئن به نظر می‌رسد. جنگ میان ایران و عراق ادامه دارد و شوروی همچنان افغانستان را در اشغال دارد. ریگان اضافه کرد: به نظر می‌رسد عادی‌شدن کامل روابط تجاری و دیپلماتیک میان امریکا و ایران به زمان بیشتری احتیاج داشته باشد.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 24/8/1360، ص3، به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از رویتر.
1
امروز ارتش عراق بازهم مناطق مسکونی شهرهای آبادان و دزفول را هدف توپخانههای خود قرار داد و خسارتهایی به آنها وارد کرد. برخورد یک خودرو عراقی با مین، پناهندگی 10 نفر از سربازان این کشور به ایران و گزارش لشکر92 زرهی ایران درمورد چاشنی‌نداشتن برخی گلولههای توپ و مین‌های عراقی از دیگر اخبار مهم امروز بود.
شهر آبادان هدف گلولههای دوربرد عراق قرار گرفت که درنتیجه آن در محله احمدآباد، 3 منزل مسکونی تخریب شد و 3 نفر نیز زخمی شدند.(1)شهر دزفول نیز هدف 17 گلوله توپخانههای عراق قرار گرفت که براثر برخورد آنها به مناطق مسکونی شهر، یک نفر به شهادت رسید و یک تن زخمی شد، به بخش‌هایی از شهر نیز خسارتهایی وارد آمد. در این گلوله‌باران یک خودرو نیز آسیب دید.(2)
در مناطق غربی کشور هم یک خودرو زیل عراقی در جاده بانی بنوک به مینی که نیروهای خودی کار گذاشته بودند، برخورد کرد و منهدم شد. طبق گزارش‌ها، در این اقدام، 12 نفر از سرنشینان این خودرو به هلاکت رسیدند.(3)
همچنین 10 تن از سربازان عراقی با عبور از مرزهای مقابل شهر مریوان خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند و ضمن تحویل‌دادن اسلحه‌هایشان درخواست پناهندگی کردند.(4)
لشکر92 زرهی ایران نیز در گزارشی اعلام کرد که تعدادی از گلولههای خمپاره‌های 82 میلی‌متری که نیروهای عراقی به‌سمت نیروهای خودی پرتاب می‌کنند، فاقد ماسوره هستند. همچنین تعدادی از مین‌های ضدنفر ایتالیایی که در میدان‌های مین کار گذاشته شده‌اند، چاشنی انفجاری ندارند. لشکر92 زرهی اهواز با اعلام این خبر افزود: آن دسته از نیروهای عراقی که گرایش‌های مثبتی به نیروهای خودی دارند، این اقدام را انجام می‌دهند.(5)
1) سند شماره 427525 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 23/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 23/8/1360، ص14.
2) سند شماره 5511 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، شماره 406، 23/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 427526 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 23/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 294026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، 23/8/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 241، 25/8/1360، ص41، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/8/1360.
4) سند شماره 80303 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 26/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/8/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مریوان.
5) سند شماره 005509 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تیپ2 زرهی (رکن2) به فرمانده گردان مهدی - 290 - 130 - 155 سپاه پاسداران، 22/8/1360، سند تک‌برگی.
1
خبرگزاری پارس از کمک‌های ایرانیان مقیم قطر به جنگ‌زدگان گزارش داد. این خبرگزاری نوشت: «سیل کمک‌های نقدی و مالی ایرانیان مقیم قطر برای هموطنان جنگ‌زده همچنان ادامه دارد. دراین‌رابطه، علاوه‌بر 3600 کیلو د.د.ت. که هفته قبل ارسال شد، مبلغ 45000 ریال قطری و 6 بسته پتو و لباس گرم نیز امروز ازطرف برادران ارادی‌های لارستانی مقیم قطر تحویل نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در دوحه شد تا برای خواهران و برادران جنگ‌زده فرستاده شود.»(1)
2
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در بوکان و بانه دست به اقداماتی زدند که تلفات و خساراتی را درپی داشت.
در عملیات کمین عناصر حزب دمکرات کردستان ایران در نزدیکی روستای "قره‌موسالی" در 25 کیلومتری شمال بوکان، یک تن از سربازان زخمی و یک نفر از مهاجمان کشته شد.(2)(3)همچنین در این منطقه یک دستگاه خودرو جیپ نظامی به مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد و 3 سرنشین آن زخمی شدند.(4)رادیو صدای کردستان با اعلام کارگذاری این مین به‌دست نیروهای حزب دمکرات کردستان، تعداد کشته‌ها و زخمی‌های نیروهای خودی را 5 نفر اعلام کرد.(5)در بانه نیز افراد وابسته به این نیروها نارنجکی را به‌سمت یکی از پیشمرگان کرد مسلمان پرتاب کردند که آسیبی به وی نرسید.(6)همچنین در بوکان 2 نفر از این افراد قصد داشتند انبار مشترک کمیته امداد بنیاد امور جنگ‌زدگان و هلال‌احمر این شهر را آتش بزنند که با هشیاری نیروهای خودی هر دوی آنها دستگیر شدند.(7)
3
با روشن‌ترشدن ماهیت رژیم عراق و گروههای ضدانقلاب فعال در شمالغربی ایران، امروز تعدادی از عشایر محلی و عناصر وابسته به این گروه‌ها خود را تسلیم جمهوری اسلامی کردند.
امروز 4 گروه 30 تا 40 نفره از عشایر فریب‌خورده محلی (قلخانی و گوران) که در آغاز جنگ و پس از آن به عراق پناهنده شده و با آن رژیم همکاری می‌کردند، از جبهه دالاهو در منطقه عمومی سرپل ذهاب به ایران بازگشتند و خود را به نیروهای فداییان امام معرفی و تقاضای بخشودگی کردند. این افراد علاوه‌بر سلاح‌های انفرادی، انواع تیربار و آر.پی.جی7 نیز با خود به همراه داشتند که تحویل نیروهای خودی دادند. به گزارش خبرگزاری پارس، هنگام
1) روزنامه کیهان، 23/8/1360، ص2، خبرگزاری پارس.
2) رادیو صدای کردستان هدف عملیات را حمله به یک مینی‌بوس و یک دستگاه خودرو گاز ارتش اعلام کرد و در اعلام تلفات واردشده به نیروهای نظامی از کلمة مبهم "شماری" استفاده کرد، ولی به‌صراحت از کشته‌شدن یک تن از مهاجمان سخن گفت.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 25/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، صص 36 - 35، ارومیه - خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 25/8/1360.
6) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص1.
7) روزنامه کیهان، 24/8/1360، ص2، سنندج، به نقل از واحد مرکزی خبر؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص33.
ورود آخرین گروه، فرمانده فداییان امام خمینی به آنها گفت: «شما سرانجام پی بردید که اسلام و جمهوری اسلامی بهترین پناهگاه شماست و از این پس که به دامن اسلام پیوسته‌اید، باید نشان دهید چون پدران خود که دشمنان را دلاورانه از سرزمین ایران بیرون می‌راندند، با چنگ و دندان از مرزهای جمهوری اسلامی ایران دفاع می‌کنید.» یکی از سرگروه‌های افرادی که به ایران بازگشته‌اند در پاسخ گفت: «ما عملاً نشان خواهیم داد که تا چه پایه در راه جمهوری اسلامی و کشور عزیزمان ایران فداکاری خواهیم کرد. ما طی یک سال گذشته فریب تبلیغات دشمنان را خوردیم، لیکن سرانجام دریافتیم تمام این تبلیغات دروغ بوده و هم‌اکنون در منطقه ما، به‌همت جهاد سازندگی و فداییان امام خمینی عمران و آبادی شروع شده است و سرانجام بر آن شدیم که به وطن خود باز گردیم.»(1)
در منطقه "صومای برادوست" در شمال‌شرقی ارومیه نیز 11 تن از وابستگان به حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کومه‌له خود را به نیروهای ستاد عملیات غرب کشور معرفی کردند و ضمن تحویل‌دادن اسلحه‌هایشان خواستار دریافت امان‌نامه شدند.(2)
1
رادیو صدای کردستان ارگان سیاسی - تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران امروز دو پیام جداگانه به نقل از هیئت اجرایی آموزشوپرورش سراسری کردستان (حزب دمکرات کردستان) پخش کرد. در اولین پیام که خطاب آن به پدر و مادرهای دانش‌آموزان است، دولت جمهوری اسلامی مسئول تعطیلی برخی مدارس در مناطق بحرانی یا تحت اشغال آنها اعلام شده و پس از تأکید به جوانان برای فراگیری دانش از آنان خواسته شده است که درحد امکان و توان از بذل هرگونه مساعدت مادی و معنوی خودداری نکنند و برگه‌های مخصوص کمک مالی به حزب دمکرات در امر آموزشوپرورش را خریداری کنند.(3)
در پیام دیگری نیز که به نظر می‌رسد بیشتر یک اقدام تبلیغی و به‌نوعی پاسخ‌گویی به نگرانی برخی خانواده‌ها یا کسانی باشد که خود یا افراد وابسته به آنها با رهاکردن درس با این حزب همکاری می‌کنند، به آنان قول داده شده است که افراد واجد شرایط در اوقات مقتضی، به آموزش درس‌ها بپردازند و این حزب در نظر دارد در زمان و محلی که بعداً اعلام خواهد شد اقدام به برگزاری امتحانات متفرقه در سطوح مختلف و دادن کارنامه به آنان کند. در این اطلاعیه آمده است:
«کلیه دانش‌آموزانی که در مقطع راهنمایی تحصیلی و دبیرستان شامل شاخه‌های نظری که در سالهای تحصیلی 61 -60 [مشغول تحصیل بودند،] در دو نوبت خرداد و شهریورماه به‌صورت متفرقه در محل مناسب که بعداً به اطلاع خواهد رسید، ازطرف دبیران مجرب و یا صاحب‌نظران دیگر امتحان به عمل خواهد آمد و به قبول‌شدگان کارنامه قبولی ازطرف این هیئت داده خواهد شد. علی‌هذا توجه کلیه علاقه‌مندان را به مضمون دقیق این اطلاعیه جلب می‌نماید. انتظار داریم
1) سند شماره 288836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران ریجاب دالاهو (فداییان اسلام)، 1/9/1360، ص1؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص19؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، 24/8/1360، صص 4 - 3، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 23/8/1360.
2) روزنامه اطلاعات، 26/8/1360، ص4.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 238، 23/8/1360، ص12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 22/8/1360.
جوانان دبیرستانی و راهنمایی در راستای نهضت مقدس فرهنگی حزب دمکرات کردستان ایران ضمن فراهم‌نمودن کتب و وسایل تحصیلی، از هم‌اکنون بدون اتلاف وقت به مطالعه و مرور دقیق کتب درسی مشغول شده و با آمادگی کامل و مایه علمی کافی به‌موقع در جلسات امتحان حضور یابند. محل و تاریخ دقیق امتحان بعداً به آگاهی خواهد رسید.»(1)
1
به‌دنبال شدت‌یافتن فعالیت‌های اتحادیه کمونیست‌های ایران (گروه سربداران) در اطراف آمل و اقدامات مسلحانة آنها در ترور نیروهای خودی و بستن جاده‌ها و... - که آخرین آن در 18 آبان رخ داد - نیروهای خودی متشکل از 9 گروه 12 نفری، به‌منظور پاک‌سازی بخش‌هایی از منطقه جنگلی "منگله" در امامزاده عبدالله در جنوب شهر آمل، عملیاتی را به نام "چکش و سندان" با پیشنهاد ژاندارمری آغاز کردند. طبق گزارش‌های محلی و نیروهای سپاه و ژاندارمری، حدود 180 تن از افراد وابسته به اتحادیه کمونیست‌های ایران در این منطقه حضور داشتند و در بیش از 6 ماه، استحکامات دفاعی متناسب با منطقه جنگلی را فراهم کرده بودند.
افراد اتحادیه کمونیست‌های ایران، این منطقه جنگلی را که به‌شدت حفاظت شده و دارای انبارهای اسلحه، مهمات و آذوقه بود، منطقه آزادشده می‌خواندند و قصد داشتند با استفاده از این عقبه، همه مناطق جنگلی جنوب آمل را به‌اصطلاح آزاد کنند. اطمینان افراد این گروه به استحکامات جنگلی و توان خود آنچنان بالا بود که بارها افرادی که آنان را دستگیر و سپس آزاد کرده بودند، به سپاه و ارتش پیغام داده بودند که اگر می‌توانید داخل جنگل بیایید. افراد خودی در پیشروی خود به محل استقرار افراد این گروه، 30 چادر گروهی استتارشده نیروهای مسلح غیرقانونی را کشف کردند، ولی باتوجه‌به آگاه‌شدن آنان از اقدام نیروهای خودی و ترک محل به‌سمت ارتفاعات، افراد خودی پیشروی را به‌سمت عمق منطقه جنگلی ادامه دادند و نیروهای اتحادیه کمونیست‌ها که از قبل در سنگری محکم در محل مناسبی موضع‌گیری کرده بودند، افراد خودی را زیر آتش پرحجم انواع سلاح‌ها ازجمله تیربار کالیبر50، آر.پی.جی7 و خمپاره قرار دادند که تلفات عمده‌ای به نیروهای خودی وارد شد و ادامه پیشروی میسر نشد. علاوهبراین، در ساعت14، یک کامیون زیل که حامل نفرات، پتو و البسه بود هدف موشک آر.پی.جی7 قرار گرفت و منهدم شد. این درگیری تا ساعت 17 به‌طور پراکنده ادامه داشت و پس از آن، نیروهای خودی بدون دستیابی به اهداف خود منطقه را ترک کردند. در این عملیات، 12 تن از افراد خودی (7 نفر از سپاه و 5 تن از ژاندارمری) ازجمله فرمانده عملیات سپاه بابل به شهادت رسیدند و تعدادی نیز زخمی شدند. از نیروهای اتحادیه کمونیست‌ها نیز 10 نفر کشته و تعدادی زخمی گزارش شده است.(2)
واحد اطلاعات و بررسیهای سیاسی منطقه3 (استان‌های گیلان و مازندران) سپاه در بررسی علل دست‌نیافتن به اهداف عملیاتی به مواردی اشاره کرده است که بی‌رغبتی برخی نیروهای ژاندارمری به
1) همان، ص14ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 22/8/1360.
2) همان، صص 4 - 3، ساری - خبرگزاری پارس، 22/8/1360؛ و- سند شماره 80250 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز- فرماندهی)، 22/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 23/8/1360، ص2؛ و- روزنامه اطلاعات، 29/10/1360، ص6؛ و- سند شماره 80262 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز- فرماندهی)، 23/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 448641 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه 3 به ستاد مرکزی (مرکز- فرماندهی)، 23/8/1360، صص 2 - 1؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص2، آمل؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص16.
اجرای عملیات و ناآشنایی آنان به فنون رزم در جنگل و رعایت‌نشدن حفاظت ازطرف آنان، مجهزنبودن نیروهای خودی به سلاح‌های نیمه‌سنگین همچون آر.پی.جی7، تیربار کالیبر50 و خمپاره‌انداز و برخورداری افراد اتحادیه کمونیست‌ها از این سلاح‌ها از آن جمله است. همچنین در این گزارش به برخی نکات همچون شلیک‌شدن ناخواسته تیر از تفنگ یک پاسدار نیم ساعت قبل از عملیات و آگاه‌شدن افراد اتحادیه کمونیست‌ها از نزدیک‌بودن عملیات نیروهای خودی و هشیاری آنان، اشتباه راهنمای جنگلی در یافتن مسیر و برهم‌خوردن هماهنگی‌های اولیه و پیش‌بینی نشدن آذوقه کافی و مناسب گروههای تک‌ور، به‌عنوان علل ناکامی نیروها اشاره شده است.(1)-(2)
1
یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که مرکز عملیات این سازمان بود در شهر بهبهان، شناسایی شد، اما دستگیری ساکنان این خانه به درگیری انجامید و در طول چند ساعت تیراندازی نیروهای سپاه و افراد حاضر در خانه، 2 نفر از افراد سازمان زخمی و دستگیر شدند و یک تن نیز با منفجر کردن یک نارنجک خودکشی کرد. به گزارش سپاه پاسداران خوزستان، افراد دستگیرشده عامل چندین آتش‌سوزی در بهبهان ازجمله آتش‌زدن یک خودرو، یک مغازه و محل تشکیل انجمن اسلامی شهر بودند. در بازرسی این خانه، 3 قبضه اسلحه، تعداد فراوانی انواع فشنگ، تعدادی نارنجک جنگی و دینامیت و انواع مواد منفجره، ابزار و وسایل الکتریکی ساخت بمبهای ساعتی و سایر وسایل و ادوات نظامی به دست آمد.(3)
2
آیت‌الله موسوی اردبیلی امروز در خطبه‌های نمازجمعه تهران پس از محکومیت حرکت‌های تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروههای تروریستی در داخل ایران، از مردم کشورمان به‌ویژه استان خوزستان و به‌خصوص شهر دزفول در تحمل بمباران‌ها و موشک‌باران‌های قوای صدام تقدیر و تشکر کرد. آیت‌الله اردبیلی در خطبه اول گفت: «ماه‌ها قبل از پیروزی انقلاب مانند کف دستمان می‌دانستیم یکی از مراحل، مرحله مبارزه با تروریسم است. می‌دانستیم که دشمن از هر وسیله برای براندازی استفاده خواهد کرد. این یکی از وسایل برنده‌ایست، کارایی نسبتاً بالایی دارد. در کشورهای دیگر که انقلاب شده بود و نظام از بین رفته بود، رژیم عوض شده بود، دیده بودیم چگونه تروریسم راه می‌اندازند، انفجارات چه کارها می‌کند و نمی‌شد ایران از این موضوع مستثنی باشد. ما می‌دانستیم با وجود این گروهک‌های چپ و راست، مگر اینها می‌نشینند و تماشا
1) ناظران محلی معتقدند که این اقدام نیروهای خودی، حداقل سبب تأخیر در عملیات اتحادیة کمونیست‌ها برای تصرف شهر آمل شد.
2) سند شماره 448640 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات و بررسیهای سیاسی منطقه 3 به اطلاعات مرکز، 23/8/1360، صص 5 - 1.
3) روزنامه اطلاعات، 25/8/1360، ص4، اهواز- واحد مرکزی خبر؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، ص33، اهواز- خبرگزاری پارس، 26/8/1360، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران خوزستان؛ و- سند شماره 427464 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به ژاندارمری خوزستان، 28/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 427464 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 23/8/1360، ص2.
می‌کنند قانون اسلام پیاده شود و اینها هم دست‌ازپا خطا نکنند و چیزی که ما فکر نمی‌کردیم گسترش ابعاد این تروریسم است. من فکر نمی‌کردم اینها یک‌مرتبه اعلامیه نظامی - سیاسی بدهند. با قمه و دشنه بریزند توی خیابان و با خود مردم درگیر شوند. من فکر نمی‌کردم تروریسم در ایران کارش به اینجا برسد که بچه مدرسه را بکشد، ماشین را آتش بزند، طفل شیرخواره را آتش بزند، خانه‌ها را خراب کنند و اینها خیال براندازی رژیم را دارند، ولی وقتی تروریسم با این ابعاد گسترده در ایران شروع به کار کرد، دیدیم خطری را که ما متوجه و منتظر آن بودیم، با یک گسترش عجیب پیش آمد. ما فکر می‌کردیم سال‌ها طول می‌کشد تا با این مبارزه کنیم. باز یکی از چیزهایی که من فکر نمی‌کردم این بود که به این زودی اینها این‌جور داغان شوند و دیدید که شدند. الآن عملیات دارند، اما عملیات نیست. ترور دارند، اما چه کسی را ترور می‌کنند؛ فلان پاسداری که می‌خواهد برود نان بگیرد یا فلان بچه‌ای که می‌خواهد به مدرسه برود یا فلان بقالی که مشغول فروش مواد غذایی به مردم است و ازاین‌قبیل.»
رئیس دیوان عالی کشور افزود: «یادتان هست وقتی جریان حزب نخست‌وزیری و جریان دادستانی پیش آمد با چه حرارتی داد می‌زدید که باید قوه قضائیه قاطعیت داشته باشد و دیدید نتیجه خوبی داشت و امنیت را در مقابل تروریسم در سطح ایران پیاده کرد که این مسئله به‌آسانی به دست نیامد، پاسدارها کشته شدند، قضات شرع ترور شدند، دادستان‌ها و بازپرس‌ها کشته شدند، اما قوه قضائیه کار خود را انجام داد و باید ادامه دهد تا ما ابرقدرتی در دنیا داریم، تا ما جاسوس‌ها در ایران داریم، تا ما خانه‌های تیمی را یکی پس از دیگری تا به آن خانه تیمی آخر کشف نکرده‌ایم، تا ما افراد خائن و مزدور در ایران داریم، باید دادگاه‌های انقلاب، دادسراهای انقلاب با قاطعیت به کار خود ادامه دهند.
البته، این را من تنها به حساب دادگاه و دادسرای انقلاب نمی‌گذارم؛ این ملت شریف ایران بود، همکاری‌های ارزشمند شما بود که این موفقیت در ایران به دست آمد.»
امام‌جمعه موقت تهران در خطبه دوم نمازجمعه این هفته، درمورد جنگ اسلام و کفر با اشاره به بمباران‌های هوایی،
پرتاب موشک مزدوران عراقی به خانه‌های مردم مسلمان و بی‌دفاع و غیرنظامیان غیرمسلح گفت: «انسان صعود اخلاقی و کمال انسانی‌اش حد ندارد. انسان ازنظر استعداد موجود عجیبی است. انسان اگر روزی صعود کند از فرشتگان هم بالاتر می‌رود و اگر سقوط نیز بکند از هر موجود پست‌تری، پست‌تر خواهد شد. آنهایی که دستور می‌دهند، فرمان می‌دهند و عمل می‌کنند خانة پیرزنی را بکوبند، گهواره بچه‌ای را آتش بزنند، کلبه بدبختی را بر سرش ویران کنند و اسم این را عملیات نظامی بگذارند، اینها اگر مسلمان نیستند آیا انسان هم نیستند؟ انسان وقتی این صحنه‌ها را می‌بیند با همه وجودش لمس می‌کند که وقتی امام حسین - سلام‌الله علیه - می‌فرمود: "اگر دین ندارید آزاده باشید"، چه می‌فرمود. کوبیدن شهرها شاید به این منظور است که ناراحتی زیاد کنند، خسارات مالی وارد کنند و مردم را تحریک کنند، جنگ‌زدگان زیادی را به وجود بیاورند آیا اینها در طول این مدت نفهمیده‌اند که این‌گونه مسائل جز بیشترکردن مقاومت و شدت‌عمل بیشتر دربرابر آنها فایده دیگری ندارد.»
آیت‌الله موسوی اردبیلی در ادامه سخنان خود گفت: «احسنت و آفرین بر دزفول، اهواز، آبادان، ماهشهر و بر آن انسان‌هایی که زیر بار آتش به انتظار شهادت می‌مانند. ما دقیقاً زمان پایان جنگ را نمی‌دانیم، چون ما شروع نکرده‌ایم که تمام کنیم. ما امتی هستیم که به خاک و استقلال ما تجاوز شده و به ما حمله شده و از کیان و استقلال خود دفاع می‌کنیم و مادامی که تجاوز و ظلم بر یک ملت مبارز است، دفاع و مقاومت هم است ... همه و همه این احساس را دارند و با دل‌وجان می‌گویند تا تجاوز، ظلم، ستم و توطئه هست، مقاومت هم هست. آنچه به ما امید می‌دهد وعده خداست، خدا به ما وعده کمک و یاری داده. ... ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم.»(1)
حجت‌الاسلام موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب اسلامی، نیز پیش از خطبه نمازجمعه این هفته تهران سخنرانی کرد. وی درباره اقدامات تروریستی سازمان مجاهدین خلق گزارش داد و گفت: «منافقین آنچنان پررو شده بودند که مسلحانه در خیابان ظاهر می‌شدند و به روی بچه‌ها و پیرمردها و زن و مرد مسلمین اسلحه می‌کشیدند و آنها را به رگبار می‌بستند و آنچنان جنایت را به اوج رساندند که در یک روز، 11 اتوبوس شرکت واحد را در تهران به آتش کشیدند که ده‌ها نفر زخمی شده و چندین نفر سوختند. از آن طرف، رادیوهای اجانب یکی پس از دیگری به کار افتاد، رادیو اسرائیل، رادیو استعمارگر و نوکر استعمار بی‌بی‌سی و صدای امریکا و دیگر جنایتکاران غربی سروصدایشان را به اوج رساندند. وقتی 72 تن از بهترین یاران امام امت در زیر خروارها خاک و آهن ماندند و به شهادت رسیدند، این انسان‌دوستان حیوان‌صفت هرگز احساس نکردند که طرف‌داران حقوق بشر هستند و هرروز این جنایات بیشتر شد، تاجایی‌که اینها در شهریورماه در تمام ایران 370 نفر را فقط ترور کردند و کشتند.»(2)
1
درپی برخی سؤالات آیت‌الله جنتی در نمازجمعه قم درباره ماهیت و عملکرد انجمن حجتیه و اصلی‌شدن موضوع فعالیت‌های این انجمن در محافل سیاسی، امروز حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، درباره این موضوع با مجله عروةالوثقی مصاحبه کرد. به‌دنبال تشدید فعالیت‌های انجمن حجتیه در محافل فرهنگی و اجتماعی و تمایل به نفوذ افراد وابسته به این گروه در نهادهای فرهنگی و اطلاعاتی، همچون آموزشوپرورش، سپاه پاسداران، رادیو و تلویزیون و... آیت‌الله جنتی ضمن دادن توضیحاتی در نمازجمعه قم درباره این گروه، از آنها خواست تا به هفت سؤال پاسخ دهند. این سؤال‌ها عبارت بودند از: 1. شما قبل از انقلاب، ولایت فقیه را قبول نداشتید و خارج از انقلاب یا مخالف انقلاب بودید یا بی‌تفاوت به انقلاب؛ آیا شما خط عوض کرده‌اید یا نه؟ 2. آیا حاضرید اعتراف کنید که خط سابقتان غلط بوده است؟ 3. شما در گذشته با هدف مبارزه با بهائیت کار می‌کردید، اکنون که بهائیت وجود ندارد، رسالتتان در این تشکیلات چیست؟ 4. علت اصرار شما بر اینکه در مراکز اطلاعاتی نفوذ کنید و اطلاعات جمع‌آوری کنید، چیست؟ 5. دلیل اینکه اطلاعات جمع‌آوری‌شده را به مراکز بهره‌وری و به ارگان‌های انقلابی نمی‌دهید، چیست؟ 6. آیا شما به خودتان اجازه می‌دهید از امکانات دولتی استفاده کنید و برای استفاده، مجوز قانونی و شرعی دارید یا نه؟ 7. دلیل اینکه تأکیدتان روی ضدانقلاب چپ است و از ضدانقلاب راست غفلت می‌ورزید، چیست؟
پس از طرح این سؤالات توسط آیت‌الله جنتی و اصلی‌شدن مسئله انجمن حجتیه در جامعه، آقای هاشمی رفسنجانی مواضع خود را چنین عنوان می‌کند: «این انجمن در گذشته، به‌منظور مبارزه با بهایی‌ها تشکیل شد و مخالف مبارزه با رژیم پهلوی بود. معتقد بود که امکان ندارد قبل از ظهور امام زمان(عج)، حکومت اسلامی تشکیل شود و جمع زیادی از جوانان را متشکل کرده بود. بعد از انقلاب اینها وارد بسیاری از کارهای دولتی، مخصوصاً فرهنگی شده‌اند و امروز عده‌ای با آنها مخالفت می‌کنند.» آقای هاشمی رفسنجانی در ادامه می‌افزاید: «نباید مزاحم آنها شد. افراد مسلمان و معتقدی هستند، ولی انقلابی نیستند. معروف است، شاخه‌ای از آنها ولایت فقیه را قبول ندارند، ولی خودشان منکر این اتهام‌اند.»(1)
2
به گزارش رادیو عراق، حسین‌بن‌علی، عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق، و طه ابراهیم وزیر تجارت آن کشور، امروز در بغداد با ارنان گالویس، وزیر امور اقتصادی برزیل، دیدار کردند. این رادیو اعلام کرد گفتوگوهای انجام‌شده درمورد راههای توسعة همکاری دو کشور در زمینه‌های کشاورزی، بازرگانی، اقتصادی و ساختمانی و نیز بررسی فعالیت‌های کارگروه مختلط عراق - برزیل، که دومین نشست آن ماه اوت (برابر با مرداد) در برازیلیا برگزار شد، صورت گرفته است.(2)
1
روزنامه آلمانی زوددویچه آلگمانیه سایتونگ در مقاله‌ای از ارسال مجدد انواع سلاح‌های روسی به عراق پس از یک سال توقف خبر داد. به نوشته این روزنامه، تصمیم شوروی برای فروش اسلحه به عراق، پس از سفر "عبدالجبار شنشل"، رئیس ستاد فرماندهی کل عراق، به آن کشور در مهرماه سال جاری آغاز شد. بخش‌هایی از این مقاله که رادیو کلن آن را نقل کرده است، به شرح زیر است:
«روزنامه زوددویچه آلگمانیه سایتونگ در شماره امروزش مطلبی پیرامون صدور اسلحه روسی به عراق انتشار داده و دراینباره می‌نویسد: کمک‌های نظامی اتحاد جماهیر شوروی به عراق که به‌دلیل سردی مناسبات دو کشور از ماه سپتامبر سال 1980 [شهریور1359] قطع شده بود، مجدداً از سرگرفته شده است. این روزنامه به نقل از محافل عربی در ادامه مقاله‌اش می‌افزاید: پس از سفر هیئت نظامی بغداد به شوروی در ماه سپتامبر [شهریور 1360] و ملاقات رئیس ستاد عراق، عبدالجبار شنشل، با وزیر دفاع اتحاد جماهیر شوروی در مسکو، تاکنون شوروی مجموعاً 30 فروند هواپیمای بزرگ مخصوص حملونقل جنگ‌افزار وارد عراق کرده است. تنها در طول 2 هفته اخیر، شوروی تعداد زیادی موشک، توپ‌های ضدهوایی، موشک‌های زمین‌به‌هوا از نوع "اس. آ2" و "اس. آ3" و "اس. آ6" و "اس. آ8"، موشک‌های زیرزمینی معروف به "قورباغه 7" و همچنین موشک‌های ضدتانک و هلیکوپتر به عراق تحویل داده است. صدور تسلیحات شوروی به عراق براساس قرارداد تسلیحاتی که در ماه سپتامبر سال گذشته بین دو کشور در مسکو به انعقاد رسید، صورت می‌گیرد . طبق این توافقنامه قرار است اتحاد جماهیر شوروی تعداد 700 تانک از نوع تی72، 60 هواپیمای جنگی از نوع میگ23 و 25، 800 خمپاره‌انداز با کالیبرهای 122 و 152 میلی‌متری و همچنین 140 هزار نارنجک دراختیار عراق قرار دهد. طبق اطلاع همین محافل خبری، جنگ‌افزارهای مذکور یا ازطریق هوایی به‌طور مستقیم و یا با کشتی در ابتدا به بنادر دریای احمر یا خلیج‌فارس یا به بنادر کویت وارد می‌شوند و سپس با کامیون به عراق منتقل خواهند شد. به گفته همین محافل خبری، گویا درحال‌حاضر تعداد زیادی کامیون در مسیر عراق به عربستان سعودی و کویت در حرکت‌اند که اغلب آنها روزانه محموله‌های جنگی و یا جنگ‌افزار ازقبیل تانک، موشک کاتیوشا و وسایل الکترونیکی ساخت شوروی، لهستان و فرانسه به عراق حمل می‌کنند. علاوه‌بر سلاح‌های نظامی ذکرشده، 2 هزار موشک ضدتانک و 1000 موشک ضدتانک هوابه‌زمین برای استفاده هلیکوپترهای عراقی و تعدادی دیگر از موشک‌های "توتال" و "روناند" تاکنون وارد بصره شده است.»(1)
1) همان، ص9 ضمیمه، رادیو کلن، 22/8/1360.
1
در درگیری امروز نیروهای سپاه با نیروهای عراقی در غرب کشور، تعدادی از نظامیان عراقی کشته یا زخمی شدند. توپخانههای ارتش نیز با آتش مؤثر خود تلفاتی را به دشمن وارد آوردند.
در یک درگیری که بین نیروهای سپاه و بسیج با نیروهای عراقی در "ریجاب" انجام شد، نیروهای خودی موفق شدند بخشی از تجهیزات و محل استقرار آنها را منهدم کنند. به گزارش روابط عمومی سپاه در این درگیری 23 نفر از عراقی‌ها به هلاکت رسیدند.(1)
در سرپل ذهاب نیز آتش مؤثر توپخانه ارتش چند سنگر عراقی‌ها را منهدم کرد که درنتیجة آن 15 نفر از نیروهای عراقی کشته شدند.(2)
2
انبار مهمات سپاه پاسداران در اهواز واقع در مسیر جاده اهواز - سربندر منفجر شد. به گزارش خبرگزاری پارس، مقارن ساعت 11:45 در انبار مهمات سپاه پاسداران خوزستان که در سیلوی اهواز و در مسیر جاده اهواز - سربندر واقع شده است، انفجار مهیبی رخ داد و انبار آتش گرفت. خبرنگار خبرگزاری پارس، ضمن دیدار از محل حادثه، گزارش داد: انفجار انبار مهمات تا ساعت مخابرة خبر (13:45) همچنان ادامه دارد و به‌علت گستردگی شعاع انفجار و آتش‌سوزی، امکان هرگونه اقدامی برای پیشگیری از انفجارهای بعدی میسر نیست. مکوندی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اهواز، که در محل حادثه حضور داشت، در گفت‌وگوی کوتاهی با خبرنگار خبرگزاری پارس در توضیح دلایل انفجار انبار مهمات سپاه گفت: انفجار براثر ضربه‌خوردن و عمل‌کردن یک مین در انبار مهمات حین حمل مقداری مین از این محل انجام شده و به قسمت‌های مختلف انبار که محل نگهداری مهمات بود، سرایت کرد. شدت انفجار به‌حدی بود که صدای آن تا فاصلة چند کیلومتر شنیده می‌شد و دود غلیظی انبار و اطراف آن را فراگرفته بود. به‌دنبال این انفجار، از رفتوآمد مردم در محل حادثه جلوگیری و عبورومرور وسایل‌نقلیه ازطریق جادة اهواز - سربندر متوقف شد و مأموران امداد برای کمک‌رسانی به‌حالت آماده‌باش درآمدند.(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، ص18 - تهران، خبرگزاری پارس، 26/8/1360، به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
2) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص17.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، 24/8/1360، ص4، اهواز- خبرگزاری پارس، 23/8/1360.
1
کشورهای عربستان، کویت و اردن همچنان به حمایت‌های خود از حکومت عراق در جنگ با ایران ادامه می‌دهند و از مرزهای زمینی اقلام مورد نیاز ارتش عراق را تأمین می‌کنند. در همین خصوص در طول دیروز و امروز، 34 دستگاه کامیون حامل مهمات سبک و سنگین از مرزهای این کشورها وارد عراق شد.(1)گفتنی است 3 روز پیش نیز 36 دستگاه خودرو نظامی حامل مهمات از عربستان سعودی به عراق وارد شد، که 20 دستگاه آن به سامره و 16 دستگاه به پادگان التاجی انتقال یافته است.(2)
2
طبق اعلام منابع اطلاعاتی، ارتش عراق درحال‌حاضر 2 اسکادران میراژ فرانسوی دارد که 12 فروند از آنها عملیاتی هستند و اخیراً نیز در حمله به بندر امام خمینی برای عملیات پوششی از این نوع هواپیماها استفاده شده است. در گزارش این منبع آمده است که خلبانان این میراژها، شش ماه دوره آموزشی را در فرانسه و شش ماه دوره آمادگی را در عراق گذرانده‌اند.(3)
3
در ادامة پناهندگی نیروی نظامی و مردم عراق به ایران، امروز 6 تن از نظامیان عراق با عبور از مرز مقابل سردشت خود را به نیروهای جمهوری اسلامی معرفی و درخواست پناهندگی کردند. یک نفر از این افراد سرگرد، 3 تن درجه‌دار و 2 تن سرباز هستند، در همین منطقه 3 نفر از مردم مسلمان عراق نیز وارد خاک ایران شده، درخواست پناهندگی کردند.(4)
4
امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای سنندج، روانسر، اطراف کامیاران، میاندوآب و حومه آن، مهاباد، سردشت و محور سقز - بانه، اقداماتی را علیه نیروهای خودی انجام دادند که تلفات و خسارتهایی درپی داشت. از سوی دیگر، نیروهای سپاه سقز نیز با اجرای عملیاتی در شمال‌غرب کامیاران، چند روستا را پاک‌سازی کردند. در این عملیات که ده ساعت طول کشید، 7 تن از افراد حزب دمکرات به هلاکت رسیدند و تعدادی از آنها نیز زخمی شدند.
در آخرین ساعات امروز 300 نفر از افراد سازمان مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له ازطریق دره "آبیدر" به شهر سنندج نفوذ کردند و در محله "کلکه‌جار" این شهر با تهدید خادم مسجد ازطریق بلندگوی این مسجد اقدام به شعاردادن و پخش نوارهای سازمانی کردند. آنها هم‌زمان با این اقدام با مأموران کلانتری منطقه2، که در این محل واقع شده است، درگیر شدند و به منزل یکی از اهالی مسلمان 2 عدد نارنجک پرتاب کردند و به تیراندازی بی‌هدف در شهر پرداختند. در این حمله 2 پیش‌مرگ کرد مسلمان و یک زن از اهالی محل به شهادت رسید و 2
1) سند شماره 108025 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 25/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 339358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از 04 (رکن2) به فرماندهی لشکر28(رکن2)، 14/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 108008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 23/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 410091 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ1 زرهی (رکن2)، 23/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005515 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ2 زرهی (رکن2) به فرماندهی گردان مهدی - 090 - 130 - 155 پدافند هوایی و سپاه پاسداران، 23/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 315376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ1 زرهی (رکن2)، 23/8/1360، ص5.
4) سند شماره 294050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 24/8/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 239، 24/8/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 23/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360.
مأمور شهربانی و 2 زن دیگر نیز زخمی شدند. نیروهای سپاه با آگاهی از خبر حمله این گروه، با همکاری مردم جلو پیشروی آنها را گرفتند و محل را پاک‌سازی کردند. مهاجمان با پیش‌آمدن وضعیت جدید با استفاده از تاریکی هوا یک فرد نظامی، یک تن از پیشمرگان کرد مسلمان و 3 نفر از اهالی محل را گروگان گرفته، متواری شدند. در اقدام متقابل نیروهای امنیتی نیز عده‌ای از مهاجمان کشته یا زخمی شدند که نیروهای خودی به‌دلیل اینکه آنان کشته و زخمی‌هایشان را حمل می‌کردند نتوانستند تعداد دقیق آنها را مشخص کنند.(1)-(2)
همچنین در روانسر، عناصر حزب دمکرات در نزدیکی روستای "لون سادات" به 2 تن از نیروهای سپاه حمله کردند و هر دو را به شهادت رساندند.(3)
در تپه "شیرین‌سوار" در 30 کیلومتری جنوب‌غربی کامیاران، افراد حزب دمکرات در ساعت 22 به نیروهای خودی مستقر در این تپه حمله کردند که با ایستادگی و آتش نیروهای خودی، مهاجمان با تحمل 2 کشته و 5 زخمی، منطقه عملیات را ترک کردند.(4)
در یک عملیات کمین عناصر مسلح غیرقانونی به یک دستگاه کامیون حامل افراد نظامی در حومه "میاندوآب" حمله کردند که یک نفر به شهادت رسید و 2 تن زخمی شدند.(5)
در تیراندازی افراد مسلح شورشی در داخل شهر میاندوآب نیز یک پاسدار و یک غیرنظامی زخمی شدند و یک منزل نیز دچار آتش‌سوزی شد.(6)
یک درجه‌دار جمعی ژاندارمری مشهد که برای مرخصی و دیدار وابستگان خود به شهر مهاباد آمده بود، در این شهر بهوسیله افراد وابسته به گروه کومه‌له گروگان گرفته شد.(7)
عناصر مسلح وابسته به گروههای برانداز از ساعت17:30 تا 21:30، پادگان سردشت و پایگاههای نیروهای خودی را در این شهر هدف انواع گلولههای سبک و سنگین قرار دادند که درنتیجة آن 2 دستگاه خودرو سپاه براثر برخورد ترکش خمپاره آسیب دید.(8)
این اقدام در شهر مهاباد نیز انجام شد که خسارتی درپی نداشت.(9)
در محور سقز - بانه نیز یک کامیون جهاد سازندگی که حامل ماسه بود، به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی ربوده شد. مهاجمان پس از مدتی راننده را آزاد کردند، ولی خودرو دراختیار آنان باقی ماند.(10)
نیروهای سپاه سقز برای پاک‌سازی روستاهای "بان سعید"، "تراوله" و "باقله" در شمال‌غرب کامیاران عازم منطقه شدند و پس از حدود 10 ساعت درگیری موفق به پاک‌سازی این مناطق شدند. در این اقدام، 7 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کشته و تعدادی نیز زخمی شدند و 13 قبضه انواع اسلحه و تعدادی نارنجک نیز به‌دست نیروهای خودی افتاد. در این عملیات از نیروهای سپاه نیز یک نفر به شهادت رسید.(11)
1) طبق گزارش شهربانی استان کردستان، بعد از این حمله، ضدانقلابیون افراد مسلمان و کسانی را که به‌نحوی علیه گروههای غیرقانونی موضع دارند، تهدید کرده‌اند که به‌زودی برای ترور آنها به شهر باز خواهند گشت.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، صص 17 - 16، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/8/1360؛ و- سند شماره 294050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 56688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 7/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص6؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، ص17، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 24/8/1360، به نقل از سپاه پاسداران غرب کشور؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص33.
4) روزنامه کیهان، 27/8/1360، ص15؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 241، 25/8/1360، صص 43 - 42، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص30، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 294028 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 80، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 25/8/1360، ص2.
5) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا، (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص5؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، صص 36 - 35، ارومیه - خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
6) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
7) همان، صص 2 و 5.
8) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص5؛ و- سند شماره 294028 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 80، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 25/8/1360، ص1.
9) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
10) روزنامه اطلاعات، 26/8/1360، ص4، واحد مرکزی خبر، سنندج؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360.
11) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 25/8/1360؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، ص37، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
1
امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای رضوانشهر، برازجان، زنجان و انزلی اقدام به ترور افراد متعهد و پرتاب بمب کردند که تلفات و خسارتهایی را به بار آورد. در همین حال، نیروهای امنیتی موفق شدند عامل ترور فرماندار شهر شاهرود را در منطقة شمیرانات تهران دستگیر کنند.
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز رسول قنبری، معلم یکی از روستاهای رضوانشهر را که مسئول آموزش نظامی بسیج این شهر نیز بود، در مقابل منزل خود در رضوانشهر ترور کرده، به شهادت رساندند.(1)رادیو صدای ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب ضمن ابراز خرسندی از این اقدام، محل حادثه را بندر انزلی اعلام کرد.(2)
در برازجان نیز گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از نیروهای کمیته انقلاب اسلامی این شهر را با شلیک چند گلوله ترور کردند که وی براثر جراحات واردشده به شهادت رسید.(3)
در زنجان نیز نیروهای این سازمان یک بمب دست‌ساز قوی را به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که فقط خساراتی به بار آورد. این دومین‌بار در طول سه روز گذشته است که عناصر سازمان به منزل این شخص بمب پرتاب می‌کنند.(4)
همچنین رادیو صدای مجاهد، ارگان سیاسی - تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، اعلام کرد که یک گروه عملیاتی این سازمان در شهر انزلی بمبی آتش‌زا به یک مغازه کتاب‌فروشی (این رادیو این مکان را مراکز تبلیغاتی رژیم می‌خواند) پرتاب کردند که براثر آتش‌سوزی خسارات فراوانی به این مکان فرهنگی وارد شد.(5)
نیروهای کمیته شمیران عامل ترور فرماندار شاهرود را که از اعضای کادر مرکزی سازمان در آن شهر بود، دستگیر کردند. وی همچنین رابط عملیاتی سازمان در شاهرود و سرتیم نظامی در شهر مشهد بود.(6)
2
امام خمینی در دیدار رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و اعضای هیئت دولت با ایشان سخنانی ایراد کردند. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان عبارت بود از: تأکید بر همبستگی بین دولت و ملت به‌عنوان یک تحول بزرگ بعد از وقوع انقلاب در ایران، اهمیت حیاتی این همبستگی و خطر گسست بین دولت و ملت، اهمیت حفظ تفاهم روحانیت و ملت باتوجه‌به نقش روحانیت در ایجاد تفاهم ملی، تأثیرپذیری ملت از روحانیت و لزوم توجه دولت به این امر، تأکید چندباره بر نقش عمومی مردم، به‌خصوص قشرهای مستضعف در ایجاد وضعیت جدید سیاسی در ایران و تداوم‌یافتن این نقش بعد از انقلاب با حضور آنان در صحنه‌های حساسی همچون جبهه و جنگ و لزوم خدمتگزاری به آنها و بیان نقش خدمتگزاری انبیا و اولیا و هدایت آنان در جامعه.
ایشان فرمودند: «من گمان می‌کنم که بعضی تحولاتی که بعد از انقلاب در ایران پیدا شد، این تحولات بود که ما را به مسائلی که تاکنون رسیده‌ایم، رسانده است. و مِن‌جمله از تحولات، این
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- روزنامه اطلاعات، 25/8/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران بندر انزلی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص13ضمیمه، رادیو صدای ایران، 24/8/1360.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص16.
4) روزنامه کیهان، 24/8/1360، ص14، زنجان، خبرگزاری پارس.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص9 ضمیمه، رادیو مجاهد، 25/8/1360.
6) روزنامه کیهان، 24/8/1360، ص4، شمیران.
هماهنگی ملت با دولت است. این شاید در رأس سایر تحولات باشد. ما باید این هماهنگی را با هر قیمتی که شده است، با هر زحمتی که شده است، حفظ کنیم. اگر - خدای‌نخواسته - از دست ما این هماهنگی بیرون برود، کارهای شما فَشَل خواهد شد و مملکت به همان مسائلی که سابق بود - خدای نخواسته - کشانده خواهد شد. ما الآن در [غیر] ایران، گمان ندارم که در جای دیگری - لااقل آنجاهایی که ما اطلاع از آنها داریم - این معنا باشد که این‌جور هماهنگی بین ملت و دولت باشد. ما بنای بر این نداریم؛ یعنی، دولت ما بنای بر این ندارد که یک مسئله‌ای را در یک اتاق سربسته، این مسئله را خودش طرح بکند و تحمیل کند بر ملت؛ مثل قضیه پیشنهاد فهد.
دولت‌های منطقه، همه دولت‌ها - ما حالا دولت‌های منطقه بیشتر در نظرمان هست - دولت‌های منطقه - اگر عموماً گفته نشود - به‌طور اکثریت قاطع، این‌طورند که خودشان یک چیزی را طرح می‌کنند؛ کاری به این ندارند که مصالح ملت چیست، نظر ملت چیست، مردم چه‌کاره‌اند. اگر یک جایی هم - فرض کنید که - یک مجلس شورایی باشد، یک صورتی است که مثل مجلس شورای زمان محمدرضا و زمان رضاشاه، که یک صورتی است که خوب ما هم مجلس داریم و الاّ مجلس به آن معنایی که واقعاً برگزیده‌های خود ملت باشند، بدون تحمیل و نظر خود ملت باشد، بدون این [که] تحمیل بشود، من گمان ندارم که جایی را شما بتوانید پیدا کنید که این‌طور باشد که صددرصد ملت است و همه امور در دست ملت است و دولت برگزیده از ملت است و خدمتگزار ملت.
ما نمی‌خواهیم که و شما نمی‌خواهید که برگردد مسئله به مسئله زمان محمدرضا یا زمان رضاخان و اگر سست ما بیاییم و این هماهنگی را حفظ نکنیم، خوف این معنا هست که آنهایی که از اسلام سیلی خوردند و آنهایی که نگران اوضاع ایران، بلکه نگران اوضاع منطقه هستند، یک کاری بکنند؛ یک راهی را پیش بگیرند که ملت را خسته کنند، اختلاف ایجاد کنند بین افراد ملت، اختلاف ایجاد کنند بین دولت و ملت و یک راهی باز کنند که یک رضاشاهی را دوباره بیاورند به‌عنوان رئیس‌جمهور اسلامی - به‌عنوان شاهنشاهی نمی‌آورند - به‌عنوان رئیس‌جمهور صددرصد اسلامی! [می‌آورند] و بسیاری از مسائل اسلامی را هم از من و شما بیشتر عمل کند. از این جهت، در رأس برنامه‌های دولت، باید این مطلب باشد که این هماهنگی را حفظ بکند؛ خیال نکنند که ما دولت هستیم و باید مسئله‌ای را که ما طرح می‌کنیم ملت بپذیرد، چه روی مصالحش باشد، چه نباشد.
شما می‌بینید که خودشان می‌روند طرح درست می‌کنند، می‌روند در امریکا بین مصر و تل‌آویو و واشنگتن یک طرحی درست می‌کنند و بعد هم می‌گویند که این طرح باید اجرا بشود؛ کاری ندارند به اینکه ملت مصر چه‌کاره است، ملت فلسطین چه‌کاره است، لبنان چه‌کاره است. ظلم‌هایی که به اینها شده است، چه [می‌باشد]، اینها را هیچ کار ندارند، روی مصالح خود قدرتمندها این مطالب را پیش می‌آورند و دولت‌ها، ملت‌ها را به هیچ حساب می‌کنند؛ همین‌طوری که شما دیدید که در زمان محمدرضا و رضاشاه، دولت، ملت را هیچ حساب می‌کرد؛ چنانچه آن کسی که در رأس بود، آن خائنی که در رأس
بود، همه را هیچ حساب می‌کرد. رضاخان همه را هیچ حساب می‌کرد و محمدرضا هم این‌طور بود و این اسباب این می‌شد که آنها بتوانند سلطه خودشان را تحمیل کنند؛ برای اینکه غیر از یک نفر کسی نیست. با یک نفر می‌شود تفاهم کرد. اینکه اینها نمی‌خواهند پای ملت در کار باشد، برای این [است] که با ملت تفاهم‌کردن کار آسانی نیست، اما با یک نفر رئیس‌جمهور، با یک نفر نخست‌وزیر، با یک نفر شاه، اینها می‌توانند تفاهم کنند و مسائلشان را به او بگویند و این هم به مردم تحمیل کند. مردم هم که در صحنه نیستند و ابرقدرت‌ها نمی‌خواهند باشند. دولت‌هایی را هم که سرکار می‌آورند، با همین میزان [سر] کار می‌آورند که به ملت‌ها کار نداشته باشید شما؛ شمایید که حاکم هستید، شمایید؛ باید همه کارها را خودتان انجام بدهید. ... شما نمی‌توانید کارهایی که الآن در ایران هست را انجام بدهید الاّ با هماهنگی با ملت، هماهنگی با ملت هم این است که شما توجه کنید به خواست‌های اینها.
... تفاهم کنید. علما هم فرض کنید که در بلاد هستند. آنها نمی‌خواهند که سلطنتی بکنند حکومتی بکنند آنها مصالح مردم را ملاحظه می‌کنند.
... اینکه دیدید که در همه این زمان‌ها روحانیت مورد هجمه بوده - زمان رضاشاه را شاید هیچ‌یک از شما ادراک نکرده باشد، درست که بداند چه می‌کردند. تمام صدمه‌ها بر روحانیت بود - این روی همین معنا بوده که آنها می‌دیده‌اند که روحانیت با ملت دستشان توی هم است و چنانچه اینها [روحانیون] زنده بمانند و اینها دارای یک هویتی باشند، اگر یک کاری بخواهند بکنند، اینهایند که می‌توانند صدا کنند. خوب رضاشاه هم دید که در خیلی از جاها، قیام ازطرف روحانیت شد؛ از خراسان شد، از اصفهان شد، از جاهای دیگر هم شد، از آذربایجان شد. از این جهت، اینها می‌خواهند، اساس مطلب این است که ملت را از مسائل روز کنار بگذارند. تماس با ملت نداشته باشد هم مسائل روز و این یک ضرری است که بر دولت‌ها وارد می‌شود و خودشان ملتفت نیستند.
شمایی که الآن متوجه این مطلب هستید و احساس این مطلب را کرده‌اید که هرچه دارید از مردم است، اگر مردم نبودند، اگر این مردم، خصوصاً این مستضعفین، خصوصاً این جنوب شهری‌های به‌اصطلاح پابرهنه‌ها، اگر اینها نبودند، شماها یا در حبس الآن بودید یا در تبعید بودید یا در انزوا؛ همه شما یا باید بنشینید توی خانه‌هایتان و نتوانید یک کلمه صحبت بکنید یا اگر صحبت کردید، باید حبس بروید، زجر بکشید، باید تبعید بشوید و امثال ذلک. این ملت است که آمد شما را از این همه گرفتاری‌ها بیرون آورد و آورد و با رأی خودش، مجلس درست کرد و جمهوری اسلامی را تنفیذ کرد و رئیس‌جمهور درست کرد و آنها هم دولت درست کردند. همه چیزهایی که ما داریم از این مردم است، خصوصاً از این مستضعفین. آن بالایی‌ها به مردم کاری ندارند، آنها مشغول کار خودشان هستند، آنها ناراضی می‌خواهند درست کنند.
... آن که شما را از آن رنج و از آن عذاب و از آن گرفتاری بیرون آورد و آورد به مقام دولت رساند، این مردم بودند. تا این مردم را دارید خوف اینکه بتوانند به شما آسیب برسانند، هیچ نداشته
باشید؛ برای اینکه آنها آسیب را با یک نقشه‌هایی درست می‌کنند؛ نمی‌آیند بریزند ملت را بکشند. آنها ملت را می‌خواهند از آن کار بکشند، نمی‌خواهند مملکت خراب کنند، می‌خواهند مملکت آباد باشد، از آن چیز ببرند. آنها با یک نقشه‌هایی، بین دولت و ملت شکاف ایجاد می‌کنند؛ بین دولت و روحانیت شکاف ایجاد می‌کنند. این شکاف کم‌کم اگر زیاد شد، اسباب نارضایتی شد، مردم از دولت منحرف می‌شوند. [آن‌وقت] شما یا باید با سرنیزه با مردم رفتار کنید یا بروید کنار.
... انبیا خودشان را خدمتگزار می‌دانستند، نه اینکه یک نبی‌ای خیال کند حکومت دارد به مردم. حکومت در کار نبوده. اولیای بزرگ خدا، انبیای بزرگ همین احساس را داشتند: که اینها آمدند برای اینکه مردم را هدایت کنند، ارشاد کنند، خدمت کنند به آنها. شما هم احساس قلبی‌تان این مطلب باشد که واقعاً ما آمدیم که به این مردم خدمت کنیم و این خدمت به مردم، خدمت به خودمان است؛ یعنی ما اگر این مملکت را با این وضعی که الآن دارد به پیش ببریم، با این حاضربودن مردم در صحنه به پیش ببریم و با این همراهی مردم با دولت، هر قصه‌ای که برای دولت پیش می‌آید، مردم پیش‌قدم هستند. شما ملاحظه بفرمایید پیشترها با فشار - الآن هم جاهای دیگر این‌طور است با فشار - یک سربازی را می‌بردند در جبهه، شما دیدید که به من گفته بودند که شما بگویید، من نشده یک وقت صحبت کنم، خودشان گفتند؛ به‌مجرداینکه گفتند به اینکه ما سرباز لازم داریم، ما اشخاص لازم داریم، آنجا [جبهه‌های جنگ] این‌قدر جمعیت رفت اسم نوشت که صدایشان درآمد که نه نمی‌خواهیم؛ دیگر بسِمان است، درصورتیکه می‌روند به جنگ، می‌روند به قتال، می‌روند به کشته‌شدن. یک همچو مملکتی که این‌طور شده است.
و به‌خواست خدا این مطلب شده است، با تأیید خدا این مطلب شده است - این را باید حفظش کرد، باید قدرش را دانست. ما باید خدمت کنیم به اینها. ... آن چیزی که در رأس برنامه‌های دولت است تفاهم بین ملت و دولت [است] و آن هم نه اینکه هی بگوییم: "تفاهم داریم" ... هر یک از شما که می‌خواهید یک مأموری در یک جایی بفرستید، مأمور را درست ملاحظه کنید، ببینید چه‌کاره است و چه بوده است و چه باید باشد و به او سفارش کنید که تو مأموریتت تا آن حدود است که با مردم بسازی... اگر این مسائل حفظ بشود، شما خیال نکنید از خارج بتوانند به شما یک صدمه‌ای بزنند... و شما اگر در خدمت مخلوق باشید در خدمت این بندگان خدا که خدا علاقه به آنها دارد باشید، خداوند هم حفظ می‌کند شما را.» (1)
1
معاون وزیر نفت هند در رأس یک هیئت کارشناسی نفتی امروز وارد تهران شد. خبرگزاری پارس درباره موضوع گفتوگوهای وی با مقامات ایرانی اعلام کرد: خرید نفت خام ایران ازسوی هند، بررسی امور مربوط به پالایشگاه و مجتمع پتروشیمی و سرمایه‌گذاری مشترک ایران و هند در "مدرس" از موضوعات مورد بحث این هیئت با مقامات نفتی ایران خواهد بود.(2)
1
هم‌زمان با خروج وزیر کشور چکسلواکی از بغداد، وزیر نفت لبنان وارد پایتخت عراق شد تا با مسئولان این کشور درباره عقد قراردادهای نفتی به توافق برسد.
"پارتو زلا اوبزنا"، وزیر کشور چکسلواکی، پس از 6 روز اقامت در بغداد و دیدار با مقامات عراقی آن کشور را ترک کرد. به گزارش خبرگزاری عراق، وی هنگام عزیمت ضمن ابراز رضایت از نتایج ملاقات‌هایش با مقامات عراقی، خاطرنشان کرد که عراق و چکسلواکی یک قرارداد همکاری بین وزارتخانههای کشور خود امضا کرده‌اند، وی درباره جزئیات این قرارداد توضیح نداد.(1)
به گزارش خبرگزاری پارس، هم‌زمان با خروج وزیر کشور چکسلواکی، محمد یوسف بیصون، وزیر نفت لبنان، وارد بغداد شد. قرار است در ملاقات‌های وی با مقامات عراقی، علاوه‌بر عقد قرارداد دوجانبه میان لبنان و عراق درخصوص پمپاژ نفت خام عراق به پالایشگاه طرابلس واقع در شمال لبنان، موضوع صدور نفت عراق ازطریق این پالایشگاه به خارج نیز بررسی شود. شایان ذکر است که این پالایشگاه اخیراً هزار تن نفت عربستان سعودی را پذیرا شده است.(2)
2
خبرگزاری پارس به نقل از رادیو صدای امریکا اعلام کرد، مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت آرا موافقت کرد که رژیم اشغالگر قدس را به‌دلیل تجاوز این رژیم به تأسیسات اتمی عراق در ژوئن گذشته، محکوم کند. براساس گزارش خبرگزاری پارس، سازمان ملل متحد، حمله رژیم صهیونیستی را به تأسیسات اتمی عراق یک تجاوز عمد بی‌سابقه توصیف کرد و از این رژیم خواست تا غرامت این حمله به عراق را بپردازد و از کشورهای دیگر نیز خواست تا دیگر به رژیم صهیونیستی اسلحه نفروشند. همچنین در این تصمیم، مجازات‌هایی علیه اسرائیل اتخاذ شده و از سازمان ملل خواسته شده است تا دست به اقداماتی بزند تا دیگر اسرائیل، لطمه‌ای به امنیت و صلح جهانی نزند و فعالیت‌های اتمی‌اش محدود شود. گفته می‌شود، تصمیم مجمع سازمان ملل متحد از تصمیم شورای امنیت، که در ماه ژوئن گذشته اتخاذ شد، شدیدتر است. براساس این گزارش، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، اکثریت آرا شامل 109 رأی بود که در مقابل دو رأی رژیم صهیونیستی و امریکا پیروز شد. 34 کشور دیگر که شامل کشورهای اروپای غربی نیز بودند، از رأی‌دادن به این موضوع خودداری کردند. سفیر امریکا در سازمان ملل متحد، این تصمیم را غیرهماهنگ توصیف کرد و سفیر رژیم صهیونیستی در سازمان ملل آن را دشمنانه خواند. در تصمیم سازمان ملل درخصوص سلاح‌های اتمی رژیم اشغالگر قدس که ازطریق امریکا تأمین می‌شود، ابراز نگرانی شده است. این موضع سازمان ملل درحالی اتخاذ شد که هنوز این سازمان درباره تجاوز آشکار عراق به ایران هیچ‌گونه تصمیمی اتخاذ نکرده است.(3)
1
از امروز نیروهای واکنش سریع امریکا مانور مشترک با مصر، موسوم به "ستاره درخشان" را هم‌زمان با مانور دریایی امریکا و 6 کشور اروپایی در مدیترانه آغاز کردند و به مدت 10 روز آن را ادامه خواهند داد. به نوشته روزنامه کیهان به نقل از خبرگزاری‌ها، خودروهای زرهی امریکا شامل 325 تانک و زره‌پوش پس از دو هفته مسافرت دریایی وارد بندر "اسکندریه" شدند تا در این مانور شرکت کنند. علاوهبراین، 4 هزار سرباز مصری، همراه با 6 هزار تفنگدار امریکایی که در روزهای گذشته در خاک مصر پیاده شدند، در مانور ستاره درخشان شرکت دارند. درضمن هواپیماهای آواکس مصر نیز در این مانور حضور دارند. روزنامه‌های بیروت سیل سربازان و سازوبرگ نظامی امریکا را به‌سوی مصر، اشغال این کشور توسط امریکای تجاوزگر ارزیابی کردند. هم‌زمان با این مانور، در سودان، عمان و سومالی نیز مانور مشترکی برگزار خواهد شد. یادآوری می‌شود که ایران، سوریه، الجزایر و لیبی ازجمله کشورهایی هستند که این مانور را که نوعی اشغال نظامی است، محکوم کرده‌اند.(1)
1) روزنامه کیهان، 23/8/1360، ص16.
1
هواپیماهای عراقی امروز شهر سوسنگرد و حومه اهواز را با بمبهای خوشه‌ای آتش‌زا بمباران کردند. ارتش این کشور نیز همچون روزهای گذشته شهر آبادان و حومة آن را زیر آتش توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای خود قرار داد. در مناطق غربی کشور هم شهر پاوه هدف توپخانههای دوربرد عراق قرار گرفت.
هواپیماهای عراقی امروز برفراز شهر سوسنگرد ظاهر شدند و بخش‌هایی از شهر را با بمبهای خوشه‌ای آتش‌زا بمباران کردند که موجب آتش‌سوزی‌هایی در چند نقطه از شهر شد.(1)علاوهبراین، هواپیماهای عراقی روستاهای "غزاویه بزرگ" و "موران" را در جنوب‌غربی اهواز با بمبهای آتش‌زا بمباران کردند که خسارتهایی درپی داشت.(2)
امروز همچنین توپخانههای دوربرد عراقی شهر آبادان را به‌شدت گلوله‌باران کردند که براثر آن یک نفر به شهادت رسید و 2 تن زخمی شدند. در این اقدام، در کوی "مصدق"، 15 منزل آسیب دید و بخشی از نخلستان ایستگاه13 دچار آتش‌سوزی شد. خمپاره‌اندازهای عراقی نیز چند نقطه از کوی مصدق، کوی تلویزیون (بوارده شمالی) و نخلستان ایستگاه12 را هدف قرار دادند که سبب بروز آتش‌سوزی‌هایی در این مناطق شد.(3)
در مناطق غربی کشور نیز توپخانههای دوربرد عراقی مناطق مسکونی شهر پاوه را هدف قرار دادند که براثر آن 3 نفر غیرنظامی زخمی شدند.(4)
2
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی امروز در شهرهای مریوان و بانه با نیروهای خودی درگیر شدند و در بوکان و میاندوآب اقدام به مین‌گذاری کردند. علاوهبراین، نیروهای سپاه با حضور در محل درگیری روز گذشته در شهر سنندج (محله کلکه‌جار)، با همکاری مردم، 15 تن از افرادی را که در
1) سند شماره 5527 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه سوسنگرد به عملیات ستاد جنوب، 25/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 5526 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات ستاد عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، 25/8/1360، ص3.
2) سند شماره 427500 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد امنیت شهر اهواز به برادر فروزنده، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 427528 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 25/8/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 80303 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 26/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294052 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاندارمری سنندج، 24/7/1360، سند تک‌برگی.
درگیریهای روز گذشته با گروههای ضدانقلاب همکاری کرده بودند، دستگیر کردند. همچنین براساس گزارش اطلاعات ژاندارمری، سران حزب دمکرات به فرماندهان خود دستور داده‌اند تا برای زمستان به جمع‌آوری هیزم بپردازند. این موضوع، آسیب‌پذیری آنها را در مناطق روستایی افزایش می‌دهد.
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در ساعت18:30، به یک کامیون نظامی هنگ ژاندارمری و خودروهای محافظ آن که درحال حمل غذا از مریوان به چناره در شمال شرقی این شهر بودند حمله و کامیون حامل غذا را با گلوله آرپی.جی7 منهدم کردند. در این عملیات، 5 تن از سربازان شهید، 3 تن دیگر زخمی و یک افسر و 8 سرباز نیز به گروگان برده شدند.(1)
در بوکان، عناصر مسلح گروههای غیرقانونی محوطه منبع آب این شهر را مین‌گذاری کردند که براثر انفجار مین‌ها، 6 نفر از افراد سپاه به شهادت رسیدند و تعدادی نیز زخمی شدند.(2)
در ارتفاعات "نعل‌شکن"،(3)که مشرف بر شهر بوکان است، نیروهای حزب دمکرات بر سر راه نیروهای خودی مین‌گذاری کرده بودند که براثر انفجار آنها یک دستگاه جیپ ارتش منهدم شد و تعدادی از سرنشینان آن نیز شهید یا زخمی شدند.(4)-(5)
همچنین در منطقه "کانی‌سیران" در جنوب‌غربی میاندوآب، یک سرباز براثر انفجار مین ضدنفر زخمی شد.(6)
در حمله مشترک نیروهای خودی و افراد حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) به محل استقرار نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران در روستای "کریم‌آباد" در جنوب بانه و در مسیر بانه به ننور، سرپرست پایگاه حزب دمکرات کردستان ایران به نام "عمر قادری" کشته شد و 4 نفر از افراد این حزب نیز زخمی شدند.(7)
همچنین به‌دنبال حمله روز گذشته افراد کومه‌له به محلة کلکجار (کلکه‌جار) در شهر سنندج و کشته یا زخمی‌شدن تعدادی از نیروهای خودی و مردم این شهر، امروز نیروهای سپاه به کمک مردم، 15 تن از مهاجمان یا افرادی را که با آنان همکاری کرده بودند، شناسایی و دستگیر کردند.(8)
به گزارش بخش اطلاعات ژاندارمری، سران حزب دمکرات کردستان برای فراهم‌کردن مواد سوختی لازم به سرپرستان پایگاههای حزب که در برخی روستاهای مناطق پاک‌سازی‌نشده حضور دارند، دستور داده‌اند تا اقدام به جمع‌آوری هیزم در اطراف پایگاههای خود کنند. ازاین‌رو، افراد مستقر در پایگاه‌ها در نظر دارند، شبانه به باغ‌ها و بیشه‌زارهای اهالی روستا یا روستاهای مجاور رفته، اقدام به قطع درختان و تأمین سوخت مورد نیاز کنند.(9)
1) سند شماره 294028 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 80، از لشکر28 - (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 25/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 294052 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2.
2) سند شماره 108011 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 24/8/1360، ص1.
3) این ارتفاعات در تاریخ 11/7/1360 به تصرف نیروهای خودی درآمد.
4) تعداد شهدا و مجروحان این حادثه مشخص نشده است.
5) همان.
6) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص5.
7) سند شماره 108011 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
8) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص1، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، صص 17 و 16، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/8/1360.
9) سند شماره 108014 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 اطلاعات) به وزارت کشور، 24/8/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز در اقدامات افراد وابسته به گروههای برانداز در شمال کشور و شهرهای سبزوار و تهران، 4 تن شهید و 2 تن زخمی شدند. همچنین در این روز، نیروهای امنیتی، یک خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در شیراز کشف و 2 دختر ساکن در این خانه را دستگیر کردند.
افراد گروههای مسلح برانداز شامگاه امروز درحالیکه لباس پاسداران را بر تن کرده بودند، در منطقه "کرسنگ"، واقع در 20 کیلومتری جاده آمل - تهران (هراز) با ایجاد درگیری و راه‌بندان، به بازرسی خودروها پرداختند و پس از شناسایی سرنشینان خودروها، 4 نفر از آنان را به نام حجت‌الاسلام حبیب‌الله شریعتی‌فرد از روحانیون گرگان و همسر و پسر وی به‌نام محمدرضا شریعتی‌فرد، که از اعضای سپاه پاسداران بود و یک پاسدار دیگر به‌نام مرتضی مطلبی را ربوده و با خود به جنگلهای آمل بردند و سپس حجت‌الاسلام شریعتی‌فرد و پسر و پاسدار همراه وی را به قتل رساندند و همسر او را نیز پس از ساعت‌ها در کنار جاده آزاد کردند. مهاجمان همچنین با حمله به افراد ژاندارمری یک تن از آنان را زخمی کردند.(1)-(2)آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس، دراینباره نوشته است: «در آمل، از جنگل حرکت جدیدی ازطرف ضدانقلاب به‌عنوان "سربداران" شروع شده و چند نفر از سپاه و ژاندارمری را شهید کرده‌اند و ضربه‌هایی به آنها خورده و نیروهای دولت آمادة مبارزه با آنها در جنگل شده‌اند.»(3)
همچنین افراد مسلح وابسته به گروههای برانداز در سبزوار، یکی از اهالی این شهر به نام نوروز سفراهی را هدف چندین گلوله کلت45 قرار دادند و او را به شهادت رساندند.(4)
در منطقه شمیرانات تهران (تجریش) نیز 2 تن از مردم عادی که صاحب مغازه لوازم ورزشی بودند، هدف گلوله یک گروه ترور که سوار بر یک خودرو پژو بودند، قرار گرفتند و هر دو زخمی شدند.(5)
در شیراز نیز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف شد و هر دو ساکن آن که دختر بودند، دستگیر شدند. از این خانه مقادیری مدارک سازمانی ازجمله چند گزارش از اجرای عملیاتهای مختلف ترور و انفجار که این دو نفر در شیراز و همدان انجام داده بودند و همچنین آدرس چند خانه تیمی دیگر در شیراز به دست آمد.(6)
1) طبق شواهد موجود، عاملان حمله و ترور این 3 نفر، از وابستگان به اتحادیه کمونیست‌های ایران (سربداران یا سیاه‌جامگان) بودند که در مناطق جنگلی این محدوده با استفاده از موقعیت جغرافیایی جنگل برای خود مخفیگاه درست کرده و در آنجا مستقر بودند.
2) روزنامه کیهان، 26/8/1360، ص13، گرگان، واحد مرکزی خبر به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گرگان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص4، ساری - خبرگزاری پارس، 25/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 26/8/1360، ص15؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص6، آمل.
3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص368.
4) سند شماره 436536 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 25/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 27، 1/9/1360، ص22؛ و- سند شماره 80300 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 4 به فرماندهی مرکز، 24/8/1360، ص2.
5) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- روزنامه کیهان، 26/8/1360، ص2، شمیران.
6) سند شماره 80302 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه شیراز به اطلاعات سپاه مرکز، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز شاخه‌های سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در شهرهای دزفول، گچساران، مسجدسلیمان، میانه و اردبیل سلاح‌ها و مهمات خود را به سپاه پاسداران این شهرها تحویل دادند.
درپی تصمیم مرکزیت سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) مبنی‌بر مبارزه غیرمسلحانه و فراخوان کارگروه مرکزی این سازمان به اعضای این سازمان مبنی‌بر تحویل سلاح‌های خود به مراجع ذی‌صلاح، امروز شاخه‌های این گروه در شهرهای دزفول، گچساران و مسجدسلیمان، سلاح و مهمات خود را به این شرح به مراکز سپاه تحویل دادند: 13 قبضه ژ3، یک قبضه کلاشینکف، یک قبضه یوزی، 8 قبضه انواع کلت و رولور، 17 عدد انواع نارنجک، 4932 تیر از انواع تیر و فشنگ، 15 عدد سه‌راهی، 143 لوله سالم دینامیت و چند لولة له‌شده، 7 دستگاه انواع بی‌سیم، 2 عدد بمب آتش‌زا، 285 عدد انواع چاشنی معمولی و الکتریکی، 50 قالب یک پوندی تی.ان.تی. و یک عدد 6 پوندی و...
در شهرهای میانه و اردبیل نیز افراد وابسته به سازمان فداییان خلق ایران "اکثریت" شاخة آذربایجان سلاح‌ها و مهماتی بدین شرح به مراکز سپاه پاسداران شهرهای یادشده تحویل دادند: 5 قبضه سلاح ژ3، یک قبضه تفنگ ام1، 5 قبضه انواع کلت، 1678 تیر انواع فشنگ ژ3، مشقی، ام1، کلت و...(1)
2
سخنگوی منطقه3 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (استان‌های گیلان و مازندران) در مصاحبه‌ای به اقدامات سپاه و سایر نیروهای انتظامی برای کنترل گروههای مسلح برانداز در این دو استان اشاره کرد. بخشی از گزارشی که رسانه‌های خبری آن را منعکس کردند، به این شرح است: «طی سه ماهه اخیر، 82 درصد از عملیات ترور و انفجار اعضای گروهک‌های وابسته به شرق و غرب در منطقه گیلان و مازندران کاهش یافته است. برادر محمدرضا موحدی، سخنگوی سپاه پاسداران منطقه3 گیلان و مازندران، در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی ضمن بیان این مطلب افزود: "سه‌ماهه اخیر (مرداد، شهریور و مهرماه گذشته) اعضا و هواداران گروهک‌های تروریستی، 122 فقره بمبگذاری و ترور در استان گیلان و مازندران داشته‌اند که در طول این 3 ماه، 60 درصد از عملیات ترور و 82 درصد از عملیات تخریبی و انفجار آنان با فعالیت گستردة برادران سپاه و با کمک امت حزب‌اللّهی کاهش یافته است."
وی درمورد جریانات اخیر گروهک‌ها در جنگلهای اطراف گرگان، آمل، هشتپر و طوالش یادآور شد، با اقدامات گستردة برادران سپاه و امت حزب‌اللّهی، عده‌ای از اعضا و هواداران گروهک‌ها که در جنگلهای اطراف گرگان، آمل و هشتپر و طوالش مشغول فعالیت علیه نظام جمهوری اسلامی بوده‌اند، دستگیر شده‌اند و مقادیر معتنابهی مهمات و سلاح‌های آنان کشف و ضبط شده است. وی افزود: در این عملیات چند تن از برادران سپاه، مجروح و شهید شده‌اند.»(2)
1
رادیو ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب که زمانی برای هر اقدامی که نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام می‌دادند (ترور یک بقال، یک کفاش، یک دوچرخه‌ساز و...) از آنان حمایت و از مجاهدت‌ها و فداکاری‌های جوانان ایران(!) تمجید می‌کرد و زبان به ستایش عملیاتهای نظامی افراد این سازمان می‌گشود، امروز پس از مشخص‌شدن شکست روش‌های سازمان در دست‌زدن به جنگ مسلحانه داخلی و از موضعی فرصت‌طلبانه، این بار، زبان به نقد این سازمان گشوده و اتخاذ شیوة مبارزه مسلحانه این سازمان را "فرستادن جوانان بی‌تجربه به میدان جنگ" خوانده و سازمان را متهم کرده است که برای کسب قدرت با سوءاستفاده از شور انقلابی و بی‌تجربگی جوانان از آنان به‌مثابه گوشت در مقابل توپ استفاده کرده است. بخش‌هایی از این مقاله رادیویی به شرح زیر است:
«امروز چهار ماه پس از شروع درگیری مسلحانه احزاب و هواداران سازمان مجاهدین خلق [منافقین] با رژیم جمهوری اسلامی، می‌توان به ارزیابی نتایج این درگیری پرداخت و در یک جمع‌بندی کلی گفت که مرکزیت مجاهدین با اشتباه محاسبه‌هایش و با تاکتیک‌های شتاب‌زده و نادرستش خون صدها و شاید هزاران جوان پرشور آرمان‌گرای ایران را به هدر داده است و در این رهگذر، نه‌تنها چیزی عاید ملت ایران نشده است، بلکه برعکس پیچ و مهره‌های اختناق محکم‌تر گردیده است.»
رادیو ایران پس از آنکه رجوی دست در دست قصاب کردستان و کشتارگر دانشگاه تهران، بنی‌صدر، قدم به پاریس گذاشت، در تفسیری درباره راهکنش‌های رزمی و رهبری مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد: «این رهبری برای رسیدن به اورنگ قدرت و مسند فرمانروایی، بیش از آن عجله دارد که به خون جوانان ایرانی کمترین بهایی بدهد و بیش از آن مقهور هدف‌های خویش و مقهور طرح‌های همدستش بنی‌صدر است که کشته‌شدن صدها و هزاران جوان آزادی‌خواه پرشور دلش را بلرزاند.
مرکزیت مجاهدین در گرماگرم نبرد جوانان مجاهد با رژیم خمینی به چیزی که نمی‌اندیشید به‌هدردادن خون جوانان بود. در کشف این مرکزیت، تنها یک چیز ارزش تام و اعتبار کامل داشت و آن دستیابی به قدرت دراسرع‌وقت و با شتاب هرچه تمام‌تر بود.» در ادامه مطلب رادیو ایران آمده است: «رهبری مجاهدین، کمال بهره‌برداری را از روحیه بی‌آلایش و حس تحریک‌پذیری جوانان پرشور و آزادی‌خواه به عمل آورد و به‌قصد آنکه هرچه زودتر خمینی نیز سرنگون شود و خود به جایش نشیند، هرقدر توانست احساسات فورانی عناصر بی‌آلایش، اما کم‌تجربه را تحریک کرد و آنان را چون طعمه‌های آماده و هدف‌های دسترس‌پذیر دربرابر مسلسل‌های رژیم درنده قرار داد. به کلام دیگر، مرکزیت سازمان مجاهدین از توده جوانان مجاهد به‌عنوان گوشت دم توپ استفاده کرد و جوانانی را که می‌توانستند در لحظه مناسب به‌عنوان جنگجویان پیروز عمل کنند و ذخایر یک ایران آزاد و سرفراز باشند، در لحظه نامناسب، گله‌وار به قربانگاه رژیم فرستاد. برخی از ناظران مسائل ایران اظهار می‌دارند که مرکزیت سازمان مجاهدین خلق مأموریتی برای به‌کشتن‌دادن و سربه‌نیست‌کردن این نیروهای تشنه آزادی داشته است. هرچند در اثبات یا نفی این نظریه، تاکنون سند معتبری منتشر نشده
است، اما دراین‌زمان، دست‌کم می‌توان گفت که اشتباه محاسبه، عطش قدرت‌یابی و عجله و شتاب تاکتیکی، دست رهبری مجاهدین خلق را به خون جوانان ایرانی آغشته است.
مرکزیت مجاهدین، از یک‌سو بدون کسب کوچک‌ترین پیروزی، جوانان پرشور آزادی‌خواه و کم‌تجربه را به کشتن داده است و از سوی دیگر بر وقاحت تبلیغاتی و جسارت آدمکشی رژیم افزوده است. آیا جوانان مجاهد این اشتباهات تاکتیکی را خواهند بخشید؟ جوانانی که دست‌مایه‌ای جز دلاوری و صداقت، جانبازی و شرف در مبارزه نداشتند، امروز دریافته‌اند که مرکزیت مجاهدین آنها را سراپا فریب داده است. امروز جوانان مجاهد به چشم می‌بینند که مرکزیتشان علاوه‌بر همدستی با قصابی به‌نام بنی‌صدر، علاوه‌بر تنظیم طرح خوفناک ایجاد جمهوری اسلامی دوم، اتهام مبادرت به یک درگیری پرکشتار و بی‌نتیجه را نیز بر دوش دارد.»(1)
1
آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در پیامی به مردم ایران دربارة امور جاری کشور، امنیت، اقتصاد و جنگ را سه موضوع مهم داخلی جمهوری اسلامی خواند و بر بازشکافی هرکدام از این مشکلات در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و نظامی، حل این مشکلات با کار و فعالیت مستمر، امیدبخشی به جامعه، همکاری مردم با دولت برای حل این مشکلات، ایجاد فضای آرام برای مردم، برخورد با گروه‌هایی که به‌دنبال ایجاد تشنج هستند، روشن‌بینی و دقت آن دسته از جوانان و نوجوانانی که با گروههای مسلح غیرقانونی همکاری می‌کنند در انتخاب راه صحیح، شرایط ایران برای صلح و... تأکید کرد. آیت‌الله خامنه‌ای در ابتدای پیام خود ضمن اشاره به اینکه مهم‌ترین موضوعات داخلی کشور اقتصاد، امنیت و جنگ می‌باشد، نوشته است: «دشمن جهانی ما سعی می‌کند که مردم ایران را نسبت به مسائل داخلی کشور دچار نگرانی و تشویش کند؛ یعنی بهوسیله عوامل خودشان در شبکة خبری عظیم جهانی چه غربی و چه شرقی و چه بخش‌های خبری مربوط به منطقه، مردم را نسبت به مسائل داخلی دچار دغدغه کند و این‌طور وانمود کند که ما ازلحاظ داخلی در وضع بدی هستیم و بدین‌وسیله امید را که پشتوانه کار و حرکت است، از مردم بگیرد.»
وی در ادامة پیام خود آورده است: «هرکدام از این رادیوهای خارجی که درباره ایران حرف می‌زنند، چه نام و نشان‌دار مانند [رادیوهای] امریکا، اسرائیل و کلن و چه رادیوهای بی‌نشان، مانند رادیو آزاد و...، هرکدام از این رادیوها نسبت به اوضاع ایران آنچنان حرف می‌زنند که چند روزی دیگر باقی نمانده تا نظام جمهوری اسلامی ایران واژگون شود و اوضاع داخلی ایران بد است. مقصود آنان این است که امید مردم را از آینده سلب کنند، اعتماد مردم را از دولت بگیرند و دولت را دست‌تنها بگذارند و طبیعی است که دولت بدون کمک ملت کار مهمی نمی‌تواند انجام دهد. من قبلاً در پاسخ به همه این رسانه‌های گروهی دشمن و خائن به همه شما برادران و خواهران عزیز اطمینان بدهم که اوضاع داخلی ما علی‌رغم وجود صدها مشکل، آن‌جور که آنها می‌گویند، بد نیست. ما مشکلات بسیار
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 240، 25/8/1360، صص 11 - 10 ضمیمه، رادیو ایران، 24/8/1360.
داریم و این گناه است اگر کسی به مردم نگوید که ما مشکلات داریم، اما مشکلات داشتن به‌معنی غیرقابل علاج بودن بیماری نیست، مشکل مانند یک بیماری است. یک طبیب حاذق و دانا می‌تواند این بیماری را برطرف کند، صبر و زمان لازم است. ما مشکل داریم، هم درزمینه اقتصادی، هم امنیت و هم جنگ، مانند آوارگان عزیز جنگی (چه آوارگان ایرانی و چه عراقی)، خانه‌های ویران، واحدهای تولیدی ازکارافتاده، پالایشگاه‌های متوقف‌مانده و...»
در ادامة پیام رئیس‌جمهور آمده است: «ما این مشکلات را حل خواهیم کرد. ما یک مشکلی را حل کردیم که از همه مشکلات مهم‌تر بوده و آن مشکل وجود رژیم شاهنشاهی یا مشکل سلطه امریکا بر ایران بود. ما مبارزه کردیم و همه نیروهای مردمی با هم متحد شدند و ازخودگذشتگی نشان دادند و توانستند با پایداری و فداکاری، بزرگ‌ترین مشکلات یک ملت و یک جامعه را که سلطه بیگانگان و سلطه قدرت‌های خبیث و ناپاک و خیانتکار داخلی است، برطرف کنند. مشکلات امروز ما به‌مراتب کوچک‌تر از آن مشکل رژیم شاهنشاهی است؛ پس مشکل داریم ولی قابل‌حل است. روش حل مشکلات ما این است، همان‌طور که [در] مبارزات ما در زمان رژیم فاسد با راستی، صدق و هماهنگی و با کمک از خدا عمل کردیم، امروز هم باید همان‌طور عمل کنیم و امروز تا زمانی‌که ملت ما اعتماد به خدا و رهبری دارد و تا زمانی‌که از نیازهای کوچک خود می‌گذرد، تمام این مشکلات قابل‌حل است. ما نه‌تنها این مشکلات را حل خواهیم کرد، بلکه به فضل الهی و پشتوانه عظمت نیروهای مردمی خواهیم توانست ملت را یک ملت نمونه قرار دهیم. اگر تا امروز انقلاب ما و فداکاری ما توانسته ملت‌های مسلمان جهان را حرکت دهد، دیری نخواهد گذشت که به کوری چشم دشمنان، آبادی این کشور و رشد صنعت و کشاورزی و رفاه عمومی و دانش، ملت‌های دور و نزدیک مسلمان و حتی غیرمسلمان را به‌طرف انقلاب ما سوق خواهد داد؛ بنابراین، دشمنان ما در سطح جهانی از امریکا که دشمن بزرگ [است] گرفته تا عراق که دشمن حقیر و بدبخت ماست و بقیة آنها که رادیو و آنتنی دراختیار دارند، سعی می‌کنند وانمود کنند که اوضاع کشور ما وخیم است و درحال فروپاشیدن است و به خود دلخوشی می‌دهند که روزهای آخر است.»
رئیس‌جمهور در این پیام با تأکید بر غلط‌بودن این تصور گفت: «آنها نخواهند توانست مردم را دلسرد و بی‌اعتماد کنند و ما مشکلات را با اتکال به خدا و زیر سایه رهبری عظیم و عزیزی که داریم حل خواهیم کرد. هیچ مشکلی نیست که برای یک ملت مؤمن قابل‌حل نباشد.»
آیت‌الله خامنه‌ای دربارة وضعیت اقتصادی کشور نیز نوشته است: «اقتصاد ما دو عیب دارد. این
دو عیب هم میراث حکومت ننگین گذشته است که یکی مسئله نفت است که باید صادر کنیم و درآمدهای ارزی ما به‌صورت وحشتناکی مربوط به فروش نفت است و به این صورت صادرات قابل‌ذکر دیگری نداریم و عیب دوم این است که درمورد نیازمندی‌های کشور خودکفا نیستیم و تا زمانی‌که به این خودکفایی برسیم، مقداری طول می‌کشد. البته ما توانسته‌ایم تا حدودی خود را در برخی تولیدات به خودکفایی نزدیک کنیم، مانند تولیدات گندم، برنج و امثالهم، اما هنوز مواد اولیة کارخانجات ما از خارج باید وارد شود. مقداری از مواد غذایی و محصولات داخلی و صنعتی ما مربوط به خارج است. البته، مبتکرین و جوان‌های دارای فکر ما مشغول کارهایی هستند و ما را می‌برند در آینده به‌سوی این آینده خوب و ما دراین‌صورت و با این شرایط، مقداری احتیاج به خارج داریم و این است وضع اقتصاد ما که دشمن از همین دریچه وارد می‌شود؛ چه ازطریق مسئله نفت و درفشارگذاشتن ما ازنظر فروش و فشارهای دیگر در ورود نفت، دشمن سعی می‌کند نفت ما را در بازار بی‌مشتری کند و در منطقه فشار بیاورد به بعضی از دولت‌هایی که با او همدست هستند تا تولید نفت را بالا ببرند و قیمت را پایین نگه دارند. در داخل هم زمانی‌که دولت مرحوم رجایی شهید عزیزمان اعلام کرد برای بودجه سال1360 تولید را به 5/2 میلیون بشکه خواهد رساند، یک عده‌ای که بعد وابستگی آنها برای همه مردم آشکار شد، فریاد برآوردند که شما چرا نفت را می‌فروشید. آنها نفت را از 5/6 میلیون بشکه به 5/1 میلیون نرسانده بودند، آنها کنار از گود بودند، اما حالا که می‌دیدند دولت برای اداره کشور و برای سازندگی آن احتیاج به درآمد دارد و این درآمد با فروش نفت [حاصل می‌شود] به این میزان که نسبت به روزهای قدیم بسیار کم است، با صحنه‌سازی در مجلس و نوشته‌های خود جنجال راه انداختند که دولت تصمیم دارد فروش نفت را به 5/2 میلیون بشکه برساند. این جزئی از یک توطئه جهانی بود، ازطرفی شرکت‌های بزرگ خارجی را وادار می‌کردند که از ما نفت نخرند و از این طرف از داخل توطئه می‌کردند که ما قادر به فعالیت نباشیم.»
رئیس‌جمهور یادآور شده است: «اینها همه توطئه بود و دشمن با تدبیر این را تعقیب می‌کرد و ما امروز از این جهت در مضیقه نیستیم. بحمدالله تولید نفت ما بسیار خوب است و بهتر نیز خواهد شد. ازلحاظ مشتری در مضیقه نیستیم. آنها حیله‌گری کردند و توطئه چیدند تا نفت ما را از دور خارج کنند، اما خدای متعال بهوسیله بندگان شایسته‌اش در مقابل حیله و مکر آنها تدبیر و نقشه چید و نقشة خدایی همواره بر نقشه شیطانی غلبه دارد.
... مسئله بعدی امنیت است. همان‌طور که دشمن درزمینه مسائل اقتصادی کوشش کرد که ما را دچار مشکل کند، در مسائل امنیتی هم دشمن تلاش کرد تا ما را دچار ناراحتی کند. بزرگ‌ترین ضربة دشمن دراینزمینه، به‌راه‌انداختن جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بود و بعد از آن، مسئله تحریک گروهک‌ها و سازماندهی وابستگان به رژیم گذشته و برخی از ساواکی‌های پلید بود. شما تصور نکنید که همه این انفجارها و ترورها مربوط به گروهک‌ها است، بلکه فراریان رژیم سابق و ساواکی‌ها هم سهم دارند. همان کسانی که در روزهای اول انقلاب افراد
کمیته را ترور و شهید می‌کردند، درحال‌حاضر نیز مشغول توطئه هستند و ما نباید غافل باشیم.»
در ادامة پیام رئیس‌جمهور آمده است: «اصل وجود ناامنی ازطرف دشمن برای ما یک چیز طبیعی است و غیرمنتظره نمی‌باشد. دشمن به چه دلیل اجازه دهد که جمهوری اسلامی راه خودش را ادامه دهد و خودش را بسازد و قوی‌تر شود؟! طبیعی است که دشمن مایل است که نگذارد جمهوری اسلامی کار کند. یکی از بهترین طرق این است که در زندگی مردم ناامنی ایجاد کند و دولت را مشغول و سرگرم کند؛ بنابراین، اصل اینکه دشمن در محل کار، کوچه، خیابان، کارخانه و اداره تحریک کند و درگیری و ترور به وجود بیاورد و مردم بی‌گناه را از بین ببرد، خود این ناامنی برای ما غیرقابل تصور و انتظار نیست. در اینجا دو مسئله دررابطه‌با امنیت مهم است: اول اینکه، ما به‌عنوان دولت جمهوری اسلامی نمی‌توانیم بنشینیم و تماشا کنیم تا سرپنجه‌های دشمن بیاید در داخل اجتماعی که ما مسئول اداره آن هستیم، ناامنی ایجاد کند، این نمی‌شود. مردم این بی‌تفاوتی و خونسردی را در دولت جمهوری اسلامی نخواهند بخشید. [تاریخ و] مردم آزادة جهان هم نخواهند بخشید. ما باید شدت‌عمل داشته باشیم. ما، یعنی مجموعه نظام اسلامی. هر سه قوه [نیز] به‌سهم خود موظف‌اند در مقابل جریان ایجاد اغتشاش داخلی و ناامنی، با قاطعیت و جدیت عمل کنند. دولت جمهوری اسلامی آن‌وقتی به‌راستی اسلامی است که نصیحت امیرالمؤمنین را گوش کند. باید هوشیار باشیم و محیط زندگی و کسب مردم باید امن باشد. آن تنها دولت جمهوری اسلامی است.
ما در مقابل رفتارهای خشونت‌آمیز باید با قاطعیت عمل کنیم. آن کسی که می‌خواهد زندگی مردم را برهم زند، باید در مقابل او ایستاد و او را نبخشید و با او مقابله کرد و این چیزی است که خدا، ملت، تاریخ و مردم آزاده جهان از ما می‌خواهند و اگر ما [به این وظیفه عمل] نکنیم، خدا، ملت و تاریخ ما را مؤاخذه خواهند کرد و می‌گویند شما عقل داشتید، چرا اجازه دادید دشمن این‌طور اوضاع و احوال شما را به‌هم بزند. ما در دوران اختناق سر راهمان سنگ بود، سگ بود، خار بود، دزد بود و با همه اینها مبارزه کردیم. ما انتظار نداشتیم که سر راهمان مانع نباشد. مانع سر راه ما همیشه وجود دارد. ما خارها را کندیم و سنگ را انداختیم و دزد را از سر راه برداشتیم و رسیدیم به سرمنزل جمهوری اسلامی و درحال‌حاضر همه آنها هست و اگر ما عقب‌نشینی کنیم و مبارزه نکنیم، در راه حق عقب‌نشینی کرده‌ایم؛ پس کار اول ما اعمال قاطعیت و کار دوم هدایت است. ما نمی‌پسندیم که ببینیم خار راه ما کسانی هستند که خودشان علیه جمهوری اسلامی خصومتی ندارند، بلکه تحریک‌کنندگانشان خصومت دارند و این برای ما بسیار سنگین است. باید با کسی که تحریک شده با مهربانی رفتار شود و خشونت به خرج ندهیم. مایلیم او را متوجه کنیم که اشتباه می‌کند؛ بنابراین، در کنار قاطعیت هدایت می‌کنیم. من از این فرصت استفاده می‌کنم و بااینکه می‌دانم که بچه‌های خام و ساده‌ای که در خدمت دشمنان جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند و آلت‌دست آنها شده‌اند، اجازه تلویزیون نگاه‌کردن ندارند و آنها اجازه شنیدن خطبه‌های نمازجمعه را ندارند. منافقین و گروهک‌ها اجازه نمی‌دادند و نمی‌دهند تا هواداران آنها خطبه‌های نمازجمعه را گوش کنند. بااین‌حال، من امیدوارم این پیام
دلسوزانه و برادرانه به آنها برسد. من می‌خواهم به بچه‌هایی که در خدمت دشمنان جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند بگویم که تحریک‌کنندگان آنها دنبال هدف‌ها و هوس‌های خود هستند و دروغ می‌گویند که می‌خواهند برای خاطر خلق با جمهوری اسلامی بجنگند. جمهوری اسلامی با بزرگ‌ترین دشمنان خلق پنجه درافکنده و با امریکا می‌جنگد. امروز هیچ ملت و دولتی در دنیا به استحکام و قدرت ما با امریکا نبرد نکرده. محکم‌تر از ما هیچ گروه انقلابی در سطح جهان علیه امریکا موضع‌گیری نکرده است. حال آیا اینها امریکایی و وابسته به امریکا نیستند که شما را وادار کرده‌اند تا با چنین حکومتی مبارزه کنید؟! من به شما بچه‌هایی که شنیده‌ام 15 ساله تا 22 ساله هستید، نصیحت می‌کنم. به آغوش اسلام و ملت برگردید و بدانید تحریک‌کنندگان شما غالباً یا در خانه‌های امن هستند یا در کشورهای امن، در پاریس و در جاهای دیگر. آنها خود را دم جنگ نمی‌آورند، آنها برای خدا شما را جلو نینداخته‌اند و دروغ می‌گویند. امروز جمهوری اسلامی در خط مستضعفین عمل می‌کند و برای رسیدن به آرمان‌های مستضعفین، سالهای زیادی لازم است و راه درازی در پیش داریم. شما خیال می‌کنید که یک دولتی که می‌خواهد برای مستضعفین کار کند، بااین‌همه دردسر چگونه می‌تواند آنها را نجات دهد؟ ما درحال‌حرکت به‌طرف آرمان‌های مستضعفین هستیم و ما خودمان ازلحاظ طبقات اجتماعی در ردیف مستضعفین هستیم. بنده خودم و آن کسانی‌که امروز مسئول انجام‌وظیفه هستند، دلیل ندارد که ما به‌سوی آرمان‌های مستضعفین پیش نرویم با آن همه گرفتاری‌هایی که در گذشته و پس از انقلاب متحمل شدیم، منتها زمان لازم است.»
رئیس‌جمهور در ادامه افزوده است: «جنگ را ما شروع نکرده‌ایم و همة شما می‌دانید جنگ را عراق شروع کرد و او بود که به ما حمله کرد. او آتش‌افروزی کرد و ما فقط دفاع می‌کنیم. ما متجاوز را می‌خواهیم از خانه خود خارج کنیم. مادامی که متجاوز از خانه ما خارج نشده، قبول صلح و قبول هرگونه سازش، امضا پای ورقة ذلت ایران و ایرانی است و ما این کار را نخواهیم کرد. ما می‌دانیم جنگ مشکلات فراوانی را برای ما به‌وجود آورده است. دولت بیش از مردم گرفتاری‌های جنگ را لمس کرده است؛ آواره‌ها، خرابی‌ها، کارخانه‌های تخریب‌شده، مخارج زیاد و سنگین جنگ. اصولاً پرخرج‌ترین عوارض دنیا جنگ است. اینها را می‌دانیم، اما ما شروع‌کننده نیستیم. هرگاه ما از مرزهای خود خارج می‌شدیم و داخل عراق می‌شدیم و شهرهای عراق را می‌گرفتیم، حق داشتند معترضین جهانی، کسانی که می‌گویند چرا جنگ را تمام نمی‌کنید، حق داشتند بگویند چرا تمام نمی‌کنید. البته، در همان صورت باز آن‌قدر حق ندارند، زیرا کلوخ‌انداز را پاداش سنگ است. آنها وارد شدند و ما حق داریم وارد شویم، اما ما چنان کاری را نمی‌کنیم، ما می‌خواهیم دشمن را از خاک خود بیرون کنیم. پایان جنگ باید برای ما یک پایان افتخارآمیز باشد. باید برای اسلام و جمهوری اسلامی افتخار ایجاد کنیم، نه ذلت و سرافکندگی. ما هر طرح صلحی را که حقوق حقة ما در آن تضمین شده باشد، از اول تابه‌حال گفتیم، قبول می‌کنیم، اما طرح صلحی که با تجاوز متجاوز سازگار است که ما صلح کنیم و او به تجاوز خودش ادامه دهد، تا زمانی‌که یک
انسان باشرف در ایران هست، چنین چیزی قابل‌قبول نیست... ما به‌مقتضای اینکه یک ملت انقلابی هستیم و با قدرتمندی و بدون اتکا به هیچ قدرتی توانسته‌ایم سلطه ابرقدرت امریکا را از سرمان برطرف کنیم، به‌مقتضای این خصوصیت، هرگز با این ابرقدرت سازش نخواهیم کرد. امریکا در طول سالیان گذشته به ما خیلی ظلم کرده، روزگار ما را خیلی سیاه کرده، شرورترین انسان‌ها را سالیان درازی بر ما مسلط کرده و ده‌ها هزار از عزیزترین انسان‌ها کشته شدند. اقتصاد ما به این شکل درآمده، اخلاق و فرهنگ ما تباه شده و خیلی صدمات بر ما وارد آورده، نظام امریکا این بوده است. شما توانسته‌اید با قدرت معنوی خود و با اتکال به خدا این سلطه را از خود دور کنید. بعد از انقلاب هم امریکا باز یک لحظه از شیطنت و شرارت علیه ما خودداری نکرده است. تحریکات [به راه انداخته] و حمله کرده، عوامل خودش را در داخل کشور به کار انداخته، به‌هرحال دشمنی کرده، چون درگذشته گناه کرده، حکومت ما با امریکا یک حکومت قهر است. ما با امریکا سازش نخواهیم کرد. دشمن درجه یک برای ما امریکاست، نه‌فقط خیانت او به ما رسیده، بلکه منطقه را پر از خیانت و گناه کرده است. آنچه در سایة وجود منحوس رژیم اشغالگر فلسطین به وجود آمده، سرکوبی نهضت‌ها و جنبش‌های اسلامی در منطقه است. وجود دولت‌های مرتجع و خبیثی که طوطی‌وار آنچه را که امریکا می‌خواست، تکرار می‌کردند، مثل سادات و جانشینش که وابسته و معلول امریکا هستند؛ بنابراین، دشمن اصلی برای ما امریکاست و هرکسی که با او همدست و همکار باشد. البته، ما از دشمنانی که در کمین نشسته‌اند و اگر هم امریکا نبود، به ما حمله می‌کردند نیز غافل نیستیم و همه آنها را هم دشمن می‌دانیم، ولی آنکه پیشاپیش صفوف دشمنان است، امریکاست. ما در منطقه و در همه جای دنیا، بیشترین اهمیت را برای ملت‌ها قائلیم؛ یعنی می‌دانیم که اگر ملت‌ها نبودند، دولت‌ها حمایتی از ما نمی‌کردند.»
رئیس‌جمهور در پایان پیام خود به مسئله فلسطین اشاره کرده و نوشته است: «در منطقه، تا مسئله فلسطین حل نشود، تا ملت فلسطین به مقصود خودشان که بازیافتن وطن اسلامی و عربی عزیز است، نرسند، مشکلات مهم منطقه حل نخواهد شد. بر همین مبنا و اساس می‌خواهم به همسایگانمان، مخصوصاً همسایگانی که در منطقه بسیار حساس و مهم آبراه خلیج‌فارس هستند، دوستانه و برادرانه این نکته را تکرار و تأکید کنم که ما برای امنیت خلیج‌فارس و منطقه نیاز به هیچ قدرت خارجی و بیگانه نداریم. هرکسی که برای امنیت منطقه به بیگانه‌ها تمایل نشان دهد، خودش بیگانه و غریبه است. ما مجموعه‌ای قوی از ملت‌های مسلمان هستیم، به‌خصوص، ما ایرانی‌ها یک ملت بزرگ هستیم، یک ملت 36 میلیونی و یک کشور بزرگ، آباد و مستقل با دولتی مستقل و مردمی. شما چرا برای ایجاد امنیت از نیروهای خودی و از آنچه که مجموعه ما را به وجود می‌آورد کمک نگیرید؟ چرا ما در جبهه متحد اسلامی جمع نشویم و نیروی عظیم و لایزال اسلامی را به وجود نیاوریم؟ تأکید می‌کنم هر طرحی که در غیاب ایران برای امنیت خلیج‌فارس طراحی بشود، ازنظر ما بی‌اعتبار است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 241، 25/8/1360، صص 21 - 12، تهران - خبرگزاری پارس، 25/8/1360.
1
در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی، آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس، در نطق پیش از دستور، درخصوص مانور نیروهای واکنش سریع امریکا در منطقه و بیانیه نمایندگان حزب سوسیال - دمکرات آلمان‌غربی - که به رفتار ایران با گروههای غیرقانونی اعتراض کرده بودند - سخنانی ایراد کرد.
وی دراینباره گفت: «امریکا با این حرکتی که در منطقه می‌کند چه می‌خواهد بگوید؟ چه نتیجه‌ای می‌خواهد بگیرد؟ قدرت چند هزار نیرو که با چتر مخصوص و اسلحه مدرن در مصر و عمان یا مناطق دیگر از هواپیما فرود آیند، هرقدر هم که باشد، بیشتر از نیروی عظیم شاه معدوم ایران نمی‌تواند باشد. امریکا 10 لشکر مجهز عراق را وارد خاک ما کرد، ولی غیر از رسوایی و ایجاد نفرت چه نتیجه‌ای گرفت.
امریکا این آزمایش را در ویتنام کرد؛ 400 هزار سرباز را با مدرن‌ترین امکانات نظامی به ویتنام فرستاد و بعد از سال‌ها خون‌ریختن و کشته‌دادن، شکست خورد و منفور از منطقه بیرون آمد. امریکا در کجای دنیا توانسته است با این روش‌ها پیروز شود؟! آن روزی که در ایران روزانه 6 میلیون بشکه نفت و 400 هزار نیروی ارتش را به‌صورت ظاهر دراختیار داشت، با داشتن آن‌همه کارشناس و جاسوس در میان ارتش و ساواک جهنمی شاه و داشتن همة امکانات مالی و سیاسی منطقه، کشورهای اطراف منطقه [مانند] پاکستان، ترکیه، کشورهای جنوب خلیج‌فارس، عربستان سعودی و عراق را هم در آستین داشت، مردم ایران دست‌خالی و با مشت‌های گره‌کرده و با بانگ الله‌اکبر این سد را شکست و آن رسوایی را برای استعمار به وجود آورد. ملت مسلح و جان‌برکف ما با نمونه‌هایی که از پیروزی‌های انقلاب دیده است و با غروری که از شکستن ابهت ارتش صدام به دست آورده است و بیداری که در منطقه مشاهده می‌کند، چه وحشتی می‌تواند از این حرکت امریکا داشته باشد؟! ما استقبال می‌کنیم، بگذارید به‌جای اینکه ما با سربازهای فریب‌خورده عراق مواجه شویم، با تفنگ‌داران رسمی امریکا مواجه گردیم تا گلوله‌ای که شلیک می‌کنیم به‌جای سوراخ‌کردن بدن یک سرباز فریب‌خوردة عراقی، نیروهای شریر امریکایی را از میان بردارد.»
رئیس مجلس افزود: «امیدواریم که برادران و خواهران مصری، عربستانی و دیگر کشورهای اسلامی نیز همان راهی را که ملت ایران در پیش گرفته است، بروند تا امریکا مأیوس‌تر شود.» وی همچنین با اشاره به بیانیة نمایندگان حزب سوسیال - دمکرات آلمان‌غربی به‌عنوان حزب حاکم که در آن به رفتار جمهوری اسلامی با گروههای مسلح غیرقانونی اعتراض کرده بودند، این اقدام آنها را نادرست خواند و با اشاره به آزادی مطلق گروههای سیاسی در چند ماه گذشته و وضعیت جنگی کشور، نمایندگان حزب سوسیال - دمکرات را به مشابه‌سازی فرضی وضعیت موجود ایران در آلمان دعوت کرد و با چنین فرضی (بروز جنگ و اقدامات مسلحانه گروههای مخالف در آلمان) از آنها خواست تا موضعی منصفانه اتخاذ کنند.
وی گفت: «اگر این حرکت ازطرف یک حزب حاکم و نمایندگان یک مجلس نبود، ما برای آن ارزش و اعتباری که آن را در مجلس مطرح کنیم قائل نبودیم، ولی این یک حرکت رسمی
است و جواب رسمی هم لازم دارد.
این نمایندگان در بیانیه‌ای ضمن اعتراف به شرارت تروریست‌های داخلی در ایران و ضمن اعتراف به تجاوز عراق علیه ایران و ضمن اعتراف به ماهیت غیرانسانی محاصره اقتصادی ایران، کشور ما را محکوم کرده‌اند که چرا نسبت به تروریست‌ها و مخالفان داخلی خود سختگیری می‌کنید و چرا جمعی از آنها را بازداشت کرده یا اعدام می‌نمایید؟ جواب ما روشن است؛ شما که خودتان یکی از عوامل این حرکت را به‌عنوان محاصره اقتصادی اسم برده‌اید، آیا دولت شما که در محاصره اقتصادی شرکت داشت و اکثریت پارلمان که شما هستید، جزء عوامل این جرم هستید یا نه؟ شما در جرمی که به آن اعتراف دارید، شرکت کرده‌اید یا نه؟ محاصره اقتصادی که البته برای ما خیر بود، اگر ازنظر شما کار غلطی بود، شما هم مجرمید و ثانیاً شما از چه کسی دفاع می‌کنید؟ در ایران تا چند ماه پیش، آزادی از حد گذشته و هرجومرج بود. آن‌وقت شما از آن به‌عنوان آزادی نسبی ماه‌های گذشته نام می‌برید. گروههای هزار نفری و چند هزار نفری مسلح و همچنین مطبوعات تاحد تهمت و نشر اسناد سری مملکت پیش رفته بودند و تریبون مجلس هم به دفاع از تروریسم و ضدانقلاب مورد استفاده قرار می‌گرفت و پست‌های مهم دولتی و نظامی دراختیار ضدانقلاب بود و آنها از همه امکانات دانشگاهی و آموزشوپرورش استفاده می‌کردند، به‌طوری‌که 170 اتاق در یک دانشگاه دراختیار ضدانقلاب بود و آنها اسلحه و دارو برای تجزیه‌طلبان کُرد می‌فرستادند. شما به اینها آزادی نسبی چند ماه قبل در ایران می‌گویید؟!» رئیس مجلس افزود: «حال هرچه بود ما آن آزادی‌ها را محدود نکردیم، بلکه این خود آنها بودند که دست به مبارزه مسلحانه زدند. اگر آنها اعلام مبارزه مسلحانه نمی‌کردند و چند هزار مسلح را در دوران جنگ به‌خاطر یک اقدام قانونی مجلس شورای اسلامی به خیابان نمی‌ریختند و اگر مردم را به گلوله نمی‌بستند، ما ضرورتی نمی‌دیدیم که آنها را تحت فشار قرار دهیم و فکر می‌کردیم موج آرای مردم، آنها را در آینده از بین می‌برد، اما این کاری بود که آنها کردند و این راه را آنها شروع کردند.»
رئیس مجلس در قسمت دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت: «درحالیکه در 800 کیلومتر از مرزهای ما، نزدیک 10 لشکر مجهز عراق خاک مملکت ما را اشغال کرده و بخشی از کشور، ندای تجزیه‌طلبی را دارد، شما خودتان اگر در چنین جنگی بودید و اگر در داخل کشورتان، در مرکز ریاست‌جمهوری و نخست‌وزیری و مرکز حزب عام کشورتان و در خیابان‌هایتان انفجار بود، چه می‌کردید؟ و با تروریستی که با بمب بدن رئیس‌جمهوری را که 90 درصد آرای مردم را به دست آورده بود، آتش می‌زد، چه
می‌کردید؟ آیا با تروریستی که در نمازجمعه و در جایی‌که مردم به نماز و دعا نشسته‌اند، بمب منفجر می‌کند و امام‌جمعه، پیرمرد هفتادساله را قطعه‌قطعه می‌نماید، با زبان خوش می‌توان رفتار کرد؟! با کسانی که دفتر حزبی [را] که حداقل 7 میلیون از مردم کشور در آنجا ثبت‌نام کرده‌اند، منفجر می‌کنند و مسئولان حزب را به آتش می‌کشند، چگونه می‌شود رفتار کرد؟! با تروریست‌هایی که در خیابان‌ها، پاسدار ازجبهه‌برگشته را به گلوله می‌بندند، چگونه می‌شود رفتار کرد؟! اینکه یک گروه فریب‌خورده در زمان جنگ که عمیقاً نقش ستون پنجم را بازی می‌کند، بازداشت و محاکمه و طبق قانون اعدام شود، شما این کار را مبارزه با دمکراسی می‌گویید؟!... شما و پارلمان آلمان خشونت‌هایی را که علیه گروه بادرماینهوف(1)می‌کنید، جریان ضددمکراتیک نمی‌دانید و اگر ما با تروریست‌هایی مبارزه کردیم آن‌هم در زمان جنگ و آن هم در موقعی که آنها این‌گونه با ما رفتار کردند، ضددمکراتیک می‌دانید؟! شما با تروریست‌هایتان چه کرده‌اید و چگونه رفتار می‌کنید؟ به‌هرحال، ما امیدواریم که منطق پارلمان ما را بفهمید و این پیامی را که از تریبون مجلس به شما داده‌ایم، درست دریابید و معنی و مفهوم حرکت انقلابی این مردم رنج‌دیده و ستم‌کشیده و شهیدداده را درک کنید.»(2)
1
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در همایش بنیاد شهید - که درحال برگزاری است - سخنرانی کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان رئیس مجلس در این همایش عبارت بود از: تأکید بر مشورت در انجام‌دادن امور، اشاره به نیاز طبیعی جامعه به تشکیل نهادی با عنوان بنیاد شهید، ایجاد اعتماد متقابل بین مردم و مسئولان، عواقب ازبین‌رفتن اعتماد در جامعه و...
وی سخنرانی خود را در این همایش چنین آغاز کرد: «بهترین نمونة مشورت در هر کاری همین است که مسئولین یک نهاد یا سازمان به دور هم جمع شوند و تجربیات و تذکرات و نواقص و کمبودها را با هم در میان بگذارند تا راهی برای جبران کاستی‌ها پیدا بشود.» وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود چنین عنوان کرد: «بنیاد شهید یک پدیدة کاملاً نو است و تا آنجا که ما می‌دانیم، یک نهاد کاملاً ابتکاری و بی‌سابقه است و از بطن جامعه و به‌خاطر نیاز طبیعی جامعه در این مقطع زمانی به وجود آمده است.» هاشمی رفسنجانی ضمن بیان فلسفه پیدایش بنیاد شهید و نقش و حضور مردم در تأسیس چنین نهادی گفت: «جامعة ما بعد از انقلاب مثل یک بدن سالم هرجایش که احساس نیاز می‌کرد، پیش از آنکه مسئولان بالای مملکت متوجه بشوند و دنبال کار بروند و نقشهای بکشند و طرحی بریزند، خود مردم، یعنی نزدیک‌ترین نقطه به نیاز، می‌جوشد و ابتکار و ابداع می‌کند و سازمان، بنیاد مناسب را برای ترمیم آن خرابی به وجود می‌آورد.» رئیس مجلس دربارة ویژگی‌های ایثارگری، ازخودگذشتگی
و شهادت‌طلبی مردم ایران گفت: «ما همواره شاهدیم کشش جامعة ما به‌طرف فداکاری و جهاد و خون و جان‌دادن، بیشتر از کشش به‌طرف جذب مسائل مادی است و این واقعاً مهم است و ما باید بایستیم و مطالعه کنیم که چگونه این جامعه و این حرکت انقلاب وجود دارد که این آتش خاموش نمی‌شود و این شمع‌های فروزانی که در جامعه دیده می‌شوند، از چه منبع بی‌پایانی نیرو می‌گیرند که تمام‌شدنی نیست. این واقعاً در دنیا پدیدة بسیار عجیبی است.»
وی دربارة نتایج ازبین‌رفتن اعتماد مردم به مسئولان و آثار زیان‌بار آن بر جامعه و نظام گفت: «اگر اعتماد متقابل بین مردم و مسئولین از بین برود و آنها احساس کنند که جان و مال و تلاش آنان نردبان ترقی عده‌ای شده است و گروهی معدود مانند گذشته، آنها را استثمار می‌کنند و از جهاد و خون و حرکت آنها سوءاستفاده می‌کنند، این مردم حالت معکوس به خود می‌گیرند و این اعتماد آنها تبدیل به شورش و عصیان خواهد شد و جامعه ازهم خواهد پاشید، ولی خوشبختانه مردم آزمایش کرده و دیده‌اند، مسئولینی که این انقلاب را اداره می‌کنند، به آنها راست گفته‌اند و اگر می‌بینند کمبودها و مشکلاتی هست، می‌دانند تقصیری متوجه مسئولین نیست، بلکه این ناشی از طبیعت انقلاب است. البته، ازطرفی نیز مردم خدماتی را که به آنها شده است، می‌فهمند. جامعة ما از یک جریان طاغوتی ضد‌خدایی و الحاد مادی وابسته به طاغوت‌های زمان جدا شده و حالت استقلال و شخصیت سالم اسلامی به خود گرفته و پایه‌های ساخته‌شدن یک جامعة سالم اسلامی را به خود گرفته و پایه‌های ساخته‌شدن یک جامعة سالم در کشور ریخته شده است.»(1)
1
"ارنان گالویس"، وزیر دارایی برزیل، امروز در بغداد با وزیر صنایع و معادن عراق دیدار کرد. خبرگزاری عراق دراینباره اعلام کرد: "طاهر توفیق"، وزیر صنایع و معادن عراق در دیدار با وزیر دارایی برزیل که مشغول بازدید از عراق است امور مربوط به روابط دوجانبة اقتصادی برزیل و عراق و همچنین آخرین تحولات جنگ عراق با ایران را بررسی کرد. به گزارش این خبرگزاری، توفیق به میهمانان خود متذکر شد که عراق مصمم است تا برنامه‌های جاری عمرانی را باوجود جنگ ادامه دهد. این خبرگزاری همچنین مدعی شد که هر دو کشور علاقه خود را به گسترش روابط و همکاری‌های صنعتی - تجاری ابراز کردند و عراق برای کسب اورانیوم به‌منظور توسعه صنایع هسته‌ای خود به برزیل متکی است.(2)
2
سخنگوی روحانیت مجاهد عراق وضع روحی و جسمی رانده‌شدگان عراقی را ناراحت‌کننده خواند. وی همچنین درباره گروههای مردمی مخالف با حکومت عراق مطالبی بیان کرد.
حجت‌الاسلام شیخ محمد حاتمی گفت: رانده‌شدگان تا هشت ماه در زندان‌های صدام کافر اسیر بوده‌اند و شکنجه شده‌اند. وی همچنین یادآور شد که 12 هزار جوان که بیشترشان ایرانی هستند و
همچنین 5 هزار کودک کمتر از ده سال به‌جرم مخالفت با رژیم بعث یا پخش اعلامیه زندانی هستند و در زندان‌ها به زنان و دختران تجاوز می‌شود. سخنگوی روحانیت مجاهد عراق با اشاره به گسترش فعالیت مجاهدین عراقی به‌خصوص در شمال و جنوب عراق گفت: حدود 35 هزار سرباز، درجه‌دار و افسر عراقی از ارتش گریخته‌اند و عده زیادی از آنها نیز به برادران مجاهد عراقی پیوسته‌اند.(1)
1) روزنامه کیهان، 25/8/1360، ص2، کرمانشاه، خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، صص 29 - 28، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
1
به‌دنبال تشکیل دو کارگروه عملیاتی، به‌منظور طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس (کربلای1) در سپاه و ارتش با هدف آزادسازی شهر بستان و انسداد تنگة چزابه به‌عنوان عقبة دشمن در این محور، دو طرح ازسوی این کارگروه‌ها ارائه شد. کارگروه سپاه متشکل از برادران رحیم صفوی، غلامعلی رشید و حسن باقری طرحی را ارائه کرد که محور و تلاش اصلی آن تک احاطه‌ای یا دورانی از منطقة تپههای رملی شمال بستان و غرب و شمال‌غرب تپههای الله‌اکبر بود. در این طرح تیپ14 امام حسین(ع) از سپاه باید پس از عبور از تپههای رملی به عقبة دشمن حمله کرده، از پشت دشمن در دو محور تنگه چزابه و بستان عملیات خود را ادامه می‌داد. همچنین در این طرح تک از روی جاده سوسنگرد - بستان به‌عنوان تلاش فرعی و تک از محور هویزه به‌عنوان تک پشتیبانی محسوب می‌شد. کارگروه ارتش نیز متشکل از سرهنگ محمدزاده، سرهنگ بختیاری و سرهنگ ترابی طرحی را پیشنهاد کرد که تلاش اصلی در این طرح تک جبهه‌ای از روی جاده سوسنگرد - بستان بود. دراین‌بین پس از ابلاغ طرح عملیاتی کربلای1 با هدف آزادسازی شهر بستان ازسوی نیروی زمینی ارتش، افسران قرارگاه مقدم این نیرو(1)در جنوب، اقدام به برآورد وضعیت عملیاتی (با عنوان طرح کربلای1) کرده، نتیجه را برای تصمیم‌گیری به نیروی زمینی ارتش اعلام کردند.(2)در این برآورد، به‌شکل بدبینانه‌ای وضعیت
1) اعضای کارگروه بررسی‌کننده وضعیت عملیاتی این بررسی را پس از امضای سرهنگ مسعود منفرد نیاکی، فرمانده قرارگاه مقدم نیروی زمینی که درضمن فرمانده لشکر16 زرهی قزوین نیز بود، به سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، ارائه کردند. سرهنگ صیاد شیرازی پس از مطالعه و بررسی این برآورد، خود در تاریخ 30/8/1360 در حاشیة آن یادداشتی نوشت و به کارگروه ارسال کرد که در روزشمار همان روز آمده است.
2) بخش‌های مهم این برآورد اطلاعاتی گروه کارشناسی قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جنوب که مربوط به مباحث "تجزیه‌وتحلیل راهکارهای دشمن" و مباحث "محاسن و معایب راهکارهای خودی" است، در ضمیمه اول این گزارش درج شده است.
زمین، استعداد، نوع استقرار، مواضع پدافندی، موانع دفاعی و استحکامات دشمن محاسبه و با توان خودی مقایسه شده است و در پایان نیز نه‌تنها دستیابی به پیروزی و موفقیت، تعلیق به محال شده است، بلکه پیروزی احتمالی و با درصد پایین نیز فاقد مزیت و برتری تعیین‌کننده خوانده شده است. این دیدگاه برادران ارتش درحالی مطرح می‌شد که ازنظر فرماندهان سپاه موفقیت این عملیات باتوجه‌به تک ازسمت تپههای رملی بسیار محتمل بوده است و دراین‌صورت علاوه‌بر انهدام نیرو و امکانات دشمن در منطقة عمومی بستان، عقبة دشمن در محور تنگه چزابه نیز مسدود می‌شد و بین جبهة شمالی دشمن در منطقة شوش و دزفول و جبهه جنوبی دشمن در محورهای اهواز و خرمشهر فاصله ایجاد می‌شد و این امر ارتش عراق را با دشواری‌های بسیاری روبهرو می‌کرد.
براساس برآورد برادران ارتش، نسبت تعداد تانک‌های عراق 5/2 برابر و توپخانههای عراق باتوجه‌به محدودیت مهمات خودی و مقدورات عراق دو برابر نیروهای ایرانی محاسبه و ذکر شده که برتری مطلق هوایی با دشمن است. یگانهای احتیاط دشمن نیز سه برابر نیروهای احتیاط ایران برآورد شده است. از سوی دیگر، در این برآورد، ارتش عراق ازنظر نیروی انسانی (با احتساب نیروهای سپاه) بر نیروهای خودی برتری ندارد، اما ازنظر یگانهای مکانیزه به نسبت 2 به 1 بر ایران برتری دارد، باوجوداین، وجود میل جنگجویی و روحیه تهاجمی سپاه پاسداران(1)از نقاط قوت نیروهای ایران برشمرده شده است.
تهیه‌کنندگان برآورد با بررسی موقعیت زمین منطقه، استحکامات دفاعی دشمن و وجود موانع طبیعی در جناحین نیروهای عراقی، دشمن را در موضع برتر ارزیابی و نتیجه عملیات را مبهم توصیف کرده و موفقیت آن را با تردید جدی مواجه دانسته‌اند.
در قسمتی از این بررسی، درباره موانع طبیعی و مصنوعی منطقه آمده است: «ازنظر زمین، دشمن بر ما برتری قابل‌توجهی داشته و ما مجبور به تک در زمین‌هایی هستیم که برای تک ما مناسب نیست. به‌علاوه دشمن مواضع پدافندی خود را در الله‌اکبر با اتکا به مانع رودخانه در جنوب و زمینهای رملی در شمال، به‌نحو غیرقابل تصوری مستحکم کرده و با استفاده از میادین مین عمیق و پیوسته، سیم خاردار، موانع ضدتانک و سلاح‌های ضدتانک شدیداً تقویت نموده است. به‌طور خلاصه، دشمن با استفاده از موانع طبیعی و مصنوعی، در مواضعی پدافند می‌کند که او را از امتیازات تقریباً طبیعی برخوردار می‌سازد.»
1) «تفوق غیرقابل انکار ما بر دشمن، میل جنگجویی و روحیه تهاجمی سپاه پاسداران می‌باشد که به نیروهای رزمنده ارتش نیز توانایی تازه می‌دهد. درمقابل، با تجربه از عملیات گذشته، دشمنی دربرابر ما قرار دارد که ازنظر روحی آسیب دیده و فرسوده شده است.» (اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، پاییز 1383، ص52.)
در ادامة این تجزیه‌وتحلیل نظامی نتیجه‌گیری شده است: خط اول دشمن در شمال رودخانه کرخه از شمال و جنوب به دو عارضه طبیعی (از شمال به تپههای رملی ارتفاعات مشیداغ و از جنوب به رودخانه کرخه) متکی است و درمقابل نیز مواضع مستحکم پدافندی (خاکریز عصایی‌شکل به طول 5/8 کیلومتر و رده‌های متعدد مین و سیم‌خاردار و موانع ضدتانک) هرگونه مانور احاطه‌ای یا دورانی نیروهای زرهی و مکانیزه را غیرممکن کرده؛ بنابراین، باید برای نفوذ در استحکامات خط اول دشمن مانور جبهه‌ای انجام داد که: «به‌خوبی روشن است که تک جبهه‌ای نیروهای زرهی و مکانیزه به چنین مانع عظیمی اگر صددرصد با شکست توأم نباشد، با تلفات و ضایعات غیرقابل تصوری همراه خواهد بود.»
در این برآورد، راه‌حل معضل یادشده با اشاره به طرح سپاه پاسداران مبنی‌بر دورزدن دشمن از مناطق رملی شمال بستان و غرب و شمال‌غرب تپههای الله‌اکبر این‌گونه عنوان شده است: «مگر آنکه این مانع، قبل از هجوم یگانهای تانک و مکانیزه، با انجام یک تک سریع و توأم با غافلگیری یگانهای پیاده و به‌ویژه سپاه پاسداران از زمینهای رملی شمالی تسخیر و سقوط کرده و با استفاده از معابر ایجادشده در میادین مین و برداشتن سیم‌های خاردار و موانع ضدتانک و بریدن خاکریز، نیروهای مکانیزه و زرهی به‌سمت خاکریزهای بعدی مانور نمایند. هرگونه عدم موفقیت در شکستن این مانع توسط یگانهای پاسدار و پیاده، تک تیپ زرهی را به این مانع دچار ناکامی خواهد کرد و یا همان‌طور که گفته شد، تلفات و ضایعات آن به‌قدری شدید خواهد بود که با یک پاتک دشمن، درهم شکسته خواهد شد.» در ادامة این برآورد آمده است:
«مشکل بزرگ ما تک سریع و غافلگیرکننده سپاه پاسداران و عناصر پیاده با دورزدن جناح شمالی و سرازیرشدن به سنگرهای متجاوز در داخل خاکریز است که باید دقیقاً طرح‌ریزی، شناسایی، محاسبه، تدارک و سپس اجرا گردد. علاوه‌برآن، درحال‌حاضر، جناح جنوبی این تیپ در مجاورت رودخانه کرخه، به‌علت عقب‌بودن تیپ2 لشکر 16 [زرهی]، باید تهدید شدیدی ازسوی دشمن را تحمل نماید؛ بنابراین، هرگونه پیشروی یگانهای این تیپ قبل از آنکه تیپ2 زرهی لشکر 16 تک کرده و پیشروی نموده و به‌موازات یگانهای تیپ رسیده باشد، بسیار خطرناک است و زیر آتش شدید دشمن خواهد بود.
استقرار چنین استحکاماتی درمقابل تیپ3 لشکر92 زرهی، مبین اراده و قصد دشمن به یک پدافند سرسختانه و جلوگیری از هرگونه نفوذ ما به‌سمت غرب بوده و نشان می‌دهد که دشمن بستان را به این سادگی‌ها به ما واگذار نخواهد نمود و این کار تیپ تک‌ور را مشکل‌تر می‌سازد. [بنابراین،] لزوم استمرار یک آتش پشتیبانی شدید و مداوم که نیازمند تدارک وسیع مهمات است، [احساس می‌شود.]»
در ادامه برآورد، با بیان آثار و نتایج منفی عدم موفقیت سپاه پاسداران در تصرف خاکریز عصایی‌شکل (در شمال منطقه عملیاتی) آمده است: «درصورت عدم موفقیت سپاه پاسداران در غافلگیری و شکستن
خاکریزهای اول، باوجود چنین موانع مستحکمی، امکان پیروزی یگانهای تک‌ور زرهی و مکانیزه امری بعید به نظر می‌رسد و در چنین وضعیتی باید قبول کنیم که مهمات و تجهیزات و پرسنل مصرف‌شده برای این عمل برای ما به قیمت بسیار گزافی و آن‌هم بدون نتیجه تمام شده‌اند.»
در پایان این بررسی، باورنداشتن موفقیت نیروهای خودی و درخواست تعویق در اجرای عملیات در قالب این جملات بیان شده است:
«باتوجه‌به تشریح دشواری‌های یگانهای تک‌ور در وصول به اهداف محوله و بیان محاسن و معایب اجرای طرح کربلای1 و همچنین با عنایت به این نکته که گزارشات اطلاعاتی واصله کاملاً آگاه‌بودن دشمن را از قصد تک ما در این منطقه نشان می‌دهد و از همه مهم‌تر مشکل عظیم و لاینحل تهیه و تدارک مهمات توپخانه و خمپاره‌انداز باتوجه‌به نقش اساسی که این جنگ‌افزارها تاکنون در میدان نبرد ایفا کرده‌اند و یادآوری امکانات و محدودیت‌های نیروی هوایی، لزوم تأمل و تفکر برای شناسایی بهتر و بیشتر، طرح‌ریزی مشروح و دقیق، هماهنگی‌های جزئی‌تر و دادن فرصت به یگانهای اجراکننده طرح برای کسب آمادگی بیشتر و به پای کار آوردن تدارکات کافی به‌ویژه مهمات، به‌خوبی احساس می‌شود. به‌تبع این وضعیت [با تأخیر در اجرای عملیات] دشمن درحالت انتظار و آمادگی باقی مانده و درنتیجه خستگی و سردرگمی او بیشتر خواهد شد.»
در پایان این برآورد، پیروزی فرضی در عملیات نیز فاقد مزیت و برتری تعیین‌کننده خوانده شده و درباره تأثیر آن در توان نظامی طرفین آمده است: «منطقی است اگر بپذیریم که پیروزی در این طرح آنچنان مزیت تاکتیکی و برتری نسبت به دشمن که موردنظر است به ما نخواهد داد که توان دشمن را برای ادامه جنگ درهم شکند.»(1)-(2)
1
جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق امروز به مناطق اهواز، سوسنگرد و بندر امام خمینی حمله کردند. در یکی از این حملات که در منطقة عمومی اهواز انجام شد، یکی از هواپیماهای اف14 نیروی هوایی ایران در یک نبرد هوایی سقوط کرد. علاوه‌بر این حملات، توپخانههای دوربرد ارتش عراق شهر اهواز را نیز گلوله‌باران کردند.
ساعت 11:30 امروز، یک فروند هواپیمای اف14 نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران در یک نبرد هوایی در منطقه عمومی اهواز هدف موشک هوابه‌هوای یک فروند میگ عراقی قرار گرفت و در نزدیکی نیروگاه رامین در شمال‌شرقی اهواز سقوط کرد، اما هر دو خلبان این هواپیما قبل از برخورد به زمین از داخل آن به بیرون پریدند و با چتر در محوطه نیروگاه فرود آمدند.(3)
1) برای آگاهی خوانندگان از جزئیات مباحث عملیات طریق‌القدس، موضوع انتخاب این منطقة عملیاتی در ضمیمة دوم این گزارش آمده است.
2) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، پاییز 1383، صص 61 - 50، سند شماره 79001، برآورد وضعیت عملیاتی طرح کربلای1، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، 25/8/1360.
3) سند شماره 427274 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 8 (اط ت) به ریاست دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان، 1/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427501 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد امنیت اهواز به برادر فروزنده، 28/8/1360، سند تک‌برگی.
ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه524، سقوط یک هواپیمای اف14 ایرانی را اعلام کرد، اما در اطلاعیه بعدی (525) مدعی شد که هواپیماهای جنگنده عراقی در درگیری هوایی، 3 فروند اف14 ایرانی را در داخل خاک ایران سرنگون کرده‌اند که یک فروند آن در شمال اهواز و 2 فروند آن در جنوب این شهر سقوط کرده است.(1)
همچنین بعدازظهر امروز، چند هواپیمای عراقی به آسمان سوسنگرد تجاوز کردند و چندین راکت به مناطق مسکونی این شهر شلیک کردند که براثر اصابت این موشک‌ها 15 منزل مسکونی منهدم شد. این اقدام تلفاتی نداشت.(2)
هواپیماهای عراقی همچنین با هدف تخریب تأسیسات پتروشیمی بندر امام خمینی، چندین بمب به‌سوی این تأسیسات پرتاب کردند که به‌علت ارتفاع زیاد، هدف‌گیری هواپیماها با دقت همراه نبود و بمب‌ها در بیابان‌های اطراف تأسیسات فرود آمدند.(3)
علاوهبراین، توپخانه دوربرد عراق چندین گلوله توپ به کوی گلستان اهواز شلیک کرد که تلفات و خساراتی نداشت.(4)
1
مهدی کیانی، فرمانده سپاه پاسداران آبادان، در نامهای به فرماندهی منطقه8 سپاه (استان خوزستان - لرستان) با اشاره به پیروزی نیروهای ایرانی در عملیات شکستن محاصره آبادان (عملیات ثامن‌الائمه(ع) در 5/7/1360) یادآور شد که درپی موفقیت‌های رزمندگان، نیروی هوایی عراق حجم بمباران‌های آبادان را افزایش داده و مسئولان باید توجه بیشتری به تقویت پدافند هوایی این شهر کنند. در این نامه آمده است:
«پس از حمله پیروزمندانه قوای اسلام در پنجم مهر و درهم‌شکستن حصر آبادان، هواپیماهای عراق روزانه به‌طور متوسط یک بار در آسمان آبادان ظاهر شده و مناطق مسکونی و غیرمسکونی شهر را بمباران می‌کنند.
سلاح‌های پدافند هوایی موجود با برد محدود و حجم آتش کم قادر به مسدودنمودن راه این تجاوزات نمی‌باشد و خسارات جانی و مالی ناشی از این حملات فوق‌العاده زیاد است، چنانچه قادر به جلوگیری از آن نباشیم به سود دولت جمهوری اسلامی نمی‌باشد. تاکنون به‌کرات این مطلب به کلیه مقامات مسئول کشوری و لشکری یادآوری گردیده است و هیئت‌هایی جهت بررسی کارایی سلاح‌های ضدهوایی قوی به آبادان اعزام گردیده، لکن مؤثر نبوده است. باتوجه‌به موارد ذکرشده انتظار می‌رود ازطریق مبادی مربوطه اقدامات ضروری را انجام [دهید] تا خدای‌ناکرده سهل‌انگاری‌های تاریخ جنگ افزون نگردد.»(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر (بخش عربی)، 26/8/1360، اطلاعیه نظامی شماره 525 ارتش صدام؛ و- خبرگزاری پارس،نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر (بخش عربی)، 25/8/1360، اطلاعیه نظامی شماره 524 ارتش صدام.
2) سند شماره 318948 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 25/8/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
4) سند شماره 427500 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد امنیت شهر اهواز به برادر فروزنده، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 5528 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران آبادان (فرماندهی) به ستاد پاسداران منطقه8 (فرماندهی)، 25/8/1360، سند تک‌برگی.
1
روزنامه کیهان فهرستی از هدایای مردم اقصی‌نقاط کشور برای کمک به جبهه‌های جنگ و اهالی مناطق جنگ‌زده را منتشر کرد که حاکی‌از شرکت اقشار متعهد و مستضعف از همه نقاط جغرافیایی کشور در این امر خیر است.
ارسال کمک‌هایی ازقبیل نان خشک، مربای خانگی، گندم، بادام، انجیر و... و نیز هدایای نقدی اندکی که حاصل دسترنج و فراورده‌های اهالی روستاها، استان‌ها و بخش‌های مختلف ایران است، نشان آشکار همکاری صمیمانه مردم در امر دفاع مقدس و پشتیبانی آنان از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی می‌باشد.(1)-(2)
2
امروز عوامل گروههای مسلح برانداز در مناطق سردشت و بوکان خسارت‌ها و تلفاتی را به نیروهای ارتش و روستاییان وارد آوردند و از صحنه گریختند. رادیو صدای کردستان نیز از حمله نیروهای حزب دمکرات به مقر نیروهای سپاه و بارزانی‌ها در اشنویه خبر داد. در همین حال، در عملیاتهای امروز سپاه در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور تعدادی از افراد گروههای ضدانقلاب کشته و عده‌ای دستگیر شدند.
در حمله نیروهای مسلح غیرقانونی به یک گروه گشت از لشکر28 سنندج در ارتفاعات کله‌قندی سردشت، یک سرباز شهید و یک سرباز دیگر زخمی شد و اسلحه آنها نیز به‌دست نیروهای مهاجم افتاد. در این درگیری 3 تن از مهاجمان نیز کشته شدند.(3)
جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 294055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 - (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی) 29/8/1360، ص1؛ و- سند شماره 294029 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 - (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 26/8/1360، ص1.
همچنین در تپه پیرمحمد بوکان یک خودرو ارتش روی مین رفت و یکی از سرنشینان آن زخمی شد.(4)رادیو صدای کردستان اعلام کرد که نیروهای حزب دمکرات کردستان خانه‌های سازمانی شرکت دخانیات را در اشنویه که محل اسکان نیروهای سپاه و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) است، به‌مدت یک ساعت و نیم هدف آتش قرار داده و تلفات سنگینی به آن محل و ساکنان آن وارد آورده‌اند.(5)
این رادیو همچنین اعلام کرد که در چند روز گذشته 8 نفر از افراد وابسته به گروه کومه‌له و 7 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان در درگیریهای اخیر منطقه اشنویه کشته شده‌اند. رادیو صدای کردستان از همکاری گروه کومه‌له با حزب دمکرات کردستان ایران نیز قدردانی کرد.(6)
نیروهای سپاه در عملیاتی در منطقه تل‌سفید ریجاب، 2 تن از نیروهای حزب دمکرات کردستان را دستگیر کردند. این افراد تعداد زیادی اسلحه و مقادیری فراوانی مهمات به همراه داشتند.(7)
1) به‌دلیل طولانی‌بودن اقلام هدایای ارسالی به جبهه‌ها و کمک‌های مردمی به جنگ‌زدگان، متن کامل گزارش روزنامه کیهان در ضمیمه این گزارش درج شده است.
2) . روزنامه کیهان، 26/8/1360، ص15.
3) روزنامه کیهان، 27/8/1360، ص15، سنندج، خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص9 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 25/8/1360.
6) سند شماره 108045 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (س - گروه اطلاعات) به مقام وزارت کشور، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 25/8/1360.
در درگیری نیروهای خودی و نیروهای مسلح غیرقانونی در روستای کانی‌کن در محور سقز - دیواندره و در پاک‌سازی 3 روستا در محور جلدیان - پسوه، عده‌ای از افراد گروههای مسلح غیرقانونی کشته و تعدادی زخمی شدند.(1)
1
گزارش‌های اطلاعاتی به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که گروههای ضدانقلاب قصد تشدید عملیات در محورهای کامیاران، سنندج و سقز را دارند. این گزارش‌ها همچنین از همکاری عده‌ای از افسران رژیم پهلوی با نیروهای حزب رزگاری و کومه‌له حکایت می‌کنند.
طبق گزارش منابع اطلاعاتی شهربانی کرمانشاه، گروههای مسلح غیرقانونی در جلسه‌ای که امروز در مهاباد برگزار شد، در دو موضوع با هم به توافق رسیدند: 1. درخواست کمک از سازمان مجاهدین (منافقین) برای اجرای عملیات. 2. انجام عملیات‌هایی در شهرهای کامیاران، سنندج و سقز به‌منظور تصرف این شهرها.(2)
همچنین بنا بر اعلام لشکر28 کردستان عده‌ای از افسران و درجه‌داران رژیم سابق در شهر بیاره عراق به نیروهای حزب رزگاری و گروه کومه‌له آموزش می‌دهند.(3)
2
درپی پاک‌سازی تعدادی از روستاهای محور مهاباد - میاندوآب، گروهی از ریش‌سفیدان روستاهای این منطقه با مراجعه به پایگاه امیرآباد خواستار اعلام دوباره عفو عمومی ازسوی رهبر کبیر انقلاب شدند. فرمانده گردان پایگاههای محور مهاباد - میاندوآب در تماسی با خبرنگار اعزامی روزنامه اطلاعات از ارومیه به این منطقه گفت: «پس از پاک‌سازی روستاهای ویس آقاکند گوزالن، حاجی‌حسن، گوتی بابعلی، تازه‌کند، منصورکندی، برده‌رشان، بادام، پنج‌بالکه، اسماعیل‌کند، زینال‌کندی، تل‌خواب، دیچ‌رشت و قزقلعه، ریش‌سفیدان و مردم بومی این روستاها از آنجایی که درمورد چگونگی عفو عمومی به‌خاطر درگیریهای منطقه اطلاع کاملی نداشتند، خواستار اعلام دوباره عفو عمومی و انتشار آن به‌طور وسیع در رسانه‌های همگانی شدند.» وی افزود: «احتمال زیاد می‌رود درصورت اعلام مجدد عفو عمومی ازسوی امام خمینی در منطقه، افراد نادم زیادی به آغوش اسلام برگردند، زیرا این افراد از دست احزاب مسلح غیرقانونی منطقه بسیار ناراضی بودند، ولی به‌دلیل ترس، جرئت ابراز عقیده نداشتند.»(4)
1) روزنامه کیهان، 27/8/1360، ص15، ارومیه، واحد مرکزی خبر به نقل از ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص32، سنندج - خبرگزاری پارس، 28/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 28/8/1360، ص4، ارومیه، واحد مرکزی خبر؛ و- روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
2) سند شماره 58752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 30/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 339383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کردستان به فرماندهی لشکر28 کردستان (لشکر28 رکن2)، 1/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 340742 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از 04- رکن2 به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 1/10/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 449992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 27/8/1360، ص1.
4) روزنامه اطلاعات، 26/8/1360، ص4.
1
درگیری مسلحانه بین نیروهای خودی و افراد وابسته به گروههای برانداز در مشهد و دستگیری عامل ترور یکی از روحانیون مبارز بهبهان از مهم‌ترین اخبار امنیتی امروز بود.
در یک درگیری مسلحانه که بین 2 تن از وابستگان گروههای مسلح غیرقانونی با نیروهای سپاه پاسداران در میدان فردوسی شهر مشهد رخ داد، یک نفر از آنان کشته شد و نفر دوم نیز گریخت. از خودرو به‌جامانده از آنها یک قبضه کلت کالیبر45 و یک عدد نارنجک جنگی به دست آمد.(1)
همچنین درپی دستگیری 2 تن از فعالان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بهبهان در تاریخ 22/8/1360 و اطلاعاتی که از آنان به دست آمد، امروز نیروهای سپاه در شهر گچساران عامل ترور حجت‌الاسلام بخردیان مسئول بنیاد شهید این شهر را دستگیر کردند. گفتنی است که نامبرده از روحانیون باسابقه و مبارز بهبهان بود که در تاریخ 12/5/1360 درحالیکه پس از ادای نماز جماعت درحال‌رفتن به منزل خود بود، توسط دو موتورسوار ترور شد و به شهادت رسید.(2)
2
امروز حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب اسلامی، در مصاحبه مطبوعاتی درباره علت انحلال دادگاه‌های زمان جنگ، تعداد زندانیان گروهک‌ها، ادعای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مبنی‌بر انجام‌ندادن عملیات نظامی علیه مردم، دستگیری نفوذی‌های گروههای محارب به‌خصوص سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ارگان‌های دولتی به‌ویژه نهادهای انقلابی و شایعه اعدام زنان باردار توضیحاتی داد. بخشی از گزارش روزنامه کیهان از این مصاحبه به شرح زیر است:
«موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب، درباره علت انحلال دادگاه‌های زمان جنگ گفت: "ایرادات وارده به دادگاه زمان جنگ در شورای عالی قضایی مطرح شد و مهم‌ترین مسئله‌ای که باعث انحلال این دادگاه شد این بود که به وجود آن نیازی احساس نمی‌شد، البته شکایاتی درمورد برخی از افراد این دادگاه‌ها رسیده بود و شورای عالی قضایی طبق وظیفه‌ای که دارد آن را منحل اعلام کرد."
از دادستان کل انقلاب سؤال شد چندی قبل آیت‌الله موسوی اردبیلی اظهار داشتند که تعداد زندانیان عادی حدود 20 هزار نفر است، شما تعداد زندانیان گروهکی را اعلام نمایید؟ وی پاسخ داد: "تعداد زندانیان گروهکی حدود یک‌سوم تعداد زندانیان عادی می‌باشد." درمورد مسئله شکنجه، دادستان کل انقلاب پاسخ داد: "مسئله‌ای به‌نام شکنجه در اسلام حرام است و آنچه در دادگاه‌های انقلاب وجود دارد، فقط مسئله حد شرعی و تعزیر است که آن‌هم با اجازه حاکم شرع اجرا می‌شود." دادستان انقلاب در پاسخ یکی دیگر از خبرنگاران که سؤال کرد اخیراً مجاهدین خلق (منافقین) در خارج از کشور اعلام کرده‌اند که در داخل ایران تنها دست به ترور افراد پاسدار و کمیته‌ای می‌زنند، نظر شما چیست؟
1) روزنامه اطلاعات، 28/8/1360، ص4، مشهد، روابط عمومی سپاه پاسداران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، صص 41 - 40، مشهد - خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
2) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص2، اهواز، واحد مرکزی خبر به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران خوزستان؛ و- سند شماره 80280 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی گچساران به فرماندهی مرکز، 25/8/1360، سند تک‌برگی.
دادستان کل انقلاب گفت: اخیراً فیلمی در تلویزیون آلمان دراین‌مورد نشان داده شده است که از قول منافقین اعلام شده است که آنها در ایران تنها دست به ترور افراد پاسدار و کمیته‌ای می‌زنند، درحالیکه این مسائل برای سرپوش‌گذاشتن بر روی جنایت‌های آنها در داخل کشور است. دادستان کل انقلاب سپس به آمار اعمال منافقین در آبان‌ماه جاری پرداخت و گفت: از 29 تروری که در سراسر ایران در این 24 روز انجام شده است، تنها 4 پاسدار در مشهد شهید شده‌اند و بقیه کاسب و کارگر و مردم عادی بودند که تنها به‌جرم طرف‌داری از اسلام به‌دست عوامل منافقین شهید شده‌اند."
از دادستان انقلاب درمورد خط نفوذی در دادستانی و دادگاه‌های انقلاب سؤال شد، وی پاسخ داد: "با لطف خداوند به بیشترین خط نفوذی منافقین دست یافته‌ایم. این افراد نه‌تنها در دادستانی انقلاب و دادگاه‌ها نفوذ کرده بودند، بلکه در برخی از وزارتخانهها و کمیته‌ها و ادارات نیز نفوذ کرده بودند که خوشبختانه عوامل آنها شناسایی و دستگیر شده‌اند. در دادستانی اوین، سپاه، کمیته‌ها و بعضی از وزارتخانهها عوامل آنها که نفوذ کرده بودند، شناسایی و دستگیر شده‌اند و برای مقابله با آنها نیز برنامه‌هایی در دست اجراست. دادستان انقلاب شایعه اعدام زنان باردار را تکذیب کرد و راجع به رفتار با زندانیان گفت: تمام مسئولین زندان باید قبل از محاکمه و بعد از محاکمه در نهایت رأفت اسلامی با زندانیان رفتار کنند، زیرا زندانیان حکم اسیر را دارند و اگر کسی به زندانی توهین [کند] و یا دشنام دهد، باید تعزیر شود و اگر کسی بدون اجازه حاکم شرع حتی یک سیلی به زندانی بزند، باید قصاص شود."»(1)
1
امروز مسئولان بنیاد شهید سراسر کشور، مجروحان و معلولان جنگ و انقلاب و خانواده شهدای شهرستان کرج با امام خمینی دیدار کردند.
مهم‌ترین محورهای سخنان امام در این دیدار عبارت بود از: هشدار درباره تلاش دشمن برای ایجاد اختلاف میان ملت، تأکید بر ضرورت همبستگی آحاد ملت برای حفظ اسلام و نقش روحانیون دراینزمینه، تأکید بر همبستگی امت اسلامی و وابستگی مقدرات جوامع اسلامی به یکدیگر، اعلام خطر درباره طرح هشت‌ماده‌ای ملک فهد، به‌دلیل به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی و مشروعیت‌بخشیدن به سلطه این رژیم بر بخش‌های اشغال‌شده سرزمین فلسطین و درخواست از مردم و علمای کشورهای اسلامی برای مخالفت با این طرح.
امام خمینی فرمودند:
«من قبلًا باید از این ضایعه‌ای که برای حوزه‌های علمیه و مسلمین حاصل شد - و آن رحلت مرحوم علامه طباطبایی است - اظهار تأسف کنم و به شما و ملت ایران و خصوص حوزه‌های علمیه، تسلیت عرض کنم. خداوند ایشان را با خدمتگزاران به اسلام و اولیای اسلام محشور
1) روزنامه کیهان، 26/8/1360، ص11.
فرماید و به بازماندگان ایشان و به متعلقین و شاگردان ایشان صبر عنایت فرماید.
آقای کروبی قبل از اینکه من بیایم اینجا با من ملاقات کردند و از متصدیان امور آن بنیادهای شهید در همه شهرستان‌ها و از مأموران دولتی که تماس با این مسائل دارند و خصوصاً از ملت بزرگ ایران که در این مسائل کوشا هستند، اظهار تشکر کردند و من هم از همه تشکر می‌کنم و امیدوارم که خداوند شما جوان‌های عزیز را که در خدمت اسلام هستید و شما جوان‌های معلول را که در خدمت اسلام صحت خودتان را از دست دادید و شهدای عزیز ما و بازماندگان شهدای عزیز ما را حفظ کند و به شما شفا عنایت کند و به ما و به همه، صبر در این امور.
البته بنیاد شهید، یک بنیادی است که من تاکنون یک کلمه انتقاد از آن نشنیده‌ام و آقای کروبی خدمتگزار خوبی است برای شهدا و معلولین. امیدوارم که همه شماها موفق باشید که خدمت خودتان را افزون کنید و این شهدا را و این خانواده شهدا را و این معلولین را و این بازماندگان شهدا را مثل عائله خودتان محسوب کنید و در راه خدمت به آنها کوشش کنید که این خدمت بسیار ارجمندی است، بسیار بزرگی است و مطمئن باشید که خداوند تبارک و تعالی به شما اجر در دو دنیا عنایت می‌فرماید.
من در محضر شما آقایان و در محضر ملت، یک مطلب از مسائل داخلی باید عرض کنم و یک مطلب هم از مسائل منطقه: در مسائل داخلی، آن‌طورکه احساس می‌شود و به من اطلاع داده شده است، یک جریانی در کار است که می‌خواهند با این جریان ایجاد اختلاف بین ملت بکنند. اینها که از هیچ راهی تاکنون نتوانسته‌اند توفیق پیدا بکنند، هرجور اقدامی کردند؛ اقدام نظامی کردند، هجمه به کشور ما کردند، جنگ ایجاد کردند، در داخل جنجال‌ها و کارهایی راه انداختند، ترورها را کردند و انفجارات را انجام دادند و دیدند که با این ملت [نظام] ما مستحکم‌تر شده است و از میدان خارج نمی‌شود و - البته هم باید خارج نشود؛ برای اینکه ملتی که برای خدا قیام کرده است و برای اسلام قیام کرده است و حکومت اسلامی را به دست آورده است، با این مسائل کنار نخواهد رفت و این درّ گران‌بهایی [را] که به او رسیده است، با چنگ و دندان حفظ خواهد کرد - بعد از اینکه از این راههای مختلف اینها مأیوس شدند و طرْفی نبستند، باز به آن مسئله‌ای [رسیدند] که در همه دنیا مطرح است که اختلاف ایجاد کنید تا بتوانید سلطه پیدا کنید و حکومت کنید، دوباره یک جریان اختلافی در ایران - یعنی جریانی که با آن جریان می‌خواهند ایجاد اختلاف بکنند - به چشم می‌خورد.
من بعضی از آن جریانات را عرض می‌کنم و به ملت تنبه می‌دهم که بیدار باشند و یک‌وقت - خدای‌نخواسته - یک وقتی بیدار نشوند که کار از دست گذشته باشد. مِن جمله از جریانات، این است که به من کراراً اطلاع دادند که بعضی جوان‌ها و بعضی بی‌خبرها یا اشخاصی که با طرح وارد شده‌اند و آنها را اغفال کرده‌اند: به بعضی مراجع بزرگ اسلام اهانت می‌کنند. در شهرهای مختلف،
این مطلب دیده می‌شود. شما بدانید که این مطلب اهانت‌کردن به مراجع جز اینکه یک اختلافی در بین ملت ایجاد کند و جز اینکه یک مطلب برخلاف رضای خدا واقع بشود، نتیجه ندارد. من از عموم ملت تقاضا می‌کنم که هرجا یک همچو مسائلی دیدند، این جوان‌ها اگر گول خورده‌اند، آنها را نصیحت کنند و اگر کسی است که مخصوصاً از این گروههای اختلاف‌انداز در بین آنها وارد شده، شناسایی کنند و به مراکزی که باید اطلاع بدهند، اطلاع بدهند.
امروز ما از روزهای قبل بیشتر احتیاج به همبستگی داریم. امروز ما مواجه با همه قدرت‌ها هستیم و آنها در خارج و داخل دارند طرح‌ریزی می‌کنند؛ برای اینکه این انقلاب را بشکنند و این نهضت اسلامی و جمهوری اسلامی را شکست بدهند و نابود کنند. این یک تکلیف الهی است برای همه که اهمّ تکلیف‌هایی است که خدا دارد؛ یعنی حفظ جمهوری اسلامی از حفظ یک نفر، ولو امام عصر باشد، اهمیتش بیشتر است؛ برای اینکه امام عصر هم خودش را فدا می‌کند برای اسلام. همه انبیا از صدر عالَم تا حالا که آمدند، برای کلمه حق و برای دین خدا مجاهده کردند و خودشان را فدا کردند.
پیامبر اکرم(ص) آن همه مشقات را کشید و اهل بیت معظم او آن همه زحمات را متکفّل شدند و جانبازی‌ها را کردند؛ همه برای حفظ اسلام است. اسلام یک ودیعه الهی است پیش ملت‌ها که این ودیعه الهی برای تربیت خود افراد و برای خدمت به خود افراد هست و حفظ این بر همه کس واجب عینی است. یعنی همه مکلف هستیم حفظ کنیم تا آن وقتی که یک عده‌ای قائم بشوند برای حفظ او، که آن‌وقت تکلیف از دیگران برداشته می‌شود.
امروز ایجاد اختلاف؛ هر اختلافی باشد و کارهایی که اختلاف‌انگیز است؛ هر کاری باشد و با هر اسمی باشد، این مضر به اسلام است و مضر به انقلاب است و از همین رشته است اینکه باز یک جریانی در کار است که نسبت به علمای بلاد، نسبت به اهل علم، نسبت به ائمه جماعات اهانت بکنند و این یک چیزی است که، جریانی است که چنانچه خدای‌نخواسته این جریان به توفیق خودش که به خیال خودش این است که روحانیت را از مردم بگیرد، اگر این امر به توفیق خودشان برسد، شما مطمئن باشید که شکست خواهیم خورد؛ برای اینکه، روحانیون در همه بلاد، حافظ اسلام‌اند و حافظ مقاصد اسلامی هستند و از اول هم بوده‌اند. ... در هر مسئله و گرفتاری که برای اسلام پیش می‌آمده، باز پیش‌قدم همین‌ها بودند و همین‌ها بودند که قیام می‌کردند؛ حالا یا موفق می‌شدند یا سرکوب می‌شدند. در همین مدتی که من اطلاع دارم و من شاهد بودم، قیام‌های مختلفی برضد رضاخان و محمدرضا شد و این قیام‌ها همه، مبدأش روحانیون بودند؛ از آنجا شروع می‌شد، لکن چون ملت باز درست مجتمع باهم نشده بودند، موفق نمی‌شدند یا کم موفق می‌شدند. اگر شما - اگر ملت ما - این طایفه را حفظ نکنید، بدانید که سرنوشت شما سرنوشت زمان مشروطه خواهد شد که روحانیون این کار را درست کردند و
دست استبداد را کوتاه کردند، لکن دوباره به‌واسطه اینکه ملت مجتمع نبود و با روحانیت آن‌طور سازش، اطاعت محکم نداشت، مشروطه را آنها به پا کردند و دیگران آمدند و مشروطه را همان استبداد غلیظ‌تر با اسم مشروطه [کردند.] یک اسم بی‌مسمایی بود و گفته می‌شد که ما مجلس داریم و مشروطه داریم و مشروطه‌خواه هستیم، لکن استبداد - به تمام معنای خودش، به تمام کلمه خودش - بر ما حکومت می‌کرد، چه در زمان قاجار - که من یادم است - و چه بعد از او، زمان رضاخان - که بدترین زمان‌ها بر این ملت گذشت - و چه زمان محمدرضا. اگر شما توجه به این نکنید که روحانیت را اینها می‌خواهند از صحنه بیرون کنند و در پیش ملت، روحانیت را بد نمایش بدهند .... همین امروز صبح که اینجا، من قبل از اینکه بیایم خدمت شماها، یکی از علمای اصفهان آمد، شکایت زیاد از اینکه با روحانیون رفتار بد می‌شود. چه آن مطلب درست به عرض ایشان رسیده بود یا نادرست، من کلی مطلب را می‌گویم که جریانی است که روحانیت را کنار بگذارند. شما دیدید که در زمان قبل از این جمهوری‌های اخیر، اوایل امر، یک جریانی بود که این روحانی‌ها روحانیون شاخص را پیش ملت رسوا کنند، با دروغ و حیله. آقای بهشتی(ره) که یک نفر آدمی بود که مجاهد برای اسلام بود، به درد می‌خورد، فعال بود، دانشمند بود، مدیر بود، مدبر بود، دیدید که در صحنه کشور چه فضاحت‌ها درآوردند اشرار و مردم را [از او] منحرف کردند. مردم یک‌وقت بیدار شدند که بهشتی‌ای در کار نبود. من خوف این را دارم که خدای‌نخواسته ملت ما یک‌وقت بیدار بشود که روحانیت کنار رفته است و سلطه اجانب بر این مملکت بازگشته است و آن‌وقت تأسف‌ها فایده نداشته [باشد]؛ همان‌طوری‌که در زمان امام حسین(ع) آن‌طور درست کرده بودند چهره پسر پیغمبر را که مردم کوفه‌ای که پدر او را دیده بودند، مجاهدات او را دیده بودند، همین مردم کوفه برای کشتن پسر پیغمبر مسابقه می‌کردند و مردم کوفه یک‌وقت متوجه شدند که امام حسین دیگر نبود.
من خوف این را دارم که شما ملت بزرگ ایران، که برای خدا قیام کردید و برای خدا جوان‌هایتان را دادید و برای خدا زحمات طاقت‌فرسا کشیدید و همه چیزتان را فدای اسلام کردید، با این جریانی که به نظر می‌آید که دارد پیش می‌رود، یک وقتی متوجه بشوید که - خدای‌نخواسته - با انعزال این مردم، اینهایی که خدمتگزار هستند، یک حکومت قلدری با اسم "اسلام" با اسم "جمهوری اسلامی"، با اسم "خدمتگزار به اسلام" بیاید و همه زحمت‌های شما و خون‌هایی [را] که دادید، هدر ببرد. رضاخان هم اول که آمد، در همین سینه‌زنی‌ها می‌رفت سینه می‌زد، در تکیه‌ها می‌رفت دور تکیه‌ها می‌گردید و شمع روشن می‌کرد. آن‌وقت که پایش محکم شد، تمام آثار اسلام را این نانجیب می‌خواست از بین ببرد.
شما خوف این را داشته باشید که اگر تشکر این نعمتی که خداوند به شما داده - و آن اسلام است و تشکرش به وحدت‌کلمه است و تشکرش به احترام به اولیای اسلام است - این تشکر را به جا
نیاورید، خداوند عنایتش را برگرداند و - خدای‌نخواسته - ما را برگرداند به سال‌هایی که قبلاً بود و تلخی‌هایش در کام ما هست... من تذکر را لازم می‌دانم که بدهم. تمام اموری که از او بوی نفاق و بوی اختلاف می‌آید باید کنار گذاشت. شما الآن از تمام اطراف دنیا هدف هستید؛ ... همه قدرت‌های بزرگ ... به همه قوا کوشش می‌کنند ... اینجا را بکوبند. کوبیدن، بهترین کوبیدن‌ها آن است که از داخل، این مسئله واقع بشود: اختلاف داخلی، خودمان توی سر خودمان بزنیم. بیدار باشید شما و همه و همه مسلمان‌ها که مبادا یک همچو اغفالی بکنند ما را و غفلتی بکنند؛ با یک صورت مناسبی بیایند جوان‌ها را بازی بدهند که این جمهوری اسلامی هم مثل زمان محمدرضا شاه، بلکه بدتر [شده است؛] آخوندها هم که جز فساد، کاری انجام نمی‌دهند! از این حرف‌هایی که بازی بدهند جوان‌ها را. این راجع به مسائل داخل که اهمیت دارد. در مسائل منطقه، مهم‌ترین چیزی که الآن مورد صحبت است، این طرح‌هایی است که به‌دست امریکا و صهیونیست و بعضی نوکرهای آنها ریخته شده است و این طرح‌هایی است که دولت‌های اسلامی می‌خواهند، دولت‌های عرب می‌خواهند این طرح را طرح بکنند و تحمیل بکنند بر همه. این طرح هیچ نقطه مثبت ندارد. آنهایی که گمان کرده‌اند نقطه‌های مثبتی در این طرح هست یا توجه به مسائل ندارند یا طور دیگری است. نقطه مثبت در این طرح‌ها هیچ نیست. کشور ما، ملت ما که این همه شهدا داده است و این همه معلولینی که الآن بسیاری‌شان در اینجا هستند - و خداوند آنها را شفا بدهد - تقدیم کرده است، برای اسلام است.
و ما اسلام را منحصر به ایران نمی‌دانیم. اسلام، همه‌جا اسلام است. مصر هم همین اسلام است و سودان هم همین اسلام است و عراق هم همین اسلام است و حجاز همین اسلام است و سوریه و سایر جاها [هم همین.] ما نمی‌توانیم حساب خودمان را از حساب سایر مسلمین جدا کنیم. ما با این همه خسارتی که بر ما وارد شده است و این همه شهید که دادیم و معلول که دادیم و آواره که پیدا کردیم، همه اینها برای اسلام بوده. ایران هم ازباب اینکه یک کشور اسلامی است، ما این زحمات را برایش کشیدیم.
ما نمی‌توانیم که اعراب را و مقدرات اعراب را از خودمان جدا بدانیم، مقدرات سایر کشورها را از خودمان جدا بدانیم. همه‌جا اسلام است و همه مسلمین - که ما هم [از] جمله آنها هستیم - موظفیم که اسلام را در هرجا حفظ کنیم. ما مکلف هستیم که آن مقداری که می‌توانیم، هدایت کنیم این کشورهای اسلامی را که امروز در فکر این طرح بسیار بسیار مضر هستند و می‌خواهند آن طرح را تصویب کنند. ما باید به ملت‌های مسلمین و اسلام و به کشورهای اسلامی تذکر بدهیم. من اعلام خطر می‌کنم برای این مسئله و برای اسلام به‌واسطه این طرح!
آنهایی که این طرح را داده‌اند یا جاهل‌اند و یا تحت‌تأثیر امریکا و صهیونیسم واقع شده‌اند. آنهایی که در این طرح نقطه مثبت قائل هستند، آنها هم همین‌طور. اگر هیچ نقطه‌ای در این نبود،
جز اینکه اسرائیل به رسمیت شناخته بشود - یکی از موارد این پیشنهادها این است که اسرائیل به رسمیت شناخته بشود و تأمین داده بشود به اسرائیل - اگر هیچ نبود الّا این و تمام نقاط دیگر نقاط مثبت بودند، آن نقاط مثبت همه برخلاف بود. معنای اینکه "تأمین داده بشود به اسرائیل" این است که این اسرائیلی که سالهای طولانی است زمینهای مسلمین را غصب کرده‌اند و کشتار دسته‌جمعی در فلسطین و در لبنان و در جاهای دیگر ایجاد کرده‌اند، مسلمین را بی‌خانمان کرده‌اند و اعراض و نفوس مسلمین را در خطر، معرض خطر قرار داده‌اند و دستخوش مقاصد فاسدشان کرده‌اند، حالا همه مسلمان‌ها این را تأمینش بدهند! یعنی اینکه اگر یک کسی خواست تعرض بکند به این غاصب، به این دولتی که دولت غاصب جانی است، همه مسلمان‌ها و همه دولت‌های منطقه موظف‌اند که با او مخالفت کنند برای حفظ اسرائیل! اسرائیلی که خون مسلمین را مکیده است و فلسطین را و قدس را آن‌طور کرده است و لبنان را به آن صورت درآورده است و مسلمین را قتل و غارت کرده است، حالا همه موظفیم که برای خاطر اینکه یک دستمزدی به او بدهیم، همه حافظ او باشیم! همه تأمین کنیم او را! آن کسی [را] که از اول که وارد شده است در قدس و فلسطین، همه کارهایش غاصبانه بوده است، حالا ما به رسمیت بشناسیم! یعنی مملکت‌های عرب، این رژیم فاسد، فاسق، کافر را به‌رسمیت بشناسند! دستمزد بدهند به اسرائیل بعد از آن همه جنایات! اگر نقطه مثبتی که بعضی‌ها می‌گویند، این است که یکی از مواد این است که اسرائیل خارج بشود تا جنگ کذا، تا آن حدودی که در جنگ کذاست، این از نقاط منفی این طرح است. این معنایش این است که اسرائیل این‌همه جاها را که گرفته است مالِ خودش؛ حالا یک چند جا را رها کند! مثل این است که ما بیاییم با عراق مصالحه کنیم که خوزستان یک مقدارش مال ما، یک مقدارش مال شما! این از نقاط منفی اوست و سایر نقاط تمام در خدمت اسرائیل است و می‌خواهد اسرائیل را حاکم کند بر اعراب.
و من اخطار می‌کنم بر ملت‌های اسلامی و خصوصاً ملت‌های عرب و بر ارتش‌های اسلامی و ارتش‌های دولت‌های عربی که گذاشتن این طرح در یک جای سربسته بدون توجه ملت‌ها جز اینکه شما را به اسارت اسرائیل درآورد و تا آخر عمر نوکر اسرائیل باشید و دست‌بسته و چشم‌بسته به اختیار اسرائیل و امریکا درآیید، هیچ چیز دیگری نیست. برای ملت‌های اسلامی و برای عرب، هیچ ننگی بالاتر از این نیست که تسلیم این طرح فاسد خراب صددرصد مخالف با اسلام بشود. ننگ عرب است که قبول کند این آقایی اسرائیل را. من به همه اخطار می‌کنم که اگر این طرح بگذرد، فردا اسرائیل، مکه و مدینه را از چنگ شما بیرون می‌آورد.
بیدار باشند ملت‌ها و بیدار کنند دولت‌ها را و مخالفت کنند با این طرح کافر فاجر! این طرح را که می‌خواهند بریزند، امریکا چنگ و دندان نشان داده؛ برای اینکه تسلیم کند اینها را. کماندوهای خودش را پیاده کرده است در منطقه و لشکرهای خودش را در منطقه پیاده کرده
است. مانورها را، نمایشگرها را آورده است نمایش بدهند؛ بترسانند اهل منطقه را. اگر دولت‌ها بترسند، ملت‌ها زنده باشند و نترسند. اگر ما همه از بین برویم، بهتر است [از] اینکه ذلیل باشیم زیر دست صهیونیسم و زیر دست امریکا و این یک قدم بلندی است که به دستور امریکا این قدم بلند برداشته شده است برای ذلت عرب و ذلت مسلمین. ننگ بر آن اعرابی که برای خاطر سلطه کمی که به کشوری پیدا کنند و برای خاطر استفاده‌هایی که پیدا کنند تن به یک همچو ذلتی بدهند! و ننگ بر همه ما چنانچه ساکت بنشینیم!
و چنانچه دولت‌ها هم، دولت‌های بی‌توجه به مسائل یا متعمد در اینکه خیانت به اسلام بکنند و به ملت عرب بکنند و به مسلمین بکنند، این طرح را بگذرانند، هیچ ارزشی ندارد؛ برای اینکه ملت‌ها با این مخالف‌اند. هیچ ملتی از ملت‌های اسلامی نیست که موافق با این باشد که نوکر اسرائیل باشد و ذلیل اسرائیل و ذلیل امریکا باشد. اگر فرضاً هم این دولت‌ها بگذرانند این را، ارزش یک پشیز ندارد این گذراندن‌ها و مسلمان‌ها و ملت‌ها با این مخالف‌اند. باید این دولت‌ها این مطلب را از سر خودشان بیرون کنند که همان‌طور که سابق می‌کردند حالا باید بکنند؛ یعنی خودشان را قیم بدانند نسبت به ملت‌ها. یک نفر شیخ یا یک نفر رئیس‌جمهور یا یک نفر مَلِک - به اصطلاح خودشان - چه حقی دارد که بر یک مملکت حکومت کند و یک مملکتی را بخواهد به مصالح اسرائیل فدا کند؟! باید حکومت‌ها بیدار بشوند! با گذراندن این طرح، گور خودشان را می‌کنند. نباید دیگر از این به بعد، این فکر بیاید در سر این حکومت‌ها که کار با ماست و به ملت‌ها مربوط نیست. شما در مقابل ملت هیچ‌کاره‌اید. ملت‌ها هستند که باید کارها به تصویب آنها برسد. البته ما هم گرفتار یک همچو مسئله‌ای بودیم در زمان رضاخان، در زمان محمدرضاخان. همین مسئله بود که به ملت کار نداشتند. ملت چه‌کاره است؟ آنها ملت را هیچ‌کاره می‌دانستند. هرچه هست اعلیحضرت است. غیر اعلیحضرت خبری نیست. لکن ملت ایران شکست این را و فهماند که هرچه هست ملت است و حکومت‌ها باید برطبق امیال ملت عمل بکنند، برطبق مصالح ملت عمل بکنند و حکومت ما و مجلس ما و همه ارگان‌های لشکری و کشوری ما الآن همین‌طور هستند؛ خدمتگزار ملت هستند، هیچ‌یک از آنها نیست که این فکر در کله‌اش بیاید که بخواهد یک حکومتی بکند، تحمیلی به ملت بکند. ملت‌های دیگر هم باید همین کار را بکنند؛ چاره‌ای ندارند، جز اینکه در مقابل این قرارداد و طرح فاسد قیام کنند، نهضت کنند، جان بدهند تا این طرح را نگذارند عملی بشود. بر فرض اینکه آنها این طرح را تصویب کنند، مخالفت کنند و بدانند که با مخالفت ملت نمی‌شود این طرح درست بشود. ... و بدانید که ملت‌ها اگر با یک چیزی مخالفت کردند، دولت‌ها نمی‌توانند اجرا بکنند. امروز مثل سابق نیست که یک دولتی بیاید هر غلطی می‌خواهد بکند. خیر، باید موافق امیال صحیحه ملت عمل بکند؛ نوکر ملت باید باشد، نه آقای ملت.»(1)-(2)
1) متن کامل طرح هشت‌ماده‌ای فهد و ملحقاتی از روزنامه کیهان درباره نگاهی به پیشینه این طرح از زمان شکل‌گیری طرح صلح کمپ دیوید و موضع‌گیری کشورهای مختلف درباره طرح هشت‌ماده‌ای در ضمیمه این گزارش درج شده است.
2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز1378، صص 374 - 363.
1
امروز آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، با گروهی از روحانیون و اعضای نهادهای انقلابی شهر جوانرود دیدار کرد. در این دیدار، رئیس‌جمهوری مطالبی ایراد کرد که "وحدت" اصلی‌ترین موضوع آن بود. گزارش روزنامه کیهان از سخنان رئیس‌جمهور به این شرح است:
«در ایران چه در مرکز و چه در شهرهای بزرگ و چه در مناطق دوردست مانند کردستان یا بلوچستان، بهترین افراد پیام‌آور وحدت شدند و اگر هم آدم‌های نادرستی تلاش کردند تا اختلاف به وجود آورند بهوسیله علما تلاش آنها خنثی شد و این از تفضلات الهی نسبت به این انقلاب است. رئیس‌جمهوری در قسمت دیگری از سخنانش اظهار داشت: "خداوند به پیغمبر اسلام فرمود: هیچ ثروتی در دنیا نمی‌توانست قلوب مسلمانان را این‌چنین به‌هم نزدیک کند. من الآن می‌بینم که علمای مناطق مختلف کردستان و بلوچستان و غیره چه حنفیه، چه شافعیه دوستان ما هستند و دل‌های ما باهم است و دشمن هر کاری کند، نمی‌تواند بین این دل‌ها جدایی بیندازد. رئیس‌جمهور خطاب به حاضران گفت: شما قدر این یگانگی را بدانید و هر صدایی که حامی این اختلاف بود بدانید که صدای شیطان است."
آیت‌الله خامنه‌ای افزود: "حدود 120 میلیون مسلمان در هندوستان هستند که 20 میلیون آنان شیعه و حدود 100 میلیون آنها اهل تسنن هستند و من در سفری که به آن کشور داشتم به میان مسلمانان هند رفتم و برای آنان سخنرانی کردم. آنان عاشق انقلاب و امام هستند و دشمن چه پول‌هایی خرج می‌کند تا آنها را با ما مخالف کند، اما خداوند توطئه آنها را خنثی خواهد کرد." رئیس‌جمهور سپس گفت: "نکته دوم اینکه، شما باید خداوند را شکر کنید که شما را در معرض بلاهای سخت قرار داده است. جوانرود، روانسر و پاوه در معرض بلا هستند و این تفضل الهی است." وی گفت: "شما قدر این انقلاب را می‌دانید. ما می‌دانیم که رژیم بعث به شما چه ظلم کرده است."»(1)
2
سخنگوی سپاه میزان تلفات ارتش عراق را در جنگ تحمیلی از آغاز جنگ تاکنون، 35 هزار کشته و زخمی اعلام کرد.
به گزارش روزنامه کیهان، جزایری دراینباره گفت: درحال‌حاضر در جنوب، 5 لشکر عراق نابود شده است و حدود 45 درصد نیروی زرهی ارتش بعث از بین رفته و بیش از 70 درصد نیروی هوایی رژیم صدام نابود شده است که البته دولت بعثی جدیداً مقداری از ضایعات واردشده به نیروهای هوایی ارتش عراق را جبران کرده است و می‌توان گفت که به‌طور متوسط یک‌دوم از نیروهای ارتش عراق نابود شده‌اند. وی افزود: عراق از آغاز جنگ تاکنون بیش از 35 هزار کشته و زخمی داشته و حدود 7 هزار نفر از سربازان مزدور ارتش بعث به اسارت نیروهای اسلام درآمده‌اند. همچنین یک هزار نفر از سربازان عراقی به ایران پیوسته‌اند.(2)
1
علیرضا نوبری، رئیس سابق بانک مرکزی ایران که از نزدیکان بنی‌صدر رئیس‌جمهور عزل‌شده است، امروز در گفت‌وگو با خبرگزاری رویتر، ضمن نقل برخی مطالب درباره چگونگی خریدهای نظامی از کشورهای غربی، نیاز به واردات و کاهش فروش نفت و محدودیت‌های اقتصاد ایران ازجمله نبود امکان خریدهای اعتباری یا گرفتن وام از سایر کشورها را عاملی برای سقوط حکومت ایران ذکر کرد. گزارش خبرگزاری رویتر دراینباره به شرح زیر است:
«بسیاری از کالاهای مصرفی امریکایی هم‌اکنون نیز وارد ایران می‌شود، اما این مطلب درباره قطعات یدکی پیشرفتهای که تهران برای بازسازی صنعت نفت خود به آنها احتیاج دارد، صدق نمی‌کند. ... کشورهای غربی که سابقاً مایل به تبعیت از تحریم اقتصادی به رهبری امریکا نبودند، اکنون مایل به ارسال تکنولوژی مورد نیاز به ایران نیستند. ما سابقاً قطعات یدکی مورد نیاز خود را از کشورهای دوست در غرب دریافت می‌کردیم، اما اکنون حتی آنها هم حاضر به همکاری نیستند. وی افزود: برنامه‌های عمرانی همراه جنگ با عراق، افزایش صادرات نفت را در آینده نزدیک غیرممکن می‌سازد و این درحالی است که ایران برای پرداخت پول کالاهای وارداتی به افزایش ارز خارجی نیازمند است.
نوبری که از افراد جوان و تحصیل‌کرده خارج است و از بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق ایران حمایت می‌کرد، از افشای نام کشورهای غربی که به ایران قطعات یدکی ارسال می‌کردند سر باز زد و افزود: "خریدهایی که ازطریق سفارت ایران در وین انجام می‌گرفت، همگی از کشورهای غیراروپایی بودند که با امریکا نیز روابط حسنه داشتند. نوبری درمورد صادرات نفت ایران گفت: این صادرات به 500 هزار بشکه در روز تقلیل یافته است، درحالیکه در زمان حکومت شاه در سال 1978 این رقم به 4 میلیون و 400 هزار بشکه در روز بالغ می‌شد." وی اضافه کرد: درحال‌حاضر، ایران برای کسب درآمد مورد نیاز خود به فروش حداقل یک میلیون و 500 هزار بشکه در روز احتیاج دارد." نوبری به واردات ایران نیز اشاره کرده و گفت: "واردات نیز درحال‌حاضر در خطر است، زیرا ذخایر ارزی بانک مرکزی که زمانی 14 میلیارد دلار بود به 2 میلیون دلار کاهش یافته و مقدار بدهی‌های ایران نیز درحال رشد است. کمبود ارز خارجی به جیره‌بندی و طولانی‌ترشدن صف‌های کالاهای اساسی وارداتی مانند روغن و برنج منجر شده است." نوبری افزود: "نارضایتی حاصل از کمبودها احتمالاً به موجی از اعتراضات و اعتصاب‌هایی که قادر به سرنگون‌کردن رژیم اسلامی است، تبدیل خواهد شد." نوبری گفت: "زمستان آینده بسیار سخت خواهد بود، زیرا دولت پول کافی دراختیار ندارد تا کمبودها را از بین ببرد."
وی همچنین معتقد است که ایران برای قرض‌گرفتن پول از خارج شانس کمی دارد. نوبری گفت: "اعتبار دولت ایران برای گرفتن قرض از بانک‌های خارجی حتی بانک جهانی یا صندوق بین‌المللی پول صفر است." وی اقتصاد داخلی ایران را کاملاً درهم‌پاشیده توصیف کرده و گفت: "تورم حدود 35 درصد است، تولید ناخالص ملی رشد منفی دارد و نیمی از تراکتورهای مملکت غیرقابل استفاده می‌باشد و تنها از 15 درصد قابلیت کار راه‌آهن ملی ایران استفاده می‌شود."»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، 241، 26/8/1360، صص 10 - 8، وین - خبرگزاری رویتر، 25/8/1360.
1
مجله تایم (چاپ امریکا) و روزنامة آلمانی فرانکفورتر الگمانیه در مقاله‌هایی که بیشتر به طنز شبیه است، ایران را به استفاده از کارشناسان امنیتی شوروی و سازمان آزادیبخش فلسطین به‌منظور سازماندهی یک سرویس امنیتی و مقابله با مخالفان نظام متهم کردند.
مجله امریکایی تایم در مقاله‌ای با نام "برادر بزرگ‌تر وارد می‌شود." مدعی نفوذ کارشناسان و جاسوسان شوروی در جمهوری اسلامی ایران شد. در این مقاله نویسنده داستانی درباره ورود یک گروه کارشناسی شوروی به ایران تنظیم کرده که مأموریت اصلی آنها، ایجاد یک سازمان جدید امنیتی و کمک به بازسازی اقتصاد ایران ازطریق راه‌اندازی کارخانجات و مراکز تولیدی است. بخش‌هایی از این مقاله که به نظر می‌رسد رادیو ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب دخل و تصرفاتی در آن انجام داده، به این شرح است:
«ماه گذشته در یک شب پرستاره و سرد، یک گروه 36 نفری بیگانه به درون هتل هیلتون تهران وارد شدند. جنبه‌های امنیتی و احتیاطات انجام‌شده به‌هنگام ورود این خارجیان درست مثل زمانی بود که نقل‌وانتقال جواهرات سلطنتی در ایران صورت می‌گرفت. درحالیکه مأموران شخصی و دستهای از پاسداران مسلح به مسلسل، گروه خارجی را به داخل هتل می‌بردند، کارکنان هتل درنهایت حیرت متوجه شدند که همة آن بیگانگان یکدیگر و میهمانان ایرانی خود را برادر خطاب می‌کنند و به زبان فصیح و مصطلح فارسی سخن می‌گویند.
... این گروه متشکل از عده‌ای مأمور کاملاً حرفهای و نهایتاً تعلیم‌دیده از عوامل شوروی بودند که به دعوت حزب حاکم به ایران؛ یعنی حزب جمهوری اسلامی، به کشور دعوت شده بودند. این مأموران اولین گروه از مأموران روسی را تشکیل می‌دهند که از اواسط اکتبر گذشته؛ یعنی حدود یک ماه پیش تاکنون، به‌عنوان هیئت‌های مشاور به ایران وارد شدند تا به رژیم برای ایجاد یک سازمان اطلاعات و امنیت جدید کمک کنند.
هدف اصلی روس‌ها آن است که خویشتن را به‌نحوی کاملاً محکم در ایران مستقر سازند که بتوانند نفوذ تعیین‌کننده‌ای بر سیاست خارجی ایران داشته و یا درصورت وقوع انفجار سیاسی در کشور ناظر به برپاکردن یک حکومت دست‌نشانده در ایران باشند.
... حزب کوچک کمونیستی توده در ایران، رهبران حزب جمهوری اسلامی را قانع کرد که باید برای مقابله با مخالفین از روس‌ها کمک بگیرند. مسکو نیز در مقابل این تقاضا به‌سرعت واکنش نشان داد و آمادگی خود را برای دراختیارگذاردن تجاربش که ظرف 60 سال به‌علت داشتن یکی از مؤثرترین سازمانهای پلیس مخفی به دست آورده است، اعلام داشت. درپی آن، عوامل روس خود را در شرایطی دیدند که باید هرچه سریع‌تر مهارت‌های خود را به کار اندازند. هنوز گروه در هتل هیلتون جا نیفتاده بودند که به‌عنوان ارائه یک شیوه معمول، مأموران امنیتی شروع به جستجو در اتاق‌ها نمودند تا درصورت وجود دستگاه‌های استراق‌سمع آنها را کشف
[کنند] و از کار بیندازند. آنها در حین انجام این کار به یک بمب ساعتی قوی برخوردند که توسط افراد ناشناسی کار گذاشته شده بود و مأموران امنیتی روس توانستند درست آن را در زمانی‌که [تا] انفجار آن چند لحظه بیشتر باقی نمانده بود، خنثی سازند. پس از مبادله یک رشته گفتوگوهای هیجان‌آلود درپی کشف بمب با میزبانان خود، تازه‌واردان به‌سرعت اسباب و اثاثیه خود را جمع کردند و همان‌گونه که انتظارش می‌رفت راهی محل‌های مطمئن‌تری شدند.
... علاوه‌بر اینها، یک گروه دیگر از مستشاران روسی کوشش‌های خود را برای نجات رژیم خمینی از یک مصیبت اقتصادی آغاز کرده است. شوروی‌ها همراه با گروهی از مأموران آلمان‌شرقی که دراینزمینه با آنها همکاری می‌کنند، امیدوارند که صدها کارخانه [را] که به‌ندرت مشغول کار و تولید هستند از خطر راکدماندن نجات دهند. این کارخانه‌ها اغلب به‌علت عدم توانایی در نگهداری و تعمیر، هرجومرج ناشی از ناحیه نیروهای کار و هجوم پاره‌ای دیگر از نیروهای کار به خارج از کشور یا بدون استفاده مانده و یا به‌ندرت مشغول کار هستند.
نکته طنزآمیز در این است که متخصصین روسی تقلا می‌کنند توزیع کالاهای مصرفی در ایران را سروسامان بدهند که خود یکی از نقاط ضعف اساسی سیستم اقتصادی شوروی بوده و هست. بااین‌حال، باید توجه داشت، کارشناسانی که از مسکو عازم ایران شده‌اند در امر جیره‌بندی مواد غذایی و سایر کالاهای ضروری تجارب فراوانی اندوخته‌اند.»(1)-(2)
روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگمانیه نیز مطلب مشابهی درباره تلاش سازمان آزادیبخش فلسطین و شخص یاسر عرفات در سازمان‌دادن به یک سرویس امنیتی در ایران منتشر کرده است، نکته جالب‌توجه اینکه در این مقاله تناقض آشکاری درباره رفتار یاسر عرفات با جمهوری اسلامی به چشم می‌خورد. رادیو صدای آزاد ایران دراینباره گزارش داد: روزنامه فرانکفورتر الگمانیه در شماره امروز خود نوشته است:
یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین، 15 تن از اعضای سازمان امنیت خود را برای بازسازی سازمان امنیت جمهوری اسلامی به ایران اعزام کرده است. یاسر عرفات به مقامات ایرانی وعده داده است که با یک بازسازی در سازمان امنیت رژیم جمهوری اسلامی، مسئولان رژیم می‌توانند به‌خوبی با اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مقابله و آنها را به دام بیندازند.
همچنین دراین‌میان دیپلمات‌های کشورهای غربی ادعا کرده‌اند که اعزام 15 عضو سازمان امنیت سازمان آزادیبخش فلسطین به ایران به‌دنبال مذاکرات عرفات با رئیس نمایندگی ساوامای ایران در
1) نکته جالب‌توجه اینکه باوجود سنخیت‌نداشتن و بی‌پایه‌بودن مطالب این مقاله، علاوه‌بر رادیو ایران، منابع خبری دیگر همچون خبرگزاری رویتر (شعبه لندن و نیویورک) و رادیو امریکا نیز این مقاله را نقل کردند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره241، 26/8/1360، ص18، لندن - خبرگزاری رویتر، 25/8/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، صص15 - 12، ضمیمه رادیو ایران، 27/8/1360.)
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، صص 15 - 12ضمیمه، رادیو ایران، 27/8/1360.
بیروت انجام‌شده است. فرانکفورتر الگمانیه به نقل از دیپلمات‌های کشورهای غربی نوشته است: به‌دنبال دیدار "هانیالحسن" با "ابوالحسن بنی‌صدر" و "مسعود رجوی" روابط سازمان آزادیبخش فلسطین و رژیم ایران تیره شد. به‌دنبال این ماجرا یاسر عرفات آشکارا اعلام کرد رهبران رژیم جمهوری اسلامی با متحدشان سوریه درصدد تعیین شخص دیگری برای رهبری سازمان آزادیبخش فلسطین هستند.(1)
1
عراق برای از سرگیری انتقال نفت خام خود به پالایشگاه شهر طرابلس در شمال لبنان قراردادی با این کشور منعقد کرده است. محمد یوسف بیرون، وزیر نفت لبنان، در بازگشت از سفر یک‌روزه خود به بغداد با اعلام این خبر افزود: انتقال نفت عراق به لبنان ازطریق خط لوله زمینی انجام می‌شود و درپی رفع عیوب فنی بهوسیله تکنیسین‌های سوری، لبنانی و عراقی پمپاژ نفت از اواخر ماه جاری یا حداکثر یک ماه دیگر شروع خواهد شد.(2)-(3)روزنامه السفیر دراینباره اطلاعات بیشتری ارائه کرده و نوشته است: تجدید صدور نفت عراق به خارج از تاریخ دهم تا چهاردهم دسامبر آینده ازطریق پالایشگاه بایکتی معادل 400 هزار بشکه در روز؛ یعنی به‌طور تقریبی 20 میلیون تن در سال، شروع خواهد شد و لبنان در مقابل تجدید صدور این مقدار نفت عراق ازطریق لبنان برای هر بشکه نفت 11/3 سنت دریافت خواهد کرد.
اما مقدار نفتی که عراق ازطریق اراضی سوریه به‌منظور مصرف داخلی لبنان صادر می‌کند، حدود 750 تن در سال به قیمت 96/33 دلار به‌ازای هر بشکه پیش‌بینی شده است. مبلغ مذکور 4 سنت کمتر از نرخ تعیین‌شده اوپک است. از سوی دیگر، دولت لبنان به سوریه مبلغ 89/31 سنت نیز به‌عنوان ترانزیت به‌ازای هر بشکه پرداخت خواهد کرد.(4)شایان ذکر است که عراق پنج سال قبل به‌دنبال درگیری با سوریه انتقال نفت خود را ازطریق لبنان قطع کرد و تصمیم به احداث یک خط لوله انتقال نفت از ترکیه گرفت.
ضمیمه اول گزارش485: جزئیات برآورد اطلاعاتی گروه کارشناسی قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش درباره طرح عملیاتی کربلای1
بخش‌هایی از برآورد اطلاعاتی گروه کارشناسی قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش درخصوص طرح عملیاتی کربلای1 به این شرح می‌باشد.
«تجزیه‌وتحلیل راهکارهای دشمن:
توانایی دشمن در تک در این منطقه قبل از تک ما:
درحال‌حاضر گسترش یگانهای ما در الله‌اکبر و منطقه غرب سوسنگرد به‌نحوی است که تهدید تک دشمن در این منطقه اثری بر لزوم تغییر در گسترش فعلی ما نخواهد داشت و نیروهای گسترش‌یافته خودی در این منطقه
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 241، 26/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 27/8/1360.
2) این خط لوله غیر از خط انتقال نفت از عراق به بندر بانیاس سوریه است که ظرفیت انتقال آن 350 هزار بشکه در روز است.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، صص 12 - 11، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 26/8/1360.
4) همان، ص13، بیروت - خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
برای پدافند و حفظ مواضع فعلی کافی و مناسب هستند. تک دشمن باتوجه‌به استحکامات و خطوط پدافندی که برقرار نموده است، محتمل به نظر نمی‌رسد. به‌علاوه، درحالیکه [دشمن] با تمرکز نیرو می‌تواند در جبهه‌های غرب کرخه و یا اهواز و به هدف‌های استراتژیکی و ارزشمندی چون اهواز، دزفول و یا شوش مبادرت به تک نماید، دلیل منطقی برای تک متجاوز در این منطقه وجود ندارد.
ضمناً دشمن به این نکته توجه خواهد داشت که چنانچه در این منطقه برای دستیابی به سوسنگرد تک نماید، باتوجه‌به قدرت رزمی موجود و روحیه رزمندگان ایرانی به پایداری مردانه در مقابل متجاوز، اگر تک او را با شکست مواجه نسازد، حداقل تلفات و ضایعات بسیار سنگین و جبران‌ناپذیری بر او وارد ساخته و اضافه اینکه، مواضع عقب توسط نیروهای ما اشغال خواهد شد و دشمن را از دستیابی به سوسنگرد محروم خواهد کرد.
به‌هرحال، اگر دشمن به هر دلیل تک خود را قبل از تک ما در این منطقه به کار برد، مشکوک به نظر می‌رسد که ما در آن زمان دارای آنچنان استعدادی باشیم که بتوانیم ضمن شکست‌دادن دشمن اقدام به یک تک موفقیت‌آمیز بنماییم و به‌علاوه چنین عملی مستلزم تغییراتی که ابعاد آن فعلاً مشخص نیست در گسترش ما و دشمن می‌باشد و ما را با وضعیت جدیدی روبهرو می‌کند که ناچاراً باید در برآورد خود تجدیدنظر کرده و احتمالاً راهکار دیگری انتخاب کنیم.
بنابراین محتمل‌ترین راهکار دشمن در این منطقه، پدافند سرسختانه در مواضع فعلی بوده و تک و برآورد ما باتوجه‌به این راهکار دشمن انتخاب و تهیه گردیده است.
در مأموریت واگذاری به طرح کربلای1 سه هدف بایستی تأمین شوند که عبارت‌اند از: بستان، غرب سوسنگرد تا هور و شمال رودخانه نیسان که این هر سه هدف تأثیر متقابل یکسانی بر یکدیگر داشته و تأمین یکی از آنها بدون تأمین دو هدف دیگر یا حداقل هدف مجاور ممکن نبوده و یا نگهداری هدف را بی‌نهایت مشکل و یا غیرمقدور خواهد ساخت؛ بنابراین، تشخیص و تعیین یک هدف به‌عنوان هدف قاطع و اختصاصی یک تلاش به‌عنوان تلاش اصلی منطقی به نظر نمی‌رسد و تلاش یکسان برای تأمین هر سه هدف و تقریباً هم‌زمان باید به عمل آید.
در شمال کرخه، برای تک به دشمن و تأمین هدف خود در شمال بستان ما مجبور به عبور از مواضع بسیار مستحکم پدافندی دشمن هستیم که به‌شکل یک عصا بوده که دارای حدود 5/8 کیلومتر طول و در جنوب به مانع رودخانه کرخه و در شمال به تپههای رملی دامنه میشداغ متکی می‌گردد. بنابراین، هرگونه مانور احاطه‌ای یا دورانی توسط نیروهای زرهی و مکانیزه غیرمقدور بوده و درصورت عدم موفقیت نیروهای پیاده و پاسدار که باید به هر طریق در این مانع نفوذ کرده و آن را ساقط نمایند، ما مجبور به اتخاذ تک جبهه‌ای به این مانع و تمرکز تلاش در چند نقطه برای رخنه در آن هستیم و به‌خوبی روشن است که تک جبهه‌ای نیروهای زرهی و مکانیزه به چنین مانع عظیمی اگر صددرصد با شکست توأم نباشد با تلفات و ضایعات غیرقابل تصوری همراه خواهد بود. مگر آنکه این مانع قبل از هجوم یگانهای تانک و مکانیزه با انجام یک تک سریع و توأم با غافلگیری یگانهای پیاده و به‌ویژه سپاه پاسداران از زمینهای رملی شمالی تسخیر و سقوط کرده و با استفاده از معابر ایجادشده در میادین مین و برداشتن سیم‌های خاردار و موانع ضدتانک و بریدن خاکریز نیروهای مکانیزه و زرهی به خاکریزهای بعدی مانور نمایند.
هرگونه عدم موفقیت در شکستن این مانع توسط یگانهای پاسدار و پیاده، تک تیپ زرهی را به این مانع دچار ناکامی خواهد کرد و یا همان‌طور که گفته شد تلفات و ضایعات آن به‌قدری شدید خواهد بود که با یک پاتک دشمن درهم شکسته خواهد شد.
مشکل بزرگ کار ما تک سریع و غافلگیرکننده سپاه پاسداران و عناصر پیاده با دورزدن جناح شمالی و سرازیرشدن به سنگرهای متجاوز در داخل خاکریز است که باید دقیقاً طرح‌ریزی، شناسایی، محاسبه، تهیه،
تدارک و سپس اجرا گردد. علاوه‌برآن، درحال‌حاضر، جناح جنوبی این تیپ در مجاورت رودخانه کرخه به‌علت عقب‌بودن تیپ2 زرهی لشکر16 بازمانده و تهدید شدیدی از دشمن را تحمل می‌نماید؛ بنابراین، هرگونه پیشروی یگانهای این تیپ قبل از آنکه تیپ2 زرهی لشکر16 تک کرده و پیشروی نموده و به‌موازات یگانهای این تیپ رسیده باشد، بسیار خطرناک و زیر آتش شدید دشمن خواهد بود.
استقرار چنین استحکاماتی در مقابل تیپ92 زرهی مبین اراده و قصد دشمن به یک پدافند سرسختانه و جلوگیری از هرگونه نفوذ ما به‌سمت غرب بوده و نشان می‌دهد که دشمن بستان را به این سادگی‌ها به ما واگذار نخواهد نمود و این کار تیپ تک‌ور را مشکل‌تر می‌سازد. لزوم استمرار یک آتش پشتیبانی شدید و مداوم که نیازمند تدارک وسیع مهمات است، برای کمک به پیشروی و حفظ دور تک این تیپ یک امر ضروری و حیاتی است. یگانهای توپخانه کافی برای حصول این منظور در پشتیبانی تیپ قرار داده شده است، مشروط بر آنکه از تدارک و واگذاری مهمات برآوردشده اطمینان حاصل نماییم. به‌هرحال، قبول تلفات و ضایعات بسیار، امری اجتناب‌ناپذیر است.
این تیپ در وصول به هدف خود باید از سه مانع یا سه خاکریز که اساسی‌ترین آن خاکریز اول می‌باشد و بقیه خاکریزها با تانک و نفربر و آتش کافی پشتیبانی می‌شود، عبور نماید و بدون تردید با پاتک‌های شدید دشمن و نیروهای تقویتی دشمن که از غرب بستان ازطریق فکه و یا از جنوب وارد می‌شوند با استعدادی درحدود یک تیپ زرهی مواجه می‌گردد و باید توان کافی برای مقابله با این پاتک‌ها را داشته باشد و به‌ویژه پس از تأمین هدف نگهداری آن برای این تیپ بی‌نهایت دشوار خواهد بود، مگر آنکه حداقل از یک آتش پشتیبانی قوی و مداوم و توده در چند روز برخوردار باشد.
تک این تیپ از ابتدا تا انتها در جناح جنوبی متکی به پیشروی تیپ2 زرهی لشکر16 می‌باشد و چنانچه تیپ اخیر به هر علت موفق نباشد، تک تیپ3 از پهلو مورد تهدید قرار خواهد گرفت و درصورت ورود یگانهای تقویتی دشمن از این جناح با اشکالات فراوان مواجه و احتمالاً متوقف خواهد گردید و یا حتی صلاح آن است که درصورت عدم پیشروی تیپ2 لشکر16 دستور توقف این تیپ و اتخاذ حالت پدافندی به آن صادر گردد. درصورت تشدید تهدید از این پهلو حتی امکان صدور دستور و بازگشت به خط تیپ2 لشکر16 باید مورد بررسی و برآورد قرار گیرد.
درصورت نیاز این تک به وارد عمل‌شدن احتیاط (تیپ2 لشکر92) باتوجه‌به مانع رودخانه کرخه بین این یگان و یگانهای لشکر16، یگان احتیاط به‌صورت مجزا در دو سمت رودخانه بایستی مستقر گردد، به‌طوری‌که یک گروه رزمی تانک در شمال و 2 گروه در جنوب رودخانه حرکت نمایند.
البته با استقرار یک پل شناور از نوع پی.ام.پی. در منطقه‌ای بین هوفل و سیداحمد امکان وارد عمل‌شدن تمامی احتیاط به هر طرف موجود است، ولی نکته مهم این است که فضای مانوری برای وارد عمل شدن هر 3 گروه رزمی احتیاط در منطقه عمل تیپ3 لشکر92 موجود نیست و وارد عمل کردن احتیاط نیاز به یک بررسی دقیق دارد.
در جنوب رودخانه کرخه تک تیپ2 لشکر16 زرهی با موانع و مشکلات عمده‌ای روبه‌روست که اهم آنها عبارت‌اند از:
عبور از رودخانه در قسمت رودخانه سابله، ایجاد سرپل و تأمین آن و استقرار پل شناور روی سابله. این در حالتی است که متجاوز در کرانه غربی سابله با ایجاد خاکریز و استحکامات بسیار مستحکم اقدام نموده است و ایجاد سرپل بستگی به موقعیت تک غافلگیرانه با عبور از رودخانه سابله به خاکریز کرانه غربی دارد.
جداشدن یگانهای تک‌ور تیپ به‌علت وجود رودخانه سابله در طول منطقه واگذاری و وجود هدف‌هایی با سمت مختلف مانند بستان و پل‌های روی انتهای شط نیسان (هدف ب) که کنترل فرماندهی و هدایت عملیات را مشکل می‌سازند.
تأمین یک هدف در عمق 12 کیلومتری با جبهه عریض و کمبود نیرو.
این تک متکی به پیشروی تی1 زرهی لشکر مربوطه و پیشروی تی3 ل92 در تأمین هدف‌های خویش است، زیرا در غیراین‌صورت جناحین این یگان باز بوده و تهدید و ورود یگانهای تقویتی و تازه‌نفس دشمن از هر دو سمت یا یکی از آنها به‌سادگی میسر است.
عدم آشنایی این یگان به منطقه محوله به‌علت جدیدالورود بودن که نیازمند زمان جهت کسب شناسایی و عادت به شرایط منطقه است.
حضور یک تیپ زرهی کامل (تیپ16 لشکر6 متجاوز) در این ناحیه حاکی‌از آن است که دشمن به‌خوبی به ارزش این منطقه برای پدافند از بستان و جلوگیری از قطع راه مواصلاتی فکه - بستان - جفیر به‌خوبی آگاه است و به‌ویژه پیشروی این تیپ به بستان برای ارتش متجاوز یک شکست حیثیتی به حساب خواهد آمد و خواهد کوشید به هر وسیله از پیشروی عناصر تک‌ور این تیپ به‌سمت بستان جلوگیری کند.
درصورت موفقیت تک تیپ3 در تأمین هدف و پیشروی تی1 زرهی در جناح جنوبی، وصول تیپ2 قافلانکوه به هدف (ب)؛ یعنی پل‌های روی نیسان در هاشم شیخ محمدوراکه، به‌سهولت میسر است.
عملیات این تیپ نیازمند تلاش مهندسی بسیار برای عبور از رودخانه و استقرار پل، پشتیبانی آتی توپخانه با حجم بسیار - طرح‌ریزی برای عبور از رودخانه - کنترل و فرماندهی دقیق و باکفایت می‌باشد. تأمین پل عبید اگر سریعاً و از پهلو انجام شود از مشکلات این تیپ خواهد کاست.
با تأمین هدف (ب)، نگهداری آن درصورتیکه تیپ‌های مجاور به هدف خود رسیده باشند، به‌علت عدم تهدید از جناح و رسیدن به هورالعظیم و عدم وجود خطر از روبهرو آسان و با نیروی کمی درحد یک گردان مقدور است.
همچنین درصورت تأمین هدف (پ) (شهرستان بستان) درصورتیکه تیپ3 لشکر92 نیز موفق به تأمین هدف خود در این قسمت شده و محور فکه - بستان را سد کرده باشد و همچنین درصورتیکه تیپ1 زرهی ل 16 محورهای جنوب به شمال را تأمین و سد کرده باشد، نگهداری این هدف (شهر بستان) برای تیپ2 ل16 آسان و با نیروی کمی مقدور و حتی ممکن است. درصورت موفقیت کامل تیپ‌های 2 لشکر92 و تیپ1 ل16 در نگهداری هدف‌های خود و سدکردن محورهای ورودی به بستان اصولاً دیگر نیازی به حضور نیرو در این قسمت نباشد.
کاربرد احتیاط، اعم از احتیاط تیپ یا لشکر به‌علت وجود رودخانه به‌موازات محور تک مشکل و بایستی درصورت عدم تأمین سابله و یا برقراری یک پل روی سابله به‌صورت مجزا در شمال و جنوب رودخانه سابله پیش‌بینی شود. فضای مانوری در جنوب رودخانه سابله کافی و در شمال آن به‌علت محدودشدن بین دو رودخانه ابتدا خیلی کم و بعد به‌مرور زیاد می‌شود.
و بالاخره در جناح جنوبی لشکر16، تیپ1 زرهی لشکر16 به نسبت دو تیپ دیگر از هدف کم‌عمق و زمین مساعدتری بهره می‌گیرد، ولی هدف‌های واگذاری به آن عبارت از: پل‌های روی رودخانه نیسان و سد و رود تقویت‌های دشمن از جنوب کرخه‌کور - هویزه - جفیر به‌سمت شمال است [که] دارای اهمیت و حساسیت خاص است و موفقیت این تیپ اثرات بسیار مساعدی را برای پیشروی دو تیپ دیگر فراهم می‌آورد. مشکل این تیپ نگهداری هدف‌های واگذاری پس از تأمین آنهاست که باتوجه‌به اینکه بایستی از دغاغله تا حداقل مشرفه در شمال رودخانه و در ساحل نزدیک پدافند نماید - که عرضی برابر حدود 14 کیلومتر را دارد - و بایستی حداقل با 2 گردان که به‌طور یقین مداوماً زیر آتش بسیار شدید دشمن از جنوب قرار خواهند داشت، پدافند نماید و بنابراین نیاز این تیپ به‌ویژه در مرحله نگهداری هدف به یک آتش شدید و حجم توپخانه و خمپاره‌انداز امری حیاتی و الزامی است.
فضای مانوری در منطقه واگذاری برای کاربرد احتیاط و مانور کافی است و باید توجه به حساسیت
دشمن درمورد پل‌های روی رودخانه نیسان و ارزشی که این معابر برای دشمن دارد، همان‌طور که در عملیات قبلی این تیپ در این ناحیه دیده شد، در پدافند خود سرسختی شدید نشان خواهد داد و به‌ویژه با نزدیکی یگانهای تقویتی دشمن بلافاصله از جنوب کرخه‌کور و هویزه و یا فاصله از جفیر، این تیپ تا قبل از تأمین پل‌ها به‌علت وجود مانع رودخانه‌ای نیسان پاتک دشمن مشکلی برای تیپ به‌وجود نخواهد آورد و همان‌طور که قبلاً ذکر گردید، دشمن در این مرحله اقدام به اجرای آتش شدید توپخانه و خمپاره‌انداز خواهد نمود که برآورد می‌شود به ضایعات و تلفات زیاد منجر گردد.
نکته قابل‌ذکر این است که دور تک توسط یگانهای تک‌ور تا وصول به هدف نهایی باید حفظ گردد وگرنه هر خاکریز دشمن سد شدیدی است که امکان می‌دهد تک ما را متوقف و یگانهای تک‌ور را مجبور به اتخاذ وضعیت پدافندی آن‌هم با قبول تلفات بسیار نماید.
اگر معبر وصولی دشمن که از حوالی ابوسخیل و از منطقه هدف‌های تیپ2 قافلانکوه به منطقه این تیپ از پشت وارد می‌شود در زمان مناسب و قبل از ورود یگانهای تقویتی دشمن سد نگردد، تیپ1 زرهی از جناح و عقب دور زده خواهد شد.
بنابراین، تیپ2 قافلانکوه باید در تأمین این هدف سرعت به خرج دهد و همچنین تیپ1 زرهی به حفظ این قسمت از منطقه خود توجه خاص مبذول نموده و نیرویی برای مقابله با دشمن در این ناحیه اختصاص دهد.
می‌توان انتظار داشت که توانایی‌های هوایی دشمن بتواند نیروهای ما را به خطر اندازد و حداقل اگر هم قادر نشود عملاً ضایعات و تلفات زیادی به نیروهای تک‌ور وارد آورد، ولی با دردست‌داشتن برتری هوایی و پرواز برفراز یگانهای تک‌ور روحیه آنان را متزلزل می‌نماید (عملیات 15 دی‌ماه سال 59 لشکر16). بنابراین، باتوجه‌به مقدورات فعلی نهاجا که به نظر می‌رسد حتی قادر نباشد برتری هوایی محلی را کسب نماید، لازم است که در تاریکی شب تک آغاز و تا قبل از روشنایی از خاکریز اول عبور کرده و به نزدیک هدف رسیده باشیم.
محاسن و معایب راهکار خودی (طرح کربلای1):
الف) محاسن
با اجرای این طرح احتمالاً نیرویی از دشمن درحد یک لشکر زرهی منهدم خواهد شد.
قسمت‌های وسیعی از سرزمین‌های اشغال‌شده آزاد می‌گردد.
راه تدارکاتی و مواصلاتی دشمن در قسمت‌های اشغالی از وسط گسسته شده و ارتباط بین جبهه غرب کرخه در شمال و جبهه غرب کارون در جنوب قطع خواهد گردید.
با توجه‌به بند3، حرکت یگانهای تقویتی دشمن از جبهه غرب کارون به جبهه غرب کرخه و یا بالعکس غیرمقدور می‌گردد.
به روحیه تهاجمی یگانهای خودی و اعتقاد به درهم‌شکستن متجاوز افزوده می‌گردد.
بدون تردید از میل جنگجویی دشمن کاسته شده و روحیه شکست‌پذیری در آنها تقویت می‌گردد.
ب) معایب
موفقیت در این طرح یک ضربه کاری و کلی بر دشمن وارد نیاورده و هنوز به‌خوبی قادر است مواضع خود را در جبهه های غرب کارون و کرخه حفظ کرده، به جنگ ادامه دهد.
دو لشکر زرهی 92 و 16 هرچه بیشتر از منطقه اهواز دور و درگیر خواهند شد و تصور می‌رود که این کار یکی از اهداف عراق باشد.
علی‌رغم موفقیت در این طرح، تلفات پرسنلی و ضایعات تجهیزاتی ما بسیار شدید برآورد می‌شود، به‌ویژه مهمات مصرف‌شده در این عملیات، ما را در اجرای طرح‌های حیاتی در مضیقه شدیدتری قرار خواهد داد و این فاکتور بسیار مهمی برای ماست.
با موفقیت ما در این طرح، هنوز برای دشمن امکانات تک به دزفول و اهواز و به‌خصوص اهواز وجود دارد و در چنین وضعیتی نیروهای لشکر 92 و 16 هرچه بیشتر از اهواز دور شده‌اند.
با تعیین تکلیف طرفین در این جبهه اعم‌از شکست یا پیروزی، دشمن فرصتی به‌دست خواهد آورد که با خیال راحت تلاش‌های خود را در جبهه دیگری که برخورد آینده در آن محتمل خواهد بود متمرکز نماید.
با عطف توجه به بند (1)به نظر نمی‌رسد که پس از کسب موفقیت نیروی قابل‌توجهی را بتوان از این جبهه برداشت کرده و در منطقه دیگری وارد عمل نمود.
درصورت عدم موفقیت سپاه پاسداران در غافلگیری و شکستن خاکریزهای اول، باوجود چنین موانع مستحکمی امکان پیروزی یگانهای تک‌ور زرهی و مکانیزه امری بعید به نظر می‌رسد و در چنین وضعیتی باید قبول کنیم که مهمات و تجهیزات و پرسنل مصرف‌شده برای این عمل برای ما به قیمت بسیار گزافی و آن‌هم بدون نتیجه تمام شده‌اند.
دشمن خونخوار و وحشی به‌تلافی این پیروزی هنوز قادر است شهرهای اهواز و دزفول را با توپخانه و موشک هواپیما ویران نماید.
پ) بحث
باتوجه‌به تشریح دشواری‌های یگانهای تک‌ور در وصول به اهداف محوله و بیان محاسن و معایب اجرای طرح کربلای1 و همچنین با عنایت به این نکته که گزارشات اطلاعاتی واصله کاملاً آگاه‌بودن دشمن را از قصد تک ما در این منطقه نشان می‌دهد و از همه مهم‌تر مشکل عظیم ولاینحل تهیه و تدارک مهمات توپخانه و خمپاره‌انداز باتوجه‌به نقش اساسی که این جنگ‌افزارها تاکنون در میدان نبرد ایفا کرده‌اند و یادآوری امکانات و محدودیت‌های نیروی هوایی، لزوم تأمل و تفکر برای شناسایی بهتر و بیشتر - طرح‌ریزی مشروح و دقیق‌تر - هماهنگی‌های جزئی‌تر و دادن فرصت به یگانهای اجراکننده طرح برای کسب آمادگی بیشتر و به پای کار آوردن تدارکات کافی به‌ویژه مهمات به‌خوبی احساس می‌شود. به‌تبع این جریان، دشمن درحالت انتظار و آمادگی باقی مانده و درنتیجه خستگی و سردرگمی او بیشتر خواهد شد و منطقی است اگر بپذیریم که پیروزی در این طرح آنچنان مزیت تاکتیکی و برتری نسبت به دشمن که موردنظر است به ما نخواهد داد که توان دشمن را برای ادامه جنگ درهم شکند.»(2)
ضمیمه دوم گزارش485: سیر انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس
سیر انتخاب منطقة عملیاتی طریق‌القدس به نقل از کتاب نبرد طریق‌القدس به این شرح است:
«با اجرای موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) - که نشان داد طراحی و اجرای عملیاتهای گسترده با شیوه جدید در دکترین و استراتژی، امکان‌پذیر است - فرماندهان سپاه و ارتش در جلسات متعددی اوضاع سیاسی و نظامی حاکم بر دو کشور [ایران و عراق و جبهه‌های جنگ] را بررسی کردند و براساس آن استراتژی جدیدی را تعریف کردند که چند هدف را دنبال می‌کرد ازجمله: کاستن از طول خطوط پدافندی و درنتیجه آزادکردن نیروهای مستقر در این خطوط به‌منظور افزایش توان برای آزادسازی گام‌به‌گام سایر مناطق اشغالی و آماده‌شدن برای عملیات بعدی تا انهدام ارتش دشمن.
براین‌اساس، مقرر شد 12 طرح موسوم به "کربلا" تهیه و در آنها میزان تناسب توان خودی با ظرفیت مورد نیاز منطقه عملیاتی؛ وضعیت زمین ازنظر نظامی و اهمیت منطقه عملیاتی در نظر گرفته شود. بدین‌منظور، طراحان عملیات در اولین گام به‌دنبال سرزمینی بودند که بتوانند در آن عملیات موفقی اجرا کنند و پس از بیرون‌راندن دشمن از آن سرزمین با کمک عوارض و موانع طبیعی، زمین آزادشده را حفظ و دشمن را از بازپس‌گیری آن مأیوس کنند.
ارتش عراق هنوز در جبهه جنوب، 3 منطقه غرب رودخانه کارون و شهر خرمشهر، شهر بستان و بخش‌هایی از دشت آزادگان درحوالی سوسنگرد و همچنین غرب شهر دزفول و رود کرخه را در اشغال داشت و این مناطق ازنظر وسعت، هدف و استعداد و گسترش نیروهای دشمن وضعیت متفاوتی داشتند. درباره اینکه کدام یک از مناطق مذکور برای آزادسازی در اولویت قرار گیرد اختلاف‌نظرهایی وجود داشت. سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد، فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش، با تأکید بر اینکه دشمن در غرب رودخانه کرخه حضور دارد و می‌تواند جاده اهواز - اندیمشک را تهدید کند و از سوی دیگر، در جناح شمالی منطقه عملیاتی استقرار یافته است و درصورت هر نوع پیشروی در این منطقه، جناح راست نیروهای خودی در شمال و عقبه آنها تهدید خواهد شد، با اجرای عملیات در منطقه عمومی سوسنگرد و بستان مخالف بود و به همین دلیل پیشنهاد کرد که عملیات در منطقه غرب دزفول و غرب رودخانه کرخه انجام شود. عده‌ای دیگر از فرماندهان نظامی بر اجرای عملیات در منطقه عملیاتی خرمشهر تأکید می‌کردند. صاحبان این نظریه‌ها، که بیشتر از فرماندهان ارتش بودند، به‌خصوص سرتیپ ظهیرنژاد، عملیات در بستان را حرکت بیش از اندازه در عمق می‌دانستند و عقبه نیروهای خودی را در نزدیکی اهواز و حمیدیه به‌شدت آسیب‌پذیر می‌دیدند.
درمقابل، فرماندهان سپاه به‌خصوص رحیم صفوی، حسن باقری و غلامعلی رشید باتوجه‌به توانایی‌ها و امکانات موجود، برای دست‌یافتن به پیروزی قطعی در مناطق عملیاتی، مخالف این نظریه بودند. آنان باتوجه‌به وسعت منطقه، استعداد دشمن و توان خودی، توان طرح‌ریزی و ظرفیت فرماندهی عملیات، بر اجرای نبرد در منطقه بستان و غرب سوسنگرد تأکید و اصرار داشتند و در پاسخ به مخالفان اجرای عملیات در این منطقه ضمن بیان استدلال‌هایی به چند نکته تاکتیکی اشاره می‌کردند، ازجمله اینکه: دشمن انگیزه و تمایلی برای آفند ندارد و درعین‌حال، قادر به عبور از رودخانه کرخه و مسدودکردن جاده اهواز - اندیمشک نیست و اگر چنین بود، بی‌گمان پیش از این، اقدام می‌کرد. همچنین، ارتش عراق باتوجه‌به روحیه متزلزل نیروها و فرماندهانش، قادر به اجرای پاتکی مؤثر برای تهدید جناح راست عملیات یا عقبه‌های یگانهای عمل‌کننده نمی‌باشد، زیرا لازمه این امر خروج از مواضع پدافندی و تحمل تلفات است که دشمن آمادگی پذیرش آن را ندارد. براین‌اساس، پیش‌بینی می‌شود که دشمن در این منطقه سرسختانه در مواضع فعلی پدافند کند. ضمن اینکه با شناخت دقیق از زمین و دشمن در منطقه عمومی بستان و غرب سوسنگرد، درخصوص قوت‌ها و ضعف‌های دشمن آگاهی کامل وجود داشت. در برآورد وضعیت عملیاتی که ارتش با عنوان "طرح کربلای1" تهیه کرده بود، در بخش راهکارهای خروجی برای اجرای عملیات چنین آمده است:
تک برای انهدام دشمن در غرب کرخه (منطقه عمومی دزفول).
تک برای انهدام دشمن در غرب کارون (جنوب اهواز).
تک برای انهدام دشمن در بستان و غرب سوسنگرد.
... با انتصاب محسن رضایی به فرماندهی کل سپاه پاسداران و سرهنگ علی صیاد شیرازی به فرماندهی نیروی زمینی ارتش ... پس از شهادت فرماندهان ارتش و سپاه در حادثه سقوط هواپیمای سی130، زمینه لازم برای همکاری ارتش و سپاه و نیز طراحی و اجرای عملیات گسترده فراهم شد. در چنین وضعیتی تدابیر کارساز و شیوه‌های جدید با انتصاب دو فرمانده جوان در رأس سپاه (محسن رضایی با 27 سال سن) و ارتش (سرهنگ صیاد شیرازی با 35 سال سن) مطرح شد و براساس آنها استراتژی نوینی تعریف شد که اهداف اساسی را در جنگ دنبال می‌کرد. با فراهم شدن بستر ورود نیروهای مردمی و سپاه در صحنه‌های مختلف جنگ که تجربه آن در عملیاتهای محدود و به‌ویژه عملیات ثامن‌الائمه(ع) به‌دست آمده بود، تحولی در جبهه‌های جنگ پدید آمد و در آستانه دوره جدید، زمینه برای طرح‌ریزی و اجرای عملیات طریق‌القدس فراهم شد. دراینباره محسن رضایی، فرمانده سپاه، درخصوص ضرورت تدوین استراتژی هدف‌دار برای
جنگ با دشمن می گوید: "ضرورت داشت تا ما یک سلسله برنامه هایی را تنظیم بکنیم و این بار، به جای اینکه بیاییم دو ماه، سه ماه وقت بگذاریم تا یک عملیات کوچکی را انجام بدهیم و دوباره بیاییم بعد از دو سه ماه، باز تصمیم بگیریم و باز دو سه ماه طول بکشد تا یک عملیات انجام بدهیم، امدیم از بالا تا پایین چند طرح عملیاتی ] نوشتیم که طرح کربلای ۱، کربلای ۲ تا کربلای ۱۰ و ۱۱ که این طرح ها قرار شد به مرور و روی حساب انجام بشود و برآورد هم می کردیم که اگر بتوانیم چند تا از اینها را انجام بدهیم. بعد در یکی از این طرح ها که گرفتن یکی از شهرهای مهم عراق است. مسئله تمام شود."
فرمانده جدید نیروی زمینی ارتش نیز در بازدید خود از قرارگاه جنوب بر ض رورت هماهنگی نیروهای ارتش با سپاه پاسداران تأکید کرد و گفت: از این به بعد، عملیات با مشارکت کامل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از مرحله طرح ریزی تا اجرا بوده و سپاه پاسداران با بسیج نیروهای مردمی قادر به تهیه توان رزمی کافی - که از مشارکت نیروهای مردمی و ارتش حاصل می شود - [می باشد و بدین ترتیب اجرای عملیات آفندی وسیع و قاطع برعلیه دشمن امکان پذیر می گردد."
در وضعیت جدید، زمینه همکاری میان سپاه و ارتش به واسطه برگزاری نشست ها و جلساتی که برای طرح ریزی عملیات ها تشکیل می شد، فراهم گردید. غلامعلی رشید، مسئول وقت ستاد عملیات جنوب، دراین باره می گوید:
"محسن رضایی فرمانده کل سپاه، وقتی که علاقه سرهنگ صیاد شیرازی را در همکاری با سپاه دید، دستور داد که تیم طرح ریزی سپاه به صورت مستقل (قبل از تهیه برآورد و طرح در جلسات مشترک) تشکیل شود و تیم مستقل طرح ریزی در سپاه و ارتش به وجود آمد. تیم طرح ریزی ارتش شامل سرهنگ موسوی قویدل، محمدزاده، مفید و بختیاری بودند و تیم طرح ریزی سپاه متشکل از برادران صفوی، حسن باقری، رشید، غلامپور و عزیز جعفری بودند و بعد از کار طرح ریزی مبتنی بر شناسایی زمین و دشمن و تهیه برآورد وضعیت عملیاتی و ارائه راهکار، در جلسه مشترکی در قرارگاه مرکزی کربلا (قرارگاه مشترک ارتش و سپاه)، تیم های طرح ریزی هرکدام استدلال خود را در حضور دو فرمانده بیان می کردند و سپس تصمیم گیری برای اجرا به عمل می آمد."
فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش نیز در این باره می گوید: "جلسات مشترک ستادی تشکیل شد. ما ستاد خودمان را از چهره های متخصص و زمینه دار و متعهد که در دانشکده فرماندهی و ستاد تدریس می کردند، تشکیل دادیم. برادران سپاه هم از بچه های خوب و آماده و با استعداد استفاده کردند."
بدین ترتیب، جلسات شورای ستادی مشترک سپاه و ارتش برای یافتن راهکار جدید و طراحی عملیات تشکیل شد. در این جلسات، غلامعلی رشید (مسئول ستاد عملیات جنوب)، حسن باقری (مسئول اطلاعات سپاه) و محسن رضایی (فرمانده کل سپاه) شرکت می کردند. از قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، علاوه بر شخص فرمانده نیروی زمینی، سرهنگ ستاد اکبر موسوی قویدل (رئیس رکن ۳ قرارگاه)، سرهنگ ستاد اقبال محمدزاده و سرهنگ ستاد مسعود بختیاری از افسران عملیات و سرهنگ ستاد عبدالحسین مفید از افسران اطلاعات، در جلسات حضور می یافتند.
فرماندهان سپاه بر اقدام در غرب سوسنگرد و آزادسازی شهر بستان تأکید می کردند و این انتخاب را ابتکار عمل در عرصه نبرد با دشمن می دانستند؛ ابتکاری که معتقد بودند از دید دشمن دور خواهد ماند. در مقابل، فرماندهان ارتش بر تحقق اصول اولیه کالاسیک نظامی تأکید می کردند. مطرح شدن این دیدگاه بحث های متعددی را در پی داشت.
... باتوجه به دیدگاه های متفاوتی که فرماندهان ارتش و س پاه مطرح می کردند و هریک روی منطقه خاصی اصرار داشتند، قرار شد تجزیه و تحلیل دقیق تر برای اتخاذ تصمیم نهایی انجام شود. فرماندهان سپاه همچنان بر منطقه عمومی غرب سوسنگرد و آزادسازی شهر بستان تأکید می کردند، اما فرماندهان ارتش نظر دیگری داشتند.
شماری از فرماندهان و کارشناسان عملیاتی ارتش معتقد بودند که به فرض شکستن و ساقط کردن خطوط مقدم پدافندی دشمن، به دلیل نداشتن نیروی تازه نفس، استفاده از موفقیت و تأمین هدف هایی در عمق و کسب برتری کامل بر نیروهای دشمن امکان پذیر نخواهد بود و به دلیل فرسایش رزمندگان بر اثر اتلاف انرژی و خستگی مفرط و نیز تلفات احتمالی نیروهای تک ور، امکان ادامه عملیات و پیشروی بیشتر میسر نیست و در نهایت، عملیات حاصلی جز پیشروی محدود چند کیلومتری و تصرف چند خاکریز دشمن نخواهد داشت. این صاحب نظران همچنین عقیده داشتند که اجرای تک های محدود نیز بیش از این به نفع نیروهای خودی نیست و تأثیری اساسی و تعیین کننده در سرنوشت کلی جنگ و جبهه ها نخواهد داشت. در رأس این تفکر سرتیپ ظهیر نژاد قرار داشت.
در مقابل، سرتیپ فلاحی، جانشین وقت ستاد مشترک، به ارزش اجرای عملیات در این منطقه واقف و به آزادسازی بستان معتقد بود. [وی قبل از شهادت دراین باره گفته بود: "آزادسازی یک شهر مرزی باعث تقویت روحیه [نیروهای خودی شده و دارای نتایج و دستاوردهای نظامی، روانی و تبلیغاتی بسیاری است."
درنهایت، این دیدگاه هیچ گاه در ارتش اجرایی نشد و تنها با شهادت س رتیپ فلاحی و تغییر در فرماندهی نیروی زمینی ارتش، زمینه برای پذیرش طرح پیشنهادی فرماندهان سپاه مبنی بر آزادسازی منطقه عمومی غرب سوسنگرد، شهر بستان و تنگه چزابه مهیا شد. بدین ترتیب، فعالیت ارتش در خصوص طراحی عملیات ابعاد دیگری یافت.
... سرهنگ صیاد شیرازی که به تازگی به فرماندهی نیروی زمینی ارتش منصوب شده بود، از قرارگاه مقدم (جنوب) خواست که طرح ها و نظرهایشان را درباره اجرای عملیات های آفندی وسیع در منطقه خوزستان مطرح کنند. تیم طرح ریزی قرارگاه جنوب ارتش شامل سرهنگ محمدزاده، سرهنگ بختیاری و سرهنگ نوابی اجرای ۲ عملیات در مناطق غرب دزفول و غرب سوسنگرد را به منزله راهکاری کلی پیشنهاد کردند که در حقیقت از نظرها و طرح های تهیه شده قبلی این قرارگاه بهره می گرفت، اما به صراحت پیشنهاد هیچ یک از دو عملیات را به فرمانده نمی دادند و بر آن تأکید نمی کردند، چراکه فرمانده نیروی زمینی ارتش خود باید در این باره تصمیم می گرفت. بدین منظور، فرمانده نیروی زمینی پس از مراجعت به تهران، بی درنگ ۲ نفر از افسران بخش عملیات قرارگاه مقدم را به تهران احضار و تدبیر کلی خود مبنی بر اجرای عملیات تهاجمی گسترده را اعلام کرد. بر مبنای تدبیر اعلام شده فرمانده نیروی زمینی، پیش نویس طرح کلی تهیه شد که در آن ۲ مرحله عملیات در نظر گرفته شده بود؛ ابتدا یک تک سریع در جبهه گسترده دزفول و پس از آن در جبهه محدودتر؛ یعنی بستان. فرمانده نیروی زمینی شخصا در جلسات بحث و بررسی سپاه که در باشگاه گلف اهواز برپا می شد شرکت می کرد و بالطبع نظرها و پیشنهادهای قرارگاه مقدم نیروی زمینی را به فرماندهان سپاه انتقال می داد یا مصوبات جلسات مشترک ارتش و سپاه را به قرارگاه مقدم نیروی زمینی در جنوب به طور رسمی ابلاغ می کرد.
پس از بحث و بررسی فراوان با فرماندهان سپاه درباره انتخاب منطقه عملیات آفندی، اجرای نبرد در منطقه بستان و سوسنگرد در اولویت قرار گرفت و با توجه به بحث های فراوانی که در آن زمان میان فرماندهان سپاه و ارتش صورت گرفت، درنهایت، اجرای عملیات در این منطقه به تصویب شورای عالی دفاع رسید.» (1)
ضمیمه گزارش ۴۸۸: گزارش روزنامه کیهان از کمک های مردمی به جبهه های جنگ و مناطق جنگ زده
متن گزارش روزنامه کیهان درباره کمک های مردمی به جبهه ها به این شرح است.
مردم ایثارگر و انقلابی ایران که از ابتدای جنگ تحمیلی ص دام مزدور آمریکا برضد انقلاب اسلامی ایران هماره بزرگ ترین مسئله کشور را جنگ دانسته اند و ابعاد گوناگون آن را با هستی خود لمس کرده و در صدر اخبار برشمرده اند، پیوسته همراه با جزرومد و کش و قوس های این مسئله، لختی از پای ننشسته و تا حد امکان از
1) امیر رزاق زاده، نبرد طریق القدس، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1391، صص 226-232.
جان و مال خود در مسیر پیروزی نهایی سلحشوران جان برکف خود دریغ نخواهند ورزید و در این روند با کمک‌های جنسی و نقدی‌شان جبهه‌های نبرد حق علیه باطل را تقویت کرده‌اند و همچنان ادامه می‌دهند.
گزارش‌های خبرنگاران ما در چند روز اخیر از شهرها، بخش‌ها و روستاهای سراسر کشور حاکیست که قشرهای مختلف مردم به‌پاخاسته اعم از کشاورزان، دانش‌آموزان، کارکنان مؤسسات دولتی، ارگان‌های انقلابی، اصناف و... هدایای جنسی و نقدی خود را برای تقویت هرچه بیشتر جبهه‌های جنگ و نیز هموطنان جنگ‌زده و خسارت‌دیده از زلزله کرمان ارسال می‌دارند.
براساس همین گزارش‌ها که تاکنون رسیده، مردم مناطق زیر، کمک‌های نقدی و جنسی خود را برای سلحشوران دلیر انقلاب اسلامی و اهالی جنگ‌زده و زیان‌دیده کرمان جمع‌آوری و اختصاص داده‌اند: کارکنان آموزشوپرورش و دانش‌آموزان ماکو مبلغ 100,188,1 ریال؛ جهاد سازندگی فارس، اهالی کوشک مولا، شیخ عبود بیضا، 14 روستای تابع شهر دیر و مدارس آبدون و مطهری شیراز جمعاً به مبلغ 220,721 ریال وجه نقد و 210 بطری آبلیمو؛ اهالی یاسوج و روستای تنگ تامرادی 820,130 ریال؛ دانش‌آموزان و کارکنان مدارس دشتی بوشهر 380,12 ریال؛ اهالی و دانش‌آموزان منطقه اوزخنج، واروی، خوزی، نورآباد، بردکویه، حاجی‌آباد فاریاب، دشموک، فارتق و خوب‌ریز ارسنجان 289,864,1 ریال وجه نقد و زینت‌آلات و مقادیری پوشاک، مواد غذایی، گوسفند و پتو؛ اهالی چهارطاق رستم ممسنی، برم‌سیاه، سنگرعلیا، سفلی‌شیرین بین ماهور، دانش‌آموزان تل‌قلی نورآباد و تل‌ریزی عالی‌وند مبلغ 940,221 ریال وجه نقد و مقداری گندم و پتو؛ یک معلم عشایری خنیمه 30 هزار ریال وجه نقد و یک ماه حقوق خود و یک ستوان دوم 30 هزار ریال وجه نقد؛ اهالی هرایرز نورآباد و بردخون دیر بیش از 000,319 ریال وجه نقد و مقادیری حبوبات و نان.
ازسوی حجت‌الاسلام غالبی، امام‌جمعه ممسنی، یک میلیون و 400,52 ریال برای سربازان اسلام و 375 هزار ریال جهت زلزله‌زدگان کرمان اختصاص داده شد.
روستاییان بخش خفر، کوشکسار سیمکان و کمیته امداد امام جهرم مبلغ 4 میلیون و 070,586 ریال وجه نقد و چندین کامیون حامل مواد غذایی، پوشاک، نمک، شکر، آبلیمو، حبوبات، برنج و گونی؛ روستاییان قوشعلی و شورلق، خانیک و یسفان از توابع سرخس و گناباد مبلغ 500,347 ریال وجه نقد و مقادیر قابل‌توجهی مواد غذایی؛ اهالی کامه علیا از غندو، جهاد سازندگی تربت حیدریه 440 هزار ریال وجه نقد و مقادیری سیب درختی و رختخواب؛ روستاییان خسرویه، یدک، اورته، چشمه قلمه، دولو، فخرآباد، فرودکهنه و سوخ‌سو از توابع قوچان و بجنورد جمعاً 290,182 ریال وجه نقد و 500 کیلو گندم و 2 گوشواره طلا؛ اهالی روستاهای شرقی‌فر، خرگو، ممند، خرسان، دشتک، کت‌سیاه، زیقان، شول، چاه سرگاهی، حسین‌آباد، بنک و مهدی، برقان، فارس‌جان، اسلاملو، شبانکاره، امیر، سالار میمند، دهستان علی مرودشت و ساکنان کوشک مولا روی هم مبلغ 050,647,2 ریال وجه نقد و مقادیری خرما و پوشاک و برادران اهل تسنن و تشیع روستای ترک از توابع کنگان مبلغ 700,80 ریال وجه نقد؛ اهالی دشت پیرغیب، اسلام‌آباد، غنی، اعراب قنبری، مزای‌جای و چاه‌طوس استان فارس مبلغ 800,281 ریال وجه نقد و بیش از 3 هزار کیلو گندم؛ بخشی دیگر از کمک‌های مردم خراسان شامل روستاهای سعدآباد، ترکندخیان، کاهو، حق‌وردی، خنانلو، پالکانلوی سفلی، دولت شانلو، بخش چاپشلو، دق‌بهلول، کارکنان فرمانداری اسفراین، اسلامیه، کارکنان و دانش‌آموزان مدارس سعید اسلامیه، ابوریحان اسلامیه، دبستان اسلامیه، جهاد سازندگی فیض‌آباد و اصناف مبلغ 745,073,1 ریال وجه نقد و مقادیر بسیار زیادی برنج، گندم، حبوبات، مرباجات، قند، پودر لباس‌شویی، صابون، کتاب، روغن، آبلیمو، پلاستیک، میوه‌جات، 7 جفت گوشواره و حلقه انگشتری طلا و 2 دستگاه آمبولانس؛ اهالی و دانش‌آموزان بویراحمد 000,366 ریال؛ اهالی سادات‌ده مبلغ 43500 ریال؛ نهضت سوادآموزی روستای هاریس گچساران 11300 ریال وجه نقد و یک تن مواد غذایی؛ کارکنان پست و
دخانیات دیواندره 5000 ریال؛ بخشی از روستاهای کرمان 622,23 ریال؛ کارکنان و دانش‌آموزان دبیرستان شهیدبهشتی تبریز 000,51 ریال؛ هلال احمر زنجان 2 هزار گونی خالی؛ روستاییان حومه ارومیه مبلغ 302,078,2 ریال؛ کارکنان صداوسیما مرکز ارومیه 127,50 ریال؛ اهالی بخش میبد 2 کامیون و یک وانت بار حامل پتو، پسته و پوشاک؛ کارکنان آموزشوپرورش اصفهان مبلغ 175,228,1 ریال وجه نقد؛ کارکنان فرمانداری اصفهان معادل یک روز حقوق خود؛ نمازگزاران مسجد باب‌الحوائج مبلغ 500,227 ریال وجه نقد؛ روستای ماربین اصفهان 000,70 ریال وجه نقد؛ شورای کمپرسی‌داران، کارکنان سازمان تأمین اجتماعی مرند جمعاً 000,550 ریال وجه نقد؛ روستاییان و کارکنان بهداری شاهرود یک میلیون و 552,570 ریال وجه نقد؛ کارکنان کارخانجات ریسمان‌ریسی، ناجی‌پارس، دخانیات، تربیت‌بدنی سمنان روی هم مبلغ 970,325 ریال وجه نقد؛ کارکنان و اهالی قزوین یک میلیون ریال وجه نقد؛ پرسنل شهربانی جمهوری اسلامی ایران یک میلیون و 70 هزار ریال؛ آیت‌الله دستغیب یک میلیون ریال؛ آموزشوپرورش تکاور 200,57 ریال؛ اهالی بندر دیلم 240 هزار ریال؛ ازسوی امام‌جمعة رودان بیش از یک میلیون و 270 هزار ریال وجه نقد؛ کارمندان شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه مبلغ 9 میلیون و 226,244 ریال معادل یک روز حقوق خود؛ اهالی استان یزد مبلغ 2 میلیون و 200,211 ریال وجه نقد، 10 کامیون، 2 کامیونت و یک لودر به‌همراه 8 راننده و مکانیک ماشین‌آلات سنگین و یک نفر آپاراتچی و نیز 6 کامیون حامل حبوبات، انار، نان خشک، پتو، لباس و وسایل ضروری دیگر؛ اهالی لرستان حدود 200 هزار ریال وجه نقد و مقادیر زیادی لباس و آذوقه؛ دانش‌آموزان دبستان‌های سعادت انقلاب، ادب و شهید اسماعیل فلاح زنجان جمعاً 780,74 ریال؛ اعضای انجمن اسلامی و کارکنان اداره کل کشاورزی کرمانشاه مجموعاً 972,491 ریال؛ فرمانداری و بخشداری‌های تابعة میناب مبلغ 2100 ریال؛ کارکنان اداره پست اردکان معادل یک روز حقوق خود؛ کارکنان کارخانجات تابان یزد 120 تخته پتو؛ توسط یکی از اهالی روستای بشنیغان میبد 200 کیلو قند؛ اهالی فیروزآباد 10 هزار ریال و یکی از خواهران اهل رکن‌آباد یزد یک حلقه انگشتری طلا؛ اهالی حسین‌آباد قصرالدشت، دانش‌آموزان و آموزگاران دبستان عشایری خارکان کوهمره، یکی از اهالی زیادآباد، مردم ولی‌آباد ارسنجان، دارالمیزان و حومه از توابع شیراز مجموعاً 350,219 ریال وجه نقد و 2 وانت نان و 2180 کیلو خرما؛ اهالی سپیدان و جهاد سازندگی نیریز هزاران کیلو میوه و مقادیر زیادی انجیر، بادام و پتو به‌همراه 4 مکانیسین اتومبیل؛ اهالی فداق و عرب لارستان یک میلیون و 050,281 ریال وجه نقد، 12 محموله لباس به ارزش یک میلیون ریال به‌اضافه مقادیری مواد غذایی، نان، دارو و تعدادی طلاجات.»(1)
ضمیمه گزارش494: مقالة روزنامة کیهان درخصوص طرح صلح فهد
متن مقاله روزنامه کیهان درباره طرح صلح فهد بدین شرح است:
«به‌دنبال شکست مفتضحانه طرح "صلح کمپ دیوید" که با همکاری سه‌جانبه اسرائیل، مصر و امریکا و همچنین درپی به بن‌بست رسیدن سیاست‌ها و توطئه‌های بگین، کارتر و سادات جهت تثبیت هرچه بیشتر قدرت تجاوزگر اسرائیل در خاورمیانه توطئه نوینی طرح‌ریزی شد، این توطئه نوین که با همکاری و مشارکت امریکا، اسرائیل و عربستان انجام گرفت، تحت نام طرح صلح شاهزاده فهد، ولیعهد عربستان سعودی، در تاریخ 7 اوت 1981 (16 مرداد 1360) به جهانیان معرفی شد. طرح فهد دارای 8 ماده به شرح زیر است:
عقب‌نشینی اسرائیل از کلیه اراضی اشغال‌شده در سال 1968 و ازجمله بخش شرقی قدس.
ازمیان‌برداشتن آبادی‌های یهودی‌نشین که از سال 1967 به بعد در اراضی اشغالی اعراب ایجاد شده است.
تضمین آزادی مراسم و مناسک مذهبی همه ادیان در اماکن مقدسه.
تأکید روی حق ملت فلسطین و جبران زیان مالی آن دسته از فلسطینی‌ها که مایل به بازگشت نیستند.
1) روزنامه کیهان، 26/8/1360، ص15.
ساحل غربی رود اردن و نوار غزه پس از خارج‌شدن از اشغال اسرائیل برای یک دوره انتقالی به‌مدت چند ماه تحت کنترل سازمان ملل متحد قرار گیرد.
تأسیس دولت مستقل فلسطینی در ساحل غربی نوار غزه که پایتخت آن قدس شرقی خواهد بود.
شناسایی حق حاکمیت همة کشورهای منطقه در صلح و همزیستی مسالمت‌آمیز.
تضمین اجرای مواد فوق ازسوی سازمان ملل متحد یا برخی از کشورهای عضو در این سازمان.
با اعلام این طرح کشورها و سازمانهای جهان واکنش‌های مختلفی نشان داده و مخالفت یا موافقت خود را با این طرح اعلام داشته‌اند.
در میان کشورها و سازمانهای مترقی جهان [کشورهایی] ازجمله ایران و جبهه پایداری عرب متشکل از سوریه، الجزایر، لیبی، جمهوری خلق یمن و سازمان آزادیبخش فلسطین مخالفت خود را با این طرح ابراز کردند. در میان کادر رهبری سازمان آزادیبخش فلسطین تنها عرفات پیوسته از طرح مذکور پشتیبانی کرده و آن را اساسی برای استقرار صلح در منطقه نامیده است، اما طبق گزارشات رسیده، درنهایت سازمان آزادیبخش فلسطین درمورد قبول یا رد طرح فهد از نظرات جبهه پایداری عرب تبعیت خواهد کرد.
جبهه سوسیالیستی خلق سودان نیز از سازمان‌هایی بوده که طرح فهد را امپریالیستی و صهیونیستی و ارتجاعی نامیده و آن را توطئه‌ای برای به‌رسمیت‌شناختن رژیم اشغالگر قدس معرفی کرده است.
در میان کشورهای یادشده، ایران از ابتدا مخالفت شدید خود را با طرح مذکور اعلام کرد و آن را وسیله‌ای برای سازش با امپریالیسم و صهیونیسم نامید.
به‌دنبال اعلام این طرح چین، امریکا، اسرائیل، ژاپن، شوروی، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، مصر، ترکیه، اردن و 6 کشور حوزه خلیج (فارس) متشکل از عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، بحرین، قطر و عمان و همچنین حبیب شطی، دبیرکل کنفرانس اسلامی، موافقت صریح یا تلویحی خود را با موادی از طرح یا کل طرح به‌طور رسمی یا غیررسمی اعلام کرده‌اند.»(1)
1) همان، ص14.
1
امروز شهرهای آبادان، دزفول و اهواز هدف آتش خمپاره‌ها و توپخانههای ارتش عراق قرار گرفت. در حریم هوایی اهواز - سوسنگرد نیز یک فروند جنگندة ارتش عراق سرنگون شد. در منطقه شمال‌غرب کشور (سردشت) نیز 6 نظامی عراق به‌همراه 2 غیرنظامی خود را تسلیم نیروهای ایران کردند.
براثر برخورد چند گلوله خمپاره نیروهای عراقی به شهر آبادان، 3 دستگاه خودرو شخصی، 4 منزل مسکونی و حوضچه نفتی پالایشگاه این شهر آتش گرفت. شدت و گستردگی آتش‌سوزی حوضچه نفتی به‌حدی بود که دود برخاسته از آن از فاصله‌های بسیار دور نیز دیده می‌شد.(1)
شهرهای اهواز و دزفول نیز هدف توپخانه ارتش عراق قرار گرفت که در دزفول به چند منزل مسکونی خسارتهایی وارد شد و گلولههای شلیک‌شده به اهواز نیز به اطراف شهر برخورد کرد که خسارت و تلفاتی در بر نداشت.(2)
همچنین بنا بر اعلام ستاد مشترک ارتش، ساعت 13:30 امروز یک فروند هواپیمای عراقی در حریم هوایی اهواز هدف آتش جنگندههای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی قرار گرفت و سرنگون شد.(3)علاوهبراین، در مناطق عملیاتی شمال‌غرب کشور نیز امروز 6 تن از نظامیان عراقی و 2 غیرنظامی در منطقه سردشت خود را به پادگان سردشت معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(4)
2
طبق اعلام یک منبع اطلاعاتی، عربستان سعودی روزانه 300 تا 400 کامیون اسلحه، مهمات و لوازم پشتیبانی به عراق ارسال می‌کند. این منبع راههای وصولی کمک‌های عربستان به عراق را به شرح زیر اعلام کرده است:
«راه اول اینکه، ماشین‌های سعودی وارد شهر مرزی بنوک در خاک اردن می‌شوند و پلاک‌های کامیون‌ها را به پلاک اردنی تغییر می‌دهند و ماشین‌های مذکور بعد از تغییرات از منطقه‌ای به نام اچ4 (H4) - که روستایی است در مرز اردن و عراق - وارد عراق می‌شوند. راه
1) سند شماره 427530 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 27/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره243، 28/8/1360، ص3، آبادان - خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
2) روزنامه کیهان، 27/8/1360، ص14، دزفول؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص23، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از اطلاعیه 701 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- سند شماره 250757 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه خبری ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دزفول، شماره 17، 3/9/1360، ص127؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، ص38، اهواز- خبرگزاری پارس، 26/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص22، تهران - خبرگزاری پارس، 27/8/1360، به نقل از اطلاعیه 701 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص30، 26/8/1360، به نقل از اطلاعیه 701 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
4) سند شماره 449992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 27/8/1360، ص2؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص5.
دوم، شهر مرزی بین عربستان و عراق به نام "عرعر" می‌باشد که عربستان کامیون‌ها را در مرز تحویل رانندگان عراقی می‌دهد و آنها کامیون‌ها را در عراق به منطقه‌ای نظامی به نام "الجدید" می‌برند. منطقه الجدید انبار سلاح و مهمات جنگی ارسالی از عربستان می‌باشد.»(1)
1
معارضین عراقی که اخیراً فعالیت‌های نظامی خود را علیه رژیم عراق شدت بخشیده‌اند، در مناطق سیدصادق و حلبچه ضرباتی را به ارتش عراق وارد کردند.
به گزارش رکن2 لشکر28 سنندج، 150 نفر از نیروهای کُرد مسلمان عراق شب‌هنگام از 3 جناح به شهر سیدصادق در استان سلیمانیه حمله کرده، به‌مدت 5/2 ساعت، کنترل این شهر را به دست گرفتند و سپس آنجا را ترک کردند. پس از آن، ارتش عراق این شهر را هدف گلولههای خمپاره120 میلی‌متری قرار داد که درنتیجه آن خسارت‌های زیادی به منازل مردم وارد شد.(2)
مبارزان عراقی همچنین در دو کیلومتری جاده سیدصادق - پنجوین با سد راه و بستن جاده یک خودرو مینی‌بوس را متوقف کردند و 2 سرباز و یک درجه‌دار ارتش عراق را که از سرنشینان این خودرو بودند، به گروگان گرفتند. درپی این اقدام، استخبارات (اطلاعات) شهر سیدصادق راننده مینی‌بوس را به‌اتهام سهل‌انگاری دستگیر و زندانی کرد.(3)
همچنین به گزارش منابع اطلاعاتی لشکر28 سنندج، یک دستة 5 نفری از نیروهای مبارز مسلمان عراقی در غرب حلبچه به چند پاسگاه نیروهای عراقی حمله کرده و با شلیک خمپاره و آر.پی.جی7 خسارت‌های فراوانی به ساختمان‌ها و نیروهای مستقر در این پاسگاه‌ها وارد آورده‌اند.(4)
2
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای مهاباد، بوکان و دیواندره با نیروهای دولتی و مردم درگیر شدند و تلفات و خسارتهایی نیز وارد آوردند.
عناصر مسلح غیرقانونی ساعت 21 امروز به عده‌ای از نیروهای سپاه مستقر در میدان حیوانات شهر مهاباد حمله کردند و در درگیری ایجادشده میان آنان که تا صبح ادامه یافت، 5 تن از آنان کشته و 7 تن دیگر دستگیر شدند. در این درگیری 3 تن از نیروهای سپاه نیز زخمی شدند.(5)
روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 28/8/1360، ص3؛ و- روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص15، ارومیه، خبرگزاری پارس؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص34؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص32، ارومیه - خبرگزاری پارس، 28/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص26، به نقل از اطلاعیه شماره 702 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 27/8/1360.
در بوکان نیز در درگیری عناصر وابسته به گروه خبات با نیروهای سپاه، 3 تن از نیروهای سپاه زخمی و از مهاجمان نیز یک تن کشته و 3 تن زخمی شدند.(6)برخی منابع تعداد کشته‌شدگان افراد مهاجم را تا 7 نفر نیز اعلام کرده‌اند.
عناصر مسلح غیرقانونی در دو کیلومتری پایگاه خرکه در جنوب دیواندره نیز راننده یک نفتکش را به قتل رساندند.(7)
1) سند شماره 436081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و تحقیقات منطقه 2 به واحد اطلاعات و تحقیقات مرکز، 26/8/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 294053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 27/8/1360، ص1.
3) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص6، عراق.
4) سند شماره 294053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 - 1.
5) سند شماره 436538 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، اطلاعیه
6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص13، بوکان - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 56809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا، 17/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 2/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 436538 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
7) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص3.
1
نیروهای سپاه مستقر در استان‌های کردستان و آذربایجان‌غربی در چند عملیات پاک‌سازی در مناطق مختلف این استان‌ها، ازجمله برخی روستاهای سنندج، تکاب، سلماس و بوکان تعدادی از افراد وابسته به گروههای مسلح شورشی را به هلاکت رساندند و تعدادی را نیز دستگیر کردند. در همین مناطق در دو روز گذشته، 13 تن از افراد شورشی تسلیم نیروهای سپاه شدند و درخواست امان‌نامه کردند.
با تلاش نیروهای سپاه مستقر در کردستان، 4 روستای خامسان، آلام، سره و باباریز از توابع سنندج پاک‌سازی شد. همچنین در روستای خورخوره تکاب در عملیاتی که نیروهای سپاه انجام دادند، یکی از افراد رده بالای حزب دمکرات منطقه کشته شد و اسلحه و مهمات وی به دست نیروهای خودی افتاد.(1)نیروهای سپاه همچنین در غرب و شمال‌غرب سلماس، روستاهای گبرآباد و گلزان را پاک‌سازی و 2 تن از افراد وابسته به گروه صنار مامدی را دستگیر کردند.(2)در پاک‌سازی روستای حمامیان در 4 کیلومتری شمال بوکان نیز یک تن از عناصر مسلح غیرقانونی کشته و 3 نفر نیز دستگیر شدند.(3)همچنین در سنندج یک نفر از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی با 2 قبضه اسلحه دستگیر شد.
به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران، در دو روز گذشته، 13 نفر از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی در مریوان و دیواندره با سلاح انفرادی و مهمات، خود را به پایگاههای سپاه معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.(4)
2
امروز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای بندر انزلی، بروجرد، ارومیه و تهران تحرکاتی ازقبیل ترور، بمبگذاری و... داشتند که با اقدام به‌موقع نیروهای امنیتی، تعدادی از آنها دستگیر و تعدادی نیز کشته شدند. در خرم‌آباد نیز 15 تن از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق دستگیر شدند.
یک گروه ترور دونفره سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بعدازظهر امروز وارد یک مغازه عکاسی در خیابان مطهری شهر بندر انزلی شده صاحب مغازه را هدف چند گلوله قراردادند و سپس با موتور از محل گریختند. مردم پس از آگاهی از این حادثه مصدوم را به بیمارستان منتقل کردند، اما شدت آسیب‌های واردشده به ناحیه ریه و قفسة سینه وی به‌حدی بود که او را برای ادامه مداوا به یکی از بیمارستان‌های تهران منتقل کردند.(5)
در بروجرد نیز 3 تن از افراد وابسته به این سازمان که قصد حمله به دادستانی انقلاب شهر را داشتند، قبل از هرگونه اقدامی شناسایی شدند و تحت‌تعقیب نیروهای سپاه قرار گرفتند. این افراد با آگاهی از شناسایی خود، برای دفاع و مقابله با نیروهای سپاه وارد یک مغازه شدند، اما به‌علت
1) سند شماره 436538 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین
2) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص15، ارومیه، خبرگزاری پارس.
3) همان، میاندوآب، به نقل از ستاد عملیات شمال‌غرب کشور؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص26، به نقل از اطلاعیه شماره 702 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 27/8/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص14،تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص39، رشت - خبرگزاری پارس، 27/8/1360؛ و- روزنامه صبح آزادگان، 28/8/1360، ص11، به نقل از خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 436538 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه، شماره 258، مرکز خبری، 28/8/1360، ص2.
انفجار نارنجکی که قصد پرتاب آن را داشتند 2 تن از آنان به هلاکت رسیدند و یک تن نیز زخمی و دستگیر شد. از این افراد 5 قبضه اسلحه کمری و یک عدد نارنجک به دست آمد.(1)
مشابهه این حادثه در تهران نیز اتفاق افتاد. نیروهای گشت سپاه در خیابان نواب، تقاطع خیابان آزادی، به فردی که از فعالان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود مشکوک شده، به تعقیب او پرداختند وی که متوجه تعقیب خود شده بود، بدون توجه به اخطار ایست اقدام به فرار کرد و در تعقیب و گریز هدف گلوله قرار گرفت و زخمی شد. در همین حال، وی نارنجکی را به‌سمت نیروهای پاسدار پرتاب کرد که براثر انفجار آن چند عابر زخمی شدند. سپس فرد مضروب با خوردن قرص سیانور اقدام به خودکشی کرد، ولی نیروهای گشتی او را به بیمارستان انتقال دادند.(2)
همچنین نیروهای پاسدار کمیته تهران 3 تن از عناصر سازمان را که قصد داشتند نماینده امام در نیروی دریایی را ترور کنند، قبل از هرگونه اقدامی دستگیر کردند.(3)
همچنین در خیابان نصرت شهر ارومیه 2 بمب کار گذاشته‌شده در مقابل ساختمان تحقیقات اسلامی این شهر منفجر شد و خسارت‌های مالی به بار آورد.(4)
در شهر تهران و در بازرسی از منزل 2 تن از مسئولان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز که در بازداشت به سر می‌بردند، 9 قبضه انواع سلاح به دست آمد.(5)نیروهای امنیتی در خیابان ارامنه منشعب از خیابان وحدت اسلامی تهران نیز یک خودرو مسروقه را کشف کردند و در بازرسی آنها 2 قبضه اسلحه ژ3، یک عدد نارنجک جنگی و 2 بطری حاوی مواد آتش‌زا به دست آوردند.(6)-(7)
در خرم‌آباد نیز 15 تن از هواداران و وابستگان سازمان چریک‌های فدایی خلق که در منطقه چغالوند این شهر تجمع کرده بودند، دستگیر شدند.(8)
1
مجله فرانسوی لیبراسیون در مقاله‌ای به بررسی روابط حزب دمکرات کردستان با شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پرداخته است. نویسنده در این مقاله که بیشتر جنبه‌های تبلیغاتی دارد تا ابعاد تحلیلی و تفسیری، با بهره‌گیری از گفته‌ها و نوشته‌های مسئولان حزب دمکرات و مسعود رجوی، به‌نوعی به بازگویی سیر پیوند حزب دمکرات و شورای ملی مقاومت پرداخته و مزایای این پیوند را برشمرده است. برخورد نویسنده با موضوع ورود حزب دمکرات به شورای ملی مقاومت به‌نحوی است که گویا وی از یک آینده ازپیش تعیین‌شده و حتمی خبر می‌دهد. علاوه‌برآن، متن مقاله مملو از جنبه‌های سمپاتیک نسبت به موضوع مورد بحث است. بخش‌هایی از این مقاله به شرح زیر است:
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، صص 32 - 31؛ و- سند شماره 436539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 30/8/1360، ص2؛ و- سند شماره 328432 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 5/9/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص21، گزارش سپاه تهران، 27/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص13، خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 28/8/1360، صص 18 - 17، تهران - خبرگزاری پارس، 27/8/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه تهران.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص24، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی انقلاب اسلامی، 27/8/1360؛ و- روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی انقلاب اسلامی.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص5.
5) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 242، 26/8/1360، ص21، مشهد - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
6) به‌احتمال زیاد، این خودرو مربوط به گروههای عملیاتی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بوده که یا قرار بود از آن استفاده کنند و یا به هر دلیلی اقدام به ترک اضطراری آن کرده بودند.
7) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31.
8) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 257، 27/8/1360، ص3؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص27، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، 26/8/1360؛ و- سند شماره 436537 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 27/8/1360، ص6.
«اخبار رسمی که قبلاً از ایران می‌رسید، حاکی بود که همه نواحی کردستان آرام است. تا اینکه در تاریخ 7 نوامبر [16/8/1360] مهم‌ترین برخورد نیروهای مسلح با کردها، که در چند ماه اخیر بی‌سابقه بود، در شهر بوکان در آذربایجان‌غربی روی داد. برای اولین‌بار، مجاهدین خلق که اخیراً همدست پیشمرگان حزب دمکرات کردستان ایران شده‌اند، رسماً در این منازعات شرکت کردند. همکاری مجاهدین با کُردها درست در روزی آغاز شد که حزب دمکرات کردستان الحاق خود را به شورای ملی مقاومت که بهوسیله مسعود رجوی و بنی‌صدر در پاریس تشکیل شده، رسماً اعلام نمود.
این ائتلاف بدون‌شک آغاز یک مرحله جدید به‌خصوص در روابط مخالفین رژیم ایران می‌باشد. کردها که در زمان ریاست‌جمهوری بنی‌صدر در معرض بمباران هوایی قرار گرفتند، معلوم نبود که به‌آسانی گذشته را فراموش کنند.
حدی، مسئول تشکیلات حزب دمکرات کردستان در اروپا، به خبرنگار روزنامه گفته است: "بعد از اعلام تشکیل شورای ملی مقاومت، مدت‌ها با مسعود رجوی بحث نمودیم و کمیتة مرکزی ما مکاتبات مفصلی با وی انجام داد. درهرحال، ما چه قبل و چه بعد از تشکیل این شورا روابط خوبی با مجاهدین داشتیم. دو سال قبل، ما طرف‌دار اتحاد با مجاهدین براساس اصول چهارگانة زیر بودیم:
مبارزه علیه امپریالیسم امریکا.
مبارزه برای آزادی‌های سیاسی و اجتماعی.
مبارزه برای حقوق کارگران.
مبارزه برای حقوق اقلیت‌ها و از آن جمله کردها.
رجوی هنگامی‌که کاندیدای ریاست‌جمهوری بود، شرایط فوق را پذیرفته بود. مذاکرات ما با وی بر روی نوار ضبط شده و از رادیو کردستان پخش شد. درحال‌حاضر، در برنامه‌ای که شورای ملی مقاومت برای دولت آینده خود تدوین نموده، اصول چهارگانه فوق را تضمین نموده است. تاکنون دوبار بنی‌صدر را در پاریس ملاقات کرده‌ایم. وی اعتراف می‌نماید که خودمختاری کردستان یک حق انسانی و منطقی است و این اعتراف برای ما به‌خصوص ازاین‌جهت که مسعود رجوی مسئول شورای ملی مقاومت است، کافی می‌باشد. هر اندازه هم از بنی‌صدر انتقاد داشته باشیم، مع‌ذلک موضع مخالفی که او در قبال [آیت‌الله]خمینی اتخاذ نموده، مورد توجه است و روی آن حساب می‌کنیم. او این شهامت را داشته که از دمکراسی حمایت نماید.
... بدون‌شک، کردها به این زودی گذشته را فراموش نمی کنند و ازاین‌جهت در مذاکراتشان با رجوی روی این نکته تأکید کرده‌اند که در اعتمادی که به شورای ملی مقاومت ابراز داشته‌اند بیشترین تکیه‌شان بر روی مجاهدین خلق می‌باشد، ولی ملاحظات سیاسی اجبار به وجود
می‌آورد. حزب دمکرات کردستان شورای ملی مقاومت را جریانی برضد رژیم می‌داند."
حدی، که در بالا نامش ذکر گردید، به سخنانش چنین ادامه می‌دهد: "این رژیم که نمی تواند نه برای ملت ایران و نه برای ملت کُرد کاری انجام دهد، باید سرنگون شود. ما همان استنباط را از یک رژیم دمکراتیک داریم که سازمان مجاهدین دارند، از سوی دیگر، ما ضمانت‌هایی درخصوص معنی استقلال داخلی در چارچوب حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران داریم. امنیت و امور داخلی کردستان به دست خود کردها خواهد بود.
... اتحاد مجاهدین خلق و حزب دمکرات بدون‌شک عواقب مهمی در بر دارد. باید در انتظار افزایش هجوم و حمایت کُردها بود که با فرارسیدن زمستان تشدید می‌شود."
حدی تأکید می‌کند که: "رژیم دربرابر حملات هماهنگ مجاهدین در شهرها و کردها در کوه‌ها نمی تواند کاری بکند. رژیم در سه سال گذشته موفق نشد ما را شکست بدهد و حالا که پاسداران در کردستان در نواحی مختلف تقسیم شده و تعداد زیادی از آنها فرار نموده‌اند، به‌طریق اولی کاری از پیش نخواهد برد. درحال‌حاضر، به‌علت بمباران‌های هوایی، شهرها را ترک کرده‌ایم، ولی جاده‌ها، دهکده‌ها و کوه‌های کردستان را زیر کنترل داریم. از سوی دیگر، پیشمرگان ما به مراکز پاسداران در شهرها حمله می‌کنند.
... عده‌ای از کشورها درمورد بستن قراردادهای اقتصادی عمده با ایران دچار تردید و نگرانی هستند. شورای مذکور در تاریخ 8 نوامبر اعلامیه‌ای منتشر نموده و همه دولت‌ها و کمپانی‌هایی را که طرف معامله با رژیم خمینی هستند متوجه خرابی اوضاع اقتصادی و کمی ذخیره‌های ارزی ایران کرده است.
خرید نفت و بستن هرگونه قرارداد تجاری با رژیم ایران ازطرف شورای ملی مقاومت به‌عنوان تصمیمات سیاسی تلقی می‌شوند. امکانات رژیم خمینی برای پرداخت دیون خود بسیار تردیدآمیز است و ملت ایران هرگونه مسئولیتی را نسبت به تعهدات مالی رژیم خمینی در قبال دولت‌ها و شرکت‌های خارجی از خود سلب می‌نمایند.
بدین‌ترتیب، شورای ملی مقاومت امیدوار است درعین‌حال که رابطه‌ای واقعی با ملت ایران در داخل کشور برقرار خواهد کرد، محافل بین‌المللی را به اتخاذ موضعی علیه ایران وادارد."»(1)
1
به‌دنبال پیاده‌شدن نیروهای نظامی امریکا در چهار کشور مصر، سودان، سومالی و عمان و آغاز مانور "ستاره درخشان" در منطقه، امروز آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در جمع عده‌ای از سفیران و کارداران کشورهای اسلامی دراینباره و خطرات پیش روی کشورهای اسلامی و طرح هشت‌ماده‌ای فهد، پادشاه عربستان سعودی، مطالبی بیان کرد. بخش‌هایی از سخنان رئیس‌جمهور به شرح زیر است:
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 122، 24/9/1360، صص 11- 8، به نقل از لیبراسیون، چاپ فرانسه، 26/8/1360.
«این روزها خطری عظیم موجودیت اسلام و مسلمین را تهدید می‌کند که غفلت از آن بی‌شک عواقب و آثاری خطیر و دردناک برای اسلام و مسلمانان درپی خواهد داشت و توجه عمیق مسلمین به آن، نقشة دشمنان اسلام را نقشبرآب خواهد ساخت.
این خطر عظیم و این تهدید جدی مسئله حضور سیاسی امریکا به نحو روزافزون در منطقه است که اخیراً به علل و بهانه‌هایی جنبه نظامی نیز پیدا کرده است. حضور نظامی - سیاسی امریکا حتماً و قطعاً دو خطر جدی به‌دنبال خواهد داشت. خطر اول نفس حضور امریکاست، این شیطان بزرگ و به‌تعبیر امام ام‌الفساد قرن، چراکه وجود و حضور نامیمون او در هرجا پیوسته با زبونی و بدبختی و عقب‌ماندگی دولت‌ها همراه بوده است. تجربه نشان می‌دهد که حضور امریکا در هیچ‌جای عالم جز به‌قصد غارت و تاراج اقتصادی و تهاجم فرهنگی و اضمحلال و نابودی شخصیت معنوی ملت‌ها صورت نگرفته و حاصلی جز تلاشی فرهنگ‌ها و ازبین‌رفتن استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به‌همراه نداشته است. شما در هیچ نقطة جهان، کشور و منطقه و ملتی را سراغ ندارید که از حضور امریکا در میان خود نفعی برده باشد.
خطر دوم عکس‌العمل رقبای بزرگ جهانی امریکا و تشویق آنان به حضور سیاسی و نظامی در نقاط دیگر جهان و حتی در بخش‌هایی از همین منطقه است و نمی توان پذیرفت که پس از حضور امریکا در نقطه‌ای از عالم که اینک به‌طورعلنی و به‌نحوی غیرطبیعی در چهار کشور مسلمان‌نشین جهان عملی شده است، رقبای بزرگ این کشور به انجام عمل مشابه در نقاط دیگر جهان تهییج و ترغیب نشوند.
... من به‌عنوان رئیس‌جمهور کشوری اسلامی و انقلابی که ملت مسلمان آن سرنوشت خود را از سرنوشت مسلمانان جهان به‌خصوص برادران عرب جدا نمی دانیم، می‌خواهم امروز توسط شما به همه دولت‌ها و ملت‌های منطقه هشدار دهم که حضور سیاسی - نظامی امریکا در منطقه برای همه مسلمین خطری جدی و تهدیدی قطعی است و مقدمه‌ای برای تهیه و تدارک تجاوز به حقوق ملت‌هایی است که می‌خواهند آزاد باشند و زندگی کنند و اگر دیر بجنبند همه هستی و حیثیت آنان ازسوی امپریالیسم و صهیونیسم جهانی به غارت و تاراج خواهد رفت.
... به نظر ما طرح فهد از برنامه تجاوزکارانه امریکا و رژیم اشغالگر قدس مایه و نشئت می‌گیرد و سرآغازی است بر شروع تجاوز همه‌جانبة امپریالیسم و صهیونیسم جهانی به کشورهای منطقه. مانور نظامی نیروهای واکنش سریع در منطقه - که به ستاره درخشان موسوم است - پشتوانه این طرح است که تنها به‌قصد تحکیم قطعی پایه‌های رژیم اشغالگر قدس و قربانی‌کردن فلسطین و سرزمین عزیز قدس در زیر پای صهیونیسم بین‌المللی به وجود آمده است.
حضور نظامی امریکا و عملیات ستاره درخشان اولین اثر و نتیجه طرحی است که اعلام شده است و عواقب و آثار بعدی آن اگر امروز دربرابر آن واکنشی اسلامی و انسانی نشان داده نشود، قطعاً وسیع‌تر و خطرناک‌تر بروز خواهد کرد و مقاصد شومی که امریکا و صهیونیسم دنبال می‌کنند همه کشورهای منطقه را در بر خواهد گرفت.
به شما برادران مسلمان و سفرای کشورهای اسلامی و مسلمین جهان اعلام می‌کنیم که ما؛ یعنی ملت و دولت جمهوری اسلامی ایران، این طرح را قویا رد می‌کنیم، زیراکه آن را مقدمه‌ای برای نابودی آرمان فلسطین و نقشهای برای مبارزه و مقابله با اسلام می‌شناسیم. درعین‌حال، اعلام می‌کنیم، مانور نظامی امریکا که پشتوانه این طرح غیراسلامی است و به‌قصد ترساندن دولت‌ها و ملت‌های مخالف این طرح و دلگرم‌کردن دولت‌های موافق آن صورت می‌گیرد، اهانت به استقلال سیاسی و نظامی ملت‌های منطقه است. ما اطمینان قطعی و اطلاع کافی داریم که دولت‌های مترقی منطقه، دولت‌های باشرفی که متکی به ملت‌های خود هستند، مخالف این طرح می‌باشند. ما اطمینان داریم که ملت‌های مسلمان این طرح را مخالف حقوق و آرمان مسلمین شناخته‌اند و با آن هیچ موافقتی ندارند، زیرا بدیهی است که ملت‌های مسلمان هرگز به اسارت دربرابر امپریالیسم و صهیونیسم بین‌المللی راضی نخواهند شد.»(1)
1
دکتر حسن حبیبی، عضو ستاد انقلاب فرهنگی، پس از ملاقات با امام در مصاحبه‌ای تلفنی با خبرگزاری پارس اعلام کرد که همه رشته‌های دانشگاه‌ها ظرف یکی دو ماه آینده به‌تدریج شروع به فعالیت کرده و سعی خواهد شد ظرف یک تا یک سال و نیم دیگر دانشگاه‌ها به‌طورکلی باز شوند.
دکتر حبیبی پس از دیدار اعضای این ستاد با امام گفت: «در این دیدار گزارشی از مجموعه کارهای انجام‌شده توسط ستاد انقلاب فرهنگی به ایشان تقدیم کردیم و درزمینه بازگشایی و نوگشایی دانشگاه‌ها صحبت شد و خدمت ایشان عرض شد که تصمیماتی درزمینة مدیریت دوره انتقالی بازگشایی دانشگاه‌ها گرفته شده است و همچنین دو سال آخر رشته پزشکی و رشته‌های وابسته درحال‌حاضر مشغول فعالیت می‌باشند و انشاءالله سایر رشته‌های تحصیلی دانشگاه‌ها هم به‌تدریج طی یکی دو ماه اخیر شروع به فعالیت می‌کنند و سعی خواهد شد که ظرف یک تا یک‌سال و نیم آینده دانشگاه‌ها به‌طورکلی باز شوند.»
1) خبرگزاری پارس،نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره243، 27/8/1360، صص 9 - 6، خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
وی همچنین گفت: «درزمینه نوگشایی دانشگاه‌ها، یعنی آنچه که هدف انقلاب فرهنگی می‌باشد [اقداماتی انجام‌شده] و اساس و فلسفه فرمان امام برای ایجاد ستاد انقلاب فرهنگی هم همین موضوع بوده است. خدمت امام عرض شد که چند طرح دراین‌مورد به اجرا درآمده و چند طرح هم مقدمات اجرا را می‌گذراند و یکی از این طرح‌ها طرح تأمین گزینش استاد می‌باشد که آیین‌نامه‌ای جهت این امر تنظیم شده است و خوشبختانه برخلاف شایعه ضدانقلاب، تعداد زیادی فوق‌لیسانس و دکتر جهت استادی به ما رجوع کردند و البته عده‌ای از استادها که با مبانی جمهوری اسلامی نمی توانند خودشان را وفق دهند از سمت استادی کنار رفته‌اند، اما عده زیادی در داخل و خارج کشور آماده هستند تا در خدمت انقلاب اسلامی در دانشگاه‌ها به تعلیم‌وتربیت بپردازند. دراینزمینه 1600 پرونده هم تا این زمان به دست ما رسیده است که امام از این امر اظهار رضایت کرده‌اند.»(1)
1) همان، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
1
امروز جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق در محورهای ماهشهر، جزیره مینو، آبادان، حمیدیه، سوسنگرد و تپههای الله‌اکبر مواضع نیروهای خودی را بمباران کردند.
ساعت 12:30 امروز، 2 فروند بمب‌افکن عراقی مواضع نیروهای خودی را در محور ماهشهر بمباران کردند. همچنین در ساعت 15:00، 3 فروند دیگر از هواپیماهای عراقی جزیرة مینو را بمباران کردند که براثر آن، 2 نفر به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مجروح شدند و یک مدرسه و چند خانه تخریب شد.(1)در ادامة این حملات، 4 فروند از هواپیماهای عراقی ساعت 14:30 با ورود به حریم هوایی آبادان این شهر را بمباران کردند. در این اقدام دشمن، مدرسة هجرت و منازل اطراف آن و 2 مخزن سوخت پالایشگاه مورد اصابت بمبهای هواپیماهای عراقی قرار گرفتند و 3 تن از مردم شهر شهید و 13 تن زخمی شدند. مدرسه هجرت و 17 واحد مسکونی نیز تخریب شده یا آسیب دیدند.(2)جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق در ادامة این اقدامات، مواضع نیروهای خودی را در روستای کوت (حمیدیه)، شهر سوسنگرد و تپههای الله‌اکبر با بمبهای خوشه‌ای و راکت بمباران کردند.(3)
2
شانزدهمین گروه داوطلب از نیروهای شهربانی جمهوری اسلامی ایران امروز پس از اجرای مراسمی در دانشگاه پلیس عازم جبهه‌های جنگ شدند.(4)همچنین اصناف طلا و جواهرفروش و اهالی صنف چینی و بلور فروشی در مراسمی، 24 جیپ آمبولانس را برای کمک به نیروهای خودی به جبهه‌ها هدیه کردند که به نماینده ارتش تحویل داده شد.(5)
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران)، تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، زمستان 1388، ص647.
2) همان، ص648.
3) سند شماره 427531 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 28/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 044781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 28/7/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 80319 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مد عملیات)، 27/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 250757 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه خبری ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دزفول، شماره 17، 3/9/1360، ص131؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، ص31، آبادان - خبرگزاری پارس، 28/8/1360.
4) روزنامه صبح آزادگان، 28/8/1360، ص2.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص25، تهران - خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
1
به‌دنبال جلسه روز گذشته (26/8/1360) حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس و نمایندة امام در شورای عالی دفاع، با حاج سیداحمد خمینی دربارة اختلافات داخلی ارتش جمهوری اسلامی ایران، امروز هم جلسه‌ای در دفتر آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، تشکیل و به اختلافات میان فرماندهان ارتش، بخش سیاسی - ایدئولوژیک و انجمن‌های اسلامی رسیدگی شد. آقای هاشمی رفسنجانی دراینباره نوشته است: «بعد از نماز مغرب و عشاء به دفتر رئیس‌جمهور رفتم. مسئولان سیاسی - ایدئولوژیک، انجمن‌های اسلامی، فرماندهان نیروهای زمینی، هوایی و دریایی، رئیس ستاد ارتش، وزیر دفاع و احمدآقا جمع بودند و اختلافات آنها مطرح بود. آنها را نصیحت کردم. اختلافات ریشه‌دار نیست، گله‌مانند است. قرار شد جلسه مرتب داشته باشند. رئیس ستاد، آقای ظهیرنژاد، چون خواسته‌اش تأمین نشد با ناراحتی رفت و خبر رسید که تصمیم به استعفا گرفته، اگر استعفا ندهد بهتر است.»(1)
2
امروز افراد شورشی وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق مختلف غرب و شمال‌غرب کشور ازجمله کامیاران، سقز، سردشت، مهاباد و سنندج به نیروهای دولتی و مردم حمله و خسارتهایی به آنان وارد کردند. نیروهای خودی نیز در کامیاران، ماکو و ارومیه با اجرای عملیات‌هایی، ضمن پاک‌سازی چند روستا، تعدادی از افراد وابسته به این گروه‌ها را کشته و شماری را زخمی کردند.
به‌دنبال حملة چند روز پیش نیروهای حزب دمکرات به نیروهای خودی در منطقه "شیرین‌سوار" در 30 کیلومتری جنوب‌غربی کامیاران که به کشته یا زخمی‌شدن 7 نفر از مهاجمان انجامید،(2)نیمه‌شب امروز نیروهای مسلح غیرقانونی با استفاده از سهل‌انگاری نگهبانان پایگاه دوباره به این پایگاه حمله کردند و در طول 2 ساعت درگیری که با غافلگیری نیروهای خودی همراه بود، 8 تن از نیروهای خودی شهید و 5 تن زخمی شدند و یک نفر نیز گروگان گرفته شد. در این عملیات، مهاجمان یک خمپاره‌انداز81 میلی‌متری با مهمات مربوط، 2 قبضه تیربار و مهمات تیربار، 2 جعبه فشنگ ژ3، 2 جعبه نارنجک و یک دستگاه بی‌سیم را با خود بردند.(3)
در هشت کیلومتری شمالغربی سقز نیز براثر انفجار مینی که نیروهای مسلح غیرقانونی در راه اختصاصی ایستگاه ماکروویو کار گذاشته بودند، 2 نفر از کارکنان این ایستگاه به شهادت رسیدند.(4)همچنین در شهر سقز تعدادی از افراد وابسته به گروه کومه‌له به منزل شخصی وارد شدند و با بستن دست‌وپای صاحب خانه مبلغ 2 میلیون ریال پول نقد از وی سرقت کردند. ستاد مشترک ارتش با اعلام این خبر افزود: افراد وابسته به این سازمان همچنین به 7 مغازه در بازار این شهر دستبرد زده، اموال آنها را به سرقت بردند.(5)
1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم 1378، صص 372 - 371.
2) به روزشمار 23/8/1360 مراجعه کنید.
3) سند شماره 80324 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات طرح و برنامه و فرماندهی منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه عملیات و فرماندهی ستاد مرکز، 27/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56699 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 8/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص5.
4) سند شماره 276107 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 زرهی (رکن2) به فرماندهی سپاه، 30/8/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 56809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا، 17/9/1360، ص1.
در روستای ملاشیخ در شمالغربی سردشت نیز نیروهای مسلح غیرقانونی به یک گروه گشتی نیروهای خودی حمله و 3 سرباز را زخمی کردند.(1)در ادامة درگیریهای روز گذشته مهاباد، امروز نیز نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران یکی از کارکنان ثبت اسناد و یکی از عشایر مسلمان مهاجر را در این شهر ترور کردند که هر دو زخمی و به بیمارستان اعزام شدند.(2)
همچنین افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی که قصد ترور یکی از اعضای جهاد سازندگی را داشتند، ناخواسته یکی از افراد وابسته به خودشان را هدف قرار دادند که وی به هلاکت رسید.(3)
در سنندج نیز در تیراندازی افراد مسلح به نیروهای خودی یک فرد غیرنظامی زخمی شد.(4)
در مقابله با تحرکات گروههای ضدانقلاب، نیروهای دولتی در شمالغربی کامیاران 2 روستای "گاوانه" و "چرسانه" را پاک‌سازی کردند که درنتیجه آن، 4 نفر از افراد حزب دمکرات کشته و 5 نفر نیز زخمی شدند. از نیروهای سپاه کامیاران نیز 5 تن زخمی شدند. در این عملیات، 2 قبضه اسلحه نیز به دست نیروهای خودی افتاد.(5)
در درگیری یک ستون هنگ ژاندارمری ماکو با عناصر مسلح غیرقانونی در این منطقه، 3 نفر از آنان به هلاکت رسیدند، یک تن زخمی شد و یک تن از آنان نیز خود را تسلیم کرد.(6)
در شمال و شمالغربی ارومیه نیز آبادی‌های "کوجیخ"، "عمرآباد"، "کهریز" و "حماملر" پاک‌سازی و 45 قبضه انواع سلاح جمع‌آوری شد.(7)
1
امروز 16 نفر از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در منطقه دالاهو که در اوایل جنگ به عراق پناهنده شده و با نیروهای نظامی آن کشور همکاری می‌کردند، با تحویل‌دادن یک قبضه خمپاره‌انداز82 میلی‌متری، 2 قبضه آر.پی.جی7 و 6 قبضه اسلحه کلاشینکف به نیروهای دولتی پناهنده شده، درخواست امان‌نامه کردند.(8)فرمانده سپاه ریجاب در یک جمع‌بندی از تعداد پناهندگان عشایر منطقه، به فرماندهی سپاه اعلام کرد که تاکنون تعداد هزار نفر از اهالی منطقه قلخانی و گوران با تحویل‌دادن همه سلاح‌های خود، به سپاه پاسداران ریجاب دالاهو تسلیم شده‌اند. این افراد طبق آمار با خانوارشان در حدود 5 هزار نفر می‌باشند.(9)-(10)
2
سیدمجتبی هاشمی، معاون استانداری آذربایجان‌غربی، امروز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی که اولین نشست وی با خبرنگاران پس از آزادسازی شهرهای اشنویه (19/6/1360) و بوکان (11/7/1360) بود، درباره خدمات عرضه‌شده به بخش‌های مختلف استان که براثر حضور نیروهای مسلح
1) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 1 و 3؛ و- سند شماره 294055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی)، 29/8/1360، ص1.
2) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 3 و 6؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص40، ارومیه - خبرگزاری پارس، 27/8/1360.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص34؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص5.
4) سند شماره 294055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) سند شماره 339457 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده کامیاران به فرمانده سنندج (توسط منطقه7)، 4/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56625 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات کرمانشاه به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 4/9/1360، سند تک‌برگی.
6) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، 29/8/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس، 28/8/1360.
7) روزنامه اطلاعات، 28/8/1360، ص4، ارومیه - واحد مرکزی خبر.
8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، 29/8/1360، ص21، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 28/8/1360.
9) خبرهای مربوط به تعداد پناهندگان در این منطقه که در روزشمارها مندرج شده است، کمتر از تعداد واقعی آن می‌باشد و این به‌دلیل نبود خبر دراینباره است، ولی به نظر می‌رسد پناهنده‌شدن هزار نفر از قول فرمانده سپاه ریجاب آخرین آمار پناهندگان تا این روز باشد.
10) سند شماره 288836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران ریجاب دالاهو (فداییان امام)، 1/9/1360، ص1.
غیرقانونی آسیب دیده بودند و مراحل مختلف پیشرفت کارهای عمرانی و بهداشتی مطالبی بیان کرد. وی همچنین ضمن تشریح وضعیت امنیتی استان به برخی اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی و دستگیری تعداد زیادی از مسئولان حزب دمکرات در مهاباد و سایر نقاط اشاره کرد. بخش‌هایی از گزارش خبرگزاری پارس از این گفت‌وگو به شرح زیر است:
«به‌منظور جبران خسارات وارده به مناطق آزادشده، ستادی تحت عنوان ستاد بازسازی مناطق آزادشده در استانداری تشکیل شد و با ایجاد کمیته‌های مختلف فرهنگی و تبلیغاتی، آموزشوپرورش، نوسازی مدارس، بهداشت و درمان، کشاورزی، خسارات و بازسازی، ارزاق و کالارسانی، سوخت‌رسانی، پست و مخابرات، راه‌سازی و آب و برق، اقدامات نسبتاً مفیدی را درجهت بازسازی این مناطق آغاز کرده است. دراین‌رابطه صرفاً برای بازسازی مدارس این مناطق مبلغ 50 میلیون ریال خارج از محاسبات عمومی دراختیار اداره کل آموزشوپرورش استان قرار گرفته است و تاکنون حدود 60 مدرسة روستایی نوسازی شده و بقیه نیز در دست تعمیر است. همچنین تقریباً کلیه مدارس در مناطق آزادشده بازگشایی شده است و نهضت سوادآموزی در این مناطق فعالیت خود را آغاز و کمیته فرهنگی و تبلیغاتی با تهیة پوسترهای مناسب و لوازم دیگر تبلیغاتی و تأسیس واحدهای کتابخانه، اقدامات خود را شروع کرده است. در همین مدت، کمیته بهداشت و درمان، 18 درمانگاه روستایی را به نسبت 20 تا 95 درصد تکمیل کرد و 3 درمانگاه نیز در اشنویه، کنگچین و پیرانشهر بازگشایی شده است. همچنین 15 خانه بهداشت بازگشایی شد و 21 خانه بهداشت دیگر در دست احداث است. بیمارستان بوکان با تأمین دارو و نیازمندی‌های مربوطه بازگشایی شده و واکسیناسیون انواع بیماری‌های واگیردار و مالاریا در سطح وسیعی از مناطق فوق انجام شده است.
شبکه آبرسانی تعدادی از روستاهای اشنویه مرمت گردیده و با اعزام گروه پزشکی و درمانی، تعداد بسیار زیادی از بیماران این منطقه تحت پوشش درمانی قرار گرفته‌اند. اکیپ دامپزشکی اداره کشاورزی و دامپزشکی روی‌هم‌رفته در 172 روستا حدود 425 هزار دام را علیه بیماری‌های مختلف واکسینه کرده و کمیتة کشاورزی حدود 41 تراکتور به مناطق آزادشده اعزام کرده است. در نقده، شورای گشت هیئت هفت‌نفره اقدام به واگذاری حدود 4500 هکتار زمین به روستاییان کرده‌اند که با کمک‌های دیگر کمیته‌ها به زیر کشت برده شده است. توزیع 470 تن بذر گندم ازطریق سازمان تعاون روستایی [بین مردم] و تأمین مایحتاج عمومی و سوختی تقریباً همة روستاها نیز به پایان رسیده است. توزیع 300 تن کود شیمیایی و سم توسط جهاد سازندگی، توزیع کوپن سوخت کشاورزان و توزیع یک هزار جلد دفترچة تدارکات روستایی از کارهای دیگر این کمیته است. بازسازی روستاها توسط جهاد سازندگی و بنیاد امور جنگ‌زدگان و تعدادی از مردم خیر آغاز شده و قسمتی از اعتبار یکصد میلیون تومانی دولت به خرید مصالح ساختمانی برای روستاییان اختصاص یافته است.
وی همچنین افزود: "کلیه ادارات و مدارس اشنویه بازگشایی و در بوکان نیز بجز چند اداره، بقیه [نهادهای دولتی] بازگشایی شده است. جهاد سازندگی در 12 روستا به احداث راه‌ها
مشغول است و تاکنون ازسوی این نهاد انقلابی 35 کیلومتر راه روستایی تسطیح و شن‌ریزی شده است. ادارة راه نیز 5 جاده مهم نظامی را احداث، تسطیح و شن‌ریزی کرده و جاده هشتیان - سرو را تسطیح و محور موانا، زیوه، راژان، آغ‌بلاغ تا اشنویه تسطیح و شن‌ریزی شده و در همین مدت، جادة نقده اشنویه نیز آسفالت شده است. عملیات برق‌رسانی در 9 روستا به پایان رسیده و در 9 روستای دیگر با همیاری جهاد سازندگی و اداره برق این امر ادامه دارد.
آقای هاشمی آنگاه به تشریح وضعیت نیروهای ضدانقلاب در منطقه پرداخت و گفت: "علاوه‌بر پیروزی‌های اخیر که نصیب رزمندگان اسلام شد، تعداد زیادی از باند‌های فاسد سیاسی و نظامی حزب منحلة دمکرات در مهاباد دستگیر شده‌اند و دقیقاً به‌علت این شکست‌های پی‌درپی، ضدانقلاب دست به اقدامات جنون‌آمیزی زده است که ازجملة آنها به‌شهادت‌رساندن و سوزاندن 4 نفر از اعضای انجمن اسلامی مخابرات در مهاباد، مین‌گذاری در مقابل بیمارستان هلال‌احمر این شهر، به‌شهادت‌رساندن برادران ارتشی و پاسدار و شکافتن فرق آنان تا پیشانی با ساطور، انفجار بمب در اماکن عمومی اشنویه و همچنین شهادت زنان و کودکان بی‌گناه است که نشانگر ماهیت ددمنشانه و ضعف و ذلت بیش از حد آنان است."
وی افزود: "در دو ماه اخیر حدود 200 تن از ضدانقلابیون در مهاباد دستگیر شده‌اند که حدود 70 نفر از آنان عناصر تبلیغاتی و هواداران حزب بودند که آزاد شدند و بقیه آنها از کادرهای سیاسی و نظامی حزب منحله دمکرات و سایر ضدانقلابیون بودند که در یک جبهة واحد علیه اسلام قیام کرده‌اند."
هاشمی، مسئول سیاسی حزب دمکرات کردستان ایران، دو عضو کادر مرکزی این حزب، یک تن از عاملین فاجعة دارلک،(1)مسئول عملیات دارلک، 2 تن از اعضای سازمان کومه‌له و تعدادی از عوامل حمله به ستون نظامی پادگان سردشت و کشتار نظامیان را ازجمله افراد دستگیرشده اعلام کرد. وی همچنین از شخصی به‌نام ع. ک نام برد که از پیشمرگان حزب دمکرات بوده و به 20 فقره لواط و 6 فقره زنا اقرار کرده است.»(2)
1
گروههای ترور وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و برخی دیگر از گروههای مسلح برانداز در ادامه حملات تروریستی‌شان در شهرهای درود، تهران، مشهد، ارومیه و رشت، با اجرای چند عملیات، تعدادی از افراد غیرنظامی را هدف حملات خود قرار دادند.
ساعت 7 صبح امروز، افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در محوطه مدرسه راهنمایی مولوی شهرستان درود به‌قصد ترور یکی از هواداران سابق این سازمان که دیگر حاضر به
1) منطقه دارلک در 95 کیلومتری ارومیه و از توابع مهاباد به شمار می‌آید که متشکل از چند روستای بزرگ و کوچک است. بخش دارلک باتوجه‌به موقعیت راهبردی آن به‌عنوان اردوگاه آموزشی عوامل ضدانقلاب مورد استفاده قرار می‌گرفت. در 18 خردادماه 1360، نیروهای سپاه، ژاندارمری و بسیج با همکاری لشکر64 ارومیه در عملیاتی مشترک این منطقه را از وجود عناصر ضدانقلاب پاک‌سازی کردند. در این عملیات 36 تن از نیروهای خودی به شهادت رسیدند.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 244، 28/8/1360، صص 29 - 26، ارومیه - خبرگزاری پارس.
همکاری با این سازمان نبود، به‌سمت وی تیراندازی کردند که چند تیر به دوست وی به نام جمشید موگوئی، که از جنگ‌زدگان ساکن این شهر بود، اصابت کرد و سبب شهادت وی شد.
در این عملیات تروریستی یک تیر نیز به هوادار سابق سازمان که هدف اصلی این ترور بود، اصابت و او را زخمی کرد. به‌دنبال این اقدام، مردم و فرهنگیان درود با تعطیلی بازار و مدارس و با ابراز نفرت از این اقدام، پیکر شهید را تا محل خاک‌سپاری تشییع کردند.(1)
همچنین در تهران در ساعت 6:30 بامداد، 4 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق سوار بر یک خودرو با یک اسلحة یوزی و یک تفنگ ژ3 به‌سمت یک چادر کتاب‌فروشی در جلوی دانشگاه تهران تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل پاسداران کمیته مستقر در آن منطقه مواجه و مجبور به فرار شدند. نیروهای پاسدار نیز به تعقیب آنها پرداختند و در این تعقیب‌وگریز خودرو مهاجمان به‌علت سرعت زیاد در تقاطع خیابان فروردین منشعب از خیابان انقلاب با یک خودرو دیگر تصادف کرد و سرنشینان آن که قصد فرار داشتند، هدف تیراندازی قرار گرفتند که یکی از آنان زخمی و دستگیر شد.(2)
همچنین نیروهای این سازمان در ساعت 8 شب در محله اختیاریه (منطقه شمیران) تهران، با کمین در مسیر حاج مهدی نیساری 50 ساله، عضو شورای مسجد محل، وی را هنگام رفتن به منزلش هدف 4 گلوله قرار داده، به شهادت رساندند. گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای اجرای نقشة خود، بامداد امروز هم به منزل این شخص مراجعه کرده بودند که وی در منزل نبود.(3)
در مشهد نیز نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سوی یک مغازه‌دار تیراندازی کردند که وی از ناحیه سر زخمی شد. یکی از نیروهای انتظامی که در محل حادثه بود، به‌سمت مهاجمان شلیک کرد که براثر تیراندازی متقابل افراد سازمان، وی نیز هدف تیر قرار گرفت و از ناحیه شکم زخمی شد.(4)
همچنین در بلوار آزادی شهر ارومیه، 2 نفر موتورسوار یک روحانی را که مسئول کمیتة ارزاق این شهر بود، ترور و زخمی کردند.(5)
در رشت نیز یکی از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در ساعت 9:30 به‌قصد ترور مسئول نهضت سوادآموزی استان گیلان به محل کار وی مراجعه کرد که با هوشیاری یکی از کارکنان این اداره مواجه گردید و بدون دستیابی به هدف خود با به‌جاگذاشتن 2 عدد سه‌راهی (بمب دست‌ساز) آمادة انفجار، مجبور به فرار شد.(6)
1
اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع، در گفت‌وگو با مجله صف درباره شرایط ایران برای برقراری صلح با دولت عراق، تجدید سازمان ارتش جمهوری اسلامی ایران و همچنین درباره مفهوم صدور انقلاب و سوءاستفاده‌هایی که از این واژه شده است، به پرسش‌های خبرنگاران این مجله پاسخ داد. در ادامه گزیده‌ای از این مصاحبه درج شده است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، 29/8/1360، ص21، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 28/8/1360؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص2، خرم‌آباد - واحد مرکزی خبر.
2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص19، تهران - خبرگزاری پارس، 27/8/1360، به نقل از مرکز خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 243، 28/8/1360، ص21، به گزارش مرکز خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 27/8/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 27/8/1360، ص15.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص6.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 243، 27/8/1360، ص36، ارومیه - خبرگزاری پارس، 27/8/1360؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص5.
6) روزنامه اطلاعات، 28/8/1360، ص4، رشت.
سؤال: چندی پیش صدام اعلام کرد که بدون قیدوشرط حاضر به صلح است، نظر شما دراینباره چیست؟
جواب: اگر صدام قبول کرده بایستی (از خاک ایران) برود بیرون، پس چرا معطل است؟! ما از روز اول گفتیم اگر او می‌پذیرد که باید برود بیرون، چرا مانده است؟ چرا هرروز گلوله روی شهرهای آبادان، اهواز، دزفول و... می‌اندازد؟ او پذیرفته که از ایران برود بیرون.
س: شاید صدام تضمینی می‌خواهد که هنگام خروج از نواحی اشغالی از تعقیب رزمندگان ما در خاکش مصون بماند؟
ج: ما در جریان مذاکراتی که قبلاً با سران کشورهای اسلامی و غیرمتعهد داشتیم، گفتیم که تنها بیرون‌رفتن نیروهای عراقی از خاک ما کافی نیست؛ بایستی یک دادگاه بین‌المللی اسلامی هم تشکیل شود که متجاوز را تشخیص داده و کیفر متجاوز را هم تعیین کند و ما نمی‌خواهیم جنگ را ادامه دهیم. اگر همین امروز هم صدام نیروهایش را از خاک ما بیرون ببرد و بپذیرد که آن دادگاه تشکیل شود، ما حرفی نداریم!
س: به نظر شما چه تغییراتی در ساخت و نظام ارتش بایستی صورت بگیرد تا بتواند خودش را با انقلاب و نظام اسلامی بهتر تطبیق بدهد؟
ج: این مسئلة ساده‌ای نیست که بشود به این صورت جوابش را داد. از همان روزهای اول پیروزی انقلاب، در شورای انقلاب موضوع نظام جدید ارتش مطرح شد و پس از آن هم ستاد ارتش، رده‌های مختلف ارتش و متخصصان خارج از ارتش نظریه‌ها و پیشنهادهای گوناگونی را مطرح کرده‌اند و روی این موضوع کار هم شده است. در مجلس هم در کمیسیون دفاع کمیته‌ای به این منظور تشکیل شده است و روی موضوع تجدیدسازمان ارتش کار می‌کند. در ستاد ارتش هم دراینباره بررسی‌هایی در دست انجام است. چند ماه پیش امام دستور دادند کاری که در ستاد ارتش می‌شود با کمیسیون دفاع هماهنگ باشد. اما کوتاه این را بگویم که همه قبول دارند بایستی تغییراتی در نظام ارتش داده شود، ولی بنده از متخصصان این امر نیستم و آن مقدار آشنایی هم که با ارتش دارم بیشتر در جریان جنگ و در شورای عالی دفاع به دست آورده‌ام و حق من نیست که دراینباره اظهارنظر محکمی بکنم و اگر نظارتی هم داشته باشم، اطلاعاتم را از متخصصان و کسانی که دراینباره کار کرده‌اند گرفته‌ام. بایستی بگویم که درکل با مجموعه اطلاعاتی که من دارم تغییراتی در نظام ارتش داده می‌شود، ولی اینکه تغییرات به چه صورت خواهد بود، هنوز تصمیم نهایی دراینباره گرفته نشده است.(1)
آقای هاشمی همچنین درباره صدور انقلاب و سوءبرداشت‌هایی که از این واژه می‌شود گفت: دشمن دست به تبلیغات وسیعی علیه ما زده است. البته، ما بارها گفته‌ایم و امام هم منظور ما را از صدور انقلاب بیان فرموده‌اند، ولی چون ما سیاست خارجی فعالی نداشته‌ایم و ازنظر تبلیغاتی ضعیف بوده‌ایم، حرفمان به گوش مردم دنیا نرسیده و اگر هم رسیده، آن را نادیده گرفته‌اند. صدور انقلاب مفهومش این است که ما یک حرکت مکتبی کرده‌ایم و مکتب را نمی‌شود به یک ملتی محدود کرد.
1) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص6.
اگر حرکت ملی یا نژادی بود، مخصوص خود ما بود، ولی ما براساس اسلام انقلاب کرده‌ایم و اسلام پیش از اینکه در ایران بیاید در بین عرب‌ها بوده است. امروز در دنیا اگر 900 میلیون نفر مسلمان وجود دارد، مگر چه تعداد از آنها ایرانی هستند؟ این است که انقلابمان مخصوص به خودمان نیست؛ یعنی اگر مردم دیگر کشورهای اسلامی هم بخواهند مسلمان باشند و از راه ما تبعیت کنند و حرفهای ما را بفهمند و رویه ما را به کار برند و شیوه مبارزه ما را که برداشت ما از اسلام است، در پیش گیرند، ما از هیچ‌گونه کمکی دراینباره دریغ نداریم و این برداشت از اسلام بایستی منتقل شود به سایر کشورها. اگر مردم سایر کشورها بخواهند، ما اینها را در اختیارشان می‌گذاریم. اگر از ما مطلب خواستند، الگو خواستند، ایده خواستند، فکر خواستند، هرچه خواستند، ما اعلام می‌کنیم که در اختیارشان می‌گذاریم و این استقلالی که فکر می‌کنیم از شرق و غرب داریم و عدم وابستگی که می‌خواهیم نسبت به قدرت‌های استعماری به دست آوریم، چیزهایی است که مایلیم بقیه کشورها هم داشته باشند. ما این چیزهایی که برای خودمان می‌خواهیم برای مردم عراق، برای مردم عربستان و برای مردم سایر کشورها هم می‌خواهیم. این معنی‌اش این نیست که ما می‌خواهیم برویم در آن کشورها و مردمش را بکشیم جلو، بلکه اگر مردم کشوری خودشان خواستند راه ما را بروند و از ما مطلب خواستند، راه خواستند، ما چیزهایی را که داریم در اختیارشان می‌گذاریم، ولی ما مایل نیستیم در امور داخلی کشورها مداخله کنیم، نمی‌خواهیم به منافع دیگران در کشور خودمان لطمه بزنیم و نمی‌خواهیم مرزها را بشکنیم و انقلابمان خودبه‌خود صادر شده و می‌شود.(1)
1
نخست‌وزیر امروز با امام خمینی دیدار کرد و درخصوص وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور به ایشان گزارش داد. ازجمله موضوعاتی که در این جلسه مطرح شد، تصمیمات شورای عالی اقتصاد، امنیت اقتصادی، قانون‌گرایی در مصادره اموال، ادامه کار ستاد بسیج اقتصادی بود که امام درباره این موضوعات اظهارنظر کردند. نخست‌وزیر در پایان این دیدار درباره موضوعات مطرح‌شده در این جلسه مطالبی بیان کرد. وی گفت: دربارة مسائل اقتصادی بخشی از تصمیم‌هایی که در هفته‌های گذشته در شورای عالی اقتصاد گرفته شده بود، به استحضار امام رسانده شد.
موسوی درباره تصمیم‌گیری‌های شورای عالی اقتصاد نیز گفت: بخشی از این تصمیم‌گیری‌ها اطمینان‌دادن به بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های تولیدی و همچنین تعیین حوزة فعالیت بخش دولتی، تعاونی و خصوصی است. وی افزود: این موضوع به بخش خصوصی اطمینان می‌دهد تا سرمایه‌گذاری داشته باشد و اخیراً نیز افرادی بی‌مسئولیت و بدون اینکه از مسیر قانونی و شرعی وارد شوند، اقدام به مصادره و ملی‌کردن بعضی از کارخانه‌ها کرده‌اند که این مخالف سیاست دولت است و دولت قویاً در مقابل این جریان خواهد ایستاد. نخست‌وزیر افزود: ما اعتقاد داریم که همه کارها در کشور باید از مسیر قانونی خودش انجام پذیرد و همه باید به دیدة احترام به قانون بنگرند و فرد خاطی نیز تحت‌تعقیب قرار گیرد.
1) همان.
وی درباره دیگر فعالیت‌های شورای عالی اقتصاد گفت: درخصوص کنترل تورم نیز شورای عالی اقتصاد پیشنهادهایی داشت که بخشی از آنها به عرض امام رسید.
نخست‌وزیر در ادامه سخنانش ضمن تشکر و قدردانی از فعالیت‌های ستاد بسیج اقتصادی کشور یادآور شد: میزان فعالیت این ستاد با کشورهایی که حتی در جنگ نیستند قابل‌قیاس نیست و این به‌دلیل فداکاری و خلاقیت برادران مسئولی است که در این ستاد فعالیت می‌کنند. وی افزود: به همین دلیل، ستاد بسیج اقتصادی کشور به کار خودش ادامه خواهد داد و تصمیماتی که در آنجا گرفته می‌شود درارتباط‌با مقامات مسئول و افراد صاحب‌نظر در شورای‌عالی اقتصاد می‌باشد و درنتیجه ما در سطح کشور قادر خواهیم بود قیمت کالاهای ضروری و کمیاب را تثبیت کنیم.
نخست‌وزیر همچنین درباره سیاست دولت و نهادهای مربوط در کنترل تورم و کاهش حجم پول در گردش با هدف کاهش تورم گفت: سیاست دولت در آینده درجهت جلوگیری از ازدیاد حجم پول در گردش خواهد بود که امت ایثارگر این موضوع را خواهد پذیرفت و یقین داریم این اقدام درمجموع به نفع همة ملت است و می‌تواند عامل مؤثری درجهت جلوگیری از تورم باشد.(1)
1
به‌دنبال درخواست شورای فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از امام خمینی مبنی‌بر معرفی نماینده‌ای برای نظارت بر مصوبات شورای مرکزی سپاه و همچنین نظارت بر جریان فکری و سیاسی و امور عقیدتی در این نهاد و اقدام امام خمینی در محول‌کردن اختیارات تام دراینباره به آیت‌الله منتظری،(2)امروز آیت‌الله منتظری در حکمی حجت‌الاسلام سیدحسن طاهری خرم‌آبادی را برای تحقق این امر انتخاب کرد.
در بخشی از حکم ایشان آمده است: «جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین آقای حاج سیدحسن طاهری - دامت افاضاته - درپی محول‌نمودن و انتخاب فردی جهت نظارت بر جریان فکری و سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ازسوی رهبر بزرگ انقلاب حضرت امام خمینی به اینجانب، به جناب‌عالی توصیه می‌شود که ضمن شرکت در جلسات شورای مرکزی سپاه و نظارت بر روند داخلی آن، با تشکیل مرکزیتی قوی از طلاب فاضل و آگاه حوزة علمیه قم و دیگر برادران در خط اسلام خالص، در جریان ایدئولوژی سیاسی این ارگان مهم که درحقیقت بازوی پرتوان انقلاب امت است، نظارت و دخالت نموده و سعی کنید به خواست خداوند متعال، سپاه در هر دو بخش، پرمحتوا و غنی گردد و حتی‌المقدور از درگیریهای گروهی مصون بماند و در مواردی که احیاناً انحرافی احساس شد، با قاطعیت جلوگیری فرمایید. مطمئنم برادران محترم شورای مرکزی و نمایندة محترم امام - مدظله - در این مسئولیت بزرگ با جناب‌عالی صمیمانه همفکری و همکاری خواهند نمود.»(3)
1
امروز باز هم جنگندههای ارتش عراق شهر آبادان را بمباران کردند. به‌دنبال بمباران هرروز شهر آبادان، آیت‌الله جمی، امام‌جمعة آبادان، که همچنان در این شهر سکونت دارد، در تماسی با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، به این وضع اعتراض کرد.
براساس گزارش نوبهای عملیاتی شماره‌های 489 و 490 ارتش جمهوری اسلامی ایران، امروز 2 فروند هواپیمای دشمن با سقف پرواز بالا در ساعت 16:00 در آسمان آبادان ظاهر شدند و پشت بیمارستان این شهر را بمباران کردند که خسارات جانی و مالی در بر نداشت.(1)در این روز، آیت‌الله جمی، امام‌جمعه آبادان، در گفت‌وگوی تلفنی با آقای هاشمی رفسنجانی به این امر اعتراض کرد. آقای هاشمی دراینباره نوشته است: «از آبادان، آقای جمی، امام‌جمعه، تلفن کردند و از بمباران هرروزه شهر توسط هواپیماهای عراقی و عدم دفاع مؤثر ما شکایت داشتند. به نیروهای هوایی گفتم: معلوم شد کار مؤثری نمی‌توانند بکنند و دیروز یک اف14 از دست داده‌ایم. در فکر هستند توپ‌های ضدهوایی با برد بیشتر در آنجا مستقر نمایند. به انتظار حمله وسیع نیروهای خودمان، این ضعف‌ها را تحمل می‌کنیم.»(2)
2
به گزارش منابع اطلاعاتی ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران، ارتش عراق قصد دارد با راه‌اندازی یگانهای جیش‌الشعبی (ارتش خلقی)، ضمن تقویت نیروهای خود، برای فرار نیروهای رسمی خود از ارتش راه‌حلی اتخاذ کند.
به گزارش رکن2 (اطلاعات) ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران، ارتش عراق درحال آموزش تعداد فراوانی از غیرنظامیان در پادگانی در نزدیکی شهر بعقوبه است. ارتش عراق قصد دارد این نیروها را که حدود 2 لشکر تخمین زده می‌شوند و نام "جیش‌الشعبی" به آنها داده شده است، پس از پایان دوره آموزشی به جبهه‌ها اعزام کند.(3)-(4)
1) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران) تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد پانزدهم (فروغ فتح، حوادث آبان 1360) مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، زمستان1388، ص673.
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم1378، صص 372 و 373.
3) این نخستین‌بار است که در منابع از وجود جیش‌الشعبی (ارتش خلقی) یا نیروی بسیج در ارتش عراق نام برده می‌شود.
4) سند شماره 108082 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به ر سماجا2 (مد اطلاعات)، 28/8/1360، سند تک‌برگی.
این منبع همچنین درباره تمایل برخی از نظامیان عراقی برای فرار از خدمت در ارتش این کشور اعلام کرد: تعداد زیادی از نیروهای ارتش عراق اعم از افسر و درجه‌دار و سرباز به‌خصوص افراد کرد که در خدمت ارتش هستند، از خدمت متواری شده و در روستاهای مرزی ایران و عراق در منطقه سردشت و بانه سکونت گزیده‌اند، اما از ترس حزب دمکرات نمی‌توانند وارد خاک ایران شوند، زیرا هر فرد وابسته به حزب دمکرات که نیروهای فراری عراق را دستگیر کرده، تحویل دهد، درمقابل، اسلحه و مهمات و پول دریافت می‌کند.(1)در همین خصوص، امروز 6 تن از مردم عراق (2 نظامی و 4 کارمند دولت) ازطریق مرز سردشت وارد ایران شدند و با معرفی خود به مأموران، درخواست پناهندگی کردند.(2)
1
به‌دنبال افزایش تحرکات نیروهای مخالف حزب بعث و دولت عراق، امروز نیروهای کرد مسلمان عراقی در دو عملیات مجزا خسارتهایی به ارتش عراق وارد کردند.
به گزارش رکن2 لشکر28 سنندج، دو گروه از نیروهای کرد مسلمان عراقی در منطقه سیروان و زمقی به یک پایگاه ارتش عراق و اردوگاه تأسیسات حمله کردند و خسارت‌های زیادی به ساختمان و تأسیسات آن وارد آوردند.(3)
2
امروز در تحرکات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در محورهای مریوان، قروه و سنندج، 6 نفر از نیروهای خودی شهید و 5 نفر گروگان گرفته شدند. از سوی دیگر، نیروهای خودی در یک عملیات غافلگیرکننده درحوالی شهر دیواندره 3 روستا را پاک‌سازی کردند و تلفات و خساراتی به افراد ضدانقلاب وارد آوردند.
در این روز، عناصر حزب دمکرات شاخه مریوان به یک پاسگاه ژاندارمری در محور مریوان - سنندج حمله کرده، 6 نفر از افراد آن پاسگاه را به شهادت رساندند.(4)در روستای "قاملو" در 3 کیلومتری غرب قروه نیز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی 2 تن از مأموران ژاندارمری و 3 نفر از اهالی این روستا را گروگان گرفتند.(5)در شهر سنندج نیز عناصر مسلح غیرقانونی 3 بمب در ساعت‌های 13، 19 و 21 به دفتر تبلیغات پیشمرگان کرد مسلمان در خیابان مولوی، یک لبنیاتی و یک خواربارفروشی در 2 نقطه خیابان شهدا پرتاب کردند که تلفات جانی در بر نداشت، اما در هر 3 انفجار شیشه‌های اماکن، مغازه‌ها و منازل تا شعاع یکصد متری شکسته شد.(6)
از سوی دیگر، نیروهای سپاه، گروهان ژاندارمری دیواندره و پیشمرگان کرد مسلمان دیواندره در یک عملیات مشترک و غافلگیرکننده موفق شدند 3 پایگاه مهم حزب دمکرات را در روستاهای "قلعه‌گاه"، "تبریزخاتون" و "برده‌رش" در 16 تا 18 کیلومتری غرب دیواندره به تصرف خود درآورند. در این عملیات که حدود 24 ساعت طول کشید، 10 نفر از افراد حزب دمکرات کشته، 7 تن زخمی و 2 تن نیز دستگیر شدند. از افراد خودی نیز یک تن از افراد پیشمرگان کرد مسلمان به
1) سند شماره 108074 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2- گروه اطلاعات) به ر سماجا2 (مد اطلاعات) 28/8/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 245، 30/8/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 29/8/1360.
3) سند شماره 294055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی)، 29/8/1360، ص2.
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص34؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص5.
5) سند شماره 294033 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 85، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 30/8/1360، ص3؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا، معاونت عملیات و اطلاعات، 19/9/1360، ص3.
6) سند شماره 294055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و- سند شماره 294058 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 30/8/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
شهادت رسید و 4 تن از نیروهای سپاه زخمی شدند. در این عملیات 3 دستگاه خودرو حزب دمکرات منهدم شد و 2 خودرو شامل یک دستگاه جیپ و یک دستگاه آمبولانس بهداری که نیروهای حزب دمکرات ربوده بودند و همچنین مقداری ادوات نظامی به دست نیروهای خودی افتاد.(1)
1
امروز دو گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و قزوین و یک گروه ترور گروههای برانداز در شهر رودسر عملیات‌هایی را علیه نیروهای دولتی و مردم انجام دادند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 14:00 در خیابان استاد حسن بنا شهر تهران، یکی از کارمندان متعهد بانک ملت به نام رضا قدیری‌زاده را با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند.(2)
در شهر قزوین نیز یکی از نیروهای سپاه این شهر هدف سوءقصد قرار گرفت و زخمی شد. در ساعت 02:30 بامداد، چند نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به منزل این پاسدار مراجعه کردند و او را به آستانه در منزل فراخواندند و هم‌زمان با گشوده‌شدن در خانه، او را هدف چندین گلوله قرار دادند. به گفته این شخص او نیز به‌طرف مهاجمان شلیک کرده که احتمالاً یک نفر از آنان زخمی شده است.(3)
همچنین در شهرستان رودسر، افراد مسلح وابسته به گروههای برانداز یک عدد بمب دست‌ساز به منزل مسئول تربیت بدنی این شهر پرتاب کردند که باوجود منفجرشدن، تلفاتی درپی نداشت.(4)
2
امروز در 5 عملیات نیروهای گشت و مراقبت خودی در شهرهای تهران، بندرعباس و نیشابور، 3 خانة تیمی شناسایی و تصرف شد و شماری از افراد وابسته به سازمانهای مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق دستگیر و 2 تن از آنان نیز کشته شدند.
در تهران، نیروهای سپاه و کمیتة انقلاب، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در خیابان صفا در جنوب‌شرقی میدان امام حسین(ع) شناسایی کردند و در غافلگیری کامل وارد آن شدند. در این عملیات، نیروهای خودی 4 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند، اما یک تن از آنان گریخت. از این خانه تعدادی اسلحه از انواع مختلف، تعداد فراوانی فشنگ، مهمات و اسناد و مدارک مربوط به سازمان به دست آمد.(5)
در فلکه اول نیروی هوایی تهران نیز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که قبلاً شناسایی شده بود، بدون درگیری به تصرف نیروهای کمیته منطقه11 درآمد و 6 دختر و پسر از فعالان سازمان که در این خانه به سر می‌بردند، دستگیر شدند. در بازرسی این خانه چند قبضه اسلحه کمری، تعدادی تفنگ نارنجک‌انداز، تعدادی نارنجک جنگی، تعداد فراوانی فشنگ و مقداری مواد منفجره کشف شد.(6)
در محله افسریه در جنوب‌شرق تهران نیز نیروهای بسیج مسجدجامع پس از اینکه به یک
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 260، 2/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 2/9/1360، و- سند شماره 294033 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص24، کرمانشاه - خبرگزاری پارس؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، صص 35 - 34.
2) روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص5.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 260، 2/9/1360، ص3.
5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 246، 30/8/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس به نقل از مرکز خبری سپاه تهران، 30/8/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 246، 1/9/1360، ص21، به گزارش مرکز خبری سپاه پاسداران تهران؛ و- روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15، به نقل از روابط عمومی سپاه تهران.
6) روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15.
دختر مشکوک شدند، او را دستگیر کردند. در بازرسی ساک دستی همراه وی 4 خشاب تفنگ ژ3 پر از فشنگ به دست آمد. فرد دستگیرشده هنگام انتقال به پایگاه بسیج با خوردن قرص سیانور اقدام به خودکشی کرد که نیروهای بسیج به‌سرعت وی را به بیمارستان رساندند.(1)
در بندرعباس نیز درپی شناسایی یک خانه تیمی افراد وابسته به چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) درحوالی میدان آزادی این شهر، نیروهای سپاه برای دستگیری افراد ساکن خانه به این مکان مراجعه کردند، اما با امتناع آنها برای تسلیم‌شدن، درگیری آغاز شد که درنهایت، 2 تن از افراد ساکن خانه کشته و 5 تن دستگیر شدند. در این خانه که مرکز نشر و تکثیر اعلامیه و بیانیه گروه اشرف دهقان بود، 4 دستگاه تکثیر و چاپ، 2 دستگاه تایپ، مقداری وسایل و لوازم چاپ و تعدادی وسایل و تجهیزات نظامی ازقبیل نارنجک، کلت، مواد منفجره و بمب دست‌ساز کشف شد.(2)
در نیشابور نیز 5 تن از عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. از این افراد 3 قبضه اسلحه کلاشینکف و مقداری مواد منفجره به دست آمد.(3)
1
امروز اولین دعوای حقوقی ایران علیه دولت امریکا برای بررسی در دادگاه بین‌المللی لاهه تقدیم این دادگاه شد. محسن نوربخش، رئیس کل بانک مرکزی ایران، در مصاحبه با خبرگزاری پارس درباره طرح این دعوا گفت: «اولین دادخواست ایران علیه ایالات متحده دررابطه‌با بیانیه الجزایر تسلیم دیوان داوری لاهه شد. در این دادخواست دریافت 12 میلیارد دلار دررابطه‌با معامله اسلحه بین رژیم سابق ایران و امریکا مطرح شده است.»(4)دراینحال، وزارت خارجه امریکا نیز از طرح دعوای 3 هزار طرف حقیقی و حقوقی امریکایی به دادگاه بین‌المللی لاهه خبر داد.(5)رادیو امریکا دراینباره گزارش داد: «ایالات متحده دعاوی 3 هزار تن از افراد و شرکت‌های امریکایی را علیه ایران در شورای رسیدگی به دعاوی حقوقی ایران و امریکا در لاهه مطرح ساخت. این دعاوی بالغ‌بر 180 میلیون دلار می‌گردد. وزارت امور خارجه امریکا گفت: هدف از این دعاوی جبران خساراتی است که به افراد و شرکت‌های امریکایی در خلال انقلاب ایران وارد آمده است. این دعاوی درمورد افرادی است که ادعای خساراتی بیش از 250 هزار دلار نداشته باشند و دعاویی که میزان آنها بیش از این مبلغ باشد بهوسیله خود مدعیان در شورای رسیدگی مطرح خواهد شد.»(6)
2
تورگوت اوزال، نخست‌وزیر ترکیه، در دیدار با هادی منافی، وزیر بهداری ایران، که در این کشور به سر می‌برد، خواستار پایان جنگ ایران و عراق شد و گفت کشورش درپی راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز برای پایان این جنگ است.
هادی منافی، وزیر بهداری، که به‌دعوت وزیر بهداری ترکیه به آن کشور سفر کرده است، امروز در آنکارا با تورگوت اوزال، نخست‌وزیر ترکیه، دیدار کرد.(7)رادیو ترکیه درباره موضوعات
1) روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص15.
2) سند شماره 44751 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه6 به فرماندهی ستاد مرکز، 29/8/1360، سند تک‌برگی.
3) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص3، به نقل از اطلاعیه روابط عمومی سپاه، 28/8/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص25.
5) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص16، واشنگتن، رویتر.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، 29/8/1360، ص2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 28/8/1360.
7) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص2.
مطرح‌شده در این دیدار و اهداف سفر وزیر بهداری ایران گزارش داد: «نخست‌وزیر کشورمان گفت روابط ترکیه با ایران در هر زمینه مطلوب می‌باشد و هر دو طرف سعی می‌کنند تا روابط موجود را هرچه بیشتر بسط و گسترش دهند. هادی منافی، وزیر بهداری ایران، که رسماً از ترکیه دیدن می‌کند، ازطرف نخست‌وزیر کشورمان به حضور پذیرفته شد. نخست‌وزیرمان در سخنانی که به‌هنگام قبول وزیر بهداری ایران ایراد کرد، به مسئله جنگ بین ایران و عراق نیز اشاره کرد و گفت: "ترکیه از آغاز جنگ به بعد، از پایان‌یافتن جنگ مذکور بین دو کشور مسلمان ازطریق مسالمت‌آمیز طرف‌داری می‌کند. "نخست‌وزیر کشورمان افزود که ترکیه به‌منظور پیداکردن یک راه مسالمت‌آمیز برای پایان جنگ ایران و عراق به انجام وظایف خود ادامه خواهد داد. دراین‌میان، منافی وزیر بهداری ایران نیز گفت: "آنها نیز آرزو می‌کنند که به جنگ ایران و عراق پایان بدهند، ولی بعضی از قدرت‌های خارجی درمورد ادامه جنگ مذکور تلاش می‌نمایند." وزیر بهداری ایران امروز نیز در بعضی از مؤسسات بهداشتی آنکارا و دانشکده‌های پزشکی این شهر بررسی‌هایی را انجام خواهد داد. مذاکرات مربوط به همکاری‌های بهداشتی بین دو کشور ترکیه و ایران نیز ادامه دارد. مذاکرات مذکور احتمالاً امروز به پایان خواهد رسید.»(1)
1
"میشل عفلق"، بنیانگذار حزب سوسیالیست بعث، ایران را نژادپرست (!) خواند و جنگ عراق و ایران را عاملی درجهت تحکیم مبانی قومی عراق اعلام کرد. دبیرکل حزب اتحادیه ملی نیروهای خلق مغرب نیز تلاش‌هایی که با هدف محدودکردن اندیشه عربی و ایجاد اختلاف در میان اعراب انجام می‌شود را محکوم به شکست خواند. رادیو صوت‌الجماهیر دراینباره گزارش داد: «رفیق میشل عفلق، رهبر، مؤسس و دبیرکل حزب بعث سوسیالیست عرب، گفت: "نبرد عراق علیه دشمن نژادپرست فارسی، وحدت ملی در عراق را براساس قومیت، مردانگی و دلیری عمیق‌تر ساخته است. رهبر مؤسس، صبح امروز درخلال ملاقات با آقای "عبدالله ابراهیم"، دبیرکل حزب اتحادیه ملی نیروهای خلقی مغرب، اضافه نمود: "نبرد عراق دفاع را ازنظر ملی و قومی و شخصیت امت عمیق‌تر کرده است." رفیق، دبیرکل حزب، تأکید نمود: "این نبرد معانی وسیعی دارد که ازنظر عملی و تئوری فیصله‌یافته تلقی می‌شود، زیرا منطق آنها [ایران] این بوده که اسلام را دربرابر عرب قرار دهند و به‌طور آشکار نشان داده شده که اسلام از آغاز بعثت و تجدد آن نمی‌تواند به این صورتی که امروز در ایران شاهد آن می‌باشیم، باشد و انقلاب عربی که اسلام
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 245، 30/8/1360، ص6 ضمیمه، رادیو ترکیه، 29/8/1360.
را در صمیم خود قرار می‌دهد، در راه صحیح گام برمیدارد. "آقای عبدالله ابراهیم ابراز اطمینان کرده که تمامی سیاست‌ها و تلاش‌های مربوط به محدودساختن اندیشه عربی و کاشتن تخم تضادها در میهن عرب که نشانه‌های حمله گسترده طرف‌های ضدامت ما می‌باشد، به‌طورقطع با شکست مواجه خواهند شد، زیرا با جریان مردمی که روزبه‌روز عمیق‌تر و پخته‌تر می‌شود، برخورد خواهند کرد." آقای عبدالله ابراهیم تأکید کرده، تجاوز فارسی به عراق ریشه تاریخی از توطئه‌های شعوبی‌ها و دشمنان امت و اسلام علیه عربیت و علیه عراق دارد. در خلال این ملاقات مسائل عربی و جهانی مورد علاقة طرفین نیز مورد بحث قرار گرفته است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 244، 29/8/1360، صص 22 - 21 ضمیمه، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 28/8/1360.
1
پس از پیشرفت مباحث عملیات طریق‌القدس (طرح عملیاتی کربلای1) و پذیرش دیدگاه فرماندهان سپاه دربارة طرح مانور این عملیات (اصلی‌شدن حمله از محور تپههای رملی) و نیز توافق فرماندهان درزمینة روز اجرای عملیات، امروز محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، به‌همراه قائم‌مقام و مسئول عملیات سپاه با آقای هاشمی رفسنجانی، نمایندة امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس شورای اسلامی، دیدار و دربارة جزئیات عملیات و برنامه‌های آینده جنگ گفت‌وگو کردند. حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی دراینباره نوشته است: «ساعت 10:00، آقایان محسن رضایی، علی شمخانی و رحیم صفوی، فرماندهان سپاه، آمدند و شرح کارها و پیشرفت جبهه‌ها را گفتند و برنامة جنگ را توضیح دادند. روز حمله را تعیین کرده‌اند. نزدیک است و در انتخاب روز حمله، ذوق به خرج داده‌اند.(1)امید است موفق شوند.»(2)
2
توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای ارتش عراق امروز شهرهای اهواز و آبادان را گلوله‌باران کردند.
امروز از ساعت 10:30 تا 11:30 درحالیکه مردم شهر اهواز در مخالفت با طرح هشت‌ماده‌ای فهد درحال راه‌پیمایی در خیابان‌ها بودند، ارتش عراق 20 گلوله به این شهر شلیک کرد که خوشبختانه هیچ‌کدام به محل تجمع یا عبور مردم اصابت نکرد و تنها سبب واردآمدن خساراتی به چند ساختمان و یک خودرو شد.(3)
شهر آبادان نیز هدف گلولههای خمپاره ارتش عراق قرار گرفت که موجب تخریب یک منزل مسکونی در منطقه احمدآباد این شهر شد.(4)
1) تقارن عملیات طریق‌القدس با برگزاری مانور نیروهای امریکایی در آب‌های منطقة خاورمیانه در نزدیکی مصر و برپایی اجلاس سران عرب در شهر فاس مراکش که احتمالاً نزدیکی برخی کشورهای عربی منطقه به رژیم صهیونیستی را به دنبال داشت، مدّنظر فرماندهان بود.
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360) به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب چاپ نهم، ص302.
3) روزنامه کیهان، 30/8/1360، ص16، اهواز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 245، 30/8/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 29/8/1360.
4) سند شماره 427533 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 30/8/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز در مناطق شمالغربی کشور پیکر بدون سر 3 تن از نیروهای طرف‌دار انقلاب اسلامی و مخالف تجزیه‌طلبی در کنار جادة میاندوآب - مهاباد کشف شد. در همین محور، افراد مسلح وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی 3 تن از سربازان ارتش را ربودند و در مسیر پاوه نیز یک خودرو سپاه روی مین رفت. در درگیری دیگری در منطقه سردشت، 4 نفر از عناصر حزب دمکرات کشته شدند. در محور سردشت - بانه نیز نیروهای خودی توانستند یک بالگرد هوانیروز را که براثر اصابت گلولة افراد ضدانقلاب آسیب دیده و در منطقه‌ای آلوده مجبور به فرود شده بود، از این منطقه به مکانی امن انتقال دهند.
در اولین ساعات بامداد امروز، پیکر بی‌جان 3 تن از نیروهای خودی که به‌دست عوامل حزب دمکرات گروگان گرفته شده بودند، درکنار جاده میاندوآب - مهاباد کشف شد. طبق گزارش منابع مختلف، پیکر این شهدا درحالی پیدا شد که سر هر سه نفر ("پاشا بهاری"، "مهدی افروشه"(1)و "احمد عسگری") با تبر از بدنشان جدا شده بود. بنا بر اعلام کمیته مرکزی انقلاب ارومیه، "پاشا بهاری" در مردادماه سال جاری درحالیکه در مزرعه خود مشغول کار بود، ربوده شد.(2)
رادیو صدای کردستان در گفتاری به نقل از دادگاه انقلابی خلق کرد، کشتار این 3 نفر را به انتقام اعدام چند تن از افراد وابسته به این حزب در روزهای گذشته اعلام کرد. طبق اعلام این رادیو، اعدام این 3 تن در روز 26 آبان‌ماه و در منطقه مهاباد انجام شده است.(3)
در همین محور، عناصر مسلح غیرقانونی 3 تن از سربازان تیپ30 گرگان را گروگان گرفتند.(4)همچنین در منطقه "دوآب" در جنوب‌غربی نوسود در مسیر شهر پاوه، یک خودرو سپاه روی مینی که افراد مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند رفت و خساراتی به آن وارد شد. در این حادثه 2 تن از نیروهای سپاه زخمی شدند.(5)در منطقه سردشت نیز در درگیری بین نیروهای خودی و افراد وابسته به حزب دمکرات، 4 تن از آنان کشته شدند. انهدام یک قبضه مسلسل کالیبر50 و انهدام یک خودرو افراد حزب دمکرات از دیگر نتایج این عملیات بود. طبق گزارش استانداری کرمانشاه، افراد حزب دمکرات اجساد این 4 نفر را در نزدیکی روستای "گاورود" از توابع کامیاران دفن و سپس منطقه را ترک کردند.(6)
در محور سردشت - بانه نیز یک فروند بالگرد هوانیروز که درحال آمادرسانی بود، مورد اصابت گلوله افراد مسلح غیرقانونی قرار گرفت و مجبور به فرود در منطقة آلوده به عناصر مسلح غیرقانونی شد، اما در فاصله زمانی اندک، 28 تن از درجه‌داران گردان عملیات ویژه هوابرد ژاندارمری در دو گروه؛ یک گروه با یک بالگرد و گروه دیگر ازطریق زمینی به منطقه‌ای که بالگرد فرود اضطراری داشت، اعزام شدند و اقدامات مراقبتی را انجام دادند. در این فاصله، نیروهای هوانیروز نقص بالگرد آسیب‌دیده را رفع و با پرواز مجدد، آن را از منطقه پرخطر به منطقه امن منتقل کردند.(7)
1) برخی منابع نام این شهید را "مهدی عفوتوشه" هم عنوان کرده‌اند.
2) روزنامه کیهان، 28/8/1360، ص4، ارومیه، کمیته مرکزی انقلاب اسلامی ارومیه؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 259، 30/8/1360، ص6؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 246، 1/9/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 30/8/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 242، 27/8/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 26/8/1360.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، صص 1 و 3.
5) سند شماره 294034 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 86، از لشکر28 (رکن3) به ف نزاجا (مد عملیات)، 1/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 294057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی)، 1/9/1360، ص2.
6) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 260، 2/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به استانداری باختران، 25/9/1360، ص1.
7) سند شماره 56574 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مد عملیات)، 1/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 156612 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: واحد اطلاعات سپاه پیرانشهر، 21/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
1
حجت‌الاسلام خلیلی، از مدرسین حوزه علمیه اصفهان، امروز در استان کرمان در منزل امام‌جمعة این شهر ترور شد. وی که برای سخنرانی پیش از خطبه‌های نمازجمعه شهر راور، در شمال شهر کرمان، دعوت شده بود، پس از سخنرانی در مراسم نمازجمعه این شهر به کرمان بازگشته و در منزل امام‌جمعه درحال استراحت بود که مهاجمان با نفوذ به خانه امام‌جمعه، وی را هدف گلوله قرارداده، به شهادت رساندند.(1)
2
درپی موضع‌گیری امام خمینی درباره طرح هشت‌ماده‌ای فهد و به‌دنبال پیشنهاد آیت‌الله منتظری جهت برگزاری راه‌پیمایی در سراسر ایران برای محکوم‌کردن این طرح، امروز مردم مسلمان شهرهای مختلف کشور اقدام به راه‌پیمایی از مسیرهای تعیین‌شده به‌سمت محل برگزاری نمازجمعه در شهرهای خود کردند. خبرگزاری پارس از شرکت مردم تهران در این راه‌پیمایی - که از مسیرهای مختلف به مقصد دانشگاه تهران، محل برگزاری نمازجمعه، انجام شد - گزارش زیر را ارسال کرد:
«مردم شهیدپرور تهران در ساعت 9:15 دقیقه در دسته‌های مختلف از مسیر خیابان ولیعصر - کشاورز به‌سوی میعادگاه همیشگی نمازجمعه به راه‌پیمایی پرداختند تا همراه با دیگر اقشار مردم کشور، یک‌صدا این طرح ذلت‌بار را محکوم‌کرده و تنفر شدید خود را از توطئه‌های خائنانه شیطان بزرگ و اقمار سرسپرده‌اش اعلام دارند.
گزارش دیگری از خبرنگاران خبرگزاری پارس در ساعت 9:45 [و] از [مسیر] میدان امام حسین(ع) - خیابان انقلاب [به‌سمت] دانشگاه تهران حاکیست، طبقات مختلف مردم به‌صورت یکپارچه و در صفوف منظم درحالیکه عکس‌هایی از امام امت، آیت‌الله منتظری و شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی، شهید رجایی و شهید باهنر در دست داشتند، با دادن شعارهایی چون "منتظری امید امت ماست، پیام او پیام رهبر ماست" و "طرح فهد مخالف اسلام است، این گفته خدایی امام است"، به‌سوی دانشگاه تهران حرکت کردند تا توطئه‌های امریکای جهانخوار و اقمارش را محکوم کنند.
گزارش دیگری از خبرنگاران خبرگزاری پارس در ساعت 10:00 حاکیست، مردم همیشه در صحنة جنوب تهران نیز دعوت راه‌پیمایی را لبیک گفته و مشتاقانه همچون امت سراسر کشور از مسیر راه‌آهن به‌طرف دانشگاه تهران حرکت کردند. راه‌پیمایان در مسیر حرکت خود درحالیکه عکس‌هایی از شهدای 7 تیر و دیگر شهدا در دست داشتند، با شعارهای کوبندة خود انزجار شدید خود را نسبت به این طرح خائنانه ابراز داشتند. براساس این گزارش، راه‌پیمایان درحالیکه با خود پلاکاردهایی حمل می‌کردند با دادن شعارهایی "چون درود بر رزمندگان اسلام، مرگ بر منافقین و صدام"، "طراح طرح فهد اعدام باید گردد، فلسطین اشغالی آزاد باید گردد"، فهد فهد تو نوکر ریگانی، با طرح خود هم‌سنگر شیطانی"، به راه‌پیمایی پرداختند.»(2)
1
امروز نمازجمعة تهران پس از راه‌پیمایی مردم، در محل دانشگاه تهران و به امامت حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، برگزار شد. خطیب جمعه تهران در خطبه‌های نمازجمعه امروز، ضمن تأکید بر اهمیت تثبیت جمهوری اسلامی، لزوم کسب اعتماد عمومی و ایجاد اعتماد در سرمایه‌گذاران اقتصادی باتوجه‌به عملکرد دشمنان در تحمیل جنگ و راه‌اندازی ترور و تلاش برای ایجاد جنگ داخلی به‌منظور جلوگیری از تثبیت نظام، به برخی دوستان انقلاب برای پرهیز از تندروی - باتوجه‌به اینکه امام خمینی امسال را "سال قانون" نام نهاده‌اند - توصیه‌هایی کرد. بخش‌هایی از سخنان ایشان به شرح زیر است:
«یکی از ادله جنگ و شورش‌ها و قیام‌های به‌اصطلاح تجزیه‌طلبی در کردستان، کشتن رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و دیگر شخصیت‌های مملکتی است که نگذارند اعتماد در این کشور به وجود آید. ما این دوره سخت را تقریباً پشت سر گذاشتیم و می‌توانیم بگوییم که حکومت قانون و ثبات و اعتماد به وجود آمده، البته ما با دو مشکل روبهرو هستیم؛ مشکل دوستان نادان و مشکل دشمنان دانا و مکار.
دشمنان دانا مرتب توطئه می‌کنند که در این مملکت اعتماد نباشد. تبلیغات می‌کنند، کمبود درست می‌کنند، پول‌های مردم را به اشکال مختلف نمی‌گذارند در کار تولیدی و رفع مشکلات به جریان بیفتد. دوستان ما هم گاهی با خامی و حسن‌نیت راه را برای آنان باز می‌کنند. البته، ما همه را دوست نمی‌دانیم، در نهادها، در ادارات افرادی هستند که هم مردم را ناراضی می‌کنند و هم نهاد را بدنام می‌کنند و دقیقاً همان کاری را که دشمن می‌خواهد، انجام می‌دهند.»
امام‌جمعه موقت تهران سپس با تأکید بر این موضوع که با شعار نمی‌شود مشکلات را حل کرد، گفت: «باید با حساب و دقت حرکات دوست از دشمن جدا شود؛ پس آنچه ما می‌خواهیم این است که مملکت ما حالت اعتماد به خود بگیرد و حدود و حقوق همه معین شود و تا به این نقطه نرسیم، نمی‌توانیم یک کشور جاافتاده داشته باشیم. برای این کار، هم باید دوستان را کنترل کنیم و هم
جلو توطئه دشمنان را بگیریم. ما باید بیدار و هشیار عمل کنیم؛ لذا من در این خطبه و در سال قانون و در موقعی که همه ارگان‌های کشور تثبیت شده و همه با سرعت کار می‌کنند و امکان اجرای قوانینی را داریم، به این نهادها و مردمی که در این نهادها [کار می‌کنند] مخصوصاً به هیئت های هفت‌نفری و دادگاه‌های انقلاب تأکید می‌کنم که معنای حرف امام که امسال سال قانون است، این است که بگذارید دیرتر حرکت کنیم، اما صحیح‌تر حرکت کنیم.»
آقای هاشمی رفسنجانی سپس درباره اموال مشروع و نامشروع گفت: «آنهایی که اموالشان پاک و مشروع است، خیالشان راحت باشد. تابه‌حال دست‌هایی کشف شده و یکی از کارهای منافقین هم هست که به فکر افتادند بی‌قانونی به وجود آورند تا اعتماد را به‌هم بزنند. ما امروز نیاز نداریم که کشورمان را به‌صورت و حالت انقلابی اداره کنیم. اکنون دوران قانون و مقطع قانون است و ما نیاز داریم به تثبیت وضع کشور و جلب‌اعتماد مردم. مردم باید بفهمند و مطمئن شوند و افرادی که اموال نامشروع دارند بدانند که اموال نامشروعشان گرفته می‌شود، نه اموال مشروع.
من این اطمینان را به‌عنوان امام‌جمعه و به‌عنوان رئیس مجلس و به‌عنوان مسلمانی که سیاست کشور را می‌داند عرض می‌کنم که سیاست کشور ما این نیست که با بی‌قانونی و شعار با مردم برخورد کند. مردم باید مطمئن باشند که با قانون با آنها رفتار می‌شود. بدون قانون جامعه نمی‌تواند به راه خودش برود. این توصیه را بپذیرید که بر فرموده امام می‌ایستیم و سال آینده محکم‌تر از امسال سال قانون خواهد بود.»(1)
1
روزنامه لبنانی النهار از احتمال ازسرگیری فعالیت‌های دولت الجزایر برای میانجیگری بین ایران و عراق خبر داد.
خبرگزاری یونایتدپرس از بیروت به نقل از این روزنامه گزارش داد: انتظار می‌رود الجزایر ظرف چند ماه آینده جهت یافتن راه‌حلی برای مناقشه چهارده ماهه ایران و عراق بین دو کشور میانجیگری کند. یونایتدپرس افزود: این روزنامه به نقل از منابع دیپلماتیک غربی در بیروت نوشته است: این میانجیگری به تمایل ایران برای شرکت در مذاکره بستگی خواهد داشت. الجزایر دربارة موافقت‌نامه1975 درمورد آبراه مورد منازعة شط‌العرب (اروندرود)، بین این دو غول نفتی پادرمیانی کرده بود. ایران اعلام کرده است تا زمانی‌که سربازان عراقی از سرزمین‌های اشغالی خود در امتداد مرز مشترک 500 کیلومتری دو کشور خارج نشوند، حاضر به مذاکره مجدد درمورد این قرارداد نیست. مقامات اسلامی در ایران مکرر پیشنهادهای صدام حسین، رئیس‌جمهوری عراق، را برای پایان‌دادن به جنگ رد کرده‌اند.(2)
1
در شرایطی که جنگی تمام‌عیار با پیامدهای ناگوار سیاسی، اقتصادی و... بر کشور تحمیل شده است، برخی ناظران خارجی باوجود پایداری و ثبات ایران، تحلیل‌هایی می‌کنند که نشان‌دهندة درک غلط آنها از انقلاب اسلامی است. این افراد اخیراً برای فرار از قبول واقعیت توانمندی و قدرت مسئولان و مردم ایران در حفظ نظام و پیشبرد کشور، حزب توده را دستاویز تحلیل‌های خود قرار داده‌اند. چند روز پیش (25/8/1360)، مجله امریکایی تایمز درخصوص وجود افراد وابسته به حزب توده در ارکان کشور و تأثیر آنان در کشورداری مطلبی نوشته بود. به‌دنبال این روزنامه، امروز نیز روزنامة جنگ (چاپ پاکستان)، که یکی از روزنامه‌های پرشمار این کشور است، و روزنامه فیگارو (چاپ پاریس)، دراینباره قلم‌فرسایی کرده و از قدرت افسانه‌ای حزب توده در مناسبات اداری ایران سخن گفته‌اند. روزنامة جنگ دراینباره نوشته است:
«حزب توده طرف‌دار شوروی در ایران، تاکنون از چنین آزادی‌ای برخوردار نبوده که طی 3 سال انقلاب به دست آورده و اکنون اعضای برگزیده این حزب پست‌های حساسی را در دست گرفته‌اند و تعداد کثیری از آنها در نیروهای مسلح و دیگر سازمان‌ها مشغول به کارند. در زمان شاه، آنها مورد سرزنش وی واقع می‌شدند، اما اکنون با اینکه ظاهراً در سطوح بالای مملکت جای ندارند، نقطه‌نظرها و خط مشی سیاسی‌شان در سطوح بالای کشور به اجرا درآمده و حتی در پست‌های وزارتی هم نفوذ پیدا کرده‌اند.
به همین ترتیب در رسانه‌های گروهی، دادگاه‌ها، مدارس اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب نیز نفوذ کرده‌اند. مهدی بازرگان، نخست‌وزیر اسبق، سعی بر محدودکردن فعالیت این حزب داشت، اما تلاش وی دراینزمینه ناموفق ماند. باوجوداینکه مردم ایران از این حزب پشتیبانی نمی‌کنند، اما این حزب دارای 50 الی 70 هزار نفر عضو فعال و منظم می‌باشد. هیچ‌یک از احزاب در غرب آسیا مانند حزب توده چنین منظم و سازمان‌یافته نمی‌باشند و درحال‌حاضر این حزب عجله‌ای برای به‌دست‌گرفتن قدرت ندارد. طبق گفته یک عضو برجسته این حزب، ما 50 سال برای نجات از حکومت شاه در تکاپو بوده‌ایم و اکنون حاضریم که 50 سال دیگر نیز برای بهدستگیری قدرت تحمل کنیم.
به‌هرحال، ایرانیان وطن‌پرست همواره در این فکر هستند که هرچه زودتر خود را از چنگ طرف‌داران این حزب برهانند.»(1)
روزنامه فیگارو (چاپ پاریس) نیز دراینباره نوشته است:
«علی‌رغم ابراز انزجار آشکار [امام] خمینی به‌خاطر لامذهب‌بودن حزب کمونیست [توده]، این حزب همچنان در راه نفوذ به درون قدرت اسلامی کوشش می‌کند. انسان از خود می‌پرسد که چه دلیلی موجب شده که چنین اتحادی ازطرف [امام] خمینی پذیرفته شود، اتحادی که حتی ازنظر منطق خود آنها کاملاً غیرطبیعی است...(2)وقایع گذشته نشان می‌دهد که در مناطق مرزی بین ایران و شوروی تاکنون دو بار در سال 1921 و 1945، حزب کمونیست توده با تلاش بسیار سعی‌کرده تا کادر خود را که به‌صورت اسلامی درآورده بود، باعجله در آن مناطق
مستقر کند، اما مستقرشدن مجاهدین در این نواحی مانع از این حرکت شد و اکنون حزب توده از کسانی است که با حرارت خواستار اعدام مجاهدین است.»
فیگارو همچنین در کسوت یک مخالف تمام‌عیار نظام جمهوری اسلامی، فروپاشی نظام سلطنتی را در ایران آغازی بر بحران قومیت‌ها در ایران خوانده و خبرهایی را دراینباره جعل کرده است. این روزنامه با امید به فروپاشی قریب‌الوقوع نظام جمهوری اسلامی و به دستگیری قدرت توسط سازمان مجاهدین خلق (منافقین) افزوده است:
«به‌دنبال درگیریهای مسلحانه در شهر تبریز، خارج‌شدن کنترل 80 درصد از خاک کردستان از دست مقامات اسلامی تهران، ایجاد یک نیروی مبارز و سازمان‌یافته ضدمکتبی [امام] خمینی به‌رهبری یک روحانی موسوم به آیت‌الله قمی در استان خراسان و نیز به‌دلیل دشمنی‌های داخلی و خصوصی و همچنین مرگ نابهنگام اندک متفکرین ایران، این قدرت می‌رود تا تسلط خود را بر سرزمینی که اکنون بیش از هر موقع دیگر در معرض خطر نابودی قرار گرفته، از دست بدهد. ایران کشوری بود متشکل از اقوام مختلف که در گذشته سمبل اتحادی جز تاج‌وتخت سلطنتی نداشت. بعد از سال 1979، تب طرف‌داری از [امام] خمینی برای لحظه‌ای فقدان تاج‌وتخت را به‌دست فراموشی سپرد، ولی [با] به‌اثبات‌رسیدن عدم‌محبوبیت "امام" که دیگر حتی تودههای متعصب نیز اطراف او را خالی کرده‌اند، اکنون هریک از گروههای قومی آزادانه راه خود را درپیش گرفته‌اند. قشقایی‌ها در شیراز، بختیاری‌ها در غرب اصفهان، آذربایجانی‌ها در ناحیه تبریز، ترکمن‌ها در شرق دریای خزر و بلوچ‌ها در جنوب‌شرقی [فعال هستند]... مقاومین کُرد که از باتجربه‌ترین گروههای نوع خود هستند، به‌دلیل همیاری ازطرف حزب قدرتمند دمکرات کردستان که ازسوی عبدالرحمن قاسملو، استاد سابق دانشگاه سوربن، رهبری می‌شود، اغلب اوقات برای سایر نیروهای مقاومت الگو و نمونه به شمار می‌آید.
در سطح کشور، سازمان مجاهدین خلق [منافقین] که از امکانات ارتباطی کاملاً منظمی برخوردار است، نقش رهبری‌کننده را دارد[!] رهبری این سازمان به‌عهده مسعود رجوی 34 ساله است که درحال‌حاضر در کنار بنی‌صدر، رئیس‌جمهور سابق، در اورسوراواز [فرانسه] در تبعید به سر می‌برد. فرماندهی این سازمان حتی در داخل ایران از تبریز به‌عهده موسی خیابانی است.
در 27 اکتبر [5/8/1360]، مجاهدین و حزب دمکرات کردستان توافقنامه‌ای درزمینه همکاری در راه مبارزه زیرزمینی علیه رژیم روبه‌زوال ملاها امضا نمودند. مسعود رجوی معتقد است این‌گونه توافق‌ها راهی است برای نجات وحدت ارضی ایران.
... شورای ملی مقاومت به‌رهبری مسعود رجوی اخیراً تصمیم فلج‌کننده‌ای اتخاذ کرده است، بدین‌ترتیب که از این پس، هیچ‌یک از تصمیمات اتخاذشده ازطرف رژیم [امام] خمینی را نخواهد پذیرفت. این تصمیم نگران‌کننده است، زیرا شورای ملی مقاومت ظاهراً یکی از نیروهای سیاسی است که نقش عمده‌ای در دوران بعد از [امام] خمینی خواهد داشت.»(1)
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 121، 22/9/1360، صص 24 - 22، به نقل از روزنامه فیگارو (چاپ فرانسه)، 29/8/1360.
1
حسین‌الدین علی، سفیر عراق در یونان، از عقد 6 قرارداد اقتصادی کشور متبوعش با دولت سوسیالیست یونان خبر داد. وی درباره این قراردادهای شش‌گانه که آنها را باعث به‌وجودآمدن جو تازة همکاری بین عراق و یونان خواند، گفت: یکی از این قراردادها مربوط به کارگاه دریایی یونان است که مأمور شده تعدادی کشتی برای عراق بسازد و کشتی‌های قدیمی این کشور را تعمیر کند. وی افزود: برای ایجاد کارخانه‌های مورد علاقة دو کشور جهت استفاده و استخراج منابع معدنی یونان، این کشور باید از نفت عراق استفاده کند. ازسوی دیگر، یونان مقادیر معتنابهی مواد کشاورزی به عراق خواهد داد. خبرگزاری فرانسه در تکمیل این خبر نوشته است: قسمتی از قراردادهای مذکور قبلاً به‌هنگام دیدار طارق میخائیل یوحنا عزیز، معاون رئیس‌جمهوری عراق، که از یونان دیدار می‌کرد، منعقد شده بود. یادآوری می‌شود، آندریاس پاپاندرو، نخست‌وزیر سوسیالیست یونان، پس از دیدار طارق عزیز از آن کشور، آن را مهم ارزیابی کرد و افزود: این سفر در آینده در همه زمینه‌ها سبب گسترش مراودات اقتصادی و مناسبات میان یونان و عراق خواهد شد.(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 245، 30/8/1360، ص5، آتن - خبرگزاری فرانسه، 29/8/1360.
1
به‌دنبال جلسه نهایی دیروز فرمانده کل سپاه با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، درباره طرح عملیات طریق‌القدس (کربلای1) و زمان اجرای آن و پس از آنکه برآورد وضعیت طرح کربلای 1 برای اجرای عملیات در منطقه بستان بهوسیله قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در جنوب به فرماندهی نیروی زمینی ارتش عرضه شد،(1)امروز سرهنگ علی صیاد شیرازی پس از مطالعه این برآورد و باوجود جمع‌بندی و اظهارنظر منفی افسران ستادی تهیه‌کنندة برآورد، نظر مثبت خود را دربارة اجرای عملیات در منطقه بستان با توصیه به‌کارگیری کیفیت‌های رزمی جدید که در عرصه نبرد با دشمن بروز کرده است، اعلام کرد. متن کامل نظرهای فرمانده نیروی زمینی ارتش به شرح زیر است:
«برآورد وضعیت عملیاتی طرح کربلای1 را مطالعه کردم و این است نتیجه آن:
من نیز به‌نوبه خود از افسران تهیه‌کننده برآورد وضعیت عملیاتی طرح تشکر می‌کنم. ارزیابی‌های انجام‌شده نشانگر آن است که برادران من از حداکثر آگاهی‌های علمی و تخصصی خود به‌اضافه واقعیت‌های موجود در صحنه نبرد استفاده کرده‌اند.
همان‌طورکه کراراً تذکر داده‌ام، بسیاری از کیفیت‌های رزمی کلاسیک یگانهای ما حقیقت ندارد و بسیاری از کیفیت‌های جدید در صحنه‌های رزم ما ظهور کرده است که برادرانم شناخت کامل از آن نداشته و آنها در برآوردهای خویش منظور نمی‌کنند.
اکنون ترکیب مقدس نیروهای رزمنده ارتش و سپاه درصورتیکه به‌خوبی به کار گرفته و هدایت شوند، بسیاری از موارد ذکرشده در بند معایب را خنثی می‌کند.
من به‌عنوان مسئول مستقیم این عملیات معتقدم برای اجرای طرح باید به یاری خداوند اطمینان داشته باشیم. کیفیت‌های اصیل سپاه اسلام در صحنه حاکم بوده و دشمن شناختی از
1) در این برآورد که به‌گونه‌ای بدبینانه تهیه شده بود، اجرای عملیات در منطقه بستان، مفید و سودمند ارزیابی نشده بود.
این کیفیت‌ها ندارد و پشتیبان واقعی خدا می‌باشد. حمله را آغاز و به یاری پروردگار یکتا پیروزی شایسته را نصیب رزمندگان اسلام خواهیم کرد.
1
واحد عملیات سپاه سوسنگرد با ارسال نامهای به ستاد عملیات جنوب سپاه، از کمبود ضروری‌ترین اقلام تسلیحاتی در این شهر گلایه کرد. در این نامه آمده است: «موجودی تیر معمولی کلاش در کل تدارکات سوسنگرد 30 جعبه و خمپاره60 و غیره شدیداً محدود می‌باشد. موجودی مهمات به‌طورکلی به‌حد صفر رسیده است. شدیداً هشدار می‌دهیم و تقاضای رسیدگی به وضعیت تدارکات مهمات به‌خصوص پس از انفجار سیلو داریم. بخشنامه‌ای که درمورد تحویل مهمات از نزاجا به لشکر شده بود، به‌قول لشکر به‌علت محدودیت درحد مسخره‌ای تحویل می‌گردد. توضیح اینکه 66 نفر از یک گروهان امروز با خشاب خالی در خط بودند.»(2)
2
ستاد عملیات سپاه دزفول اعلام کرد که به آمار موجود در وزارت دفاع عراق درباره تعداد کشته‌شدگان، زخمی‌ها و فراری‌های ارتش عراق دست پیدا کرده است. این ستاد اعلام کرد: «طبق اطلاع به‌دست‌آمده از وزارت دفاع عراق از یکی از منابع موثق، آمار کشته‌ها، زخمی‌ها و فراری‌های ارتش عراق از ابتدای شروع جنگ تاکنون، جمعاً 000,120 نفر می‌باشد که از این عده حدود 15000 نفر فراری می‌باشند. منبع اضافه می‌کند که چنانچه راه مطمئن و امنی پیدا شود، تعدادی از سربازان فراری قصد پناهنده‌شدن به ایران را دارند.»(3)
3
پس از کشف 3 پیکر بدون سر در محور میاندوآب - مهاباد در روز گذشته،(4)امروز هم پیکر بی‌جان 3 تن از نیروهای خودی در محور سنندج - کرمانشاه کشف شد. در محور سقز - دیواندره نیز گروههای مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی حمله کردند و یک تانکر سوخت نیز در محور میاندوآب - مهاباد سرقت شد.
پیکر 3 تن از نیروهای خودی که قبلاً به‌دست افراد حزب دمکرات گروگان گرفته شده
1) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس سال 1360، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1383، صص 51 - 50.
2) سند شماره 5581 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سوسنگرد به عملیات جنوب، 1/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 250772 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 30/8/1360، ص118.
4) به روزشمار 29 آبان 1360 مراجعه شود.
بودند، امروز در محور سنندج - کرمانشاه بین تونل اول و تونل دوم (45 کیلومتری سنندج) کشف شد. 2 تن از این افراد از اعضای سپاه و یک تن از پیشمرگان کرد مسلمان بودند.(1)
همچنین در محور سقز - دیواندره، عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی در روستای سنته در 37 کیلومتری شرق سقز حمله کردند. در این درگیری که حدود دو ساعت طول کشید، یک تن از سربازان پایگاه زخمی شد.(2)
در محور میاندوآب - مهاباد نیز افراد مسلح غیرقانونی یک دستگاه تانکر 24 هزار لیتری سوخت را به سرقت بردند.(3)
1
کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بندرعباس، به آتش کشیده‌شدن یک گاوداری در حومه کرج و اظهار ندامت و پشیمانی یک عنصر فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از پرتاب بمب آتش‌زا در بابلسر ازجمله اخبار امنیتی امروز است.
در یک درگیری که به تصرف یک خانه تیمی در بندرعباس انجامید، 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به هلاکت رسیدند و یک تن دستگیر شد. از این خانه تیمی تعدادی سند و مقادیری وسایل تخریبی به دست آمد.(4)
در روستای ارنگه در منطقه آسارای کرج نیز افراد مسلح غیرقانونی گاوداری یکی از روستاییان را به آتش کشیدند که براثر آن 13 رأس دام و 5 تُن خوراک و علوفة دام در آتش سوخت و 2 تُن سیمان نیز هنگام اطفای حریق از بین رفت. دررابطه‌با این حادثه 3 نفر دستگیر شدند.(5)
همچنین یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در تاریخ 16 آبان 1360 در بابلسر اقدام به پرتاب یک بمب آتش‌زا کرده بود، خود را به سپاه این شهر معرفی و از اقدام خود اظهار پشیمانی کرد.(6)
بنا بر گزارش‌های موجود، فعالیت گروههای ضدانقلاب و برانداز به‌شکل محسوس و چشمگیری کاهش یافته است. آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، دراینباره نوشته است: «تروریسم از وسعت افتاده، ولی گوشه‌وکنار کشور کارهای کم‌اهمیتی دارند.»(7)
2
امروز در شهر پاریس در حمله دانشجویان وابسته به گروههای مخالف نظام به‌ویژه هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 دانشجوی مسلمان ایرانی مصدوم شدند.
خبرگزاری فرانسه دراینباره اعلام کرد: «طی درگیری میان دانشجویان موافق و مخالف ایران در خوابگاه دانشگاهی در پاریس، 2 تن از دانشجویان موافق [امام] خمینی به‌دست دانشجویان مخالف رژیم اسلامی ایران مجروح شدند.» این خبرگزاری می‌افزاید: «پلیس برای جداکردن
1) سند شماره 93710 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد منطقه7 (فرماندهی)، 1/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 260، 2/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص3.
2) سند شماره 294057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی)، 1/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
3) روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 246، 1/9/1360، ص5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 30/8/1360؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص32.
5) روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص13، آسارا.
6) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص32.
7) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360) به‌اهتمام، یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص377.
دانشجویان از یکدیگر دخالت کرده است. براساس اطلاع واصله از منابع پلیس، دانشجویان موافق رژیم اسلامی به‌آرامی محوطه را ترک کردند و به‌صورت گروههای چند نفری عازم مرکز فرهنگی ایران شدند. در این هنگام، یک دختر و پسر جوان که از دیگران جدا مانده بودند، مورد هجوم مخالفین رژیم قرار گرفتند و به‌شدت کتک خوردند. در این حادثه دست دختر جوان شکست و پسر نیز از ناحیه سر زخمی شد.»(1)
1
حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس مطالبی را درباره دستگیری‌های اخیر افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی، برگزاری برنامه‌های آموزشی در زندان‌ها برای افراد دستگیرشده و نقش خانواده در جلوگیری از پیوستن جوانان و نوجوانان به این گروه‌ها بیان کرد. بخش‌هایی از این گفت‌وگو به این شرح است:
«حجت‌الاسلام موسوی تبریزی دررابطه‌با فعالیت‌های ضدتروریستی هفته اخیر گفت: "هفته گذشته از این نظر هفته پرثمری بود و بیش از 100 تن از اعضای رده‌های بالای گروهک‌های وابسته دستگیر شدند و این امر به هوادارانی که از روش گذشتة خود نادم [بودند]، ولی جرئت بروز نداشتند، موقعیت داد تا خود را به ارگان‌های انقلابی معرفی [کنند] و درصورتیکه سابقة جنایی نداشته باشند، تأمین جانی یابند." وی درمورد گسترش تبلیغات اسلامی در میان هواداران صادق گروهک‌ها اظهار داشت: "نتایج ثمربخشی ارشاد در زندان‌ها به‌حدی بود که تصمیم [گرفتیم] با تلویزیون‌های مداربسته که با بودجه دادستانی انجام می‌شود نه‌تنها برنامه‌های آموزشی مذهبی نظیر تفسیر قرآن، نهج‌البلاغه و درس‌های استاد شهید مطهری و آیت‌الله بهشتی پخش شود، بلکه با همکاری معلمین مذهبی، کلیه دروس کلاسی از راهنمایی تا آخرین دورة نظری، تدریس و با هماهنگی آموزشوپرورش کلیه امتحانات زندانیان نیز میسر گردد."
حجت‌الاسلام موسوی امکان پخش مستقیم دادگاه‌ها را در شرایط فعلی به‌دلیل سرعتی که برای رسیدگی به پرونده‌ها لازم است میسر ندانست، ولی افزود: "ازسوی بعضی مراکز خبری و رادیو تلویزیونی جهانی که در کارشان تاحدودی صادق باشند، امکان مصاحبه با زندانیان فراهم شده و برخی از خبرگزاری‌ها نیز تا چهل ساعت نوار تلویزیونی داشته‌اند."
وی در قسمت دیگری از این گفت‌وگو تأثیر محبت پدران و مادران در جلوگیری از وابستگی فرزندانشان به گروهک‌ها را مورد تأکید قرار داد و گفت: "تجربه نشان می‌دهد 70 درصد کسانی که به دام گروهک‌ها می‌افتند، براثر بروز ناملایماتی بوده است که منجر به جدایی از پدر و مادر شده و یا والدین، آنها را از خود رانده‌اند. پیام من به خانواده‌ها این است که با فرزندانشان طوری رفتار کنند که علاقه به زندگی و پویایی ایشان سلب نشود."»(2)
1
شورای عالی دفاع شامگاه امروز با ریاست رئیس‌جمهور تشکیل جلسه داد. در این جلسه نخست‌وزیر، هاشمی رفسنجانی (نماینده امام در شورای عالی دفاع)، سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد (رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران)، محسن رضایی (فرمانده کل سپاه پاسداران)، سرهنگ سلیمی (وزیر دفاع) و سیدکمال خرازی (رئیس ستاد تبلیغات جبهه و جنگ) حضور داشتند و درباره اوضاع کلی جبهه‌های جنگ، وضعیت نیروهای خودی و طرح‌های عملیاتی بحث و گفت‌وگو کردند. در پایان این جلسه، آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در مصاحبه‌ای با خبرنگاران خبرگزاری پارس و دفتر مرکزی خبر درباره مانور ستاره درخشان و رابطة آن با جنگ تحمیلی گفت: «این دو مسئله از این جهت با هم ارتباط دارند که مربوط به سلطه جهانی هستند و ملت ایران می‌داند که جنگ عراق با ایران جنگی نبود که به ابتکار رژیم عراق انجام گرفته باشد. اگرچه بلندپروازی‌ها و جاه‌طلبی‌های حکام وابستة عراق مؤثر بود، اما سیاست‌های جهانی ابرقدرت‌ها شاید بیش از این جاه‌طلبی‌ها مؤثر بود و اینها را تشجیع کرد که این اقدام را بکنند.»
رئیس‌جمهور همچنین درباره خرید سلاح‌های نظامی رژیم گذشته از کشورهای خارجی به‌ویژه امریکا که هنوز به ایران تحویل داده نشده است، گفت: «در دوران رژیم گذشته که بدون حساب‌وکتاب، پول دراختیار کمپانی‌های خارجی قرار می‌دادند تا از آنان ابزار جنگی بخرند، پول‌های زیادی به امریکا، انگلیس، فرانسه و ایتالیا و برخی دیگر از کشورها پرداخت شده بود که در قبال آنها وسایل جنگی ازقبیل هواپیما یا ابزار یدکی آن، کشتی و ناو خریداری شود، ولی زمانی‌که انقلاب اسلامی پیروز شد، برخی از آنها هنوز تحویل نشده بود که این دولت‌های غاصب آنها را توقیف کردند، ازجمله امریکا مبالغ زیادی از وسایل یدکی ما را که آماده ارسال به ایران بود، به ما تحویل نداد و باوجود اینکه ما خیلی هم در سال گذشته تلاش کردیم، این وسایل را به ایران ارسال نکردند، ولی ما تلاش می‌کنیم تا این اموال ملت را که دراختیار سلطه‌های جهانی است، بگیریم.»
وی گفت: «مقداری از وسایل نظامی در دست فرانسه بود، ازجمله ناوچه که گرفته شد و وسایل دیگری در آنجا هست که خواهیم گرفت. مقداری هم از این وسایل در ایتالیا بود که آنها را گرفتیم.»(1)
1
درپی تظاهرات گسترده و سراسری مردم ایران علیه طرح هشت‌ماده‌ای فهد، امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یک موضع‌گیری منفعلانه، این راه‌پیمایی و مواضع مسئولان جمهوری اسلامی را به‌گونه‌ای دیگر تفسیر کرد. بنا بر اعلام خبرگزاری آسوشیتدپرس، سخنگوی مسعود رجوی امروز گفت: منظور رژیم از برگزاری تظاهرات عظیم روز گذشته سرپوش‌نهادن بر معاملات بزرگ تسلیحاتی با اسرائیل، نجات اعتبار ازدست‌رفته‌شان در منطقه و گشودن راه برای حملة بیشتر به سازمان آزادیبخش فلسطین بود. دراینحال، دفتر رجوی هفته گذشته جزئیات پرواز هواپیمایی را از تل‌آویو به تهران فاش کرد که به‌ادعای رجوی به‌منظور حمل سلاح به ایران برای استفاده از آنها در جنگ علیه عراق انجام شده است. ایران همواره این اتهام را که از اسرائیل تسلیحات دریافت می‌کند، تکذیب کرده است، اما اسرائیل این موضوع را تکذیب کرد و سپس از توضیح دراینباره سر باز زد.(2)
1
پس از مذاکرات متعدد فرماندهان ارتش و سپاه، سازمان رزم طرح عملیاتی کربلا (1)(1)برای آزادسازی بستان تعیین شد.(2)
براساس این طرح، ارتش با 3 تیپ (تیپ1 و 2 لشکر16 زرهی قزوین و تیپ3 لشکر92 زرهی اهواز) و سپاه پاسداران نیز با 5 تیپ (شامل تیپ1 عاشورا، تیپ2 کربلا، تیپ3 امام حسین(ع)، تیپ4 امام سجاد(ع) و تیپ امام حسن(ع) با 3 گردان پیاده به‌عنوان احتیاط عملیات) در منطقه بستان و غرب سوسنگرد و 50 روستای منطقه وارد عمل می‌شوند. همچنین 8 گردان توپخانة ارتش مأموریت اجرای آتش تهیه به‌مدت 15 دقیقه در آغاز عملیات به‌منظور پشتیبانی از یگانهای شرکت‌کننده و پشتیبانی آتش در حین عملیات را برعهده خواهند داشت.(3)همچنین مقرر شد نیروی هوایی و هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران نیروهای پیاده و زرهی شرکت‌کننده در عملیات را درحد امکان پشتیبانی کنند.(4)
2
توپخانه دوربرد عراق از ساعت 14:00 الی 15:00، تعداد 5 گلولة توپ به شهر دزفول پرتاب کرد که براثر آن 7 تن از اهالی شهر شهید و 6 تن زخمی شدند. حال 2 تن از افراد زخمی وخیم گزارش شده است. در این حادثه چند خانه ویران و به چند خانه نیز آسیب‌هایی وارد شد.(5)
3
درپی اقدام شورای عالی دفاع در واگذاری امور ستاد جنگ‌های نامنظم به سپاه پاسداران، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه اعلام کرد که باتوجه‌به تعطیل‌شدن بخش جذب نیروی این ستاد، آن‌دسته از داوطلبان اعزام به جبهه‌ها که ازطریق ستاد جنگ‌های نامنظم به جبهه‌ها اعزام می‌شدند، برای ثبت‌نام به پایگاههای بسیج مراجعه کنند. در بخشی از این اطلاعیه آمده است: براساس مصوبه شورای عالی دفاع،
1) درباره چگونگی شکل‌گیری طرح سلسله عملیات‌هایی به نام "کربلا"(1 تا 12) مطالبی در ضمیمه این گزارش آمده است.
2) سند شماره 51775 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی کربلای1، 1/9/1360.
3) ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ، (اطلس راهنما - 4)،تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص100؛ و- سند شماره 51775 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، از لشکر16 زرهی به یگانهای عمل‌کننده، صص 18 - 17.
4) سند شماره 51775 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص16.
5) سند شماره 250757 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه خبری، ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دزفول، شماره17، 3/9/1360، ص127؛ و- روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 5580 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه 8 به عملیات مرکز، 1/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 247، 2/9/1360، ص24، اهواز- خبرگزاری پارس.
مسئولیت ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران برعهده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گذاشته شده است؛ لذا به آگاهی همه برادرانی که با دریافت معرفی‌نامه از ارگان‌ها و نهادها و مسئولان جهت ثبت‌نام و اعزام به جبهه، به ستاد جنگ‌های نامنظم مراجعه می‌کنند، می‌رساند که فعالیت این ستاد درزمینه جذب نیرو متوقف شده است. بنابراین، برادرانی که قبلاً دوره‌های آموزشی را طی کرده و در جبهه‌های جنگ حضور یافته‌اند و نیز آن‌دسته از داوطلبانی که مایل‌اند دوره آموزشی لازم را بگذرانند، می‌توانند برای اعزام به جبهه در شهرستان‌ها به مراکز واحد بسیج سپاه پاسداران مراجعه کنند.(1)
1
جبهةالتحریر الاحواز (جبهة آزادیبخش اهواز) که با حمایت دولت عراق و با هدف جداکردن استان خوزستان از ایران و تبدیل آن به یک کشور مستقل با نام عربستان فعالیت می‌کند، جهت دستیابی به اهداف خود، به‌تازگی دست به اقداماتی سیاسی - تبلیغاتی زده است. به گزارش خبرگزاری پارس، تلویزیون بصره که تصویر آن در اهواز مشاهده شد، در بخش خبری ساعت 22:30 خود اعلام کرد اعضای جبهه آزادیبخش اهواز در نامهای به دبیرکل اتحادیه عرب خواستار در دستور کار قرارگرفتن موضوع جبهة به‌اصطلاح آزادیبخش اهواز شده و درخواست کرده‌اند که سران کشورهای عرب در اجلاس خود در فاس به موضوع اعراب و اقدام حکام ایرانی در اشغال اراضی عربی، رسیدگی کنند. همچنین به گزارش تلویزیون بصره، اعضای جبهة آزادیبخش اهواز (جبهةالتحریر الاحواز) در نامة دیگری به وزیران خارجه کشورهای عربی، درباره اوضاع به‌اصطلاح نابسامان و موضوع حقوق اعراب اهواز و اشغال اراضی اهواز ازسوی نظام جمهوری اسلامی ایران هشدار دادند و خواستار توجه بیشتر به این موضوعات شدند.(2)
2
با هشیاری نیروهای خودی در منطقه مهاباد، تلاش افراد حزب دمکرات برای تصرف پایگاه "شهید کفاش" ناکام ماند. امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران با همکاری نیروهای محلی 2 عملیات پاک‌سازی در مناطق شمال‌غرب اجرا و ضرباتی را به گروههای ضدانقلاب وارد کردند.
درپی آگاهی نیروهای نظامی منطقه مهاباد از تجمع افراد حزب دمکرات در روستای ایگری قاش در شمال این شهر و قصد آنان برای تصرف پایگاه شهید کفاش در ابتدای جاده مهاباد - میاندوآب، نیروهای خودی اعم از سپاه، ارتش و نیروهای محلی در یک هماهنگی سریع در ساعت 13، این روستا را به محاصره درآوردند و اهالی روستا را به محل امنی منتقل کردند. سپس در ساعت 14، درگیری بین طرفین آغاز شد و پس از 8 ساعت درگیری، نیروهای حزب دمکرات با تحمل 37 کشته و تعدادی زخمی مجبور به عقب‌نشینی شدند. نیروهای خودی در این عملیات 17 تن از نیروهای این حزب را دستگیر کردند. از نیروهای خودی 4 سرباز جمعی تیپ مهاباد و 2 تن از نیروهای سپاه مهاباد شهید و 2 تن نیز زخمی شدند.(3)
1) روزنامه اطلاعات، 2/9/1360، ص13، به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 247، 2/9/1360، ص24.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص7، اهواز- خبرگزاری پارس، 2/9/1360.
3) سند شماره 56612 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 2/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص4 و 1؛ و- روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص15، ارومیه.
نیروهای سپاه مریوان، پاوه و بسیج محلی در عملیاتی در جنوب‌شرقی سروآباد (محور سنندج - مریوان) موفق شدند منطقه وسیعی را در دامنه شمال‌شرقی کوه شاهو و کرانه شرقی و غربی رودخانه آب‌سیروان پاک‌سازی کنند. در این عملیات روستاهای بوریدر، چشمیدر، سرومال، کلیک‌آباد و دل رودبار در شرق و روستاهای اسپریز، زوم دشت قلبی و له مرز در غرب رودخانه آب‌سیروان و ارتفاعات مشرف به تصرف نیروهای خودی درآمد. در این عملیات، 20 تن از افراد حزب دمکرات و گروه رزگاری خود را تسلیم کردند و تعداد زیادی از افراد وابسته به حزب دمکرات نیز کشته شدند که جنازه 5 تن از آنان در مناطق عملیاتی به جا مانده است. برخی منابع ازجمله روابط عمومی سپاه به نقل از رادیو صدای کردستان وابسته به حزب دمکرات اعلام کرده‌اند که در پاک‌سازی این روستاها 15 تن از نیروهای این حزب کشته و 18 تن از آنان نیز زخمی شده‌اند.(1)از تلفات نیروهای خودی در این عملیات خبری منتشر نشده است.
درپی این عملیات، اداره کل مخابرات استان کردستان از برقراری مجدد ارتباط تلفنی بین سروآباد و مریوان خبر داد. این اداره اعلام کرد: ارتباط تلفنی بین سروآباد و مریوان که درپی نفوذ گروهک ضدانقلاب در منطقه به‌مدت هجده ماه قطع شده و لوازم آن از بین رفته بود، با تلاش شبانه‌روزی کارکنان این اداره بازسازی و بهره‌برداری شد.(2)
در عملیات پاک‌سازی تعدادی از روستاهای توابع میاندوآب، بوکان، سلماس و ماکو نیز 79 قبضه انواع سلاح و یک خودرو بی‌سیم‌دار به‌دست نیروهای خودی افتاد و تعدادی از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته شدند.(3)
یک تن از افراد وابسته به گروه کومه‌له با تحویل یک قبضه اسلحه، خود را به نیروهای ژاندارمری ایرانخواه در شرق سقز معرفی و درخواست امان‌نامه کرد. این فرد به‌منظور سیر مراحل قانونی به سپاه سقز تحویل داده شد.(4)
1
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شمال‌شرقی مهاباد و دیواندره حملاتی را علیه نیروهای خودی انجام دادند و با تحمل تلفاتی از منطقه گریختند. این افراد در محور بانه نیز یک کامیون را ربودند.
در حملة عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی در گوگ‌تپه در شمال‌شرقی مهاباد در محور میاندوآب یک تن از مهاجمان کشته شد و تعدادی دستگیر شدند.(5)در دیواندره نیز حمله افراد مسلح غیرقانونی با کشته‌شدن یک تن و زخمی‌شدن 3 تن از آنان ناموفق ماند و مهاجمان ناچار به فرار شدند.(6)در اطراف بانه نیز عناصر مسلح غیرقانونی یک دستگاه کامیون متعلق به شهرداری این شهر را ربودند و با خود بردند.(7)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص23؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص17؛ و- سند شماره 56602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه سپاه مرکز، 2/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص13، سنندج، خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران مریوان؛ و- سند شماره 54700 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه7)، شماره 20، 21/9/1360، صص 4 -3، سنندج.
2) روزنامه اطلاعات، 1/9/1360، ص4، سنندج.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص23.
4) سند شماره 339384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به فرماندهی ژاجا - (رکن2)، - 18/9/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص21، ارومیه - خبرگزاری پارس.
6) همان، ص24، سنندج - خبرگزاری پارس.
7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص4.
1
فرماندار سردشت در گفت‌وگو با خبرنگار بولتن محرمانه خبرگزاری پارس، درباره مشکلاتی که گروههای مسلح غیرقانونی برای فراهم‌شدن مایحتاج (سوخت، اغذیه و...) مردم سردشت و مناطق اطراف به وجود آورده‌اند و چگونگی تهیه این اقلام توسط مردم و رواج گرانی مطالبی را بیان کرد. وی ابتدا باتوجه‌به رسیدن فصل سرما و بارش برف و باران در این منطقه، به مشکل نبود انواع سوخت در این شهر اشاره کرد و گفت: «متأسفانه تمام راههای سردشت به شهرهای استان‌های کردستان و آذربایجان‌غربی با مشکل عدم امنیت روبهرو بوده و نه‌تنها سوخت، بلکه هرگونه ارزاق عمومی به مقصد سردشت در بین راه توسط راهزنان مسلح ربوده می‌شود و امروز درحالیکه ده سانتی‌متر برف در این شهر به زمین نشسته است، هیچ‌گونه سوختی در شهر یافت نمی‌شود. قیمت هر بار هیزم به 1500 ریال رسیده و این درحالی است که عناصر مسلح ضدانقلاب از قطع درخت در اطراف شهر جلوگیری به عمل می‌آورند و نفت قاچاق که از مرز عراق و توسط قاچاقچیان به این شهر وارد می‌شود، دارای قیمت 2600 ریال برای 20 لیتر است که البته ارزان‌تر از نفتی است که گاهگاهی ازطریق هوایی وارد شده و به قیمت لیتری 1600 ریال تمام می‌شود. (باتوجه‌به حمل آن توسط هلیکوپتر و محافظت هواپیمای جنگی از این هلیکوپتر) گازوئیل نیز [هر] 300 لیتر، 15 هزار ریال به فروش می‌رسد.»
وی افزود: «درمورد آب آشامیدنی نیز به‌علت قطع متوالی برق در منطقه که باعث ازکارافتادن پمپ‌های آب می‌شود، استفاده از آب برف و باران امری عادی است.» فرماندار سردشت درباره ارزاق عمومی و مایحتاج مردم این شهر گفت: «هم‌اکنون هیچ‌گونه ارزاقی توسط دولت به این منطقه ارسال نمی‌شود، اما این اجناس ازطریق مبادلات پایاپای و قاچاق پتو، پسته، سماور، موتور برق و غیره در ازای برنج، روغن، قند و شکر، صابون، تاید و غیره در مرز عراق تهیه [می‌شود] و در بازار آزاد به قیمت‌های گزاف وجود دارد. به‌عنوان مثال قند کیلویی 300 ریال، شکر کیلویی 200 ریال، روغن نباتی کیلویی 350 ریال، آرد هر کیسه 80 کیلویی 7000 ریال و چای کیلویی 1200 ریال به فروش می‌رسند و اینها همه باعث ناراحتی بیش‌ازحد مردم خصوصاً اقشار مستضعف که 98 درصد جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند و درآمد اندکی جز ازطریق دامداری و کشت نخود ندارند، شده است.» فرماندار سردشت همچنین به رواج شدید قاچاق ارز و شمش طلا در این شهر اشاره کرد و قاچاقچیان را درارتباط‌با مراکز این امر در تهران دانست. وی در پایان اظهار امیدواری کرد که با پاک‌سازی هرچه سریع‌تر محورهای منتهی به این شهر، مردم ستمدیدة منطقه به‌ویژه روستاهای اطراف از نعمات جمهوری اسلامی برخوردار شوند.(1)
2
در 6 عملیات گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، مشهد و انزلی، 6 تن شهید و 6 تن زخمی شدند.
ساعت 10:00 صبح امروز در خیابان ستارخان تهران، مقابل برق آلستوم، یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به یک خودرو گشت سپاه حمله کرد. مهاجمان که یک زن و 2 مرد بودند،
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، صص 5 - 4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 2/9/1360.
از داخل یک اتومبیل تویوتا، خودرو حامل 4 پاسدار را به رگبار بستند و سپس با به‌جاگذاشتن تویوتا، با خودرو دیگری محل حادثه را ترک کردند. در این حادثه 2 تن از پاسداران به نامهای داوود چهاردورلی و ابوالقاسم بذرانبار در دم به شهادت رسیدند و 2 تن دیگر مجروح شدند.(1)
در خیابان پیروزی نیز یک گروه دونفرة ترور سازمان، نارنجکی را به داخل خودرو جهاد سازندگی پرتاب کرد که براثر انفجار آن اسماعیل سلیمی یکی از سرنشینان خودرو، که مسئول قسمت آبرسانی جهاد سازندگی مرکز بود، به شهادت رسید و یکی دیگر از سرنشینان براثر اصابت ترکش نارنجک بینایی خود را از دست داد و دیگری نیز از ناحیة پا زخمی شد. مهاجمان پس از اجرای عملیات گریختند.(2)
برادر شهید سلیمی که از سرنشینان خودرو بود، درباره چگونگی وقوع این حادثه گفت: با اتومبیل جهاد سازندگی مرکز در خیابان پیروزی در حرکت بودیم که ناگهان موتورسیکلتی نزدیک شد و یکی از دو نفری که سوار موتور بودند، بسته‌ای را به داخل اتومبیل پرتاب کرد. برادرم که رانندگی اتومبیل را برعهده داشت رو به من کرد و گفت: مهدی شهادتین خود را بگو و بلافاصله بسته را برداشت تا به بیرون پرتاب کند، ولی در همان لحظه بسته منفجر شد و دست چپ او را از کتف قطع کرد. وی افزود: این بسته حاوی نارنجک بود و چیزی که سبب شهادت برادرم شد، ترکش‌های آن بود که به قلب او اصابت کرد. مهدی سلیمی ادامه داد: برادرم چندین‌بار بهوسیله تلفن تهدید به مرگ شده بود، ولی از آنجا که عاشق شهادت و حمایت از انقلاب و امام بود، هرگز تحت تأثیر این تهدید‌ها قرار نگرفت و حتی دیگران را به گام‌نهادن در مسیر شهادت تشویق می‌کرد.(3)
در عملیات دیگری سرنشینان یک اتومبیل تویوتا با تهدید اسلحه قصد سرقت آمبولانس بیمارستان ونک را داشتند، ولی هنگامی که با مقاومت راننده آمبولانس روبهرو شدند، او را به شهادت رساندند و گریختند.(4)
در خیابان "مقتدری" منطقه بریانک تهران نیز یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که سوار بر موتور بودند، در مقابل مسجد چهارده معصوم به شخصی به نام مهدی بهروزی مطلق - که درحال رفتن به منزل خود بود - حمله کردند و او را به شهادت رساندند. این گروه موتورسوار ساعتی بعد در خیابان قزوین نیز به‌سوی یک پاسدار تیراندازی کردند که وی از ناحیه پا زخمی شد و مردم او را به بیمارستان رساندند.(5)
در مشهد هم عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) محمود حاتمی برادر مدیرعامل بانک تجارت را به شهادت رساندند.(6)
در بندر انزلی نیز یکی از اعضای انجمن اسلامی شیلات شمال، ساعت 7:00 بامداد - درحالیکه عازم محل کار خود بود - مورد حمله یک تروریست مسلح قرار گرفت و از ناحیه دست مجروح شد. منافق مهاجم پس از اجرای عملیات گریخت.(7)
1) روزنامه اطلاعات، 2/9/1360، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص2، تهران؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص18، تهران - خبرگزاری پارس، 2/9/1360؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31، تهران؛ و- روزنامه اطلاعات، 2/9/1360، ص2.
3) روزنامه اطلاعات، 7/9/1360، ص2.
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30.
5) روزنامه اطلاعات، 2/9/1360، ص2.
6) روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص4.
7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، ص4، 4/9/1360؛ و- روزنامه کیهان، 3/9/1360، ص15، رشت، خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران منطقه 3 گیلان و مازندران؛ و- سند شماره 56577 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 به فرماندهی ستاد مرکز، 1/9/1360، سند تک‌برگی.
1
درپی کشف 5 خانه تیمی در شیراز، 18 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. از این خانه‌های تیمی تعداد زیادی بمب، سلاح‌های جنگی و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.(1)
روابط عمومی سپاه پاسداران شیراز در اطلاعیه‌ای که امروز انتشار یافت، محل خانه‌های تیمی و اقلام به‌دست‌آمده در این خانه‌ها را به شرح زیر اعلام کرد:
الف) کشف 2 خانه تیمی در خیابان زرهی و دستگیری 6 نفر از عناصر گروهک تروریستی منافقین که با دستگیری آنان، تعدادی سلاح‌های جنگی، کلت، ژ3، نارنجک جنگی و نامه و اسناد درون‌گروهی نیز به دست آمد.
ب) شناسایی و تصرف یک خانه تیمی در شهرک سعدی و دستگیری 2 تن از منافقین و درپی آن کشف تعدادی اسلحة کلت، ژ3، نارنجک جنگی و اسناد و مدارک.
ج) کشف یک خانه تیمی در دروازه سعدی و دستگیری 2 تن از منافقین ضدخلق که با دستگیری آنان تعداد زیادی اسناد و مدارک و نامه‌های درون‌گروهی به دست آمد.
د) شناسایی و تصرف یک خانه تیمی در خیابان کارگر و دستگیری 3 تن از منافقین که در بازرسی از محل، تعدادی اسناد و مدارک درون‌گروهی کشف شد. همچنین 5 نفر از گروهک منافقین ضدخلق که در همین زمینه علیه نظام جمهوری اسلامی فعالیت می‌کردند، دستگیر شدند.(2)
2
امروز روابط عمومی سپاه پاسداران شهرستان بجنورد در گزارشی از عملکرد این نهاد در مبارزه با گروههای مسلح غیرقانونی اعلام کرد: سپاه این شهر در یک‌ماهة اخیر، 12 خانه تیمی را شناسایی و 45 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کرده است. متن اطلاعیه به این شرح است: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بجنورد در یک‌ماهه اخیر موفق شده است ضربات سهمگینی بر پیکر لرزان منافقین ضدخلق وارد آورد که گوشه‌ای از این عملیات همه‌جانبه بدین شرح است:
کشف 12 خانه تیمی منافقین تروریست.
متلاشی‌کردن چندین گروه عملیاتی تروریستی منافقین و دستگیری بیش از 45 تن از عناصر فعال آن.
کشف و ضبط تعداد زیادی سلاح و مقادیری مهمات شامل چندین هزار فشنگ و چندین قبضه سلاح کلت، ژ3، مسلسل یوزی، نارنجک جنگی، نارنجک دست‌ساز و مواد منفجره.
شایان ذکر است که در عملیات هماهنگ یک‌ماهة اخیر، این افراد دستگیر شدند:
عوامل مصادره‌کنندة 2 اتومبیل پیکان و یک تاکسی که در یک مورد به مجروح‌شدن راننده اتومبیل انجامیده بود.
جنایتکاران شرکت‌کننده در عملیات ترور 4 دانش‌آموز و یک معلم حزب‌اللّهی که در اقدام جنایتکارانة آنان، دانش‌آموز، سیداسماعیل موسوی، به شهادت رسید.
گروه تروریستی‌ای که به منزل دادیار انقلاب اسلامی بجنورد حمله کرده بودند که اقدام آنان
به زخمی‌شدن همسر دادیار و یک پسربچة چهارده ساله انجامیده بود.
عاملان به‌آتش‌کشیدن منازل مردم حزب‌اللّهی.
عاملان ترور معلم شهید علی ره‌آموز که یک فرد حزب‌اللّهی دیگر را نیز زخمی کرده بودند.
شرکت‌کنندگان در تظاهرات مسلحانه.
عاملان بمبگذاری در اتومبیل‌های افراد حزب‌اللّهی، طراحان تخریب ساختمان امور تربیتی ادارة آموزشوپرورش بجنورد و پرتاب‌کنندگان بمبهای دستی به مراکز عمومی و منازل افراد حزب‌اللّهی.
عوامل گروه تدارکاتی منافقین.
عوامل تغذیه‌کنندة سازمان تروریستی منافقین که امکانات مالی، منزل، اتومبیل، تلفن و غیره را دراختیار تروریست‌های منافق می‌گذاشتند.(1)
1
به گزارش واحد مرکزی خبر از پاریس، ص. س از سران سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقة کارگر در خارج از کشور، همراه با یک گروه 60 نفری از دانشجویان ایرانی به‌بهانه دریافت ویزای ورود به ایران و درواقع با هدف اشغال کنسولگری ایران در پاریس، به‌زور وارد این مکان شدند. افراد حاضر در کنسولگری، حادثه را به پلیس فرانسه اطلاع دادند، اما پلیس فرانسه به‌بهانه مصونیت سیاسی کنسولگری در این امر مداخله نکرد. در این اقدام، یک نفر از مهاجمین به‌قصد خلع‌سلاح یکی از نگهبانان با وی درگیر شد که براثر اصابت گلوله‌ای به پایش مجروح و به بیمارستان منتقل شد. سایر افراد مهاجم نیز گریختند.(2)
خبرگزاری فرانسه بدون اشاره به اقدام سازمان‌یافته این افراد و ماهیت آنان، این خبر را درحد برخوردی بین یک فرد و محافظان کنسولگری تنزل داد و دراینباره اعلام کرد: به‌دنبال زخمی‌شدن یک جوان مخالف رژیم تهران از ناحیه پا در کنسولگری ایران در پاریس، حدود ظهر دوباره آرامش برقرار شد. این خبرگزاری افزود: حدود 50 نفر که در مقابل کنسولگری تظاهرات کرده بودند، محل را ترک کردند. هنوز دلایل این حادثه معلوم نیست. جوان مذکور حدود ساعت 11 به وقت محلی به کنسولگری مراجعه کرد و کمی بعد صدای یک گلوله شنیده شد. از پلیس خواسته شد تا جوان زخمی جلو در کنسولگری را به بیمارستان منتقل کند. کنسولگری ایران اکنون بسته است و پلیس به‌شدت از آن مراقبت می‌کند.(3)
2
محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران، امروز پس از دیدار با امام خمینی، در جمع فرماندهان مناطق ده‌گانه سپاه حاضر شد و درباره برخی موضوعات مطرح‌شده در این دیدار و نیز اوضاع عمومی جبهه‌ها و عملکرد گروههای مختلف و اهداف آنان توضیحاتی داد. وی
گفت: امروز من و برادر رحیم خدمت امام رسیدیم و نزدیک به 40 دقیقه فرصت پیدا کردیم که موضوعاتی را با امام مطرح کنیم. ابتدا گزارشی از جبهه‌های جنوب و غرب و حضور فعال مردم دادیم و برنامه‌ریزی آینده جنگ و طرح‌های عملیاتی را هم مطرح کردیم که امام گفتند: هی شما می‌گویید طرح، پس عمل کو؟ گفتیم که یک پیگیری و نظارت در جبهه‌ها نیست و یکی از دلایل اصلی وقایع اخیر ماهشهر، آبادان و خارک، نبودن یک فرماندهی قوی است که سبب یک سری سهل‌انگاری‌ها خواهد شد و دلیل بمباران‌های اخیر همین بوده است. درباره حرکت‌های راست و چپ، حزب ملت ایران، جبهه ملی و خلق مسلمان نیز توضیحاتی دادیم و عرض کردیم که تدارکات حزب ملت با تعدادی اسلحه و همچنین مسئول شاخه جوانان غرب دستگیر شده‌اند و توضیح دادیم که جبهه ملی و خلق مسلمان و بقیه در تلاش‌اند که عوامل خود را در ارگان‌ها نفوذ دهند و سازماندهی کنند.
محسن رضایی سپس درباره حزب توده و طیف وابسته به شوروی توضیحاتی داد و گفت: حزب توده مخفی‌کاری خود را شدیدتر کرده و عده‌ای را برای آموزش به افغانستان فرستاده و عده‌ای را هم برای سازماندهی در مواقع لزوم در بسیج سپاه نفوذ داده است. موضع‌گیری سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اکثریت هم شدیدتر شده است. سیامک اسدیان، فرمانده کل نظامی سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت نیز 45 روز پیش در شمال کشته شد و در مراسم چهلم او که در خرم‌آباد بود و برنامه‌هایی از پیش داشتند، 120 نفر دستگیر شدند که یک نفر کادر بالا بوده و 15 نفر هم کادر پایین.(1)وی افزود: هدف اصلی همه گروههای التقاط سازماندهی و تجدید قوا، نفوذ افراد در ارگان‌ها و دراختیارگرفتن پست‌ها، شایعه‌پراکنی و ایجاد اختلاف است.
محسن رضایی سپس درباره اهداف اصلی گروههای معارض و راهکار مقابله با آنان گفت: موضوع اساسی از این به بعد یک حرکت پیچیده‌ای است که تمام گروه‌ها و جریانات بسیج شده‌اند برای درگیری با ما و پایة آنها عمدتاً روی تبلیغات و اختلاف‌افکنی در داخل ارگان‌هاست و ما باید حواسمان خیلی جمع باشد و تسلیم جوی که ایجاد می‌کنند، نشویم و در کارمان عمق‌نگری داشته باشیم. نکته بعدی تشکیلات است که اگر نباشد، از درون متلاشی می‌شویم.(2)
1
صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، امروز در شورای ملی (پارلمان) این کشور اعلام کرد که دولت عراق آماده است از گروه‌ها و سازمان‌هایی که علیه جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنند، حمایت کند. وی همچنین در این سخنرانی از خرید جنگ‌افزارهای جدید و تقویت تسلیحاتی ارتش عراق خبر داد و وضعیت ارتش کشورش را قوی‌تر از زمان آغاز جنگ اعلام کرد. صدام همچنین پیشنهاد ایران مبنی‌بر عقب‌نشینی از مواضع اشغال‌شده برای شروع مذاکرات صلح را یک بازی سیاسی خواند. گزارش یونایتدپرس از این سخنرانی به شرح زیر است:
«صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، اعلام کرد: وی آماده است که از گروهی از ایرانیان مخالف رژیم فعلی ایران که خواستار سرنگونی رژیم آیت‌الله خمینی هستند، حمایت کند. صدام گفت: عراق فرصت همکاری‌های گسترده را دراختیار مخالفان ایرانی قرار می‌دهد و این همکاری علی‌رغم تحولات آتی جنگ با ایران به قوت خود باقی خواهد ماند. یادآوری می‌شود، عراق تاکنون کمک‌های نظامی دراختیار نیروهای کرد استقلال‌طلب که مواضع استراتژیک در بسیاری از کوهستان‌های شمال ایران را در کنترل خود دارند، قرار داده است. گروههای چریکی مزبور غالباً به جنگ‌وگریز با نیروهای ایرانی پرداخته‌اند. صدام حسین خطاب به مقامات دولتی این کشور گفت: عراق از این پس با هر گروهی از گروههای مخالف همکاری خواهد کرد.
... صدام گفت: نیروی هوایی کشور پیش از این، تفوق خود را در صحنه جنگ نشان داده بود، لکن پس از پانزده ماه درگیری، درحال‌حاضر جنگ در مرحله نوینی قرار دارد. وی ظاهراً با این سخن به عملیات روزانه اخیر هواپیماهای عراقی در جنوب جبهة جنگ اشاره می‌کند. صدام گفت: کشورش تانک، هواپیما و توپ‌های بیشتری دریافت کرده است. صدام گفت: عراق می‌تواند 2 میلیون نفر را برای جنگ بسیج کند و دشمن ایرانی علی‌رغم کوشش‌های متناوب نخواهد توانست در عقب‌راندن ارتش عراق از جبهه‌های اصلی موفقیت‌هایی کسب کند. صدام افزود: ارتش کشور عراق درحال‌حاضر بزرگ‌تر از آغاز جنگ است و در جبهه هیچ اتفاق بزرگی نیفتاده است جز آنکه یک واحد نظامی از بخش شرقی رودخانه کارون عقب نشسته است. وی اضافه کرد: ارتش عراق قادر است که هریک از مواضع ایران را در هر زمان اشغال مجدد کند. وی خاطرنشان ساخت: پیشنهادات اخیر آتش‌بس ازجانب وی نتیجة هیجان‌زدگی و خشم نیست، بلکه ابراز مسئولیت در قبال مردم عراق محسوب می‌شود. صدام تقاضای ایران دایر بر عقب‌کشیدن تمام نیروهای عراقی از سرزمین ایران پیش از آغاز مذاکره را رد کرد و گفت: یک بازی این‌چنین، عراقی‌ها را فریب
نخواهد داد. صدام ایرانیان را متهم به آغاز جنگ پانزده‌ماهه میان دو کشور کرد.»(1)
اغلب منابع خبری که این خبر را منعکس کرده‌اند، بر آن بخش از سخنان صدام حسین که به‌صراحت اعلام کرده بود از گروههای مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران حمایت می‌کند، تأکید و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را بارزترین گروه مورد اشارة صدام حسین قلمداد کرده‌اند.
دراینباره رادیو امریکا گزارش داد: «صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، اعلام کرده آماده است که در هر کوششی برای سرنگونی رژیم آیت‌الله روح‌الله خمینی همکاری بدون قیدوشرط را با هریک از گروههای مخالف رژیم آغاز کند. دیپلمات‌های عرب در بیروت مخاطب این پیشنهاد را که در سخنان صدام حسین مطرح شد، احتمالاً ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور مخلوع و فراری رژیم اسلامی و مسعود رجوی، رهبر فراری مجاهدین خلق، دانسته‌اند.»(2)
مجلة فرانسوی هرالدتریبون نیز در مقاله‌ای به بررسی سخنان صدام حسین و گروههای مورد اشارة وی پرداخته و نوشته است: «صدام حسین، ریاست‌جمهوری عراق، پیشنهاد کرده است که درجهت سرنگونی رژیم آیت‌الله خمینی به همکاری بی‌قیدوشرطی با گروههای ایرانی مخالف دست بزند. وی به هیئت مقننة عراق که رسماً شورای ملی خوانده می‌شود، در بغداد اظهار داشت: "عراق آماده است همکاری بی‌چون‌وچرایی را با هریک از گروههای ایرانی مخالف، صرف‌نظر از موضعی که ممکن است این گروه نسبت به جنگ (چهارده‌ماهه) جاری اتخاذ کرده باشد، آغاز نماید."
دیپلمات‌های عرب در بیروت اظهار داشتند که احتمالاً پیشنهاد رئیس‌جمهور عراق خطاب به ابوالحسن بنی‌صدر، ریاست‌جمهوری معزول و مسعود رجوی، رهبر سازمان زیرزمینی مجاهدین خلق [منافقین] بوده است. بنی‌صدر و رجوی از تبعیدگاه خود در پاریس مبارزه‌ای را علیه رژیم ایران رهبری می‌کنند. گفته می‌شود مجاهدین خلق [منافقین] مسئول موج خشونت و ترورها علیه روحانیت مسلمان حاکم در ایران بوده‌اند. صدام ادعا کرد که ایران هرگز قادر نخواهد بود نیروهای عراقی که در آن سرزمین مستقر شده‌اند را بیرون کند. وی درخواست تهران مبنی‌بر خروج کامل نیروهای عراقی از مناطق اشغال‌شدة ایران را که خود شرطی برای بازنمودن باب مذاکرات درجهت پایان بخشیدن به جنگ بود، رد کرد. عراق انتظار دارد که ایران حاکمیت بغداد را بر شط‌العرب، راه آبی که قسمتی از مرز بین دو کشور را شکل می‌دهد، بپذیرد. آیت‌الله خمینی قاطعانه این تقاضا را رد کرده است.»(3)
1
شاهزاده عبدالعزیز، وزیر دفاع عربستان سعودی، در اطلاعیه‌ای که از رادیو ریاض پخش شد، اعلام کرد: روابط عربستان سعودی و عراق درحال گسترش است و درجهت تحقق منافع و اهداف جهان عرب به پیش می‌رود. وزیر دفاع پادشاهی سعودی همچنین روابط کشورش با یمن شمالی را عالی توصیف کرد و گفت: این روابط براساس منافع و خواسته‌های مشترک استوار است.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، صص 8 - 7، بیروت - خبرگزاری یونایتدپرس، 2/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، 6/9/1360، ص11، رادیو امریکا.
3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 121، 22/9/1360، صص 19 - 17، به نقل از هرالد تریبیون، چاپ فرانسه، 5/9/1360.
4) روزنامه کیهان، 2/9/1360، ص16، منامه، خبرگزاری آلمان.
1
خبرگزاری یونایتدپرس خبری را مبنی‌بر ایجاد اختلاف در نشست وزیران امور خارجة کشورهای عضو اتحادیه عرب منتشر کرد. این گردهمایی که مقدمه اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در فاس می‌باشد، امروز در شهر فاس مراکش برگزار شد. به گزارش یونایتدپرس، وزیران امور خارجه عرب که برای تهیه دستور اجلاس سران کشورهای اتحادیه عرب تشکیل جلسه داده‌اند، با مخالفت جدید و گسترده‌ای علیه پیشنهادهای صلح خاورمیانه عربستان سعودی روبهرو شدند. وزیران امور خارجه عرب نزدیک به هفت ساعت ملاقات و گفت‌وگو کردند و قرار بر این شد که مذاکراتشان را روز دوشنبه ادامه دهند. در این گفتوگوها سوریه، عراق و سازمان آزادیبخش فلسطین مخالفت‌های جدیدی را مطرح کردند. وزیران خارجه این کشورها در گفتوگوهای محرمانه روز یکشنبه، نارضایتی خود را از طرح فهد اعلام کردند.
منابع نزدیک به هئیت‌های نمایندگی شرکت‌کننده در اجلاس گفتند که سوریه و عراق نارضایتی خود را از ماده 7 طرح هشت‌ماده‌ای فهد که متضمن به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی ازطرف اعراب است، ابراز داشتند. بنا بر اعلام منابع نزدیک به هیئت نمایندگی سوریه، عبدالحلیم خدام، وزیر امور خارجه این کشور، تصریح کرد که سوریه هرگونه پیشنهاد صلح خاورمیانه را که شامل به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی از سوی اعراب باشد، رد خواهد کرد.(1)
ضمیمه گزارش546: چگونگی شکل‌گیری طرح سلسله عملیاتهای کربلای1 تا 12
«ستاد مشترک سپاه پاسداران مطلبی درباره چگونگی شکل‌گیری طرح سلسله عملیاتهای کربلا منتشر کرده که در آن آمده است: «نتایج عملیات ثامن‌الائمه(ع) مبین این نکته بود که طراحی و انجام عملیاتهای گسترده با سبک و شیوه جدید، نه‌تنها امر امکان‌پذیری است، بلکه تعیین‌کنندة آینده و سرنوشت جنگ نیز خواهد بود. درواقع موفقیت در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، فرماندهان نظامی کشور را بر آن داشت تا با اتکا به شیوه‌های جدید جنگی که موجب تغییر در تاکتیک‌ها و در سازمان رزم شده بود، به تدوین استراتژی و برنامة بلندمدت همت گمارند.
در شرایط موردنظر، فرماندهان عالی‌رتبة نظامی و سیاسی کشور بر این نکته متفق‌القول بودند که مسئله جنگ لزوماً بایستی ازطریق اقدامات نظامی حل شود، زیرا هیچ زمینهای برای راه‌حل غیرنظامی جنگ وجود نداشت و هیچ قدرتی در جهان نه‌تنها از تجاوز عراق به جمهوری اسلامی نگران نبود، بلکه برای حفظ موقعیت متجاوز از او حمایت می‌کرد. بر همین اساس، فرماندهان سپاه و ارتش طی جلسات متعددی شرایط جدید را مورد بررسی قرار داده و مبتنی‌بر آن استراتژی جدیدی را تعریف کردند. این استراتژی سه هدف اساسی را دنبال می‌کرد:
انهدام هرچه بیشتر ماشین جنگی عراق.
دست‌یافتن به مواضعی مناسب جهت کم‌کردن خطوط پدافندی و نهایتاً آزادسازی نیروهای خودی از پدافند، برای افزایش توان خودی در عملیات بعدی.
آماده‌شدن برای انجام عملیات نهایی و آزادسازی مناطق اشغالی.
نتیجه اقدامات فوق، تهیه طرح‌های دوازده‌گانه‌ای بود که کربلا نامیده شد. این طرح‌ها توسط فرماندهان سپاه و ارتش برای تصویب نهایی به شورای عالی دفاع ارائه شد. نکته اساسی در تعیین ترتیب و تقدم هرکدام از طرح‌های مزبور، میزان تناسب توان خودی با ظرفیت مورد نیاز منطقة عملیاتی بود. علاوهبراین، اجرای هر طرح نیز بستگی به تقلیل خطوط پدافندی خودی بعد از هر عملیات و میزان آزادشدن نیروهای خودی از آن خطوط داشت. عملیات طریق‌القدس اولین حلقه از زنجیره استراتژی جدید محسوب می‌شد که هدف آن آزادسازی بخشی از سرزمین‌های اشغالی بود. شیوه اجرایی این عملیات مبتنی‌بر تجارب جنگ انقلابی سپاه [بود که] در بیش از بیست عملیات به دست آمده بود.»(2)
1
امروز تیپ96 جمعی لشکر6 عراق در نامهای(1)با طبقه‌بندی سری و فوری، اطلاعاتی را که لشکر6 از منطقه عملیاتی سوسنگرد و بستان و یگانهای عمل‌کننده جمهوری اسلامی ایران در آن منطقه جمع‌آوری کرده بود، به واحدهای تابعه خود ارسال کرد. در این نامه فرمانده لشکر6 با تأکید بر این نکته که این نامه از مدیریت کل ارتش به رده‌های پایین‌تر ارسال شده، به اطلاعاتی ازجمله برخی جابه‌جایی‌های نیروهای ارتش جمهوری اسلامی در سطح منطقه عملیاتی اشاره کرده است.
متن کامل نامه به شرح زیر است:
«از: تیپ96
به: کلیه واحدهای تیپ96
نامه سری لشکر6 به شماره 1680 مورخه 2/9/60
اطلاعات زیر توسط مدیریت کل اطلاعات ارتش به شماره 131/2 به تاریخ 2/9/60 که بهوسیله سپاه2 طبق نامه شماره 21729 به تاریخ 2/9/60 ابلاغ شده و خلاصه تحلیل هفتگی است به این شرح می‌باشد:
تیپ2 لشکر16 زرهی همراه با توپخانه پشتیبانی مستقیم سازمانی‌اش به منطقه سوسنگرد، دهلاویه رسیده و گردان104 پیاده زیر امر آن قرار گرفته است.
تیپ1 لشکر16 زرهی که در منطقه سوسنگرد، سویدانی مستقر بوده، علاوه‌بر واحدهای سازمانی‌اش گردان105 توپخانه به آن ملحق و زیر امر آن قرار گرفته است.
لشکر16 عملیات شناسایی و هماهنگی را جهت اجرای یک تک انجام داده که در آن تیپ1 و تیپ2
1) نیروهای خودی این نامه را پس از اجرای موفقیت‌آمیز عملیات طریق‌القدس در منطقه بستان از سنگر یکی از فرماندهان نیروهای عراقی به دست آوردند.
لشکر16 زرهی به‌سمت جاده "تعاون"(1)حمله خواهند کرد و نام طرح "کربلا" نام‌گذاری شده است.
پیشنهاد می‌شود که نسبت به تقویت واحدهای خود در منطقه اقدام نموده و ترتیبات لازم برای انجام پاتک در محورهای مهم طرح‌ریزی گردد و به عملیات دیده‌بانی در منطقه ادامه دهید. خواهشمند است تدابیر هوشیاری و مراقبت اتخاذ شود.»
باوجود اینکه اطلاعات ذکرشده درباره جابه‌جایی یگان‌ها، محل اجرای مأموریت آنها و اهداف عملیاتی دقیق است، منابع اطلاعاتی عراق از احداث جاده در تنگه چزابه و مانور احاطه‌ای سپاه در این منطقه آگاهی ندارند.(2)
1
امروز شهرهای آبادان و سوسنگرد بهوسیله جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق بمباران شد و خمپاره‌اندازهای عراق چندین گلوله به‌سمت شهر آبادان پرتاب کردند. ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در اطلاعیه نظامی خود، سقوط یک فروند میگ عراقی را در جبهه‌های جنوب تأیید کرد.
هواپیماهای عراقی در ساعت‌های 11:10 و 14:45 شهر سوسنگرد را بمباران کردند. در این حادثه بخشی از شهر دچار آتش‌سوزی شد که نیروهای آتش‌نشانی موفق به خاموش‌کردن آن شدند.(3)
همچنین امروز جنگندههای عراقی در چندین نوبت شهر آبادان و حومه آن را بمباران کردند و مناطق مسکونی را در ایستگاه‌های پالایشگاه، جاده آبادان - ماهشهر، اطراف فرودگاه و جزیره مینو هدف قرار دادند.
همچنین چندین گلوله خمپاره ارتش عراق به مناطق مختلف شهر برخورد کرد. در این اقدام دشمن، بیش از 8 منزل مسکونی در ایستگاه3 بین ایستگاه 7 و 12 و بریم براثر اصابت بمب ویران شد و یک دستگاه آمبولانس - که درحال حرکت بود - مورد اصابت ترکش‌های یک بمب قرار گرفت و 2 تن از سرنشینان آن شهید و 3 تن زخمی شدند.(4)
1) جاده تعاون جاده سراسری و راهبردی عراق در منطقه دشت آزادگان است که منطقه عمومی بستان را به جفیر متصل می‌کند و همچنین محور اصلی ارتباطی جبهه‌های شمال و جنوب ارتش عراق در خوزستان محسوب می‌شود. درصورت دستیابی نیروهای ایران به این جاده و قطع آن، ارتش عراق ناگزیر خواهد بود برای ایجاد ارتباط بین نیروهایش در سرزمین‌های اشغال‌شده ایران، یک جاده از عمق خاک عراق و در شرق هورالعظیم ایجاد و با استفاده از جاده بصره - العماره ارتباط جبهه شمالی و جنوبی خود را برقرار کند. ضمناً درصورت تصرف و قطع این جاده، ارتش عراق قادر نخواهد بود درصورت نیاز به نیرو، از جبهه‌های شمال یا جنوب خوزستان نیرو برداشت کند و به یکی از دو جبهه انتقال دهد. (سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، جلد دوم، صص 187و 189.)
2) سند شماره 51780 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات منطقه 8 به فرماندهی کل سپاه پاسداران، 2/9/1360، ص12.
3) سند شماره 427279 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 3/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 427288 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سوسنگرد (فرمانداری) به استانداری اهواز، 2/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 427258 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 4/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص2، آبادان - خبرگزاری پارس، 2/9/1360؛ و- همان، صص 22 و 25؛ و- سند شماره 005603 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان به وزارت کشور (معاونت امور سیاسی و اجتماعی)، 3/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 427254 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 3/9/1360، سند تک‌برگی.
براساس اطلاعیه شماره 708 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، امروز همچنین در تجاوز هوایی عراق به منطقه سوسنگرد یک فروند میگ عراقی هدف گلولههای یگانهای پدافند هوایی قرار گرفت و در غرب سوسنگرد در جبهه دهلاویه سقوط کرد.(1)
1
برخی کشورهای عربی، به‌ویژه سه کشور کویت، اردن و عربستان، پشتیبانی و حمایت گسترده از ارتش عراق را در دستور کار خود قرار داده‌اند. ازاین‌رو، امروز هم یک کشتی باری روسی حامل ادوات جنگی به مقصد عراق در بندر الشعیبه کویت پهلو گرفت و 145 دستگاه تریلر کمرشکن و تانک مشغول بارگیری از آن کشتی هستند. گفته می‌شود، این محموله‌ها بدون درنگ به پادگان‌های عراق منتقل می‌شوند.(2)
2
در آستانة عملیات طریق‌القدس و به‌منظور تقویت یگانهای سپاه، به‌ویژه تیپ عاشورا، امروز چهارمین گروه از بسیجیان داوطلب استان زنجان شامل 500 نفر با سازماندهی بسیج زنجان عازم جبهه‌های جنگ شدند.(3)
3
نیروهای سپاه، ارتش و پیشمرگان کرد مسلمان در عملیاتی مشترک در هفت کیلومتری غرب شهر بوکان، روستای داربسر را که در اشغال گروههای مسلح غیرقانونی و یکی از مقرهای حزب دمکرات بود، به تصرف خود درآوردند. در این عملیات یک زندان حزب دمکرات به دست نیروهای خودی افتاد و 4 تن از افراد خودی که در آن زندانی بودند، آزاد شدند.
همچنین در این عملیات، 6 تن از افراد حزب دمکرات کشته و 10 تن از آنان ازجمله یکی از فرماندهان این حزب و 5 تن از وابستگان به سایر گروههای مسلح غیرقانونی دستگیر شدند. از افراد خودی نیز یک تن زخمی شد.
از مقر حزب دمکرات در این روستا 16 قبضه انواع تفنگ، 15 قبضه انواع کلت، 5 قبضه برنو، یک قبضه یوزی، 5 عدد گلوله خمپاره120 میلی‌متری، 2 دستگاه خودرو جیپ لندرور، یک دستگاه تراکتور، یک دستگاه موتورسیکلت، 2 تن مشروبات الکلی، مقادیر فراوانی پول نقد و... به دست آمد.
در پایان این عملیات و هنگام بازگشت نیروهای خودی از روستا، عناصر مسلح غیرقانونی در مسیر آنان اقدام به اجرای عملیات کمین کردند که با هشیاری نیروهای خودی، 5 تن دیگر از عوامل ضدانقلاب کشته و تعدادی زخمی شدند و بقیه نیز گریختند. در این اقدام آسیبی به افراد خودی نرسید.(4)
1) روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص14؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص23؛ و- روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص15، سوسنگرد.
2) سند شماره 339492 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی تیپ2 مریوان، 2/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 56615 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی، 3/9/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص15، ارومیه ؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 3/9/1360، ص2، کرمانشاه، به نقل از سپاه پاسداران کردستان؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص1.
1
امروز عوامل ضدانقلاب با جاسازی مین در محور مریوان - چناره و اطراف پاسگاه میرشکاری دیواندره خساراتی به نیروهای ژاندارمری و ارتش وارد کردند.
در محور مریوان - چناره (شمال‌شرقی مریوان) مینی‌بوس حامل افراد ژاندارمری که مأموریت حفاظت از جاده را برعهده داشتند، در ساعت 7:30 به مینی که عناصر مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد که براثر آن 3 سرباز ژاندارمری به شهادت رسیدند و یک تن نیز زخمی شد. به‌دنبال این حادثه نیروهای خودی در فاصله 500 متری پایگاه خود موفق به کشف تعداد دیگری مین کارگذاشته شدند.(1)
در پاسگاه میرشکاری دیواندره نیز 2 سرباز به مین کاشته‌شده توسط عناصر مسلح غیرقانونی برخورد کردند و زخمی شدند.(2)
2
در ادامه تلاش برای حاکمیت ارتش بر شهر مهاباد و استقرار کامل امنیت در آن، از چند هفته پیش طرح ایمن‌سازی والفتح، به‌همت نیروهای سپاه و ارتش در مهاباد اجرا شد. خبرنگار روزنامه اطلاعات از نتایج این برنامه امنیتی و حفاظتی گزارشی تهیه کرده است. در بخشی از این گزارش به سخنان یکی از فرماندهان ارتش درباره مقایسه وضعیت امنیتی شهر مهاباد قبل و بعد از اجرای این طرح اشاره شده و آمده است: «شهر مهاباد به‌علت وسعت زیاد و نفوذ گروهک‌های مسلح در آن، تا قبل از اجرای طرح ایمن‌سازی والفتح آن‌طور که انتظار می‌رفت، امنیت مطلقی نداشت، به‌طوری‌که برادران نظامی مستقر در پادگان [ارتش] و [پایگاه] سپاه و [نیروهای] سایر نهادها نمی‌توانستند به‌راحتی در شهر رفتوآمد کنند، اما خوشبختانه با استقرار چندین پایگاه در خیابان‌های مختلف این شهر، مهاباد چهره روزهای قبل از درگیری را به خود گرفته است؛ از صبح تا چند ساعت پس از ظهر، مغازه‌ها باز است و برادران سپاه و ارتش و سایر مردم این منطقه، ضمن رفتوآمد در شهر به کارهای عادی خود می‌پردازند.»
سرهنگ جولایی معاون فرمانده تیپ3 مهاباد نیز در مصاحبه با خبرنگار این روزنامه درباره چگونگی اجرای این طرح و تدابیر درنظر گرفته‌شده برای تضمین و تداوم آن گفت: «قبل از اجرای طرح مذکور، به‌علت تیراندازی‌های مداوم ضدانقلابیون، رزمندگان اسلام و اهالی محترم مهابادی در شهر تأمین نداشتند و این ناامنی در اقتصاد شهر، به‌خصوص به‌صورت گران‌فروشی، تأثیر بسزایی گذاشته بود. باتوجه‌به اینکه اهالی شهر در تماس با ما، خواستار حاکمیت ارتش در شهر و اجرا و استقرار کامل امنیت در داخل شهر بودند و این کار را با دادن اطلاعات از فعالیت‌های مخفیانه گروههای مسلح به ما ثابت کرده بودند، لذا با همکاری و همفکری رزمندگان اسلام در این منطقه، طرح ایمن‌سازی والفتح از دو سه هفته قبل به اجرا درآمد و
1) سند شماره 56832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات - مد عملیات)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2 - عملیات) به استانداری کردستان (مشاور نظامی و سیاسی)، 3/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56671 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 6/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص4، سنندج؛ و- سند شماره 300829 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 88، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 3/9/1360، ص1.
2) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 294386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
به‌دنبال آن، 30 پایگاه متشکل از برادران ارتشی، سپاهی و ژاندارمری در نقاط حساس شهر ایجاد شد. از روزی که این طرح کاملاً به اجرا درآمد درگیری‌ها در داخل شهر به حداقل رسیده، به‌طوری‌که در این مدت فقط یک مورد تیراندازی وجود داشته است.»
سرهنگ جولایی افزود: «از آنجایی که بستن مغازه‌های داخل شهر به‌علت ناامنی، باعث گرانی روزافزون شده بود، لذا به‌دنبال اجرای این طرح، به تمامی مغازه‌داران اطلاع داده شد که حتماً تا غروب آفتاب مغازه‌هایشان باز باشد، در غیر این صورت، مغازه‌های بسته‌شده به نفع مستضعفین کرد مهاباد مصادره انقلابی خواهد شد. لازم به یادآوری است که علاوه‌بر این کار، با همکاری پادگان مهاباد، اولین سوپرمارکت در کنار پادگان به‌زودی گشایش خواهد یافت تا اجناس و ارزاق عمومی را با قیمت عادلانه (قیمت تمام‌شده در کارخانه) در اختیار مردم شریف مهابادی قرار دهد و نیز قرار است که فروشگاه‌های تعاونی زنجیرهای دراین‌رابطه، در نقاط مختلف شهر احداث شود.»(1)
1
امروز گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، اصفهان و اهواز دست به چند عملیات تروریستی زدند که با هشیاری نیروهای سپاه و کمیته 3 مورد آن ناکام ماند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 13:00 در خیابان شهید مدنی (نظام‌آباد) تهران یکی از اهالی متعهد محل را با شلیک چند گلوله به شهادت رساند.(2)در خیابان معلم منشعب از خیابان شریعتی نیز در ساعت 11:30، یک گروه ترور سازمان، یک مغازه‌دار (خواربارفروش) پنجاه‌ساله را در محل کسب هدف چند گلوله قرار داد که به زخمی‌شدن وی از ناحیه کتف و سینه انجامید. اهالی محل این فرد را به بیمارستان منتقل کردند.(3)
امروز همچنین در تقاطع خیابان‌های جمهوری اسلامی و جمالزاده یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور چند پاسدار، یک خودرو گشتی نیروهای کمیته منطقه9 را برای به‌دست‌آوردن فرصت مناسب تحت‌تعقیب نامحسوس قرار دادند که نیروهای کمیته متوجه این اقدام شدند و به‌سمت آنان تیراندازی کردند. در این هنگام، نارنجکی که یکی از مهاجمان قصد پرتاب آن را به‌سوی نیروهای کمیته داشت، قبل از پرتاب منفجر و موجب هلاکت وی و زخمی‌شدن یکی از نیروهای کمیته شد. درپی این انفجار، مهاجم دیگر هدف اصابت چند گلوله قرار گرفت و کشته شد.(4)در بازرسی از این افراد، 10 عدد نارنجک جنگی به دست آمد.(5)
1) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4، ارومیه.
2) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص30؛ و- روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4.
3) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4؛ و- روزنامه کیهان، 5/9/1360، ص3؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 1/9/1360، ص31.
4) برخی منابع علت کشته‌شدن هر دو مهاجم را اصابت گلوله پاسداران کمیته به نارنجک همراه این دو فرد و انفجار نارنجک ذکر کرده‌اند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص19؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4.)
5) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص19؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 262، 5/9/1360، ص4؛ و- روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص13؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31.
در فلکه اول آریاشهر (میدان صادقیه) نیز یک موتورسوار مسلح در ساعت 17:00 به یک خودرو گشت سپاه تیراندازی کرد که تیر وی به خطا رفت و فرد مهاجم در تیراندازی متقابل نیروهای گشت سپاه، به هلاکت رسید.(1)
همچنین در خیابان جلال‌آل احمد در ساعت 7:30 بامداد، نیروهای کمیته به یک خودرو هیلمن مظنون شده، قصد بازرسی از راننده و خودرو را داشتند که راننده اسلحه خود را به‌قصد تیراندازی خارج کرد، اما با اقدام به‌موقع مأموران وی هدف قرار گرفته و مجروح شد. این فرد بلافاصله به بیمارستان انتقال یافت.(2)
در اصفهان نیز یک عضو گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 10:00 صبح پس از پیاده‌شدن از یک خودرو وارد کتاب‌فروشی شهدا در خیابان فیضی شد و پس از به‌رگباربستن افراد حاضر در کتاب‌فروشی گریخت. در این حادثه فردی به نام حسین بلالی که به‌تازگی از جبهه برگشته بود، به شهادت رسید و یک تن دیگر زخمی شد.(3)همچنین در اهواز مسئول روابط عمومی سپاه - که سوار بر موتور درحال عبور از فلکه زیتون کارگری بود - هدف چندین گلوله قرار گرفت و زخمی شد.(4)
1
درپی شناسایی و تصرف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اوایل آبان‌ماه سال جاری در شهر مشهد، نیروهای عمل‌کننده در بازرسی از آن خانه متوجه شدند که پدر و مادر مسعود رجوی سرکرده این سازمان، تحت شدیدترین مراقبت‌های امنیتی در زیرزمین این خانه نگهداری می‌شوند. این درحالی بود که مسعود رجوی ادعا کرده بود که کارگزاران حکومت جمهوری اسلامی پدر و مادر پیرش را دستگیر و شکنجه کرده‌اند. مدتی بعد مادر رجوی در گفت‌وگویی با سیمای مرکز استان خراسان درباره چگونگی نگهداری وی و همسرش در آن خانه تیمی، نوع رفتار منافقین با وی، آزادشدنشان به‌دست پاسداران و وضعیت فعلی زندگی خود مطالبی را بیان کرد که از دروغ‌پردازی‌های سازمان پرده برداشت و بطلان ادعاهای رجوی را به اثبات رساند.(5)-(6)
2
امام خمینی در دیدار آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب نماینده امام و امام‌جمعه شیراز و ائمه جمعه استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد با ایشان، برای دومین‌بار(7)* در طول یک هفته اخیر، درباره لزوم حفظ وحدت، پاسداشت وحدت روحانیت با مردم، حساسیت قشر روحانی به عملکرد
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 262، 5/9/1360، ص4؛ و- روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص4.
2) روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص13؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31.
3) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص5؛ و- سند شماره 56619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات اصفهان به اطلاعات مرکز، 3/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 248، 3/9/1360، ص25، اصفهان - خبرگزاری پارس؛ و- روزنامه کیهان، 3/9/1360، ص15، اصفهان، خبرگزاری پارس.
4) سند شماره 005603 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص2؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28،10/9/1360، ص31.
5) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص18، مشهد.
6) اطلاعات بیشتر دراینباره در ضمیمه این گزارش درج شده است.
7) * اولین بیانات امام دراینباره در 25/8/1360 ایراد شد.
خود، تلاش دشمنان برای جدایی روحانیت از مردم و ایجاد دودستگی بین روحانیت و حفظ حرمت روحانیت در میان جوانان توضیحاتی دادند. بخش‌هایی از سخنان امام در این دیدار به شرح زیر است:
«تمام این توطئه‌هایی که درست کرده‌اند برای جمهوری اسلامی که این اساس را که به خطر انداخته است، منافع قدرت‌های بزرگ را از بین ببرند، اینها تاکنون به نتیجه نرسیده است و منتهی شده‌اند اینها به اینکه به‌حسب ظاهر که باید اختلاف در خود داخل ایجاد کنند که از داخل اگر چنانچه یک اختلافی پیدا بشود، دیگر محتاج به اینکه از خارج هم یک کاری بکنند ندارند. در داخل هم دو جور اختلاف شاید در رأس اختلافات باشد، یکی اینکه بین مردم با روحانیت یک جدایی بیندازند که این چیزی بود که در زمان رضاخان هم بود این مطلب. بعدها هم بود که در هرجا اگر فرض کنید که یک روحانی یک کاری می‌کرد، آنها برخلافش یک شایعاتی درست می‌کردند و این طایفه را می‌کوبیدند. و بین مردم و اینها خواستند جدایی بیندازند. تا یک حدودی هم نسبت به بعضی قشرها موفق شدند. الآن احساس این مطلب [را] بیشتر می‌کنند؛ یعنی الآن این معنا را فهمیده‌اند که ایران یکپارچه شده است و همه هم در هر بلدی، تابع روحانیتشان به‌حسب نوع هستند و اگر چنانچه کاری بخواهد بشود، با دست همین روحانیون کارهای مثبت انجام می‌گیرد. از این جهت، الآن بیشتر از سابق توجه به این معنا کرده‌اند و در بسیاری از بلاد، این مسائل را و ایجاد اختلاف را بین روحانیون و مردم می‌خواهند بکنند.
البته آن چیزی که لازم است این است که خود آقایان توجه بکنند در هرجا که تشریف دارند که اگر یک همچو دست‌هایی پیدا شد که به‌واسطه یک فضولی‌هایی که می‌کنند، بخواهند اختلاف بین روحانی و روحانی بیندازند یا [بین] روحانی و مردم [اختلاف] بیندازند و اینها توجه بکنند به اینکه نگذارند این کار بشود؛ از اول جلویش را بگیرند، نگذارند ریشه‌دار بشود. این از مسائل بسیار مهمی است که باید به آن توجه بشود؛ هم ازطرف ائمه جمعه که هر جمعه خطبه می‌خوانند برای مردم تنبه داده بشود و هم بر ائمه جماعت [است] که با مردم تماس دارند. و توجه [کنند] به اینکه مبادا یک وقتی ما بیدار بشویم و اختلاف حاصل شده باشد. باید از حالا جلویش را، اولی که می‌خواهند یک
کاری، یک فضولی می‌خواهند بکنند، جلویش را بگیرند. من‌جمله، از این چیزی که از همین رشته است این است که بعضی شاید از همین منافقین و از همین منحرفین باشند که نسبت به بعضی مراجع اهانت می‌کنند و این خودش مبدأ یک اختلافی می‌شود با اسم اینکه من با فلان مرجع یا فلان شخص دوستم. با این اسم می‌خواهند یک روحانی بزرگ را اهانت کنند و این مبدأ بشود که دودستگی پیدا بشود در کشور. و این از امور مهمی است که باید جلوگیری بشود. آقایان در هرجا یک همچو چیزی دیدند و همین‌طور آقایان بلاد هرجا که هستند، ائمه جمعه - خصوصاً - احساس این معنا را کردند که می‌خواهند اینها یک کار اختلاف‌انگیز و فتنه‌انگیز ایجاد کنند، خودشان جلویش را بگیرند.
و از آن‌طرف هم البته خود آقایان توجه دارند که اینها، آنهایی که مخالف‌اند با روحانیت، می‌خواهند که یک نقطه‌ضعفی پیدا بکنند، این نقطه‌ضعف را بزرگ بکنند. اگر فرض کنید که از یک کسی که متکفل قضا هست یا از کسی که متکفل یکی از امور اجرایی - مثلاً - اگر هست، بخواهد یا حتی از ائمه جمعه و جماعت، اگر یک‌وقت یک چیزی که به خیال آنها خلاف است یا ترک اولی هست، بدانند، این را بزرگش می‌کنند، دامن به آن می‌زنند، روی همین مقصدی که دارند که این طایفه وجهه خودشان را از دست بدهند. آقایان باید این معنا را هم خیلی توجه بکنند که - خدای‌نخواسته - از بعضی - مثلاً - جوان‌ها، از بعضی طلبه‌های جوان، از بعضی علمای جوان، یک‌وقت یک چیزی که برخلاف مذاق است و - خدای‌نخواسته - برخلاف شرع است، این پیدا نشود که اسباب دست بشود برای آنهایی که می‌خواهند نگذارند این کشور آرام باشد.
و در مطلب دومی که باز اینها در فکر هستند این است که بین این ارگان‌هایی که هست، مثلاً سپاه پاسداران جمهوری اسلامی، سایر [ارگان‌ها] بسیج، چه،... اینهایی که الآن هستند و اینها از خود مردم بودند، بین اینها یک مناقشاتی را ایجاد بکنند. آن‌هم هریک از آقایان احساس این مطلب را کردند و هریک از علمای بلاد احساس این مطلب را کردند، این را هم باید با کمال جدیت جلویش را بگیرند. ... و امیدوارم که این کشوری که الآن دست خارجی‌ها از آن کوتاه شده است و تمام جدیت می‌کنند که رخنه پیدا کنند به این کشور، با کوشش خود آقایان، با کوشش همه مردم، با کوشش همه دولتی‌ها و ملیت‌ها و تمام ارتشی [ها] و سایر اشخاص، سایر گروه‌ها نگذارند که یک همچو قضیه‌ای واقع بشود.»(1)
1
به‌منظور کمک به جبهه‌های جنگ، امروز در هیئت دولت پیشنهاد تخصیص اعتبارات صرفه‌جویی‌شده به جبهه‌ها به تصویب رسید. در جلسه امشب هیئت دولت پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه درباره اختصاص مبالغ صرفه‌جویی‌شده دولت در اعتبارات جاری و عمرانی به بودجه هزینه‌های جنگ تصویب شد و هیئت دولت تصویب کرد که مبلغ 125 میلیارد ریال از محل این صرفه‌جویی‌ها به اعتبارات جنگ افزوده شود.(2)
1
کاردار سفارت ایران در رم از مذاکرات ایران و ایتالیا برای ازسرگیری فروش نفت به آن کشور خبر داد.
خبرگزاری یونایتدپرس درباره شرایط و چگونگی فروش نفت به ایتالیا به نقل از حسین نقدی، کاردار سفارت ایران در رم، اعلام کرد: ایران و ایتالیا درحال مذاکره درباره ازسرگرفتن صادرات نفت ایران به ایتالیا هستند و پرداخت در این معامله به‌صورت دلار امریکا نخواهد بود. حسین نقدی به خبرنگاران گفت: یک ماه است که مذاکرات در رم و تهران جریان دارد و شرکت نفت دولتی "اینی" ایتالیا نمایندگی مذاکرات را بر عهده دارد. وی افزود: «ما درمورد فروش نفت به‌صورت مستقیم به شرکت‌هایی که به چندملیتی‌ها وابسته نیستند، پیشنهادهای جدید و دقیق و انقلابی داریم.» وی گفت: «ایران نه‌تنها درزمینه خریدوفروش نفت، بلکه درزمینه تکنولوژی نیز درصدد جلب شرکا برای همکاری درازمدت است.» وی اضافه کرد: «ایران آماده است تا نفتی مرغوب‌تر از دوران قبل از انقلاب دراختیار شرکت نفت ایتالیا بگذارد و پرداخت آن را نه لزوماً توسط دلار که توسط ارزهای دیگر یا ازطریق مبادله کالا دریافت کند. لزوماً پرداخت دلار برای نفت وارداتی مشکل عمده کسری توازن پرداخت ایتالیا است و دولت سعی دارد تا روش‌هایی را برای مهار این کسری پیدا کند. در سال 1970 ایتالیا بیش از 6 میلیون تن نفت از ایران وارد کرد. این رقم در سال 1979 به 2 میلیون تن و در سال 1980 به کمتر از یک میلیون تن کاهش یافت.» نقدی اظهار کرد: «امکان موفقیت مذاکرات ایران و ایتالیا خوب به نظر می‌رسد.»(1)
2
خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از مجله اقتصادی و معتبر بررسیهای اقتصادی خاورمیانه میدل ایست اکونومیک سروی گزارشی از نوسانات صدور نفت ایران منتشر کرد. در این گزارش آمده است:
«مجله بررسیهای اقتصادی خاورمیانه روز یکشنبه نوشت که صادرات نفت ایران ظرف دو هفته اخیر افزایش یافته است. مجله مذکور بااین‌حال نوشته است که گزارش‌های مربوط به افزایش صادرات نفت ایران تأیید نشده است. برخی آمارهای تخمینی، رقم تولید کنونی نفت ایران را روزانه یک میلیون بشکه ذکر کرده است. صادرات نفت ایران به 500 هزار بشکه در روز کاهش یافته بود که علت عمده آن را باید جنگ ایران و عراق ذکر نمود. عراقی‌ها مرکز تلمبه‌زنی و ترمینال بارگیری عمده جزیره خارک را بمباران کردند. ایرانی‌ها اعلام داشتند که بر مسائل اولیه ناشی از بمباران عراقی‌ها با نصب تجهیزات کمکی غلبه کرده‌اند. این تعمیرات موقتی امکان داده است که روزانه 2 میلیون بشکه نفت به جزیره خارک جریان پیدا کند، اما مجله بررسیهای اقتصادی خاورمیانه افزوده است که برخی آگاهان، این رقم را مبالغه‌آمیز می‌دانند. این مجله نوشته است که تعیین سطح واقع‌بینانه‌تری برای قیمت نفت در کنفرانس ماه گذشته اوپک، به فروش نفت بیشتر ازجانب ایران کمک کرده است.
اوپک موافقت کرد که قیمت متوسط نفت را از 36 دلار به 34 دلار کاهش دهند.»(2)
1
وزیر تجارت خارجی ایتالیا، امروز در رأس هیئتی برای شرکت در کمیسیون همکاری مشترک ایتالیا و عراق وارد بغداد شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، نیکولا کاپریا، وزیر تجارت خارجی ایتالیا، هنگام ورود به این کشور ضمن تأکید بر علاقه ایتالیا به تحکیم دوستی با عراق و همچنین افزایش حجم مبادلات تجاری میان دو کشور ابراز امیدواری کرد که کار کمیسیون مذکور به شکوفایی همکاری اقتصادی میان دو کشور و حضور ایتالیا در اجرای طرح‌های عمرانی جاری در عراق بینجامد.(1)
2
مجله الاسبوع العربی از اعطای یک وام 7 میلیارد دلاری کویت به عراق خبر داد. به نوشته این مجله، دولت کویت هفته گذشته موافقت خود را با اعطای این وام اعلام کرد. بنا بر گفته جاسم الخرفی، رئیس کمیسیون دارایی و اقتصاد در پارلمان کویت، مجلس نمایندگان لایحه اعطای وام درخواستی عراق را در آینده نزدیک بررسی خواهد کرد.
این مجله همچنین درباره سابقه کمک‌های نقدی کویت و سایر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به عراق - که درحال جنگ با ایران می‌باشد - نوشته است: کویت در آوریل گذشته یک وام 2 میلیارد دلاری به عراق اعطا کرده بود. این وام بخشی از وام‌های کشورهای خلیج (فارس) (به میزان 14 میلیارد دلار) است که عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی و کویت به عراق اعطا کرده‌اند. مدت بازپرداخت این وام‌ها ده سال آینده می‌باشد.(2)
3
کشور الجزایر فعالیت جدیدی را برای ایفای نقش میانجیگری بین ایران و عراق شروع کرده است. بنا بر گزارش خبرگزاری آلمان، محافل دیپلماتیک غرب امروز اعلام کردند که الجزایر در تلاشی تازه برای برقراری صلح بین ایران و عراق، مسئولیت میانجیگری را برعهده گرفته است. بنا بر گفته منابع مذکور، عراق موافقت خود را با نقش پیشنهادی الجزایر اعلام کرده، درحالیکه ایران هنوز موضع خود را دراینزمینه آشکار نکرده است. گفتنی است که الجزایر در انعقاد قرارداد سال 1975 بین تهران و بغداد که درحال‌حاضر دولت عراق آن را منسوخ کرده شرکت داشته است؛ قراردادی که خطوط مرزی بین دو کشور و حق حاکمیت آنها در شط‌العرب (اروندرود) را - که ایران را از عراق جدا می‌کند - مشخص کرده بود. عراق این قرارداد را در سال 1980 میلادی پیش از شروع جنگ با ایران لغو کرد.(3)
ضمیمه گزارش569: صحبت‌های مادر مسعود رجوی در مصاحبه با سیمای مرکز استان خراسان
مادر رجوی در این مصاحبه ضمن ابراز رضایت از برخورد نیروهای پاسدار با آنها، جوانان طرف‌دار سازمان را به توبه و بازگشت به‌سوی نظام فراخواند.
وی سپس در پیغامی خطاب به پسرش (مسعود رجوی) گفت: «به مسعود پیغام دادم، که او نمی‌فهمد ما که می‌فهمیم، از برکت جد آقا [امام خمینی] بود که او از زندان و حبس ابد رهایی یافت. نباید این کارها را بکند. ما پدر و مادر از او رضایت نداریم. باید برود دست‌به‌دامان امام شود.»
وی در پاسخ به سؤالی درباره نحوة برخورد افراد سازمان با آنها در خانه تیمی گفت: «آنها صبح ساعت 7:00 می‌رفتند، 2:00 بعدازظهر می‌آمدند. 2:00 بعدازظهر می‌رفتند و ساعت 7 شب می‌آمدند. من مثل یک کلفت بودم. در خانه خودمان که بودیم بچه‌های خواهرم و یک زنی هست، اینها می‌آیند کارهای خانه مرا انجام می‌دهند، ولی من در آن خانه مثل یک کلفت بودم. ولی بعد در خانه برادران پاسدار مثل یک خانم زندگی می‌کردم. در اینجا (خانه برادران پاسدار) هرچه می‌خواستیم برای ما فراهم بود.»
وی با بیان اینکه افراد سازمان از بازگشت آنها به منزل خودشان ممانعت می‌کرده و درعین‌حال رفت‌وآمدهایشان را به‌شدت محدود کرده و تحت کنترل داشتند افزود: «ما هرچه خواستیم آدرس [خانه تیمی] را یاد بگیریم، نگذاشتند. به دکتر و جاهای دیگر می‌خواستیم برویم، چندبار خودشان همراه ما آمدند و باز ما را برگرداندند. می‌گفتند شما حق ندارید از خانه بیرون بیایید. ما درواقع آنجا زندانی بودیم ... ما چند روز بود می‌خواستیم برویم حرم و همین‌طور سر خاک برادرم که تازه فوت کرده، گفتند: سر خاک برادر که نمی‌شود، ولی حرم را همراهمان آمدند و رفتیم و بعد از آنجا می‌خواستیم به خانه خواهرم که مریض بود بروم، همراهم آمدند. گفتم: بگویم شما که هستید؟ گفت: بگویید زوارند.»
مادر رجوی همچنین گفت: «چون آقا (پدر رجوی) سواد داشت من را از او جدا می‌کردند. درمورد انتخابات، آقا می‌خواست به آقای رجایی رأی بدهد، آنجا هم نمی‌گذاشتند، تا اینکه بالاخره آقا رفت و رأی داد. ... بعد که آمد آنها به ما گفتند: شما حزب‌اللهی هستید. بعد ما گفتیم: آخر بگذارید ما برویم، هرچه می‌گویید هستیم. اسباب‌هایمان همین‌طور بسته بود، ولی نمی‌گذاشتند برویم. ... خلاصه باید بگویم ما از پاسدارها هیچ گلهای نداریم؛ حتی باید بگویم تا عمر داریم باید دعایشان کنیم و حالا هم به این مادرها و پدرها می‌گویم که دخترها و پسرهایشان را نصیحت کنند که امروز راه، راه امام است. راه، راه خداست. راه، راه پیغمبر است.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص18، مشهد.
1
به‌دنبال آمادگی نیروهای ایران برای اجرای عملیات طریق‌القدس در محور سوسنگرد - بستان، امروز نیروهای ارتش عراق به خاکریز نیروهای خودی در این محور حمله کردند. گفته می‌شود این تک مختل‌کننده به‌منظور تأخیر در عملیات آینده اجرا شده است.
درپی فعالیت نیروهای خودی در مناطق عملیاتی جنوب‌غربی سوسنگرد به‌منظور اجرای عملیات طریق‌القدس، گردان3 مکانیزه تیپ25 ارتش عراق دستور عملیاتی حمله جعفر طیار را به واحدهای تحت امر خود ابلاغ کرد. براساس این دستور یگانهای عراقی مأمور شده‌اند از اواخر روزگذشته تا اوایل امروز در روستای سویدانی و خاکریز ایران در جلو جناح چپ گردان یک به رزمندگان اسلام حمله و ضمن تحمیل تلفات و خسارات سنگین از آنها اسیر بگیرند. در این دستور عملیاتی مقرر شده است که حمله با بهره‌گیری از گردان‌های 1، 2 و 3 مکانیزه به‌همراه گردان‌های 6 تانک، 5 نیروی مخصوص و گروهان مهندسی هجومی به‌اضافه واحد توپخانه به محدوده روستای سویدانی و خاکریز امتداد آن انجام گیرد. این درحالی است که در پیوست این دستور عملیاتی، افزایش حجم فعالیت‌های گشتی و شناسایی نیروهای ایران به‌منظور کسب آمادگی جهت اجرای عملیات آتی در این منطقه یکی از دلایل اصلی اجرای این حمله ذکر شده است.(1)
براین‌اساس، ساعت 5 صبح امروز، یک واحد کماندویی عراق به‌استعداد یک گروهان به‌همراه چند نفربر به خاکریز(2)نیروهای ایرانی در روستای سویدانی در 10 کیلومتری غرب سوسنگرد حمله کرد.
قبل از حمله، توپخانه عراقی مستقر در منطقه اطراف روستای زین‌العابدین در جنوب رودخانه نیسان به‌مدت 5 دقیقه آتش تهیة سنگینی را روی این خاکریز اجرا کرد و دقایقی بعد نیروهای پیاده
حملة خود را آغاز کردند، اما با هوشیاری و مقاومت نیروهای خودی و اجرای آتش به‌سوی مهاجمان، نیروهای عراقی با تحمل تلفاتی ناچار به عقب‌نشینی شدند. در این درگیری نیروهای خودی یک تن از افراد عراقی را اسیر کردند.(1)-(2)
1
امروز نیروهای جمهوری اسلامی در مناطق غرب شوش و ریجاب با نیروهای دشمن درگیر شدند و تلفاتی را به آنها وارد کردند.
نیروهای گشتی شناسایی خودی هنگام بازگشت از یک مأموریت، در حوالی تپة120 در جنوب‌غربی شوش با یک گروه گشتی شناسایی عراق مواجه و با آنها درگیر شدند. در این درگیری که با برتری نیروهای خودی همراه بود، تعدادی از عراقی‌ها کشته شدند که جنازه 5 تن از آنان در منطقه عملیاتی باقی ماند و 2 تن نیز به اسارت نیروهای خودی درآمدند. دامنه این درگیری ساعت‌ها ادامه داشت.(3)
نیروهای خودی همچنین مناطق میش‌رنگین، لارلارت و ارتفاعات لارزرژ در منطقه ریجاب را که محل تجمع مشترک عناصر مسلح غیرقانونی و نیروهای عراقی بود، پاک‌سازی کردند و بر ارتفاعات مسلط این منطقه مستقر شدند. در این عملیات تعدادی عراقی و افرادی از گروههای ایرانی وابسته به رژیم عراق کشته شدند.(4)
2
امروز هواپیماهای عراقی در جبهه جنوبی تحرکات چشمگیری داشتند که درنتیجه آن، شهر آبادان و اطراف سوسنگرد بمباران شد و دو جنگنده عراقی در بهبهان و ماهشهر سقوط کردند.
به گزارش واحد اطلاعات و عملیات سپاه خوزستان، هواپیماهای عراقی قبل و بعدازظهر امروز، در 5 نوبت شهر آبادان را بمباران کردند. در این حملات تعدادی از ساکنان شهر زخمی شدند و چند خانه ویران شد.(5)
در محور سوسنگرد - حمیدیه نیز 6 فروند هواپیمای مهاجم عراقی در ساعت‌های 10:40، 10:45 و 14:45 پس از بمباران اطراف شهر سوسنگرد و جادة سوسنگرد - حمیدیه از ارتفاع بالا، متواری شدند.(6)
1) در کتاب خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی، نمایندة امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس، درباره تأخیر در اجرای عملیات طریق‌القدس آمده است: «شب در دفتر رئیس‌جمهور [آیت‌الله خامنه‌ای]، با نخست‌وزیر و رئیس دیوان عالی کشور [آیت‌الله موسوی اردبیلی] جلسه داشتیم. دربارة زندان‌ها، بازداشت‌ها، محاکمه‌ها، جنگ و وزارت کشور بحث کردیم. برنامة عملیات آینده را خبر داده‌اند؛ با تأخیر انجام می‌شود. زمان حساس است و تأخیرها به ضرر است، ولی کار محکم بهتر است.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران(کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب چاپ هشتم، 1378، روز 3/9/1360، ص384.)
2) سند شماره 5610 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات خوزستان به طرح و عملیات سپاه مرکز، 6/9/1360، صص 3 - 2؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص36؛ و- سند شماره 51780 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات منطقه 8 سپاه پاسداران، 2/9/1360، ص4.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص36؛ و- روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص14، اهواز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 249، 4/9/1360، ص23؛ و- سند شماره 5595 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، شماره 416، به طرح و برنامه عملیات مرکز، 3/9/1360، ص1.
4) روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص13، به نقل از گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
5) سند شماره 5604 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، از واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه عملیات مرکز، شماره417، 4/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 34852 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور، 3/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص14، اطلاعیه 708 ستاد مشترک ارتش.
6) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس (معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران) تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد شانزدهم (حوادث آذر 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1389، صص 62 و 63.
همچنین بنا به اعلام ستاد مشترک ارتش در ساعت 18:10 و 18:23، دو فروند هواپیمای عراقی در شمال بهبهان هدف آتش جنگندههای اف4 و در منطقه ماهشهر هدف آتش پدافند هوایی قرار گرفتند و هر دو سقوط کردند.(1)
1
اخبار پراکنده از اردوگاه نظامی عراق حاکی است که ارتش این کشور همچنان با مشکل فرار نیروهای خود روبهرو می‌باشد و برای جبران این ضعف از نیروهای سایر کشورها استفاده می‌کند. علاوهبراین، ارتش عراق به امید دریافت کمک‌های تسلیحاتی از کشورهای غربی، در تلاش برای تقویت توان دفاعی خود است.
در همین خصوص، امروز 2 نظامی عراقی با عبور از مرز بانه و مرزهای جنوب کشور (حوالی بستان)، خود را به نیروهای سپاه تسلیم و درخواست پناهندگی کردند.(2)گفته می‌شود فرد پناهنده‌شده در بستان، فرمانده توپخانه ارتش عراق در محور سوسنگرد - بستان بوده است. همچنین به گزارش یک منبع آگاه نظامی، اخیراً دولت‌های عربستان، اردن، مراکش، مصر، کویت و امارات متحده عربی تعدادی نیرو دراختیار ارتش عراق قرار داده‌اند.(3)این منبع از کمک‌های نظامی دولت فرانسه به عراق در آینده نزدیک نیز خبری را منتشر کرد. به گزارش این منبع نظامی، فرانسه قصد دارد 36 فروند بمب‌افکن میراژ را به‌همراه تعدادی تکنیسین و خلبان دراختیار دولت عراق قرار دهد.(4)
2
امروز در مناطق عمومی دیواندره، سنقر و سنندج افراد گروههای مسلح غیرقانونی دست به اقداماتی علیه نیروهای نظامی و مردم منطقه زدند. در ارومیه نیز عملیات پاک‌سازی نیروهای خودی ادامه یافت.
در حوالی پایگاه فتح‌آباد دیواندره (در 30 کیلومتری شمالغربی این شهر)، 3 تن از افراد این پایگاه روی مینی که افراد وابسته به گروههای شورشی کار گذاشته بودند، رفتند در این حادثه 2 تن از این افراد به شهادت رسیدند و یک تن زخمی شد.(5)در روستای سیرکوه در (24 کیلومتری غرب سنقر) نیز نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران یکی از افراد متعهد این روستا را که در زمینه‌های فرهنگی فعالیت می‌کرد، شبانه از منزلش ربودند و با خود بردند.(6)
همچنین در سنندج تعدادی از نیروهای گروه کومه‌له شبانگاه وارد روستای کیلانه (در چهارده کیلومتری غرب این شهر) شدند و پس از غارت اموال شرکت تعاونی و صندوق وام کشاورزی این روستا با تهدید اسلحه از مردم خواستند که از این پس، اقساط بدهی خود به صندوق تعاونی را به این گروه پرداخت کنند، در غیر این صورت، دستگیر و زندانی خواهند شد. درپی این اقدام، مردم
1) سند شماره 56631 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 4/9/1360، ص1.
2) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 427259 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استانداری خوزستان، 4/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 005602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم تیپ2 زرهی (رکن2) به فرمانده گردان812 مهدی، 3/9/1360، سند تک‌برگی.
4) همان.
5) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا 3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص4.
6) روزنامه اطلاعات، 5/9/1360، ص4، به گزارش خبرگزاری پارس.
روستا تجمع اعتراض‌آمیزی کردند، اما مهاجمان با تهدید به کشتن مردم، آنها را متفرق کردند.(1)
از سوی دیگر، نیروهای دولتی در ادامه پاک‌سازی روستاهای شمال ارومیه در مناطق سلماس و ماکو، دو روستای تزخراب و قزل ارخ را پاک‌سازی کردند. در این عملیات و در بازرسی از مکان‌های مختلف، تعداد 37 قبضه انواع اسلحه به دست آمد و نیروهای خودی سالم به پایگاه‌هایشان بازگشتند.(2)
1
درپی افزایش جدایی نیروهای حزب منحله دمکرات از این حزب و پناهنده‌شدنشان به نیروهای دولتی، مسئولان حزب دمکرات با تسلیح نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که اخیراً به‌سوی این مناطق فرستاده شده‌اند،(3)آنها را در عملیاتهای گوناگون به کار می‌گیرند.
امروز 3 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران در روستای قوری قلعه پاوه با تحویل 2 قبضه اسلحه کلاشینکف و یک قبضه برنو، خود را به یک واحد از لشکر28 سنندج معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.(4)همچنین بنا بر اعلام منابع اطلاعاتی، 470 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق ایران (منافقین) که از شهرهای مختلف کشور به منطقه ژاورود در غرب محور سنندج - کامیاران وارد شده‌اند، به حزب دمکرات پیوسته و پس از تجهیز و تسلیح توسط این حزب، آماده عملیات شده‌اند.(5)
2
یکی از اقدامات رایج افراد و گروههای ضدانقلاب در روزهای اخیر، بمبگذاری در اماکن و معابر عمومی شهرها و مناطق مختلف کشور است. در همین خصوص امروز 2 بمب در ساعت 17:30 و 17:35 در نزدیکی در ورودی راه‌آهن تهران منفجر شد که براثر آن 3 تن شهید و 18 تن مجروح شدند.
روزنامه کیهان درباره وقوع این حادثه، چگونگی کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان و میزان آسیب‌های واردشده به قربانیان گزارشی را بدین شرح تهیه کرده است:
براثر انفجار 2 بمب قوی به‌فاصله چند دقیقه از یکدیگر، یک پیرمرد و مادری به‌همراه فرزندش - که درحال ورود به ایستگاه بودند در دم کشته شدند و 18 تن از عابران که در پیاده‌روهای اطراف ایستگاه درحال حرکت بودند به‌شدت مجروح شدند. ساعت 17:30، تعدادی از پاسداران کمیته منطقه13 به‌قصد بازرسی اشیای مشکوکی که در کنار در ورودی ایستگاه راه‌آهن قرار داشتند، به‌طرف آنها رفتند و هنوز درحال متفرق‌کردن مردم بودند که در یک لحظه یکی از بسته‌ها منفجر
1) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص3، سنندج.
2) روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص13.
3) درپی تسلط امنیتی نیروهای نظامی ایران در شهرها، عرصه برای فعالیت افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تنگ شده و به‌ناچار این سازمان بخشی از نیروهای خود را روانه مناطق غرب کشور کرده است.
4) سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به استانداری باختران، 25/9/1360، ص4.
5) سند شماره 005602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 294388 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرمانده سپاه پاسداران (واحد اطلاعات)، 4/9/1360، سند تک‌برگی.
شد و براثر آن تعدادی از عابران مجروح شدند و یک پیرمرد در مقابل چشمان مردم و پاسداران به هوا پرتاب شد. در همین لحظه، پاسداران به‌منظور کمک‌رسانی به‌طرف مجروحان رفتند که بسته دیگر که محتوی بمب دیگری بود، منفجر شد که البته این بار به‌دلیل اینکه مردم از انفجار اول وحشت‌زده و درحال فرار بودند، تلفاتی درپی نداشت. در انفجار بمب دوم چند تن از پاسداران که برای کمک‌رسانی به‌سوی مجروحان رفته بودند، زخمی شدند.
کبری سلیمانی، خانه‌دار 30 ساله که در بخش 2 جراحی بیمارستان بهارلو بستری می‌باشد، درباره چگونگی حادثه انفجار گفت: من به‌همراه شوهر و فرزندم از قم به تهران آمده بودیم و قصد سوارشدن به قطار و رفتن به هشترود را داشتیم، به همین منظور، در مقابل ایستگاه در انتظار نشسته بودیم که ناگهان صدای انفجار عظیمی به گوش رسید و در همان لحظه دیدم هر دو پای فرزند یک‌ساله‌ام که در کنار نرده‌ها بازی می‌کرد، قطع شد و بدنش به‌سوی دیگر پرتاب شد و خودم نیز از ناحیه پا مجروح شدم که تحت عمل جراحی قرار گرفتم. وی افزود: یکی از بستگانم به نام رقیه محمدی و فرزندش نیز که قدری آن‌طرف‌تر ایستاده بودند براثر شدت انفجار در دم کشته شدند و پیکرشان تکه‌تکه شد.
حکیم‌علی‌سلیمانی، 55 ساله شوهر رقیه محمدی نیز که از ناحیه پا مجروح شده و در بیمارستان بستری است، دراینباره گفت: من پس از اینکه صدای انفجار اول را شنیدم، برای پیداکردن زن و فرزندم به‌سوی آنها رفتم که انفجار دیگری رخ داد و من نیز از ناحیه پا مجروح و به‌کمک مردم به بیمارستان منتقل شدم. وی افزود: من به‌درستی صحنه اولیه انفجار را ندیدم و چیزی دراینباره به خاطر ندارم.
صفر سرپایی، 21 ساله و محصل، یکی دیگر از مجروحان حادثه انفجار دیروز است. وی درباره چگونگی انفجار گفت: من دیروز در مقابل ایستگاه راه‌آهن ایستاده بودم که صدای انفجاری به گوشم رسید. در همین لحظه به‌سوی بچه‌ای که روی زمین افتاده بود رفتم که بلافاصله بمب دیگری منفجر شد و من نیز از ناحیه پا و کمر و صورت مجروح شدم. وی هم‌اکنون تحت معالجه قرار گرفته و حالش رو به بهبودی است.(1)روابط عمومی سپاه اعلام کرد که عاملان اصلی این بمبگذاری را شناسایی و دستگیر کرده است.(2)
در پشت پادگان جی در غرب تهران نیز یک بمب که به‌صورت تله‌گذاری تعبیه شده بود، کشف و خنثی شد.(3)
1
نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در شهرهای قوچان، کرج و انزلی موفق شدند 11 خانه تیمی گروههای مسلح برانداز را شناسایی و با تصرف آنها، تعدادی از افراد رده‌بالای این گروه‌ها را دستگیر کنند. در بازرسی از این خانه‌ها تعداد زیادی سلاح، وسایل چاپ و تکثیر، اسناد و مدارک
1) روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص2؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص31؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص18.
2) روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص15، به نقل از روابط عمومی سپاه.
3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص32.
درون‌گروهی و مقادیر فراوانی مهمات به دست آمد. همچنین یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که در زندان به سر می‌برد، اقدام به خودکشی کرده و در بیمارستان فوت کرد.
براساس گزارش امروز سپاه قوچان، در دو روز اخیر، نیروهای سپاه این شهرستان با شناسایی و تصرف 9 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 13 تن از افراد فعال این سازمان را که برخی از آنان در ترورهای اخیر قوچان شرکت داشتند، دستگیر کردند. براساس این گزارش، معاون مسئول کل تشکیلات سازمان در قوچان از افراد دستگیرشده است. همچنین در درگیریهای ایجادشده هنگام تخلیه این خانه‌ها، یکی از افراد سازمان به هلاکت رسید. از این خانه‌ها 3 قبضه انواع کلت، مقادیر فراوانی فشنگ، طرح ترور، پول نقد، چاشنی فتیله ای، فهرستی از نام افراد انقلابی و مشخصات کامل آنها به‌منظور ترور، طرح خلع‌سلاح خودروهای گشتی سپاه، نقشه دقیق و کامل ساختمان سپاه برای تصرف و تخریب آن و تعداد زیادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.
در کرج نیز نیروهای سپاه یک خانه تیمی را که محل نگهداری تسلیحات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود شناسایی و 4 تن از ساکنان آن را دستگیر کردند. از این خانه تیمی 9 قبضه تیربار، 39 قبضه اسلحه ام1، 7 قبضه اسلحه ژ3، تعدادی نارنجک، 10 دستگاه بی‌سیم و... به دست آمد.(1)
در روستای "پیل علی باغ" در حوالی انزلی هم نیروهای سپاه پاسداران با استفاده از اطلاعات مردمی یک خانه تیمی را به تصرف خود درآوردند و 4 تن از سران شاخه نظامی منطقه را که در این خانه ساکن بودند، دستگیر کردند. از این خانه چندین قبضه تفنگ ژ3 و مقادیری فشنگ و وسایل چاپ و تکثیر به دست آمد.(2)
همچنین در ساعت 3:30 بامداد امروز، یکی از عوامل چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که در بازداشتگاه موقت سپاه خرم‌آباد به سر می‌برد، با استفاده از نفت چراغی که برای گرم‌شدن دراختیارش گذاشته بودند، اقدام به خودسوزی کرد. وی بلافاصله به مراکز درمانی منتقل شد، اما به‌دلیل شدت سوختگی فوت کرد.(3)
1
امروز امام خمینی در جمع اقشار گوناگون مردم، مسئولان بنیاد مستضعفان و بنیاد امور جنگ‌زدگان، جانبازان و مهاجران مناطق جنگی و... سخنرانی کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان در این دیدار عبارت بود از: وجود امدادهای غیبی در تحولات اخیر ایران و الهی‌بودن ایستادگی مردم در مقابل قدرت‌های شیطانی و مصائب دنیوی، معرفی پیامبران الهی به‌عنوان الگوی مقاومت در برابر ظالمان، اشاره به سختی‌های رسیدگی به امور رفاهی جنگ‌زدگان، ارجحیت رسیدگی به امور مستضعفین و برتری آن بر عبادات پنجاه شصت‌سالة دیگران و اجر والای خدمت به مصیبت‌دیدگان جنگ.
ایشان در سخنان خود فرمودند: «این دست غیب است که این تحولات را در کشور ما ایجاد
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، ص5؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص3، خبرگزاری پارس، 7/9/1360؛ و- سند شماره 56687 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 4 سپاه به فرماندهی ستاد مرکز، 7/9/1360، صص 2 - 1؛ و- روزنامه کیهان، 8/9/1360، ص15، مشهد، واحد مرکزی خبر.
2) روزنامه اطلاعات، 7/9/1360، ص15؛ و- روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص13، رشت، خبرگزاری پارس.
3) روزنامه کیهان، 4/9/1360، ص2، خرم‌آباد، واحد مرکزی خبر؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص3.
کرده است. اگر شما گمان کنید که تمام بشر و تمام قوای انسانی جمع بشوند و بتوانند یک قلب را تحویل و تحول بدهند، هرگز نخواهد شد. این خداست که در یک شب، کأنّه قلب‌های این ملت را متحول کرد و تمام این ملت را در مقابل آن قدرت‌های بسیار عظیم شیطانی به ایستادگی واداشت و دست همه قدرت‌ها را از کشور شما کوتاه کرد. و این قدرت الهی است که به جنگ‌زده‌های ما، به عزیزان ما که آواره شده‌اند از محل خودشان، قدرت عنایت کرده است که در مقابل نارسایی‌ها و در مقابل زحمت‌ها و کمبودها ایستادگی کنند، بلکه خودشان کمک‌کار باشند و این قدرت الهی است که شما جوان‌ها را وادار می‌کند که در بنیاد مستضعفین به خدمت مستضعفین باشید.
این ملت را خدای تبارک و تعالی با دست عنایت خودش و با قدرت کامله خودش قدرتمند کرد و متحول کرد به انسان‌های الهی؛ انسان‌هایی که برای خدا قیام کردند و برای خدا ادامه می‌دهند. برای خدا در جبهه‌ها جنگ می‌کنند و برای خدا در خارج جبهه خدمت می‌کنند. برای خدا در بنیاد مستضعفین خدمت می‌کنند و برای خدا زحمت و مشقت را خریداری می‌کنند. و این قدرت خدای تبارک و تعالی است که جوان‌های ما را عاشق شهادت کرده است که این عزیزان بیایند اینجا و از آنها کسانی اصرار کنند که من دعا کنم شهید بشوند و من به آنها عرض می‌کنم که پیروز باشید و انشاءالله ثواب شهید دارید.
شما عزیزان که متکفل امور جنگ‌زدگان هستید و متکفل تدبیر در این امر هستید که کار جنگ‌زدگان را به‌خوبی اداره کنید، من می‌دانم که کار بسیار مشکل است. کاری است که نمی‌شود با فوریت انجام داد و کاری است که اگر به‌طور معمولی بخواهد دولت انجام بدهد، قدرت این مطلب را ندارد، لکن این دست خداست که عنایت کرده است و جوان‌های ما را وادار کرده است به اینکه به این برادران و خواهران و کودکان جنگ‌زده خدمت کنند و آنها را در این مصیبت‌هایی که وارد بر آنها شده است، تسلیت عنایت کنند. و این خدای تبارک و تعالی است که جنگ‌زده‌ها را، درصورتیکه اگر به‌طور معمول بود، باید بسیار نارضایتی داشته باشند، لکن مع‌ذلک، در هرجا هستند، کمک‌کار هستند و مقاوم هستند.
... عمده این است که چون ما بحق هستیم و ما اسلام را می‌خواهیم و ما پیاده‌شدن احکام اسلام را می‌خواهیم، تمام ضربه‌هایی که وارد می‌شود، تمام اینها قابل‌تحمل است. این ضربه‌ها به ما تنها وارد نشده است. شما در طول تاریخ از زمان آدم - علیه‌السلام - تاکنون ملاحظه می‌کنید که تمام انبیا و تمام اولیا و تمام بزرگان دین در مقابل ظلم ایستاده‌اند و صدمه دیده‌اند، ایستاده‌اند و با آتش، آنها را سوزانده‌اند و با اره آنها را دو نیم کرده‌اند و در کربلا آن‌طور کردند با اولاد رسول‌الله، لکن چون برای خدا بود و چون حق بودند، تمام مشکلات آسان می‌شود. مشکلات، مشکلات مادی است، مشکلات مادی در مقابل معنویات نمی‌تواند عرض‌اندام کند. آنهایی که به معنویت مجهزند، آنهایی که به خدا متصل هستند و آنهایی که به مبدأ وحی متصل هستند، آنها را امور مادی از مقاصد خودشان باز نمی‌دارد.
و شما توجه داشته باشید؛ شمایی که خدمت به مستضعفین می‌کنید و شمایی که خدمت به جنگ‌زدگان می‌کنید! و امید است انشاءالله - و هست این‌طور که - انگیزه‌های شما انگیزه‌های اسلامی - انسانی باشد. شما بدانید که در یک طاعت بزرگ هستید و همیشه به طاعت حق‌تعالی قیام کرده‌اید و ثواب شما، ثواب عبادت‌های پنجاه شصت‌سالة دیگران است. و من امیدوارم که این کشور با همین قدرت که تا اینجا آمده است و با همین تعهد و با همین بیداری که از اول قیام کرده است و تا اینجا رسانده است، باقی باشد این نهضت و این انقلاب و قیام، تا صاحب اصلی انشاءالله بیاید و ما و شما و ملت ما امانت را به او تسلیم کند.
و شما عزیزان متعهد، عزیزان متعهد و عزیزانی که برای خدای تبارک و تعالی کار می‌کنید، از هیچ امری از امور، از انتقاداتی که ممکن است بعض از جناح‌های فاسد بکنند، چه در بنیاد مستضعفین و چه در بنیاد جنگ‌زدگان، دلسرد نباشید؛ برای اینکه شما برای خدا انجام‌وظیفه می‌کنید و کسی که انجام‌وظیفه برای خدا می‌کند پیروز است. با قدرت کارهای خودتان را انجام بدهید و با قدرت بهتر از سابق رسیدگی کنید به امور. و شما بدانید که رسیدگی به امور مستضعفان و رسیدگی به امور جنگ‌زدگان - که اینها بندگان خدا هستند و خداوند به آنها عنایت دارد - از عبادات بزرگ است. خداوند انشاءالله به همه شما توفیق عنایت کند. و به جنگ‌زده‌های ما و به آنهایی که جوان از دستشان رفته است، آنهایی که خانمانشان از دستشان رفته است، صبر و اجر عنایت فرماید.»(1)
1
حبیب‌الله عسگراولادی، وزیر بازرگانی، در مصاحبه مطبوعاتی امروز خود توضیحاتی درباره نظر امام درخصوص لایحه تجارت خارجی، اقدامات دولت برای فراهم‌شدن امکان خرید از کشورهای خارجی و تأمین اعتبارات لازم دراینزمینه و همچنین تلاش‌های انجام‌شده درباره توزیع تیرآهن و برنج بیان کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، وی ابتدا درباره ملاقات با امام اظهار کرد:
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام، (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص382.
«ما خدمت امام کلیات لایحه دولتی‌کردن بازرگانی خارجی را تقدیم کردیم که امام فرمودند اگر این لایحه از تصویب مجلس بگذرد و شورای نگهبان آن را تأیید کند، موردتأیید من نیز هست. ... ما درحال‌حاضر آمادگی کامل برای اجرای لایحه دولتی‌کردن بازرگانی خارجی را داریم.» وی گفت: «این لایحه براساس شعار "نه شرقی، نه غربی" و براساس فقه اسلامی شکل خواهد گرفت. ما در مرحله اول با کشورهای اسلامی و سپس با کشورهای غیرمتعهد واقعی معاملاتمان را شروع خواهیم کرد و سعی خواهیم کرد توازن را بین شرق و غرب کاملاً حفظ نماییم.»
عسگراولادی افزود: «لایحه خرید از خارج به‌طرف دولتی‌شدن کامل می‌رود و ارتباط با بیگانه برای خرید، به تصدی دولت درخواهد آمد و توزیع داخلی بهوسیله تعاونی‌ها و در موارد کمبودها بهوسیله بخش خصوصی انجام خواهد گرفت و جز در ضرورت‌ها، توزیع دولتی نخواهد بود.»
وی ادامه داد: «در اجرای دولتی‌کردن بازرگانی خارجی تا پایان امسال چند مرکز تهیه و توزیع کالا تأسیس خواهد شد.»
وزیر بازرگانی درباره گشایش اعتبارات نیز گفت: «ما در مسئله گشایش اعتبارات، وضعمان روبه‌راه شده است و براساس توصیه‌های شورای اقتصادی برای ضرورت‌های صنعتی، مواد غذایی و کشاورزی گشایش اعتبار را آغاز کرده‌ایم.» وی درباره توزیع آهن اضافه کرد: «ما حدود 240 هزار تن آهن در بنادر آمادة توزیع داریم که 60 هزار تن تاکنون تحویل داده شده است و 40 هزار تن دیگر آمادة تحویل است که اگر رانندگان عزیز و کامیون‌داران با ما همکاری بیشتری داشته باشند می‌توانیم توزیع آهن را با سرعت بیشتری انجام دهیم.»
حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان درباره توزیع برنج داخلی نیز اظهار کرد: «100 هزار تن برنج آماده توزیع داریم که از امروز توزیع 50 هزار تن برنج توسط مغازه‌ها و خواربارفروشی‌ها شروع شده است و مردم می‌توانند ازطریق ارائه کارت نفت، برنج مورد نیاز خود را تهیه کنند. ... ماهانه 40 تا 70 هزار تن برنج خارجی توزیع می‌کنیم. درمورد توزیع برنج خارجی هیچ نگرانی وجود ندارد و الآن چند کشتی در بندر امام خمینی آماده تخلیه است. همچنین در گمرک و انبارها برنج به‌اندازه کافی موجود است.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 3/9/1360، ص2.
1
مشکلات ایجادشده براثر وقوع جنگ، محدودشدن درآمدهای ارزی، اولویت‌بندی خریدهای خارجی بر پایه نیازمندی‌های اساسی، احتکار و کمبود برخی کالاها در بازارهای داخلی و... کنترل کالاهای اساسی و مبارزه با گران‌فروشی و احتکار را ضروری می‌سازد. ازاین‌رو، قوه قضاییه بخشی از فعالیت‌های خود را معطوف به رسیدگی به امور صنفی کرده است و دادستانی کارگروه امور صنفی با مأموریت رسیدگی به تخلفات در حوزه‌های مختلف اقتصادی، فعالیت درخور توجهی انجام می‌دهد. امروز جواد صادقی، دادستان دادسرای امور صنفی و حجت‌الاسلام ناظم‌زاده، رئیس این دادگاه، در مصاحبه‌ای فعالیت این نهاد را تشریح کردند.
گزارش روزنامه اطلاعات از این مصاحبه به شرح زیر است:
«جواد صادقی، دادستان صنفی، درمورد گرانی و گران‌فروشی اظهار داشت: "از علل و عوامل گرانی، شرایط جنگ، تحریم اقتصادی و وجود عوامل واسطه و دلال است. همچنین یکی دیگر از عوامل مهم گرانی، کارخانجات و شرکت‌های وابسته به بنیاد مستضعفان هستند که به‌دلیل عدم مدیریت و کاهش تولید، مجبورند قیمت‌ها را بالا ببرند. به‌عنوان مثال، کارخانه ایران ناسیونال [بهای] بعضی اجناس خود را تا صددرصد افزایش داده است. شرکت تکنوایس و شره وابسته به بنیاد مستضعفان، لوازم و ماشین‌آلات کشاورزی را به چند برابر قیمت می‌فروختند، چنانکه بلبرینگ 1050 ریال به قیمت 5550 ریال فروخته شده است. شرکت واصاتو فروشنده لوازم یدکی و کارخانه کفش ملی نیز لوازم یدکی و تولیدات خود را گران می‌فروشند که پرونده آنها تحت رسیدگی است. از سوی دیگر، تجار واردکننده، اجناس خود را گاهی تا ده برابر قیمت اصلی عرضه کرده‌اند که باید به کار آنها رسیدگی شود."
دادستان امور صنفی راه‌حل مبارزه با گران‌فروشی را چند عامل دانست و گفت: "تعاونی‌ها عامل بسیار مهمی در کنترل نرخ و توزیع صحیح کالاها هستند که دراین‌رابطه باید هیئت‌مدیره بسیاری از تعاونی‌ها به‌علت عدم صلاحیت برکنار شوند و مجدداً انتخابات واقعی انجام شود. کارخانجات داخلی باید با مدیریت صحیح، متحرک و پویا شوند تا کمبودها جبران شود و مردم نیز همان‌طوری که تاکنون ایثار و فداکاری کرده‌اند، در شرایط بحران اقتصادی کشور نیز هوشیارانه عمل کنند و با صرفه‌جویی و خودداری از خرید کاذب، با روحیه انقلابی توطئه‌های دشمنان انقلاب را خنثی سازند."
وی افزود : "با محتکران و کسانی که قصد تخریب اقتصاد کشور را دارند باید باتوجه‌به شرایط جنگی کشور قاطعانه برخورد کرد و درصورت اثبات نیات پلیدشان آنها را به مجازات مرگ محکوم کرد. چنانکه هم‌اکنون مدارک بسیار مهمی از تجار آهن و شرکت‌های خصوصی و دولتی که با عوامل واسطه و دلال در خریدوفروش فلزات دست داشته‌اند، به دست آمده و جریان تحت رسیدگی است که حکایت از میلیون‌ها تومان سوءاستفاده می‌کند."
دادستان انقلاب اسلامی ویژة امور صنفی ضمن تشریح اقدامات انجام‌شده در دادسرای امور صنفی گفت: "هم‌اکنون به‌منظور سرعت‌بخشیدن به کار دادگاه درحدود 30 بازپرس در دادسرای امور صنفی در تمام روز مشغول به کار هستند، درحالیکه در سال گذشته فقط
5 بازرس و آن‌هم بدون تشکیلات و سیستم اداری کار می‌کردند. همچنین هیئت های اجرایی در بسیاری از صنف‌ها جهت نظارت و توزیع کالاها از میان مسلمانان متعهد انتخاب شده‌اند.
وی ضمن اشاره به پاک‌سازی اطراف میادین میوه‌وتره‌بار از وجود عوامل واسطه و دلال گفت: "به‌زودی در سطح شهر میوه و سبزی به قیمت یکنواخت به دست مردم خواهد رسید.
سپس حجت‌الاسلام ناظم‌زاده [رئیس دادگاه امور صنفی] گفت: دادگاه و دادسرای امور صنفی تاکنون مبلغ 2 میلیارد ریال از متخلفین دریافت کرده که به حساب شورای عالی قضایی واریز شده است و در سال جاری 13693 پرونده به دادسرا رسیده که دراین‌رابطه عده‌ای از آنها به‌اتهام گران‌فروشی به زندان، جریمه، تبعید و شلاق محکوم شده‌اند. علاوه‌برآن، حدود 9 میلیون قالب صابون از متخلفین یا افرادی که در این تخلف دست داشته‌اند، گرفته شده و به قیمت عادلانه با سود معقول برای صاحبان آن، دراختیار مصرف‌کنندگان قرار گرفته است.
نمونه دیگر، توزیع حدود 30 هزار یخچال، 50 هزار کولر، 30 هزار تلویزیون، 7 هزار ماشین لباس‌شویی و دیگر لوازم مورد نیاز مردم است که با بهای عادلانه دراختیار مصرف‌کنندگان قرار داده شده است. این نحوه فعالیت در صلاحیت دولت و وزارت بازرگانی است که بالاجبار ستادهای بیست‌گانه مبارزه با گران‌فروشی مسئولیت این امر را به‌عهده گرفته‌اند.
ناظم‌زاده درباره مقابله با تروریست‌های اقتصادی گفت: تروریست‌های اقتصادی افرادی هستند که اموال مردم را به‌صورت ارز از مملکت خارج می‌کنند یا با زدوبند با ایادی خود، کارخانه‌ها را به تعطیل می‌کشانند و احیاناً اجناس مورد احتیاج جامعه را مخفی کرده تا به انقلاب ضربه وارد کنند. طبیعی است این افراد تروریست اقتصادی هستند که باید با آنها به‌شدت رفتار شود. این دادگاه چنین متهمانی را به دادگاه انقلاب فرستاده است. وی افزود: متأسفانه عده‌ای جوساز، شایعه‌پراکن و ضدانقلاب در بازار مسلمین و مراکز صنفی دست به نشر شایعات و اکاذیب بی‌اساس زده‌اند و شایعاتی منتشر کرده‌اند که سبب ناراحتی جامعه مسلمین شده و عده‌ای از اصناف تصور کرده‌اند که مغازه‌های آنها تعطیل می‌شود و اجناس آنها به‌صورت کوپن دراختیار مردم قرار می‌گیرد. این شایعه به‌شدت تکذیب می‌شود، البته اگر افرادی از روی نادانی دست به گران‌فروشی بزنند طبق ضوابط شرعی مجازات می‌شوند.»(1)
1
بامداد امروز، نیروهای عراقی منزل علامه محمدحسین فضل‌الله از علمای برجسته جنوب لبنان و از طرف‌داران انقلاب اسلامی را هدف چندین موشک قرار دادند. در این حمله تروریستی آسیبی به علامه فضل‌الله نرسید، اما براثر انفجار یکی از موشک‌ها یک تن از محافظان وی به شهادت رسید. خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: با ورود گروه جدیدی از کماندوهای مزدور عراقی به لبنان که به‌عنوان دیپلمات در سفارتخانه این کشور در بیروت به سر می‌برند، عملیات ترور مخالفان رژیم عراق و طرف‌داران جمهوری اسلامی ایران در لبنان شدت بیشتری گرفته است.(2)
1
امروز نیز همچون روزهای گذشته حملات هوایی عراق در منطقه جنوب متمرکز بود و جنگندههای این کشور شهرهای سوسنگرد و آبادان را بمباران کردند. براساس گزارش ستاد مشترک ارتش ایران، در این حملات یک فروند از جنگندههای عراق در حوالی اهواز سقوط کرد.
هواپیماهای دشمن 2 بار در ساعات 10:15 و 13:40 شهر سوسنگرد را بمباران کردند که تلفات جانی به همراه نداشت، ولی در چند نقطه شهر موجب آتش‌سوزی شد که مأموران آتش‌نشانی آن را مهار کردند.(1)
هواپیماهای عراقی همچنین در دو نوبت به شهر آبادان حمله کردند که به‌دلیل بمباران از ارتفاع بالا، هدف‌گیری آنان دقیق نبود و خسارات واردشده به شهر اندک بود.(2)
در یکی دیگر از حملات هوایی دشمن به منطقه جنوب، یک هواپیمای عراقی در جنوب‌غربی اهواز در منطقه دب‌حردان سقوط کرد. ستاد مشترک ارتش ایران در اطلاعیه 710 خود سقوط این هواپیما را اعلام کرد. فرماندهی منطقه9 سپاه پاسداران (استان‌های خوزستان و لرستان) نیز در گزارشی به فرماندهی مرکز باتوجه‌به قراین و شواهد موجود، سقوط این هواپیما را تأیید کرد. طبق اسناد موجود، این هواپیما بهوسیله جنگندههای نیروی هوایی ایران هدف قرار گرفته و سقوط کرده است.(3)دراینحال، رادیو صوت‌الجماهیر عراق به نقل از اطلاعیه523 فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق ادعا کرد که جنگندههای هوایی این کشور در یک درگیری هوایی 4 فروند از جنگندههای ایرانی را سرنگون کرده‌اند.(4)
1) سند شماره 433693 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 4/9/1360، سند تک‌برگی.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص26.
3) روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص13، به نقل از نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- سند شماره 56623 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد عملیات جنوب، 4/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56659 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 8 اهواز به فرماندهی مرکز، 5/8/1360، سند تک‌برگی.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص1، رادیو صوت‌الجماهیر، 4/9/1360.
1
عملیات نفوذی نیروهای سپاه مریوان در عمق خاک عراق، تسلیم‌شدن 5 تن از نیروهای ارتش عراق به نیروهای خودی و اقدام معارضین عراقی در منطقه حلبچه از مهم‌ترین اخبار نظامی امروز بود.
یک گروه گشتی سپاه مریوان با نفوذ به منطقه شنام در عمق خاک عراق، به یک محل تجمع نیروهای عراقی شبیخون زدند که این اقدام به هلاکت 15 تن و زخمی‌شدن 18 تن از نیروهای دشمن انجامید.(1)در همین منطقه، 5 تن از نیروهای عراقی با عبور از مرز و تحویل سلاح‌هایشان خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست پناهندگی کردند.(2)
همچنین به گزارش یک نشریه داخلی منطقه7 سپاه پاسداران (استان‌های باختران، همدان، ایلام و کردستان)، در درگیری نیروهای انقلابی عراق با ارتش این کشور در منطقه حلبچه، 3 تن از نیروهای نظامی عراق به هلاکت رسیدند.(3)
2
در ادامه پشتیبانی مردم از جبهه‌های جنگ، امروز، مردم شهرهای بروجرد و تهران به‌کمک صنوف و هیئت‌های مذهبی این شهرها، کمک‌های خود را به مناطق جنگی ارسال کردند.
در طول چند روز اخیر، 4 کامیون مواد غذایی شامل آرد، نان و خواربار که به‌همت سپاه پاسداران و کارگروه امور صنفی بروجرد جمع‌آوری شده بود، به جبهه‌های نبرد ارسال شد. همچنین اعضای هیئت باب‌الحوائج این شهر مبلغ 807,113,1 ریال را به‌منظور کمک به جنگ‌زدگان به حساب ویژه نخست‌وزیر واریز کردند.(4)
صنف سراج و تشک‌دوز تهران نیز علاوه‌بر اهدای یک دستگاه آمبولانس مجهز به وسایل اکسیژن و کمک‌های اولیه، تعداد 5000 عدد کرجی برای سنگرهای متحرک، 3000 متر تنظیف برای تمیزکردن سلاح، 3000 کیلو نایلون پلاستیک، 30 کارتن کنسرو لوبیا و بادمجان، 50 کارتن کمپوت میوه، 90 جین زیرپوش، 360 عدد فانوس، 256 عدد لگن پلاستیکی و مسی، 1000 عدد لگن از جنس روی، 150 گالن مایع ظرف‌شویی و 120 عدد چراغ والور به جبهه‌ها ارسال کردند.
روزنامه اطلاعات همچنین گزارشی از اقدامات صنوف مختلف تهران برای مرمت خانه‌های آسیب‌دیده و ویران‌شده جنگ و احداث خانه‌هایی برای اسکان جنگ‌زدگان منتشر کرده است. در این گزارش آمده است: «به‌منظور مرمت خانه‌های صدمه‌دیده در مناطق جنگی و نیز احداث یک هزار دستگاه واحد مسکونی برای آوارگان جنگ، ازسوی اعضای صنف فروشندگان اتومبیل 40 دستگاه کامیون شامل تیر چوبی، آجر، پتو، دارو و نیز 20 میلیون تومان پول نقد به غرب کشور فرستاده شد.» به نوشته این روزنامه، قرار است با نظارت کمیته کمک‌رسانی و بازسازی مناطق جنگ‌زده و همکاری اعضای صنف‌های مختلف، خانه‌هایی در شهرک بهشتی واقع در بیستون کرمانشاه و چند منطقه دیگر برای آوارگان جنگی ساخته شود.(5)
1) سند شماره 56671 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 6/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 54700 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 56671 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 54700 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
3) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص7، عراق.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 261، 4/9/1360، ص5.
5) روزنامه اطلاعات، 4/9/1360، ص2.
1
عوامل وابسته به گروههای ضدانقلاب در ادامه اقدامات خود در شمال‌غرب کشور امروز آدم‌ربایی و حمله به پایگاههای سپاه را در دستور کار قرار دادند. در همین حال، نیروهای خودی نیز موفق به پاک‌سازی 2 روستا در شمال پاوه شدند.
عناصر وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران در غرب سنقر در مسیر روستای خانقاه به کهریز، 2 تن از روستاییان را ربوده، هر دو را به شهادت رساندند و سپس جنازه آنها را در کنار جاده رها کردند.(1)
نیروهای مسلح غیرقانونی، مقر نیروهای سپاه در سردشت و پایگاه نیروهای خودی در جنوب ارومیه و جنوب‌شرقی مراغه را نیز زیر آتش قرار دادند که آسیبی به نیروهای خودی وارد نشد.(2)
همچنین با اجرای عملیات نیروهای خودی برای پاک‌سازی روستاهای زئین و داریان در شمال پاوه از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی، این روستاها آزاد شد و 3 تن از افراد این گروه‌ها به هلاکت رسیدند. در این عملیات، 2 بلدوزر که قبلاً افراد ضدانقلاب ربوده بودند، به دست نیروهای خودی افتاد.(3)
2
در دو عملیات تروریستی، یک درگیری مسلحانه و یک مین‌گذاری که در شهرهای تهران و ارومیه انجام شد، 5 تن شهید و 2 تن زخمی شدند.
در خیابان نواب تهران، یکی از پاسداران کمیته هنگام عبور از خیابان هدف سوءقصد یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و به شهادت رسید. ضاربان بلافاصله پس از اجرای ترور از محل حادثه گریختند.(4)
در خیابان رسالت نیز نیروهای این سازمان 2 درجه‌دار ارتش را ترور کرده، به شهادت رساندند.(5)
همچنین در خیابان مولوی، پاسداران کمیته 3 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی کرده، تحت‌تعقیب قرار دادند. در این عملیات 2 تن از منافقین بلافاصله دستگیر شدند و نفر سوم که با تیراندازی‌های پی‌درپی درصدد فرار بود، یک پیرمرد یخ‌فروش را که قصد داشت مانع فرار وی شود، با شلیک گلوله به شهادت رساند و یک کودک را نیز زخمی کرد. وی سپس به‌دست قصاب محل دستگیر شد. از این فرد یک قبضه کلت و یک نارنجک به دست آمد.(6)
در ارومیه نیز براثر انفجار یک مین ضدنفر که نیروهای مسلح غیرقانونی به‌صورت تله در خروجی یک خانه در یکی از کوچه‌های خیابان "دانشکده" این شهر کار گذاشته بودند، 2 تن از ساکنان خانه که پدر و پسر بودند، به‌شدت زخمی شدند. در این حادثه نعمت کرباسی (پدر) به‌علت شدت جراحات واردشده به شهادت رسید. براثر انفجار این مین شیشه‌های منازل مسکونی اطراف شکست و به یک خودرو نیز آسیب وارد شد.(7)
1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص35.
2) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص1.
3) سند شماره 54700 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) روزنامه کیهان، 5/9/1360، ص2.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، 6/9/1360، ص18، به گزارش مرکز خبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران.
6) روزنامه کیهان، 5/9/1360، ص2؛ و- دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 28، 10/9/1360، ص32.
7) روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص2، ارومیه، خبرگزاری پارس.
1
امروز 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و نیشابور به تصرف نیروهای امنیتی درآمد.
به‌دنبال گزارش‌های مردمی مبنی‌بر رفت‌وآمدهای مشکوک به یک منزل در تقاطع خیابان‌های ولی عصر(عج) و انقلاب، نیروهای سپاه به‌منظور کنترل و بازرسی به محل اعزام شدند، ولی با مخالفت و ممانعت ساکنان منزل که یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، کار به درگیری کشید. در این درگیری یکی از پاسداران زخمی شد و 3 تن از ساکنان خانه تیمی کشته و 2 تن نیز دستگیر شدند. از این خانه 2 قبضه مسلسل یوزی، یک قبضه تفنگ ژ3، 2 عدد کلت کمری، چندین قبضه نارنجک دستی و تعدادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(1)
در نیشابور نیز نیروهای سپاه یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی کردند. از این خانه که قبلاً ساکنانش آنجا را ترک کرده بودند، یک قبضه اسلحة ژ3، 3 عدد بمب دست‌ساز و مقادیری مواد منفجره به دست آمد.(2)
2
دادگاه انقلاب اسلامی لنگرود امروز احکام مربوط به 12 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را صادر کرد. این افراد با ابراز ندامت از همکاری خود با این سازمان و محکوم‌کردن اقدامات گذشته خود، عفو و به قید تعهد آزاد شدند.(3)در همین حال، دادستانی انقلاب اسلامی شیراز نیز خبری را مبنی‌بر خنثی‌شدن 80 درصد از طرح‌ها و عملیاتهای گروههای مسلح غیرقانونی در شیراز منتشر کرد. علی‌اکبر ماهرخ‌زاده دراینباره گفت: «با همکاری مردم و پاسداران، بیش از 80 درصد از طرح‌ها و عملیاتهای گروهک‌ها، به‌خصوص منافقین امریکایی در شیراز کشف و خنثی شده است.(4)
3
امام خمینی به مناسبت سالروز تشکیل بسیج پیامی خطاب به بسیجیان، مسئولان و سایر اقشار ملت ایران صادر کردند. در بخش‌هایی از این پیام به برکات تشکیل بسیج و عملکرد آن در دفاع از انقلاب اسلامی و اجر معنوی خدمت در بسیج و حراست از اسلام و دستاوردهای انقلاب اشاره شده است.
بخش‌هایی از پیام امام بدین شرح است:
«درود بی‌پایان نثار ملت عظیم‌الشأن ایران که با همت والای خود در مقابل هر پیشامد و خطری شجاعانه و عاشقانه ایستاده و مقاومت نموده و در راه خداوند تعالی و جمهوری اسلامی که کفیل
1) روزنامه کیهان، 5/9/1360، ص2؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 262، 5/9/1360، ص7؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، 6/9/1360، ص18، به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران.
2) سند شماره 56687 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه4 سپاه به فرماندهی ستاد مرکز، 7/9/1360، صص 2 و 1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 250، 5/9/1360، ص22؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 262، 5/9/1360، ص6.
4) روزنامه اطلاعات، 5/9/1360، ص4، شیراز.
پیاده‌نمودن احکام روشنی‌بخش و مترقی اسلام است، از هیچ کوشش و بذل جان و مال دریغ ننموده. و سلام بر قوای مسلح و رزمندگان پرشور و عاشق لقاءاللَّه که در راه هدف مقدس، سرازپای نشناخته و جان‌برکف به دفاع از حق و میهن عزیز خود در جبهه‌ها و پشت جبهه به جهاد مقدس تا پیروزی نهایی ادامه می‌دهند. و رحمت و برکات خداوند بزرگ بر بسیج مستضعفان که بحق پشتوانه انقلاب اسلامی است و به کوشش ارزنده خود ادامه داده [اند] و بحمداللَّه‌تعالی با همت جوانان برومند و داوطلبان، گروهِ میلیونی رزمنده تربیت [کرده‌اند]، و امید آن است که با شرکت فعال قشرهای معظم ملت و شور و شعفی که در جوانان عزیز از برکت اسلام مشاهده می‌شود، "ارتش بیست میلیونی" که نگهبان جمهوری اسلامی و کشور عزیز از شر جهان‌خواران متجاوز است، تحقق یابد.
شما عزیزان و جوانان بزرگوار باید بدانید که حفظ و حراست اسلام و کشور اسلامی و دین حق از بزرگ‌ترین طاعاتی است که از صدر عالم تاکنون انبیای معظّم و اولیای بزرگ - صلوات اللَّه علیهم اجمعین - در راه آن کوشش جان‌فرسا نموده و از هیچ فداکاری دریغ ننموده‌اند و تربیت و تعلیم و تعلم فنون نظامی در راه این هدف ارزنده‌ترین ارزش‌هاست و تا شما جوانان بیدار و سایر قشرهای ملت بزرگ با این شور و شعور در صحنه حاضرید، به کشور و جمهوری اسلامی آسیبی نخواهد رسید.
شما ملت معظّم که می‌خواهید از دین خدا دفاع کنید و نگهبان کشور ولی‌اللَّه‌الاعظم - ارواحنا لمقدمه الفداء - باشید، مطمئن باشید که دست قدرت خداوند قادر بر سر شما سایه افکنده و عنایات غیبی شامل حال شماست و شر اشرار و توطئه‌های شرق و غرب را خنثی خواهد فرمود.»
امام خمینی در این پیام همچنین روحانیون و حوزه‌های علمیه را به کوشش بیشتر برای انسجام اجتماعی مردم و تبلیغ نگهبانی از احکام اسلامی و راههای کمک به بنیه مالی دولت توصیه کرده و فرمودند:
«علمای اعلام و ائمه جماعت و خطبای محترم بر حجم ارشاد و رهنمودهای خود بیفزایند و قشرهای میلیونی مردم را متوجه طرق نگهبانی از اسلام و احکام مقدسه و حراست از جمهوری اسلامی نمایند و به تودههای متعهد میلیونی اسلامی لزوم تشریک مساعی در تمام امور کشوری و لشکری و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را گوشزد نمایند و به آنان توصیه کنند که برای کمک به اقتصاد کشور - که امروز از اهم مسائل است - از اسراف، تبذیر و استعمال امور تشریفاتی و تجملی اجتناب نمایند و از سپردن پول‌های خود اگرچه اندک باشد، به بانک‌های دولتی برای به‌راه‌افتادن چرخ‌های اقتصاد و کمک به دولت اسلامی دریغ ننمایند و از کمک‌کردن به جنگ و جنگ‌زدگان غفلت ننمایند، و از شرکت در بسیج مستضعفان و تعلیم‌وتربیت دیدن برای حراست از اسلام عزیز کوشا باشند.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، ج 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی چاپ اول، 1378، ص386.
1
امروز عباس دوزدوزانی، فرمانده سابق سپاه پاسداران و محمدتقی بشارتی، نماینده مجلس شورای اسلامی، دیدگاههای خود را درباره بسیج بیان کردند. عباس دوزدوزانی باتوجه‌به نقش اساسی بسیج در انقلاب و کشور، به نابسامانی‌های اولیة این نهاد اشاره کرد و قرارگرفتن آن را در تشکیلات سازمانی سپاه، ازجمله راهکارهای مؤثر و خوب برای به‌کارگیری این نهاد مردمی دانست و نقش بسیج را فراگیر و کارکرد آن را خستگی‌ناپذیر و مستمر خواند. وی دراینباره گفت: «فرمانی که امام دررابطه‌با بسیج عمومی دادند، یک فرمان تاریخی و بجایی بود، چراکه انقلاب همان‌طوری که بارها رهبر عزیزمان فرمودند نقش اساسی آن به دوش مردم بوده و این مردم بودند که باید اهداف انقلاب را با پیروی صحیح از رهبر انقلاب پیگیری می‌کردند. لذا نقش عمده ازطریق بسیج بوده و هست و مورد انتظار نیز می‌باشد. البته پس از تأسیس، متأسفانه امر بسیج در مراحلی دچار اختلالات و مشمول بی‌سازمانی بوده است تا اینکه به‌مرور، برادران مسئول متوجه شدند در نهادهای دیگر به‌ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که آن‌هم یکی از نقشهای اساسی را در حراست از انقلاب و پیگیری اهداف انقلاب اسلامی به‌عهده داشته که بر مردم ما پوشیده نیست، باید سازمان اساسی پیدا کند و لذا قضیه را دنبال کردند و امروزه بسیج مستضعفین زیر پوشش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمده و من امیدوار هستم که انشاءالله دراین‌رابطه یک تعاون متقابل و یک تقویت متقابل باشد از ناحیه سپاه با بسیج و همه منتظر هستند که در این پیوند و دراین‌رابطه ثمرات چشمگیری برای انقلاب اسلامی عاید شود. ... بسیج به‌عنوان یک نیروی قابل‌توجه مردمی نقش اساسی دارد و نقش این نیروی مردمی در جریان جنگ تحمیلی ایران و عراق به‌خوبی بر همه‌کس روشن شده است.
اعضای این واحد، ایثارگرانه از هر منطقه‌ای از کشورمان فراهم آمدند و به جبهه‌ها اعزام شدند. این برادران هم در خط مقدم جبهه و هم در پشت جبهه شروع به فعالیت کردند و ایثارگرانه مشغول ستیز با دشمن کافر شدند. دشمن هم می‌داند که این نیروها، نیروهای اصیل انقلاب هستند و هرگز
خستگی نمی‌پذیرند و می‌بینیم به‌راحتی در معرکه حضور پیدا می‌کنند و شهید می‌شوند و طالب شهادت هستند و دشمن را به زانو درمی‌آورند. ما امیدوار هستیم که در همین رابطه و با یاری سایر نهادها که با این برادران و خواهران همکاری دارند، در جبهه‌ها ازنظر نظامی چنان ضرب‌شستی به دشمن نشان بدهند که برای تاریخ فراموش‌نشدنی باشد.»(1)
محمدتقی بشارتی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز درباره لزوم ادغام سازمان بسیج در سپاه پاسداران، ضرورت فرماندهی واحد نیروهای مسلح انقلابی و همچنین سیر قانونی قرارگرفتن بسیج در تشکیلات سپاه مطالبی بیان کرد. وی گفت: «یکی از کارهای اساسی و انقلابی که مجلس شورای اسلامی انجام داد، طرح ادغام بسیج در سپاه بود که توسط برادران مؤمن و انقلابی‌مان این طرح تدوین و به مجلس عرضه شد و مجلس نیز در بررسی‌ها، در کمیسیون‌ها و در جلسات خود آن را تصویب کرد. البته می‌دانید در یک کشوری که کارها می‌خواهد به‌خوبی و سریع براساس مکتب و بینش انجام شود، باید یک تمرکز و مدیریت صحیح در کار باشد. وقتی بسیج به‌صورت جدا از سپاه عمل می‌کرد، ازنظر اینکه محل نفوذ افراد گوناگون، عناصر ناباب و گروهک‌ها شده بود و خصوصاً در قسمت فرماندهی دچار اشتباهاتی می‌شد که بعضی از آنها برای مردم مشهود بود و همچنین از اعلامیه‌هایی که بسیج به‌اصطلاح ملی آن‌وقت انتشار می‌داد، می‌دیدیم که آنچنان که باید و شاید در خط امام نیست، بلکه باتوجه‌به حرکات مذبوحانة بنی‌صدر می‌رفت که یک گرایش بنی‌صدری پیدا کند؛ این بود که به‌موقع این عمل انجام شد و بسیج در سپاه ادغام شد. سپاه براساس آن بینش مکتبی که دارد، توانست بسیج را مهار کند و به سازندگی نیروهای مکتبی بپردازد که ازنظر سیاسی یک مشکل عظیم را از دوش ما برداشت. ما یک‌مرتبه نمی‌توانستیم یک نیروی عظیم و مسلح و آماده را در کنار خودمان و در مقابل خودمان داشته باشیم و هر روز خوف و وحشت این را داشته باشیم که نکند بسیج دچار اشتباه و انحراف برعلیه انقلاب شود، اما با ادغام در سپاه ما هر فکری برای سپاه داریم، برای بسیج هم داریم و برادران متعهدمان در سپاه مراقب این نیروی فعال و ارزنده هستند.»(2)
1
امروز محسن نوربخش، رئیس کل بانک مرکزی ایران در مصاحبه‌ای مطبوعاتی، مطالبی را درباره اولین دادخواست طلب‌های ایران از محل خرید تسلیحات دریافت‌نشده از امریکا،(3)اقدامات غیرقانونی امریکا برای کارشکنی در امر رسیدگی قانونی به دعاوی مطرح‌شده در
دادگاه لاهه و سایر اختلافات ایران و امریکا بیان کرد. گزارش کامل روزنامه اطلاعات از این گفت‌وگو به شرح زیر است:
هفته گذشته ایران اولین دادخواست مطالبات خود از ایالات متحده امریکا را تسلیم دیوان داوری لاهه کرد. این دادخواست ازطرف وزارت دفاع ایران درباره فروش اسلحه توسط امریکا در رژیم گذشته به ایران تنظیم و براساس آن ادعای دریافت 12 میلیارد دلار از این کشور شده است و مبتنی‌بر اسناد مثبت بسیاری است که حقانیت ما را روشن می‌کند.
دکتر نوربخش به این سؤالی که آیا اشکالاتی درخصوص اجرای بیانیه الجزایر پدید آمده است، پاسخ مثبت داد و گفت: این اشکالات عمدتاً به دلیل تخلف امریکا و عدم تمکین به قرارداد دو کشور می‌باشد. اولین تخلف امریکا مسدودکردن حساب دفتر حفاظت منافع ایران در امریکا و دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل می‌باشد که به‌هیچ‌وجه با عرف بین‌المللی سازگار نیست و خود نشانه بارزی از بی‌احترامی به قوانین بین‌المللی به شمار می‌رود. همچنین تأخیر ایالات متحده در انتقال وجوه ما در امریکا و کارشکنی این کشور در نقل‌وانتقالات لوازم و تجهیزات و اسلحههای خریداری‌شده توسط رژیم سابق ایران در بهرینگ نیویورک که آقای رئیس‌جمهور نیز به آن اشاره کرده، ازجمله تخلفات امریکاست که متأسفانه انجام شده است.
وی افزود: این موارد تخلف طی دومین دادخواست ایران تسلیم دیوان داوری لاهه خواهد شد. البته، امریکا برای موجه جلوه‌دادن ادعاهای خود، به بهانه‌های واهی استناد جسته و ازجمله توقیف پول‌های دفتر حفاظت منافع ایران را واکنشی به توقیف پول اتباع امریکایی در ایران قلمداد کرده است که من این موضوع را تکذیب و اعلام می‌کنم که به‌هیچ‌وجه چنین عملی در ایران انجام نشده و اتباع امریکا می‌توانند بهوسیله چک تمام موجودی‌های خود را از ایران خارج کنند.(1)
1
نخست‌وزیر زلاندنو از معامله پایاپای با ایران و دریافت نفت در مقابل فروش گوشت به ایران خبر داد. بنا بر گزارش خبرگزاری رویتر از ولینگتن، مرکز زلاندنو، رابرت ماندون، نخست‌وزیر زلاندنو، اعلام کرد که کشورش احتمالاً به‌دلیل کمبود پول نقد ایران مجبور می‌شود در مقابل صدور گوشت گوسفند، نفت دریافت کند.
وی افزود: به‌زودی یک هیئت بازرگانی ایران از زلاندنو دیدن می‌کنند و جزئیات اجرای احتمالی این معامله پایاپای را بررسی خواهند کرد، زیرا ایران دچار کمبود بسیار شدید پول نقد است. به گفته مقامات سازمان گوشت زلاندنو، صادرکنندگان این کشور اینک برای دریافت 45 میلیون دلار پول گوشت گوسفندی که اخیراً به ایران صادر کرده‌اند، با مشکلاتی
1) روزنامه اطلاعات، 5/9/1360، ص2، به نقل از خبرگزاری پارس.
مواجه‌اند. ماندون گفت: این معاملة پایاپای نفت به‌جای گوسفند، مورد تمایل تولیدکنندگان گوشت در زلاندنو که بازار گوشت ماوراء بحار را در اختیار دارند، نیست، اما کشورش احتمالاً چاره دیگری ندارد.(1)
1
در ادامه سیاست‌های تبلیغاتی گروههای مخالف جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، امروز گروهی از دانشجویان ایرانی مخالف انقلاب به کنسولگری ایران در شهر میلان ایتالیا حمله کردند. گزارش یونایتدپرس از حمله این گروه و رفتار آنان با کارکنان کنسولگری ایران به شرح زیر است: به گزارش پلیس، درحدود 20 تن از دانشجویان ایرانی مخالف رژیم آیت‌الله خمینی امروز به کنسولگری ایران در میلان هجوم بردند و کارکنان آن را مورد حمله قرار دادند. بنا بر این گزارش، دانشجویان مذکور قبل از اینکه موفق به فرار شوند، دست و پای تعدادی از کارکنان کنسولگری ایران را برای مدت 20 دقیقه بستند و به سایر کارمندان حمله کردند. یکی از کارکنان کنسولگری به‌خاطر شوکی که در این حادثه به وی وارد شد، به بیمارستان انتقال یافت. همه دانشجویان (مخالف) ایرانی قبل از اینکه پلیس موفق به دستگیری آنان شود، گریختند.(2)
1
براساس مباحث و آخرین شناسایی‌هایی که از منطقه تحت اشغال نیروهای عراقی انجام شده بود، طرح مانور عملیات "طریق‌القدس" باتوجه‌به پیشنهاد سپاه در استفاده از منطقه رملی برای رسیدن به عقبه‌های دشمن با تغییراتی نسبت به طرح اولیه شکل نهایی خود را یافت.(1)
در این طرح، عبور از منطقة رملی و دورزدن رده های پدافندی دوم و سوم دشمن در عمق جبهة نبرد به‌عنوان تاکتیک ویژة عملیات تعیین شده است. براین‌اساس، در محور شمالی، حمله در قالب "تکِ احاطه‌ای یک‌طرفه" از مسیر تپه های الله‌اکبر به‌سمت تنگة چزابه و تپه های نَبَعه، به‌عنوان محور تلاش اصلی در طرح عملیاتی، صورت می‌گیرد. در محورهای میانی(2)و جنوبی(3)نیز با توجه به نحوه استقرار نیروهای دشمن و نوع استحکامات و موانع ارتش عراق نیروهای خودی ناگزیر به اجرای "تکِ جبهه‌ای" هستند که این امر بر دشواری عملیات در این محور می‌افزاید(4). براین‌اساس، «سپاه پاسداران اعلام کرد که آمادگی دارد تا با استفاده از نیروهای پیاده بسیجی، به جناح دشمن تک نماید. پس از بحث و تبادل‌نظر چنین تصمیم گرفته شد تا یک نیروی مرکب از یک تیپ زرهی ارتش و یک تیپ پیاده سپاه به خطوط مقدم دشمن در شمال کرخه تک نمایند و پس از رخنه در آن و ایجاد شکاف در این خط، رزمندگان تیپ
1) براساس طرح مانور اولیه، هجوم به مواضع عراق در شرق شهر بستان (در محور دهلاویه - سابله) تلاش اصلی و اقدام در محورهای شمال رودخانه کرخه تلاش پشتیبانی موردنظر فرماندهان بود، اما به‌مرور و باتوجه‌به نتایج شناسایی‌ها که نشان‌دهنده مواضع مستحکم و هوشیاری عراق در محور سابله (شرق بستان) و اهمیت حفظ این شهر برای ارتش عراق بود و از سوی دیگر شیوه آرایش دشمن که از باورنداشتن دشمن به امکان عبور نیروهای ایرانی از منطقه رملی شمال منطقه عملیات حکایت می‌کرد، با جمع‌بندی فرماندهان برای تغییراتی در مانور موافقت شد و به پیشنهاد سپاه پاسداران، منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر محور اصلی عملیات انتخاب گردید تا علاوه‌بر غافلگیری دشمن، عقبه اصلی عراق نیز در منطقه تنگة چزابه بسته شود. (ضمیمه دارد)
2) محدوده جاده سوسنگرد - بستان
3) محدوده بین رودخانه‌های کرخه و نیسان
4) حسین علایی، روند جنگ ایران و عراق، جلد اول، تهران: نشر مرز و بوم، چاپ اول1391، صص 380 - 379.
دیگری از سپاه که قبلاً در حوالی دیدگاههای سه‌گانه مستقر شده‌اند [محور تپههای رملی] هم‌زمان در سه ستون به جناح دشمن تک نمایند.
به این ترتیب، به نیروهای دشمن در شمال کرخه در خط مقدم و عقبة آن از پهلو تک می‌شد و با درگیرشدن یگانهای خط مقدم توسط نیروی فشار مستقیم، هم‌زمان یگانهای احتیاط دشمن و توپخانههای آن نیز توسط نیروی احاطه‌کننده درگیر می‌شدند.»(1)
اهداف پیش‌بینی‌شده برای عملیات به‌ترتیب در پنج اولویت به شرح زیر تعریف شده است:
انهدام نیروی دشمن مستقر در منطقه با استعداد بیش از یک لشکر.
نزدیکی به مرز بین‌المللی و آزادشدن شهر مهم بستان، غرب سوسنگرد و شمال رودخانه نیسان و بیش از یکصد روستا در منطقه اشغالی.
قطع ارتباط نزدیک بین دو نیروی عمدة منطقه دزفول و جفیر با منطقة اهواز.
بعد از آزادسازی منطقه اشغالی، برای پدافند در منطقه نیروی کمتری نسبت‌به کل نیروهای موجود مورد احتیاج خواهد بود و نیروی زیادی آزاد می‌شود که در مناطق دیگر می‌توان از آن استفاده کرد.
براساس اهداف تعیین‌شده و برای دستیابی به این اهداف دو تلاش اصلی و فرعی مدنظر قرار گرفت.
الف) تلاش اصلی در دو محور با دو تیپ پیاده سپاه پاسداران و یک تیپ زرهی ارتش و یک گردان مکانیزه سپاه از مناطق رملی غرب تپههای الله‌اکبر انجام می‌شد که با پیشروی در منطقه رملی در جناح دشمن، مواضع دشمن را تصرف و منهدم کرده، سپس با پیشروی به‌سمت تنگه چزابه، عقبه ارتش عراق را در منطقه چزابه قطع می‌کردند.
ب) در تلاش پشتیبانی، یگان‌ها در سه محور با 2 تیپ پیاده از سپاه و 2 تیپ زرهی از ارتش به‌منظور حمایت از تلاش اصلی و تأمین منطقه جنوبی عملیات، به اجرای یک مانور جبهه‌ای از جنوب رودخانه کرخه تا کرانه شمال رودخانه نیسان می‌پرداختند و ضمن پشتیبانی از تلاش اصلی، اهداف دیگری ازجمله آزادسازی بستان و منطقه غرب سوسنگرد و نیز دستیابی به کرانه شمالی رودخانه نیسان و سواحل شرقی هورالهویزه را دنبال می‌کردند.(4)
در تلاش اصلی، تیپ امام حسین(ع) و یک گردان مکانیزه سپاه(5)به‌عنوان یگانهای هجومی و یک گردان زرهی از تیپ3 لشکر92 زرهی ارتش به‌عنوان یگان دنبال پشتیبانی در دو فلش وارد عمل می‌شدند.
1) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمد حسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص196.
2) دربارة اهداف عملیات طریق‌القدس سردار علایی در کتاب خود مطالبی بیان کرده که در ضمیمه دوم این گزارش آمده است.
3) سند شماره 021845 مرکزمطالعات و تحقیقات جنگ: طرح کلی عملیاتی غرب الله‌اکبر- غرب و جنوب‌غربی سوسنگرد، 8/9/1360، صص 2 - 1.
4) ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، صص 101 - 100؛ و- مسعود بختیاری و نصرت‌الله معین وزیری، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد4، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص192.
5) این گردان متشکل از 27 دستگاه نفربر و 5 دستگاه تانک بود که از تجهیزات غنیمتی عملیات ثامن‌الائمه(ع) در شرق کارون تشکیل شده بود. (سند شماره 4831/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه کربلا (طریق‌القدس)، 17/9/1360، نوار شماره 3722، صص 14 - 13).
در فلش اول از شمال تپههای الله‌اکبر به جنوب در منطقه رملی، عملیات به دو جبهه تقسیم شد: جبهه دیدگاه1(1)و جبهه دیدگاه3.
در جبهه دیدگاه اول، 3 گردان مأموریت حمله به مواضع دشمن (احتیاط رده اول دشمن) در قسمت خمیدگی (شمال) خاکریز عصایی‌شکل و تصرف این قسمت را برعهده داشتند. در جبهه دیدگاه سوم نیز 3 گردان با هدف زدن به عقبه دشمن و تهدید تنگه چزابه وارد عمل می‌شدند.(2)
در فلش دوم (خط اول عراق)، 3 گردان سپاه از شرق به غرب در حدفاصل تپه سبز تا روستای "صالح‌حسن" موسوم به منطقه "جابرحمدان" به خط اول عراق حمله کرده، با عبور از خاکریز اصلی عراق در این قسمت موسوم به خاکریز عصایی (شکل) و سپس تصرف مواضع دشمن و 3 کیلومتر پیشروی به‌سمت بستان، منتظر فرمان برای ادامه عملیات و پیشروی به‌سمت بستان خواهند بود.(3)
در طرح مانور، تلاش پشتیبانی نیز در 3 محور زیر اجرا می‌شد:
محور غرب روستای دهلاویه در جنوب رودخانه کرخه.
حدفاصل روستای "رمله" تا "دحیمی" در محور آزادی تا شط عباس.
حدفاصل "سویدانی" تا "دغاغله" در جنوب جاده سوسنگرد - بستان.
در محور اول تلاش پشتیبانی، نیروهای تیپ2 کربلا از سپاه و تیپ2 لشکر زرهی ارتش بایستی از شرق به غرب در زمینهای حدفاصل رودخانه‌های سابله و کرخه عمل کرده، پس از تصرف پل‌های روی رودخانه "سابله"، بستن پل سابله و با درهم‌کوبیدن مواضع مستحکم و خطوط دفاعی عراق در این منطقه، به‌سمت بستان پیشروی و درنهایت با کمک نیروهای محور شمالی کرخه این شهر را تصرف و تأمین می‌کردند. تأمین شهر بستان و پل‌های "رمیم" و "ابوچلاچ" در غرب این شهر از مهم‌ترین هدف‌های نظامی این محور بود.(4)
در محور دوم تلاش پشتیبانی، حدفاصل روستاهای رمله تا دحیمی (محور آزادی تا رودخانه العباس)، نیروهای تیپ کربلا و تیپ امام سجاد(ع)(5)و تیپ2 لشکر16 زرهی قزوین از شرق به
1) در دورة انجام‌شدن شناسایی در مناطق رملی شمال بستان، 3 دیدگاه مناسب که مشرف بر جناح دشمن بود و از آنجا اطلاعات دقیقی از وضعیت، فعالیت‌ها و مواضع به دست می‌آمد، انتخاب شد که به‌ترتیب، دیدگاه 1، 2 و 3 نام‌گذاری شده بود. دیدگاه اول در 7 کیلومتری شمالغربی تپه سبز و روی خط اول دشمن (خاکریز عصایی‌شکل) مسلط بود؛ دیدگاه دوم در 5 کیلومتری دیدگاه اول بر منطقه میانی دشمن در شمال کرخه تسلط داشت و دیدگاه سوم در 7 کیلومتری از دیدگاه دوم درمقابل و شمال بستان قرار داشت و دید خوبی را روی عقبه دشمن، شهر بستان و تنگه چزابه فراهم می‌کرد. جادة احداث‌شده توسط جهاد تا نزدیکی این نقطه ادامه می‌یافت. (احمد دهقان، روزنوشت، (یادداشت‌های روزانه شهید حسن باقری)، تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری:، 1392، ص252.)
2) سند شماره4831 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه کربلا (عملیات طریق‌القدس)، 17/9/1360، نوار شماره 3722، صص 15 - 14، 1381؛ و- ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص100.
3) سند شماره 4831 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 14 - 13.
4) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، سال 1360، صص 183 و 365، پاییز 1383.
5) * هرچند از تیپ امام سجاد(ع) به‌عنوان یک یگان مستقل در سازمان رزم نام برده شده است، درعمل تحت امر تیپ کربلا به کار برده شد و گردان‌های این تیپ در شرایط مختلف عملیات در محورهای گوناگون به کار گرفته شدند.
غرب وارد شده، پس از شکستن خط اول دشمن و تصرف دو خاکریز دشمن خود را به جاده آسفالت پشت خاکریزها (جاده بستان به جفیر) رسانده، با 2 گروهان تانک پدافند این منطقه را برقرار می‌کردند. درضمن، یک گروهان تانک به‌عنوان احتیاط این محور در رمله تا دحیمی (جنوب جاده سوسنگرد - بستان) درنظر گرفته شده بود.
تلاش پشتیبانی در محور سوم در حدفاصل سویدانی تا دغاغله (در جنوب جاده سوسنگرد - بستان) صورت می‌گرفت. در این محور نیروهای تیپ عاشورا از سپاه و تیپ1 از لشکر16 زرهی قزوین پل‌های رودخانه نیسان را تصرف و تأمین می‌کردند و در شمال رودخانه نیسان از دغاغله تا مشرفه پدافند کرده، با دو گروهان تانک به تقویت پل "الوان" می‌پرداختند.
یک گروهان تانک نیز به‌عنوان احتیاط این محور در نظر گرفته شد.(1)نیروهای این محور بایستی با عبور از پل دغاغله و با گردش به شرق، روستای "زین العابدین" را در جنوب رودخانة نیسان تصرف می‌کردند.(2)
نیروهای احتیاط
الف) در محور شمال و غرب تپههای الله‌اکبر و شمال رودخانه کرخه، نیرویی به استعداد 300 نفر پیاده از سپاه و یک گردان تانک.
ب) در غرب روستای دهلاویه و جنوب کرخه، نیرویی به استعداد 150 نفر پیاده از سپاه و یک گردان تانک.
ج) در محور رمله تا دحیمی، نیرویی به استعداد 150 نفر پیاده از سپاه و یک گروهان تانک.
د) در محور سویدانی تا دغاغله، نیرویی به استعداد 400 نفر پیاده از سپاه و یک گروهان تانک.(3)
بدین‌ترتیب، طرح نهایی مانور عملیات طریق‌القدس براساس دیدگاههای نظامی فرماندهان سپاه تنظیم شد و یگان‌ها آمادة عملیات شدند. در این عملیات، نیروهای سپاه برای اولین‌بار در قالب تیپ‌های رزمی وارد عمل می‌شدند. دراین‌بین، برخی از فرماندهان بنا به دلایلی خواستار تأخیر در اجرای عملیات به‌منظور کسب آگاهی بیشتر بودند. دراین‌خصوص حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی نوشته است: «آخر شب از اهواز فرمانده سپاه و نیروی زمینی [ارتش] تلفن کردند و با رمز، خبر از یک روز تأخیر در شروع عملیات دادند. این تأخیرها به ضرر است، ولی عجله هم نمی‌شود کرد.»(4)
بدین‌ترتیب، مقرر شد عملیات با یک روز تأخیر در بامداد 8/9/1360، اجرا شود. البته، فرماندهان سپاه مایل بودند عملیات هم‌زمان با تشکیل کنفرانس سران کشورهای عرب در فاس مراکش انجام شود که به دلایلی به تعویق افتاد.
1) همان، ص65، پاییز 1383.
2) همان، صص 65 و 365؛ و- سند شماره 0008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات طریق‌القدس، ص3.
3) سند شماره 5782 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی کربلای1، 8/9/1360، صص 6 - 1.
4) علی اکبر رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی، در سال 1360) به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص385.
1
دشمن امروز در جبهه‌های جنوب علاوه‌بر گلوله‌باران شهرهای دزفول و آبادان، جبهة سوسنگرد را بمباران کرد. در همین حال، به گزارش منابع اطلاعاتی، عراق در جبهه‌های غرب برای پدافند از برخی مناطق از نیروهای ناراضی و فراری ایران استفاده می‌کند.
امروز هم شهر دزفول هدف گلولههای توپخانه دوربرد ارتش عراق قرار گرفت. در این آتشباری که در ساعت 13:00 انجام شد، 6 گلوله توپ به مناطق مسکونی شهر اصابت کرد که به شهادت 3 تن و زخمی‌شدن 14 تن انجامید و چند منزل مسکونی نیز ویران شده یا آسیب دید.(1)شهر آبادان هم به‌طور متناوب زیر آتش سلاح‌های سنگین دشمن قرار داشت که درنتیجة آن، یک تلمبه‌خانه و 3 منزل مسکونی خسارت دید و 4 تن شهید و 18 تن مجروح شدند. در جبهه سوسنگرد نیز دو جنگندة عراقی مواضع خودی را در این محور (بین بستان و الله‌اکبر) بمباران کردند که تلفاتی در بر نداشت.(2)
خبری از مناطق غرب کشور نیز حاکی است که به گزارش منابع اطلاعاتی، دشمن در منطقة "چم نفت تولک" مقابل "بان سیران" از نیروهایی استفاده می‌کند که اغلب از عناصر ناراضی منطقه می‌باشند. این نیروها شب‌ها نیز در گروههای 15 الی 20 نفره عملیات گشت‌زنی و کمین انجام می‌دهند.(3)
2
نیروهای معارض عراقی در مناطق سلیمانیه و سد دربندیخان به نیروهای ارتش عراق حمله کردند و تلفات و خساراتی به آنها وارد آوردند.
مجاهدین مسلمان عراقی در جاده سلیمانیه - کرکوک با حمله به یک ستون نظامی عراق چند دستگاه خودرو نظامی را به آتش کشیدند و 7 تن از نیروهای ارتش عراق را گروگان گرفتند. مجاهدین، آزادی این افراد را به آزادی یک تن از فرماندهان خود که در شهر سلیمانیه دستگیر شده است، مشروط کردند.(4)
نیروهای معارض عراقی همچنین در نزدیکی دربندیخان به 3 خودرو زیل ارتش عراق کمین زده، به‌سوی آنها شلیک کردند. در این عملیات، یک خودرو نظامیان عراقی به‌کلی منهدم شد و به 2 خودرو دیگر نیز خساراتی وارد آمد و 8 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند.(5)
3
امروز در مناطق غرب و شمالغربی کشور درگیری میان نیروهای دولتی و افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب ادامه داشت و در عملیاتهای پاک‌سازی، کمین، مین‌گذاری و... که در محورهای سنندج، میاندوآب - بوکان، ارومیه - سلماس، سردشت و اشنویه انجام شد، به نیروها و امکانات دو طرف خسارتهایی وارد آمد.
1) روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص13 ؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، 6/9/1360، ص23.
2) مرکز پژوهش‌های دفاع مقدس(معاونت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی) تقویم تاریخ دفاع مقدس، جلد شانزدهم، (حوادث آذر 1360)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ اول، بهار 1389، ص99.
3) سند شماره 021834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 5/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به استانداری باختران، 25/9/1360، ص6.
5) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه7)، شماره 20، 21/9/1360، ص6، عراق.
امروز یک گروه عملیاتی متشکل از نیروهای سپاه، ارتش و پیشمرگان کرد مسلمان، روستاهای اطراف صلوات‌آباد در غرب سنندج را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 2 تن از افراد مسلح ضدانقلاب دستگیر و یکی از افراد خودی زخمی شد.(1)
در درگیری نیروهای ارتش و افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی در حدفاصل روستاهای قره موسی لی و ساری قمیش در محور میاندوآب - بوکان، 5 تن از افراد خودی شهید و 2 تن زخمی شدند. از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی نیز تعدادی کشته شدند که دراینباره آماری داده نشده است.(2)
همچنین در حوالی پاسگاه قوشچی در مسیر ارومیه - سلماس، افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب به نیروهای خودی حمله کردند که طی آن یک درجه‌دار جمعی پاسگاه قوشچی زخمی شد.(3)
در درگیری نیروهای سپاه با افراد مسلح غیرقانونی در سردشت نیز 2 تن از نیروهای سپاه زخمی‌شدند.(4)
در همین منطقه، یک دستگاه خودرو زیل حامل تانکر آب به مینی که افراد مسلح شورشی کار گذاشته بودند، برخورد کرد و خسارت فراوانی دید. 2 سرباز نیز در این حادثه زخمی شدند.(5)
در اشنویه نیز براثر انفجار یک مین یکی از سربازان پایگاه اشنویه زخمی شد.(6)
1
امروز افراد مسلح وابسته به گروههای برانداز در دو اقدام تروریستی در شهرهای قم و پاوه یک تن را شهید و 3 تن را زخمی کردند.
افراد مسلح غیرقانونی، سیدعلی تحویلداری از افراد متعهد شهر قم را که پدر یک شهید و از فعالان شورای صنفی رانندگان شهر قم بود، پس از ربودن با اعمال شکنجه به شهادت رساندند و پیکر وی را در حوالی سه‌راه سلفچگان رها کردند. شهادت وی هم‌زمان با اولین سالگرد شهادت فرزند هفده‌ساله‌اش سیدمجید بود که مراسم سالگردش در قم برگزار شده بود.(7)در پاوه نیز افراد وابسته به گروههای مسلح شورشی، نارنجکی را در خودرو امام‌جمعه این شهر کار گذاشته بودند که با انفجار آن راننده و 2 تن از پاسداران وی زخمی و به بیمارستان منتقل شدند.(8)
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، ص6؛ و- سند شماره 294404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 - (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 7/9/1360، ص1.
2) سند شماره 56704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی (طرح و برنامه) منطقه 7 به فرماندهی (طرح و برنامه) مرکز، 8/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا، معاونت عملیات و اطلاعات، 19/9/1360، ص6.
3) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
5) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
6) همان، ص4.
7) روزنامه اطلاعات، 7/9/1360، ص14، قم؛ و- روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص1، قم، خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 252، 7/9/1360، ص12.
8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 252، 7/9/1360، ص4؛ و- روزنامه اطلاعات، 7/9/1360، ص15.
1
کشف یک خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد و 15 خانة تیمی این سازمان در نیشابور، دستگیری یک تروریست عضو همین سازمان در آستارا، کشف و خنثی‌سازی 2 بمب در یک ساختمان در مقابل دانشگاه تهران مهم‌ترین اخبار امنیتی کشور در این روز است.
نیروهای سپاه پاسداران مشهد پس از آنکه یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی کردند، برای بازرسی و دستگیری ساکنان احتمالی خانه در محل حاضر شدند و در مراجعه، با مقاومت افراد حاضر در خانه مواجه و با آنها درگیر شدند. در این درگیری، 4 تن از افراد سازمان کشته شدند. در بازرسی از منزل 2 قبضه تفنگ ژ3، چند قبضه اسلحه کمری و مقادیر فراوانی مهمات و اسناد درون‌گروهی به‌دست آمد.(1)
همچنین به گزارش خبرگزاری پارس، در دو هفته اخیر در نیشابور، 15 خانه تیمی وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف شده است. از این خانه‌ها تعداد فراوانی بمب دست‌ساز، مقدار زیادی مواد منفجره، انواع فشنگ، اسناد درون‌گروهی، کروکی محل‌های انفجار و بمبگذاری و اسامی و آدرس افراد برای انجام ترور به دست آمده است.(2)
در آستارا نیز نیروهای سپاه یکی از افراد وابسته به این سازمان را که در ترور شهید "مرحبا"(3)دست داشت و ماه‌ها تحت‌تعقیب بود، درحالیکه مسلح تردد می‌کرد، به‌طور غافلگیرانه‌ای دستگیر کردند. وی قبل از انجام‌دادن ترور مدتی را در زندان آستارا به سر برده بود و پس از آزادی از زندان، شهید مرحبا را ترور کرد.(4)
همچنین براساس اطلاعات مردمی، نیروهای انتظامی پس از آگاهی از وجود بمب در یک ساختمان در مقابل دانشگاه تهران، مأموران خنثی‌سازی بمب را به محل اعزام و 2 بمب را که در طبقات مختلف ساختمان کار گذاشته شده بودند، کشف و خنثی کردند.(5)
2
آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در جلسه علنی امروز مجلس به مناسبت اولین سالگرد تأسیس بسیج مطالبی را درباره رشد و گسترش سازمان بسیج، تنوع مأموریت‌های محول‌شده به این نهاد، عملکرد مثبت و بدون چشمداشت اعضای بسیج و... بیان کرد. رئیس مجلس دراینباره گفت: «آن‌طور که آقایان می‌دانند امروز سالگرد اولین سال تأسیس ارتش 20 میلیونی یا بسیج مستضعفین است. مثل بقیة راهنماییهای امام، این کار که مسئولیت اساسی حفاظت از انقلاب به‌عهده خود مردم گذاشته
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 251، 6/9/1360، ص23.
2) همان.
3) شهید یوسف مرحبا معاون حاکم شرع آستارا بود که در 1/6/1360 ترور شد. برای اطلاع بیشتر به روزشمار وقایع اول شهریور1360 کتاب 15 روزشمار مراجعه کنید.
4) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص4، روابط عمومی سپاه پاسداران، منطقه 3 گیلان و مازنداران به نقل از سپاه پاسداران آستارا.
5) روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص14.
شود، از دستاوردهای کم‌نظیر جمهوری اسلامی ایران است.
گزارشی که این هفته من از بسیج گرفته‌ام بسیار دلگرم‌کننده است. در این دو سال بیش از دو میلیون جوان متعهد آموزش دیده‌اند که در هر شرایطی می‌توانند از انقلاب و منافع مردم دفاع کنند و بیش از چند هزار (نزدیک سه هزار) پایگاه مقاومت مردمی در مساجد کشور، در شهرهای مختلف با شرکت داوطلبانه جوانان متعهد و مردم غیور تشکیل شده است. امروز می‌دانیم که پشت جبهه با کمک بسیج مستضعفان گرم است، هم درجهت تدارکات و هم درجهت رزم. می‌دانیم که ضربه اساسی را بسیج مستضعفین به ضدانقلاب و محاربان می‌زند. در جایی مثل شهر تهران، بیشتر از 500 پایگاه مقاومت در سراسر شهر گسترده‌اند و شب و روز، جوانان داوطلبانه و بدون چشمداشت به حقوق و حتی نام، از انقلاب و مستضعفین دفاع و حمایت می‌کنند. این برای مسئولان و دلسوزان انقلاب مایه پشت‌گرمی و نشاط است. شاید طبیعی‌ترین نوع دفاع همین باشد که مردم، آن‌هم قشر جوان، داوطلبانه و بدون مزد و با انگیزه ایمان و عقیده صرفاً وارد میدان شوند و پایگاهشان هم در خانه خدا و خانه مردم (مسجد) باشد. از این طبیعی‌تر و سالم‌تر نمی‌شود فکر کرد که خوشبختانه با ابتکار امام، جمهوری ما از این نعمت برخوردار است. ما این زحماتی را که برادران و خواهران مسلمان و انقلابی و جوان ما در هر سطح برای انقلاب می‌کشند، تقدیر می‌کنیم و ارج می‌گذاریم و از خداوند دوام توفیق و اجر و صواب عظیم را برای این عزیزان خواستاریم و امیدواریم این حرکت تداوم خودش را حفظ کند و در آینده ملت ما با این حرکت سالم بتواند مطمئن شود که انقلابشان تا زمان انقلاب عظیم حضرت مهدی علیه‌السلام دوام خواهد داشت.»(1)
1
روزنامه فایننشال تایمز و رادیو لندن ضمن بررسی مسائل اقتصادی ایران مدعی بروز مشکلات ارزی در اقتصاد ایران شدند. خبرگزاری فرانسه به نقل از فایننشال تایمز اعلام کرد: ایران درطول چند روز اخیر پرداخت‌های ارزی خود را به خارج عملاً متوقف کرده است. علت این امر مشکلات موقت در گردش پول می‌باشد که درحال‌حاضر بانک مرکزی ایران با آن روبهرو است. این روزنامه ضمن اشاره به اقدام بانک مرکزی در ماه سپتامبر مبنی‌بر اعطانکردن اعتبار به‌مدت دو
1) روزنامه اطلاعات، 7/9/1360، ص7.
هفته، نوشت: از آن هنگام تابه‌حال، رسیدگی به این اعتبارها به‌واسطه تأخیرهای اداری به‌کندی انجام می‌شود. برخی شرکت‌های استرالیایی، زلاندنو و کشورهای دیگر که به ایران گوشت ارسال می‌کردند، به‌واسطه صورت‌حساب‌های پرداخت‌نشده ظاهراً از فرستادن محموله‌ها خودداری کرده‌اند. فایننشال تایمز در خاتمه می‌افزاید: سرمنشأ کمبود ارزی ایران واردات عظیم مواد غذایی، دارویی، لوازم یدکی، تولیدات تصفیه‌شده نفتی و تسلیحات نظامی است.(1)
رادیو لندن نیز با اشاره به مشکلات ارزی ایران، از نگرانی بازرگانان طرف قرارداد با ایران سخن گفت. در گزارش این رادیو آمده است: گزارش‌هایی که از ایران به لندن ارسال می‌شود، حاکی‌از آن است که برخی از بازرگانان و بانکداران خارجی به‌خصوص نگران جنبه‌ای از مشکلات گریبان‌گیر اقتصاد ایران‌اند که خالی‌شدن کامل خزانه ارزی ایران است. البته، گفته می‌شود که این مشکل در چند روز گذشته سر بلند کرده است. به نقل از بانک مرکزی ایران گفته می‌شود که کاهش پرداخت‌ها نتیجة وجود مشکلاتی موقت در جریان پولی مملکت است.(2)
1
دوازدهمین اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیة عرب در شهر فاس مراکش با شکست طرح هشت ماده‌ای فهد و برخورد عبدالحلیم خدام، وزیر خارجه سوریه، با سلطان حسن، پادشاه مراکش، بدون هیچ نتیجه‌ای به کار خود پایان داد. رسانه‌های خبری به‌ویژه خبرگزاری فرانسه و مطبوعات لبنان ضمن بازتاب شکست سیاسی عربستان در این اجلاس به بررسی علل و پیامدهای آن پرداختند.
امروز چند ساعت پس از آغاز دوازدهمین اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در شهر فاس مراکش پس از برخوردی که بین عبدالحلیم خدام، وزیر امورخارجه سوریه، با سلطان حسن، شاه مراکش و رئیس این کنفرانس، به وجود آمد، سلطان حسن جلسه را خاتمه‌یافته اعلام کرد و تشکیل جلسه جدید را تا مدت نامعلومی به تعویق انداخت.(3)
خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر که عربستان و مغرب بازندگان اصلی این کنفرانس بودند، دراینباره گزارش داد: شکست ملک حسن دوم که گفته می‌شود مجبور شد دربرابر اختلاف‌نظرهای فراوان و تعداد نسبتاً کم رؤسای حکومت شرکت‌کننده در این گردهمایی تاریخی، جلسه را خاتمه‌یافته اعلام کند، قطعی است. اما این شکست برای پادشاهی عربستان که می‌خواست با ارائه یک طرح هشت‌ماده‌ای ابتکارعمل را به دست گیرد، سنگین‌تر بود. سعودی‌ها که درواقع با دقت اجلاس سران فاس را
تدارک دیده بودند، تصور می‌کردند که این اجلاس یک ماه پس از پایان‌یافتن موضوع آواکس‌ها، قدرت آنها را در خاورمیانه تأیید کند.
بن‌بست مذاکرات درباره خودمختاری فلسطینی‌ها در میان مصری‌ها و اسرائیلی‌ها نیز سبب ایجاد تسهیلاتی برای عربستان به‌منظور ارائه راه دیگری بجز قراردادهای کمپ دیوید شد. بااین‌حال، چندین عضو جبهه پایداری و در درجه اول سوریه هشدار داده بودند که زمان مناسبی برای آغاز چنین ابتکاری در نظر گرفته نشده است. به گفته یک منبع آگاه در فاس، هشدارهای سوریه مبنی‌بر نگنجاندن طرح فهد در دستور کار اجلاس سران عرب در هفته‌های اخیر افزایش یافته بود. درعین‌حال، به گفته تعدادی از هیئت‌های نمایندگی عرب، بی‌میلی سوریه به طرح فهد چندان ارتباطی به توافق‌نکردن این کشور با این طرح ندارد، بلکه بیشتر به‌دلیل جاه‌طلبی های جدید عربستان در منطقه است. در چنین جو رقابتی در دنیای عرب، اجلاس سران عرب در فاس برگزار شد. به گفته یک منبع موثق، شرکت‌کنندگان در اجلاس موضوع مطرح‌شدن یا نشدن طرح فهد را به‌سرعت بررسی کردند. عربستان درمورد آنچه که این کشور آن را یک سیلی ازجانب سوریه تلقی کرده، به‌شدت رنجیده است، زیرا سوریه نقش عربستان را به‌عنوان یک میانجی دیرینه درمورد مسئله لبنان متزلزل کرده است.
روابط عربستان و سوریه به‌طور اجتناب‌ناپذیری بازتاب‌هایی بر جبهه لبنان خواهد داشت. اظهارنظر دراینباره که اجلاس سران عرب به نزدیکی کشورهای عرب میانه‌رو و مصر می‌انجامد، بسیار زود است، اما این موضوع قطعی است که جهان عرب برای برقراری مجدد وحدت پس از کنفرانس فاس دوران سختی درپیش خواهد داشت.(1)
واحد مرکزی خبر نیز از بیروت درباره بازتاب این شکست سیاسی عربستان در مطبوعات لبنان و علل شکست این کنفرانس گزارش داد: روزنامه‌های بیروت که این خبر را با عنوان‌های درشت به چاپ رسانیده‌اند، ابراز نگرانی کرده‌اند که ممکن است کنفرانس فاس آخرین کنفرانس سران عرب باشد و در آینده، جهان عرب قطب‌بندی شود و به‌سوی تشکیل گروه‌ها و پیمان‌های چندجانبه پیش رود، طوری‌که با گسترش این شکاف، گردآمدن مجدد سران عرب مقدور نباشد.
روزنامه السفیر در سرمقاله خود با عنوان درشت نوشته است: طرح فهد باعث ازهم‌پاشیدن کنفرانس سران عرب شد و اکنون منطقه عربی را خطر محوری‌شدن و قطب‌گرایی تهدید می‌کند.
محافل مطبوعاتی در بررسی علل شکست کنفرانس سران
1) روزنامه اطلاعات، 8/9/1360، ص12.
عرب روی غیبت سران 9 کشور تأکید کرده‌اند به‌ویژه که حاضرنشدن حافظ اسد، رئیس‌جمهوری سوریه، در آخرین لحظه‌ها همه را غافلگیر کرد. این محافل معتقدند که باتوجه‌به وجهه سیاسی سوریه و اینکه سوریه تنها کشوری است که همچنان در خط اول جبهه دربرابر توطئه‌های امریکا و رژیم صهیونیستی ایستاده، حضور نیافتن حافظ اسد تیر خلاصی بر کنفرانس فاس بوده است.
دراینباره روزنامه الندا می‌نویسد: غیبت حافظ اسد باعث شد که کنفرانس فاس قبل از آنکه آغاز شود، پایان یابد. این روزنامه می‌افزاید که پایداری اعراب طرح تسلیم‌طلبانه فهد را به شکست کشید و نیز ثابت کرد که امریکا نمی‌تواند هر کاری بخواهد انجام دهد و این‌طور نیست که ساکنان کاخ سفید تنها با فشردن چند دکمه سرنوشت منطقه را تعیین کنند.
روزنامه السفیر نیز به نقل از منابع نزدیک به کنفرانس فاس نوشت که فشار سوریه و حضورنیافتن حافظ اسد عامل اصلی به‌تعویق افتادن؛ یعنی شکست کنفرانس و شکست طرح فهد بوده است، طوری‌که یاسر عرفات در جلسه کنفرانس گفت: نمی‌توان طرح موضوعاتی مانند طرح فهد را در این کنفرانس پذیرفت یا رد کرد. درحالیکه اغلب طرف‌های ذی‌نفع در آن حضور ندارند.(1)
1
برخی مسئولان و سران کشورهای عربی درباره شکست اجلاس سران عرب به اظهارنظر پرداختند. وزیر خارجه لیبی از موضع انقلابی و امیر کویت و امیر بحرین محافظه‌کارانه با این موضوع برخورد کردند. به گزارش خبرگزاری پارس، عبدالعاطی العبیدی، وزیر روابط خارجی لیبی، اعلام کرد درپی دوازدهمین اجلاس سران عرب ابتکار صلح سعودی به پایان راه خود رسیده است.
وزیر روابط خارجه لیبی در گفت‌وگویی مطبوعاتی اظهار تأسف کرد که اجلاس سران فاس به‌جای تصمیم بر لغو کنفرانس، رسماً مردوددانستن طرح فهد را اعلام نکرده است. وی گفت: اگر ابتکار سعودی به‌گونه‌ای صریح و آشکار مردود اعلام می‌شد، اجلاس سران با موفقیت خیره‌کننده روبهرو می‌گردید. عبیدی گفت: تنها معدودی از کشورهای عرب طرح فهد را تأیید کردند. عبیدی از نقش میهن‌پرستانة سوریه، یمن جنوبی، الجزایر، سازمان آزادیبخش فلسطین و عراق درجهت منافع آرمان فلسطین تجلیل کرد. دراینباره عبیدی اعلام کرد: عراق پیوسته یک موضع میهن‌پرستانه دربرابر فلسطین اتخاذ کرده و لیبی همیشه مترصد آن بوده که عراق به جبهه پایداری ملحق شود.
بنا به اعلام خبرگزاری فرانسه، شیخ جابر الاحمد الصباح، امیر کویت، هنگام بازگشت به کشورش اظهار کرده است: به‌تعویق‌افتادن اجلاس سران عرب در فاس برای کشورهای عرب و جامعة بین‌المللی نتایجی خواهد داشت و برای ملت عرب مفید خواهد بود. امیر کویت تأکید کرده که نزد رؤسای هیئت‌های شرکت‌کننده در کنفرانس سران، تمایل صادقانه به اقدام جدی به‌منظور بهزیستی ملت عرب احساس کرده است.
امیر بحرین نیز هنگام بازگشت خود به منامه گفت: کنفرانس سران عرب به تعویق افتاد تا به
1) همان.
کشورهای شرکت‌کننده امکان داده شود با یکدیگر به مشورت بپردازند و موضعی اتخاذ کنند که پاسخ‌گوی خطرهایی باشد که جهان عرب را تهدید می‌کند. امیر بحرین یادآور شد که دوازدهمین اجلاس سران عرب در فاس به کارهای خود خاتمه نداده است و همه موضوعات مطرح‌نشده، اما مندرج در دستور کار را بررسی خواهد کرد.(1)
1
آیت‌الله منتظری و وزارت خارجة ایران از شکست اجلاس فاس در مراکش استقبال کردند و آن را نشانة شکست امریکا، رژیم صهیونیستی و سران مرتجع عرب و پیروزی امت اسلام و ملت فلسطین دانستند.
آیت‌الله منتظری درباره شکست اجلاس فاس پیامی صادر کرد. به گزارش خبرگزاری پارس، آیت‌الله منتظری در پیامی خطاب به مسلمانان جهان، شکست این اجلاس را یک پیروزی برای اسلام دانست و آن را نشان‌دهنده رشد حرکت اسلامی در منطقه و عجز امپریالیسم امریکا و حکام مرتجع و وابسته ذکر کرد.
آیت‌الله منتظری در پیام خود از مسلمانان جهان خواست تحت رهبری امام امت، صفوف خود را بیشازپیش در سایه تعلیمات حیات‌بخش اسلام فشرده‌تر کنند.(2)
وزارت امور خارجه ایران نیز از شکست این اجلاس اظهار رضایت کرد. خبرگزاری پارس دراینباره گزارش داد: وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار اعلامیه‌ای شکست اجلاس فاس را یک پیروزی بزرگ برای امت اسلام و رزمندگان سازش‌ناپذیر فلسطین و عقب‌نشینی مفتضحانه‌ای برای سران وابسته خواند و خواستار انسجام هرچه بیشتر جبهة ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی برای مقابله با طرح‌ها و توطئه‌های امریکا و رژیم اشغالگر قدس شد.(3)
2
فهدبن‌عبدالعزیز، ولیعهد عربستان سعودی، پس از بازگشت از فاس، با عزت ابراهیم، نایب‌رئیس شورای انقلاب عراق، دیدار و گفت‌وگو کرد. خبرگزاری عربستان که این خبر را اعلام کرده است، درباره موضوعات مطرح‌شده در این ملاقات - که با حضور طارق میخائیل یوحنا عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق، و همچنین وزیران خارجه دو کشور انجام شده - هیچ‌گونه توضیحی نداد(4)
1
خبرگزاری اوپکنا از همکاری کشورهای صنعتی با عراق خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، وزیران تجارت خارجی عراق و ایتالیا روز پنجشنبه یادداشت تفاهمی درباره همکاری‌های اقتصادی، تجاری و فنی امضا کردند. نیکولا کاپریا، وزیر ایتالیایی، در ملاقات با چند وزیر عراقی ازجمله همتای خود حسن علی، احتمال مشارکت شرکت‌های ایتالیایی را در برنامه‌های عمرانی عراق بررسی کرد. عراق و جمهوری دمکراتیک آلمان نیز پروتکلی را برای همکاری‌های پزشکی برای سال 1982 امضا کردند. این توافق به امضای دکتر ریاض ابراهیم، وزیر بهداری عراق و دکتر لودویک مکاینجرم، وزیر بهداری آلمان، رسیده است.
براساس این پروتکل، آلمان بورس و دوره‌های آموزشی در امور پزشکی و همچنین تخصص خود در امور داروسازی و بهداری را دراختیار عراق خواهد گذاشت. همچنین روز پنجشنبه اولین دور ملاقات کارگروه مشترک عراق و آرژانتین برای همکاری‌های اقتصادی به پایان رسید و یادداشتی به‌منظور ایجاد یک مرکز همکاری اقتصادی و صنعتی و همچنین گسترش تجارت دوجانبه به امضای طرفین رسید.(1)
ضمیمه اول گزارش601: دلایل انتخاب منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر به‌عنوان محور اصلی عملیات
اطلاعات جمع‌آوری‌شدة نیروهای اطلاعات از منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر و شمال شهر بستان در طول 2 ماه گذشته حاکی‌از آن بود که باوجود آگاهی کلی دشمن از اجرای عملیات برای آزادسازی بستان، نیروهای عراقی درخصوص حمله از مناطق رملی شمال بستان دچار یک غفلت اساسی بوده‌اند. نوع آرایش یگانهای دشمن در این منطقه و سمت خطوط پدافندی (عموماً به‌سمت شرق بجز در منطقه تپه سبز) نشان می‌داد که عراق عملیات ایران را تک جبهه‌ای به خطوط خود در حدفاصل تپه سبز (در شمال) تا پل دغاغله (در جنوب) فرض کرده و عبور نیروهای پیاده خودی از منطقه رملی شمال بستان را فقط با هلی‌برن یا فرود نیروهای چترباز ممکن می‌دانسته است و چون عبور نیروهای زرهی از این منطقه را ناممکن ارزیابی کرده، لذا دراینباره هیچ‌گونه اظهارنظری نکرده است. براین‌اساس، ارتش عراق در بررسی ویژگی‌های حمله احتمالی نیروهای ایران به بستان که آن را برای یگانهای تحت امر خود در این منطقه فرستاد، یکی از فلش‌های عملیات ایران را از تپههای رملی اعلام کرد، اما تنها تاکتیک عملیات ایرانی‌ها را در این محور استفاده از نیروهای چترباز و هلی‌برن در پشت نیروهای عراق در چزابه دانست و عبور نیروی پیاده و زرهی را از درون رمل‌ها غیرممکن خواند. بنابراین، براساس این تحلیل، عراق هیچ خط منسجم و تعریف‌شده‌ای در جنوب منطقه رملی (شمال و شمال‌شرقی شهر بستان) نداشت و برای رعایت احتیاط فقط به ایجاد موانع سیم‌خاردار و میدان مین برای تأمین جناح چپ خود اکتفا کرده بود.
حین اجرای عملیات طریق‌القدس سندی از سنگر عراقی‌ها به‌دست نیروهای خودی افتاد که قسمتی از آن به تحلیل چگونگی حمله احتمالی ایران به بستان و غرب سوسنگرد پرداخته که بیان‌کننده همین دیدگاه دشمن است. بخشی از این سند که اطلاعات عملیات سپاه پاسداران منطقه8 کشوری (لرستان و خوزستان) آن را ترجمه کرده، به شرح زیر است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص5.
روش‌های تک احتمالی دشمن
الف) در محور الله‌اکبر - بستان
دشمن با استفاده از یک نیروی با درصد زرهی بیشتر همراه با پشتیبانی آتش توپخانه و با استفاده از نیروی پیاده به جناح‌های مواضع خودی از دو جهت حمله‌ور می‌شود. جهت اول از سمت تپههای رملی و تنگه صعده و کوه میشداغ و جهت دوم از روستاهای مجاور رودخانه کرخه و با استفاده از درختان و روستاها جهت اختفا و نیز بهره‌برداری از پشتیبانی بالگردها برای تقویت افراد پیاده است. احتمالاً عده‌ای از نیروهای چترباز دشمن در شمال تنگه چزابه فرود می‌آیند تا پس از کنترل تنگه، اولاً مانع دخالت نیروی احتیاط شده و ثانیاً نیروهای پدافندکننده را که در جبهه مستقر هستند، جدا سازند.
در محور الله‌اکبر - بستان، حمله، جبهه‌ای و پایگاه تأمینی دشمن کوه‌های الله‌اکبر خواهد بود. همچنین ممکن است که تعدادی زیادی از افراد پیاده دشمن با استفاده از قایق‌ها از کرخه عبور کرده، به جناح‌های مواضع خودی حمله‌ور شوند. بالگرد نیز از سمت تپههای رملی عمل می‌کنند.
ب) در محور سوسنگرد - دهلاویه - پل سابله
امکان دارد که دشمن با نیروی پیاده ازطریق نهرهای کوچک و روستاها و چمنزارهای بلند موجود و با پشتیبانی تانک‌ها سعی کند به پل سابله برسد و به‌طرف بستان پیشروی کند و این کار با کنترل پل سابله بهوسیله آتش یا پل‌زنی انجام می‌شود.
دشمن می‌تواند بیش از یک تیپ پیاده تقویت‌شده توسط پاسداران و داوطلبان را با پشتیبانی تانک‌ها از جهت‌های گوناگون وارد عمل کند.
حمله درجهت مواضع تیپ35 زرهی با نیروهای فراوان پیاده که به‌دنبال آنها تانک‌ها در حرکت هستند و سپس کوبیدن جناح راست مواضع تیپ31 نیروی مخصوص و رسیدن به پل تعاون انجام خواهد شد و نیز احتمال دارد پس از اینکه تیپ35 زرهی ضعیف شد، یک ستون به‌طرف هویزه حرکت کند.
پایگاههای تأمینی دشمن، سوسنگرد - حجیه - مالکیه و خاکریزهای احداث‌شده در نزدیکی دهلاویه خواهند بود.
پ) در هر حالتی، حملة دشمن در بیش از یک محور صورت می‌پذیرد. دشمن در هر محوری که بتواند پیروز شود، حملة خود را گسترش می‌دهد. همچنین نیروی احتیاطی را در سوسنگرد نگه می‌دارد تا به‌محض پیروزی یک منطقه، از آن استفاده کند.(1)
ضمیمه دوم گزارش601: اهداف ایران از اجرای عملیات طریق‌القدس به نقل از سردار علایی
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همراه با ارتش جمهوری اسلامی ایران اهداف متعددی را برای اجرای عملیات طریق‌القدس یا کربلای1 در نظر گرفته بودند که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از: آزادسازی بخش وسیعی از خاک کشور که در اشغال ارتش عراق قرار داشت، آزادسازی شهر بستان، تصرف تنگة چزابه و رسیدن به هورالعظیم و حاشیه رودخانة نیسان و درنتیجه کاهش خطوط پدافندی، شکاف عمیق میان سپاه سوم و چهارم عراق، جلوگیری از حمله دشمن به شهر اهواز، آماده‌سازی زمین برای عملیات فتح‌المبین (کربلای2)، انهدام نیرو و امکانات دشمن در این محور، تحمیل خطوط پدافندی گسترده به ارتش عراق، مجبورکردن ارتش عراق به طی مسافت طولانی برای پشتیبانی از نیروهای مستقر در حاشیه شهر اهواز. سردار علایی دراینباره می‌گوید: «ایران درپی آن بود که علاوه‌بر آزادسازی شهر بستان، شهر اهواز را از تهدید ارتش عراق برهاند. این تهدید ازطریق محور جادة بستان - سوسنگرد شکل می‌گرفت. از سوی دیگر، باتوجه‌به نزدیکی شهر بستان به مرز بین‌المللی، حملة رزمندگان اسلامی
1) سند شماره 5751 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اطلاعات و عملیات سپاه منطقه 8، 24/9/1360، صص 2 و 1.
در این منطقه و رسیدن آنها به کنارة هورالعظیم و ناحیة چزابه (شیب) در نوار مرزی دو کشور، می‌توانست بازتاب سیاسی مهمی به نفع ایران در جهان داشته باشد.
علاوه‌بر نکات فوق، چنانچه این عملیات موفق می‌شد، می‌توانست بین واحدهای سپاه سوم و چهارم و نیروهای رزمی دشمن در شمال و جنوب استان خوزستان شکاف بیندازد. بنابراین، پشتیبانی متقابل نیروهای ارتش عراق در شمال این منطقه و نیز در جنوب جبهه از یکدیگر، در زمان حملة نیروهای ایران به آنها دیگر امکان‌پذیر نبود. این امر به تفکیک قوای دشمن می‌انجامید و موجب ضعف تاکتیکی آنها می‌شد.»(1)
1) حسین علایی، پیشین، ص367.
1
نیروهای جهاد دامغان (استان سمنان) پس از سه هفته تلاش مستمر و شبانه‌روزی، جاده "ابوذر" را در دل مناطق صعب‌العبور رملی شمال بستان در فاصله 5 تا 8 کیلومتری جناح شمالی دشمن و در مسیرهایی که نیروهای اطلاعاتی سپاه پیش‌بینی کرده بودند، احداث کردند. ساخت این جاده اقدامی اساسی بود که امکان عبور نیروهای زرهی و پیاده در عمق منطقه، دورزدن بستان و دستیابی به عقبة دشمن را در چزابه فراهم می‌کند و درواقع تضمین موفقیت عملیات در محور شمالی و کل عملیات محسوب می‌شود. این اقدام درنهایت، امروز و در آستانة عملیات انجام شد.
ساخت این جاده، که 18 کیلومتر طول، 7 متر عرض و نیم متر ارتفاع دارد، در این منطقة رملی با مشکلات زیادی همراه بوده است.(1)-(2)
2
امروز هم شهرهای آبادان و منطقة نفتی بیدبلند چند نوبت بمباران شد و یکی از جنگندههای عراقی در منطقه بیدبلند سقوط کرد.
هواپیماهای عراقی امروز شهر آبادان را سه نوبت در ساعت 9:20، 9:35 و14:30 بمباران کردند که درنتیجة آن 3 تن از مردم شهر شهید و 4 تن زخمی شدند و تعدادی از خانه‌های مسکونی نیز ویران شد.(3)
بنا به گزارش سپاه یاسوج، یک فروند میگ عراقی که قصد بمباران تأسیسات منطقه بیدبلند را داشت با آتش پدافند نیروهای خودی سقوط کرد.(4)
1) شرح برخی فعالیت‌های مربوط به دورة ساخت جاده به روایت جهاد سازندگی در ضمیمه گزارش آمده است.
2) سند شماره 51747 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پیوست گزارش نوبهای شماره 448، 5/10/1360، صص 3 - 1؛ و- اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: سال 1360، صص 312 - 14، چاپ 1383.
3) روزنامه اطلاعات، 8/9/1360، ص14، آبادان.
4) سند شماره 56677 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 9 به تهران (فرماندهی)، 7/9/1360، سند تک‌برگی.
1
درپی نامه تیپ26 ارتش عراق در تاریخ 2/9/1360 به واحدهای تابعه خود که در آن اطلاعات دقیقی از سمت تک نیروهای ایرانی و جابه‌جایی یگان‌ها در سطح منطقه ارائه کرده بود، امروز نیز تیپ26 زرهی عراق نامهای(1)مستند به اطلاعات کل ارتش عراق به واحدهای تحت امر خود ارسال کرده که در آن باتوجه‌به گزارش‌های اطلاعات کل ارتش عراق از خط و عمق و همچنین تصمیمات نیروهای ایرانی، حملة نیروهای ایرانی را در منطقه بستان پیش‌بینی و دستورات و تذکرات لازم را بیان کرده است. در پیش‌بینی‌ها سمت تک نیروهای ایرانی از محور سابله با هدف تصرف بستان و پیشروی در شمال کرخه برای تصرف منطقة تحت اشغال تیپ26 زرهی و دستیابی به جادة استراتژیک "تعاون" بین بستان و هویزه (در حدفاصل رودخانه سابله و نیسان) اعلام شده است. در این نامه همچنین پیش‌بینی شده است درصورتیکه نیروهای ایرانی بتوانند ضربة اساسی به نیروهای عراقی وارد کنند، به‌سمت جنوب و منطقه "جفیر" پیشروی خواهند کرد و برای مقابله با حملة نیروهای ایرانی به نیروهای عراقی مستقر در منطقه عمومی بستان، از ساعت یک بامداد (7/9/1360) به‌مدت سه روز آماده‌باش داده شده است. نکته حائز اهمیت آنکه باوجود اطلاعات دقیقی که از استعداد نیروهای ایرانی و محورهای عملیاتی ذکر شده است، به تک این نیروها از محور چزابه که اصلی‌ترین محور عملیات و به بیان دیگر مهم‌ترین و اساسی‌ترین تدبیر در طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس بوده، اشاره‌ای نشده است. این موضوع به‌نوعی به شناخت و ارزیابی صحیح طراحان خودی از تفکر کلاسیک ارتش عراق مربوط می‌شود که عبور نیروهای خودی را از تپههای رملی چزابه در شمال بستان غیرممکن می‌دانستند.
بخش‌هایی از این نامه به شرح زیر است:
«موضوع: مقاصد احتمالی دشمن
الف) تجدید سازمان و ترتیب نیروهای دشمن و تقویت بعضی از یگان‌ها همراه با افزایش مناطق آب‌گرفته جهت کاهش جبهه‌های خود و تکیه به آنها.
ب) افزایش فعالیت شناسایی و نزدیک‌شدن گروههای گشتی.
پ) شناسایی مکرر هوایی منطقه ازجانب دشمن که آخرین آن روز 25/11/1981 (4/9/1360) بود.
ت) نزدیک‌شدن تدریجی دشمن به واحدهای ما و کاهش عمق منطقة ممنوعه و احداث خاکریزهای جدید و مرتفع‌ساختن بعضی دیگر از خاکریزها.
1) این نامه پس از اجرای عملیات طریق‌القدس از سنگر فرماندهی نیروهای عراقی به دست آمده است و ستاد عملیات سپاه منطقه8 (خوزستان و لرستان) در ششم دی‌ماه آن را ترجمه کرده و دراختیار رده‌ها و واحدهای خود قرار داده است.
ث) کاهش آتش توپخانه دشمن به‌منظور ذخیره مهمات و انجام عملیات علامت‌گذاری جهت هماهنگی و مشخص‌نمودن جهت‌های عمل و ثبت تیر توسط گلولههای فسفری همراه با عملیات شناسایی توسط افسران ستاد عملیات.
ج) حرکت قرارگاه لشکر16 زرهی به منطقه مقدم ابوحمیظه.
چ) تأکید دشمن بر درخواست‌های اطلاعاتی و جمع‌آوری اطلاعات.
ح) اقدامات لشکر16 زرهی درمورد تهیه طرح‌های تک و دست‌زدن به عملیات هماهنگی ازقبیل لغو مرخصی و ذخیره مهمات و هماهنگی دستورات مخابراتی.
خ) تأکید سازمان هلال‌احمر اهواز به قرارگاه سازمان در تهران درمورد تسریع در اعزام آمبولانس‌ها.
د) تقویت منطقه توسط 5000 مسلح داوطلب (بسیج) و پاسدار.
ذ) پیدایش پارازیت‌های رادیویی قوی ازجانب دشمن در منطقه هویزه و سرپل‌های کرخه‌نور.
ر) درخواست ماسک‌های ضدمواد شیمیایی.
ز) سعی در تأمین پشتیبانی هوایی توسط چتربازان برای یگانهای مستقر در منطقه سوسنگرد.
الف) از فعالیت‌های دشمن و اطلاعات فراوانی که از دشمن کسب شده است، نتیجه گرفته می‌شود که دشمن سعی دارد دست به تک وسیع و فعالی در منطقه بستان - هویزه بزند. در این تک بیش از 3 تیپ زرهی و واحدهای پیاده، بسیج و پاسداران شرکت دارند. هدف دشمن نیز جاده تعاون که دو شهر بستان و هویزه را به هم مربوط می‌کند، برآورد می‌شود. همراه با این تک، فشار جدیدی نیز (تک) به شمال رودخانه کرخه درجهت منطقة تیپ26 زرهی ازجانب یگانهای لشکر92 زرهی وارد خواهد آمد.
ب) از استعداد کار مهندسی ملحق‌شده به نیروی ضربتی دشمن چنین بر‌می‌آید که دشمن سعی دارد پیروزیهایی را درجهت‌های زیر که اولویت بیشتری دارند به ثمر برساند:
پیشروی به‌سمت بستان توسط یک نیروی زرهی با عبور از رودخانه سابله.
ادامه پیشروی درجهت روستای ابوسخیل (7499) و ادامة پیشروی در هور هویزه.
پیشروی به‌سمت هویزه - جفیر درصورتیکه یگانهای دفاعی ما به‌صورت اساسی ضربه ببینند.
پ) از فعالیت‌های مذکور چنین استنباط می‌شود که ساعت شروع احتمالی تک، قبل از ساعت 23 تاریخ 27/11/1981 (6/9/1360) نخواهد بود. بنابراین، ضروری است که آماده‌باش صددرصد از ساعت یک 28/11/1981 (7/9/1360) به‌مدت 72 ساعت داده شود.
ت) در ابتدای تک، دشمن سعی می‌کند که بر امواج رادیویی ما پارازیت بیندازد؛ لذا باید تدابیر لازم جهت جلوگیری از آن اتخاذ گردیده و دستگاه‌های جایگزینی آماده گردند.»(1)
1) سند شماره 198841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، شماره 448، 6/10/1360، صص 3 - 1.
1
امروز در اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در محورهای مریوان، دیواندره، مهاباد و میاندوآب شماری از نیروهای خودی شهید، عده‌ای مجروح و 2 تن گروگان گرفته شدند. از افراد ضدانقلاب نیز چند تن کشته و تعدادی مجروح شدند.
یک گروه از نیروهای ژاندارمری و پیشمرگان کرد مسلمان که برای تأمین جاده مریوان - جانوره عازم منطقه شده بودند، در ساعت 10:05 در حوالی پاسگاه شریف‌آباد مورد حمله افراد مسلح غیرقانونی قرار گرفتند که درنتیجة آن 6 تن از سربازان و 2 تن از پیشمرگان کرد مسلمان شهید و 2 تن دیگر زخمی شدند.(1)
همچنین عناصر حزب دمکرات کردستان ایران در روستای گاوشله در شش کیلومتری شمال‌شرقی دیواندره، به نیروهای خودی متشکل از افراد سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان حمله کردند. در این درگیری که با مقاومت نیروهای خودی و ازسرگذراندن حالت غافلگیری (لحظات اولیه از ساعت 14:30 تا 17:00 طول کشید) مواجه شد، افراد خودی توانستند تلفات فراوانی به نیروهای مهاجم وارد کنند که منابع مختلف تعداد کشته و زخمی‌های آنان را 10 تا 15 نفر ذکر کرده‌اند. از نیروهای خودی نیز 3 تن شهید و 3 تن زخمی شدند.(2)
در تیراندازی افراد مسلح غیرقانونی در داخل شهر مهاباد یک پاسدار و 2 غیرنظامی زخمی شدند.(3)
در جاده میاندوآب به بوکان نیز افراد وابسته به گروههای مسلح شورشی یک افسر و یک سرباز را به گروگان بردند.(4)
2
طبق گزارش منابع اطلاعاتی، فرمانده تیپ116 عراق به مقامات مافوق گزارش کرده است که نماینده حزب دمکرات کردستان ایران به رابط عراقی خود اطلاع داده که ایران تعدادی از نیروهای سپاه را از منطقه "شیخ‌صله"، "خان‌شور" و "رجوی" (در نقطه مرزی مقابل پاوه) به منطقه "دروله" در شمال همان منطقه انتقال داده است. این نماینده به طرف عراقی پیشنهاد داده است که واحدهایی از نیروی مخصوص عراق (با اغتنام فرصت) با همکاری نیروهای حزب دمکرات برای بازپس‌گیری شیخ‌صله، خان‌شور و رجوی اقدام کنند. مقام مافوق عراقی در جواب فرمانده تیپ116 گفته است که درصورت همکاری حزب دمکرات و اجرای این پیشنهاد هم از فشار نیروهای ایرانی به حزب دمکرات کاسته می‌شود و هم ارتش و سپاه بیشتر درگیر می‌شوند.(5)
سماجا3 (مرکز- فرماندهی) به نزاجا (پست فرماندهی)، 6/9/1360، سند تک‌برگی.
در همین روز، تیپ116 عراق به‌منظور انتقال 30 تن از افراد حزب دمکرات به منطقه دروله یک خودرو حمل نفر به نماینده آن حزب تحویل داد.(6)1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، ص6؛ و- سند شماره 294404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 7/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا، معاونت عملیات و اطلاعات، 19/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 300826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 92، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 7/9/1360، ص1.
2) سند شماره 300826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 56689 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات کرمانشاه به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 7/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 56704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی (طرح و برنامه) منطقه 7 به فرماندهی (طرح و برنامه) مرکز، 8/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
5) سند شماره 93664 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد منطقه7، 7/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56674 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از
6) سند شماره 153933 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت و عملیات (مد عملیات)، 6/9/1360، سند تک‌برگی.
1
عناصر وابسته به گروههای برانداز امروز در تهران، یکی از روستاهای شمال کشور و حوالی اهواز اقدام به بمبگذاری و ترور افراد کردند. نیروهای سپاه و دادستانی نیز موفق به شناسایی و تصرف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شدند.
در انفجار بخشی از یک بمب مرکب در ساعت 16:45 در خیابان ولیعصر(عج) بالاتر از میدان ولیعصر، که افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب آن را در پمپ بنزین کار گذاشته بودند، 4 تن شهید و 25 نفر زخمی شدند. براثر انفجار این بمب ساعتی که با مواد تی.ان.تی. ساخته شده و در یک خودرو بلیزر جاسازی شده بود، 2 خودرو پیکان و بی.ام.و. منهدم و سرنشینان آن که در صف سوخت‌گیری برای بنزین بودند، در دم به شهادت رسیدند. همچنین یک دختربچه و یک زن به‌علت موج انفجار و اصابت تکه‌های پرتاب‌شدة ناشی از انفجار به شهادت رسیدند و 25 تن نیز زخمی شدند که به بیمارستان‌های فیروزگر، امام سجاد(ع)، امام خمینی و ساسان منتقل شدند. شدت انفجار به‌حدی بود که علاوه‌بر خسارت‌های ذکرشده چندین خودرو ازجمله یک خودرو دوطبقة شرکت واحد آسیب دید و به پمپ بنزین آسیب‌های فراوانی وارد آمد. ساختمان فروشگاه قدس نیز آسیب دید و شیشه ساختمان‌های اطراف تا شعاع 500 متری شکست.
رئیس پلیس تهران با توضیح اینکه بمب کارگذاشته‌شده به‌طور کامل عمل نکرده است، گفت: با این بمب چند تله خمپاره نیز کار گذاشته شده بود، ولی خوشبختانه آنها عمل نکردند. باک خودرو حامل بمب نیز پر از بنزین شده بود تا پس از انفجار، آتش گرفته، در پمپ بنزین ایجاد آتش‌سوزی کند که چنین نشد.(1)رادیو امریکا نیز این خبر را بازتاب داد، ولی شهدای آن را به 2 نفر و زخمی‌شدگان را به 9 نفر تقلیل داد.(2)
در تهران همچنین یک گروه از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که سوار بر یک خودرو هیلمن بودند، به‌قصد ترور یکی از نیروهای بخش فرهنگی کمیته مرکزی به‌سوی وی تیراندازی کردند که به جراحت وی انجامید.(3)
همچنین در آخرین ساعات امروز پس از پایان یک مجلس
1) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه شماره 264، 8/9/1360، ص2؛ و- روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 252، 7/9/1360، صص 17 - 16؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص20.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 252، 7/9/1360، ص8، رادیو امریکا.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 7/9/1360.
سوگواری در روستای "مهدی‌خان" ماسال، درحالیکه عده‌ای از اهالی برای شرکت در یک مراسم ختم به این روستا آمده بودند، هنگام بازگشت در 6 کیلومتری این شهر هدف تیراندازی گروههای مسلح برانداز قرار گرفتند. در این حادثه حجت‌الاسلام حسن اصغری، معلم و روحانی مسجد میرمحله، نادر خیرخواه، معلم و بخشدار سابق ماسال، بیت‌الله شیرزاد، مدیر مدرسه 17 شهریور روستای لوحه‌سرا و یک کشاورز به نام شجاع اسدی به شهادت رسیدند و 2 تن از افراد دیگر نیز زخمی شدند.(1)
در همین روز، افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی روی ریل قطار اهواز - تهران در بین ایستگاه آهودشت و بامبژ در حوالی اهواز بمبی کار گذاشتند. این بمب قبل از عبور قطار از محل بمب‌گذاری‌شده منفجر شد و به 20 متر از خط‌آهن خسارت وارد کرد که بلافاصله مرمت شد.(2)
نیروهای سپاه و دادستانی هم امروز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در منطقة نارمک در شرق تهران شناسایی کردند و طی یک درگیری، این خانه را به تصرف خود درآوردند. در درگیری ایجادشده برای تصرف خانه، 4 تن از فعالان ساکن در آنجا کشته شدند و یک تن نیز با خوردن قرص سیانور اقدام به خودکشی کرد که با انتقال به یکی از مراکز درمانی از مرگ نجات یافت. از این خانه تعداد زیادی اسلحه و اسناد و مدارک سازمانی و مقادیر فراوانی مهمات جنگی به دست آمد.(3)
1
آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در پیامی به مناسبت دومین سالگرد تشکیل بسیج مستضعفین، این نهاد را بدنة اساسی انقلاب و نظام جمهوری اسلامی نامید و دراینباره به چند نکته برای توسعه سازمانی، حفاظت از بسیج، سیاست کلی بسیج در دوره‌های آینده و... اشاره کرد. بخش‌هایی از پیام رئیس‌جمهور به شرح زیر است:
«تشکیل بسیج مستضعفان به فرمان امام بزرگوار که به‌قصد حفظ دستاوردهای عزیز و ارجمند انقلاب اسلامی صورت گرفت، یکی از ویژگی‌های انقلاب ماست؛ انقلابی که تنها با اتکا به تعالیم رهایی‌بخش اسلام و بدون تکیه بر هیچ قدرت خارجی شروع شد و به پیروزی رسید و برای ادامه این پیروزی نیز تنها به قدرت ملی متکی است که با توکل به خدا و اعتمادبه‌نفس و ابراز لیاقت درجهت تداوم انقلاب و حفظ دستاوردهای آن گام برمیدارد. با این دیدگاه، واحد بسیج مستضعفان نه‌تنها یک ارگان انقلابی که یک پایه یا بدنه اساسی انقلاب و جمهوری اسلامی است. اکنون باتوجه‌به اهمیت فوق‌العادة این جریان عظیم، مسئولان و متصدیان سازمان بسیج مستضعفین را به چند نکته تذکر می‌دهم:
دامنه این سازماندهی را آن‌قدر توسعه دهید تا چنانکه امام اشاره فرمودند 20 میلیون از ملت را بپوشاند.
درباره مدیران و مسئولان به‌شدت مراقبت کنید که عوامل دشمن با پوشش نفاق نفوذ نکنند.
1) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص13؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، صص 3 - 2؛ و- روزنامه اطلاعات، 8/9/1360، ص14، رشت؛ و- سند شماره 56698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 به ستاد مرکزی، 7/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 335552 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی - (صومعه‌سرا - فرماندهی) به فرماندهی سپاه پاسداران ستاد منطقه 3 - چالوس، 21/9/1360، صص 3 - 1
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 7/9/1360.
3) همان، ص20؛ و- روزنامه کیهان، 8/9/1360، ص15، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران.
اساس این سازماندهی آموزش نظامی و سیاسی است، اما روح واقعی آن طهارت و تزکیه اخلاق است. به این نکته تا آخرین رده‌ها توجه کنید.
بااین‌حال، استحکام و عمق آموزش‌های سیاسی، نظامی را نیز کم‌اهمیت نشمارید و بدان بهای لازم را بدهید.
در صلح و جنگ یک لحظه سکوت و عدم تحرک را در این سازمان روا مدارید، زیرا سکون و رکود در چنین واحد عظیمی با فساد و انهدام آن ملازم است.»(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی، امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه‌های امروز نمازجمعه تهران درباره اقدام نیروهای ضدانقلاب در ایجاد ناامنی و بی‌اعتمادی اجتماعی، تأکید بر پرهیز از برخوردهای احساسی و تکیه بر قانون دراینباره و شکست اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در فاس سخنانی ایراد کرد.
وی با اشاره به روی‌کارآمدن حکومت مشروطه سلطنتی به‌جای حکومت قاجار به‌دلیل وجود هرجومرج در جامعه و اینکه دیکتاتوری رضاخان جایگزین آن شد، گفت: «اگر بمبی در راه‌آهن منفجر می‌شود، کسی که بمب را منفجر بکند این‌قدر شعور دارد که [بفهمد] کشتن یک زن و بچه در پله‌های راه‌آهن نه حکومت را ساقط می‌کند و نه ضربه به سیاست کشور می‌زند، عمق قضیه چیز دیگری است. آنها می‌خواهند بگویند که این مملکت امنیت ندارد. آن کسی که بمب منفجر می‌کند در میدان راه‌آهن همان کسی است که یک آدم بی‌تقصیری را بازداشت می‌کند. ماهیت قضیه ایجاد این روحیه در مردم است که با این وضع نمی شود زندگی کرد. ما به دو طریق می‌توانیم با ضدانقلاب یا کسانی که احتیاج به اصلاح دارند، برخورد کنیم: یکی اینکه قانون وضع می‌کنیم که مثلاً جزای گران‌فروشی یا احتکار این است. یک طور دیگر اینکه بدون قانون و حساب و بدون برنامه باشد که این کار ضرر دارد و بدون نفع است و دو طرف ضرر می‌کنیم؛ البته، ضرر عمده را مسئولان و توده مردم می‌کنند که صاحب جامعه هستند و کسی که عمل
1) روزنامه کیهان، 7/9/1360، ص6.
خلاف قانونی را انجام می‌دهد تمام ضرر را خودش نمی برد.»(1)
آقای هاشمی رفسنجانی همچنین درباره شکست کنفرانس فاس و راه‌حل مشکل فلسطین که با همکاری کشورهای مسلمان و عرب اجراشدنی است، گفت: «کمپ دیوید یک بار بین جهان اسلام نفاق افکند، ولی بار دیگر کمپ دیوید دیگری به وجود آمد و از این نظر، ما از پایداری ملت‌ها تشکر می‌کنیم که با موضعی قاطع کنفرانس را به‌هم زدند.» امام‌جمعه موقت تهران در ادامه سخنانش افزود: «این ننگ را دنیای اسلام به کجا ببرد و این زشتی را چگونه ما در دنیا تحمل بکنیم که مسئولان کشورهایی که اسمشان اسلامی است یک طرحی بدهند و به‌خاطر آن به دور هم جمع بشوند و نتوانند درباره آن حرف بزنند؟!
شما باید طرحی می‌دادید که وسیله نجات این مردم آواره می‌شد و این طرح زیاد مشکل نیست و آسان است. کشورهای اسلامی که بیش از پنجاه کشور می‌شوند، بیایند و یک تیپ از نیروهایشان را با ابزار کامل و به‌اندازه همان تیپ هم پول بدهند و از داوطلبان هم بخواهند که تا به بیت‌المقدس هم نرسند، حق ندارند برگردند. ازطرفی بگوییم هر کشوری با اسرائیل قطع‌رابطه نکند و به او اسلحه بدهد، او را از نفت محروم کنیم و رابطه‌مان را هم با آنها قطع کنیم. اگر یک سال با آنها این‌چنین عمل کنیم، اگر پیروز نشدید و اگر اسرائیل از بین نرفت، اگر شکست نخورد، اگر صهیونیست‌ها دست و پایشان را جمع نکردند و اگر امریکا در تصمیمش تجدیدنظر نکرد و رابطه‌اش با ما عوض نشد.»
امام‌جمعه موقت تهران در ادامه سخنانش خطاب به سران برخی کشورهای اسلامی گفت: «ولی حالا که طرح امریکایی را به عربی ترجمه می‌کنید و بعد آن را به کنفرانس می‌دهید و هرکسی را هم که با شما مخالفت کند، می‌گویید او هم با اسرائیل است (اسرائیل هم مأمور می‌شود مخالفت کند که بگویید هرکس مخالفت کرد با اسرائیل همراه است)، پس وقتی این‌طور عمل می‌کنید، معلوم است تا قیامت بدبخت هستید و این‌چنین کنفرانس‌ها هم همیشه شکست خواهد خورد.»(2)
1
بروز مشکلات تأمین انرژی (سوخت) به‌دلیل کاهش فروش نفت و درپی آن، کمبود ارز از یک‌سو و آسیب‌دیدن تأسیسات زیربنایی از سوی دیگر و... این روزها بیشتر خودنمایی می‌کند. خبرگزاری پارس در بررسی تأثیر این امر روی مردم خراسان به‌عنوان نمونه‌ای از مردم کشور گزارش کوتاهی بدین شرح تهیه کرده است:
«باتوجه‌به فرارسیدن فصل سرما در خراسان، کمبود شدیدی ازجهت سوخت در اکثر نقاط استان عارض شده است. این کمبودها که ابتدا در مشهد آغاز شد، درحال‌حاضر منجر به تشکیل صف 10 کیلومتری اتومبیل‌ها برای دریافت سوخت در این شهر گردیده است. مسئولین سوخت استان و مدیرعامل شرکت نفت مشهد نیز که ظاهراً قادر به انجام کار مثبتی نیستند، با
ارائه دلایلی بی‌مورد حالت انتظار را در مردم بیشتر دامن زده‌اند. همچنین موج کمبود سوخت که در این فصل از حساسیت خاصی برخوردار است، اکنون شامل بیشتر شهرستان‌های خراسان نیز شده است، به‌طوری‌که اکثر فرمانداران به‌شدت از این موضوع گله دارند و لذا به نظر می‌رسد که رسیدگی مرجع به این موضوع از اولویت خاصی برخوردار باشد.»(1)
1
درحالیکه ازنظر ایران، ژاپن و شرکت‌های ژاپنی عامل اصلی تعطیلی پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی هستند، خبرگزاری فرانسه از توکیو به نقل از سخنگوی طرف ژاپنی گزارشی را دراینباره منتشر کرد. آسوشیتدپرس نیز در گزارشی اعتراض شوروی را به کم‌کاری دولت و شرکت‌های ژاپنی در تکمیل این پروژه انعکاس داده است.
در گزارش خبرگزاری فرانسه ضمن آنکه از قول سخنگوی ژاپنی به عزم ایران برای تکمیل ساختمان این پروژه اشاره شده، همچنان شروط مهمی ازسوی طرف ژاپنی دراینباره مطرح شده است. در این گزارش آمده است: «یک سخنگوی کمپانی میتسوئی ژاپن اعلام کرد: دولت ایران تصمیم گرفته است به پایان‌دادن کار ساختمان مجتمع پتروشیمی بندر امام خمینی ارجحیت دهد، لیکن هنوز مسائل و مشکلات با کمپانی میتسوئی را حل‌وفصل نکرده است.» خبرگزاری فرانسه اضافه کرد: «میتسوئی، کمپانی اصلی ژاپن، شرکت‌کننده در [تکمیل] ساختمان این مجتمع پتروشیمی می‌باشد. 85 درصد ساختمان این مجتمع تقریباً پایان یافته بود که حدود دو سال پس از انقلاب ایران کارهای آن معوق ماند و سپس دراثر بروز جنگ میان ایران و عراق به‌کلی تعطیل شد. طی این جنگ، این مجتمع به‌شدت آسیب دید و متحمل خسارات زیادی شد.» این سخنگو از سوی دیگر اعلام کرد: دولت ایران پیشنهاد کرده است این کمپانی در راه‌انداختن پالایشگاه آبادان شرکت کند، لیکن باوجود اختلاف میان ایران و این کمپانی این پیشنهاد به جایی نرسیده است.
کمپانی میتسوئی یک مهلت معین تا پایان ماه دسامبر (دهم دی‌ماه) برای ایران تعیین کرده است و تهدید نموده چنانچه اختلافات تا پایان این مدت رفع نشود به‌کلی خود را از این قرارداد مشترک با ایران بیرون خواهد کشید.»(2)
از سوی دیگر، آسوشیتدپرس گزارشی داده که نشان‌دهنده اعتراض شوروی به کم‌کاری دولت و شرکت‌های ژاپنی درنتیجة فشار امریکا در همکاری با ایران برای تکمیل پروژه پتروشیمی و تصمیم دولت آن کشور در کاهش خرید نفت از ایران و جواب مقام وزارت خارجة ژاپن به این امر است. آسوشیتدپرس متن کامل اعتراض روس‌ها را انعکاس نداده است، ولی بخش‌های اندکی از مواضع روس‌ها در پاسخ مدیر بخش خاورمیانة وزارت خارجة ژاپن آمده است. متن گزارش آسوشیتدپرس به این شرح است: وزارت امور خارجه ژاپن اتهامات شوروی را درمورد شیوة عمل ژاپن در پروژه مشترک پتروشیمی با ایران، که مدتی طولانی
است دچار اشکال شده است، و نیز درزمینه خرید نفت ایران رد کرد.
"ماساکی نوگوچی"، مدیر بخش خاورمیانة وزارت امورخارجه ژاپن، دراینباره به "گئورگی کوماروفسکی"، کنسول سفارت شوروی در توکیو، اعتراض شفاهی کرد.
اعتراض ژاپن به مقالة چاپ‌شده در شماره نوزدهم نوامبر مجله سوننیسکایاروسیا مربوط می‌شود که اعلام کرده بود براثر فشار امریکا، ژاپن یک پروژه عظیم پتروشیمی در بندر (امام) خمینی را متوقف کرده است و کمپانی‌های نفتی و تجاری ژاپن از خرید نفت ایران امتناع کرده‌اند.
نوگوچی همچنین به یک برنامه رادیو مسکو در تاریخ 21 نوامبر اشاره کرد که از مردم ایران خواسته بود علیه ژاپن دست به مبارزه بزنند.
نوگوچی گفت: «ژاپن نه نماینده‌ای از امریکا پذیرفته و نه درمورد پروژه پتروشیمی تحت فشار امریکا قرار گرفته است. او افزود که پروژه مذکور در مرحله کنونی آن باید باتوجه‌به تصمیمات کمپانی‌های خصوصی ژاپن بررسی شود که نگران هستند ادامة ساخت مجتمع به‌علت جنگ ایران و عراق خطرناک باشد.»
نوگوچی به کوماروفسکی گفت که مقالات مذکور بی‌اساس و زهرآگین هستند که هدف آن زیر فشار قراردادن روابط دوستانة ژاپن و ایران است. وی همچنین خاطرنشان کرد: «مسئله خرید نفت از ایران یک موضوع کاملاً اقتصادی است. کمپانی‌های خصوصی ژاپن و شرکت ملی نفت ایران برای تجدید قرارداد درحال مذاکره هستند.»
نوگوچی اظهار کرد: «دولت شوروی باید تصمیمات مناسبی برای تصحیح اثرات بی‌اساس ناشی از این گزارش اتخاذ کند.»(1)
1
روابط اقتصادی و تجاری دو کشور آلمان‌غربی و یونان با عراق گسترش می‌یابد.
خبرگزاری آلمان‌غربی از رابطه اقتصادی روبه‌گسترش دولت آن کشور با عراق از سال 1357 تا به امروز خبر داد. این خبرگزاری گزارش داد: "اتحادیه خاورمیانه و خاور دور" در آلمان‌غربی امروز اعلام کرد که روابط اقتصادی این کشور با عراق از سال 1978 به بعد، همه‌ساله 50 درصد توسعه یافته است و تا پایان سال جاری، آلمان‌غربی مقدار معتنابهی کالا با ارزشی بیش از 5 میلیارد مارک به عراق صادر می‌کند. بنابر این گزارش، شرکت‌های ساختمانی و مشاورین آلمانی در سال جاری از کشور عراق در مقایسه با کشور عربستان، سفارش‌های بیشتری دریافت می‌کنند. طرح‌های مزبور شامل احداث بنادر، راه‌آهن، جاده، نیروگاه، سیستم‌های آبیاری و کشاورزی و صنعت عراق می‌شود.
همچنین هیئت‌هایی ازجانب اتحادیه مذکور در پایان ماه نوامبر به‌منظور گسترش همکاری با عراق عازم آن کشور خواهند شد.(2)
وزیر مشاور در همکاری و برنامه‌ریزی اقتصادی دولت یونان نیز اعلام کرد که آن کشور هواپیماهای عراقی را در خاک خود تعمیر خواهد کرد. به گزارش آسوشیتدپرس، این اقدام در چارچوب همکاری‌های گسترده‌تر دو کشور که در جریان دیدار اخیر طارق عزیز در آتن با آندریاس پاپاندرو انجام شد، صورت می‌گیرد. "یوانیس پوتاکیس"، وزیر مشاور در همکاری و برنامه‌ریزی اقتصادی یونان، در بیانیه‌ای اعلام کرد که دولت یونان موافقت کرده است پیشنهاد عراق را برای تعمیر هواپیماها بپذیرد.(1)
براساس این اطلاعیه، "اسلام سلماس حسین"، وابستة بازرگانی عراق در آتن، با پوتاکیس و مقامات صنایع هوایی یونان به‌منظور بررسی جزئیات این موضوع ملاقات کرده است. از تعداد و نوع هواپیماها و یا آغاز فعالیت‌های تعمیر اطلاعی در دست نیست.(2)
یادآوری می‌شود که روابط عراق و یونان بعد از پیروزی پاپاندرو، نخست‌وزیر سوسیالیست، در چهارم آبان1360 رو به گرمی گذاشته است و سفرهای مقامات دو کشور بعد از روی‌کارآمدن دولت جدید و سوسیالیست این کشور بیشتر شده است.
ضمیمه گزارش614: روایت جهاد استان خراسان از چگونگی ساخت جادة ابوذر
جهاد استان خراسان(3)سیر ساخت جاده ابوذر را در مناطق رملی غرب تپههای الله‌اکبر، که به عمق منطقه دشمن در شمال بستان منتهی می‌شد، بدین شرح روایت کرده است:
«اولین اقدام برای احداث جاده (که بعدها به نام جاده ابوذر معروف شد) شناسایی رمل‌های شحیطیه بود. برای انجام این مهم، تیمی به فرماندهی شهید طرحچی به منطقه اعزام شدند. شهید طرحچی با همکاری تعدادی از برادران ارتشی و سپاهی، بهوسیله اسب، عملیات شناسایی را از کنار رود کرخه شروع و تمام تپههای رملی تا اطراف تنگه چزابه و پشت شهرستان [بستان] را زیر پا گذاردند. عملیات شناسایی یک شبانه‌روز طول کشید که طی آن منطقه کاملاً شناسایی و ابتدا و انتهای جاده و عوارض طبیعی منطقه مشخص گردید. این جاده با عبور از تپههای رملی و تنگة صدر به پشت دشمن می‌رسید.
در مرحله بعدی جهت تقویت نیروی انسانی ساده از مرکز [استان] درخواست نیرو شد که 50 نفر از خراسان به منطقه اعزام شدند. به‌علت وجود ماسه‌های روان (رمل‌ها)، دیوارچینی ضرورت پیدا می‌کرد که جهت تأمین گونی برای ایجاد دیوار از تمام امکانات مردمی در سطح استان کمک خواسته شد.
جاده طراحی‌شده بهوسیله شهید طرحچی 18 کیلومتر طول داشت که از تپههای صعب‌العبور ماسه‌ای شحیطیه می‌گذشت.
از جهاد شهرستان‌هایی که در احداث این جاده نقش بسیار فعالی را ایفا کردند، جهاد شهرستان دامغان بود. به‌علت اینکه جهاد دامغان هنوز در آن زمان دارای تشکیلات مستقلی نبود، زیر نظر جهاد خراسان فعالیت می‌کرد. بعد از هماهنگی‌های لازم بین جهاد سازندگی و برادران سپاهی، کارهای مقدماتی برای احداث جادة ابوذر آغاز شد. ... اولین گام برای احداث جاده، تشکیل تیم‌های مهندسی بود که به‌طور شیفتی و شبانه‌روز کار را ادامه دهند. مقدمة ساخت ابنیه جاده، دیوارچینی در دو طرف جاده بود که دراین‌رابطه
طرح‌های زیادی ارائه شد؛ یکی از آنها چیدن تراورس‌ها به‌صورت عمودی بود که به‌دلیل نبود امکانات و مصالح مورد نیاز این طرح موفق نبود. طرح دوم، جمع‌آوری و چیدن اتومبیل‌های اسقاطی و منهدم‌شده بود که در محور سوسنگرد دپو شده بود و قسمتی از دیوارچینی جاده بهوسیله این اتومبیل‌ها انجام گرفت. سومین طرح، چیدن کیسه گونی پرشده از خاک و استفاده از نیزارهای وسیع بود که در سرتاسر منطقه گسترده شده است. همچنین از کاشت درختان کویری مانند تاغ و گز برای تثبیت شن‌ها استفاده شد. به‌علت نرم‌بودن تپههای رملی، استفاده از وسایل چرخدار غیرممکن و یا با مشکلات عدیده‌ای همراه بود. به همین علت در تسطیح جاده فقط از بولدوزرهای زنجیری استفاده می‌شد. سپس تانکرهای آب‌پاش، جاده را آب‌پاشی می‌کردند، با این عمل، رمل‌ها سفت و محکم می‌شد و بعد از آن، کمپرسی‌ها خاک[ها] را که عمدتاً رس بودند، بر سطح جاده تخلیه می‌کردند و بعد از آن، غلطک‌ها با کوبیدن خاک رس، جاده را تثبیت و جهت تردد آماده می‌کردند. در مکان‌هایی که بستر جاده بیش‌از‌اندازه سست بود، ابتدا بهوسیله تورهای سیمی، جاده را مفروش می‌کردند و بر روی آنها خاک رس پهن می‌نمودند و سپس آن را می‌کوبیدند تا سفت شود. عرض جاده ابوذر به 7 متر می‌رسید که به ارتفاع 50 سانتی‌متر خاکریزی می‌شد و بعد از کوبیدن ارتفاع جاده، به 30 سانت کاهش پیدا می‌کرد. به‌علت کم‌عرض‌بودن جاده کمپرسی‌ها قادر نبودند در جاده مانور بکنند و ناچار بودند با دنده‌عقب به جاده آمده و پس از تخلیة بار برگردند.
جهادگران مخلص، شبانه‌روز تلاش می‌کردند که هرچه زودتر تا قبل از عملیات، جاده را آماده و تحویل دهند. این جاده در 21 روز به اتمام رسید و در انتهای آن یک باند فرود هلیکوپتر احداث شد.(1)
همچنین در جلد 2 کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس درباره سیر شکل‌گیری و دلایل احداث جاده آمده است.
«در طرح اولیه، تأمین تنگه چزابه به‌عهده آن قسمت از نیروی سپاه پاسداران که در حوالی دیدگاه سوم استقرار می‌یافت، واگذار شده بود و نیروی مزبور می‌بایست از شمال به‌سمت جنوب حرکت می‌کرد و پس از پیمودن یک مسافت 8 کیلومتری در زمینهای رملی، به جناح دشمن در منطقه شمال بستان نزدیک می‌شد و پس از عبور از میادین مین، به یگانهای توپخانة دشمن که در این منطقه مستقر بودند تک می‌کرد و پس از انهدام آنها به‌سمت غرب تغییرجهت می‌داد و پس از طی یک مسافت یازده کیلومتری خود را به تنگه چزابه می‌رساند و آن را تصرف می‌کرد. در تکمیل طرح و پس از شناسایی و بررسیهای بیشتر ملاحظه گردید نیرویی که مأموریت تک به عقبة دشمن و تنگة چزابه را دارد، احتمالاً به‌علت خستگی ناشی از درگیری با نیروهای دشمن و پیمودن راهی طولانی در زمینهای رملی به‌علت دوری تنگه چزابه و کاهش توان رزمی نمی تواند به‌موقع تنگه چزابه را تصرف نماید.
علاوه‌بر همة اینها و با پذیرش خطرات احتمالی یادشده، مشکل عمده دیگر این بود که اصولاً چگونه [باید] این گردان را به حوالی دیدگاه شماره3 نقل‌مکان داد.
از حوالی دیدگاه یکم تا دیدگاه سوم، بین تپه‌ماهورهای رملی، زمینهای سختی شناسایی و مشخص شده بود که اگر این زمین‌ها به یکدیگر متصل می‌شدند و در 5 - 6 کیلومتری اولیه از جاده الله‌اکبر - تپه سبز تا دیدگاه شماره1، که تپه‌ماهورهای رملی کاملاً به یکدیگر پیوسته بودند، جاده‌ای کشیده می‌شد، مشکلات جابه‌جایی یگان‌ها برطرف می‌شد و گردان تانک می‌توانست تا حوالی دیدگاه شماره3 به جلو حرکت نماید، اما امکانات محدود یگانهای مهندسی ارتش برای ایجاد جادة موردنظر علاوه‌برآن، به‌هیچ‌وجه برای این کار کفایت نمی کرد [و] نیاز به زمان طولانی و تجهیزات فراوان و متنوع جاده‌سازی داشت؛ لذا کار احداث جاده به‌عهده جهاد سازندگی استان سمنان واگذار شد. حدود 80 کامیون کمپرسی بدون‌وقفه خاک را از تپه شحیطیه در حوالی الله‌اکبر حمل کردند و در مسیر تعیین‌شده روی رمل‌ها ریختند و برای سهولت حرکت،
1) عیسی سلمانی لطف‌آبادی، سعدی زرینی و محمدجلالی، جهاد سازندگی خراسان در دفاع مقدس، جلد ششم، انتشارات سلمان چاپ اول 1385.
تپههای بلند رملی خاک‌برداری شدند. پس از دو هفته کار مداوم و خستگی‌ناپذیر در بعدازظهر ششم آذرماه 1360 و در آخرین روز از ماه محرم، کار ساختن یک جاده خاکی به ارتفاع نیم‌متر روی رمل‌ها و تا دیدگاه یکم به پایان رسید. در کنارة این راه برای جلوگیری از ریزش تپههای شنی روی جاده و حرکت رمل‌ها، با هزاران کیسة شنی کناره‌سازی شد. از این به بعد، تا دیدگاه سوم به‌علت وجود زمینهای سخت نیازی به جاده‌سازی نبود. همچنین از دیدگاه یکم تا سوم برای مشخص‌بودن امتداد مسیر و جلوگیری از گم یا منحرف‌شدن خودروها و پرسنل، به‌فاصلة هر 100 متر، دستک‌های چوبی یا آهنی نصب شد و فانوس‌های بادی به آنها نصب گردید و به این ترتیب جاده‌ای در دل رمل‌ها و به‌موازات و به‌فاصله 5 تا 8 کیلومتر از جناح شمالی عراقی‌ها و به‌طول 16 کیلومتر احداث شد.»(1)
بدین‌ترتیب، این جاده که نقش بسیار اساسی در عملیات داشت، بعدازظهر روز 6/9/1360 به پایان رسید و آماده بهره‌برداری شد. رحیم صفوی چند روز پیش از اجرای عملیات در جلسه فرماندهان تیپ عملیاتی سپاه درباره اهمیت شناسایی‌هایی که در مدت دو ماه در این مناطق رملی صورت گرفت و پیشنهادی که جهاد براساس اطلاعات جمع‌آوری‌شده برای احداث جاده مطرح کرده بود، گفت: «نتیجه شناسایی‌ها این بود که بچه [های اطلاعات سپاه] پشت رمل‌ها را توانستند بشناسند و اینکه بگویند اینجا باید جاده‌سازی شود و در جایی که به گفته دشمن غیرقابلعبور بود و [عراقی‌ها] نوشته بودند که [ایرانی‌ها] قادر نیستند واحدهایشان را حرکت بدهند، بهیاری خدا و با شناسایی، "نتوانستن" و "غیرمقدوربودن" منتفی شد.»(2)
1
براساس توافق فرماندهان و باتوجه‌به آمادگی کامل یگان‌ها، زمان اجرای طرح عملیاتی کربلای1 (طریق‌القدس) ساعت 00:30 دقیقه بامداد روز 8/9/1360 و کلمه رمز آغاز عملیات "یا حسین" تعیین شد.(1)-(2)
همچنین باتوجه‌به لزوم هماهنگی بین یگانهای سپاه و ارتش در عرصه نبرد و از آنجا که در قسمت‌هایی از محورهای عملیاتی، ترکیبی از این دو نیرو به‌طور مشترک وارد عملیات می‌شدند، براساس توافق فرماندهان سپاه و ارتش برای فرماندهی نیروها تدابیری اتخاذ شد که سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش آن را به شرح زیر ابلاغ کرد:
«نحوه فرماندهی یگان‌ها:
الف) فرماندهی نیروهای هجوم‌کننده که اکثر آنان برادران سپاهی پاسدار بوده و یا ترکیبی از پیاده و سپاه می‌باشد، به‌عهده برادران سپاه پاسداران می‌باشد.
ب) فرماندهی نیروهای زرهی و پیاده و مکانیزه به‌عهده فرماندهان نظامی خود بوده، ولی بایستی طبق تدبیر عملیاتی اتخاذشده و به‌موازات پیشروی نیروهای هجومی در نگهداری زمینهای پاکسازیشده و پشتیبانی یگانهای در خط کوشش نمایند.»(3)
محسن رضایی فرمانده کل سپاه نیز سلسله مراتب فرماندهی و مسئولیت برخی امور را در زمان اجرای عملیات بدین‌ترتیب اعلام و ابلاغ کرد:
«برای انجام سریع و صحیح عملیات و پشتیبانی و هدایت، مراتب زیر به کلیه رده‌های تشکیلاتی ابلاغ می‌شود. بدیهی است که برادران مسئول براساس این ابلاغ فعالیت‌های خود را هماهنگ کرده و تطبیق دهند.
1) ابتدا تصمیم برآن بود که عملیات یک روز قبل آغاز شود، اما با درخواست فرمانده تیپ3 زرهی لشکر92 به‌دلیل انجام‌دادن برخی هماهنگی‌های نهایی، عملیات 24 ساعت به تعویق افتاد.
2) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: سال 1360، ص116، 1383؛ و- سند شماره 154142 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه عملیاتی لشکر16 زرهی (رکن3) به فرماندهی سپاه پاسداران خوزستان، 7/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 154546 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ق م نزاجا در جنوب (رکن3) به فرمانده عملیات کربلای1، 7/9/1360، صص 3 - 1.
فرماندهی مستقیم عملیات از قرارگاه مقدم تاکتیکی سپاه مستقر در بردیه سوسنگرد به مسئولیت برادر غلامعلی رشید انجام می‌گیرد.
کلیه امور پشتیبانی اعم از تدارکات، تخلیة مجروحین، تبلیغات و اسرا زیر نظر نمایندة فرماندهی منطقه8 [سپاه پاسداران استان‌های خوزستان و لرستان] انجام خواهد شد.
برادر علی شمخانی مسئول هماهنگی بین سپاه منطقه8 و قرارگاه مقدم نزاجا بوده و ضمناً ارتباط با تهران و نیازمندی‌های لازمه از آن طریق حل خواهد شد.»(1)
در این روز همچنین با عمق‌دادن به مأموریت یگانهای عمل‌کننده در شمال کرخه، هدف بستان به تأمین تنگة چزابه تغییر یافت و بر تأمین ساحل شرقی هورالعظیم در غرب ابوچلاچ نیز تأکید شد.(2)
بخشی از نیروهای سپاه هم که مأموریت آنها در شمال رودخانه کرخه و جاده چزابه بود، ساعت 22:00 برای نزدیک‌ترکردن خود به نیروهای عراقی، به منطقة نبرد عازم شدند و تا شروع عملیات زیر باران شدیدی که از ساعت 17:00 شروع به باریدن کرده بود و در تاریکی شب، مشغول پاک‌سازی مین‌ها و بازکردن معبر در میدان‌های مین شدند.(3)
1
امروز نیروهای سپاه پاسداران در دو محور عملیاتی در غرب کشور به واحدهای ارتش عراق حمله و تلفات و خساراتی به آنها وارد کردند. در همین حال توپخانههای ارتش عراق نیز روستای شیخان را هدف قرار دادند.
ساعت 7:30 صبح امروز، نیروهای سپاه جوانرود به مواضع مشترک نیروهای عراقی و حزب دمکرات کردستان در منطقه دروله (در نقطه مرزی مقابل پاوه) حمله کردند.
با وجود آنکه حزب دمکرات کردستان ایران روز پیش خبر تقویت نیروهای جبهه "دروله" را به مقامات عراق اطلاع داده و عراق نیز با کمک افراد این حزب اقدام به تقویت این جبهه کرده بود، نیروهای خودی توانستند ارتفاعات "سرسوران" را به تصرف خود درآورند. در این عملیات، 10 تن از نیروهای دشمن کشته یا زخمی شدند و یک قبضه موشک‌انداز آر.پی.جی7، 3 قبضه کلاشینکف و یک خودرو نظامی و مقدار فراوانی مهمات به غنیمت نیروهای خودی درآمد. از نیروهای سپاه جوانرود نیز 4 تن شهید و 2 تن زخمی شدند.(4)
هم‌زمان با این درگیری‌ها، توپخانههای عراق روستای شیخان در شمال این منطقه را که به‌نوعی یکی از محورهای وصولی به دروله بود، گلوله‌باران کردند که براثر آن 2 تن از افراد ژاندارمری شهید و 4 تن زخمی شدند.(5)
در نقطه مرزی مقابل مریوان نیز گروهی از نیروهای خودی به مواضع دشمن در منطقه توتمان حمله کردند که در این اقدام، 11 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و نیروهای خودی بدون هیچ‌گونه آسیبی به پایگاههای خود بازگشتند.(6)
1) سند شماره 5619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (بستان)، 7/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، جلد2، 1373، ص203.
3) همان، ص204.
4) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 7؛ و- سند شماره 56701 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات کرمانشاه به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 8/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه 7 به اداره مرکزی اطلاعات، 7/9/1360، ص6.
5) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص202.
6) سند شماره 294404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 7/9/1360، ص1.
1
امروز هواپیماهای دشمن در 3 نوبت منطقة عمومی آبادان و بخشی از مناطق مسکونی این شهر را بمباران کردند. در این حملات 3 نفر از اهالی شهر شهید و 4 تن زخمی شدند و 48 منزل ویران شده یا آسیب دیدند.(1)
همچنین هواپیماهای عراقی به‌قصد بمباران آبادان و بخش شرقی خرمشهر، به حریم هوایی این منطقه تجاوز کردند که هربار با پدافند گستردة هوایی نیروهای خودی مواجه شدند و در یکی از این تجاوزات نیز بمبهای خود را در بیابان‌های اطراف این منطقه فروریخته و گریختند.(2)
2
در اقدامات امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در منطقه دیواندره، سقز و مهاباد، 7 تن از نیروهای خودی شهید، 6 تن زخمی و 4 نفر نیز گروگان گرفته شدند.
در عملیات کمینی که عناصر کومه‌له علیه نیروهای خودی در ساعت 8:30 صبح در منطقه دیواندره اجرا کردند، 6 تن از افراد ژاندارمری شهید، 2 تن زخمی و 2 سرباز و 2 پیش‌مرگ مسلمان گروگان گرفته شدند.(3)
همچنین یکی از نیروهای سپاه ارومیه به نام "زین‌العابدین محمدنژاد" هنگامی‌که عازم تپه "غازی" (قاضی) مهاباد بود، هدف سوءقصد عناصر حزب دمکرات کردستان قرار گرفت و به شهادت رسید.(4)
در حوالی سقز نیز خودرو نیروهای خودی به مینی که افراد مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد و 2 سرباز ژاندارمری و 2 معاود عراقی زخمی شدند.(5)
3
عناصر مسلح غیرقانونی با اجرای 6 عملیات در سطح شهر تهران و 2 عملیات در سنندج و اردبیل، 4 تن را شهید و 4 نفر را نیز زخمی کردند.
در تهران، عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مهندس حسین‌علی شمسی‌پور از بنیان‌گذاران انجمن اسلامی دانشجویان مجتمع فنی و مهندسی تکنولوژی تهران را ترور کرده، به شهادت رساندند.(6)
در خیابان گلشن منشعب از خیابان جمهوری اسلامی نیز یک گروه ترور به‌سمت یکی از افرادی که درحال عبور از خیابان بود،(7)تیراندازی کرده، او را به شهادت رساندند.(8)
در خیابان نیایش نیز دو خودرو با هدف ترور رئیس دفتر وزیر کشاورزی مدتی به تعقیب خودرو وی پرداختند و در کوچه فداییان اسلام، سرنشینان یکی از خودروها چندین گلوله به‌سوی آن شلیک کردند. درنتیجة این اقدام تروریستی رئیس دفتر وزیر کشاورزی و راننده وی زخمی شدند.(9)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص24، آبادان - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 051745 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به دزفول، شماره 421، 8/9/1360، ص3.
2) روزنامه کیهان، 8/9/1360، ص13.
3) سند شماره 56704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی - طرح و برنامه منطقه 7 به فرماندهی - طرح و برنامه مرکز، 8/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، ص7.
4) روزنامه کیهان، 9/9/1360، ص14، ارومیه، خبرگزاری پارس؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 264، 8/9/1360، ص6؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص1.
5) سند شماره 289951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص8.
6) روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص2.
7) هویت این فرد مشخص نشده است.
8) روزنامه کیهان، 8/9/1360، ص15.
9) همان، ص2.
در خیابان مجیدیه نیز راننده یک تاکسی هدف تیراندازی یک گروه ترور قرار گرفت و از ناحیه سینه زخمی شد که برای مداوا با کمک اهالی محل به بیمارستان انتقال یافت.(1)
همچنین در خیابان دردشت نارمک، یکی از اهالی محل، که کارمند پارس‌دارو بود، هدف چندین گلولة سرنشینان یک گروه ترور موتورسوار قرار گرفت و مجروح شد که وی را برای مداوا به بیمارستان بوعلی منتقل کردند. حال وی رضایت‌بخش گزارش شده است.(2)
همچنین مهاجمان مسلح به‌سوی افراد نظامی محافظ منزل سرهنگ سلیمی، وزیر دفاع، شلیک کردند که با واکنش متقابل مأموران از محل گریختند.(3)
در سنندج نیز عناصر مسلح غیرقانونی که سوار بر یک وانت آبی‌رنگ بودند، ساعت 18:40 در خیابان فردوسی سنندج، با شلیک چند گلوله، محمدسعید مسعود قیصری رئیس دبیرستان دکتر شریعتی این شهر را به شهادت رساندند. درپی این حادثه، شورای روحانیت کردستان، مرکز بزرگ اسلامی، جهاد سازندگی، سپاه پاسداران و دایرة عقیدتی - سیاسی ارتش با انتشار اطلاعیه‌ای این عمل را محکوم کردند.(4)
همچنین در اردبیل، ابوالفضل پیرزاده، مسئول آموزش سپاه، در نزدیکی دبیرستان طالقانی این شهر هدف اصابت چند گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید.(5)
1
درپی انفجار روز گذشته در خیابان ولیعصر(عج)، امروز عده‌ای از کسبه محل، کارکنان وزارت ارشاد و خبرگزاری پارس و عده‌ای از مردم که به چند صد نفر می‌رسیدند، در محل حادثه تجمع کرده، پس از سخنرانی کوتاه هادی غفاری، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، نماز ظهر و عصر را به امامت آیت‌الله محمدی گیلانی اقامه کردند. به گزارش روزنامه اطلاعات هادی غفاری در این مراسم گفت:
«منافقین از این ترقه‌بازی‌ها سودی نمی‌برند. اینان با که می‌جنگند؟ آنها با امتی باخدا و امتی به‌پاخاسته روبهرو هستند.
درحالیکه جوانان مسلمان ما در نبرد با دشمن‌اند، ضدانقلابیون منافق به‌جای نشانه‌روی به قلب دشمن، به امریکا و به ایادیش، در کنار پمپ‌بنزین بمب می‌گذارند و به قلب مادر و کودکی نشانه می‌روند که هیچ‌گونه گناهی جز عشق به انقلاب ندارد. آنها باید بدانند ما از این ترقه‌بازی‌ها نمی‌هراسیم و در همین محل که آنها را هدف بمبگذاری قرار داده بودند، جمع می‌شویم و نماز می‌خوانیم. غفاری سپس به شکست طرح فهد اشاره کرد و از آنها که به این‌گونه طرح‌ها دلخوش کرده‌اند، خواست به دامان اسلام باز گردند. وی به منافقین یادآور شد، از آنجا که امریکا در نبرد با انقلاب شکست خورده است، از منافقین نیز کاری ساخته نیست.»(1)
در ماسال نیز به‌مناسبت شهادت 4 تن از مردم این شهر که در حمله روز گذشته افراد مسلح غیرقانونی به آنان،(2)اتفاق افتاد، مدارس صومعه‌سرا، ماسال و شاندرمن تعطیل شد. به گزارش روزنامه کیهان به همین مناسبت در سراسر استان گیلان نیز امروز عزای عمومی اعلام شد.(3)
1
مسعود رجوی، سرکرده سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در گفت‌وگوی تلفنی با خبرگزاری آسوشیتدپرس دخالت این سازمان را در بمبگذاری روز گذشته تهران (خیابان ولیعصر(عج)) رد کرد و آن را به کارگزاران جمهوری اسلامی ایران نسبت داد. به گزارش این خبرگزاری، مسعود رجوی، سرکرده سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، امروز در مصاحبه‌ای تلفنی با دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس در پاریس درباره حادثه بمبگذاری روز جمعه در مجاورت فروشگاه قدس در خیابان ولیعصر تهران گفت: وی هم‌اکنون هیچ‌گونه اطلاعاتی درمورد بمبگذاری روزگذشته در تهران ندارد. رجوی افزود: به گمان من این بمبگذاری از اقدامات عوامل رژیم است که درجهت بی‌اعتبارکردن مجاهدین خلق به اجرا گذارده شده است. وی گفت: درحالیکه مردم ایران با ما هستند، ما احتیاجی به اجرای چنین جنایاتی نداریم. درحال‌حاضر، من اطلاعاتی درمورد این بمبگذاری ندارم، ولی از وقوع حوادثی نظیر این بمبگذاری در چند نقطه از ایران که دست نیروهای رژیم در پس آن پنهان بوده باخبرم.(4)
2
شورای عالی دفاع عصر امروز با حضور اعضا و به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، تشکیل جلسه داد. آقای هاشمی رفسنجانی، نمایندة امام در شورای عالی دفاع و سخنگوی این شورا، در پایان جلسه دربارة موضوعات طرح‌شده در این نشست توضیحاتی داد. بشارت رسیدن
خبرهای خوب از جبهه‌ها، تصمیم برای پیگیری عودت پول‌هایی که رژیم گذشته برای خرید سلاح به رژیم صهیونیستی پرداخت کرده بود، علت حضور فرمانده نیروی دریایی و جانشین فرمانده نیروی هوایی در این جلسه و تأکید شورا بر سیاست مقابله‌به‌مثل نکردن در بمباران شهرهای عراق، بخش‌های مهم صحبت‌های وی در پایان این جلسه بود. به گزارش روزنامة اطلاعات، نمایندة امام در شورای عالی دفاع درباره موضوعات مطرح‌شده در نشست این شورا گفت:
«در جلسه امشب، 16 مسئله در دستور کار قرار داشت. اولین قسمت آن رسیدگی به وضع جبهه‌ها بود و دراین‌مورد گزارشی نیز ارائه شد که امیدوارکننده است.» وی گفت: «امیدواریم به‌زودی اخبار خوبی از جبهه‌ها برای مردم شهیدپرور ایران داشته باشیم.»
رئیس مجلس در ادامة سخنانش با اشاره به دیگر موضوعات مطرح‌شده در جلسه گفت: «در این جلسه ضمن بحث پیرامون صنایع نظامی داخلی و نیز قائل‌شدن اولویت برای جنگ، بحث تازه‌ای مطرح شد و آن به‌دنبال حرف‌هایی که من در نمازجمعة این هفته گفته بودم که مطالباتی از زمان شاه از رژیم صهیونیستی داریم و پول‌هایی که جهت خرید اسلحه به این رژیم پرداخت شده بود که ما آنها را [اسلحه‌ها] نخواسته‌ایم، در این جلسه تصمیم گرفته شد این مسئله را تعقیب و پول‌هایی که بابت این امر پرداخت شده را پس بگیریم.»
وی همچنین گفت: «درمورد خلیج‌فارس و جزایر آن بحث‌هایی شد و پیرامون مسائل سیاسی جنگ آقای مهندس موسوی، نخست‌وزیر، توضیحاتی داد و دررابطه‌با نیروی دریایی و هوایی نیز مسائلی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.»
نمایندة امام در شورای عالی دفاع درباره حضور فرمانده نیروی دریایی و جانشین نیروی هوایی در جلسه شورای عالی دفاع گفت: «فرمانده نیروی دریایی در جلسه امشب گزارش‌ها و برنامه‌هایی را درمورد جزایری که باید نیروی دریایی در آن حضور داشته باشد و همچنین امکانات و نیازهای این نیرو و گزارشی از ناو میلانیان را ارائه کرد.»
وی اضافه کرد: «جانشین نیروی هوایی نیز در این جلسه پیرامون کارهای نمایشی اخیر رژیم بعثی عراق در آبادان ازقبیل بمباران شهر توضیحاتی داد و ما در این جلسه به این نتیجه رسیدیم که حرکات اخیر عراق یک حرکات جنگی حساب‌شده نیست و چون ایران به پایگاه شعیبه عراق خیلی نزدیک است، آنها می‌آیند و از بالا در گوشه‌ای بمبی پرتاب می‌کنند و متواری می‌شوند.» وی افزود: «در جلسه امشب بحث یک حرکت انتقامی بود که ضرب‌شستی به عراقی‌ها نشان دهیم که بدانند اعمال جنایتکارانه آنها بی‌جواب نمی‌ماند، ولی ما طبق راهنماییهای امام به نیروی هوایی اجازه ندادیم تا شهرهای عراق را به‌تلافی بمباران مناطق مسکونی آبادان، بمباران کند.»
رئیس مجلس در قسمتی دیگر از این سخنانش در همین باره گفت: «ادامة هرگونه عملیات رزمی و مانورهای نظامی به روی عراق مقدور شده بجز این نوع کارها (بمباران مناطق مسکونی) و اکنون نوبت ماست که با حرکت‌های خود صدام را مأیوس کنیم.»
آقای هاشمی رفسنجانی درباره مانور مشترک امریکا، انگلیس و عمان در منطقه گفت: «این عمل جزئی از برنامة کلی استعمارگران به‌عنوان تهدیدی نسبت به کشورهای مستقل و ضدامپریالیسم منطقه است و ما طبعاً باید در مقابل آنان جواب‌گو باشیم که این آمادگی را داریم.»(1)
1
ناخدا افضلی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه با خبرنگار روزنامه اطلاعات به سؤالات وی درخصوص احتمال شکل‌گیری یک نیروی دریایی مشترک بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و علت اصرار دولت عراق برای دراختیارگرفتن جزیره بوبیان کویت پاسخ داد.
بخش‌هایی از این گفت‌وگو بدین شرح است:
روزنامه اطلاعات: «در خبرها چنین آمده بود که کشورهای عضو شورای همکاری‌های خلیج‌فارس در اجلاس اخیر خود تشکیل یک نیروی دریایی چنددولتی مرکب از اعضای شورای یادشده را برای به‌اصطلاح تأمین امنیت تنگه هرمز پایه‌ریزی می‌کنند، به عقیده شما آیا این طرح خود نوعی تهدید سیاسی - امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران که حق قانونی کنترل تنگه هرمز را دارد، نیست؟»
ناخدا افضلی: «از آنجا که ایران دارای طولانی‌ترین مرز دریایی در خلیج‌فارس و دریای عمان نسبت به هریک از کشورهای حاشیه‌نشین این دریاها می‌باشد، هرگونه معاهده و هرگونه قرارداد تأمین و حفاظت از مرزهای آبی تنگه هرمز و خلیج‌فارس بدون حضور گسترده و مؤثر و تأیید رسمی و احیاناً مشارکت ایران فاقد هرگونه اثر سیاسی و نظامی و بی‌اعتبار است. این امری است بدیهی که باید کلیه حکمرانان کرانه‌نشین خلیج‌فارس به‌طور دقیق مدنظر داشته باشند. ما به‌عنوان بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین کشور این منطقه نمی‌توانیم به دیگران اجازة چنین تلقی و برداشت‌هایی را دراینزمینه بدهیم، چون هم نادیده‌انگاشتن واقعیات و هم عملاً امکان‌ناپذیر است.»
1) روزنامه اطلاعات، 8/9/1360، ص2.
روزنامه اطلاعات: «آیا گسترش موج بمب‌گذاری‌ها و بمباران‌های اخیر منابع نفتی کویت ازسوی عوامل صدام، توطئه‌ای جهت واگذاری جزیره بوبیان به رژیم مزدور بعث عراق نیست؟»
ناخدا افضلی: «رژیم غیرمردمی و وابستة بعثی عراق با انواع لطائف‌الحیل سعی دارد با اعمال فشارهای سیاسی و نظامی بر کویت به هر قیمتی که شده است به جزیرة کویتی بوبیان برای احداث یک پایگاه دریایی برای ناوگان جدید خود که در کشور ایتالیا در دست ساخت دارد، دست یابد و برای این کار از هیچ فرومایگی فروگذار نیست.
این بر دولت و مردم کویت است که منافع ملی خود را مدنظر گیرند و تسلیم شانتاژهای رژیم قصابان بغداد نگردند. همان‌گونه که یک بار در طول تاریخ کوتاه‌مدت دولت کویت، ما از اشغال این کشور توسط رژیم بغداد جلوگیری کردیم، به نفع آنهاست که برای حفظ موجودیت خود با تکیه بر یک همسایة آبی بزرگ همچون ایران که هیچ‌گونه چشمداشت و طمعی نسبت به حتی یک وجب از خاک این کشور ندارد، فشار سیاسی و نظامی عراق را خنثی سازند. طبیعی است درصورت لزوم ما از حق مشروع دفاع از خود درجهت حفظ منافعمان استفاده خواهیم کرد.»(1)
1
به‌مناسبت هفتم آذر، روز نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران، مراسمی در ناوگان خلیج‌فارس و دریای عمان با حضور استاندار هرمزگان، فرمانده نیروهای مسلح در منطقه، حاکم شرع و چند تن از مسئولان استان برگزار شد. فرمانده ناوگان خلیج‌فارس و دریای عمان در گرامیداشت این روز گفت: «یک سال پیش در چنین روزی در صحنه کربلای نیلگون خلیج‌فارس ما بار دیگر حماسه صحرای کربلا و سالار شهیدان و سرور آزادگان را شاهد بودیم. در این روز ناوچه جمهوری اسلامی ایران، "پیکان"، به فرماندهی شهید ناخدا همتی همراه با یاران وفادار به امام امت، چنان درسی به نیروهای مزدور صدامی دادند که دشمن زبون و عاجز با ازدست‌دادن چندین فروند از بهترین یگانهای شناور خود، با خفت و خواری مجبور به عقب‌نشینی شد و از صحنة نبرد گریخت و اکنون این ایثارگری یاران حسین(ع) یک بار دیگر درس شهادت، تقوی و فضیلت را زنده کرد.
وی افزود: امروز ما در این اجتماع، خاطرة غرورآفرینی‌های بزرگ شهدای پیکان را ارج می‌نهیم و در پیشگاه امام و امت مسلمان و قهرمان‌پرور ایران میثاق می‌بندیم که به ادامه راه شهدای ناوچه پیکان و تمامی شهدای اسلام، در راه تداوم انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن از بذل جان و مال دریغ نورزیم و با توانی پرخروش و با هوشیاری کامل در راه آماده نگه‌داشتن ناوگان عملیاتی همچنان خواهیم کوشید تا مأموریتی [را] که در اجرای فرامین رهبر کبیر انقلاب و فرماندهی کل قوا به ما واگذار شده است، با احساس و غروری وصف ناپذیر در سخت‌ترین شرایط انجام دهیم.»(2)
1
روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال با فرض اینکه هر دو دولت ایران و عراق به این نتیجه رسیده‌اند که جنگ ادامه خواهد یافت، وضعیت اقتصادی هر دو کشور را با محوریت درآمد ارزی بررسی کرده است. این روزنامه صرفه‌جویی ارزی را باتوجه‌به محدودیت در فروش نفت برنامه اصلی ایران برای تأمین هزینه‌های جنگ و استقراض خارجی را راهکار اصلی عراق برای تأمین هزینه‌های جنگ عنوان کرده است. بخش‌هایی از این مقاله به شرح زیر است:
«عراق و ایران ظاهراً به این نتیجه رسیده‌اند که جنگ چهارده‌ماهه بین دو کشور احتمالاً ادامه خواهد داشت و ازاین‌رو سرگرم تهیة برنامه‌های مالی و لجستیکی هستند. به‌عنوان مثال، عراق به گرفتن قرض‌های سنگین از همسایگان عرب خود متوسل شده و حداقل 8 میلیارد و احتمالاً تا 20 میلیارد دلار کمک مالی گرفته و تلاش‌های خود را در افزایش صادرات نفت ازطریق لوله‌هایی که حوزه‌های نفتی شمال عراق را به دریای مدیترانه متصل می‌سازد، از سر گرفته است. ایران نیز که نسبت به فروش نفت به مقدار زیادی بی‌میل بوده و توانایی آن را هم ندارد، قویاً دست به کاهش هزینه‌های داخلی زده است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 253، 8/9/1360، ص14، واشنگتن - خبرگزاری کویت، 7/9/1360.
1
برای اجرای عملیات طریق‌القدس نیروهای عمل‌کننده پس از پاک‌سازی میدان‌های مین و بازکردن معبر و عبور از مواضع اولیه دشمن و اعلام آمادگی برای اجرای عملیات، در ساعت 00:30 دقیقه بامداد با اعلام رمز عملیات (یا حسین) درگیری با نیروهای عراقی را آغاز کردند و هم‌زمان با اجرای عملیات، در چند جبهه دیگر ازجمله "طراح" و "کرخه‌کور" برای فریب دشمن اجرای آتش شد.(1)
محور شمال رودخانه کرخه
تک اصلی عملیات در شمال کرخه و در محورهای "الله‌اکبر"، "صالح‌حسن"، حمود عاصی" و "رملی" با عبور نیروها از موانع و پیشروی در عمق منطقه دشمن به‌خوبی و با سرعت بسیار انجام شد.
نیروهای سپاه در زیر بارش(2)شدید باران به خاکریز عصایی‌شکل(3)در شمال منطقه عملیاتی حمله کردند و موفق شدند در همان ساعات اولیه قسمت شمالی این خاکریز را درهم شکسته، وارد مواضع
1) سند شماره 197761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرشید (ستاد جنگ‌های نامنظم شهید دکتر چمران) وابسته به سپاه پاسداران به ستاد، 8/9/1360، سند تک‌برگی.
2) بارش باران که از ساعت 19:00 روز 7/9/1360 آغاز شده بود و در ساعات اول تاحدی موجب نگرانی نیروهای خودی شد، به دو دلیل کمک فراوانی به اجرای عملیات کرد؛ نخست آنکه، موجب کاهش دقت‌نظر دشمن شد که از ساعت‌ها قبل در حالت آماده‌باش بود و عراقی‌ها گمان کردند که نیروهای ایرانی در چنین شرایط جوی عملیات نخواهند کرد؛ دوم، موجب فرونشستن گردوغبار برخاسته از رفتوآمد نیروهای پیاده و زرهی در منطقه شمالی عملیات شد و مهم‌تر آنکه تاحد زیادی باعث سفت و محکم‌شدن منطقه رملی و سهولت تردد نیروهای پیاده شد. (سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمد حسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد دوم، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص204.)
3) موقعیت خاکریز عصایی‌شکل، طراحی، مهندسی، امکانات دفاعی استقراریافته روی این خاکریز برای مقابله با نیروهای خودی و تدابیر عراق برای تأمین آن با ایجاد موانع مختلف در حدفاصل این خاکریز با نیروهای خودی ازجمله ایجاد میدان مین و... ازجمله مطالبی است که در جلد دوم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس درباره آن توضیح داده شده و در ضمیمه این گزارش آمده است.
عراقی‌ها شوند و در ساعت 1:40 نیز این خاکریز در قسمت غربی (وسط جاده شنی) درهم شکسته شد و نیروهای تیپ امام حسین(ع) به فرماندهی حسین خرازی به پشت آن نفوذ کردند و از قسمت شمال و جنوب به انهدام دشمن پرداختند و این جبهة مستحکم در کمتر از 2 ساعت سقوط کرد. با اعلام شکسته‌شدن خاکریز عصایی‌شکل، یگانهای تیپ امام سجاد(ع) که در منطقه رملی و در جناح شمالی دشمن مستقر شده بودند به‌سمت جنوب سرازیر شدند و به مواضع عراقی‌ها حمله کردند.(1)
با شکسته‌شدن خط عصایی‌شکل دشمن با تلاش نیروهای سپاه، واحدهایی از تیپ3 لشکر92 زرهی نیز با عبور از میدان‌های پاکسازیشده وارد منطقه درگیری شدند.(2)
نیروهای تیپ امام حسین(ع) و تیپ امام سجاد(ع) از شرق و شمال بستان به‌سمت این شهر پیشروی خود را آغاز کرده، به‌سرعت به عمق منطقه نفوذ کردند، اما نیروهایی که از سمت شمال به‌سمت بستان درحال حرکت بودند، در مسیر پیشروی به‌دلیل پیچیدگی منطقة رملی چندین بار مسیر خود را گم کردند و با موانع دشمن همچون میدان‌های مین و سیم خاردار مواجه شدند، ولی توانستند با دادن تلفات اندکی پیشروی را ادامه داده، به بستان نزدیک شوند و دقایقی بعد نیروهای سپاه با مشاهده آتش دهانه قبضه‌های توپخانههای دشمن در منطقه "دارالشیاع" به‌سمت آنجا روانه شدند و در ساعت 2:30، یک گردان از نیروهای سپاه و بسیج اصفهان مقر توپخانه دشمن را محاصره کردند و توانستند مقر گردان‌های توپخانه دشمن را به تصرف خود درآورند و آتش دشمن را خاموش کنند. نیروهای خودی در این منطقه 19 قبضه توپ 152 و 130 میلی‌متری را به غنیمت گرفتند.(3)
در ساعت 03:00 بامداد، یک گردان تانک از لشکر16 زرهی و یک واحد پیاده از سپاه با حرکت از محل تجمع خود در حوالی دیدگاه3 به‌قصد بستن جادة بستان به تنگه چزابه به‌سمت جنوب حرکت کردند و در ادامه باوجود حضور راهنما، به‌دلیل پیچیدگی‌های زمین رملی منطقه و نبود شاخص، راه را گم کردند، اما با کمک چند تن از نیروهای بسیجی و بومی منطقه راه خود را بازیافته، به پیشروی ادامه دادند و توانستند با استقرار بر روی جاده (چزابه - بستان) عقبه اصلی دشمن به‌سمت چزابه را مسدود کنند.(4)
بدین‌ترتیب با سقوط خاکریزهای اول و دوم و مواضع توپخانه و پاسگاه فرماندهی دشمن، منطقة اشغال‌شدة شمال کرخه آزاد شد و در ادامه واحدهای تیپ3 زرهی از موقعیت به‌دست‌آمده استفاده کردند و با چراغ‌های روشن از خطوط سقوط‌کردة دشمن عبور کرده، به پیشروی در عمق منطقه پرداختند.(5)
در ادامه، نیروهای تیپ امام حسین(ع) به‌همراه یک گردان مکانیزه از سپاه(6)و یک گردان از تیپ3 لشکر92 زرهی با عبور از زمینهای منطقه رملی که براثر بارندگی تاحدی قابل‌عبور شده بود، تا ساعت
1) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس: سال 1360، ص183، پاییز، 1383؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص204.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین.
3) همان، ص205؛ و- سند شماره 4831 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات قرارگاه کربلا (طریق‌القدس)، 17/9/1360، نوار شماره 3722، ص17.
4) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص205.
6) با استفاده از تانک‌ها و نفربرهای به‌دست آمده از دشمن در عملیات ثامن‌الائمه(ع) اولین گردان زرهی سپاه پاسداران شکل گرفت و در عملیات طریق‌القدس به کار گرفته شد و موفق عمل کرد.
06:00 صبح خود را به تنگه راهبردی چزابه رساندند(1)و آن منطقه را تأمین کردند و بدین‌ترتیب در منطقه شمال کرخه اهداف ازپیش تعیین‌شده در طرح مانور تحقق یافت.(2)
نیروهای خودی با تأمین اهداف منطقه شمالی کرخه شروع به پاک‌سازی منطقه عملیاتی کردند و آن بخش از نیروهای عراقی که در نزدیکی بستان بودند سعی کردند که خود را از پل بستان به آن سوی کرخه برسانند، اما ازدحام ایجادشده به‌دلیل فرار دسته‌جمعی نیروهای عراقی عبور از پل را مختل کرد و عده‌ای از نیروها به‌ناچار برای عبور از کرخه خود را به آب انداختند که تلاش برخی از آنان بی‌نتیجه بود و در آب غرق شدند.(3)
محور جنوب رودخانه کرخه
نیروهای خودی در این محور با دو فلش مشخص وارد عملیات شدند:
با آغاز عملیات، خط اول دشمن در این منطقه شکسته شد(4)* و نیروهای خودی متشکل از تیپ کربلا و یک گردان از تیپ2 لشکر16 زرهی حدود دو کیلومتر در عمق این منطقه نفوذ کردند،(5)اما به‌دلیل آنکه دشمن فلش اصلی عملیات نیروهای ایران را از این محور می‌دانست،(6)با بهره‌گیری از موانع متعدد و هوشیاری و مقاومت نیروهایش و تجمع‌دادن به این نیروها به‌سختی مقاومت کرد. نیروهای خودی باوجود تصرف خاکریز اول به‌دلیل اینکه تعدادی از نیروها و چند دستگاه تانک ارتش روی مین رفتند و متوقف شدند و زرهی نیز از نیروی پیاده حمایت نکرد، با تحمل تلفات، موفق به پیشروی بیشتر نشدند. این نیروها تا ساعت 06:00 بعدازظهر روز اول فقط
1) تنگه چزابه در نیمة راه شهر بستان تا خط مرز ایران و عراق و در هشت کیلومتری شمالغربی بستان واقع شده است. این تنگه از شمال به زمینهای رملی و غیرقابلعبور و از جنوب به زمینهای مردابی هورالعظیم متکی است و با عرضی متغیر از 2 تا 3 کیلومتر نقطه پدافندی بسیار پرارزشی در معبر عماره، جلفائیه، سوبله، حمیدیه و اهواز به شمار می‌آید. این تنگه یکی از 5 معبر اصلی هجوم ارتش عراق به خوزستان بود. دو جاده نظامی‌در دو سوی آن قرار دارد: جاده‌ای در خاک ایران که منطقه و پاسگاه مرزی فکه را به چزابه وصل می‌کند و جادة دیگری در خاک عراق که جلفائیه را به عماره متصل می‌سازد. این تنگه باوجود دهانه وسیع آن ازنظر نظامی بسیار مهم و راهبردی محسوب می‌شود. (سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد دوم، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص197.)
2) ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص102؛ و- ستاد مشترک سپاه پاسداران، ادارة عملیات، تاریخ جنگ، فصلنامه مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، سال چهارم، شماره 10، ص77.
3) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، صص 206 - 205.
4) * مواضع اصلی پدافندی دشمن در ساحل جنوبی کرخه در امتداد خاکریز عصاشکل و با همان ویژگی‌ها و مشخصات و بسیار مستحکم احداث شده بود. این خاکریز که به کناره نهر عبید متکی بود، به طول 14 یا 15 کیلومتر به‌سمت جنوب تا رودخانه نیسان امتداد داشت و در پشت آن خاکریزها و مواضع متعددی، به‌منظور سازماندهی پدافند در عمق، ساخته شده بود. مواضع جنوب کرخه توسط حدود 4 تیپ پیاده مکانیزه و زرهی دشمن و آتش حداقل 4 گردان توپخانه پدافند و با 2 تیپ زرهی و مکانیزه تقویت می‌شد. (سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد دوم، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص194.)
5) سند شماره 91472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش درمورد شرح و طرح عملیات طریق‌القدس، 6/10/1360، صص 6 - 1؛ و- اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، پیشین، صص 183 و 365.
6) ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102.
تا یک کیلومتری پل سابله پیشروی کردند. نیروهای خودی در محدوده نهر عبید(1)نیز با دشمن به‌شدت درگیر و متحمل تلفات شدند و پس از عبور از خاکریز نهر عبید، گردان125 مکانیزه تیپ2 لشکر16 زرهی در شمالی‌ترین نقطه نهر عبید و نزدیک به محل تقاطع این نهر با رودخانة کرخه یک دستگاه پل را مستقر کرد، اما به‌دلیل اجرای آتش دشمن و درگیری شدید، طرف دیگر پل به‌طور کامل روی ساحل مستقر نشده بود و با عبور نفربرها انتهای پل در آب فرورفت و تلاش برای نصب مجدد آن بی‌نتیجه بود. عراقی‌ها 3 دستگاه نفربر این گردان را که تلاش می‌کردند از نهر عبور کنند، منهدم کردند و به همین دلیل نیروهای خودی قادر به پیشروی بیشتر نشدند. پس از آن نیروهای خودی تصمیم گرفتند با بهره‌گیری از امکانات زرهی موجود و استفاده از جاده آسفالته سوسنگرد - بستان، پل بتونی روی رودخانه سابله را تصرف کرده، از پشت به مواضع عراقی‌ها در نهر عبید حمله کنند که باوجود تصرف خاکریز اول و دوم دشمن در محدوده جاده آسفالته، به‌دلیل مقاومت شدید عراقی‌ها که از اهمیت بسیار زیاد پل حکایت می‌کرد، این حرکت نیز به نتیجه نرسید و عراقی‌ها به‌رغم دادن تلفات سنگین، مواضع خود را حفظ کرده، مانع از سقوط پل شدند.(2)
در این وضعیت نیروهای خودی به‌ناچار قدری عقب نشستند و دشمن نیز به تقویت مواضع خود در نهر سابله پرداخت.(3)
در این محور نیز نیروهای تیپ عاشورا و تیپ1 لشکر16 زرهی قزوین به مواضع عراقی‌ها در دغاغله و مگاصیص حمله کردند و پس از شکستن خط اول دشمن که تا قبل از روشنایی هوا به طول انجامید، در ساعت 04:00 صبح، خود را به حاشیه رودخانه نیسان رساندند و با 4 کیلومتر پیشروی، به یک کیلومتری پل الوان رسیدند.(4)
البته، برخی فرماندهان در گزارش‌های اولیه اعلام کردند که نیروهای خودی از پل الوان عبور کرده‌اند، درحالیکه این نیروها به‌طور موقت به پل موجود در شرق آن (دغاغله) دسترسی پیدا کرده بودند و به‌دلیل فشار نیروهای عراق، موفق به منفجرکردن پل نیز نشدند.(5)
در این وضعیت که مقاومت عراقی‌ها در جنوب رودخانه نیسان مانع تسلط کامل نیروهای خودی به این پل و پل‌های بعدی (در سمت غرب رودخانه) شده بود، دست‌نیافتن به عمق دشمن و نرسیدن به حاشیه شمالی رودخانه نیسان و درنتیجه ممکن‌نشدن ورود وسایل مهندسی
1) عراق تردد نیروهایش را در این منطقه با احداث خاکریزی که متصل به نهر عبید (نهری که نهر سابله را به رودخانه کرخه وصل می‌کرد و خط محکمی برای دفاع از پل سابله محسوب می‌شد) بود و ایجاد مانع سیم خاردار به عرض 2 متر و طول 1300 متر و میدان مین تقویت‌شده و نیز احداث معبر به شمال و جنوب، امکان‌پذیر ساخته بود.
2) سیدیعقوب حسینی، و مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.
3) ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102؛ و- سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از طرح و برنامه عملیات منطقه 8، 8/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سند شماره 91472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.
5) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
(لودر و بلدوزر) برای احداث خاکریز در کناره شمالی این رودخانه، سبب شد تا نیروهای خودی نتوانند مناطق محدود تصرف‌شده را تثبیت کنند.
ازسوی دیگر، چون گزارش‌هایی از خط مقدم درباره تصرف پل الوان به قرارگاه‌ها رسیده بود، بنابراین مسئولان عملیات طبق طرح، نیروهای عمل‌کننده در عمق را زودتر از موعد مقرر به منطقه اعزام کردند، اما چون پل الوان تصرف نشده بود و درگیری با عراقی‌ها همچنان ادامه داشت، ورود این نیروها موجب تراکم بیشازپیش در منطقه شد، طوری‌که کنترل عملیات را برای فرماندهان مشکل کرد و این نابسامانی سبب واردشدن تلفات به نیروهای خودی شد و حتی نیروهای عراقی چند تن از افراد سپاه را اسیر کردند.(1)علاوهبراین، چون نیروهای دنبال پشتیبان پس از شکستن خط اول دشمن برای پیشروی در عمق منطقه و تأمین ساحل شمالی نیسان توجیه شده بودند و برای عمل در این محدوده توجیه نبودند، نتوانستند منطقه تصرف‌شده را حفظ کنند.
عزیز جعفری، فرمانده این محور، دلایل دست‌نیافتن کامل نیروهای خودی به اهداف ازپیش تعیین‌شده در دغاغله و مگاصیص در محور جنوبی عملیات را این‌گونه توضیح داده است: «فشار پاتک‌های دشمن در منطقه دغاغله و مگاصیص زیاد بود، ولی در دغاغله نیروهای زرهی خودی جلو پیشروی آنها را گرفتند، اما در مگاصیص نیروهای خودی که پس از نفوذ در عمق منطقه پشت یک خاکریز کوتاه (1500 متری) موضع گرفته بودند، به‌علت عدم‌پشتیبانی زرهی و ناکارآمدی برخی نیروها و همچنین ناقص‌بودن خاکریز [نتیجه‌ای کسب نکردند و درنتیجه] نیروهای دشمن خاکریز را دور زده و آن را تصرف کردند. ازاین‌رو، نیروهای خودی با ترک خاکریز، تا غرب مگاصیص به عقب برگشتند.»(2)
درمجموع، در این محور، نیروهای خودی موفق به پیشروی و تأمین اهداف نشدند و با فشار نیروهای عراقی از مناطق تصرف‌شده عقب آمدند. نیروهای خودی در حاشیه نیسان نیز تا یک کیلومتری قبل از (شرق) پل الوان عقب‌نشینی کردند. جهاد سازندگی نیز با احداث خاکریزی در منطقه دغاغله تا مگاصیص، فاصله نیروهای خودی با دشمن را در این منطقه بسیار کم کرد و نیروهای خودی از مناطق تصرف‌شده تا این خاکریز(3)عقب آمدند.
به‌بیان‌دیگر، نیروهای خودی در جنوبی‌ترین محور عملیات (در سمت رودخانه نیسان)، پس از موفقیت اولیه در شکستن خطوط دفاعی دشمن و نفوذ به عمق منطقه، نتوانستند مناطق تصرف‌شده را حفظ کنند و تا اولین خاکریز دشمن در قبل از عملیات عقب آمدند و در خاکریز عراقی‌ها در حدفاصل روستاهای مگاصیص - دغاغله به پدافند پرداختند.(4)
1) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207؛ و- سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
2) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
3) در اقدام اولیه، خاکریز به‌صورتی ناقص احداث شد، اما به‌مرور تقویت و تکمیل شد و نیروها توانستند در پشت آن موضع بگیرند.
4) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص207.
روایت عزیز جعفری، فرمانده این محور، از برخی مشکلات که موجب دست‌نیافتن کامل به اهداف ازپیش تعیین‌شده در این محور شد، بدین شرح است:
«نیروهای خودی توجیه شده بودند و بیشترین توجیه برای شکستن خاکریز اول بود که این مسیرها را بتوانند باز کنند که آن کارها را کرده بودند، بعد هم چون خاکریز در جنوب رودخانه بود، تقریباً یک ناهماهنگی وجود داشت و لذا موفق نشده، به همان هدف اصلی که برایشان مشخص شده بود نرسیدند و در سردرگمی عجیبی گیر کرده بودند؛ لذا هدف اصلی که برایشان تعیین شده بود تأمین نشد و تا این دوباره شکل گرفت، طول کشید، ولی هماهنگی ارتش و سپاه در منطقه بسیار خوب و در سطح عالی بود و ما اشکالی ازلحاظ هماهنگی نداشتیم؛ یعنی فرمانده تیپ در ارتش [و فرمانده تیپ در سپاه]، دقیقاً حرف همدیگر را درک می‌کردند و کلاً کارها با مشورت همدیگر بود، چون فرماندهان کنار هم بودند و اشکالی از این لحاظ نداشتیم.»(1)
درمجموع، در روز اول عملیات نیروهای خودی در محور دهلاویه ده کیلومتر، در محور مگاصیص تا جلو (غرب) روستای مگاصیص و در محور دغاغله 3 کیلومتر پیشروی کردند.(2)
نیروهای خودی درطول روز اول به تثبیت مواضع تصرف‌شده در جنوب کرخه و تنگه چزابه نیز پرداختند و نیروهای درهم‌ریخته عراقی نتوانستند واکنشی نشان دهند که بتوان آن را پاتک نامید.(3)
با فرارسیدن شب، اوضاع تاحدی آرام شد، اما توپخانههای طرفین با شدت به آتشباری خود ادامه دادند. در پایان روز اول در شمال کرخه چند صدتن از کشته‌های عراقی روی زمین افتاده بودند. در این روز عراقی‌ها بیش از 200 تانک و نفربر، 115 دستگاه وسایل سنگین مهندسی و جاده‌سازی، 20 گردان توپخانه با کالیبرهای 130 و 152 میلی‌متری ساخت روسیه و یک گردان توپخانه105 میلی‌متری ساخت ایتالیا و بیش از 400 دستگاه خودرو چرخدار از جیپ گرفته تا تریلرهای سنگین و موشک‌اندازهای ضدتانک از خود به جای گذاشتند.
بدین‌ترتیب، در پایان روز اول عملیات طریق‌القدس، باتوجه‌به اینکه تیپ امام حسین(ع) راه تنگة چزابه را مسدود کرده و عراقی‌ها برای فرار به‌سمت جنوب مجبور بودند از تنها پل شناور روی کرخه در محور حاج‌مسلم در نزدیکی بستان عبور کنند، ترافیک سنگینی روی پل ایجاد شد و بسیاری از عراقی‌ها خود را به کرخه انداختند و غرق شدند و بسیاری نیز پیاده یا با تانک، نفربر و خودرو خود را به زمینهای رملی یا هورالعظیم رساندند که تعدادی از آنها کشته شدند.(4)همچنین در این روز نیروی هوایی پوشش مناسبی را بر روی شهر اهواز و منطقة عملیاتی ایجاد کرد و هوانیروز نیز ضمن حمله به ادوات زرهی دشمن، در تخلیة مجروحان فعالیت چشمگیری داشت.(5)
1) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پیشین، ص3.
2) سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
3) ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص102؛ و- سند شماره 21746 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.
5) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.
عکس
نقشه
1
با پیشروی نسبی نیروهای خودی در محورهای گوناگون عملیات طریق‌القدس، به‌ویژه نفوذ نیروهای تیپ امام حسین(ع) سپاه در محور تپههای رملی به عمق مواضع دشمن، امید‌ها برای پیروزی در عملیات افزایش یافت و فرماندهان عملیات با اتکا به این دلاوری، اخبار موفقیت را برای مسئولان کشور مخابره کردند. آقای هاشمی رفسنجانی در تماس‌های متعدد با منطقه، نظر خود را چنین منعکس می‌کند: «صبح زود پس از نماز، جویای وضع جنگ شدم. خبر دادند که پیشرفت کرده‌اند، بستان را گرفته و یک تیپ را منهدم کرده‌اند و تعدادی اسیر و غنائم گرفته‌اند. با 2 تیپ دیگر درحال نبردند و دشمن رو به هزیمت است. راه فرار هم ندارند؛ چون پل‌ها را گرفته‌اند. در شمال و جنوب جبهه و غرب هم باتلاق است و شرق هم نیروهای ما. عصر معلوم شد، یک پل روی رود نیسان به‌طرف جنوب، دراختیار عراقی‌هاست و امکان فرار دارند. ... مجلس را به آقای [محمد] یزدی نایب‌رئیس دوم سپردم و برای تعقیب وضع جنگ به دفترم آمدم. خبرها خوب است و جنگ ادامه دارد. می‌گویند ما هم زخمی و شهید داریم. آمار هنوز معلوم نیست. به مراکز بهداری برای درمان مجروحان، آماده‌باش داده شد. به صداوسیما گفتیم که اخبار جنگ را بگوید. احمدآقا هم همکاری می‌کنند. ... بعد از جلسه [شب] به خانه آمدم. با جبهه تماس گرفتم. هنوز درگیری ادامه دارد، اخبار جنگ هنوز خوب پخش نشده است.»(1)
2
با غروب آفتاب در روز اول عملیات طریق‌القدس، فرماندهان تصمیم گرفتند ادامة عملیات در روز دوم را براساس موفقیت تیپ امام حسین(ع) در محور شمالی عملیات طرح‌ریزی و اجرا کنند.
با توقف عملیات در محور جنوبی فرماندهان درصدد برآمدند تا با استفاده از موفقیت نیروهای سپاه، شهر بستان و منطقه شمال کرخه و زمینهای حدفاصل کرخه تا رودخانه سابله را تصرف و پل سابله (که گلوگاه ارتباطی و اصلی بستان به منطقه جفیر و جنوب خوزستان محسوب می‌شد) را تأمین کنند. این مأموریت نیز به سپاه پاسداران واگذار شد و تیپ3 لشکر92 نیز مأموریت یافت علاوه‌بر پشتیبانی از نیروهای سپاه در عملیات، پدافند منطقه شمال کرخه و اهداف تصرف‌شده در روز دوم را برعهده گیرد.(2)
بدین‌ترتیب، مقرر شد نیروهای تیپ امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) در شمال کرخه با پشتیبانی تیپ3 و توپخانه لشکر92 از منطقه ابوچلاچ به سوی پل‌های رودخانه رمیم و مناطق غرب بستان پیشروی کنند و پس از تصرف پل‌های یادشده، نگهداری و پدافند از منطقه ابوچلاچ را به ارتش واگذار کرده و ضمن تصرف و پاک‌سازی شهر بستان تک را به‌سمت رودخانه سابله (در جنوب) و نهر عبیر (در شرق) ادامه دهند و پس از انهدام دشمن و پاک‌سازی زمینهای حدفاصل رودخانه‌های کرخه و سابله، پل سابله را تصرف کرده، خط پدافندی خود را در شمال رودخانه
سابله قرار دهند و آماده عبور از پل‌های روی رودخانه سابله شوند.(1)-(2)
با اتخاذ این تصمیم که در پایان روز اول به یگان‌ها ابلاغ شد، یگان‌ها برای اجرای این مانور در روز دوم به آماده‌کردن گردان‌ها و شناسایی غرب بستان که مواضع عمق مناطق تحت‌اشغال دشمن بود و سایر هماهنگی‌ها پرداختند.(3)
1
خبرگزاری عراق با نادیده‌گرفتن موفقیت‌های ایران در جبهه بستان، از اقدام عراقی‌ها در جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی و عقب‌نشینی ایرانی‌ها خبر داد. این خبرگزاری به پیشروی نیروهای عراقی به خاک ایران نیز اشاره کرد.
گزارش خبرگزاری فرانسه دراینباره چنین است: «خبرگزاری عراق امروز اعلام کرد، نیروهای عراقی سحرگاه امروز ضمن جلوگیری از یک تهاجم نیروهای ایرانی، آنها را وادار به عقب‌نشینی کرده‌اند. خبرگزاری عراق به نقل از خبرنگار خود در جبهه افزود: به‌دنبال نبرد شدید در جبهه جنوب که تلفات سنگینی به دشمن وارد آمد، نیروهای عراقی اکنون درحال پیشروی مجدد در خاک ایران هستند.» این خبرگزاری در پایان گزارش خود اطلاع داد: «نیروهای مختلف عراقی حاضر در منطقه در این پیشروی تازه شرکت دارند.»(4)
2
درگیری در مناطق شمال‌غرب ایران امروز با شدت کمتری ادامه یافت و عناصر مسلح غیرقانونی در منطقه چشمه سفید کامیاران به یک مقر نیروهای سپاه حمله کردند که با هوشیاری و مقاومت نیروهای خودی با تحمل 4 زخمی‌مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این حمله به نیروهای خودی آسیبی وارد نشد.(5)
3
درحالیکه منطقه تحت نفوذ نیروهای مسلح معارض در کردستان روزبه‌روز کمتر می‌شود و حوزه تسلط نیروهای خودی علاوه‌بر محورهای مواصلاتی در عمق مناطق نیز گسترش می‌یابد، نویسنده ایرانی مجله ساندی تایمز در مقاله‌ای، مطالبی را درباره حوادث آینده کشور بیان کرده و به ذکر موضوعاتی خلاف واقع همچون وجود صد هزار اسیر ایرانی در عراق و وجود نیروهایی به‌نام "ذوالفقار" و... پرداخته است. وضعیت مناطق شمال‌غرب ایران نیز در این مقاله به‌گونه‌ای وارونه
1) علاوه‌بر پل سابله (پلی که جاده بستان - جفیر از روی آن عبور می‌کرد) عراق برای سهولت در جابه‌جایی تجهیزات و امکانات خود چند پل شناور به فاصله‌های مختلف در غرب این پل نصب کرده بود.
2) سند شماره 005632 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده عملیات کربلا به ف م نزاجا در جنوب، 8/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص208.
3) سند شماره 5268 /پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه مرکزی، عملیات طریق‌القدس، نوار شماره 3723، صص 11 - 10.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 254، 9/9/1360، ص2، بیروت - فرانس پرس، 8/9/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، نشریه 255، 10/9/1360، ص22، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 294377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استان کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 10/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 56759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 12/9/1360، سند تک‌برگی.
جلوه داده شده است. در این گزارش تحلیلی، از یک‌سو به عزم نیروهای ایرانی برای پایان‌دادن به مشکل گروههای مسلح غیرقانونی در کردستان تا بهار آینده و ازسوی دیگر به هم‌گرایی و هماهنگی گروههای مختلف که در کردستان به فعالیت‌های مسلحانه غیرقانونی مشغول‌اند اشاره شده است. ازنظر نویسندة این گزارش، گروههای مسلح شورشی در تلاش هستند تا با اجرای عملیات و تسلط بر بخش‌هایی از آذربایجان‌غربی همچون مهاباد و ارومیه موقعیت را برای بازگشت بنی صدر به ایران فراهم کنند. بخش‌هایی از این گزارش بدین شرح است:
«آیت‌الله خمینی به‌منظور پیش‌دستی و ممانعت از حمله مشترک کردها و نیروهای طرف‌دار بنی صدر، رئیس‌جمهور تبعیدی، که قرار است در بهار آینده علیه رژیم متزلزل وی آغاز شود، حمله حیرت‌انگیزی را به کردهای شورشی در منطقه کوهستانی غرب ایران شروع کرده است. جنگ به داخل خاک عراق و ترکیه، کشورهای همسایه ایران کشیده شده و در جریان است.
در عرض چند هفته گذشته به چریک‌های شهری ضد‌رژیم ایران، ازجانب رهبرانشان دستور داده شد که از سراسر ایران در کردستان اجتماع نمایند تا قبل از هر چیز از اعدام به‌دست رژیم حاکم گریخته و ضمناً خود را برای حمله به رژیم تهران در بهار آینده آماده سازند. گفته می‌شود پس از آنکه آیت‌الله خمینی متقاعد شد که حزب دمکرات کردستان و حزب دست چپی کومه‌له، نیروهای عمده شورشی کرد در ایران، به شورای مقاومت ملی بنی صدر ملحق شده‌اند، به یک چنین حمله‌ای مبادرت ورزید.
این حمله توسط دسته‌هایی از تیپ ذوالفقار که شکل تازه‌ای از نیروهای شبه‌نظامی هستند و گفته می‌شود شدیداً به آیت‌الله خمینی وفادار هستند، رهبری می‌شود. ضمناً حدود 4 هزار نفر از پاسداران انقلاب در این جنگ شرکت دارند. طبق گفته منابع طرفین درگیر، تعداد کل تلفات و مجروحین در عرض 5 روز جنگ در هفته گذشته به بیش از 2 هزار نفر رسید که 400 نفر از این تعداد را کشته‌شدگان تشکیل می‌دهند.
... در طرف دیگر، نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران هستند که ماهانه صد دلار برای هر رزمنده و نیز 3 هزار دلار برای خانواده هر یک از کسانی که در جنگ کشته می‌شوند از رژیم عراق دریافت می‌کنند. عبدالرحمن قاسملو، رهبر این حزب، جنگ را از مقر خود در دهکده ناوه، درست واقع بر روی مرز عراق، اداره و رهبری می‌کند.
براساس گزارش‌های واصله از منطقه، عبدالرحمن قاسملو امیدوار است که شهرهای عمده مهاباد و رضائیه را در بهار آینده به تصرف خود درآورده و پایگاه امنی را برای بنی صدر که تا آن موقع برای رهبری یک قیام ملی به ایران بازگشته است، تدارک بیند. سرنوشت این طرح درحال‌حاضر به نتیجه جنگ کنونی بستگی دارد.
دسته‌های بیست‌تایی از افسران اخراجی ایران که از تیررس جوخه اعدام (آیت‌الله) خمینی
گریخته‌اند، به طرف‌داری از کردها می‌جنگند. آنها از امیدهایشان سخن می‌گویند که چگونه سرانجام ارتش ایران از نیروهای ضد (آیت‌الله) خمینی طرف‌داری خواهد کرد. آنها مدعی هستند که بیش از صد هزار اسیر ایرانی درحال‌حاضر در عراق به سر می‌برند و آماده‌اند تا به قیمت آزادی‌شان علیه رژیم (آیت‌الله) خمینی بجنگند.»(1)
1
امروز افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در شهرهای صومعه‌سرا، تهران و چابکسر با حمله به مردم و نیروهای امنیتی 2 تن را شهید و 20 تن را مجروح کردند.
یک نفر از اعضای گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 19:00 امروز در صومعه‌سرا، با شلیک چند گلوله یکی از کسبه این شهر به نام منوچهر برزو را - که میوه‌فروش بود - به شهادت رساند. وی پس از انجام‌دادن ترور برای پیوستن به فردی که با فاصله از محل حادثه منتظر وی بود، اقدام به دویدن کرد، ولی مردم به تعقیب او پرداختند و تهدیدهای وی مبنی‌بر تعقیب‌نکردنش، مؤثر واقع نشد و در این وضعیت ناگهان یک نارنجک ساچمه‌ای به‌سمت تعقیب‌کنندگان پرتاب کرد که براثر انفجار آن 18 تن از مردم زخمی و به بیمارستان منتقل شدند. فرد مهاجم باوجود این اقدامات نتوانست فرار کند و مردم او را دستگیر کرده، تحویل نیروهای سپاه دادند. فرد دوم گروه ترور هم متواری شد. در میان افراد آسیب‌دیده، فردی به نام نادر کاکاعلی به‌علت شدت جراحات واردشده در بیمارستان رازی رشت به شهادت رسید.(2)
در خیابان شهید بهشتی تهران نیز در ساعت 18:30، یک گروه ترور موتورسوار، نارنجکی جنگی به داخل خودرو یکی از افراد سپاه پرتاب کردند که وی بلافاصله این نارنجک را به بیرون انداخت. نارنجک لحظه‌ای بعد منفجر شد و براثر انفجار آن یک خودرو پارک‌شده درکنار خیابان آسیب اندکی دید(3)
در چابکسر نیز 2 تن از اعضای بسیج هدف چندین گلوله یک گروه ترور قرار گرفتند و هر دو زخمی و به بیمارستان منتقل شدند.(4)
2
نیروهای امنیتی ایران در دو عملیات در شهرهای نوشهر و کرج، 2 خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را شناسایی و پاک‌سازی کردند. در این عملیات‌ها 22 نفر از اعضای فعال سازمان که در فعالیت‌های مسلحانه دست داشتند، دستگیر شدند.
به گزارش سپاه منطقه3 کشوری (گیلان و مازندران)، با تلاش نیروهای سپاه و همیاری اطلاعاتی مردم، یک خانه تیمی‌سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نوشهر کشف شد و 18 تن از عناصر سازمان که در این خانه فعالیت می‌کردند، دستگیر شدند.(5)
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 127، 6/10/1360، صص 12 - 11، به نقل از ساندی‌تایمز، 29 نوامبر 1981.
2) روزنامه کیهان، 10/9/1360، ص2، صومعه‌سرا؛ و- سند شماره 41103 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی - ستاد منطقه 3 به فرماندهی سپاه مرکز، 9/9/1360، صص 2 - 1؛ و- مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 265، 10/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 335552 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صومعه‌سرا (فرماندهی) به فرماندهی سپاه پاسداران (ستاد منطقه9 - چالوس)، 21/9/1360، صص 3 - 1.
3) روزنامه کیهان، 9/9/1260، ص3.
4) مرکز خبری روابط عمومی‌سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 265، 10/9/1360، ص3.
5) روزنامه کیهان، 9/9/1260، ص15، نوشهر، خبرگزاری پارس.
در کرج نیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این شهر با بهره‌گیری از اطلاعات مردمی یک خانه تیمی‌سازمان را به تصرف خود درآورد. از این خانه تعداد زیادی انواع اسلحه و مهمات و دستگاه‌های ارتباطی و... که به شیوة ماهرانه‌ای جاسازی شده بودند، به دست آمد. نیروهای سپاه همچنین 4 نفر از اعضای سازمان را که در این خانه فعالیت داشتند، دستگیر کردند.(1)
1
خبرگزاری فرانسه در گزارش کوتاهی از حمله دانشجویان مخالف جمهوری اسلامی‌ایران به گروهی از دانشجویان طرف‌دار جمهوری اسلامی‌در لیون فرانسه خبر داد. این خبرگزاری به نقل از منابع پلیس لیون اعلام کرد: امروز میان عده‌ای از دانشجویان ایرانی موافق و مخالف آیت‌الله خمینی در رستوران دانشگاه این شهر زدوخوردی انجام شد.
بر پایه همین گزارش، یکی از دانشجویان مخالف جمهوری اسلامی ایران که 23 سال دارد، در این زدوخوردها مجروح و به بیمارستان منتقل شده است. این منابع اضافه کردند: 25 دانشجوی مخالف که از لیون و کرونویل به این رستوران آمده بودند، با چماق به دانشجویان طرف‌دار آیت‌الله خمینی که سرگرم فروش کتاب‌هایی به مردم و پخش اعلامیه بودند، حمله کردند. در این درگیری‌ها عده‌ای نیز جراحات سطحی برداشتند که پس از پانسمان سرپایی، محل را ترک کرده‌اند.(2)
2
به مناسبت پیروزی نیروهای خودی در عملیات طریق‌القدس، امام خمینی در پاسخ پیام‌های رئیس‌جمهور، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، فرمانده سپاه پاسداران و فرمانده نیروی زمینی ارتش پیام تبریکی خطاب به این شخصیت‌ها ارسال کرد. متن کامل این پیام به شرح زیر است:
«بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
جناب آقای حاج سیدعلی خامنه‌ای رئیس‌جمهوری محترم اسلامی ایران، تیمسار سرتیپ ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، سرکار سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی، جناب آقای محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، انْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ینْصُرْکمْ وَ یثَبِّتْ اقْدامَکمْ(3)تلگراف‌های شریف که بشارت پیروزی قوای مسلح شجاع را بر قوای شیطان امریکایی صدامیان که با هجوم ظالمانه خود فتح قادسیه را به مغزهای تهی از ایمانِ به غیب وعده می‌دادند، واصل گردید. اتکا به مسلسل و تانک و غفلت از خداوند قادر و جنود الهی، انسان‌ها را به ورطه هلاکت و فضاحت می‌کشاند.
آنان که رمز پیروزی را مجهز به جهاز شیطانی و میگ‌ها و میراژها می‌دانند و ایمان به غیب و خداوند قادر را به حساب نمی‌آورند و دم از پیروزی قادسیه می‌زنند و رمز پیروزی قادسیه و مؤمنان صدر اسلام را باز نیافته‌اند و قدرت ایمان و شهادت‌طلبی را نمی‌فهمند، باید با شکست مفتضحانه روبهرو شوند و گوشمالی الهی ببینند. اینان از پیروزی‌های صدر اسلام - که پیروزی ایمان و خون بر شمشیر و قوای جهنمی بود - باید عبرت بگیرند. مردم ایران و ارتش و سپاه و بسیج و سایر قوای نظامی و غیرنظامی برای حفظ اسلام و کشور اسلامی و رسیدن به لقاء‌اللّه دفاع می‌کنند و فرق است بین این عزیزان و آن گول‌خوردگان که برای مقاصد پلید امریکا و وابستگان آن به جنگ برضد اسلام و قرآن مجید برخاسته‌اند. آنچه برای اینجانب غرورانگیز و افتخارآفرین است روحیه بزرگ و قلوب سرشار از ایمان و اخلاص و روح شهادت‌طلبی این عزیزان [می‌باشد] که سربازان حقیقی ولی‌اللّه الاعظم - ارواحنا فداه - هستند، و این است فتح الفتوح. من به ملت بزرگ ایران و به فرماندهان شجاع قبل از آنکه پیروزی شرافتمندانه و بزرگ خوزستان را تبریک بگویم، وجود چنین رزمندگانی را که در دو جبهه معنوی و صوری و ظاهر و باطن از امتحان سرافراز بیرون آمده‌اند، تبریک می‌گویم.
مبارک باد بر کشور عزیز ایران و بر ملت شریف، رزمندگانی چنین قدرتمند و عاشقانی چنین محو جمال ازلی و سربازانی چنین دلباخته که شهادت را آرزوی نهایی خود و جانبازی در راه محبوب را آرمان اصیل خویش می‌دانند. افتخار بر رزمندگانی که جبهه‌های نبرد را با مناجات خویش و راز و نیاز با محبوب خود عطرآگین نمودند. فخر و عظمت بر جوانان عزیزی که در راهی قدم برداشته و پاسداری از مکتبی می‌کنند که شکست‌ناپذیر و سرتاپا پیروزی است. و ننگ بر آنان که در راهی جان خود را هدر می‌دهند و عِرض و آبروی خود را می‌برند که پیروزیشان شکست و زندگیشان ننگ‌آفرین است.
اینجانب از فرماندهان محترم و رزمندگان عزیز قوای مسلح نظامی و انتظامی، ارتش و سپاهی و بسیج مستضعفان و ژاندارمری و شهربانی و عشایر محترم و نیروهای نامنظم و مردمی تشکر و قدردانی می‌کنم. درود بر شما و همه آنان که برای اسلام و کشور عزیز خود حماسه می‌آفرینند. از خداوند تعالی پیروزی نهایی رزمندگان اسلام و سلامت و سعادت همگان را خواهانم. و السلام علیکم و رحمة‌اللَّه و برکاته.»(1)
متن پیام تبریک رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی دفاع به امام خمینی به مناسبت پیروزی نیروهای ایرانی در عملیات طریق‌القدس در منطقه بستان به این شرح است: «محضر امام بزرگوار حضرت آیت‌الله العظمی امام خمینی رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی‌ایران، دراثر رشادت و جان‌بازی‌های فرزندان شما در جبهه نبرد حق علیه باطل، منطقه مهم بستان از لوث وجود سربازان مهاجم و متجاوز دشمن پاک گردیده است، ضمن ادای احترام به روان
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز1378، ص394.
پاک شهیدان سرافراز، این پیروزی بزرگ را به پیشگاه امام عصر(عج) و آن امام عزیز و امت قهرمان ایران و به همه نیروهای اسلام اعم از ارتش، سپاه و بسیج مردمی و عشایری تبریک گفته و با درود به روان پاک شهدای راه اسلام و انقلاب اسلامی‌ایران، توفیق هرچه بیشتر رزمندگان اسلام و شکست قوای متجاوز را از درگاه خدای بزرگ مسئلت می‌نمایم.»(1)
1
امروز نخست‌وزیر ایران در پیامی به مناسبت پیروزی نیروهای ایران در عملیات طریق‌القدس، این موفقیت را به مردم و رزمندگان اسلام تبریک گفت.
وی در این پیام ضمن تبریک پیروزی‌های به‌دست‌آمده مردم را به هوشیاری و حضور در صحنه‌های داخلی انقلاب برای مقابله با ضدانقلاب و دشمنان انقلاب توصیه کرد و این پیروزی را آغازی برای دستیابی به پیروزی‌های بزرگ‌تر خواند تا زمانی‌که دشمن به‌طورکامل از مناطق اشغالی بیرون رانده شود. در این پیام آمده است: «عزیزان امت اسلامی و فرزندان شما مردم دلیر و مبارز، منطقه بستان را در شمال سوسنگرد از لوث وجود متجاوزان عراقی پاک کردند. سپاه اسلام متشکل از برادران ارتش، سپاه، بسیج مردمی و عشایر و سایر نیروهای حزب‌الله با رشادتی کم‌نظیر به قوای دشمن در منطقه بستان حمله بردند، سپاه دشمن را منهدم ساختند، صدها اسیر و آلات و ادوات جنگی بسیاری از خصم به غنیمت گرفتند و همچنان در عرصه مبارزه به پیش می‌تازند. مردم دلیر و شرافتمند ایران، جبهه ضدانقلاب که چشم دیدن پیروزی‌های انقلاب اسلامی را ندارد، از موفقیت‌های فرزندان پاک‌باز شما در جبهه نبرد، خود را شکست‌خورده و ناکام می‌یابد و لاجرم خواهد کوشید زهر کینه و دشمنی خود را در کام انقلاب و انقلابیون بپاشد؛ پس برشماست که با هوشیاری و مراقبت همیشگی و حضور مستمر در صحنه، دشمنان را بیشازپیش ناکام کنید. این پیروزی بزرگ بی‌شک مقدمه نیل به پیروزی‌های عظیم‌تر و موفقیت‌های چشمگیرتر خواهد بود. جنگ اولین و مهم‌ترین مسئله ماست و ما به خواست خدا و با حفظ وحدت و یکپارچگی و با مقاومت و ایثار، بدون‌شک دشمن و دشمنان را از سر راه خویش برخواهیم داشت. فداکاری‌ها، جانبازی‌ها، ایثار و مقاومت دلیرانه فرزندان شما امت قهرمان در جبهه نبرد پاسخی شایسته می‌طلبد و بر همه ما فرض است که به شکرانه این پیروزی بزرگ به مقاومت و هوشیاری خویش در پشت جبهه بیفزاییم و در انتظار پیروزی کامل و زدودن دامان میهن اسلامی از لوث وجود دشمن متجاوز باشیم که نصر من الله و فتح قریب.»(2)
2
راه‌پیمایی مردم در خیابان ولیعصر(عج) تهران و سردادن بانگ "الله‌اکبر" بر سر بام‌ها، قدرشناسی مردم از رزمندگان اسلام بود که امروز با حضور یکپارچه مردم انجام شد.
به مناسبت پیروزی رزمندگان اسلام در جبهه بستان و آزادشدن این شهر، بعدازظهر امروز
بسیاری از مردم مسلمان شهر تهران در یک اقدام خودجوش در خیابان ولیعصر(عج) راه‌پیمایی کردند. گروههای راه‌پیمایی‌کننده با شعارهای مرگ بر امریکا، مرگ بر منافق و مرگ بر صدام از حوالی میدان ولیعصر(عج) به‌سمت محل بمبگذاری دو روز پیش ادامه مسیر داده، در مقابل فروشگاه قدس با تجمع و سردادن شعارهایی به تظاهرات خود پایان دادند.(1)
همچنین به نوشته روزنامه اطلاعات، به شکرانه این پیروزی، سپاه پاسداران، ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و ستاد هماهنگی تبلیغات از مردم خواستند تا برفراز بام‌ها شعار "الله‌اکبر" سر بدهند. این روزنامه می‌افزاید: «به همین مناسبت، میلیون‌ها [تن] از مردم مسلمان، متعهد و انقلابی ایران برفراز بام‌ها ندای الله‌اکبر سردادند و بار دیگر به همه متجاوزان ستمکار به‌ویژه امپریالیسم امریکا و ارتجاع منطقه و رژیم مزدور صدام فهماندند که هیچ ترفندی قادر به متوقف‌کردن روند انقلاب شکوهمند اسلامی ایران نیست و امت قهرمان و همیشه بیدار ایران تحت رهبری امام خمینی رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران همواره آماده‌اند هر توطئه ضدانقلابی را به هر شکل و صورتی و در هر لباسی درهم بکوبند و نقشه‌های رذیلانه استکبار جهانی به سرکردگی شیطان بزرگ امریکای جنایتکار را نقشبرآب کنند.
براساس گزارش خبرنگاران روزنامه اطلاعات، علاوه‌بر مردم قهرمان و انقلابی تهران، مردم مسلمان و مبارز سایر شهرهای ایران در سراسر میهن اسلامی با تکبیرهای دشمن‌شکن خود پیروزی رزمندگان جمهوری اسلامی را تبریک گفتند و به درگاه خداوند متعال شکرگزاری کردند.»(2)
روزنامه کیهان، نیز در گزارش کوتاهی دراینباره نوشت:
«به‌نشانه اعلام پشتیبانی و رضایت و قدردانی از تحرک رزمندگان اسلام در جبهه‌های جنگ که منجر به آزادی بخش وسیعی از مناطق اشغالی در جنوب کشور شد، بار دیگر امت شهیدپرور تهران به پشت بام‌های منازل خود رفتند و با بانگ پرخروش الله‌اکبر و فریادهای رعدآسای خود، فداکاری و جانفشانی رزم‌آوران ارتش اسلام را پاسخ گفتند و برتلاش آنان ارج نهادند. باشد که در روزهای بس نزدیک با تلاش جان‌برکفان اسلام شاهد آزادشدن کلیه مناطق اشغالی باشیم.»(3)
1
ناخدا افضلی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی‌ایران، در مصاحبه‌ای که به مناسبت سالگرد تأسیس نیروی دریایی انجام شد، به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد. وی در این مصاحبه عملکرد نیروی دریایی را در مقابله با نیروی دریایی عراق تشریح کرد. وی همچنین درباره چگونگی نظارت بر تنگه هرمز و امکان صدور 3 میلیون بشکه نفت از جزیره خارک، روش‌های عراق در حمله به خور موسی و مبادی ورودی بندر ماهشهر مطالبی بیان کرد. وی در پایان این مصاحبه به ارزیابی قدرت دریایی امریکا و تحولات رخ‌داده در حوزه راهبردی نیروی دریایی قدرت‌های بزرگ پرداخت. بخش‌هایی از گزارش روزنامه اطلاعات از این مصاحبه بدین شرح است:
«ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که ایران موفق شده است تاکنون 9 فروند ناوچه "اوزا" عراق را غرق و برتری خود را بر آب‌های خلیج‌فارس به‌طور قاطع حفظ کند. وی همچنین تأکید کرد که ایران آمادگی دارد روزانه بیش از 3 میلیون بشکه نفت صادر نماید.
در این کنفرانس مطبوعاتی که به دعوت ستاد تبلیغات جنگ در تالار مطبوعات خبرگزاری پارس برگزار شد، خبرنگاران داخلی و خارجی و دکتر کمال خرازی، رئیس ستاد تبلیغات جنگ و سرپرست این خبرگزاری، شرکت داشتند. این جلسه با نمایش فیلم "عملیات مروارید" که نشانگر پیروزی عظیم دلاوران نیروی دریایی در هفتم آذرماه 1359 بود، آغاز شد و پس از آن فرمانده نیروی دریایی شمه‌ای از این عملیات را که منتج به نابودی دو اسکله مهم صادرات نفت عراق شده است، تشریح کرد و گفت: "از آن تاریخ به بعد، نیروی دریایی ارتش مزدور عراق حتی یک بار جرئت انجام عملیات دریایی آشکار را نداشته است و نیروی دریایی ارتش اسلام علاوه‌بر کنترل کامل و دائم بر آب‌های کشور، حتی اجازه فعالیت به کشتی‌های بازرگانی عراق را نیز نداده است."
از وی سؤال شد، وضع کشتی‌هایی که بخواهند از تنگه هرمز و خلیج‌فارس کالا حمل کنند چگونه خواهد بود؟
ناخدا افضلی پاسخ داد: "خط و مشی جمهوری اسلامی ایران براساس اعلامیه رسمی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران است که در روز شروع درگیری انتشار یافت و براساس آن دقیقاً عبورومرور کشتی‌های تجاری کلیه کشورهای جهان بجز عراق در تنگه هرمز آزاد اعلام شده و نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران حفاظت آنها را تأمین می‌کند و ازنظر حفظ کشتی‌هایی که در خلیج‌فارس رفتوآمد می‌کنند قسمتی از شمال خلیج‌فارس - را که مختصات آن در اعلامیه مشخص شده - برای جلوگیری از صدمه به آنها ممنوع اعلام کرده‌ایم که از این محدوده به‌طرف شمال نیایند."ناخدا افضلی افزود: "ما درحال جنگ هستیم و طبیعی است اگر یک کشتی به‌طرف کشور دشمن اسلحه و کالا ببرد ما از حرکت او جلوگیری خواهیم کرد." فرمانده نیروی دریایی درمورد خساراتی که به جزیره خارک وارد آمده است در پاسخ یکی از خبرنگاران خارجی گفت: "شما اگر مشتری داشتید، بفرستید. ما روزانه بیش از 3 میلیون بشکه نفت صادر خواهیم کرد، ولی مسلم است در جنگ دو طرف خساراتی وارد کرده و خسارتی بر آنها وارد خواهد شد. وی در پاسخ به این پرسش که چه تعداد ناوچه‌های عراقی تاکنون غرق شده است؟ گفت: "طبق آماری که ما در دست داریم 7 فروند اوزای عراقی غرق شده و تعدادی دیگر صدمه دیده‌اند که دستگاه‌های اطلاعاتی باید میزان صدمات آن را برآورده کنند، ولی برداشت ما بر این است که 2 فروند اوزای صدمه‌دیده عراقی نیز قابل‌تعمیر نیست.
وی درباره قدرت نیروی دریایی عراق به یکی از خبرنگاران گفت: "از 7 آذر 1359، نیروی دریایی عراق نتوانسته عملیات قابل‌ملاحظه‌ای ارائه دهد و هرگز از غرب اسکله البکر و العمیه نتوانسته است به‌طرف جنوب و غرب برود، منتها هم‌زمان، عراق موفق شده است تعداد 12 فروند هلیکوپتر را که قبل از شروع جنگ از فرانسه تحویل گرفته بود با تعدادی موشک
هوابه‌زمین امتی29 وارد میدان کند؛ البته، با کمک تکنیکی و پروازی عده‌ای خارجی ظرف چند ماه گذشته این هلیکوپترها در خاک عراق پرواز کرده و فاصله 5 تا 6 مایلی را به‌طرف دریا طی می‌کنند و به خور عبدالله می‌آیند و از هوا به زمین این موشک را که برد آن بین 55 تا 70 کیلومتر است، پرتاب می‌کنند و دراین‌رابطه موفق شدند به تعدادی از کشتی‌های تجاری که به مقصد بندر امام رفتوآمد می‌کردند صدماتی وارد سازند که راه‌حل‌هایی برای جلوگیری از آن اتخاذ و از مدتی قبل این تهدید ازنظر ما برطرف شده است.
یک خبرنگار خارجی سؤال کرد: "شما به‌عنوان فرمانده نیروی دریایی ایران، نیروهای امریکا را در خلیج‌فارس چگونه ارزیابی می‌کنید؟" وی دراینزمینه به فعالیت‌های ناوگان ششم و هفتم امریکا و زیردریایی این کشور در اقیانوس هند اشاره کرد و گفت: "پیروزی انقلاب اسلامی ایران موجب نامتعادل‌کردن توازن قدرت در این منطقه استراتژیکی و باعث گسیل گسترده آنها به این منطقه شد و امروز جزیره "دیه‌گو گارسیا" به‌صورت یک پایگاه دائمی دریایی، هوایی، مخابراتی و استراتژیکی برای نیروی دریایی امریکا در اقیانوس هند شده است."
وی افزود: "به‌دنبال توافق یا فشاری که ازسوی امریکا بر متحدانش وارد شده، انگلیس و فرانسه نیز وارد میدان شده‌اند، به‌طوری‌که فرانسه دو پایگاه در جیبوتی و شرق جزیره ماداگاسکار ایجاد کرده است و جدیداً نیز دولت ژاپن اعلام کرد که 4 فروند ناوشکن جنگی برای تأمین خطوط کشتیرانی خود به این منطقه اعزام خواهد داشت. ارتش سرخ هم برای دور نگه‌داشتن خطر حمله زیردریایی‌های اتمی شروع به آمدن به اقیانوس هند کرد تا هدف‌های بزرگ سیاسی، اقتصادی و نظامی‌خود را از برد این موشک‌ها دور سازد." وی افزود: "به‌طورخلاصه، هم‌اکنون در پهنه اقیانوس هند ناوگان‌های امریکا، شوروی، انگلیس و فرانسه وارد شده و در آینده ژاپن نیز وارد خواهد شد.»(1)
1
فؤاد کریمی، نماینده اهواز و مسئول هیئت نظارت مجلس بر اندوخته و چاپ اسکناس، امروز در سخنرانی پیش از دستور مجلس شورای اسلامی وضعیت پولی و درآمدهای ارزی کشور را امیدوارکننده و رو به بهبود خواند و بر توجه مجلس شورای اسلامی به موضوع تولید کشاورزی در کشور تأکید کرد. وی گفت: چند نکته کوتاه را در این فرصت می‌خواهم توضیح دهم. یکی درباره مسئولیت هیئت نظارت بر اندوخته اسکناس است که باید بگویم وضعیت اسکناس‌های ما رو به بهبود گذاشته و پشتوانه جدید طلای آزاد در جریان پولی کشور قرار گرفته و پشتوانه طلای اسکناس، اضافه شده است و همچنین درخصوص نیازهای دولت به تأمین اعتبارات، حدود 12 میلیارد و 800 میلیون ریال اسکناس دراختیار دولت قرار گرفته است.
علاوهبراین، دولت منابع درآمدی جدیدی برای خودش ایجاد کرده است و درخصوص فروش نفت ارزهای جدیدی وارد بانک‌های ما شده است. به این ترتیب، وضع پولی، الحمدلله خوب‌تر و روزبه‌روز بهتر می‌شود، اما مشکل اساسی اقتصاد که حیات اقتصاد است و باید فکر اساسی برای آن
1) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص2.
بشود، موضوع تولید است. یعنی ما هیچ نگرانی درخصوص وضعیت پولی کشور نداریم. مشکل ارزی هم درحال برطرف‌شدن است، اما آنچه که مشکل ماست و مجلس باید توجه ویژه به آن داشته باشد این است که اگر یک کشور تولید نداشته باشد درنهایت به این نوسانات و مشکلات پولی برخورد خواهد کرد. راه‌حل مشکل تولید ما هم از کشاورزی است، چون کارخانه نداریم که بتوانیم صنایع خود را به کار بیندازیم و کارخانه‌های موجود هم اغلب کارخانه‌ها وابسته می‌باشند.(1)
1
روزنامه اللواء از تعیین یک وابسته نظامی‌جدید برزیل در بغداد و عقد چند قرارداد این کشور با دولت عراق خبر داد.
به نوشته اللواء، برزیل یک افسر عالی‌رتبه خود به نام سرهنگ "عبریل عوندین" را به‌عنوان وابسته نظامی در سفارت برزیل در عراق تعیین کرد. این سرهنگ در امور تسلیحات تخصص دارد. یادآوری می‌شود، رژیم عراق در چند ماه گذشته چند قرارداد اسلحه با برزیل منعقد کرده است و گفته می‌شود که این افسر اولین کارشناس برزیلی خواهد بود که وارد عراق می‌شود که متعاقباً بعد از ورود وی، محموله‌های سلاح به عراق ارسال خواهد شد(2)
2
هم‌زمان با سالگرد تشکیل دفتر کل مناطق جنگی استان خوزستان، سرپرست و مسئولان واحدهای مختلف این دفتر فعالیت‌های یک سال گذشته خود را تشریح کردند.
آمار کلی مهاجران جنگی در استان خوزستان، سازماندهی شهرک‌های مهاجرنشین، خدمات عرضه‌شده، هزینه‌های صرف‌شده برای رفاه جنگ‌زدگان، ایجاد شغل و... ازجمله موضوعاتی بود که درباره آنها توضیح داده شد. به نوشته روزنامه اطلاعات، سرپرست دفتر کل مناطق جنگی خوزستان با اشاره به فعالیت‌های شهرک‌سازی این دفتر گفت: «در استان خوزستان 15 شهرک وجود دارد که 618 هزار مهاجر جنگی را در خود جای داده‌اند که بعضی به‌صورت چادری و بعضی از آنها به‌صورت خانه‌سازی و با سرویس‌های بهداشتی و امکانات رفاهی عمومی احداث شده است.
دربارة مسائل آموزشی در شهرک‌ها گفته شد که در کنار هر شهرک، واحدهای آموزشی ازقبیل دبستان، مدرسه راهنمایی و بعضاً مهدکودک و دبیرستان در نظر گرفته شده است که درحال‌حاضر دانش‌آموزان مهاجر در آنها به تحصیل اشتغال دارند.»
در این گفت‌وگو مسئول دفتر کل جنگ‌زدگان با اشاره به رقم 5 میلیارد ریال هزینه‌ای که در مدت فعالیت یک‌سالة این دفتر صرف مهاجران جنگی شده است، به کمک‌های شش‌ماهه اول سال جاری اشاره کرد و گفت: «مقدار 105,906,18 کیلو آرد، 120,425,5 کیلو برنج، 005,387,530 کیلو روغن، 3154 تخته پتو و 260,12 دستگاه بخاری و اقلام زیادی از اجناس دیگر دراختیار برادران و خواهران جنگ‌زده خوزستانی قرار گرفته است.»
درباره کمک‌های مالی، یکی از مسئولان دفتر اظهار کرد: «ازسوی این دفتر کمک‌های نقدی
ازقبیل کمک‌هزینه ازدواج و نوزاد به جنگ‌زدگان پرداخت شد که برای هر ازدواج حداکثر صد هزار ریال که 50 هزار ریال آن به‌صورت نقد و بقیه به‌صورت کمک‌های جنسی به واجدین شرایط پرداخت شده که دراین‌مورد تاکنون 292,523,121 ریال هزینه صرف شده است. همچنین برای هر نوزاد مبلغ 20 هزار ریال کمک‌هزینه پرداخت شده که تاکنون به 417,51 نوزاد تعلق گرفته است.» درخصوص اشتغال‌به‌کار جنگ‌زدگان نیز سرپرست دفتر کل اظهار کرد: «این دفتر درزمینه کشاورزی موفق بوده و تاکنون هزار هکتار زمین با اعتبار 20 میلیون ریال در منطقه شعیبیه شوشتر دراختیار صد خانوار قرار داده که این مقدار زمین زیر کشت رفته است. همچنین 33 کارخانه یخ‌سازی پنج و ده تنی در جوار شهرک‌ها نصب شده که حدود 330 نفر از مهاجرین جنگی در این کارخانه‌ها به کار مشغول‌اند.» سرپرست دفتر کل امور جنگ‌زدگان درباره امور سیاسی شهرک‌ها هم گفت: «در آغاز، در پاره‌ای از شهرک‌ها، گروهک‌ها با استفاده از مسائل جنگی منطقه، دولت را مورد حمله قرار داده و مهاجرین جنگی را به‌صورت آوارگان سیاسی جلوه می‌دادند، اما خوشبختانه رشد و آگاهی مردم به‌ویژه مهاجرین جنگی این توطئه‌ها را خنثی کرده است.»(1)
ضمیمه گزارش 636: موقعیت خاکریز عصایی‌شکل و تدابیر عراق برای تأمین این خاکریز
در کتاب ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس درباره موقعیت خاکریز عصایی‌شکل، طراحی، مهندسی و امکانات استقراریافته روی این خاکریز برای مقابله با نیروهای خودی و تدابیر عراق برای تأمین آن آمده است:
«دشمن در شمال کرخه و از کنار رودخانه در حوالی آبادی جابرحمدان در یک خط مستقیم رو به شمال تا تپه‌ماهورهای رملی و غیرقابلعبور دامنه میشداغ، یک خاکریز دیوارمانند به ارتفاع 2 متر و نیم و عرض بیش از 3 متر که خاک آن کاملاً کوبیده و محکم شده بود، به وجود آورده بود. در سراسر این خط و با استفاده از کیسه شنی، الوار، تیرآهن و ورقه‌های فلزی، سنگرهای جنگ‌افزار انفرادی و اجتماعی و پناهگاه برای نفرات خود احداث کرده و به فاصلة هر 100 متر نیز یک سکوی آتش برای تانک و یا نفربرهای حامل موشک مالیوتکا ساخته بود.
این خاکریز که از جنوب به رودخانه کرخه و از شمال به زمینهای رملی متکی شده بود، حدود 6 کیلومتر طول داشت و در زمینهای رملی با یک زاویه تقریباً 70 درجه به‌سمت غرب پیچیده و حدود 5/2 تا 3 کیلومتر در امتداد دامنه‌های تپه‌ماهورهای رملی ادامه می‌یافت. این مواضع پدافندی برای برقراری تأمین پهلوی شمالی احداث شده بود. این خاکریز که به‌خاطر شکل آن به خاکریز عصاشکل موسوم بود، توسط یگانهای پیاده و مکانیزه دشمن اشغال‌شده بود. این واحدها به انواع جنگ‌افزارهای ضدزره مجهز بودند و استعداد آنها به بیش از یک تیپ تقویت‌شده می‌رسید. این خاکریز تا شهر بستان نزدیک به 20 کیلومتر فاصله داشت. دشمن در این فاصله خاکریزهای عرضی و طولی متعددی را که به‌صورت مواضع پدافندی آرایش یافته بودند، ایجاد کرده بود تا هرگونه رخنه و نفوذی را به این منطقه، چه از شرق به غرب و چه از شمال به جنوب کنترل و خنثی کند. نیروهای عراقی در جلو خاکریز یادشده یک میدان مین به عرض 200 متر ایجاد کرده بودند. این میدان مین که دارای مین‌های ضدنفر، ضدتانک و منور (روشن‌کننده) بود، بهوسیله چند رشته سیم خاردار حلقوی و عمودی تقویت شده بود. ضمناً این میدان مین با آتش تیربارهای سنگین و جنگ‌افزارهای سبک ضدزره که در سنگرهای مسقف داخل خاکریز قرار داشتند، پوشانده شده بود و در جلوِ آن یک میدان مین نامنظم به عرض 100 متر قرار داشت.»(2)
1
درپی عملیات روز گذشته طریق‌القدس در منطقة بستان که با موفقیت کامل نیروهای خودی در شمال کرخه و موفقیت نسبی در منطقه جنوب کرخه و تأمین‌نشدن کامل اهداف تعیین‌شده برای نیروهای عمل‌کننده پایان یافت، در ساعت 6:30 صبح در محور جنوب کرخه نیروهای عراقی برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌رفته در روز گذشته، با سازمان‌دادن نیروهای خود شامل 3 گردان از تیپ16 لشکر6 و یک گردان از تیپ دیگر لشکر6 در حدفاصل مگاصیص - دغاغله با پشتیبانی توپخانه و هواپیماها اقدام به تک کردند که با مقاومت نیروهای خودی، تلاش دشمن ناکام ماند و آنان با تحمل تلفات و دادن
چند اسیر عقب‌نشینی کردند.(1)همچنین نیروهای دشمن در ساعت‌های 12:30، 14:00 و 14:55 تحرکات محدودی در این منطقه انجام دادند که موفقیتی درپی نداشت.(2)علاوهبراین امروز تیپ12 زرهی و 2 گردان از تیپ پیاده مکانیزه گارد ریاست‌جمهوری ارتش عراق از شمال سابله و غرب روستای فنیخی به نیروهای خودی پاتک کردند که با هوشیاری رزمندگان اسلام این ضدحمله دفع شد و تعداد زیادی از نیروهای عراقی به اسارت درآمدند و بقیه آنها نیز با دادن تلفات و خسارات فراوان متواری شدند.(3)
1) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص209؛ و- اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، ص366.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین.
3) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهه دوم 1360) تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389، ص244، گزارش شماره 423، 10/9/1360.
1
براساس تصمیم روز گذشتة فرماندهان مبنی‌بر ادامة عملیات باتوجه‌به موفقیت تیپ‌های امام حسین(ع) و امام سجاد،(ع) ادامه عملیات از حدود ساعت 9 صبح آغاز شد.
در جبهه شمال کرخه و غرب بستان نیروهای سپاه پاسداران (تیپ‌های امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)) خود را به منطقه ابوچلاچ در غرب بستان رسانده و 2 پل و مقر فرماندهی تیپ26 ارتش عراق را تصرف و تأمین کردند. به‌محض سقوط سنگر فرماندهی تیپ26، سازمان نیروهای عراقی به‌هم ریخت. قطع‌شدن ارتباط بی‌سیمی نیروهای دشمن و نبود آتش پشتیبانی در این فروپاشی مؤثر واقع شد؛ به همین دلیل باقیمانده نیروهای این تیپ برای خارج‌شدن از منطقه به‌سمت پل سابله گریختند.(1)
هم‌زمان در جنوب رودخانه کرخه، نیروهای تیپ25 کربلا با هدف پیشروی به‌سمت شهر بستان حرکت خود را از 4 محور (ساحل شمالی و جنوبی رودخانه کرخه و چپ و راست جاده آسفالته سوسنگرد به بستان) به‌سوی مواضع عراقی‌ها آغاز کردند. قبل از بستان یکی از اهدف مهم این محور دسترسی به پل سابله بود که درواقع عقبة عراق در جنوب کرخه محسوب می‌شد. از سوی دیگر، به‌دلیل حضور نیروهای تیپ‌های امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) در چزابه و ابوچلاچ و بسته‌شدن تنگه چزابه، پل سابله تنها محل فرار نیروهای عراقی به جنوب این رودخانه بود. به همین دلیل، عراق به‌منظور خارج‌کردن باقیمانده نیروها و امکاناتش از زمینهای شمال رودخانه سابله از اوایل صبح روز دوم به تقویت این پل پرداخت و برای تأمین پل سابله، خط محکمی را در مقابل نیروهای تیپ کربلا که برای پیشروی به‌سمت بستان لزوماً باید به این پل دست می‌یافتند، ایجاد کرد و هم‌زمان و به‌سرعت به خارج‌کردن باقیمانده نیروهای شمال رودخانه سابله به جنوب آن ازطریق این پل و چند پل غرب آن اقدام کرد.(2)
از سوی دیگر، نیروهای تیپ امام حسین(ع) در ابوچلاچ و غرب بستان اقدام به انهدام 2 پل منطقة ابوچلاچ و نهر رمیم کرده، بدین‌ترتیب ارتباط ارتش عراق را از مرز سوبله - تنگة چزابه با شهر بستان قطع کرده و به پاک‌سازی باقیماندة نیروهای عراقی در این منطقه پرداختند که با مقاومت اساسی مواجه نشدند.
با این وصف، مقاومت نیروهای عراقی در شرق پل سابله زیاد بود و باعث کندی پیشروی نیروهای تیپ کربلا به‌سمت شهر بستان شد، اما به‌مرور که بخشی از نیروها و امکانات عراقی به جنوب رودخانه سابله انتقال داده شدند، این مقاومت‌ها نیز کم شد و نیروهای تیپ کربلا و تیپ2 لشکر16 نیز موفق شدند فاصله این منطقه تا شهر بستان را که حدود 8 تا 9 کیلومتر بود، پاک‌سازی کرده، در آستانة دروازه‌های شرقی شهر بستان قرار گیرند.
1) سند شماره 5268 / پ‌ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: هدایت عملیات قرارگاه کربلا، عملیات طریق‌القدس، 8/9/1360، نوار شماره 727، ص13.
2) ستاد مشترک سپاه پاسداران، اداره عملیات، تاریخ جنگ، فصلنامه مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، سال چهارم، شماره10، صص 78 - 77، بهار 1374؛ و- سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه کربلا، طریق‌القدس، 17/9/1360، نوار شماره3722، ص7.
با ورود نیروهای خودی به شهر بستان و پاک‌سازی شهر، تعدادی از نیروهای عراقی که موفق به فرار از شهر نشده و در درون سنگرهای شهر مخفی شده بودند، به اسارت درآمدند و بدین‌ترتیب شهر بستان پس از 412 روز اشغال، آزاد شد.(1)
با موفقیت در این عملیات نیروهای خودی با استقرار در تنگة چزابه و شرق هورالعظیم برای اولین‌بار پس از آغاز حمله عراق، بر 20 کیلومتر از خط مرزی ایران و عراق که 15 ماه در اشغال دشمن بود، تسلط یافته، ارتباط نیروهای ارتش عراق را در شمال و جنوب خوزستان قطع کردند و بدین‌ترتیب حدود 250 کیلومتر مربع از اراضی اشغال‌شدة ایران ازجمله 70 روستا نیز آزاد شد.(2)
ارتش عراق که به‌دلیل بارانی‌بودن هوا تا این زمان از حمله هوایی و بمباران مواضع ایرانی بازمانده بود، از بعدازظهر روز دوم به‌مرور حملات هوایی خود را در سطح وسیعی آغاز کرد(3)و در آخرین ساعات روز با تجمع نیروهایش پس از اجرای پرحجم آتش، پاتک سنگینی را در محور سویدانی - دغاغله انجام داد. در این پاتک 3 گردان از تیپ16 و یک گردان از تیپ30 لشکر6 عراق شرکت داشتند. این پاتک نیروهای عراقی با مقاومت و مقابلة نیروهای خودی روبهرو شد و ضربه سختی به نیروهای دشمن وارد آمد و آنها با دادن تلفات زیاد مجبور به عقب‌نشینی شدند.(4)
ارتش عراق ازطریق مرز سوبله نیز به چزابه پاتک کرد که با مقاومت نیروهای خودی و اجرای آتش توپخانه، عملیات آنان دفع شد. عراق در این اقدام حداقل 20 تانک خود را از دست داد.(5)همچنین بنا بر اطلاعیه ستاد مشترک ارتش، یک فروند هواپیما و 2 فروند بالگرد دشمن در منطقه عملیاتی سرنگون شد.(6)براساس آمارهای به‌دست‌آمده، تا این زمان 3500 نفر از نیروهای دشمن کشته یا زخمی و 546 نفر نیز اسیر شده‌اند.(7)
آقای هاشمی رفسنجانی، نمایندة امام در شورای عالی دفاع و سخنگوی این شورا، درباره نتایج عملیات در این روز نوشته است: «بخشی از اهداف تأمین شده، در بخش دیگر دشمن مقاومت می‌کند و نیروی تازه‌نفس وارد جنگ کرده. ما هم نیروی جدید برده‌ایم. شمال جبهه که بستان است، خیلی خوب است. شهر بستان تصرف شده و تنگة چزابه که تنها راه دشمن از شمال [است]، فتح شده. پل سابله و الوان در جنوب و مرکز جبهه تصرف شده و دشمن با پل شیخ خزعل با جنوب مربوط است.»(8)
1
پس از گذشت دو روز از عمیات طریق‌القدس، فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه538 که بخشی از آن مربوط به عملیات طریق‌القدس و بخش‌های دیگر آن مربوط به دیگر مناطق عملیاتی بود، در جملاتی که آشکارا و به‌شدت جنبه تبلیغاتی داشت، از روحیه عالی نیروهای
1) ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص102؛ و- سند شماره 051763 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات ستاد عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات مرکز، 10/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 254، 9/9/1360، ص20؛ و- همان، ص22، اهواز.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، 10/9/1360، ص15؛ و- سند شماره 280854 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات طریق‌القدس، 13/9/1360، صص 2 - 1.
3) سند شماره 91472 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش درمورد شرح و طرح عملیات طریق‌القدس، 6/10/1360، صص 6 - 1.
4) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس: سال1360، ص366، پاییز 1383؛ و- سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص7.
5) سند شماره 051763 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 197817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 13/9/1360، صص 2 - 1؛ و- ابوالقاسم حبیبی، پیشین، ص103؛ و- سند شماره 4831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 11 - 10.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 256، 11/9/1360، ص21، تهران - خبرگزاری پارس، اطلاعیه شماره 715 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی.
7) سند شماره 5690 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات ستاد منطقه8 (اطلاعات عملیات) به عملیات ستاد منطقه7 (اطلاعات عملیات)، 15/9/1360، صص 6 -1.
8) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص390.
عراقی و کشته‌شدن تعداد فراوانی از نیروهای ایرانی و انهدام ادوات زرهی ایران خبر داد. در این اطلاعیه آمده است: «نبردهای شبانه‌روز گذشته در منطقه الخفاجیه (سوسنگرد) ادامه داشت که واحدهای ما با روحیة عالی و ایمان به پیروزی، دست به ضدحملة گسترده و تعقیب نیروهای درحال‌فرار دشمن زده و دشمن در این درگیری که همچنان ادامه دارد، متحمل تعداد بسیار زیادی کشته و انهدام ادوات زرهی شده که تا ساعت اعلام این بیانیه، شمار آنها پایان نیافته است. آمار خسارات خودی و دشمن در بیانیه‌های بعدی به اطلاعتان خواهد رسید.»(1)
1
با تسلط نیروهای خودی بر بخش شمال کرخه و آزادشدن این منطقه، کار تخلیة موقت ساکنان بومی روستاهای این منطقه که در زمان اشغال در منازل خود باقی مانده بودند، به‌منظور دورکردن آنها از منطقه خطر و تأمین جانی آنها آغاز شد. روزنامه کیهان دراینباره نوشته است:
خانواده‌های روستاهای ابوچلاچ، چزابه، سلچیه و عگلبات، از توابع بستان که به اهواز انتقال یافته‌اند، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری پارس گفتند: بعثی‌های کافر عراق با تصرف روستاها و شهر بستان همة احشام و مواد غذایی‌شان را غارت کرده و آنها را نیز به‌عنوان گروگان در روستاهای بستان نگه داشته بودند. از سوی دیگر، گفته می‌شود تعداد خانواده‌هایی که از محاصره آزاد شده و به شهرهای دیگر انتقال یافته‌اند، به 3 هزار تن می‌رسد.(2)
2
به گزارش روابط عمومی سپاه، هم‌زمان با پخش اخبار پیروزی نیروهای خودی در جبهة جنوب و آزادشدن شهر بستان، اعزام نیروهای رزمنده به جبهه‌های جنگ شدت یافته است و صدها نیروی داوطلب بسیجی از شهرهای مختلف استان لرستان و شهرستان شاهرود عازم جبهه‌های جنگ شده‌اند.(3)
3
نیروهای ایران در مناطق دهلران و جنوب پاوه در 2 عملیات ایذایی تلفاتی را به نیروهای عراقی وارد آوردند. توپخانههای ارتش عراق نیز شهرهای اهواز، اندیمشک و دزفول را گلوله‌باران کردند.
گروهی متشکل از افراد سپاه دهلران و افراد تیپ نوهد ارتش در منطقة دهلران با نفوذ به عمق خاک عراق، به پاسگاه "خزینه" حمله کردند و موفق شدند در عملیاتی غافلگیرانه 3 تن از افراد پاسگاه را به‌هلاکت برسانند و 2 تن را زخمی کنند. نیروهای عمل‌کننده موفق شدند فرمانده پاسگاه و یک سرباز را نیز به اسارت بگیرند.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، 10/9/1360، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، بیانیه نظامی شماره 538 فرماندهی کل نیروهای مسلح، 9/9/1360.
2) روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص15، اهواز.
3) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 265، 10/9/1360، صص 3 و 5.
4) سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به وزارت کشور، 25/9/1360، ص12؛ و- سند شماره 56720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 کرمانشاه به طرح و برنامه مرکز، 9/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 12/9/1360، ص15، کرمانشاه، روابط عمومی سپاه پاسداران منطقه 7 کشور.
همچنین در حمله نیروهای خودی به نیروهای عراقی در ارتفاعات "مره‌خیل" در منطقه "باینگان" در جنوب پاوه 4 تن از نیروهای عراقی کشته و تعدادی زخمی شدند.(1)
توپخانههای دورزن ارتش عراق نیز امروز شهرهای اهواز، اندیمشک و دزفول را گلوله‌باران کردند که در شهرهای اهواز و اندیمشک 2 تن شهید و 4 تن زخمی شدند. یک مقام آگاه در فرمانداری دزفول نیز اعلام کرد: توپخانههای عراقی از ساعت 15 بعدازظهر، بیش از 17 گلولة توپ به این شهر پرتاب کرده‌اند که براثر آن چند خانه ویران شد و تعدادی نیز آسیب دیدند، اما خوشبختانه این گلوله‌باران تلفات جانی نداشت.(2)
1
معارضین عراقی در دو نقطة منطقة سیدصادق در شمال‌شرق عراق به نیروهای ارتش عراق حمله کردند و خساراتی به آنان وارد آوردند.
نیروهای کرد مسلمان در شهر سیدصادق به سازمان امنیت این شهر حمله کردند که درنتیجة آن 4 تن از افراد سازمان امنیت کشته و 7 تن زخمی شدند. در همین منطقه، نیروهای معارض با آر.پی.جی7، خمپاره و تفنگ106 به یک پایگاه ارتش عراق حمله کردند که خسارت فراوانی به آنها وارد شد. از میزان تلفات و خسارت‌های واردشده اطلاع دقیقی در دست نیست. در این عملیات یکی از نیروهای کرد مسلمان نیز زخمی شد.(3)
2
امروز مناطق سلماس، سنندج و سردشت عرصة اقدامات و درگیریهای نیروهای خودی و عناصر مسلح غیرقانونی بود.
در منطقه هودر در 14 کیلومتری شمال‌غرب سلماس نیروهای خودی این روستا را پاک‌سازی کردند. در این عملیات که 6 ساعت طول کشید، یکی از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی با یک قبضه تفنگ ژ3 و 7 خشاب فشنگ دستگیر شد.(4)
نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران ساعت 16 به نیروهای ژاندارمری مستقر در پایگاه "آدینان" در 18 کیلومتری شرق سنندج حمله کردند که در طول دو ساعت درگیری، یک سرباز ژاندارمری زخمی شد.(5)
همچنین نیروهای حزب دمکرات در منطقه سرشیو در شمالغربی سردشت، 3 نفر از دانش‌آموزان را دستگیر کردند و آنها را به روستای کس‌نزان در جنوب‌غربی سقز انتقال دادند.(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360، ص19، کرمانشاه - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 56733 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 کرمانشاه به طرح و برنامه مرکز، 10/9/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص15، اهواز؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 254، 9/9/1360، صص 20 و 22، اهواز- خبرگزاری پارس.
3) سند شماره 300823 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره94، 9/9/1360، ص1.
4) روزنامه اطلاعات، 11/9/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، 10/9/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس.
5) سند شماره 56786 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 به طرح و برنامه مرکز، 15/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 10/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص4.
6) سند شماره 41106 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 9/9/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در سطح شهر تهران 5 عملیات ترور انجام دادند و در صومعه‌سرا نیز اقدام به بمبگذاری کردند. از سوی دیگر نیروهای امنیتی موفق به کشف انبار اسلحة این سازمان در خیابان رسالت تهران شدند. دستگیری 2 تن از نیروهای رده‌بالای نظامی سازمان در اصفهان و کشف 8 خانة تیمی و دستگیری 13 تن در قوچان طی 3 روز گذشته از دیگر اقدامات نیروهای خودی بود. امروز همچنین دادسرای انقلاب همدان احکام تعدادی از افراد وابسته به گروههای برانداز را صادر کرد.
براساس گزارش سرهنگ حجازی، سرپرست شهربانی کل کشور به شورای امنیت کشور، نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز در سطح تهران 5 فقره ترور انجام دادند که این اقدامات شهادت 2 تن از مردم عادی و زخمی‌شدن 3 نفر را درپی داشت. از مهاجمان نیز 3 تن دستگیر شدند.(1)-(2)
ازجملة این ترورها، ترور یک جوان 20 ساله به‌نام کریم شیرگیر در منطقة مرکزی تهران بود که وی براثر اصابت چند گلوله به شهادت رسید.(3)
همچنین امروز درپی اقدامات اخیر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در صومعه‌سرا، نیروهای سپاه یک بمب دست‌ساز قوی را که در مقابل منزل یکی از افراد متعهد شهر کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی کردند. روابط عمومی سپاه با اعلام این خبر درباره قدرت بمب کشف‌شده نوشت: «بمب مذکور دارای قدرت تخریبی بسیاری بوده و درصورت انفجار خسارات فراوانی به بار می‌آورد.»(4)
در این شهر همچنین پیکر 2 تن از اهالی شهر که 2 روز پیش براثر پرتاب نارنجک افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شهادت رسیده بودند، با حضور گستردة مردم تشییع و به خاک سپرده شد.(5)
در تهران باتوجه‌به اخباری حاکی‌از فعالیت نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یکی از منازل خیابان 45 متری رسالت، نیروهای دادستانی و کمیته انقلاب اسلامی به محل مراجعه کرده، خانه را به محاصرة خود درآوردند و از ساکنان آن خواستند خود را تسلیم کنند، اما نیروهای سازمان به این درخواست توجهی نکرده، شروع به تیراندازی کردند. با شروع درگیری، که چند ساعت طول کشید، 4 تن از افراد سازمان کشته و 2 تن نیز زخمی و دستگیر شدند. در بازرسی از این خانه تیمی مشخص شد که این مکان یکی از محل‌های ذخیره اسلحه و مهمات در این منطقه بوده
1) اخبار مستقلی دراینباره وجود ندارد و این ارقام بخشی از آماری است که سرهنگ حجازی در جلسه شورای امنیت کشور ارائه کرده است.
2) سند شماره 436563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دبیرخانه شورای امنیت کشور به فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/9/1360، صص 2 - 1.
3) روزنامه اطلاعات، 11/9/1360، ص15.
4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 265، 10/9/1360، ص3.
5) همان، ص5.
است(1)و در بازرسی اولیه 30 عدد بمب قوی، 25 قبضه سلاح تیربار و ژ3، یک قبضه آر.پی.جی7، تعدادی نارنجک جنگی و تعداد زیادی اسناد و مدارک درون‌سازمانی به دست آمد.(2)
در اصفهان نیز یکی از عناصر اصلی نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌همراه یک قبضه اسلحه دستگیر شد. مسئول وی نیز در یک درگیری مسلحانه فرار کرد. مسئول پیک اصفهان - تهران سازمان نیز امروز دستگیر شد.(3)
همچنین به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران قوچان، در سه روز گذشته، نیروهای سپاه موفق شدند 8 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر کشف و 13 تن از وابستگان به این سازمان را دستگیر کنند. در یکی از این عملیات‌ها بین افراد سازمان و سپاه درگیری رخ داد و یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق کشته شد. از خانه‌های تیمی کشف‌شده 3 قبضه انواع سلاح کمری، تعداد فراوانی فشنگ، چاشنی انفجاری و... و همچنین اسامی و آدرس افرادی به دست آمد که سازمان آنها را در لیست ترور خود قرار داده بود.(4)
دادسرای انقلاب همدان نیز 3 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را به‌جرم آتش‌زدن خودروهای دولت، فعالیت به نفع سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و... محاکمه و باتوجه‌به اظهار ندامت هر 3 متهم، آنان را به 2 تا 3 سال حبس محکوم کرد.(5)
1
رئیس مجلس شورای اسلامی و نمایندة امام در شورای عالی دفاع دستاوردهای عملیات طریق‌القدس و حساسیت زمانی اجرای این عملیات را تشریح کرد. در همین حال، خبرگزاری یونایتدپرس بدون توجه به واقعیت‌های صحنة نبرد، گزارشی وارونه از عملیات طریق‌القدس ارائه کرد.
به نوشته روزنامه کیهان، حجت‌الاسلام هاشمی در پاسخ این سؤال که «پیروزی عظیم رزمندگان مدافع اسلام چه تحولات جدیدی را ازنظر استراتژیک در خطوط درگیر در جنگ به‌وجود آورده است؟» گفت: «تحول آن شاید این باشد که عراقی‌ها قانع شوند که دیگر ماندنشان در ایران بجز اسارت و مرگ چیزی برایشان ندارد و من فکر می‌کنم بعد از پیروزی امروز، در این جبهه برای عراقی‌ها قدرت مقاومت در جبهه‌های دیگر باقی نخواهد ماند و به‌علاوه این پیروزی از یک‌طرف روحیة رزمندگان ما را بالا می‌برد و از طرف دیگر، روحیه دشمنان اسلام و متجاوزان بعثی را بیشازپیش ضعیف می‌کند و کار را برای فتح نهایی آسان می‌نماید.»
رئیس مجلس در پاسخ به این سؤال که «پیروزی درخشان نیروهای مسلح و رزمندة ما باتوجه‌به مانورهای نظامی اخیر در منطقه گویای چه پیامی است و چه تحولات سیاسی را به
1) تاریخ این خبر در روزنامه‌ها دهم آذر 1360 ذکر شده است، اما در خاطرات آقای هاشمی در روز 9/9/1360 آمده است.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 256، 11/9/1360، ص21؛ و- روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص1.
3) سند شماره 56735 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات اصفهان به اطلاعات مرکز، 10/9/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه اطلاعات، 9/9/1360، ص4.
5) سند شماره 31925 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 13/9/1360، سند تک‌برگی.
دنبال خواهد داشت» گفت: «تاآنجاکه من اطلاع دارم، قبلاً آقایان این طرح را طرح "کربلای1" نام‌گذاری کرده بودند و تصمیم داشتند آن را هم‌زمان با کنفرانس فاس انجام دهند که پاسخی کوبنده به اجتماع آنها باشد، اما به‌علت به‌هم‌خوردن این کنفرانس، برادران ما اسم طرح را طریق‌القدس گذاشتند و با فرصت بیشتری برنامة خود را تنظیم کردند و نشان دادند که امریکا و عمالش با چه نیرویی مواجه هستند و بی‌جهت به این فکر نباشند که دل ملت‌ها را خالی کنند. ما یک مانوری در مقابل مانور آنها دادیم که آنها بفهمند مانور واقعی یعنی چه.»(1)
در این حال، خبرگزاری یونایتدپرس بدون پرداختن به چگونگی و نتایج عملیات انجام‌شده در منطقة بستان با استناد به منابع خبری عراقی از تلفات واردشده به نیروهای ایران خبر داد. این خبرگزاری از بیروت اعلام کرد: «عراق امروز گزارش داد که درگیریهای شدیدی در طول جبهه‌های جنوبی آن با ایران در جریان است و ادعا کرد که به نیروهای دشمن (ایرانی) تلفات زیادی وارد آمده است. یک خبرنگار خبرگزاری عراق در گزارشی از جبهه جنگ گفت: "درگیری‌ای که در منطقه سوسنگرد واقع در شمالغربی اهواز جریان دارد، بسیار شدید است." خبرنگار مذکور گفت: "ایرانی‌ها تلفات جانی بسیاری داشته‌اند و اجساد صدها نفر از آنها در جبهه‌های نبرد باقیمانده است.»(2)
1
درپی پیروزی به‌دست‌آمده در عملیات طریق‌القدس، امروز روزنامه الخلیج (چاپ شارجه) از همسایگان عرب عراق و ایران خواست تا به‌سرعت برای خاتمه‌دادن به جنگ 14 ماهه بین دو کشور اقدام کنند. به گزارش خبرگزاری پارس، این روزنامه در اظهارنظر درباره گزارش‌های روز گذشته مبنی‌بر شدت درگیری بین عراق و ایران نوشت: خون‌هایی که بین این دو کشور ریخته می‌شود، باید برای جنگ با رژیم صهیونیستی و متحدانش حفظ شود.
الخلیج در گزارش خود نوشت: کشورهای حوزة خلیج‌فارس باید وارد عمل شوند و بین دو کشور میانجیگری کنند تا جنگ خاتمه یافته، صلح و آرامش در منطقه برقرار شود.
الخلیج ادامه داد: هرگونه راه‌حلی برای جنگ ایران و عراق باید دربرگیرندة حق حاکمیت عراق بر همة مناطق و آب‌های متعلق به این کشور باشد و نقش ایران را درمورد همکاری با سایر کشورها برای حفظ امنیت منطقه شامل شود.(3)
2
جعفر محلاتی، نمایندة ایران در سازمان ملل، در سخنرانی خود در مجمع عمومی این سازمان درباره تعریف عمومی تجاوز و انطباق آن با رفتار دولت عراق، تجاوز عراق به مرزهای جمهوری اسلامی، شایعة خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی که به ایران نسبت داده شده است، همسویی
عراق و این رژیم و اقدامات نژادپرستانة عراق که مشابه اقدامات رژیم اشغالگر قدس می‌باشد، مطالبی بیان کرد. گزارش واحد مرکزی خبر از گفته‌های نمایندة ایران به این شرح است: «جعفر محلاتی، نمایندة ایران در سازمان ملل، در سخنرانی امروز خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: "امیدوارم که نمایندگان عراق معنای تجاوز را براساس اساسنامه سازمان ملل درک کنند، زیرا براساس این اساسنامه اشغال نظامی برای مدت موقت و یا اشغال سرزمین دیگران به‌طورکلی و یا جزئی با استفاده از زور، تجاوز نامیده می‌شود و ارتش رژیم بعثی عراق از 22 سپتامبر 1980 تاکنون، برخلاف تمام قوانین بین‌المللی، خاک ایران اسلامی ما را اشغال کرده است."
محلاتی در ادامه گفت: "جامعة انسانی این دروغ افسانه‌ای صدام را دیگر باور ندارد که ایران از رژیم صهیونیستی اسرائیل اسلحه خریده است و ما به این اتهامات بی‌اساس صدام دیگر وقعی نمی‌گذاریم، زیرا مدارکی که این دروغ را اثبات می‌کند، منتشر کرده‌ایم."
وی سپس به رابطة اسرائیل و عراق پرداخت و گفت: "براساس مدارک غیرقابل‌انکار به‌دست‌آمده از سفارت اسرائیل در تهران، در زمان شاه معدوم، سازمان امنیت عراق با موساد و ساواک همکاری نزدیک داشته است." وی درمورد جنگ تحمیلی عراق علیه ایران گفت:"در آغاز سال 1980، صدام تکریتی اعلام کرده بود که حالا وقت این نیست که ما دست روی دست بگذاریم و شاهد انقلاب ایران باشیم، ما باید بیشترین استفاده را از موقعیت ضعیف‌شدة ایران ببریم و با تمام قدرت به ایران حمله و کار را یکسره کنیم.
این نظریات هنگامی بیشتر معنی می‌یابد که ما نظرات مقامات اسرائیلی و امریکایی را بشنویم. آنها از حمله عراق به ایران خوشحال بودند. وایزمن، وزیر دفاع وقت اسرائیل، اعلام کرده بود که ما هرگز نمی‌توانستیم طرحی بهتر از حملة عراق به ایران به وجود آوریم و برژینسکی مشاور امنیتی کارتر نیز گفته بود، امریکا سعی دارد جهت انقلاب اسلامی ایران را عوض کند و برای به‌نتیجه‌رسیدن این هدف باید از عراق پشتیبانی کنیم. آیا این عراق نیست که با امریکا و اسرائیل رابطه دارد؟ این مطالب نشان می‌دهد که اشغال جمهوری اسلامی ایران بهوسیله ارتش صدام با منافع امریکا و اسرائیل سازگار و هم‌زمانی داشته است، زیرا این جنگ اثرات سیاسی و نظامی زیادی را برای امریکا داشته است که ازجملة آنها ایجاد نیروهای واکنش سریع، فروش اسلحههای مدرن به کشورهای منطقه، تقویت نیروی دریایی و امتداد ناتو به منطقة خلیج‌فارس و آسیای دور است."
رئیس هیئت نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد درمورد نژادپرستی گفت: "امروز این دیگر پوشیده نیست که به‌موازات عملیات تجاوزگرانة اسرائیل علیه فلسطینی‌ها، دولت عراق گروه‌گروه از مسلمانان این کشور را تنها به‌دلیل داشتن رابطة نژادی با ایران، با کامیون در مرز ایران تخلیه و آنها را از میان مناطقی که قبلاً مین‌گذاری شده، عبور می‌دهد و باعث هلاکت آنها
می‌شود و این درحالی است که در نوامبر 1980 صدام در پارلمان تشریفاتی عراق گفت که ایرانی‌ها مسلمان نیستند، زیرا قرآن به زبان عربی است، پیامبر یک عرب بود و اسلام متعلق به اعراب است. به نمایندگان محترم یادآوری می‌کنم که نزدیک به یک میلیارد مسلمان در سراسر جهان هستند که برادران و خواهران عرب ما تنها یک‌دهم آنان را تشکیل می‌دهند."»(1)
1
برای سازمان‌دادن به توزیع بهتر کالاهای اساسی مصرفی خانوارها که توزیع آنها به‌نحوی مشمول سهمیه‌بندی و نظارت دولتی شده است، استانداری تهران امروز در اطلاعیه‌ای تشکیل شورای عالی اسلامی نظارت بر توزیع عادلانة کالا در استان تهران را اعلام کرد. در این اطلاعیه آمده است: اعلام موجودیت شورای عالی اسلامی نظارت بر توزیع عادلانه کالا در استان تهران با عضویت نمایندة جامعه روحانیت مبارز، قائم‌مقام شهردار تهران، دبیر ستاد بسیج اقتصادی کشور، نمایندة کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نمایندة وزارت بازرگانی، نمایندة دادگاه و دادسرای انقلاب اسلامی ویژة امور صنفی، استاندار و دبیر ستاد بسیج اقتصادی استان تهران تشکیل گردید. هدف از تشکیل شورای عالی اسلامی نظارت بر توزیع عادلانه کالا، تعیین خط مشی اجرایی طرح توزیع عادلانه کالا برای شوراهای اسلامی مناطق و محلات در سطح تهران و شهرستان‌های استان خواهد بود.(2)
2
باتوجه‌به برآورده‌نشدن پیش‌بینی‌های اولیة حاکمان عراق در کسب پیروزی‌های سریع در جنگ و برهم‌خوردن طرح‌های اولیه آنان و طولانی‌شدن جنگ، برنامه‌های درازمدت اقتصادی عراق دستخوش تغییراتی شده است. مجله فرآورده‌های صنعتی خاورمیانه در مقاله‌ای به‌نام "انعطاف در اقتصاد عراق" به این موضوع پرداخته است. تغییر اولویت‌های ازپیش تعیین‌شده و تغییر در الگوی مصرف ازجمله برنامه‌های جدید عراق در بازنگری اقتصادی است. بخش‌هایی از این مقاله به شرح زیر است:
«ضروریات ناشی از جنگ با ایران، عراق را به تدوین برنامه‌های اقتصادی انعطاف‌پذیرتری واداشته است. برنامة پنج‌ساله 85 - 1981 عراق جای خود را به یک برنامه "بدون ضرب‌الاجل" داده است که سال به سال باید انجام شود. بااین‌حال، سرمایه‌گذاری در عراق همچنان ادامه می‌یابد و حجم کل سرمایه‌گذاری در عراق در سال جاری به 5/22 میلیارد دلار بالغ خواهد شد که نسبت به سال قبل 30 درصد افزایش خواهد داشت. دکتر صباح کچاچی، مشاور برنامه‌ریزی وزارت برنامة عراق، گفت: "علی‌رغم اینکه جنگ با ایران ادامه پیدا می‌کند، ما فکر می‌کنیم توسعه اقتصادی خود را باید ادامه دهیم. استراتژی صنعتی عراق بر محور صنایع نفت شکل خواهد گرفت و صنایع سنگین ازقبیل هیدروکربور، گاز طبیعی و فولاد نیز از اولویت برخوردار
خواهند بود. بر کشاورزی نیز تأکید خواهد شد و مبلغ 2/3 میلیارد دلار به این بخش اختصاص خواهد یافت". ...
دکتر کچاچی گفت: "هرچند جنگ با ایران سبب اشکالاتی در صدور نفت و کاهش درآمدهای حاصله شده است، اما اثر آن کمتر از آن چیزی بود که ما پیش‌بینی می‌کردیم." کچاچی افزود: "اگر جنگ زیاد ادامه پیدا نکند، ما صدمه زیادی نخواهیم دید، ولی مجبور خواهیم شد اولویت را به بازسازی خسارات ناشی از جنگ و پروژه‌هایی که به پیشبرد جنگ کمک می‌کند، اختصاص دهیم. تغییر الگوهای اجتماعی در عراق و گسترش شبکة برق و دگرگونی کالاهای با دوام مصرفی، نیاز عراق را به کالاهای پیچیده‌ای ازقبیل تلویزیون و وسایل الکتریکی بیشتر کرده است." کچاچی گفت: "این مسئله مشکلاتی را برای ما به‌عنوان بوروکرات به وجود می‌آورد."»(1)
1
علاوه‌بر کمک‌های مستقیمی که دولت کویت به دولت عراق می‌پردازد، گشایش اعتبار و پرداخت وام به کشور ترکیه به‌عنوان خریدار نفت عراق ازجمله تسهیلاتی است که دولت کویت برای امکان فروش بهتر و بیشتر نفت عراق در نظر گرفته است. خبرگزاری فرانسه دراینباره اعلام کرد: «منابع مالی در لندن اعلام کردند کنسرسیوم بانک‌ها زیر نظر بانک ملی کویت 70 میلیون دلار وام به ترکیه پرداخت خواهد نمود تا این کشور قادر به پرداخت قیمت نفت وارداتی خود از عراق شود. به گفتة آنان استفاده از وام مذکور قرار است در پایان سال جاری امضا شود.»(2)
1
امروز ارتش عراق در منطقة عملیاتی طریق‌القدس و در محور تنگه چزابه پاتک محدودی را اجرا کرد که با مقاومت نیروهای تیپ امام حسین(ع) روبهرو گردید و با دادن تلفات سنگین، مجبور به عقب‌نشینی شد. در سایر محورهای عملیاتی این منطقه اوضاع نسبتاً آرام بود.
نیروهای عراقی به استعداد 2 گروهان و تعدادی تانک برای بازپس‌گیری تنگه چزابه از نیروهای ایرانی، ازسمت غرب چزابه به مواضع نیروهای تیپ امام حسین(ع) حمله کردند که با هوشیاری و مقاومت این نیروها و اجرای آتش توپخانه، با تحمل 60 کشته و زخمی و ازدست‌دادن تعدادی تانک مجبور به عقب‌نشینی شدند.(1)
وضعیت جبهه در شمال رودخانه کرخه (منطقه خاکریز عصایی‌شکل) تاحدی آرام بود، اما تبادل آتش در چزابه و بستان همچنان ادامه داشت و هواپیماهای عراقی به‌دفعات از ارتفاع بالا منطقه را بمباران کردند. در این وضعیت نیروهای خودی به تحکیم مواضع پدافندی خود به‌خصوص در برخی نقاط حساس مانند نهر عبید و شمال رودخانه سابله و جناح جنوبی عملیات در شرق رودخانه الوان پرداختند. همچنین پدافند شمال رودخانه سابله به تیپ3 لشکر16 زرهی که با یک گردان تانک (256) تقویت شده بود، واگذار شد و برای برقراری ارتباط جنوب کرخه با شمال سابله و استفاده از محور سوسنگرد - بستان در قسمت انتهایی نهر عبید یک پل نظامی احداث شد. همچنین باتوجه‌به تغییرات ایجادشده و پیشروی نیروها در منطقه شمال کرخه، خط حد لشکر16 زرهی و تیپ3 لشکر 92 زرهی از امتداد رودخانه کرخه به خط رودخانه سابله تغییر یافت.(2)
درحالیکه وضعیت عمومی منطقه در روز سوم عملیات طریق‌القدس نسبتاً آرام گزارش می‌شد، تیمسار ظهیرنژاد در تماسی با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی از پاتک عراقی‌ها خبر داد. با پیگیری‌های انجام‌شده معلوم شد که این خبر صحت نداشته و از ناهنماهنگی میان سرتیپ ظهیرنژاد، رئیس ستاد مشترک ارتش، با سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، نشئت گرفته است. آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس
1) سند شماره 051759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات سپاه مرکز، شماره 424، 11/9/1360، ص2.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص210.
شورای اسلامی، دراینباره نوشته است: «آقای ظهیرنژاد، رئیس ستاد مشترک ارتش، اطلاع داد که عراق در بستان ضدحمله آغاز کرده، ولی عصر خبر رسید که صحت نداشته. به‌خاطر عدم هماهنگی ایشان با صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی، اطلاعات دقیق به ایشان نمی‌رسد.»(1)
1
باوجود پیروزی‌های به‌دست‌آمده در عملیات طریق‌القدس و آزادشدن بخش‌های زیادی از سرزمین‌های اشغال‌شده در منطقة عمومی بستان، اقدامات تبلیغی اندک و غیرفعال رسانه‌های خودی به‌خصوص تلویزیون دراینباره گلایه‌هایی را درپی داشته است. از همین رو، محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در دو نامه به فرمانده سپاه منطقه8 به پیگیری اقدامات تبلیغاتی دراینباره تأکید کرده است. در بخشی از نامه اول فرمانده کل سپاه به فرمانده سپاه منطقه8 آمده است:
«برادر مرتضایی به آقای هاشمی بگویید که تمام فیلم‌های تبلیغاتی گویا آمده تهران، ولی ستاد مشترک جلوِ پخش آنها را گرفته، لطفاً سعی کنید که فیلم‌ها را پخش کنند.»(2)فرمانده سپاه در نامه دیگری ضرورت نمایش دستاوردهای عملیات را از تلویزیون به فرمانده سپاه منطقه8 این‌گونه گوشزد می‌کند: «لطفاً سعی کنید امشب به‌هرنحوی که شده تبلیغات انجام بگیرد و موارد زیر حتماً در آن باشد:
اسرای عراقی حتماً نشان داده شود.
شهر بستان کاملاً نشان داده شود و اگر فیلم‌برداری نشده، فیلم‌برداری شود و نشان بدهید.
تانک‌ها و نفربرهای غنیمتی و سوخته‌شده را نشان دهید.
کلیه اخبار و اطلاعات مربوطه به بستان گرفته شود. ضمناً چون مردم مردد و سرگردان شده‌اند، اخبار مثبت حتماً در فیلم نشان داده شود.»(3)
آقای هاشمی رفسنجانی نیز در کتاب خاطرات خود موضوع ضعف تبلیغاتی را دراینباره چنین انعکاس داده است:
«بعدازظهر، از اهواز از مرکز سپاه و امام‌جمعة آبادان تلفن کردند و از تبلیغات ضعیف تلویزیون درباره پیروزی شکایت داشتند. با آقای زورق، معاون اخوی محمد، تماس گرفتم. معلوم شد دیشب فیلمی از اهواز مخابره شده و با قصور مأمور گیرنده فیلم به دست سیما نرسیده و روز اول را هم صیاد [شیرازی] اجازه فیلم‌برداری نداده. قرار شد امشب جبران شود و شد. یک ساعت و نیم فیلم نسبتاً جالبی پخش شد.»(4)
2
امروز هم دشمن مناطق مسکونی شهرهای در حاشیه مرز و مناطق عملیاتی را گلوله‌باران و بمباران کرد.
هواپیماهای عراقی امروز شهر آبادان را بمباران کردند که از تلفات و خسارت‌های آن گزارشی منتشر نشد. علاوهبراین، هواپیماهای دشمن جاده آبادان - اهواز را بمباران کردند که تلفات و خساراتی به همراه نداشت.(5)
1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص391.
2) سند شماره 5651 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سوسنگرد (رضایی) به اهواز (مرتضایی)، 10/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 5652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از محسن رضایی (سوسنگرد) به مرتضایی (گلف)، 10/9/1360، سند تک‌برگی.
4) علی اکبر هاشمی رفسنجانی، پیشین.
5) سند شماره 5678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات منطقه 8، شماره 426، 13/9/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 256، 11/9/1360، ص22.
در ساعت 14، توپخانههای دوربرد عراق 6 گلوله به مناطق مسکونی شهر اندیمشک پرتاب کردند که درنتیجة آن 4 تن از مردم شهر زخمی شدند.(1)توپخانههای دشمن 30 گلوله توپ نیز به شهر دزفول و پایگاه چهارم شکاری دزفول شلیک کردند که براثر آن عده‌ای از مردم شهر شهید یا زخمی شدند.(2)همچنین تعدادی منزل ویران شد و تعدادی نیز آسیب دید. گلوله‌باران پایگاه چهارم شکاری دزفول نیز تلفات و خساراتی درپی نداشت.(3)
1
روزنامه کیهان فهرستی طولانی از انواع کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم نقاط مختلف کشور را به جبهه‌ها درج کرده که بهترین نماد و نشانة همبستگی ملی برای کمک به جبهه‌های جنگ است. این روزنامه در مقدمه‌ای که قبل از درج کمک‌های مردمی تنظیم کرده، آورده است:
«کمک‌های نقدی و جنسی بی‌دریغ مردم غیور و انقلابی میهن اسلامی‌مان به رزمندگان جبهه‌های نبرد حق علیه کفر و هموطنان خسارت‌دیده از جنگ تحمیلی و زلزله کرمان، همچنان لاینقطع ادامه دارد و اهالی روستاها، بخش‌ها و شهرهای کشور حتی از ارسال خون خود برای مجروحین جنگی دریغ نمی‌ورزند، زیراکه رودررویی اسلام با کفر و پیروزی لشکریان ظفرمند ایران در مصاف با متجاوزین صدامی، این‌گونه ایثار را باید. در کنار این اقیانوس پرجوش و خروش، گذشت و فداکاری و در کنار ده‌ها میلیون ریال هدایای نقدی و صدها تن انواع کمک‌های جنسی، [کمک] کودک خردسالی [جلب‌توجه می‌کند که] با گوشوارة 70 تومانی خود، به یاری سلحشوران دلاور سرزمین خود برخاسته و دعای خیری که دارد.»(4)-(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 256، 11/9/1360، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 10/9/1360.
2) همان؛ و- سند شماره 051759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
3) سند شماره 051759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.
4) به‌علت طولانی‌بودن این فهرست از درج مشروح آن خودداری شده است. خوانندگان می‌توانند برای آشنایی با محل‌های ارسال و نوع کمک‌ها به روزنامه کیهان 11/9/1360 مراجعه کنند.
5) روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص14.
1
در ادامة درگیریهای مناطق شمال‌غرب ایران، امروز 6 تن از نیروهای ژاندارمری به کمین عناصر ضدانقلاب افتادند. نیروهای سپاه نیز روستاهای اطراف شهر سلماس را پاک‌سازی کردند. همچنین امروز مدارس شهر بوکان با 70 روز تأخیر کار خود را آغاز کردند.
شش تن از نیروهای ژاندارمری از پاسگاه تولکه در جنوب بوکان هنگام عزیمت به سقز به کمین نیروهای مسلح غیرقانونی افتاده، همگی اسیر شدند. مهاجمان خودرو حامل این افراد را، که یک کامیون ریو بود، به غنیمت گرفتند.(1)
در ادامه پاک‌سازی روستاهای اطراف سلماس نیز نیروهای خودی در طول 2 روز چند روستا ازجمله روستاهای کوزه‌رش، قزل‌کندی، آق‌برزه و خورخوره در شمال و جنوب‌غربی این شهر را پاک‌سازی کردند و در بازرسی‌های انجام‌شده، 8 قبضه سلاح غیرمجاز و مقادیری تیر فشنگ به دست آمد.(2)
همچنین با تثبیت آرامش و بازگشت امنیت به شهر بوکان(3)و استقرار نهادهای اداری در این شهر، سال تحصیلی جدید با بیش از 70 روز تأخیر آغاز شد. به نوشته روزنامه اطلاعات، روابط عمومی اداره آموزشوپرورش استان آذربایجان‌غربی اعلام کرد: بنا بر گزارش رئیس آموزشوپرورش بخش بوکان، ثبت‌نام دانش‌آموزان مدارس ابتدایی این بخش شروع شد و ثبت‌نام دانش‌آموزان مدارس راهنمایی تحصیلی نیز از هفته آینده شروع خواهد شد.(4)
2
در جریان اقدامات تروریستی امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر تهران یک تن شهید و 4 نفر نیز مجروح شدند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 6 بعدازظهر در خیابان اردشیر منشعب از خیابان کبریت‌سازی (شهید قدیمی) در جنوب‌غربی بیمارستان لقمان‌الدوله تهران به‌سوی پدر و پسری که درحال عبور بودند، تیراندازی کردند که هر دو به‌شدت زخمی و به بیمارستان منتقل شدند. دقایقی بعد از انتقال پدر و پسر به بیمارستان، رسول نور دانش (پسر) براثر شدت جراحات به شهادت رسید. وی از نیروهای داوطلب بسیجی بود که در طول چهار ماه گذشته در جبهه‌ها حضور داشت و اخیراً برای مرخصی به تهران بازگشته بود.(5)
در منطقة نارمک نیز نیروهای این سازمان، که سوار بر موتورسیکلت بودند، 2 پاسدار را در خیابان گلستان هدف قرار داده، هر دو را زخمی کردند. مهاجمان با استفاده از خلوتی خیابان گریختند و مردم نیز افراد زخمی را به بیمارستان رساندند.(6)
1) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56789 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه عملیات مرکز، 15/9/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص4؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس.
3) این شهر پس از دو سال اشغال توسط نیروهای مسلح غیرقانونی به‌خصوص حزب دمکرات و گروه کومه‌له در یازدهم مهرماه سال جاری با تلاش نیروهای خودی آزاد شد.
4) روزنامه اطلاعات، 11/9/1360، ص4، ارومیه.
5) همان، ص1؛ و- روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص2.
6) روزنامه کیهان، 11/9/1360، ص2.
در خیابان سهروردی نیز یک گروه ترور سازمان یک کفاش 42 ساله را هدف چندین گلوله قرار دادند که وی به‌شدت زخمی شد.(1)
همچنین در حوالی میدان ولیعصر(عج) یک تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سوی نیروهای محافظ ساختمان بنیاد انقلاب تیراندازی کرد که نیروهای حفاظت ساختمان بلافاصله او را تعقیب و دستگیر کردند. وی که هنگام دستگیری یک اسلحه کمری و چند نارنجک جنگی همراه خود داشت، اقدام به خوردن قرص سیانور کرد که بلافاصله به بیمارستان انتقال یافت و تحت درمان قرار گرفت.(2)
در سه‌راه آذری در جنوب‌غربی تهران نیز 2 موتورسوار مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سمت خودرو گشت کمیته و شهربانی تیراندازی کردند که براثر تیراندازی متقابل نیروهای کمیته یکی از مهاجمان زخمی و دستگیر شد. راننده نیز با به‌جاگذاشتن موتورسیکلت اقدام به فرار کرد.(3)
1
حزب توده ایران و سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اکثریت، امروز برای نخستین‌بار بیانیه مشترکی را انتشار دادند و در آن اعلام کردند که دشواری‌های انقلاب به‌طور عمده از دو جریان سرچشمه می‌گیرند: جریان نخست، توطئه همه‌جانبه و پیگیر جبهه متحد دشمنان انقلاب در داخل و خارج از ایران است و جریان دوم، به کمبودها و نارسایی‌های ناشی از بی‌تجربگی‌ها، اشتباهات، تنگ‌نظری‌ها، خودمحوری‌ها و ارزیابی‌های نادرست بخش مهمی از نیروهای مدافع انقلاب و مسئولان جمهوری اسلامی ایران بازمی‌گردد. در این بیانیه از اینکه هنوز درزمینة شناخت دوستان انقلاب نقاط ضعفی وجود دارد، اظهار تأسف شده است.
در ادامه، تنظیم‌کنندگان بیانیه به‌طور آشکار شعار "نه شرقی، نه غربی" را که یکی از اصلی‌ترین شعارهای انقلاب اسلامی است، نادیده گرفته و بر وجهه ضدامپریالیستی (ضدامریکایی) و پیوند انقلاب با جبهه جهانی ضدامپریالیستی (شوروی) تأکید کرده‌اند. در این بیانیه به کارگزاران حکومتی توصیه شده است که از زنجیره اقتصادی امپریالیسم جدا شده، به برقراری روابط اقتصادی، به‌خصوص در زمینه‌های صنایع مادر همچون ذوب فلزات، ماشین‌سازی، پتروشیمی و... با کشورهای سوسیالیستی بپردازند. بخش‌هایی از این بیانیه و توضیح نشریه رویدادها و تحلیل(4)درباره نوع روابط حزب توده و سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت به این شرح است:
«به نظر ما در دنیای امروز استقلال واقعی و عدم وابستگی هر کشور بدون همبستگی با جبهه عظیم و نیرومند جهانی ضدامپریالیستی [شوروی] امکان‌پذیر نیست ... و درست برعکس، بریدن پیوندهای همبستگی با این جبهه نیرومند جهانی، نخستین گام درجهت افتادن در دام‌های امپریالیسم جهانی [امریکا] است.
رسیدن به استقلال اقتصادی برای ایران انقلابی تنها و تنها از راه بریدن همه زنجیرهای وابستگی به اقتصاد امپریالیستی و تلاش برای بهره‌گیری از مناسبات برابر حقوق با کشورهایی که حاضر به برقراری چنین مناسباتی هستند و در درجه اول با کشورهای جبهه عظیم ضدامپریالیستی جهان امکان‌پذیر است. ... این صنایع (ذوب فلزات، ماشین‌سازی و پتروشیمی) را تنها و تنها از راه همکاری برابر حقوقی با کشورهای صنعتی سوسیالیستی می‌توان پایه‌گذاری کرد.
نویسندة نشریه رویدادها و تحلیل‌ها در پایان مطلب خود به نزدیک‌شدن جناح اکثریت فداییان خلق به حزب توده اشاره می‌کند و می‌نویسد: «از همان آغاز انشعاب در سازمان چریک‌های فدایی خلق مشخص بود که جناح اکثریت آن بالاخره با حزب توده متحد خواهد شد. صدور این بیانیه مشترک درحقیقت آغازی برای وحدت تشکیلاتی این دو گروه است و به‌دلیل قدرت زیاد حزب توده در زمینه‌های تئوریک، این خط مشی حزب توده است که درنهایت بهوسیله فداییان اکثریت پذیرفته می‌شود. یکی از اصول اساسی این خط مشی - همان‌طور که در مطالب بالا به‌خوبی مشهود است - تبلیغات بی‌دریغ برای کشورهای بلوک شرق می‌باشد و در صحنة داخلی نیز سیاست نزدیک‌شدن چپ روسی ایران با مسلمانان تعقیب می‌گردد.»(1)
1
دادستانی انقلاب اسلامی مرکز در نامهای به اداره کل مطبوعات و نشریات وزارت ارشاد اسلامی توقیف نشریه پیام مردم (ارگان سیاسی تبلیغاتی حزب توده) را اعلام کرد. دادستانی انقلاب اسلامی مرکز موارد تخلف این نشریه را چنین اعلام کرده است:
موضوع بند4 ماده 2 لایحه قانون مطبوعات مصوب 20/5/1358؛ موضوع بند "ج": وابسته‌نبودن به شرق و غرب و پرهیز از هرگونه تبلیغ درجهت گرایش به ابرقدرت‌ها؛ موضوع بند "د": حفظ صداقت درباره تخطی‌نکردن از خط مشی و موضع سیاسی، اصول فکری و انتقادات ایرادی؛ نقض ماده6 قانون مطبوعات: انتشار نشریه بدون معرفی مدیر مسئول و نقض ماده12 لایحه قانونی مطبوعات.(2)
2
امام خمینی در دیدار آیت‌الله صدوقی و آیت‌الله روح‌الله خاتمی امامان جمعه یزد و اردکان و همچنین ائمه جمعه استان یزد و هرمزگان و ائمه جمعه اهل‌سنت جنوب کشور با ایشان، سخنانی ایراد کردند. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان عبارت بود از: منحصربهفرد بودن انقلاب ازلحاظ فراگیربودن، توان غلبه بر مشکلات در همه ابعاد باتوجه‌به حضور متعهدانه مردم و روحانیون در عرصه‌های گوناگون، تذکر به روحانیون و امامان جمعه برای آگاه‌کردن مردم از تلاش مخالفان انقلاب برای توطئه‌چینی علیه انقلاب، اشاره به جمع‌آوری اسلحه در اوایل پیروزی انقلاب توسط
گروههای مختلف برای استفاده از آنها، اهداف و مقاصد سازمانی احزاب و گروههای غیرقانونی و ناکامی آنها باتوجه‌به هوشیاری مردم و توصیة اکید به وحدت بین مذاهب و عموم مردم.
امام خمینی فرمودند:
«البته آقایان توجه دارند و توجه داشتند به اینکه این انقلاب یک انقلاب منحصربه‌فردی است که از خود مردم و با اسم اسلام و با تکبیر همه‌جانبة همه ملت تحقق پیدا کرده است. و خدای تبارک و تعالی بر همه ملت ایران منت گذاشته است که قلوب همه را متوجه کرده است به همین جمهوری اسلامی و همه خواهان اسلام و خواهان جمهوری اسلامی هستند. و البته توجه هست به اینکه انقلاباتی که در دنیا واقع شده است - تمام انقلابات را باید بگوییم که - ضایعاتش بیشتر از این انقلاب بوده است و برداشتش کمتر بوده است و آن برداشتی که این انقلاب کرده است که آن تحقق اسلام و احکام اسلام است، در هیچ‌جا همچو برداشتی نشده است. اگر هم اسم "جمهوری اسلامی" روی بعضی از کشورها بوده است، محتوایش نبوده است و همین‌طور توجه دارید که مشکلات بعد از انقلاب در کشورهای بزرگ دنیا الآن هم رفع نشده است. شوروی، که یکی از ابرقدرت‌های عالَم است، الآن شصت و چند سال است که انقلاب کرده‌اند و الآن هم در مشکلات هستند؛ همه‌جور مشکلات و نمی‌توانند مشکلاتشان را رفع کنند.
و ایران یکی از ویژگی‌های بزرگش این است که الآن ما یک دولتی و یک ملتی جدای از هم نداریم. یک ارتشی و یک ملتی و یک دولتی جدای از هم نداریم. ملت با ارتش، با دولت، همگام است و مشکلات اگر برای دولت پیش بیاید، اگر برای ارتش پیش بیاید، برای هر جهتی، برای یک طرف مملکت مثل زلزله - مثلاً - پیش بیاید، خود این مردم بهتر از دولت مشغول می‌شوند به فعالیت؛ چنانچه در کرمان این زلزله‌ای که پیش آمد، ما دیدیم که با فعالیت حضرت آقای صدوقی و توجه مردم، بسیاری از مشکلات رفع شد و من الآن هم امید این معنا را دارم که چون مردم حاضر در صحنه هستند، مشکلات برطرف بشود. البته مسئله پاک‌سازی ادارات در دست اجراست. الآن این بازرسی عمومی که بناست به فعالیت وارد بشود و شده است، این مسائل را امیدواریم که با فعالیت و با همفکری همه مردم و خصوصاً "علمای بلاد" [انجام دهد]، از اموری که بسیار اهمیت دارد، قضیه این است که علمای بلاد هدایت کنند مردم را، همفکری کنند با دولت و ارشاد کنند مردم را و نگه دارند مردم را در این حال نهضتی که هستند و الآن درحال انقلاب‌اند؛ مردم را در صحنه نگه دارند و مردم را از اینکه یک اختلافی - خدای‌نخواسته - بخواهند درش ایجاد کنند و در جاهایی ایجاد کنند؛ مردم را تنبه بدهند به اینکه دستهای خبیثی هست که می‌خواهند نگذارند این انقلاب به ثمر برسد. از این جهت، یکی از امور مهمی که به‌عهده علمای بلاد و خصوصاً ائمه جمعه هست، همین است که در خطبه‌هایشان، که یک فرصتی است که مردم مجتمع‌اند و مطالب را می‌شود گفت، تنبه بدهند مردم را که غفلت نکنند از این دست‌هایی که به خیانت، می‌خواهند این
انقلاب را متلاشی کنند. تمام توطئه‌هایی که در خارج و در داخل بوده است تاکنون، خنثی شده است و بحمدالله، جنگ هم دارد به پیروزی ختم می‌شود و کشور هم کشور خود شماست و اسلامی است و تعهد به اینکه ما باید اسلام را حفظ بکنیم.
از تکالیف اولیه خدای تبارک و تعالی است حفظ اسلام؛ و همه ما و همه ملت و همه علما و همه می‌دانید که مکلف به این هستیم که این هدیه الهی را حفظ بکنیم و الآن اسلام به‌دست ما سپرده شده است. ما سابق اگر عذری داشتیم به اینکه قدرت‌ها نمی‌گذارند ما کاری انجام بدهیم و قدرت‌هایی بودند که مخالف بودند، علما را مانع می‌شدند از اینکه در پست‌های خودشان، وظایف خودشان را انجام بدهند، امروز دیگر ما همچو عذری نداریم و همه آقایان در هرجا که هستند، می‌توانند که مسائلشان را، مشکلاتشان را، مشکلات مردم را گوشزد کنند و مردم را هدایت کنند و همین‌طور دولت را هدایت کنند، ادارات را هدایت کنند و انشاءالله، من امیدوارم که به‌زودی مشکلات رفع بشود.
البته انقلاب بوده است و یک دسته هم اشخاص فاسد که از اول انقلاب معلوم شد نقشه داشته‌اند. ما حالا کم‌کم توجه پیدا می‌کنیم اینها از اول که نهضت شده است و انقلاب شده است و آن روزی که فهمیدند به اینکه این انقلاب پیروز می‌شود، آنها مشغول نقشه‌کشی خودشان بوده‌اند. و لهذا، در زمان انقلاب، که یک مقداری چیزهایی بود که نمی‌شد نظمش را حفظ کنیم، اینها مشغول شدند به اینکه اسلحه بدزدند. اسلحه‌ها را دزدیدند. شما الآن می‌بینید که گاهی نشان می‌دهند یک خانه تیمی چقدر اسلحه تویش هست و چقدر مواد منفجره در آن هست و چقدر چیزهای دیگری هست در آن. اینها برای این است که اول وارد این مسئله که شدند کاری به اسلام و کاری به نهضت اسلامی و انقلاب اسلامی نداشتند. آنها یک مقصد خاصی داشتند و دنبال آن مقصد گردیدند و افرادشان را فرستادند هرجا و غارت کردند اموال مسلمین را. و انشاءالله، من امیدوارم که با همت مردم - مهم همین توجه خود مردم است - با همت مردم و گزارش‌دادن از این، به اینکه این خانه‌ها در کجاهاست - که بازهم یک مقداری هست - انشاءالله، این هم به‌زودی حل بشود و همه ما مشغول بشویم به اینکه اسلام را در این مملکت پیاده کنیم و اگر نقیصه‌ای هست در هرجا، انشاءالله، رفع بشود.
و من امیدوارم که با همت همه آقایان، علمای اعلام همه بلاد و با اجتماع همه، برادرهای اهل سنت و برادرهای اهل شیعه مجتمع باهم باشند و از اختلافی که می‌خواهند فاسدها و مفسدها ایجاد کنند بین ماها، از این اختلافات پرهیز کنند و هرکس در محل خودش مردم را تنبه بدهد به اینکه این اختلاف جز برای اینکه به‌هم بزنند اوضاع ایران را و باز مسلط کنند به ما آن قدرت‌های بزرگ را، چیز دیگری عایدمان نمی‌شود. و البته از اول هم این اختلافات یا از جهل پیدا شده است یا از اینکه باز دست‌هایی در کار بوده است که نگذارند یک مملکتی
وحدت کلمه داشته باشد و شما الآن و همه برادرهای ما در هرجا که هستند، الآن دیده‌اند که با وحدت کلمه چه برکتی خدای تبارک و تعالی به ما عطا فرموده است. این را حفظ بکنیم و این نعمتی است که خدا به ما داده باید تشکر کنیم و تشکرش به این [است] که با چنگ و دندان این وحدت را حفظ کنیم و اسلام را - انشاءالله - پیاده کنیم و همه ما در زیر سایه اسلام و پرچم توحید باهم - انشاءالله - زندگی کنیم تا ظهور ولیعصر سلام اللَّه علیه.»(1)
1
آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع، در سخنرانی پیش از دستور مجلس، چگونگی اجرای عملیات طریق‌القدس، پیروزی‌های به‌دست‌آمده در جبهه بستان و مناسبت زمانی اجرای آن با برگزاری کنفرانس کشورهای عضو اتحادیه عرب در شهر فاس را تشریح کرد. وی همچنین به ارتش عراق اخطار کرد که این‌گونه عملیات‌ها ادامه خواهد داشت و سرنوشت آنها همچون سرنوشت نظامیانی است که در عملیات طریق‌القدس گرفتار شدند.
بخش‌هایی از سخنان رئیس مجلس به این شرح است:
«پیروزی که در دو روز گذشته برادران ارتشی و سپاه و بسیج و جنگ‌های نامنظم در جبهه بستان آفریدند، هنوز ارزیابی نشده و هنوز نه دوستان، نه دشمنان و نه ناظران بی‌طرف به عمق این حرکت جدید پی نبرده‌اند. کار بسیار بزرگی است و شروع یک مرحله کاملاً جدید در جنگ با عراق است. اولاً این جبهه از مشکل‌ترین جبهه‌ها بود؛ یعنی حرکت تهاجمی رودرروی دشمن قرار داشت. [این منطقه] از شمال به تپههای رملی، از غرب به دشمن و باتلاق [های هور در] عراق و از جنوب به رودخانه نیسان و نیروهایی که عراق در جنوب رودخانه نیسان دارد، [محدود می‌شود.] حمله‌ای که نیروهای ما کردند، درست مواجه با دشمن بود که در سایر جبهه‌ها چنین اشکالی برای ما نیست.
مسئله دیگر طول‌کشیدن زمان حمله بود که دقیقاً دشمن از حمله خبر داشته است. این حمله برای زمان کنفرانس فاس تنظیم شده بود که جوابی به مرتجعان عرب و سران کشورهای ارتجاعی و مانور امریکا باشد. وقتی که کنفرانس به‌هم خورد، به دلیلی، چند روز تأخیر در این حمله پیش آمد که اسرای عراقی اظهار داشته‌اند که از حمله مطلع بودیم. با اطلاع ارتش عراق و وضع خاصی که در جبهه تعریف کرده‌اند، این پیروزی خیلی چیزها را هم به ما می‌آموزد و هم به صدام. مطمئناً از این به بعد این ایران است که هرجا صلاح بداند و بخواهد، ضربه را به ارتش عراق وارد می‌کند.
در فتح شمال آبادان، به عراق و ارتش صدام اتمام‌حجت شد، دو ماه گذشته هم برای مطالعه و اتخاذ تصمیم برای آنها کافی بود. بین خودمان و خدا و جامعه اسلامی، جهان و صلح‌طلبان جهان عذرمان روشن است، این مدت کافی است که دنیا به ایران و به جمهوری اسلامی حق بدهد که در آخرین کارهایی که باید بکند، محق باشد.
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی (ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 399 - 396.
... من از تریبون مجلس به‌عنوان نماینده امام در شورای عالی دفاع، به ارتش فریب‌خورده صدام اخطار می‌کنم که هفته‌های آینده برای شما هفته اتخاذ تصمیم مناسب است. مطمئن باشید که فتح بستان آخرین فتح ما نیست و از این به بعد در همه جبهه‌ها همین سرنوشتی را که همراهان شما در بستان داشتند، خواهند داشت. باید برگردید و اسلحههای خود را به‌سوی مسئولان حزب بعث و صدام بگیرید و منطقه را از شر صدام و حزب بعث راحت کنید و ملت عراق و ایران را از این جنگ آزاد کنید یا فرار کنید و دست از جنگ بکشید؛ در غیر این صورت، سرنوشت شما یا اسارت است یا مرگ در جبهه‌ها و چیزی غیر از این نیست. با اتمام‌حجتی که به صدام شده، صدام آیشمن تاریخ جدید ماست. این همه انسان‌های عراقی که در بستان کشته شده‌اند و جسدهای فراوانی از نظامیان عراق که امروز خاک بستان را رنگین کرده و آنجا افتاده، اینها برای ما نمی‌تواند مایه خوشحالی باشد و از اینکه نظامیانی که باید در مرز اسرائیل بجنگند، اینجا کشته می‌شوند، عمیقاً نمی‌توانیم خوشحال باشیم، ولی این کاری است که صدام به سر اینها آورده است و مایل نیستیم که باز هم بیش از این جسدهای عراقی‌ها را هرچند بعثی، در خاک خودمان ببینیم، اما این انتخاب شماست. به‌هرحال، با نهایت اطمینان و با نهایت ایمانی که حرکت‌های گذشته جنگ به ما داده است و اعتمادی که به برادران رزمنده خودمان داریم و نوری که قرآن و اسلام در دل این رزمندگان روشن کرده، به نظر ما آینده جنگ و افق روشن حرکت جمهوری اسلامی کاملاً مشخص است و این حرف آخری است که از اینجا به جنگ‌افروزان عراق و کسانی که حامی عراق در منطقه هستند که کسی جز ارتجاع و وابستگان به امپریالیسم نیست، از اینجا به آنها ابلاغ می‌شود.»(1)
1
شورای اقتصاد امشب به ریاست نخست‌وزیر تشکیل جلسه داد. در این جلسه گزارش سازمان برنامه و بودجه درباره کارگروه‌های تعیین زیربنای اقتصادی و سازمان اقتصادی کشور بررسی و ضمن ارائه رهنمودهایی برای فعال‌تر کردن این کارگروه‌ها، مقرر شد که به‌منظور بارورکردن کارگروه‌ها، از حوزه علمیه و جامعه مدرسین قم رسماً خواسته شود تا افرادی را برای شرکت در جلسات به‌منظور تدوین قوانین و سیاست‌های اقتصادی به شورای اقتصاد معرفی کنند.
در این جلسه به‌منظور نظارت کامل بر عملکرد کارگروه‌ها و به‌دلیل اهمیت کار مقرر شد که این کارگروه‌ها به‌ترتیب هر هفته گزارش کار خود را جهت بررسی و اخذ رهنمود به شورا ارائه کنند. همچنین شورای اقتصاد با تأکید بر ضرورت ادامة کار ستاد بسیج اقتصادی کشور، اساسنامه و وظایف جدید پیشنهادی این ستاد را تصویب و برای رأی‌گیری و تصویب نهایی به هیئت دولت ارجاع داد. در اساسنامه جدید، عضویت وزارت مسکن و شهرسازی در این ستاد و ارتباط و هماهنگی مداوم و مؤثر ستاد بسیج با شورای اقتصاد به‌عنوان یک بازوی اجرایی شورا پیش‌بینی شده است.(2)
1
با تشدید برخی اقدامات به‌منظور کنترل بیشتر قیمت‌ها و جلوگیری از احتکار و... امروز دادگاه انقلاب اسلامی ویژه امور صنفی در اطلاعیه‌ای اسامی و احکام محکومیت 47 تن از متخلفان را که در یک ماهه گذشته به جرم‌های احتکار، گران‌فروشی، تقلب، سرقت و خریدوفروش اجناس غیرمجاز تحت‌تعقیب قانونی قرار گرفته بودند، اعلام کرد.(1)
2
نشریه النهار العربی و الدولی (چاپ پاریس) از بازگشایی مجدد خط لوله‌هایی که نفت عراق را برای صدور به بندر طرابلس لبنان می‌رساند، خبر داد. به نوشته این نشریه، کار ازسرگیری صدور نفت عراق، که از آوریل 1976 متوقف شده بود، با موفقیت، ازطریق لوله‌هایی که به بندر طرابلس در لبنان و برای صدور ازطریق مدیترانه به این منطقه منتقل می‌شوند، آغاز شد. کار صدور نفت از طرابلس که تقریباً 894 کیلومتر با مراکز نفتی عراق فاصله دارد، از سر گرفته خواهد شد. علاوهبراین، تأسیسات نفتی طرابلس از این نفت برای تأمین نیازهای نفتی خود به‌منظور تصفیه برای بازارهای محلی استفاده خواهد کرد.(2)
النهار العربی سپس با درج خبری از نشریه نفتی امریکایی، بازگشایی این لوله نفتی را سرآغاز فروش نفت به امریکا ازطریق طرابلس اعلام کرده و دراینباره نوشته است: نشریه پترولیوم اینتلیجنس ویکلی (چاپ نیویورک) اعلام کرد که پس از 2 سال توقف صادرات نفت عراق به امریکا به‌دلیل تحریمی که این کشور علیه امریکا اعمال کرده و صدور نفت را به مشخص‌کردن بندری که در آن نفت تخلیه شود، مشروط کرده بود، دوباره ایالات متحده امریکا برای واردکردن نفت عراق آماده می‌شود. این نشریه خاطرنشان کرده است که یکی از پالایشگاه‌های مستقل امریکا قرارداد یک‌ساله‌ای به‌منظور خرید نفت به میزان 30 هزار بشکه در روز که از دریای مدیترانه بارگیری می‌شود، با عراق منعقد کرده است. همچنین این نشریه نوشته است: بعد از اینکه عراق این محدودیت‌ها را برداشت، شرکت دیگری - که نام آن را نبرده - قرار است در این هفته گفتوگوهای مشابهی را با عراق انجام دهد.(3)
1
امروز ارتش عراق در ادامه تلاش برای بازپس‌گیری بخش‌هایی از زمینهای ازدست‌داده در عملیات طریق‌القدس، با نیرویی به استعداد دو گردان به مواضع نیروهای خودی در تنگه چزابه حمله کرد که با واکنش به‌هنگام نیروهای تیپ امام حسین(ع) و تیپ3 لشکر92 زرهی ارتش ناکام ماند. پس از آن، نیروهای خودی با ایجاد میدان مین و تکمیل خاکریزها در این منطقه و استقرار نیروی کمین، خط پدافندی این تنگه را تقویت کردند.(1)
2
امروز عراق به‌قصد انتقام‌گیری و به‌تلافی شکست در عملیات طریق‌القدس، حملات به شهرها و مناطق مسکونی در دسترس، به‌ویژه شهرهای حمیدیه و اهواز را شدت بخشید. منابع خبری از سرنگون‌شدن 9 هواپیمای عراقی در منطقه جنوب کشور درپی این حملات خبر دادند.
در ساعت 8:45، چند فروند هواپیمای عراقی با ورود به فضای منطقه حمیدیه اقدام به بمباران شهر و چند روستای اطراف آن کردند که براثر آن 8 تن از مردم شهر و روستاهای اطراف - که اغلب از افراد عرب‌زبان بودند - کشته و حدود 60 تن زخمی شدند. در این اقدام به 3 دستگاه خودرو نیز خسارتهایی وارد شد.(2)
هواپیماهای عراقی همچنین به‌طور گسترده به منطقه عمومی اهواز تجاوز و شهر و اطراف آن را بمباران کردند. بولتن ویژه خبرگزاری پارس دراینباره اعلام کرد: به گفته سخنگوی ستاد امنیت اهواز، هواپیماهای متجاوز عراقی صبح امروز در چند نوبت به حریم فضایی شهر اهواز تجاوز کرده و 7 راکت به‌سوی چندین نقطة این شهر پرتاب کردند که خوشبختانه هیچ‌گونه تلفات جانی در بر نداشت.
بر پایه این گزارش، یکی از راکت‌ها در کوی نیرو، یکی مقابل شرکت گاز و 5 راکت دیگر در حوالی پلیس‌راه اهواز - سربندر به زمین اصابت کردند که فقط در کناره این جاده، یک کامیون حامل سنگ براثر اصابت راکت منهدم [شد] و به یک کامیون دیگر نیز خساراتی وارد آمد. گفتنی است راکتی که در کوی نیروی اهواز (یکی از محلات پرجمعیت این شهر) در
1) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد دوم، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص211.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360، ص19؛ و- سند شماره 051748 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات مرکز، شماره 425، 12/9/1360، ص2.
فاصله 50 متری خانه‌های مسکونی به زمین اصابت کرد، خوشبختانه عمل نکرد. این گزارش همچنین حاکیست که صبح امروز تعدادی راکت دیگر نیز در اطراف بیابان‌های حوالی فرودگاه اهواز به زمین اصابت کرده است.(1)در ساعت 12:30 نیز چند فروند هواپیمای عراقی که قصد بمباران اهواز را داشتند، بمبهای خود را اطراف فرودگاه این شهر فروریختند.(2)
از سوی دیگر، با شدت‌گرفتن تجاوزات هوایی عراق در منطقه جنوب و شهر اهواز، برخی منابع از سرنگون‌شدن 9 هواپیمای عراقی در این منطقه خبر دادند. مشروح گزارش روزنامه کیهان دراینباره به شرح زیر است:
«در جریان نبردهای جنوب، 9 فروند هواپیمای متجاوز عراقی در خوزستان سرنگون شد. بنا به گزارش نیروی هوایی، یک فروند [در] ساعت 7:45 دقیقه بامداد در نزدیکی حمیدیه، هواپیمای دوم [در] ساعت 10:20 دقیقه [در] حوالی هویزه و هواپیمای سوم [در] ساعت 11:25 دقیقه در ناحیه کوت عبدالله سرنگون شدند. همچنین 3 فروند هواپیما هم‌زمان در ساعت 14:33 دقیقه طی نبرد هوایی، هدف آتش جنگندههای نیروی هوایی واقع و در شمالغربی اهواز سرنگون شدند.
در ساعت 16 نیز 2 فروند هواپیمای دشمن در حوالی چزابه و یک فروند نیز در ساعت 16:37 دقیقه در غرب اهواز با آتش جنگندههای ما منهدم شدند. به این ترتیب، مجموع هواپیماهای منهدم‌شده دشمن [در منطقه جنوب] به 9 فروند رسید.(3)
گزارش خبرنگارمان از اهواز همچنین حاکیست که در طول چهارده ماه جنگ تحمیلی، مردم مقاوم اهواز برای نخستین‌بار در طول جنگ، شاهد 10 بار تجاوز مکرر هواپیماهای دشمن به آسمان شهر خود بودند که نتیجه این تجاوزات سرنگونی 9 هواپیمای مهاجم بود. آگاهان نظامی هجوم هواپیماهای عراقی را خودکشی نظامی خواندند و اضافه کردند که عراق به خیال خود قصد ایجاد روحیه در میان نفرات متزلزل خود را داشته است. در جریان این عملیات، احتمالاً 2 فروند میراژ سرنگون شده است که برای بازدید خبرنگاران خارجی از جبهه‌ها لاشه‌هایشان جمع‌آوری شده است.
این گزارش به نقل از آگاهان نظامی حاکی است: نیروی هوایی صدام ناچار بود به هر طریق که ممکن است برای متوقف‌کردن عملیات نظامی رزمندگان اسلام دست به اقدامی چشمگیر بزند و این نکته از روز اول آزادشدن بستان، از چشم نیروی هوایی رزمنده و هشیار ما دور نبود و دیروز درحالیکه حافظان آسمان ایران در انتظار تجاوز هواپیماهای دشمن بودند، چند تن از خلبانان مزدور صدام به‌قصد بمباران شهرهای جنوبی و مرزی کشور و احتمالاً توقف حرکت ستون‌های نظامی ما، به آسمان خوزستان وارد شدند که اکثراً در همان دقایق اول تجاوز بهوسیله جنگندههای همیشه حاضر در آسمان ما سرنگون شدند و لاشه‌هایشان در کنار مزدوران به‌هلاکت‌رسیده عراق بر زمین افتاد.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360، ص3، اهواز- خبرگزاری پارس، 11/9/1360.
2) همان، ص19.
3) در منابع نظامی قابل‌دسترس، به اسقاط 9 فروند هواپیمای عراقی و محل سقوط آنها اشاره‌ای نشده است و خبرهای موجود دراینباره از منابعی است که در متن روزشمار از آنها نقل خبر شده است.
4) روزنامه کیهان، 12/9/1360، ص2.
بولتن ویژه خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز با اعلام خبر سرنگونی 9 فروند هواپیمای دشمن در حوالی حمیدیه، اهواز، هویزه، کوت عبدالله و چزابه یادآوری کرد که 2 فروند از هواپیماهای سرنگون‌شده از نوع میراژهای فرانسوی بودند که به‌تازگی تحویل نیروهای عراقی شده بود.(1)
سپاه پاسداران نیز در پیامی، از تلاش جنگنده‌ها و پدافند ضدهوایی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در سرنگون‌کردن 9 فروند هواپیمای عراقی قدردانی کرد. در بخشی از این پیام آمده است: «با درود بر تمامی سلحشوران مؤمن و فداکار سپاه اسلام به‌ویژه دلاوران تیزتک نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، این پاسداران مرزهای آسمان میهن اسلامی‌مان و این رزمندگان متکی بر نیروی لایزال الهی که در سالروز رفراندوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مشت محکم امت ما بر پوزه استکبار جهانی بود، موفق شدند با عملیات قهرمانانه خود در دفاع از حریم هوایی کشورمان با سرنگون‌کردن 9 فروند از هواپیماهای متجاوز دشمن، ضربات سنگینی را بر پیکر مضمحل ارتش تجاوزگر عراق وارد نمایند.»(2)
فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه نظامی 540 به سقوط هواپیماهای عراقی اشاره‌ای نکرد، ولی مدعی شد که جنگندههای عراقی 3 فروند از هواپیماهای ایران را در منطقه اهواز ساقط کرده‌اند.(3)
1
نیروهای سپاه پاسداران و ارتش در 2 عملیات ایذایی در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور، خسارتهایی به ارتش عراق وارد کردند.
ستاد عملیات سپاه مهران در نامهای به فرماندهی سپاه اعلام کرد که نیروهای سپاه مهران در ساعت 5 بامداد با اجرای آتش خمپاره 81 میلی‌متری در ارتفاعات زیل، 2 سنگر دفاعی و یک سنگر اجتماعی دشمن را منهدم کرده‌اند.(4)
لشکر28 سنندج نیز اعلام کرد که یک گروه گشتی رزمی نیروهای تیپ3 مریوان این لشکر به منطقه سورین مقابل سیدصادق اعزام شدند و با دیده‌بانی و هدایت آتش توپخانه خودی روی پادگان سیدصادق، 8 دستگاه ساختمان این پادگان منهدم شد که از تلفات جانی آن اطلاع دقیقی در دست نیست.(5)
2
واحد مرکزی خبر به جمع‌بندی بازتاب عملیات طریق‌القدس و نتایج آن در برخی رسانه‌های غربی پرداخته و مواضع آنها را دراینباره در نوشتار کوتاهی بیان کرده است. در این گزارش آمده است:
«پیروزی چشمگیر نیروهای اسلام در جبهه خوزستان و رسیدن جان‌برکفان ارتش و سپاه پاسداران به شهر آزادشدة بستان و سرانجام به مرز میهن اسلامی در خوزستان، بازتاب بسیار گسترده‌ای در سراسر جهان داشته است. باوجودی‌که بنگاه‌های خبری صدامی سعی در مخفی‌کردن
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360، ص19، اهواز- خبرگزاری پارس؛ و- همان، ص18، تهران خبرگزاری پارس.
2) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، خبرنامه، شماره 266، 11/9/1360، ص1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360، صص 2 - 1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 11/9/1360.
4) سند شماره 323192 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه پاسداران (پایگاه مهران) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایلام، 13/9/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 300820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 99، 14/9/1360، ص1.
اهمیت این پیروزی داشتند، محافل خبری جهان ابتدا با احتیاط و گاهی بدون اظهارنظر و در مراحل بعدی با تأیید اعلامیه‌های ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، به تجزیه‌وتحلیل این پیروزی و پیامدهای ناشی از آن پرداختند. به گزارش واحد مرکزی خبر از بُن، رسانه‌های همگانی آلمان ابتدا این خبر را کوتاه و بدون اظهارنظر انتشار دادند و برای اولین‌بار یک شبکه تلویزیونی این کشور به نقل از صدای جمهوری اسلامی ایران، این خبر را انتشار داد. همین گزارش حاکیست که مطبوعات آلمان فدرال اعلامیه‌های سرفرماندهی ارتش عراق را هم نقل کرده‌اند.
گزارش واحد مرکزی خبر از واشنگتن حاکیست که این خبر ظرف چند ساعت پس از انتشار، در محافل مسلمانان متعهد ایرانی و غیرایرانی بر سر زبان‌ها افتاده و باعث شادمانی و سرور شده است، ولی مطبوعات صهیونیستی، امپریالیستی امریکا هیچ‌گونه واکنشی از خود نشان نداده‌اند و سکوت اختیار کرده‌اند.
بنا به همین گزارش، روزنامه نیویورک تایمز خبر فتح بستان را تحت عنوان ادعای پیروزی ایران به نقل از صدای جمهوری اسلامی ایران بدون اظهارنظر انتشار داده است.
در همین حال، گزارش واحد مرکزی خبر حاکیست که خبرگزاری‌های صهیونیستی بین‌المللی پیش از آنکه اعلامیه ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و اخبار مربوط به فتح بستان را انتشار دهند، تکذیب‌نامه‌های رژیم بغداد را دائر بر شکست نیروهای ایرانی منتشر کرده‌اند. آسوشیتدپرس در گزارش خود تعداد تلفات نیروهای صدامی را تنها 10 نفر ذکر کرده است و خبرگزاری فرانسه نیز ضمن انتشار اعلامیه سرفرماندهی ارتش عراق اعلام کرد که نیروهای عراقی سحرگاه یکشنبه گذشته توانسته‌اند اقدام به پیشروی نیروهای ایرانی را در جبهة جنوبی درهم شکسته و در این بخش دست به پیشروی هم بزنند. نکته مهمی که اکثر خبرگزاری‌ها و مطبوعات و رادیوهای بیگانه به اعتراف آن لب گشوده‌اند، این است که اعلامیه‌های سرفرماندهی ارتش عراق از ذکر دقیق تعداد تلفات نیروهای ایرانی و محل دقیق پیشروی نیروهای عراقی عاجز مانده و این امر نشان می‌دهد که نیروهای صدامی حتی به کشته‌های خود دسترسی نداشته‌اند تا چه رسد به کشته‌های ایرانی مورد ادعایشان. قابل‌ذکر است که بلندگوهای دولتی عراقی که در نخستین ساعات پس از فتح بستان تعداد تلفات نیروهای اسلام را 10 نفر ذکر می‌کردند، پس از 48 ساعت این تعداد را قریب به 300 نفر افزایش دادند که ظاهراً به‌تناسب آمار دقیق کشته‌های عراقی که ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده بود، به کار گرفته شده است.
خبرگزاری فرانسه با 48 ساعت تأخیر در تفسیری درباره این پیروزی نوشت: اگر خبر این پیروزی صحت داشته باشد، نیروهای ایرانی گامی به‌سوی پیروزی‌های بزرگ علیه نیروهای عراقی برداشته‌اند و ضربه‌ای روحی به ضدانقلاب داخلی وارد کرده‌اند. خبرگزاری فرانسه اعتراف کرد که تصرف بستان و پیشرفت نیروهای ایران تا مرز، چه ازنظر استراتژیکی و چه ازنظر روانی، اهمیت بسیاری در بر دارد. مفسر همین خبرگزاری می‌افزاید: بستان نزدیک‌ترین شهر ایرانی به مرز عراق، در جاده‌ای است که به اهواز منتهی می‌شود؛ از همین‌جا می‌توان اهمیت این پیروزی را حدس زد. خبرگزاری فرانسه همچنین یادآور می‌شود که با این پیشروی
ازسوی نیروهای ایرانی، نیروهای عراقی در جبهه خوزستان به دو بخش تقسیم می‌شوند.
نماینده واحد مرکزی خبر از بیروت نیز گزارش داده است: مطبوعات لبنان در بعد وسیع‌تری به انتشار اخبار مربوط به پیروزی اخیر در منطقه بستان پرداخته‌اند. همین گزارش حاکی است که اعلامیه ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی به‌همراه پیام اخیر امام خمینی، در سطح مساجد و مراکز فعالیت جنبش امل در حومه جنوب و شرق بیروت و روستاهای جنوب لبنان و منطقه بعلبک توزیع شده است. روزنامه بیروتی النهار نوشت: براساس گزارش‌هایی که به مقامات رسمی لبنان رسیده است، پیش‌بینی می‌شود که تحولات مهمی در جبهه جنگ ایران و عراق رخ دهد.»(1)
1
در درگیریهای امروز عناصر ضدانقلاب با نیروهای خودی در شمال‌غرب ایران (شهرهای سقز، مریوان، تکاب و سردشت)، تلفات و خسارتهایی به دو طرف درگیر وارد شد.
امروز عده‌ای از نیروهای سپاه که از سقز عازم پایگاه آدینان (18 کیلومتری شرق سقز) بودند، در روستای کوزه‌خرابه با کمین عناصر مسلح غیرقانونی مواجه شدند. در این حادثه یکی از افراد گروه به نام معصومی - اعزامی از نیشابور - به شهادت رسید.(2)همچنین در این شهر، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی 2 عدد نارنجک جنگی را داخل ساختمان شرکت مخابرات شهر پرتاب کردند که درنتیجة انفجار آنها مسئول حفاظت ساختمان شهید و یک زن نیز زخمی شد. در این اقدام به یک دستگاه خودرو نیز خسارت اندکی وارد آمد.(3)
عناصر مسلح غیرقانونی همچنین به یکی از پایگاههای نیروهای ژاندارمری در منطقه سروآباد مریوان حمله کردند که درنتیجة آن یک تن از افراد پاسگاه زخمی شد. مهاجمان نیز با فرارسیدن نیروهای پایگاه هم‌جوار، گریختند.(4)
همچنین یک درگیری بین افراد ژاندارمری و نیروهای مسلح غیرقانونی در حوالی پایگاه تکاب رخ داد که تا ساعت‌ها ادامه داشت. در این درگیری 2 سنگر نیروهای مسلح غیرقانونی بهوسیله توپخانه خودی منهدم شد و تعدادی از آنان کشته یا زخمی شدند.(5)
در سردشت نیز نیروهای خودی هنگام بازرسی از چند منزل مشکوک، هدف تیراندازی عده‌ای از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی قرار گرفتند که درنتیجه یک سرباز و یک غیرنظامی زخمی شدند.(6)
2
ترور یک پاسدار در تهران به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و شناسایی یک خانه تیمی سازمان در قوچان مهم‌ترین اخبار امنیتی کشور در این روز است.
یک عضو سپاه تهران هنگام عبور از خیابان 45 متری سیدخندان هدف گلولههای یک موتورسوار عضو سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و زخمی شد که درپی آن، مردم به
1) روزنامه کیهان، 12/9/1360، ص16، تهران - واحد مرکزی خبر.
2) سند شماره 56789 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه عملیات (مرکز)، 15/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 300836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 12/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص5.
3) سند شماره 300841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 13/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 339464 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری کردستان، 15/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 300819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 99، 13/9/1360، ص1.
5) سند شماره 300819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 300841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
6) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5؛ و- سند شماره 300816 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، شماره97، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، 12/9/1360، صص 2 - 1.
تعقیب فرد مهاجم پرداختند و او را دستگیر کردند. وی پس از دستگیری قصد خوردن قرص سیانور را داشت که مردم مانع وی شدند و پس از رسیدن نیروهای انتظامی، او را تحویل مأموران دادند.(1)نیروهای سپاه قوچان نیز با شناسایی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) درصدد بازرسی از این خانه بودند که یکی از افراد فعال در آن خانه اقدام به فرار کرد و چون به دستور ایست پاسداران نیز توجه نکرد، هدف تیراندازی قرار گرفت و به هلاکت رسید.(2)
1
امروز پس از 5 روز، فروشگاه قدس خیابان ولیعصر(عج) که بخش‌هایی از آن در انفجار هفتة گذشته آسیب دیده بود، بازگشایی شد و فعالیت عادی خود را از سر گرفت. روزنامه کیهان در گزارش کوتاهی درخصوص آغاز مجدد فعالیت این فروشگاه نوشت: پس از چند روز تعطیلی و با تلاش پیگیر کارکنان فروشگاه قدس، این فروشگاه با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید و ذبح قربانی، فعالیت عادی خود را از سرگرفت و آماده خدمت‌رسانی به شهروندان تهرانی شد. در این مراسم، جمع کثیری از مردم با شعارهای "مرگ بر امریکا" و "درود بر حزب‌الله" از تلاش پیگیر کارکنان این فروشگاه قدردانی کردند و مراتب نفرت و انزجار خود را از عاملان بمب‌گذاری‌ها ابراز داشتند. باوجود ادعاهای رادیوهای بیگانه مبنی‌بر ویرانی بخش وسیعی از فروشگاه قدس، فقط به قسمتی از دیوار شمالی ساختمان فروشگاه و چند غرفة مجاور آن ازجمله غرفة فروش نشریات اسلامی خساراتی وارد آمده بود که بلافاصله ترمیم و بازسازی شد. این گزارش حاکی است که جایگاه پمپ بنزین مجاور این فروشگاه نیز در کمتر از چند روز فعالیت عادی خود را دوباره از سر گرفت.(3)
2
امام خمینی در دیدار عده‌ای از دانشجویان و کارکنان واحدها و قسمت‌های مختلف نظامی کشور(4)با ایشان، سخنانی درباره جنگ تحمیلی و دستاوردهای آن بیان کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان امام عبارت بود از: تحمیلی‌بودن جنگ و بی‌رغبتی ایران به جنگ بین دو کشور، تبلیغات رسانه‌های خارجی بعد از پیروزی انقلاب درباره به‌هم‌ریختگی ساختار حکومت، بروز آشوب‌های گوناگون در کشور، اغواشدن صدام حسین برای بهره‌برداری از این اوضاع، حملة نظامی عراق به ایران و به‌دست‌آمدن نتایج پیش‌بینی‌نشده ازجمله ایستادگی و مقاومت ملت و قوای مسلح در مقابل تجاوزگر، وابستگی حکومت عراق به کمک سایر کشورها و بی‌نیازی ایران به کمک‌های دیگران در سایه اتکا به مبدأ غنی مطلق و توصیه به نیروهای مسلح به پرهیز از تفرقه. گزیده‌ای از سخنان امام خمینی در این دیدار بدین شرح است:
«آقایان ارتشی‌ها و پرسنل‌های ارتش که از نقاط مختلف تشریف آورده‌اند، من دعاگوی همه
1) روزنامه اطلاعات، 14/9/1360، ص3.
2) مرکز خبری روبط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 266، 11/9/1360، ص2.
3) روزنامه کیهان، 12/9/1360، ص2.
4) دیدارکنندگان، دانشجویان دانشکده افسری، اعضای دورة مدیریت مهمات آمادی نیروی زمینی، کارکنان هوانیروز تهران، پایگاه هوایی شیراز و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودند.
هستم و از آنها تشکر می‌کنم. بسیاری از امور است که انسان از آن خوشش نمی‌آید، لکن وقتی که تحقق پیدا کرد، می‌بیند خیرش در آن بوده است؛ عَسی انْ تَکرَهُوا شَیئاً وَ هُوَ خَیرٌ لَکم.(1)ما و ملت اسلامی ما جنگجو و هجومگر نبوده‌ایم و نیستیم و از این جنگ تحمیلی هم خوشمان نمی‌آمد و کراهت داشتیم که دو طایفه از مستضعفان به تحریک مستکبران و تحریک امریکا و اغفال حزب بعث، به روی یکدیگر حربه بگشایند و آتش. لکن همه می‌دانید و همه هم در جهان می‌دانند که این جرم، متوجه به حزب بعث و صدام و صدامیان است. درعین‌حالی که ما از جنگ گریزان هستیم، لکن دفاع، که حق هر انسانی است و واجب است بر هر انسانی دفاع از خود و دفاع از کشور خود و دفاع از دین خود، ما به‌عنوان دفاع در مقابل این قدرت‌ها ایستاده‌ایم.
این جنگ پیش آمد و یک سال و نیم تقریباً طول کشیده است و ثمرات بزرگی برای ما داشته است که اول غافل بودیم و کم‌کم متوجه شدیم. یکی از ثمرات بزرگ این، این تحرک بی‌سابقه‌ای است که در جوان‌های ما در جبهه‌ها و پشت جبهه‌ها این تحرک بزرگ حاصل شده است ... برای اینکه جنگ ما دفاع است، هجوم نیست و جنگ دفاعی از تکلیف‌های شرعی و وجدانی و انسانی همه است.
و از چیزهایی که ما متوجه قبلاً نبودیم و بعد متوجه شدیم، این است که این مشتی که شما جوانان ما و ارتش ما و پاسداران ما و سایر قوای مسلح و امدادی به دهان این مهاجمین زدید، این یک عبرتی می‌شود از برای دیگر حکام جوری که شاید یک وقت در مغز خودشان این تخیل پیش آمده است که ایران به‌هم‌ریخته است و خوب است که ما هم یک هجومی بکنیم.
تبلیغات خارجی و خصوصاً تبلیغات رادیوهای منحرف، مثل بی‌بی‌سی و رادیوی امریکا و رادیوهای دیگری که ملاحظه می‌شود، اینها به عالَم جلوه داده بودند که ایران به‌واسطه اینکه یک نظم و یک ترتیب خاصی ندارد، آشفته است و درهم‌ریخته است و جای این است که هرکس که بتواند، از این خوان نعمت یک چیزی بردارد! و همین موجب این شده بود که صدام بی‌خرد را اغوا کردند که برو و فتح قادسیه(2)* را تجدید کن و ایران یک لقمه چرب و نرمی است که به‌آسانی می‌شود او را بلعید! و این احمق هم بدون اینکه توجه به اطراف قضایا بکند، به‌واسطه آن غرور شیطانی که داشت و آن اغواهایی که شیاطین به او کردند و او را وادار کردند به اینکه حمله به ایران بکند، این کار ابلهانه را کرد و جزای خودش را دید و دارد می‌بیند.
... امروز ایران یکپارچه تحرک است، یکپارچه فعالیت است، یکپارچه هوای عشق به شهادت و هوای عالَم غیب است. در رژیم‌های سابق، اسمی از این مسائل نبود. اشخاصی که در آن رژیم‌ها تربیت شده بودند، غایت حرفشان این بود که ملت باید چه باشد و ملی‌گرایی به آن وضع بد و دست اجانب به همه جای این کشورها دراز شده بود و هرکس را به‌عنوان ملی‌گرایی مقابل دیگری قرار داده بود. امروز ایران ثابت کرد که ما با همه ملت‌های اسلامی و با همه مستضعفان جهانی، با
همه آنها هستیم و خود را از آنها و آنها را از خود می‌دانیم و با کسانی که بخواهند تهاجم کنند یا به ایران یا به جاهای دیگری، ما با آنها در جنگ هستیم. ما همه ممالک اسلامی را از خود می‌دانیم و خودمان را هم از ممالک اسلامی می‌دانیم. ما می‌خواهیم به امر خدای تبارک و تعالی، همه باهم مجتمع باشیم(1)و همه "ید واحده" باشیم برضد مستکبرین جهان.
از اموری که در این جنگ، که ما مکروه داشتیم، پیش آمد برای ما، این بود که به‌واسطه شجاعت سربازان دلیر ما و شجاعت ملت بزرگ ما، که توانست این مطلب را تثبیت کند که کسی نمی‌تواند به این مملکت رخنه کند و کسی نمی‌تواند آسیب به این کشور برساند. برادران عزیز من، آنچه که مهم است برای همه ما و برای همه ملت ایران، این است که توجه به خدای تبارک و تعالی را ازش غفلت نکنند؛ توجه به اینکه ما برای خدا قیام کردیم، نهضت کردیم، انقلاب کردیم و برای خدا به پیش می‌رویم.
... شما را این وحدت کلمه در زیر سایه توحید و در زیر پرچم اسلام به این فتح‌ها و پیروزی‌ها می‌رساند ... شما می‌دانید که تمام کشورها تقریباً پشتیبان صدام‌اند و به او، هم پول می‌رسانند و هم اسلحه می‌رسانند و هم نفرات می‌فرستند بسیاری‌شان و ما بحمدالله، نه احتیاج به پول دیگران داریم و نه احتیاجی به پرسنل دیگران داریم و نه احتیاج به تأیید دیگران. ما که اتکایمان به خداست، از کی تأیید بخواهیم؟ ما که اتکایمان به مبدأ غنی مطلق است، از کی خواستار جهات مادی بشویم؟ ما که با تکبیر این جبهه‌ها را فتح می‌کنیم، از کی بخواهیم که با ما همراهی کند؟ ما از خدا می‌خواهیم؛ ما از خدا می‌خواهیم که با آن جنود غیبیه که دارد و با آن ملائکةالله که هست، به ما کمک بفرماید و می‌فرماید. لکن شرط این است [که] ما به عهد خود باقی باشیم؛ عهدی که با اسلام داریم؛ حفظ اسلام، حفظ کشور اسلامی، حفظ نوامیس اسلامی. ما باید این توجه را هیچ‌وقت از خود بیرون نکنیم، از مغز خود بیرون نکنیم که ما بندگان خدا هستیم و در راه او و در سبیل او حرکت می‌کنیم و پیشروی می‌کنیم. اگر شهادت نصیب شد، سعادت است و اگر پیروزی نصیب شد، سعادت است. ما درعین‌حال که غلبه بر دشمن را نزدیک می‌دانیم، مع‌ذلک، نصیحت آنها را هم لازم می‌دانیم. من نصیحت می‌کنم به ارتش عراق که بیخود برای طاغوت، خودتان را به جهنم نفرستید. من نصیحت می‌کنم به کسانی که پشتیبانی از صدام می‌کنند - از دولت‌های منطقه - که خودتان را به زحمت نیندازید و پشتیبانی طاغوت نکنید و در مقابل اسلام و قرآن مجید، صف‌آرایی نکنید. من نصیحت می‌کنم به حزب بعث که خود آنها قبل از اینکه کنار کنند آنها را، خودشان کنار بروند، صدام هم برود به پاریس و آنجا پیش رفقایش یک دولت تشکیل بدهد. من صلاح اینها را می‌دانم که دست از این کارها بردارند و بیخود خودشان را زحمت ندهند و خون جوانان ریخته نشود. صدام چه جوابی تهیه کرده است برای ارتش عراق و برای فرماندهان ارتش؟ چه جوابی تهیه کرده است که بیخود میلیاردها دلار به خودشان خسارت وارد کرده‌اند که مجبور شده است از جاهای دیگر وام بگیرد؟ من به همه حکومت‌های
1) اشاره است به آیه 103 سوره آل‌عمران.
منطقه نصیحت می‌کنم که از پشتیبانی صدام دست بردارید و بترسید از آن روزی که خدای تبارک و تعالی بر شما غضب کند و بر شما آن بیاید که بر محمدرضا آمد و بر صدام! از غضب خدا بترسید ای حکومت‌های منطقه! و به هوش بیایید و با اسلام و قرآن مقابله نکنید. همه ملت‌هایی که در منطقه هستند، همه اسلامی هستند و اسلام را می‌خواهند. شما چرا یک اقلیت‌های بسیار ضعیف در مقابل اسلام ایستاده و همة توان خودتان را صرف می‌کنید که صدام را تقویت کنید در مقابل قرآن کریم، در مقابل اسلام؟ من همه شماها را نصیحت می‌کنم، همه دولت‌ها را نصیحت می‌کنم که به راه اسلام برگردند و مقاتله با کفار بکنند، نه مقاتله با مسلمین؛ قتال در راه خدا بکنند، نه قتال در راه طاغوت.
امروز اگر بر اینها ثابت نشده باشد که این طرح‌هایی که امریکا می‌دهد، مخالف با مصالح خود منطقه هست و مخالف با مسلمین هست، باید بسیار نادان باشند. امریکا باز از طرح‌ها دست‌بردار نیست. امریکا می‌خواهد با تمام قوا، بین مسلمین اختلاف بیندازد.
شما ببینید که در این طرحی که اخیراً داده‌اند، بین طوایفی از مسلمین، بین حکومت‌های مسلمین اختلاف واقع شد و بیشتر خواهد شد و اگر این طرح هم شکست خورد و شکست خورده است، طرح دیگر خواهد داد. و باید مسلمین توجه داشته باشند که طرح امریکایی برای شرق و برای ملل اسلامی و دولت‌های اسلامی صرفه ندارد. باید همه مسلمین توجه کنند و به حکومت‌های خود تذکر دهند که زیر بار طرح‌های امریکایی، که از این [به] بعد، یکی بعد از دیگری خواهد آمد، نروند و بازی نخورند از این شیاطین. اینها می‌خواهند شما را آلت‌دست قرار بدهند و ذخایر شما را بچاپند. امریکا نظر سوء به شما دارد. شما را برای مصالح خودش می‌خواهد استخدام کند و استخدام کرده است. چرا شما ذخایر خودتان را در راه مقاصد شوم و پلید امریکا صرف می‌کنید؟
... من از همه شما دوستان، از همه شما برادران ارتشی ایران و پاسداران ایران می‌خواهم که توجه داشته باشید که در بین خودتان - خدای نخواسته - یک وقت اختلافی حاصل نشود. شما گمان نکنید که قدرت‌های بزرگ دست برداشته‌اند و امروز شما را به حال خود گذاشته‌اند. آنها هر روز در نقشه هستند و هر روز در کمین هستند که - شما را باهم اختلاف ایجاد کنند - بین شما اختلاف ایجاد کنند و آنها بهره بردارند. شما می‌بینید که در هرجایی که سپاه پاسداران و ارتش و سایر قوای مسلح باهم می‌شوند، پیروزی عظیم نائل می‌شود. شما می‌بینید که وحدت کلمه، شما را بر همه قدرت‌های جهان پیروز کرد. شما می‌بینید که این طعمه‌ای که در دهان امریکا بود و اسمش "ایران" بود، با وحدت کلمه از دهان او بیرون کشیدید و استقلال را برای خودتان تثبیت کردید. شما می‌بینید که اگر یک اختلاف بین شما بیفتد [و] خدای تبارک و تعالی نظر عنایت را بردارد و آن روز همان خواهد شد که در زمان‌های سابق بر ایران می‌گذشت. همه به‌هوش باشید! زن و مرد، جوان و پیر، همه به‌هوش باشید! ارتش و غیرارتشی به‌هوش باشید که مبادا رخنه کنند این اشخاصی که فاسد هستند رخنه کنند بین شما و - خدای نخواسته - اختلاف ایجاد کنند! باهم باشید و "ید واحده" باشید.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، صص 406 - 400.
1
درپی رفت‌وآمدهای مقامات دو کشور عراق و برزیل و گسترش روابط اقتصادی دو کشور، مجله الدستور (چاپ لندن) که وابسته به دربار پادشاهی سعودی است، خبری را مبنی‌بر تشکیل یک بانک مشترک بین دو کشور برای ایجاد تسهیلات تجاری منتشر کرد. این مجله نوشت: «اخیراً قراردادی در بغداد مبنی‌بر تشکیل یک بانک مشترک بین عراق و برزیل با سرمایه‌ای معادل 28 میلیون دلار به امضا رسیده است.» این مجله می‌افزاید: «بانک "رافدین" عراق و بانک "ودو" برزیل هرکدام به نسبت 50 درصد در بانک مشترک سهیم خواهند بود. این بانک که مقر آن در دیودی جایرد در نظر گرفته شده، اقدام به مبادلات ارزی و تجاری و سرمایه‌گذاری در امور واردات و صادرات و همچنین وام‌دهی و دادن اعتبارات و بیمه خواهد کرد.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 257، 12/9/1360 ص6، بیروت - خبرگزاری پارس، 11/9/1360.
1
از ساعت 19:40 امروز، نیروهای خودی چندین پیام بی‌سیمی بین رده‌های مختلف ارتش عراق را شنود کرده‌اند که از عملیات نظامی دشمن در منطقه عملیاتی طریق‌القدس حکایت می‌کند. بخش‌هایی از پیام‌هایی که در میان واحدهای عراقی ردوبدل شده، چنین است:
ساعت 19:40، پیامی کشف شد مبنی‌بر اینکه تیپ12 لشکر3 زرهی عراق به‌حالت آماده‌باش درآمده و واحدهایی به این تیپ ملحق شده‌اند.
ساعت 23:30 پیام‌های متعددی بین یگانهای عراقی مبادله شد که همگی حاکی‌از حرکت آنها رو به جلو و اعلام آمادگی برای اجرای عملیات بود.
ساعت 23:40، یک گردان به ستاد عملیات خود اعلام کرد که قصد دارد به مواضع سابق خود برگردد.
ساعت 23:50، پیامی با این مضمون به یگانهای عراقی مخابره شد: «صدام حسین به شما سلام می‌رساند و به همه نیروها آفرین می‌گوید.»
ساعت 24 پیامی دریافت شد مبنیبراینکه یکی از گردان‌های عراقی به ستاد تیپ خود گزارش داد که به 300 متری هدف رسیده است.
همة پیام‌ها آغاز یک عملیات هجومی ازسوی ارتش عراق تلقی شد، اما مکان حمله مبهم بود. به‌مرور و با بررسی اوضاع، به نظر رسید محل حمله دشمن پل سابله باشد، اما باوجود اینکه گزارش‌های دریافتی از خط مقدم نیروهای خودی در سابله فعالیتی را از نیروهای عراقی بازگو نمی‌کرد، هشدارهای لازم به همه خطوط خودی داده شد.(1)(2)
1
در ادامه عملیاتهای هوایی عراق در منطقه عملیاتی طریق‌القدس و اطراف شهر اهواز، ساعت 7:35، دو فروند هواپیمای عراقی که قصد بمباران شهر اهواز را داشتند، مورد تعقیب جنگندههای نیروی هوایی قرار گرفتند و در یک نبرد هوایی یک فروند از آنها - که از نوع میراژ اف1 بود - در شمال‌شرقی اهواز سرنگون گردید و خلبان آن نیز به‌دست نیروهای سپاه دستگیر شد.(1)
این خلبان که ستوان یکم عبدالغنی السوید نام دارد، در مصاحبه با خبرنگار صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران درباره همکاری‌های فنی فرانسه برای تقویت نیروی هوایی عراق اذعان کرد: «عده‌ای از کارشناسان و تکنیسین‌های فرانسوی در پایگاههای هوایی عراق، خلبانان عراقی را درمورد چگونگی پرواز میراژها آموزش می‌دهند و قبل از پرواز این هواپیماها برای بمباران شهرهای ایران، همه نوع کمک‌های فنی توسط تکنیسین‌های فرانسوی دراختیار خلبانان عراقی گذاشته می‌شود.»(2)
وی تعداد میراژهای ارسال‌شده از کشور فرانسه به عراق را بین 20 تا 25 فروند اعلام کرد.(3)
2
نیروهای خودی متشکل از سپاه، ارتش و بسیج عشایر در عملیاتی انهدامی به نام "ضربت ذوالفقار" در منطقه عمومی "میمک" موفق شدند آسیب‌ها و صدمات فراوانی به نیروهای عراق وارد کنند.
در این عملیات که ساعت 5 بامداد و در غافلگیری کامل اجرا شد، نیروهای خودی به مواضع 2 گردان کوهستانی و 2 گروهان کماندویی نیروهای عراقی در منطقه "نی‌خزر" هجوم بردند. در این نبرد سنگین که 2 ساعت به طول انجامید، 400 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و 2 دستگاه نفربر پی.ام.پی، یک دستگاه تانک، 5 قبضه خمپاره و 10 قبضه تیربار دشمن منهدم شد. از نیروهای خودی نیز 8 تن شهید و 12 تن زخمی شدند. طبق گفته‌های مسئول سپاه ایلام، قرار بود نیروهای خودی در مواضعی که به تصرف درمی‌آید، مستقر شوند که به‌علت برخی مشکلات تاکتیکی، این امر محقق نشد. در این عملیات، 250 نفر از نیروهای سپاه، 2 گروهان از ارتش، 3 گروه نیروی مخصوص از تیپ نوهد، یک دسته تانک و 3 دسته از عشایر محلی شرکت داشتند و بهوسیله 2 بالگرد هوانیروز و 4 آتشبار توپخانه و 35 قبضه خمپاره‌انداز حمایت و پشتیبانی می‌شدند.(4)
فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه نظامی شماره541 درباره این عملیات ادعا کرد: «واحدهای ما با نیروهای دشمن در منطقه میمک دربرابر مواضع خود در سیف‌سعد درگیر شده‌اند و دشمن را با تمامی سلاح‌های خود مورد حمله قرار داده‌اند و دشمن را با به‌جاگذاشتن 39 کشته وادار به عقب‌نشینی ساخته‌اند.»(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، ص23، اهواز- خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 56753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 12/9/1360، سند تک‌برگی.
2) روزنامه اطلاعات، 14/9/1360، ص2.
3) روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص14.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، ص23، کرمانشاه و ایلام؛ و- روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص15، کرمانشاه؛ و- سند شماره 32735 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارشی از عملیات ضربت ذوالفقار، 12/9/1360، صص 2 - 1؛ و- روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص15، کرمانشاه، اطلاعیه شماره 717 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 12/9/1360.
1
امروز در منطقه عمومی مهران و زیل (منطقه‌ای در حوالی شهر مهران) بین نیروهای خودی و دشمن تبادل آتش انجام شد که خسارتهایی به دو طرف وارد آمد. 2 گلوله توپ نیز به شهر دزفول اصابت کرد که براثر آن 2 نفر از مردم زخمی شدند.
در منطقه عمومی شهر مهران براثر تبادل آتش نیروهای خودی با نیروهای عراقی 4 تن از افراد خودی در منطقه نخلستان زخمی شدند که حال 2 نفر وخیم گزارش شده است. در منطقه زیل نیز براثر آتش خمپاره‌های خودی 3 سنگر و یک قبضه تیربار عراقی‌ها منهدم شد و 2 تن از افراد عراقی به هلاکت رسیدند.(1)
انقلاب اسلامی ایلام، 13/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56771 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 14/9/1360، سند تک‌برگی.
همچنین از گلولههای توپ شلیک‌شده به شهر دزفول 2 گلوله به داخل شهر اصابت کرد که براثر آن 2 تن از ساکنان شهر زخمی شدند.(2)
2
امروز طرح مانور عملیات "مطلع‌الفجر" برای اجرا در منطقه عمومی سرپل ذهاب صادر شد. طبق این طرح، نیروهای سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران در مناطق کوهستانی حدفاصل سرپل ذهاب (در شمال) و گیلانغرب (در جنوب) به نیروهای عراقی حمله می‌کنند. از آنجایی که هدف نهایی عملیات، تصرف و تأمین "تنگ قاسم‌آباد" در محور (جاده) گیلانغرب - قصرشیرین است، دو تلاش در طرح مانور مدنظر قرار گرفته است: تلاش اصلی در جنوب منطقه عملیات است که باید دو ارتفاع مهم "چرمیان" و "شیاکو" از جنوب به شمال تا رودخانه گیلان تصرف و پاک‌سازی و در تلاش فرعی در شمال (تنگ کورک) و جنوب (سرتتان)، محور (جاده) تنگ قاسم‌آباد تصرف و تأمین شود و سپس بنا به دستور، تک تا خط مرزی ادامه یابد.(3)
نیروهای عمل‌کننده در محور اصلی (جنوبی) پس از تأمین اهداف پیش‌بینی‌شده در طرح مانور، در جنوب رودخانه گیلان (شمال ارتفاعات شیاکو و چرمیان) پدافند کرده، سپس با الحاق به نیروهای محور شمالی (فرعی) منطقه عملیات، خط پدافندی خود را از روستای سرتتان گیلان به تنگ قاسم‌آباد وصل می‌کنند.
درصورت موفقیت در اجرای عملیات، نیروهای خودی علاوه‌بر انهدام بخشی از نیروهای عراقی و تصرف ارتفاعات منطقه ازجمله شیاکو (بلندترین و حساس‌ترین ارتفاع منطقه) و دیگر قله‌های مرتفع، حدود 10 کیلومتر به شهر اشغال‌شده قصرشیرین نزدیک خواهند شد.(4)
1) سند شماره 323192 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه پاسداران پایگاه مهران به فرماندهی سپاه پاسداران
2) سند شماره 5678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان، شماره 426، به طرح و برنامه عملیات منطقه8، 13/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، ص23، اهواز.
3) سیدیعقوب حسینی و محمدجوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، صص 249 - 248.
4) سند شماره 280856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 20/9/1360، صص 2 - 1.
در منطقه عملیاتی موردنظر به‌علت کوهستانی‌بودن منطقه، نیروهای دشمن بجز در بعضی قسمت‌ها، خط پدافندی پیوسته‌ای ندارند.
وجود دو شکاف عمده در محور جنوبی (اصلی) عملیات، دشت "شک‌میان" در حدفاصل دو ارتفاع شیاکو و چرمیان و شکاف بین ارتفاع شیاکو و دشت چغالوند، امکان نفوذ نیروهای شناسایی خودی را تا ارتفاع کمکو (در شمال رودخانه گیلان) در عمق منطقه فراهم کرده است؛ بنابراین، نیروهای خودی درصورت نفوذ از این قسمت‌ها، عقبه دشمن در تنگ قاسم‌آباد و تنگ کورک را تهدید خواهند کرد. به همین دلیل، براساس وضعیت زمین و نحوه آرایش مواضع پدافندی دشمن، مانور عملیات از دو روش تبعیت می‌کند:
الف) مانور رخنه‌ای در محور جنوبی (اصلی) عملیات؛
ب) مانور جبهه‌ای در محور شمالی (فرعی) عملیات.(1)
براساس کلیات فوق، بنا بر روایت کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، تیپ3 لشکر81 زرهی با عناصری(2)از سپاه و بسیج عشایری در محور شمالی (ارتفاعات برآفتاب و تنگ کورک) و تیپ58 ذوالفقار (تحت امر لشکر81) با عناصری از سپاه و بسیج عشایری، از محور جنوب (ارتفاعات چرمیان، شیاکو و تأمین تنگ کورک و تنگ قاسم‌آباد) عمل خواهند کرد.(3)
در این طرح، استعداد تیپ3 (زرهی از لشکر81) 4 گردان مکانیزه، یک گردان سواره زرهی، 2 گردان تانک (منها)، 4 گروهان تانک (از لشکرهای21، 28، 64 و 81) و استعداد تیپ58 ذوالفقار، 4 گردان تکاور، یک گردان ژاندارمری و یک گردان تانک (منها از لشکر81) ذکر شده است.(4)-(5)
در اسناد سپاه، سازمان رزم خودی در محور جنوبی (اصلی) عملیات به این شرح ذکر شده است: «نیروهای موجود سپاه گیلانغرب به استعداد 2 گردان، 2 تیپ از نیروهای سپاه به استعداد 8 گردان (جمعاً 2400 نفر) [و] تیپ58 ذوالفقار به استعداد 3 گردان تکاور بودند. همچنین
1) حسن سجادپور، حماسه تنگ کورک، قم: نسیم حیات، 1384، صص 25 - 24.
2) عبارت "عناصری از سپاه" که در کتاب‌های ارتش متداول است و به عمد استفاده می‌شود، معمولاً به‌جای نیروهای سپاه به‌کار می‌رود که در این عملیات، این نیروها درحدود 5000 نفر هستند.
3) سیدیعقوب حسینی و محمدجوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373 صص 254 - 251.
4) البته در صفحه 254 جلد سوم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، استعداد رزمی واقعی یگانهای ارتش اعم از پیاده، زرهی و توپخانه کمتر از 50 درصد اعلام شده است: «ازنظر شکل ظاهری سازمان، حدود یک لشکر تقویت‌شده با بیش از 16 گردان رزمی و حدود 7 گردان توپخانه به این منطقة نبرد اختصاص داده شده بود، اما باید توجه داشت که این یگان‌ها غالباً فقط شکل ظاهری سازمانهای خود را داشتند و استعداد رزمی موجود آنها کمتر از 50 درصد بود.»
5) همان، ص250.
2 گردان به‌اضافه از سپاه به استعداد 800 نفر و یک گردان (211) تانک در احتیاط بود.»(1)
اهداف عملیات نیز به این شرح اعلام شد:
الف) انهدام نیروهای دشمن درحدود 2 تیپ.
ب) تأمین دشت گیلان.
ج) قطع ارتباط نیروهای دشمن در خسروی، قصرشیرین و نفت‌شهر.
د) ایجاد آمادگی برای عملیات "کمکو" و رسیدن به مرز.
ه-) تصرف تنگه راهبردی قاسم‌آباد.
و) برهم‌زدن نظم آتش دشمن و نجات کارکنان و محور گیلان از زیر انبوه آتش دشمن.
ز) آزادشدن یک گردان زرهی پس از استقرار.(2)
مانور عملیات در عمق نیز به این شرح ابلاغ شد:
«باتوجه‌به وضعیت زمین و نحوه استقرار دشمن، روز قبل از عملیات، 2 گردان مرکب از نیروهای سپاه و تیپ58 ازطریق شیارهای دشت شک‌میان به پشت دشمن نفوذ کرده، آماده عملیات می‌شوند. این نیروها بنا به دستور و در روز عملیات به‌کمک واحد تانک اعزامی که پس از تسطیح جاده در دشت شک‌میان به رودخانه تنگاب به منطقه می‌رسند، ضمن قطع محور چم امام حسن(ع) به چرمیان و خطوط اول دشمن با نیروهای تصرف‌کنندة تنگ قاسم‌آباد الحاق حاصل نموده و ضمن تأمین منطقه، اقدام به انهدام نیروهای دشمن در دشت گیلان و تنگ قاسم‌آباد نموده و آماده پدافند در مقابل پاتک دشمن می‌شوند.»(3)
براساس طرح، چگونگی اجرای مانور در ارتفاعات و مناطق هدف (با عنوان جبهه) و استعداد نیروی پیش‌بینی‌شده به این ترتیب تعیین و اعلام شد:
الف) محور اصلی (جنوب) عملیات شامل 3 جبهه:
جبهه شیاکو: یک گردان از نیروهای سپاه روی ارتفاعات شیاکو عمل کرده، پس از تصرف آن، به پدافند در لبة تیغه‌ای می‌پردازد و دشت "چقاحمام" تا مسیر رودخانه "تنگاپشت" را تأمین می‌کند. در عمق این جبهه نیز نیروهای خودی تک کرده، پس از استقرار و تأمین "شیاسرخ" و قسمتی از ارتفاعات کمکو و رودخانه (گیلان) و تنگاب (در شمال رودخانه گیلان)، اقدام به پدافند می‌کنند.
جبهه چرمیان: یک گردان از نیروهای سپاه به‌طرف ارتفاعات چرمیان عمل کرده، پس از استقرار، اقدام به تأمین دشت و پدافند در مقابل کمکو و در امتداد رودخانه تنگاب می‌کند و 2 گردان نیز احتیاط نیروهای عمل‌کننده در محور ارتفاعات خواهد بود.
جبهه دشت (گیلانغرب): 2 گروهان تک‌ور چریکی مرکب از تیپ58 و نیروهای سپاه
پاسداران اقدام به شکار تانک در دشت کرده، سپس گردان‌های حاضر سپاه و تیپ58 همراه با گردان تانک اقدام به تک در دشت می‌کنند. این نیروها پس از انهدام دشمن، آماده پشتیبانی از تک قاسم‌آباد می‌شوند.(1)
همچنین در طرح عملیات، آتش پشتیبانی نزدیک بهوسیله 2 آتشبار سپاه پاسداران گیلانغرب اجرا می‌شود و پشتیبانی آتش دور نیز برعهده ارتش گذاشته شده است.(2)
علاوهبراین، پشتیبانی هوایی براساس درخواست و ازطریق افسر رابط هوایی برعهده نیروی هوایی ارتش قرار داده شد و هوانیروز هم برای اجرای مأموریت تخلیة شهدا و مجروحان، 4 فروند بالگرد214 درنظر گرفت.(3)
ب) محور فرعی (جبهه تنگ قاسم‌آباد)
گردان211 به‌کمک یک گردان از تیپ58 و 2 گردان از سپاه پاسداران اقدام به تک کرده، ارتفاعات کنار تنگ کورک و پشت کورک را با تلاش نیروهای پیاده تصرف می‌کنند و واحد تانک نیز پس از الحاق، تأمین تنگ قاسم‌آباد را برعهده می‌گیرد.(4)
1
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی امروز طرح عملیات کربلای2 را به یگانهای تحت‌امر ابلاغ کرد.(5)** در بخش مأموریت این طرح، اجرای عملیات گسترده در منطقه غرب رودخانه کرخه (پل نادری)، غرب شوش، انهدام دشمن و تصرف اهداف "رادار"، "دوسلک"، "تنگه رقابیه"، تپههای "علی‌گره‌زد" و "عین‌خوش" در نظر گرفته شده است.
در بخش اهداف نیز انهدام نیروهای دشمن به استعداد 3 لشکر، آزادسازی منطقه‌ای به‌وسعت 1400 کیلومتر مربع، خارج‌کردن شهرهای دزفول، شوش، اندیمشک، هفت‌تپه، پایگاه چهارم شکاری، پادگان تیپ2 زرهی لشکر92 و راه‌آهن سراسری و جاده اهواز - اندیمشک از دید و تیر توپخانه دشمن پیش‌بینی شده است. تصرف مواضع راهبردی عین‌خوش، رقابیه و... نیز از اهداف این عملیات برشمرده شده است.
1) هرکدام از جبهه‌های چهارگانة عملیات چهار محور فرعی داشتند که اسامی ارتفاعات هدف به‌تفکیک در ضمیمه آمده است.
2) در محور شمالی، 3 گردان (منها) توپخانه155 میلی‌متری و 8 آتشبار مجزا از کالیبرهای مختلف و در محور جنوبی، یک گردان توپخانه155 میلی‌متری و 4 آتشبار مجزا از کالیبرهای مختلف مسئولیت اجرای آتش در منطقه عملیات را برعهده داشتند.
3) سند شماره 21856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- گزیده اسناد عملیات مطلع‌الفجر، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: صص 12- 11.
4) سند شماره 21856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) * این طرح بعداً طرح عملیاتی فتح‌المبین نام‌گذاری و با همان نام در تاریخ 2/1/1361 اجرا شد.
در سازمان رزم این طرح، از 8 تیپ رزمی و 2 گردان مهندسی سپاه به‌عنوان نیروهای عمل‌کننده و نیروهای احتیاط نام برده شده است.(1)در این طرح همچنین مانور نیروهای پیاده و زرهی عمل‌کنندة سپاه تشریح شده است.(2)
1
امروز نیروهای حزب دمکرات در حمله به دبیرستانی در شهر سردشت، یک معلم را به شهادت رساندند و یک معلم دیگر را به اسارت بردند. در حوالی شهر سقز نیز 2 سرباز روی مین رفتند و زخمی شدند.
نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران در شهر سردشت به یک دبیرستان حمله کردند و یکی از دبیران متعهد آن دبیرستان را به نام علی صالحی، که مسئول کتابخانه شهر و از دانشجویان دانشگاه اصفهان بود، هنگام تدریس در کلاس با رگبار گلوله به شهادت رساندند و یک معلم دیگر را نیز به گروگان بردند. نیروهای این حزب همچنین به 3 پایگاه نیروهای خودی در اطراف شهر حمله کردند. در این حملات یک تن از افراد سپاه و 4 تن از افراد بومی زخمی شدند.(3)
در حوالی پایگاه آدینان (22 کیلومتری شرق سقز و در اطراف سنندج) نیز 2 تن از سربازان به مین‌هایی که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کردند و هر دو براثر انفجار مین‌ها زخمی شدند.(4)
2
فرمانده سپاه سلماس در نامهای به طرح و برنامه سپاه منطقه5 (استان‌های آذربایجان‌شرقی و آذربایجان‌غربی) با دادن اطلاعات کلی درباره فئودال‌های منطقه و همکاری دوجانبه آنها با حزب دمکرات کردستان و سلطنت‌طلب‌ها، طرح پاک‌سازی این منطقه را پیشنهاد کرده است. بخش‌هایی از این نامه به شرح زیر است:
باتوجه‌به گزارش‌ها و اخبار منطقه، به نظر می‌رسد که اشرار مسلح منطقة سلماس که سرپرستی آنها را چند نفر فئودال خودفروخته به‌عهده دارند و درظاهر از افراد حزب دمکرات‌اند، ولی دراصل عوامل خودفروختگان سلطنت‌طلب می‌باشند، تحرکاتی داشته‌اند، طوری‌که سران مزدور آنها در سخنرانی‌هایی
1) البته در طرح نهایی که 110 روز بعد اجرا شد، سپاه تقریباً با تمام قوا با به‌کارگیری 10 تیپ و با استعداد 84 گردان در قالب یک قرارگاه مرکزی و 4 قرارگاه فرعی قدس، نصر، فجر و فتح در کنار نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران وارد عملیات شد. برای اطلاعات بیشتر به کتاب اطلس راهنمای شماره 8 جنگ در دزفول، شوش، اندیمشک، صفحه 95، از انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس (مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ) مراجعه کنید.
2) سند شماره 21852 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 12/9/1360، صص 6 - 1.
3) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص5؛ و- روزنامه کیهان، 16/9/1360، ص2، ارومیه، خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 300820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 99 از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 14/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص20، 15/9/1360.
4) سند شماره 300841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 13/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 300819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 98 از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 13/9/1360، ص2.
که در قرای کردنشین سلماس کرده‌اند، نوید پیوستن اویسی، آریانا و پالیزبان را به‌همراه نیروهایشان به خلق کُرد داده و به مردم گفته‌اند که اگر تا عید صبر کنید اوضاع عوض خواهد شد.
باتوجه‌به شکست‌های پی‌درپی مزدوران عراقی در جبهه‌ها و متلاشی‌شدن حزب منحله دمکرات کردستان، بنا بر اخبار رسیده، چته‌ها تاب مقاومت در مناطق فوق را نداشته، کم‌کم به‌طرف ارومیه و سلماس می‌آیند که این امر از دو نظر برایشان مهم است: یکی اینکه می‌توانند به‌راحتی با سلطنت‌طلبان و اکراد آن‌طرف مرز تماس گرفته، ازنظر تدارکات و غیره که شپیران بهترین محل آن است، تغذیه شوند و دیگر اینکه عناصر مزدور دوچهره‌ای در این مناطق هستند که می‌توانند زیر چتر آنها فعالیت کنند.
نیروهای دشمن در منطقه پراکنده‌اند و به‌صورت چریکی عمل می‌کنند و بیشترین نیروهای دشمن در منطقه شپیران مستقر هستند و به سلاح‌های کالیبر50، آر. پی.جی7، خمپاره81، نارنجک‌انداز، تفنگ‌های برنو و کلاشینکف و سایر اسلحههای کالیبر کوچک مجهز می‌باشند.
برای مقابله با آنها باید به موضوعات زیر توجه داشت:
در پاک‌سازی منطقه، حداقلِ نیروی خودی در یک ستون با هماهنگی ارتش، ژاندارمری و سپاه پاسداران به کار گرفته شود.
در پاک‌سازی منطقه باید از آتش پشتیبانی حساب‌شده و ثبت‌شده استفاده کرد و از هوانیروز در مواقع لزوم و اضطراری استفاده شود.
از مین‌یاب برای عبور از پل‌ها و جاده که عمدتاً خاکی است، استفاده شود.
باتوجه‌به نزدیک‌بودن منطقة آلوده (ضدانقلاب) به ترکیه، باید از سلاح‌های مناسب استفاده و طوری عمل شود که موجب نگرانی یا بهانه‌گیری دولت ترکیه نشود.
بعد از پاک‌سازی و دردست‌گرفتن همه مناطق، نیروها در پایگاه‌ها و پاسگاه‌های منطقه مستقر شوند.
راههای گریز دشمن به هر وسیلة ممکن (ازطریق کمین و استقرار نیرو، استفاده از خمپاره‌انداز و استقرار توپخانه) مسدود شود.
به‌طورکلی، باید تمام پاسگاه‌های قبلی دایر شود؛ دراین‌صورت، تسلط نیرو بیشتر خواهد شد. برای نمونه می‌توان از پاسگاه‌های برزه، گبرآباد، بروشخواران و چهریق نام برد.
عملیات در منطقه به دو صورت می‌تواند انجام شود که البته در هر دو حالت همکاری ژاندارمری و ارتش ضروری است.
هم‌زمان با شروع پاک‌سازی در منطقه صومای برادوست، شپیران و شنتال، نیروها ازطریق پایگاه کردوان در امتداد طول مرزی از کوزه‌رش، حاجی‌جفان و جاندار، به‌سوی خداوین و
استون‌رش حرکت می‌کنند و در حین حرکت، روستاهای واقع در مسیر نیز پاک‌سازی و اشرار مسلح خلع‌سلاح می‌شوند. سپس پایگاه خداوین دایر می‌شود و پس از مستقرشدن نیروها در این پایگاه، باید نیروها از خداوین به‌طرف کردوان و از کردوان به‌طرف خداوین پاک‌سازی را شروع کنند و در یک نقطه به یکدیگر برسند.(1)
1
در یک عملیات مشترک امنیتی، نیروهای سپاه، دادستانی و کمیته انقلاب اسلامی یک انبار بزرگ تسلیحات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در خیابان فرجام تهرانپارس شناسایی و تصرف کردند که درنتیجه آن، 273 قبضه انواع اسلحه و مقادیر فراوانی انواع فشنگ و مهمات به دست آمد. در همدان نیز 3 خانة تیمی و مخفیگاه افراد این سازمان شناسایی و کشف شد. در همین حال نیروهای این سازمان 3 عملیات ترور در شهرهای تهران، بابلسر و نوشهر اجرا کردند.
روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی درباره چگونگی کشف انبار تسلیحاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و اقلام به‌دست‌آمده از آن اعلام کرد: به‌دنبال شناسایی یک خانه تیمی در 16 متری مجیدیه،(2)پاسداران موفق شدند یک انبار بزرگ مهمات و تدارکات سازمان منافقین را در تهرانپارس کشف کنند. به نوشته روزنامه اطلاعات به نقل از بیانیه روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی: «در ساعت 11 شب، پاسداران دادستانی با همکاری کمیته منطقه5 و سپاه تهران، انبار مهمات و تدارکات سازمان منافقین را در خیابان فرجام تهرانپارس محاصره کردند. پس از مدتی، پاسداران با هماهنگی کامل طی یک عملیات ضربتی بدون درگیری مسلحانه وارد خانه شدند. در بازرسی‌ای که از زیرزمین خانه به عمل آمد، مقادیر قابل‌توجهی اسلحه و مهمات کشف شد. این مهمات در زیرزمین خانه‌ای واقع در خیابان فرجام تهرانپارس مخفی شده بود که ازطریق دریچه‌ای، زیرزمین به خارج راه داشت و اعضای سازمان منافقین از این دریچه اسلحه و مهمات را ردوبدل می‌کردند. اسلحه‌ها و مهمات کشف‌شده از پادگان‌ها و جبهه‌های جنگ توسط اعضای منافقین سرقت شده بود و در این مکان نگهداری می‌شد.» این روزنامه به نقل از یک مقام آگاه در دادستانی انقلاب می‌افزاید: «این بزرگ‌ترین انبار مهمات و تدارکات سازمان تروریستی منافقین در تهران بود که تاکنون کشف شده است. آنها با همین اسلحه‌ها و مهمات جنگی اقدام به ترور شخصیت‌ها و افراد حزب‌اللهی می‌کردند. مهمات کشف‌شده [از این خانه تیمی] عبارت‌اند از: 200 قبضه اسلحه ژ3، 50 قبضه اسلحه کمری، 2 قبضه تیربار کالیبر50، 8 قبضه تیربار ژ3 و 130 قبضه انواع مختلف [تفنگ]، 100
عدد نارنجک جنگی، 120 کیلو مواد منفجره، 80 هزار فشنگ جنگی، 23 قبضه اسلحة یوزی، ام.بی5 و ام3، 100 عدد چاشنی مواد منفجره [و] 2 توپ فتیله به طول 200 متر.»(1)
در همدان نیز نیروهای سپاه این شهر 3 خانه تیمی را که مخفیگاه افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، شناسایی و 2 تن را دستگیر کردند. از این خانه‌ها یک قبضه اسلحة ژ3، یک قبضه مسلسل یوزی، یک کلت و مقادیری انواع فشنگ به دست آمد. گفتنی است که یکی از این خانه‌های تیمی به مسئول نظامی - امنیتی سازمان در این شهر تعلق داشت که در درگیریهای قبلی کشته شده بود.(2)
دو تن از نیروهای وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 14 امروز در حوالی منزل حبیب‌الله عسگر اولادی، وزیر بازرگانی، به‌طرف یکی از نیروهای بسیج تیراندازی کردند و او را به شهادت رساندند.(3)
در بابلسر نیز نیروهای این سازمان 3 عدد کوکتل‌مولوتف را به منزل رئیس آموزشوپرورش پرتاب کردند. همچنین در نوشهر افراد سازمان مقادیری مواد منفجره به منزل یک فرد متعهد پرتاب کردند. از خسارت‌های احتمالی واردشده در هر دو اقدام گزارشی منتشر نشده است.(4)
1
امروز نخست‌وزیر به‌همراه وزیر نفت برای بازدید از مناطق عملیاتی طریق‌القدس به استان خوزستان سفر کرد.
به گزارش کیهان: «نخست‌وزیر در ابتدای ورود به اهواز، از رزم‌آورانی که در جریان پیروزی عظیم دشت آزادگان مجروح شده و در فرودگاه منتظر انتقال به تهران و سایر شهرها بودند، دیدار و با آنها گفت‌وگو کرد. سپس به‌اتفاق استقبال‌کنندگان به بهشت‌آباد، تربت پاک شهدا عزیمت کرد و در آنجا مورداستقبال مردم اهواز قرار گرفت. مردم همیشه‌درصحنه اهواز در بهشت‌آباد فریاد می‌زدند: "موسوی، موسوی، به کربلا خوش آمدی"، "حزب‌الله می‌میرد، سازش نمی‌پذیرد". در اینجا نخست‌وزیر با درود به
1) روزنامه اطلاعات، 14/9/1360؛ و- روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص14، خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، ص23.
2) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه7)، شماره 20، 21/9/1360، ص5، همدان.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 14/9/1360.
4) سند شماره 56752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 3 به فرماندهی مرکز، 12/9/1360، سند تک‌برگی.
روان پاک شهیدان به ایراد سخن پرداخت و با اشاره به نیروی الهی امت مسلمان ایران گفت: "من به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی و با تکیه بر این نیرو [مردم] به صدام اعلام می‌کنم، این حمله‌ها ادامه خواهد داشت و تا آخرین نفر دشمن متجاوز را از خاک خود بیرون نرانیم، از پای نخواهیم نشست." وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: "ما به تمام خلقهای مستضعف جهان این امید را می‌دهیم که خوزستان را گورستان رژیم فاشیست بعث خواهیم کرد."»(1)
1
ظهیرنژاد، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات مطالبی را درباره عملیات طریق‌القدس، تأثیر این عملیات در آینده جنگ و راهبرد جنگی ایران بیان کرد. برشماری دستاوردهای نظامی عملیات همچون قطع ارتباط شمال و جنوب نیروهای عراقی در خاک ایران، آزادسازی بخش‌هایی از خاک ایران و بررسی تلفات انسانی واردشده به نیروهای عراقی ازجمله موضوعاتی می‌باشد که تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد به آنها پرداخته است.
وی گفت: «با پیاده‌شدن عملیات بستان که به نام طرح "طریق‌القدس" به اجرا درآمد، راه ارتباطی لشکریان رژیم بعثی عراق که در دشت خوزستان بین کرخه و کارون مستقر هستند، از ناحیه شمالغربی قطع شد و اکنون تنها محور ارتباطی لشکریان عراق در دشت خوزستان بین کرخه و کارون تنها منحصر می‌شود به محورهایی که از طلائیه و شلمچه می‌گذرند و به بصره ختم می‌گردند.
بدین‌ترتیب، با قطع یکی از محورهای ارتباطی نیروهای دشمن، یک مزیت نظامی از دشمن سلب گردیده و دراختیار ما قرار گرفته است؛ یعنی حتی اگر دشمن بخواهد ازطرف عماره نیرویی را به دشت خوزستان برساند، مجبور است از نزدیکی‌های بصره و از طلائیه یا شلمچه وارد خاک ما بشود و این امر، بُعد مسافت او را به دو تا سه برابر افزایش خواهد داد.
از سوی دیگر، قسمت قابل‌توجهی از سرزمین میهن اسلامی‌مان با اجرای عملیات طریق‌القدس از دست مزدوران جنایتکار بعثی بازپس گرفته شده است. سومین اثر این پیروزی را باید انهدام و متلاشی‌کردن بخش قابل‌توجهی از نیروهای دشمن بعثی دانست؛ به‌طوری‌که
1) روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص13، اهواز- خبرگزاری پارس.
دشمن برای جبران شکست و ترمیم یگانهای متلاشی‌شده خود ماه‌ها و شاید در مدت سال باید هزینه و زمان صرف کند تا بتواند واحد ازدست‌رفتة خود را زنده کند و باز یابد.
باید بدانید، برای شکست دشمن لازم نیست تمام قدرت دشمن آن‌قدر درهم شکسته شود تا به صفر تنزل یابد، بلکه اگر به‌فرض از مجموع صددرصد نیروهای دشمن 60 درصد آن را حداقل نیروهای مدافع ضروری برای دشمن فرض کنیم، برای درهم‌شکستن قوای دشمن کافی است 40 درصد افزون‌براین حداقل را از بین ببریم.»
تیمسار ظهیرنژاد با اشاره به پیروزی چشمگیر رزمندگان اسلام در عملیات "ثامن‌الائمه(ع)" که در آغاز مهرماه امسال در جبهه آبادان اجرا شد، گفت: «با اجرای طرح ثامن‌الائمه(ع) و شکستن حصر آبادان، حدود یک لشکر و نیم از نیروهای دشمن از بین رفت و اگر بتوانیم در طرح طریق‌القدس نیز حدود یک لشکر دیگر عراق را منهدم‌شده فرض کنیم، از مجموع 12 لشکر نیروهای عراقی درصدی معادل 5/2 لشکر به دست می‌آوریم که اگر مقداری دیگر این درصد را افزایش دهیم، به شکست کامل ارتش عراق نزدیک می‌شویم.
استراتژی جنگی نیز بر این است که هر چقدر بیشتر بتوانیم به نیروهای ارتش متجاوز عراق تلفات پرسنلی وارد نماییم، زیرا باتوجه‌به سه‌برابر بودن جمعیت ما نسبت به جمعیت عراق و دوبرابر بودن طول مدت خدمت وظیفه عراقی‌ها، این امر نمایانگر این است که ازبین‌رفتن یک سرباز عراقی، اثری معادل فقدان 6 سرباز جنگنده مسلمان ایرانی در میدان نبرد دارد. به‌عبارت‌دیگر، اگر ما به نیروهای عراق 1000 کشته وارد کنیم، اثر این تعداد تلفات در ارتش عراق در مقایسه با ما برابر با فقدان 6000 نفر از نیروهای ما خواهد بود.»(1)
1
به‌دنبال توجه رسانه‌های لبنان به خبرهای جنگ ایران و عراق و آگاهی مردم این کشور به‌ویژه شیعیان جنوب لبنان از پیروزی نیروهای خودی در عملیات طریق‌القدس و شادمانی و اعلام حمایت آنان، امروز عده‌ای از افراد وابسته به دولت عراق با موشک و مسلسل به دفتر جنبش امل در جنوب بیروت حمله کردند که به درگیری طرفین انجامید و پس از چند ساعت با دخالت نیروهای بازدارندة غرب که در بیروت مستقر می‌باشند، پایان یافت. در این درگیری یک تن از افراد وابسته به جنبش امل زخمی شد. از تلفات نیروهای عراقی نیز گزارشی به دست نیامده است.(2)
دراینحال، خبرگزاری پارس خبر قتل یکی از اعضای بلندپایه حزب بعث در جنوب لبنان را منتشر کرد. به گزارش این خبرگزاری، یکی از اعضای برجسته حزب بعث عراق و مسئول شاخه فرماندهی محلی این حزب در شهر نبطیه واقع در جنوب لبنان، به‌دست چند ناشناس در دفتر
کارش به قتل رسید. منابع بازپرسی لبنان دلیل این ترور را "سیاسی" ذکر کرده‌اند. یادآوری می‌شود یکی دیگر از اعضای حزب بعث عراق نیز چند روز قبل براثر انفجار منزل مسکونی‌اش واقع در بخش تحت نفوذ نیروهای بین‌المللی در جنوب لبنان به قتل رسیده بود.(1)
ضمیمه گزارش689: جزئیات طرح اجرای پاتک گسترده دشمن در محور بستان
فرمانده گردان 1 تیپ48 پیاده ارتش عراق درمورد تلاش دشمن برای اجرای پاتک گسترده در محور بستان می‌گوید: «در ساعت 2 روز 3/12/1981 [12/9/1360]، فرماندهان گردان‌ها و گردان‌های تانک به قرارگاه مشترک تیپ ما و تیپ زرهی ابن‌الولید برای حضوریافتن در جلسه فرماندهان فراخوانده شدند و طرح کلی عملیات پاتک گسترده بر روی نقشه به‌صورت زیر توضیح داده شد:
الف) فرماندهی پاتک تصمیم گرفته است یک پاتک گسترده و در سه محور که همگی در شهر بستان دست به دست یکدیگر خواهند داد، انجام دهد. این پاتک با هدف بازپس‌گیری شهر [بستان و] تمام مواضع آزادشده از طرف نیروهای ایرانی صورت می‌گیرد.
ب) عملیات را قرارگاه فرماندهی نیروهای [لشکر6] شیب از شمال و قرارگاه فرماندهی لشکر5 مکانیزه از جنوب فرماندهی می‌کنند و این دو قرارگاه و یگانهای تابع آن دو، تحت امر فرماندهی سپاه چهارم خواهند بود.
ج) علاوه‌بر پل سابله و التعاون، دو پل مهندسی دیگر برای عبور یگان‌ها بر روی رودخانه سابله نصب خواهد گردید.
د) برای پشتیبانی عملیات ده‌ها آتشبار اختصاص یافته است.
ه) یگانهای زمین‌به‌زمین اقدام به کوبیدن شهر بستان، قصبه دهلاویه، مناطق تجمع یگانهای ایرانی و اهدافی در عمق خاک ایران خواهند کرد.
و) با طلوع آفتاب، نیروی هوایی عراق اقدام به پشتیبانی یگانهای نزدیک و کوبیدن مناطق یگانهای ایرانی کرده‌اند و ظرف روزهای اخیر چنین دستوراتی را از سرفرماندهی خود در منطقه العماره دریافت می‌کنند. اوضاع یگان خویش را براساس نامه ابلاغیه سامان می‌دهند، مفاد دستورات صادره سرفرماندهی عراقی برای بازپس‌گیری مناطق ازدست‌رفته از این قرار است:
ز) ساعت آغاز عملیات ساعت 12 روز 3/12/1981 [مقارن با آخرین ساعت روز 12 آذر 1360 ه.ش] است.
ح) حجم و محور سه ستون:
اول: ستون اول متشکل از: تیپ گارد ریاست‌جمهوی، تیپ31 نیروهای مخصوص (ناقص)، نیروهای ویژه، تیپ17 زرهی، تیپ18 پیاده، تیپ19 پیاده، تیپ36 پیاده، تیپ39 پیاده، گردان‌های کماندو. این یگان‌ها در محور پاسگاه شیب، تنگه شیب و شهر بستان حرکت خواهند کرد.
دوم: ستون دوم متشکل از: تیپ12 زرهی(ابن‌الولید)، تیپ30 زرهی، تیپ25 پیاده مکانیزه، تیپ48 پیاده، گردان دوم تیپ96 پیاده، قاطع [منطقه] البصره از جیش‌الشعبی. این یگان‌ها در محور رودخانه نیسان، پل و شهر بستان حرکت خواهند کرد.
سوم: ستون سوم متشکل از تیپ16 زرهی، تیپ15 پیاده مکانیزه، تیپ20 پیاده مکانیزه، یک گردان از تیپ23 پیاده. این یگان‌ها در محور رودخانه نیسان، پل التعاون و شهر بستان حرکت خواهند کرد.»(2)
ضمیمه گزارش693: محورهای چهارگانه عملیات مطلع‌الفجر
محورهای چهارگانة عملیات مطلع‌الفجر با تفکیک اهداف به‌ترتیب از غرب به شرق عبارت‌اند از:
الف) فریدون کوشیار - چاله خزینه - بزنیلی - انار.
ب) شیاکو - حسن و حسین.
ج) تلوار و چلکسان و داره‌گره.
د) گلالباز کلکه طلا.
الف) ابروی سرش‌کنان - تپه مراد و صدفی و قلة920.
ب) دشت گیلانغرب تا مرجان.
ج) گورسفید و گمار.
د) حرکت چریکی در بوره‌سرا - قیطول‌مرجان - مرجان - کاشال.
الف) چغالوند - گچی‌ها - چرمیان.
ب) کلینه - کسرخان - دیدگاه سرتتان - تنگه میرا - تنگه سیا.
ج) ده صد تومن - سه کله اصلی دیزه‌کش و کلکه طلا.
د) ده سرتتان جهت الحاق با قاسم‌آباد.
الف) تنگ کورک و قلة سمت چپ.
ب) تنگ قاسم‌آباد.
ج) تیغه برآفتاب بین کورک و قاسم‌آباد.
د) محور فرعی اصلی جهت الحاق به ده سرتتان.(1)
1) سیدیعقوب حسینی و محمدجوادی‌پور، پیشین، ص250.
1
درحالیکه ابهام نیروهای خودی از چگونگی پاتک دشمن و محل اجرای آن تا آخرین دقایق روز گذشته ادامه داشت و خبرهای رسیده ازطریق شنود حاکی‌از رسیدن واحد عمل‌کنندة عراقی به 300 متری هدف موردنظر بود، براساس اولین خبر اعلام‌شدة روز جاری در ساعت 15 دقیقه بامداد، یکی از واحدهای دشمن به مافوق خود اعلام کرد که 50 متر با هدف فاصله دارد، اما دراین‌میان، هیچ گزارشی مبنی‌بر حضور دشمن از یگان مسئول پدافند منطقة شمال رودخانه سابله (تیپ3 لشکر92 زرهی) و سایر واحدها واصل نشده است. دقایقی پس از آن، پست شنود پیامی را شنود کرد مبنی‌بر اینکه یک گردان عراقی گزارش داده که به 30 متری هدف رسیده است و در ادامه، در ساعت 1:10 بامداد، گزارشی دریافت شد که همان گردان اعلام کرده که از پل عبور کرده و به‌طرف نیروهای ایرانی درحال حرکت است و ایرانی‌ها درحال فرار می‌باشند. این درحالی بود که هیچ گزارشی از نیروهای خودی مبنی‌بر مشاهده دشمن یا درگیری نیروهای عراقی به قرارگاه کربلا ارسال نمی‌شد. عبور 2 گردان پیاده از تیپ48 عراق از پل و درخواست حرکت و پشتیبانی تانک‌ها محتوای پیام بعدی بود.
بررسی‌ها نشان می‌داد که براساس وضعیت زمین و مناطق حضور نیروهای خودی و دشمن، منطقه مورد اشارة نیروهای عراقی باید منطقه و پل سابله باشد. براین‌اساس، جمع‌بندی فرماندهان خودی این بود که عراق متوجه شده است که نیروهای ایرانی به‌طور کامل در شمال سابله حضور ندارند و به همین دلیل درصدد برآمده تا با استفاده از خلأ موجود و با عبور از پل‌های روی رودخانه، در شمال سابله حضور یابد و به‌سمت بستان پیشروی کند. گزارش‌های بعدی نیروهای سپاه و دیده‌بان توپخانه لشکر92 درستی احتمالات قبل را تأیید کرد و مشخص شد که عراقی‌ها از پل‌های رودخانه سابله عبور کرده و درحال توسعة وضعیت و تقویت نیروهای خود در شمال سابله‌اند.(1)-(2)
1) درباره علت غافلگیری نیروهای خودی در این منطقه و توجه دیرهنگام آنان به تک عراق، توضیحاتی به نقل از فرمانده تیپ25 کربلا در ضمیمه اول این گزارش آمده است.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، صص 213 - 212؛ و- سند شماره 154544 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه8 (اطلاعات و عملیات) به قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب (رکن2)، 14/9/1360، صص 5 - 1.
عکس
نقشه
با قطعی‌شدن منطقه و محور تک عراق، از ساعت 1:40 بامداد، قرارگاه کربلای1 اقدامات خود را برای مقابله با دشمن آغاز کرد و نیروهای خودی متشکل از 2 گردان پیاده از تیپ کربلا و تعدادی از تانک‌های ارتش آماده مقابله با دشمن شدند. درحالیکه تانک‌های تیپ12 از لشکر3 زرهی عراق حدود یک کیلومتر از پل‌های رودخانه سابله به‌سمت شمال پیشروی کرده بودند، نیروهای خودی راه آنان را سد کردند و از ساعت 4 صبح درگیری شدیدی آغاز شد.(1)-(2)انهدام چندین تانک و دستگاه مهندسی عراق روی پل‌های نظامی نهر سابله، به بسته‌شدن پل و محاصره یک گروهان تانک عراقی که از پل عبور کرده بودند انجامید که نیروهای خودی با هجوم به تانک‌های شمال نهر سابله آنها را منهدم کردند.(3)
بامداد تا 10 صبح است، در ضمیمه سوم این گزارش آمده است.
-(4)نیروهای خودی پس از انهدام تانک‌ها، نفربرها و نیروهای عراقی، از پل سابله و پل نظامی غرب آن عبور و تا 2 کیلومتری جنوب این رودخانه پیشروی کردند و مانع تشکیل خط پدافندی نیروهای عراقی شدند. در این درگیری‌ها که تا ساعت 10 صبح ادامه یافت، درحدود 55 تانک و نفربر عراق منهدم شد، حداقل 270 نفر عراقی کشته و بسیاری از نیروهای پیاده دشمن مجروح شدند و تعدادی نیز به اسارت درآمدند. سرعت اقدام نیروهای خودی به‌حدی بود که حدود 30 دستگاه تانک و نفربر عراقی فقط در حوالی پل سابله منهدم شدند و این امر سبب هزیمت دشمن شد.(5)
1
فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه‌ای تبلیغاتی بدون توجه به واقعیت‌های صحنة جنگ و بدون اشاره به شکست سنگین نیروهای عراقی در شمال رودخانه سابله، در ترسیم وضعیت امروز منطقه عملیاتی طریق‌القدس اعلام کرد: با طلوع ششمین روز نبرد سهمگین در منطقه الخفاجیه، نیروهای ما حلقة محاصره را بر نیروهای شکست‌خوردة دشمن تنگ‌تر کرده، آنها را متحمل خسارات جانی و مالی بسیاری می‌کنند که آمار آن تا تهیه این بیانیه، 847 کشته و انهدام 8 دستگاه تانک، 9 دستگاه نفربر زرهی، 8 دستگاه خودرو، 3 قبضه توپ، 5 چادر مهمات و به‌غنیمت‌گرفتن تعدادی نفربر، توپ و خودرو سالم بوده است.(6)
1) گزارش تیم‌های اطلاعاتی خودی (سپاه) و دشمن از محور غرب سوسنگرد درمورد چگونگی پاتک نیروهای عراقی از آخرین ساعات روز 12/9/1360 تا صبح روز 13/9/1360، در ضمیمه دوم این گزارش آمده است.
2) سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، صص 214 - 211.
3) بخش‌هایی از گزارش شنود سپاه از گفتوگوهای بی‌سیمی چند واحد حمله‌کنندة عراقی با رده‌های بالاتر خود که دربرگیرنده چگونگی و تأثیر حضور نیروهای خودی در صحنه نبرد، عقب‌نشینی نیروهای عراقی از شمال رودخانه سابله و اضمحلال آنها از ساعت 5
4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 3، ص27.
5) همان؛ و- اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، صص 194 - 192، پاییز 1383؛ و- ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص103؛ و- مسعود بختیاری و نصرت‌الله معین‌وزیری، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد4، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش (معاونت تبلیغات و روابط عمومی)، 1373، ص193؛ و- سند شماره 5678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات منطقه8، شماره 426، 13/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، پیشین، ص214؛ و- سند شماره 197817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 13/9/1360، صص 2 - 1.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 259، 14/9/1360، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 13/9/1360.
1
درپی آزادشدن شهر مرزی بستان در عملیات طریق‌القدس، ستاد تبلیغات جبهه و جنگ از خبرنگاران رسانه‌های خارجی دعوت کرد تا از منطقه عملیاتی طریق‌القدس و شهر بستان بازدید کنند.(1)براین‌اساس، امروز گروهی از خبرنگاران داخلی و خارجی با سفر به مناطق جنوبی کشور، از مناطق آبادان، شادگان، بخش شرقی خرمشهر و بستان دیدن کردند، اما رسانه‌های خارجی استقبال چندانی از موفقیت ایران نکردند و فقط برخی رسانه‌ها نتیجه این بازدیدها را به‌طور کاملاً محدودی انعکاس دادند.(2)باوجوداین، به قسمت‌هایی از مطالب منتشرشدة این خبرگزاری‌ها اشاره می‌شود.
خبرگزاری فرانسه نتایج عملیات طریق‌القدس را این‌گونه بازتاب داد: «این یک واقعیت است که تصرف بستان (که بغداد آن را تکذیب کرده است) در 12 کیلومتری مرز ایران و عراق و آزادسازی منطقه بستان و پیشروی ایران در این منطقه به‌سمت مرز عراق، دارای اهمیت استراتژیک و روانی بسیار زیادی است. اولاً بستان نزدیک‌ترین شهر ایران به مرز عراق است، درثانی اگر قوای ایران - چنانکه تهران ادعا می‌کند - در این منطقه موضع بگیرند، خطوط جبهه عراقی به دو نیم، قسمت می‌شود.»(3)
خبرنگار این خبرگزاری نیز پس از بازدید از مناطق عملیاتی در گزارشی نوشت: «روز جمعه پرچم ایران با شعار "نبرد تا پیروزی" بر فراز شهر بستان، که اکنون "طریق‌القدس" نامیده می‌شود، به اهتزاز درآمد. خبرنگاران خارجی که روز جمعه گذشته از اهواز و سوسنگرد وارد بستان شده بودند، توانستند اهمیت نبرد روز گذشته را ارزیابی کنند. در سراسر جاده استراتژیک سوسنگرد به بستان، دشت از اصابت گلوله‌ها سوراخ شده بود؛ بسیاری از سنگرهای عراقی پاک‌سازی شده بودند و اجساد سربازان عراقی در سراسر پشته‌های خاک (خاکریزها) و میدان‌های مین افتاده بودند. تانک‌ها از بستان به‌سوی مرز - که فاصله چندانی ندارد - به پیش می‌رفتند. در بستان تقریباً یک‌سوم خانه‌ها آسیب دیده‌اند. در محلی دیگر از این شهر، سربازان ایرانی اشیای باقیمانده از سنگر عراقی‌ها را به نمایش گذاشته بودند: یک شیشه شراب، یک کلاه آهنی، یک مدال و یک روزنامه. در نزدیکی جاده، سربازان ایرانی درحال دفن تعداد زیادی از اجساد عراقی بودند. رقم 511، آخرین عدد جسد دفن‌شدة سربازان عراقی را نشان می‌داد، درحالیکه هنوز تعداد بسیاری از اجساد سربازان عراقی جمع‌آوری نشده بود.»(4)
رادیو صدای امریکا نیز به نقل کوتاهی از خبرگزاری فرانسه اکتفا و اعلام کرد: «خبرنگار خبرگزاری فرانسه در گزارش خود می‌گوید، در سراسر جاده بین سوسنگرد و بستان، حفره‌های ناشی از اصابت گلولههای توپ و اجساد سربازان عراقی که در جنگ کشته شده‌اند، به چشم می‌خورد. بنا به همین گزارش، نیروهای ایرانی تاکنون اجساد 511 سرباز عراقی را به خاک سپرده‌اند.»(5)
رادیو لندن هم گزارش داد: «تسخیر بستان توسط نیروهای ایران نشانه چهارمین ضدحمله بزرگ نیروهای این کشور طی یک سال اخیر است و این پیروزی را می‌توان ازنظر اهمیت استراتژیکی، هم‌سطح عقب‌نشاندن نیروهای عراق از رود کارون [عملیات ثامن‌الائمه(ع)] در چند هفته پیش به شمار آورد و ازنظر سمبلیک نیز تسخیر بستان حائز اهمیت می‌باشد.»(6)
1) روزنامه کیهان، 10/9/1360، ص2.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 259، 14/9/1360، ص18، 13/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 255، 10/9/1360، ص3، تهران - خبرگزاری فرانسه، 9/9/1360.
4) روزنامه کیهان، 15/9/1360، ص15، خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری فرانسه.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص14، رادیو امریکا.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص18، رادیو لندن.
1
یک خبرنگار آرژانتینی که از بازدیدکنندگان منطقه عملیاتی طریق‌القدس بود، در مصاحبه با خبرگزاری پارس مطالبی درباره نگاه منفی رسانه‌های غربی به ایران و ضعف‌های تبلیغاتی ایران بیان کرد. به گزارش این خبرگزاری، "لوئیز ناسی"، خبرنگار آرژانتینی که از بستان دیدن کرده است، در پاسخ به سؤال خبرنگار ما درباره انگیزه بیشتر خبرگزاری‌های خارجی از منعکس‌نکردن واقعیات جنگ عراق علیه ایران و شکست مفتضحانه لشکر صدام در بستان گفت: «واضح است؛ چون من فکر می‌کنم تمام این خبرگزاری‌ها نفعشان در تبلیغ علیه ایران نهفته است. تمام خبرگزاری‌ها، یونایتدپرس، آسوشیتدپرس، فرانس پرس و غیره در تبلیغ علیه ایران نفع دارند، زیرا آنها مردم ایران را درک نمی‌کنند و به‌طورکلی مردم جهان سوم را درک نمی‌کنند و نمی‌خواهند مسلمانان را درک کنند. آنها از انقلاب خوششان نمی‌آید. من فکر می‌کنم اروپا و امریکا دارای طرز تفکر خودمحوربینی هستند. آنها خواهان ثروت‌های جهان سوم هستند. من فکر می‌کنم استراتژی خبرگزاری‌های جهان نیز براساس همین طرز تفکر قرار دارد، البته شما ایرانیان نیز مسئول تبلیغات نادرست و ناقص درباره وضع خودتان هستید، زیرا شما تبلیغات تهاجمی درباره واقعیت‌های ایران نمی‌کنید. شما ایرانیان جای زیادی برای فعالیت مخالفان باز می‌گذارید؛ شما به افکار عمومی چندان اهمیت نمی‌دهید.»(1)
2
امروز هواپیماهای عراقی به منطقه عملیاتی طریق‌القدس حمله کردند، اما نتیجه‌ای کسب نکردند و در نبرد هوایی جنگندههای دو طرف یک هواپیمای عراقی سرنگون شد. تبادل آتش بین توپخانههای خودی و دشمن و درگیریهای پراکنده نیز در این منطقه همچنان ادامه داشت.
جنگندههای عراقی امروز به عقبه و محورهای مواصلاتی منطقه عملیاتی طریق‌القدس حمله کردند، اما موفقیتی کسب نکرده، فقط روستای رحیمه در شرق ارتفاعات میشداغ را بمباران کردند. هواپیماهای خودی نیز به مقابله با هواپیماهای مهاجم پرداختند و در یک نبرد هوایی، یک فروند اف14 خودی موفق شد در غرب سابله یک هواپیمای عراقی را سرنگون کند.(2)
در این روز همچنین توپخانه دوربرد عراق 12 گلوله به شهر دزفول پرتاب کرد که از خسارت‌ها و تلفات احتمالی گزارشی ارسال نشده است.(3)در منطقه شلیبه در جنوب‌غربی شوش در آن سوی کرخه نیز نیروهای سپاه با گلولههای خمپاره 4 سنگر عراقی را هدف قرار داده، منهدم کردند که براثر آن، تعدادی از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند. 4 تن از افراد عراقی نیز هدف تک‌تیراندازان سپاه قرار گرفتند و به هلاکت رسیدند.(4)همچنین در درگیری محدود نیروهای خودی با نیروهای عراقی در همین منطقه در تپة114 (تپه ماسه‌ای)، تعدادی از افراد دشمن کشته یا زخمی شدند.(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 15/9/1360.
2) سند شماره 051758 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره428، 15/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص21، تهران - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 259، 14/9/1360، ص17، اطلاعیه شماره 718 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی؛ و- سند شماره 56763 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 13/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 051757 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات 8، شماره 427، 14/9/1360.
4) سند شماره 5680 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات شوش، 13/9/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 260857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات لیخضر به اطلاعات عملیات شوش، 13/9/1360، سند تک‌برگی.
1
امروز درگیری میان عناصر وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی و نیروهای دولتی در محورهای بانه، سقز، سردشت، کامیاران و مریوان ادامه یافت و نیروهای خودی در دو عملیات مهم، بخش‌های وسیعی از مناطق آلوده را پاک‌سازی و خسارتهایی به نیروهای ضدانقلاب وارد کردند.
افراد وابسته به گروه کومه‌له در محور بانه - سقز، 4 تن از کارکنان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران مرکز ارومیه را که درحال عزیمت برای مرمت دکل تلویزیون گردنه خان بودند، گروگان گرفتند. 2 تن از این افراد تکنیسین بودند، یک نفر دکل‌بند و یک تن دیگر نیز راننده بود.(1)-(2)
نیروهای خودی متشکل از سپاه، ارتش، بسیج و ژاندارمری نیز عملیاتی را به منظور پاک‌سازی جاده بانه - سردشت و بخشی از روستاهای اطراف و تصرف ارتفاعات مسلط بر منطقه سوریور (در 9 کیلومتری شمالغربی بانه) اجرا کردند و در یک نبرد سنگین با افراد مسلح غیرقانونی موفق به تصرف ارتفاع سوریور و پاک‌سازی ده کیلومتر از این محور شدند. در این عملیات، 9 تن از افراد سپاه شهید، 9 تن مفقود و 17 تن زخمی شدند. از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی نیز 20 تن کشته و تعدادی زخمی شدند.(3)
همچنین نیروهای سپاه سنقر، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد، منطقه وسیعی در غرب و شمالغربی کامیاران را پاک‌سازی کردند. در این عملیات که از ساعت 4 بامداد تا 7 شب ادامه داشت، 21 روستا ازجمله روستاهای شیخ‌رش، سامله، کانی‌خسرو، باغله، بانی‌سید، ترازوله، حاج‌آباد، کاظم‌آباد، چشمه‌زنگی و... پاک‌سازی شد و 90 تن از عوامل مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی و 2 تن از افراد وابسته به سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان دستگیر شدند. تعداد 23 قبضه انواع اسلحه نیز به غنیمت نیروهای خودی درآمد.(4)
در غرب مریوان نیز در درگیری نیروهای سپاه و افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در غرب پایگاه "گاران"، یک دستگاه خودرو سپاه آسیب دید.(5)
2
امروز در درگیری نیروهای امنیتی و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و بندر گناوه، یک تن از نیروهای خودی شهید و 2 نفر از مردم عادی مجروح شدند. از افراد سازمان نیز یک تن کشته و یک تن دستگیر شد.
در حمله افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به نیروهای گشت کمیته انقلاب اسلامی در حوالی بیمارستان شماره2 در خیابان خلیج‌فارس (اوایل جادة قدیم کرج)، یک پاسدار
1) راننده این گروه روز چهارشنبه 18 آذرماه آزاد شد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، تاریخ 20/9/1360، ص5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/9/1360.)
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 15/9/1360؛ و- سند شماره 57532 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ف منطقه 5 (تبریز) به فرماندهی مرکز، 2/10/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به نداجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص5؛ و- سند شماره 300820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 99، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 14/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 300818 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 101، از لشکر28 (رکن3) به ف نزاجا (مد عملیات)، 16/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56773 مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 14/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص14، اطلاعیه روابط عمومی سپاه پاسداران.
4) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص4؛ و- سند شماره 300817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 100، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 15/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 300840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 15/9/1360، ص2.
5) سند شماره 300838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 14/9/1360، صص 2 - 1.
کمیته به نام ابوالقاسم نصیری‌نیا به شهادت رسید و یکی از مهاجمان دستگیر شد. از این فرد یک اسلحه ژ3، تعدادی فشنگ، یک دستگاه بی‌سیم و اسناد و مدارک درون‌سازمانی به‌دست آمد.(1)
در میدان آزادی نیز نیروهای گشت سپاه به شخصی مشکوک شدند و او را که از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، تحت‌تعقیب قرار دادند. این فرد پس از مدتی متوجه تعقیب خود شد و به‌سوی نیروهای سپاه تیراندازی کرد که دراین‌میان، 2 عابر زخمی شدند. در تیراندازی متقابل نیروهای سپاه، فرد مهاجم نیز هدف قرار گرفت و به هلاکت رسید.(2)
در بندر گناوه هم افراد مسلح غیرقانونی به‌سوی یکی از اعضای بسیج این شهر تیراندازی کردند که هر 6 گلولة شلیک‌شده به موتورسیکلت او اصابت کرد و خود وی آسیبی ندید.(3)
1
نمازجمعه این هفته تهران به امامت حجت‌الاسلام امامی کاشانی برگزار شد. خطیب جمعه تهران با اشاره به فتح بستان در عملیات طریق‌القدس گفت: «بستان ازنظر استراتژیکی آنچنان اهمیت دارد که ارتش متجاوز عراق در فتحی که سپاه اسلام نمود، ستون فقراتش به حول و قوه خدای متعال درهم شکست. ... دژ محکمی برای آنان بود با 3 تیپ زرهی مکانیزه آماده، اما سپاه اسلام با ندای خدا و شعار قدس آنچنان بر آنان تاخت که تاروپودشان را برهم زد و آنها را عقب ریخت و آنچنان که می‌بینید اینک امریکا مستأصل شده است. یعنی امریکا با اینکه به نوکرش صدام دستور داد به ایران حمله کند، دید [که این اقدام نتیجه‌بخش] نشد. از طرف دیگر، طرح فهد را تلقین کرد و نشد. الآن امریکا خوب فهمیده است که جریانی است در منطقه، جریانی است در کشورهای اسلامی. این ملت فهمیده‌اند که چه باید بکنند.
و لذا می‌بینیم در همین هفته قراردادی بین رژیم صهیونیستی و امریکا بسته می‌شود و می‌بینیم که هیگ و شارون با یکدیگر ملاقات می‌کنند؛ وزیر امور خارجه امریکا از یک‌طرف و وزیر دفاع از یک‌طرف. بعد می‌بینیم فیلیپ حبیب(4)آمده در منطقه و این در و آن در می‌زنند، این‌طرف و آن‌طرف ملاقات می‌کنند، امریکا موقعیتش را در خطر عظیم دیده است.»
امام‌جمعه موقت تهران در ادامه خطاب به ارتش عراق آنها را دعوت به کناره‌گیری از جنگ کرد و گفت: «ارتش عراق، برای چه می‌جنگید؟ برای چه کسی می‌جنگید؟ اگر ارتش اسلام می‌جنگد شعار قرآن دارد؛ می‌گوید: یا شما را می‌کشیم و فاتح می‌شویم و اسلام را مستقر می‌سازیم و یا در این راه شهید می‌گردیم و راه استقرار اسلام را باز می‌کنیم، اما شما چه می‌کنید؟ شما برای امریکا می‌جنگید؟ شما برای صدام می‌جنگید. ... این صدام پلید را رها کنید. بگذارید به فرمایش امام بزرگمان دام‌ظله به پاریس برود و دولت برای خود تشکیل دهد.»
رئیس دیوان عدالت اداری در ادامه با تأکید بر اهمیت رعایت قانون در همه شرایط با ذکر مواردی در تاریخ اسلام و تأکید پیامبر بر رعایت قوانین گفت: «تمام کسانی که در اینجا هستند و یا صدای مرا می‌شنوند باید باتوجه‌به این نکات به اهمیت قانون پی ببرند و مبادا که ما نیز مشمول بیزاری‌جستن پیغمبر به‌دلیل رعایت‌نکردن قانون بشویم. اگر حتی به اشتباه سیلی به کسی زده شود و یا یک درهم از مال کسی تضییع شود، به جمهوری اسلامی ضربه وارد شده است. اگر به‌دست ما بی‌قانونی انجام گیرد تمام تلاش‌ها و زحمات شبانه‌روزی ما به هدر خواهد رفت. [ازطرف] بعضی از برادران عزیز و محترم نماینده در مجلس شورای اسلامی یک کلمه‌ای به‌عنوان نطق قبل از دستور گفته می‌شود، بعد می‌بینیم موجی در یک جایی ایجاد می‌کند و کراراً گفته‌ام که این نطق قبل از دستور، قانون نیست. ممکن است یک نفر یک جمله‌ای بگوید، این قانون نیست که تو تمام پولت را از بانک می‌کشی، مجلس شورای اسلامی الآن در این مدتی که کار کرده ببین آیا به‌طرف غول کاپیتالیستی امریکایی رفته یا به‌طرف پرچم سرخ سوسیالیستی و به قول خودشان کمونیستی و اشتراکی که می‌گویند، که آن جهت هم درعین‌حال وجود ندارد، کدام طرف رفته؟ مجلس شورای اسلامی بر یک معیار دقیق نه چپ و نه راست حرکت می‌کند. اینجاست که می‌خواهم عرض کنم، ای متمکنین، ای کسانی‌که پول دارید، آیا علاقه دارید به انقلاب اسلامی ایران یا نه؟ تحقیقاً عده‌ای علاقه‌مندید و عده‌ای بی‌علاقه‌اید؛ شما که علاقه‌مندید به انقلاب یاد بگیرید از شهیدانمان، یاد بگیرید از بچه‌های عزیز ما که خون می‌دهند برای اسلام. شما پولت را از بانک بیرون می‌آوری؟ می‌ترسی؟ مجلس شورای اسلامی قانون می‌گذراند که یک ریال براساس خلاف اسلام از کسی گرفته نمی‌شود، اصل 49 معیار متنی دارد، این چه ترسی است؟ این چه وحشتی است؟ یاد بگیرید از شهیدانمان و درس بگیرید از بچه‌هایمان؛ آنها جان می‌دهند، شما پولتان را لااقل در خدمت اسلام بگذارید و حداقل دراختیار دولت بگذارید [تا] نظام جمهوری اسلامی ایران با این همه ضربه‌هایی که دشمن بر او وارد می‌کند بتواند کارش را راحت ادامه دهد. و اگر علاقه‌مند به انقلاب اسلامی نیستید، علاقه به آب و خاک ندارید؟ علاقه‌ای به کشور ندارید؟ وطن و مملکتتان را چی می‌دانید؟ آیا نمی‌بینید دشمن حمله کرده، می‌خواهد این مملکتی که مهد آزادی است و راهی به‌سوی قدس و همه آزادی‌ها باز کرده و حرکت کرده [را] می‌خواهند از بین ببرند؟ تو برای علاقه به این کشور پولت را به بانک‌ها بریز و نترس. بگذار اقتصاد کشور و روشی که دولت جمهوری اسلامی ایران دارد آن اقتصاد و آن روش، استوار و چون کشتی زیبا بر روی امواج آب حرکت کند که به حول و قوه خدا حرکت می‌کند و به مقصد نهایی‌اش انشاءالله می‌رسد.»(1)
1) روزنامه جمهوری اسلامی، 14/9/1360، ص10.
1
نخست‌وزیر در ادامه بازدید از استان خوزستان پیش‌ازظهر امروز به‌اتفاق وزیر نفت و استاندار و سایر مقامات استان وارد شهر آزادشدة بستان شدند و از این شهر که اخیراً در حمله بزرگ طریق‌القدس از اشغال چهارده‌ماهه دشمن بیرون آمده است، بازدید کردند.
نخست‌وزیر در میان فریادهای "موسوی، موسوی، به کربلا خوش آمدی" و "جنگ، جنگ تا پیروزی" وارد بستان شد و از نقاط مختلف شهر ازجمله ژاندارمری و شهربانی بستان - که پس از پیروزی اخیر اسلام بر کفر افتتاح شد - با حضور سرهنگ حجازی، سرپرست شهربانی کل کشور، دیدن کرد. نخست‌وزیر و همراهان ضمن بازدید از مواضع تصرف‌شده و سنگرهای مزدوران بعثی صدام که در پیروزی‌های اخیر به تصرف رزمندگان اسلام درآمد، از چند موضع تثبیت‌شده مدافعین میهن اسلامی نیز بازدید به عمل آوردند.
میرحسین موسوی، نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران، همچنین در مصاحبه‌ای با خبرگزاری پارس در سوسنگرد و در پاسخ این سؤال که نیروهای ما تا چه حد به پیشروی خود ادامه می‌دهند، گفت: «ما بارها اعلام کرده‌ایم [که] چشمداشتی به خاک کسی نداریم، ولی اگر نیروهای صدامی بخواهند در مقابل نیروهای ما مقاومت بکنند و دست از خیره‌سری برندارند، چه‌بسا ما مجبور شویم تعرض به داخل عراق داشته باشیم. بنابراین، من به نیروهای ارتش عراق هشدار می‌دهم بیش‌ازاین در زیر فرماندهی این فرد دیوانه به سر نبرند و بدانند مصلحت آنها نیست که با دادن این همه کشته، هم خسران دنیا را داشته باشند و هم خسران آخرت را.» نخست‌وزیر سپس افزود: «ما ضایعه خواهیم داد، ولی برنده نهایی ما خواهیم بود، چراکه ما نیروی حق هستیم و به‌خاطر حق و ارزش‌های والایی می‌جنگیم.»
نخست‌وزیر پس از بازدید از شهر آزادشده بستان، در محل سپاه پاسداران انقلاب اهواز در جمع برادران ایثارگر سپاهی حضور یافت و طی سخنانی ضمن قدردانی از زحمات رزمندگان اسلام در جبهه‌های جنگ اظهار کرد: «ما در مقابل جهان پر از زور امروز که با این‌همه سلاح‌ها و سیاست‌های پیچیده برعلیه ما برخاسته، تنها یک چیز داریم و آن نیروی ایمان و باور ماست و این نیروست که به ما قدرت داده تا از سلاح‌های کوچک خود بهترین بهره‌گیری‌ها را داشته باشیم و همین نیروست که به ما این امیدواری را می‌دهد که این انقلاب در داخل مرزها محصور نخواهد ماند و به سراسر جهان گسترش پیدا خواهد کرد.»
نخست‌وزیر در بخش دیگری از سخنانش گفت: «مسلماً در آینده، تشکل سپاه، تشکل بسیج و تحول عظیمی که در ارتش به وجود آمده، در میان ملت ما سازمانی از رزمندگان به وجود خواهد آورد که تمام دنیا مجبور خواهد شد روی این نیروهای رزمنده حساب کند.»
موسوی همچنین بعدازظهر امروز قبل از بازگشت به تهران با سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش و برادر محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دیدار و گفت‌وگو کرد.(1)
1) روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص13، اهواز- خبرگزاری پارس.
1
در ادامه درگیری دانشجویان ایرانی عضو انجمن اسلامی دانشگاه‌های امریکا و اروپا، خبرگزاری پارس گزارشی را بدین شرح منتشر کرد: در چند روز گذشته، درگیری شدیدی بین دانشجویان مسلمان و متعهد به انقلاب اسلامی و منافقین در دانشگاه‌های "هوستون" و "تگزاس" امریکا روی داد. در این درگیری‌ها 2 تن از دانشجویان مسلمان به‌دست هواداران منافقین به ضرب چاقو زخمی شدند.(1)
2
درپی پیروزی‌های ایران در جبهه‌های جنگ، طرف‌داران رژیم عراق در بیروت با نیروهای جنبش امل درگیر شدند که این اقدام حداقل یک کشته برجای گذاشت. بنا بر گزارش پلیس لبنان، در این درگیری خیابانی از خمپاره نیز استفاده شده است. منابع امنیتی همچنین اعلام کردند که براثر انفجار یک بمب در مقابل دفتر جنبش امل در بیروت یک نفر کشته شد و 3 نفر دیگر زخمی شدند. به گزارش خبرگزاری‌ها، درحال‌حاضر، سازمان آزادیبخش فلسطین و نیروهای حافظ صلح سوری در تلاش برای میانجیگری بین دو طر‌ف‌اند.(2)
ضمیمه اول گزارش 1: توضیحات فرمانده تیپ25 کربلا درباره علت غافلگیری نیروهای خودی در منطقه و پل سابله
مرتضی قربانی، فرمانده تیپ25 کربلا در عملیات طریق‌القدس، در پاسخ به این سؤال که مگر نیروی محافظی برای پل مهم و حیاتی سابله که تنها معبر وصولی نیروهای عراق از جنوب رودخانه سابله به شمال آن منطقه بود، وجود نداشته است، گفت: نیروها برای حفاظت از پل سابله حضور داشتند، ولی عراق قبل از پیشروی به‌سمت شمال سابله، این منطقه را بهوسیله توپخانههای دوربرد و خمپاره‌اندازها به‌شدت گلوله‌باران کرد که تقریباً تمام افراد ما شهید یا زخمی شدند و بی‌سیمچی مستقر در منطقه نیز ازجمله شهدا بود.
همچنین تمام امکانات ارتباطی منهدم شد و هنگام هجوم دشمن برای تصرف پل سابله و عبور از آن به‌سمت شمال، با نیروهای آن منطقه تماس نداشتیم و ازاین‌جهت با تأخیر متوجه موضوع شدیم. وی افزود: من وقتی از مقر تاکتیکی خود به‌سمت محل حادثه می‌رفتم، دیدم که برخی نیروها و همچنین چندین تانک به‌سمت سوسنگرد عقب‌نشینی می‌کنند که به هر ترتیبی بود، مانع این کار شدم و با ورود چند تانک به منطقة درگیری و آگاه‌شدن سایر نیروها توانستیم مانع نفوذ عراقی‌ها به شمال سابله شویم و حتی آنها را تا چندین کیلومتر در جنوب پل سابله تعقیب کنیم.(3)
ضمیمة دوم گزارش701: گزارش تیم‌های اطلاعاتی خودی و دشمن از محور غرب سوسنگرد درمورد چگونگی پاتک نیروهای عراقی از آخرین ساعات روز 12/9/1360 تا صبح روز 13/9/1360.
براساس گزارش سپاه پاسداران در منطقه عملیاتی طریق‌القدس، «دشمن در ساعت 23:30 دقیقه تاریخ 12/9/60، اقدام به پاتک کرد. در این پاتک که گردان قتیبه تیپ12 زرهی لشکر3 به‌همراه تعدادی عناصر پیاده و کماندو شرکت داشتند، ابتدا یک دسته تانک (3 دستگاه) را از پل دوم سابله (پلی که روی شاخه نهر سابله بعد از پل اصلی سابله احداث شده) عبور دادند که حدود یک کیلومتر به‌سمت شمال پل پیشروی کردند و در آن با نیروهای خودی درگیر شدند و یک دستگاه تانک به آتش کشیده شد. دشمن که کاملاً سردرگم شده بود، حدود دو گروهان تانک را به‌همراه یک گروهان نفربر برای گرفتن سرپل در شمال پل دوم سابله وارد میدان کرد که کلاً منهدم شد. حدود 9 دستگاه تانک؛ یعنی یک گروهان، از پل عبور کرد که به‌علت بسته‌شدن پل در شمال پل ماند و توسط نیروهای خودی منهدم شد. بسته‌شدن پل به این صورت بود که یک تانک درحالیکه می‌خواست از جنوب به شمال بیاید، بهوسیله نیروهای خودی در وسط پل منهدم شد و بلدوزری نیز که می‌خواست برای تخلیه اقدام کند، منهدم شد. درگیری به همین ترتیب ادامه داشت تا اینکه کلیه ادوات دشمن که از پل عبور کرده بودند، بهوسیله نیروهای خودی منهدم شدند و دشمن با ازدست‌دادن 75 دستگاه تانک و نفربر و تعداد بسیاری نیروی پیاده ضربه مهلکی متحمل شد و تقریباً نیروهای پاتک‌کننده به‌کلی منهدم شدند. پس از انهدام نیروهای دشمن در شمال پل سابله، نیروهای خودی حدود 2 کیلومتر به‌سمت جنوب پل سابله پیشروی کردند و مواضع جدیدی را به دست آوردند. هدف دشمن، عبور از پل سابله و سپس با تقسیم نیروها به 2 دسته، محاصره بستان بود.(1)
از سوی دیگر روایت فرمانده یکی از یگانهای حاضر در پاتک ارتش عراق به منطقة سابله نکات قابل‌توجهی درمورد اقدام اخیر دشمن برای ازبینبردن آثار و ثمرات عملیات طریق‌القدس در بر دارد. فرمانده گردان1 تیپ48 پیاده عراق در گزارش خود درباره این پاتک سهمگین چنین نوشته است: «یگانهای پیاده‌نظام ستون دوم توانستند در ساعت 23:30 روز 3/12/1981 [12/9/1360] پل سابله را به اشغال خود درآورند و در ساعت 4:30 [بامداد] یگانهای پیاده‌نظام اقدام به اجرای مأموریت خود [در] بخش توسعه سرپل کردند، ولی با آتش شدید و انبوه سلاح‌های ضدتانک و موشک‌ها مواجه شدند که موجب انهدام چند دستگاه نفربر شد. بعد از آنکه قرارگاه فرماندهی در جریان وضعیت قرار گرفت به یگانهای مزبور دستور داد تا نفربرها را ترک کنند و برای توسعه سرپل به‌صورت پیاده حرکت نمایند تا موجب تقلیل خسارات وارده به نفربرها شود. اجرای این مأموریت به‌سختی انجام گرفت و یگان‌ها توانستند بیش از سه متر خارج از پل پیشروی نمایند، زیرا مواجه با مقاومت شدید نیروهای ایرانی شدند، به‌طوری‌که چندین بار اقدام به حملات محدود خود در منطقه نمودند، ولی یگانهای عراقی توانستند این حملات را متوقف سازند. در ساعت 2 روز 4/12/1981 [13/9/1360]، به تیپ ابن‌الولید دستور داده شد از پل سابله عبور نماید و سرپل را توسعه دهد تا دیگر گردان‌های تانک با سرزدن سپیده به‌طرف شهر بستان حرکت کنند.»(2)وی در ادامه می‌افزاید: «در زمان 4/12/1981 [13/9/1360]، ستون نیروهای دوم و سوم با تأخیر، پیشروی خود را از منطقه تجمع خود در نزدیکی رودخانه نیسان به‌طرف سابله آغاز کرده بود و قرارگاه فرماندهی به یگانهای دو ستون فوق‌الذکر دستور داده بود برای عبور از رودخانه از پل‌های سابله و التعاون استفاده کنند. ... در ساعت 22، ستون اول [که] پیشاپیش آن تیپ گارد ریاست‌جمهوری قرار داشت، پیشروی خود را از منطقه تجمع خویش در شیب [چزابه] آغاز کرد و در داخل تنگه با مقاومت شدیدی ازسوی نیروهای ایرانی [تیپ14 امام حسین(ع)] مواجه گردید، به‌طوری‌که از رسیدن به اهداف درنظر گرفته‌شده بازماند.»(3)وی در پایان این‌گونه می‌نویسد: «علی‌رغم تقویت ستون بهوسیله تیپ32 نیروهای مخصوص، اوضاع تا روز جمعه
1) احمد دهقان، مجموعه آثار شهید حسن باقری (گزارش روزانه جنگ، شش‌ماهة دوم 1360) تهران: مرکز نشر آثار شهید حسن باقری، 1389 صص 251 - 250، گزارش شماره 426، 13/8/1360.
2) امیر رزاق‌زاده، نبرد طریق‌القدس، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1391، ص733، گزارش عملیات شماره 914 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ.
3) همان، صص 698 - 697، سند شماره 54544 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص1، گزارش مکتوب پست شنود (استراق‌سمع) واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران (از نظر علی اسحاقی) از مکالمات فرماندهان یگانهای ارتش عراق در عملیات طریق‌القدس.
4/12/1981 [13/9/1360] به همان صورت باقی ماند. با طلوع آفتاب، تیپ17 زرهی تقویت‌شده با [نیروهای] پیاده مکانیزه و پیاده حرکت خود را شروع کرد، ولی به‌علت آتش شدید توپخانه و انبوه موشک‌های ضدتانک نیروهای ایرانی از پیشروی آن ممانعت به عمل آمد و درنتیجة خسارات واردآمده به تجهیزات زرهی و مکانیزه مجبور به عقب‌نشینی گردید. در طول روز، آوردن دیگر نیروهای تابعه ادامه داشت و نبردهای بسیار سختی انجام گرفت، ولی خسارات هنگفتی به آنان وارد آمد. به‌طوری‌که موجب شکستن این ستون گردید.»(1)
ضمیمة سوم گزارش701: بخش‌هایی از گزارش شنود سپاه از گفتوگوهای بی‌سیمی واحدهای حمله‌کنندة عراقی به شمال رودخانة سابله
دشمن از منطقه دهلاویه به‌طرف ما به‌سرعت حرکت می‌کند، ما احتیاج به کمک داریم، نیرویی برای جلوگیری از آن بفرستید.
از 61:(2)دحام،(3)خواهش می‌شود درحال حرکت و آتش، به خالد نزدیک شوید.
از 51: تعداد 3 عدد نفربر از [یگان] من روی پل از کار افتاد (ساعت 5 صبح).
از 51: مقاومت شدید است. یکی از تانک‌های من فرار کرد و 2 دستگاه دیگر در آتش سوخت.
از 61: الآن از روی پل یک واحد پیاده عبور می‌کند. مقاومت شدیدی روی پل است.
از 51: از دحام به محمد، الآن 8 دستگاه تانک از [یگان] من منهدم شد. هر تانکی که از پل عبور کند منهدم می‌شود.
از 51 به 81: نیروهای گردان30 نزدیکی ما می‌باشند.
از 51: ما الآن با نیروی پیاده از پل عبور کردیم. ما به عبور ادامه می‌دهیم.
از 51 به 61: سرعت را زیاد کن، چون آر.پی.جی‌زن‌ها یک تانک را زدند و سوخت، مقاومت دشمن کمتر شد.
از 81: صدای تانک ازطرف بستان می‌شنوم.
از 51: موقعیت را شرح دهید، دحام باید قبل از روشنایی از پل عبور کند. مقاومت بسیار شدید شد (ساعت 6 صبح).
از 51: یک گروه زرهی دشمن درحال پیشروی است. نیروی پیاده ما فرار کرد.
از 51 به 61: تانک‌های دشمن زیادند.
از 51: مقاومت دشمن خیلی شدید است. پس از عبور 5 تانک، راه پل بسته شد. بلدوزر منهدم شد. راه هر دو پل بسته شده است (ساعت 6:15 صبح).
از 51 به 81: خیلی سریع برای ما نیرو بفرستید. نیروی پیاده دشمن روی خاکریز بسیار زیاد است.
از موفق: خواهش می‌کنم هرچه سریع‌تر تیپ30 را به کمک بفرستید. خواهش می‌کنم لااقل 20 نفر بفرستید (ساعت 6:15 صبح).
از 61: به تیپ خبر دهید دحام از پل عقب‌نشینی کرد.
از موفق: موقعیت من بسیار بد و سخت است.
از 51: فایده‌ای ندارد. نیروی پیاده دشمن از روی خاکریز به‌طرف ما نارنجک پرتاب می‌کند.
از موفق: پس از عبور 9 دستگاه تانک، پل بسته شد. خواهش می‌کنم هرچه سریع‌تر نیرو بفرستید. مقابل من یک گروه رزمی وجود دارد و نمی‌توانیم بر آن مسلط شویم. من درحال درگیری هستم. دشمن کاملاً بر من مسلط است.
جواب: خواهش می‌کنم در مهمات صرفه‌جویی کنید، من هم مانند شما در محاصره هستم.
از موفق: با دشمن درگیر هستیم، در مهمات صرفه‌جویی کنید.
از 61: خواهش می‌کنم به‌صورت صحیح از تانک استفاده کنید. پل (برای نصب روی رودخانه سابله) و نیروی پیاده برای شما می‌آید.
از 51 به 61: تیپ24 برای کمک می‌آید. اوضاع رو به بهبودی است.
از 61: 4 دستگاه تانک محاصره شده، درگیری با نارنجک وجود دارد، نیروهای پشتیبانی‌کنندة پل فرار کرده‌اند. این مسخره است. به‌خدا منطقه را ترک می‌کنیم. دیگر هیچ افسری نمانده است. دشمن اطراف مرا به‌طور کامل محاصره کرده، من از خودم نمی‌ترسم، از دوستانم می‌ترسم. کمک پیاده بفرستید (ساعت 6:45 صبح).
از 51: خالد می‌گوید تنها من مقاومت می‌کنم و بقیه کشته شده‌اند (ساعت 7 صبح).
از 81: نیروی پیاده بفرستید. همة شما محاصره خواهید شد. اگر تا 5 دقیقه دیگر چیزی نیاید، کار تمام است.
از 51 به 81: برای من پیاده بفرست. الآن تمام تانک‌ها منهدم می‌شوند.
از 51 به 81: الآن همه ما اسیر خواهیم شد.
از 51 به 81: همه دارند فرار می‌کنند، بهتر است پل را باز کنیم و عقب‌نشینی کنیم.
از 51 به 81: موفق نرسید. احتمالاً او را دستگیر کرده‌اند یا به عقب آمده [است].
از 51 به 81: الآن همه [افراد یگان] ما کشته شده‌اند و فقط من باقی مانده‌ام.
از 61: محسن گردان خودش را برد و ما همین را بیشتر نداشتیم. 4 تانک ما تمام شد. یک گروهان تانک به‌علاوه یک دسته به‌علاوه 4 نفربر و 2 عدد شلیکا و 8 عدد تانک و نیز 4 دستگاه تانک دیگر سوخت (ساعت 8 صبح).
از دحام: اگر می‌شود نیروهایت را به دحام نزدیک کن.
جواب: ما اگر کوچک‌ترین حرکتی کنیم، پل را می‌گیرند.
از 51: تانک‌های دحام درحال عقب‌نشینی‌اند، نیروی پیاده عقب‌نشینی کرد.
از خالد: دستور برای عقب‌نشینی صادر شد.
از 61: اگر می‌توانی موفق را کمک کن. تانک من رفت به قرارگاهم.
از 70 به 51: این غضب خدایی بود. خدا ما را نجات نمی‌دهد.
از محمد به محسن: خالد و موفق را گرفتیم. اگر می‌توانید بازگردید.
از محمد به محسن: تانک‌های معتصم به عقب بازگشت.
از خالد: پیاده‌ها همه عبور کردند و ماشین‌ها ماندند.
از 70: ازسمت چپ مواظب پل باش. نیروهای ما عقب‌نشینی کردند (ساعت 9:30 صبح).
از 70: ما از پل دور هستیم و پشت ما نیروی پیاده وجود دارد.
از 61: 4 تانک از تانک‌های کمکی منهدم شد (ساعت 10 صبح).
از دحام: تمام نیروهای ما عقب‌نشینی کردند. تیراندازی شدید است. تانک‌های دشمن سعی می‌کنند از پل عبور کنند.
جواب: سعی کنید آنها را متوقف کنید، برای ما خوب نیست، نیروی پیادة دشمن زیاد است.
از 70: موقعیت خود را بگویید. فقط نیروی دشمن می‌بینم. پل از من دور است، سمت چپ ما نیرو نیست. برای بردن زخمی‌ها نفربر احتیاج داریم.
از 70: موقعیت شما چطور است؟
از 61: موقعیت ما خیلی بد است.
از 70: فقط خودت عقب بیا.
از 61: کجا بیایم؟ همه به عقب بازمی‌گردند.
از 61: اینجا هرجومرج است. شرف و حیثیت تیپ به خطر افتاده. قسمتی که باز است حتماً بسته شود.
از دحام: چیزی جز تانک‌های منهدم‌شده نیست. پهلوی من گردان طارق است.
از 71: خواهش می‌کنم برای جلوگیری دشمن از نفوذ به مواضع کمک کنید.
از دحام: چه چیزی برای شما باقی ماند؟
از 71: چیزی جز قرارگاه تیپ برای ما نمانده است.(1)
1) سند شماره 154544 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
1
در نبردهای امروز هواپیماهای عراقی و هواپیماهای ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه عملیاتی طریق‌القدس و منطقه عمومی اهواز، 2 فروند جنگنده عراقی و یک فروند جنگنده ایرانی سرنگون شد. ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران سقوط دو هواپیمای عراقی را نتیجه درگیری هوایی 2 فروند هواپیمای خودی با 5 فروند هواپیمای عراقی اعلام کرد.(1)منابع خبری یک فروند از هواپیماهای سرنگون‌شدة عراقی را از نوع سوخوی20 و محل سقوط آن را منطقه دزفول و حمیدیه اعلام کرده‌اند. به گزارش این منابع، یکی از خلبانان این هواپیما با نام محمد طاهر فطام دستگیر شده است و در پایگاه هوایی دزفول نگهداری می‌شود.(2)
یک فروند از این هواپیماها تعدادی راکت نیز به‌سمت پایگاه هوایی دزفول پرتاب کرد که هیچ‌کدام به هدف اصابت نکردند و در زمینهای اطراف پایگاه فرود آمدند.(3)
همچنین یک فروند هواپیمای ایرانی در درگیریهای هوایی امروز هدف موشک هوابه‌هوای یک میگ عراقی قرار گرفت و در شمالغربی اهواز در نزدیکی روستای "جلاف" (در 20 کیلومتری این شهر) سقوط کرد. خلبان این هواپیما قبل از سقوط بیرون پرید و آسیبی ندید.(4)-(5)
دراینحال، فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در اطلاعیه543 مدعی شد که هواپیماهای عراقی در نبردهای هوایی، 3 هواپیمای ایرانی را در شرق سوسنگرد سرنگون کرده و همگی سالم به پایگاههای خود بازگشته‌اند.(6)
2
ساعت 11 امروز، 416 تن از اسیران عراقی که در جبهه‌های بستان به اسارت نیروهای خودی درآمده‌اند بهوسیله قطار وارد تهران شدند. به نوشته روزنامه کیهان، این افراد در میان اجتماع کثیری از مردم تهران و خبرنگاران داخلی و خارجی وارد تهران شدند. به گزارش خبرگزاری
1) روزنامه اطلاعات، 15/9/1360، ص14، اطلاعیه شماره 719 ستاد مشترک ارتش.
2) همان؛ و- سند شماره 051758 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 428، 15/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص21، اهواز- خبرگزاری پارس.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص20، اهواز؛ و- همان، صص 3 - 2، اهواز- خبرگزاری پارس، 14/9/1360.
4) روزنامه کیهان با ذکر ساعت و محل سقوط این هواپیما به‌اشتباه آن را متعلق به عراق اعلام کرد. (روزنامه کیهان، 14/9/1360، ص2.)
5) همان، ص2، اهواز- خبرگزاری پارس، 14/9/1360.
6) همان، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 14/9/1360، بیانیه نظامی شماره 543.
پارس، هنگام ورود اسرای عراقی به ایستگاه راه‌آهن تهران، مسافران حاضر در ایستگاه، کارکنان راه‌آهن دولتی ایران، مشایعت‌کنندگان و جمع کثیری از مردم درحالیکه فریادهای "الله‌اکبر" و "مرگ بر صدام" آنها در محوطة راه‌آهن طنین‌افکن بود، با اخلاق اسلامی، صمیمت خود را به ملت مسلمان عراق و فریب‌خوردگان ارتش عراق ابراز داشتند.(1)
نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص17.
1
بنا به گزارش رکن2 لشکر28 سنندج، یک گروه 25 نفری از نیروهای خودی به شهر شاندری عراق نفوذ کرده، با نیروهای عراقی درگیر شدند. در این درگیری 2 تن از عراقی‌ها کشته و 3 تن زخمی شدند. از افراد خودی نیز یک تن شهید و یک تن مجروح و دستگیر شد. نظامیان عراقی این فرد را در شهر حلبچه اعدام کردند.(2)
2
ساعت 7:00 بامداد، 150 تن از افراد حزب دمکرات با استفاده از مه‌آلودبودن هوا 45 تن از نیروهای گروهان نقده را که درحال اعزام برای تأمین و حفاظت جاده محمدیار - مهاباد بودند، در حوالی سه‌راه محمدیار - مهاباد محاصره و با انواع سلاح به‌طرف آنها شلیک کردند. درپی این واقعه، نیروهایی از ژاندارمری نقده، محمدیار، حیدرآباد و شهید زندی‌فر و همچنین بنا به درخواست فرمانده گروهان ژاندارمری، نیروهای سپاه نقده، نیروهای کمیته محمدیار و افراد بسیج برای کمک به نیروهای محاصره‌شده در محل حاضر شدند و در اقدامی هماهنگ، نیروهای خودی را از محاصره درآوردند و متقابلاً افراد حزب دمکرات را محاصره کردند. درپی این اقدام، مهاجمان ناچار شدند به‌سمت روستاهای آده، مایمند (میمند)، و درگه لطف‌الله در غرب جاده مهاباد - محمدیار عقب‌نشینی کنند. نیروهای خودی نیز به تعقیب آنان پرداخته، روستاهای مزبور را پاک‌سازی کردند.
در این عملیات که تا ساعت 16 طول کشید، 14 تن(3)از افراد حزب دمکرات ازجمله معاون فرمانده عملیات آنان کشته شدند که جنازه 5 تن از آنان به سردخانه نقده منتقل شد و 30 تن از آنان نیز دستگیر شدند. همچنین از افراد همکار با ژاندارمری (جوانمردان) 2 تن شهید و 2 تن زخمی شدند.
یک قبضه آر.پی.جی7، یک قبضه نارنجک‌انداز، 8 قبضه کلاشینکف، 4 قبضه ژ3، یک قبضه برنو، مقادیر فراوانی انواع فشنگ، یک دستگاه لودر، یک دستگاه مینی‌بوس و یک دستگاه وانت‌بار ازجمله وسایلی بود که در این عملیات به دست نیروهای خودی افتاد.(4)
فرمانده ژاندارمری ارومیه درباره ویژگی این عملیات گفت: «این یکی از موفقیت‌آمیزترین عملیات [های] رزمی ما بود، چراکه اول ما مورد حمله مهاجمین قرار گرفتیم و سپس ضمن درهم‌شکستن کمین مهاجمین، آنها را به محاصره درآوردیم و ضربات مهلکی بر آنان وارد کردیم. معاون عملیاتی ضدانقلابیون در این منطقه به نام یوسف سازواری کشته شد و نیروهای
1) روزنامه کیهان، 15/9/1360، ص14؛ و- خبرگزاری پارس،
2) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 294042 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، گزارش نوبهای عملیاتی، شماره 112، 29/9/1360، ص1.
3) برخی منابع تعداد افراد کشته‌شدة مهاجمان را 9 نفر اعلام کرده‌اند.
4) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص15، ارومیه؛ و- سند شماره 435983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 19/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56776 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 15/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه کیهان، 16/9/1360، ص2، ارومیه، به نقل از استانداری آذربایجان‌غربی؛ و- سند شماره 107076 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به فرماندهی ستاد منطقه 5، 14/9/1360، سند تک‌برگی ؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس.
عملیاتی و جانبازان ما توانستند غنائم زیادی به دست آورند.»(1)
فرمانده هنگ ژاندارمری آذربایجان‌غربی نیز در همین باره گفت: «عملیات برادران ژاندارمری بی‌سابقه بود و می‌توان گفت که حماسه‌ساز بود، زیرا ضدانقلابیون از مدت‌ها پیش در این منطقه اقدام به سنگربندی کرده بودند. آنها مأموران ژاندارمری را که برای ایجاد امنیت در این جاده حرکت کرده بودند به محاصرة خود درآوردند و آنها را از هر طرف زیر آتش سلاح‌های خود گرفتند، ولی خوشبختانه رزمندگان اسلام با هماهنگی کامل و با تاکتیک سنجیدة رزمی توانستند آنها را تارومار کنند.»(2)
1
هجوم افراد ضدانقلاب به خودرو یکی از واحدهای لشکر28 سنندج در محور کامیاران - سنندج و درگیری میان نیروهای خودی و افراد گروه کومه‌له در مریوان 2 حادثه نظامی در مناطق شمال‌غرب ایران بود.
یک دستگاه خودرو جیپ مخصوص شلیک موشک تاو متعلق به یکی از واحدهای لشکر28 که ازسمت کامیاران درحال حرکت به‌سوی شهر سنندج بود، در نزدیکی این شهر مورد هجوم افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی قرار گرفت. مهاجمان خودرو مذکور را به آتش کشیدند و سرنشینان آن را نیز به گروگان گرفتند.(3)
در درگیری نیروهای سپاه پاسداران مریوان و افراد وابسته به گروه کومه‌له در منطقه قامیشله در شمال‌شرقی مریوان نیز 3 تن از افراد این گروه کشته و تعدادی نیز زخمی شدند. در این حادثه به 2 تن از نیروهای سپاه نیز جراحاتی وارد شد.(4)
2
در عملیاتهای امروز نیروهای خودی و اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در تهران، زنجان، گچساران و آستارا، 3 تن از افراد خودی به شهادت رسیدند و از عناصر مسلح غیرقانونی نیز 2 تن کشته و 8 تن دستگیر شدند.
دو گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت‌های 8 و 8:40 صبح امروز در خیابان ارجمندی منشعب از فرجام (تهرانپارس) و خیابان نیروی هوایی تهران، 3 پاسدار کمیته انقلاب اسلامی را ترور کرده، به شهادت رساندند. ضاربان پس از این اقدام با استفاده از موتورسیکلت از محل حادثه گریختند.(5)
در خیابان آزادی نیز نیروهای گشت شهری سپاه به یک خودرو که حامل 3 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود مشکوک شدند و دستور ایست دادند، ولی با واکنش و تیراندازی آنها مواجه شدند که با تیراندازی پاسداران درگیری آغاز شد. در این درگیری 2 تن از سرنشینان خودرو براثر اصابت گلوله کشته شدند و یک تن نیز دستگیر شد.(6)
1) روزنامه کیهان، 17/9/1360، ص13، ارومیه، به نقل از فرمانده ژاندارمری ارومیه.
2) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص15، ارومیه.
3) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 3008840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 15/9/1360، ص1.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص22، سنندج - خبرگزاری پارس؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص28؛ و- روزنامه کیهان، 17/9/1360، ص1، سنندج - خبرگزاری پارس.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 15/9/1360.
6) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص2.
همچنین نیروهای این سازمان در زنجان برای دومین‌بار در روزهای اخیر یک بمب دست‌ساز را به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که خسارت مالی و جانی در بر نداشت. نیروهای سازمان بمب دست‌ساز دیگری را نیز در مقابل منزل فردی دیگر کار گذاشته بودند که عمل نکرد. این دومین‌بار است که در مقابل منزل این فرد بمبی کار گذاشته می‌شود.(1)
همچنین در گچساران، نیروهای سپاه این شهر و سپاه بهبهان در عملیاتی مشترک موفق شدند مخفیگاه هسته اصلی رهبری سازمان در بهبهان و گچساران را به تصرف خود درآورند. در این خانه تیمی 5 تن دستگیر شدند که 3 تن از آنها از اعضای اصلی و مسئول کل تشکیلات گچساران و بهبهان بودند.(2)
در آستارا نیز نیروهای سپاه با تصرف یک خانه تیمی 2 تن از افراد سازمان مارکسیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را که در این خانه فعالیت می‌کردند، دستگیر کردند. از این خانه تعدادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.(3)
1
هاشمی رفسنجانی در بخشی از خاطرات امروز خود از تعویق جلسه شورای عالی دفاع، بازدید نخست‌وزیر از جبهه‌های جنوب و اجرای عملیاتی در غرب کشور خبر داد.
امروز جلسه شورای عالی دفاع به‌دلیل حضور محسن رضایی، فرمانده کل سپاه و علی صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش در جبهه‌های غرب به تأخیر افتاد. قرار است این جلسه صبح روز بعد در حضور امام خمینی تشکیل شود. هاشمی رفسنجانی دراینباره می‌نویسد: «قرار بود عصر جلسه شورای عالی دفاع داشته باشیم، ولی چون فرمانده نیروی زمینی و فرمانده سپاه در جبهه هستند و قرار است در حضور امام گزارش جنگ را بدهند، قرار شد این جلسه صبح یکشنبه در محضر امام باشد.» آقای هاشمی رفسنجانی در ادامه درباره سفر نخست‌وزیر به جبهه‌های جنوب و عملیات در غرب کشور نیز می‌نویسد: «با آقای موسوی، نخست‌وزیر، تلفنی صحبت کردم؛ به خوزستان رفته بودند. از وضعیت جنگ و موفقیت‌ها خوشحال بودند. از کرمانشاه آقای صیاد [شیرازی] و محسن رضایی تلفنی صحبت کردند. خودشان را برای حمله در غرب آماده می‌کنند و ضدحمله پریشب عراق در بستان را مهم می‌دانستند که با لطف خدا شکست خورد.»(4)
2
سرهنگ سلیمی، وزیر دفاع، در گفت‌وگو با رسانه‌ها مطالبی را درباره هماهنگی سپاه و ارتش و اقدامات ارتش برای همسان‌سازی فرهنگی دو نیرو، قراردادهای منعقدشده قبل از انقلاب با امریکا برای خرید تجهیزات نظامی، خودداری امریکا از تحویل این تسلیحات و واکنش حقوقی
1) سند شماره 56768 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی سپاه، 14/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 56783 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی گچساران به فرماندهی مرکز، 15/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 448631 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 2 به مرکز، 23/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 56803 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 به ستاد مرکزی، 15/9/1360، سند تک‌برگی.
4) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم، 1378، ص394.
ایران دراینباره، توان رزمی نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران و تقویت توان موجود این نیرو و احتمال به‌وجودآمدن مسابقه تسلیحاتی در منطقه و همچنین نقش بسیج مستضعفان در جبهه‌های جنگ بیان کرد. بخش‌هایی از مصاحبه وزیر دفاع به این شرح است: «برای تحکیم بیشتر [وحدت] سپاه و ارتش و هماهنگی آنها، طرح‌ها و برنامه‌هایی هم داشته‌ایم. خوب در ابتدای کار یک مقدار فاصله بود، ولی مرور زمان، این فاصله را کم کرد. در اینجا بایستی خاطره‌ای از برادر شهیدم تیمسار نامجو را زنده کنم. ایشان برای این کار، دانشجویان سال یکم دانشکده افسری را به سپاه می‌فرستاد تا با منش و خلق‌وخوی برادران سپاهی آشنا شوند و با محیط زندگی آنان و فرهنگی که در محیط کار و زندگیشان حاکم است خو بگیرند و با برنامه‌های سپاه آشنا شوند و خلاصه در هوای سپاه تنفس بکنند و با یافته‌های در سپاه، کارشان را در ارتش ادامه دهند. یعنی نقطه شروع کارشان در سپاه باشد.»
وزیر دفاع درباره قراردادهای تسلیحاتی ایران و امریکا گفت: «بزرگ‌ترین قراردادها و عظیم‌ترین قراردادهای ما قبل از انقلاب به‌صورت مختلف با امریکا بود و یکی از آنها "قرارداد اف.ام.اس.کیس." بود. این قراردادها برای فروش وسایل نظامی با رقم‌های نجومی بود و امریکا باوجودی‌که پول اینها را گرفته بود، لوازم خریداری‌شده را به ما نداد و خودبه‌خود آنها را لغو کرد. ما برای به‌دست‌آوردن حق خود دراینزمینه به مجامع قضایی بین‌المللی شکایت کرده‌ایم. همین اخیراً ادعانامه‌ای 12 میلیارد دلاری بهوسیله برادران نیروی هوایی ما و با همکاری برادرانی که در وزارت دفاع بودند، تهیه و تدوین شد که به دادگاه بین‌المللی لاهه ارسال شده و در آنجا به ثبت رسیده و این بزرگ‌ترین دعوی است که یک کشور در طول تاریخ امریکا علیه او اقامه کرده است و همچنین است درمورد وسایلی که ما در انبار "بهرینگ" امریکا داریم که میلیاردها دلار قطعه یدکی خریداری کرده‌ایم و پول آن را پرداخته‌ایم، ولی به ما تحویل نشده است. بنابراین، قرارداد خودبه‌خود لغو است و با آنها به هیچ‌وجه قرارداد دیگری نخواهیم داشت.»
سرهنگ سلیمی درباره توان نیروی دریایی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان نیز اظهار کرد: «در خلیج‌فارس و دریای عمان نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران حضور فعالانه دارد. تنگه هرمز دراختیار و کنترل ماست. اجازه هیچ‌گونه تجاوز و ورود بدون اجازه به آب‌های کشور جمهوری اسلامی ایران به هیچ کشوری داده نخواهد شد. حالا کشورهای دیگر هرچه
می‌خواهند تجهیزات و تسلیحات از امریکا دریافت کنند؛ نیروی دریایی خود را قوی کنند؛ نیروی هوایی‌شان قوی شود؛ هر کاری می‌خواهند، بکنند. ما به این مسئله از دو جنبه نگاه می‌کنیم: اول اینکه نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مانند دیگر نیروهای رزمنده ما تا این لحظه از جنگ توانسته‌اند آب‌های ما را حراست و حفاظت کنند. دوم آنکه ازجهت دیگر خوشحال هم هستیم، چون در مآل و درنهایت، کلیه تجهیزات و تسلیحاتی که امریکا به این کشورها می‌دهد به‌دست مردم آنها خواهد افتاد، چون عین همان‌ها را به خود ما داده بود و در آخر دیدیم که این لوازم و تجهیزات به‌دست مردم ما علیه امریکا به کار رفت و باوجودی‌که امریکا بعد از انقلاب می‌گفت که ایرانی‌ها بیش از پنج روز نمی‌توانند از این وسایل و امکانات استفاده کنند و بعد به سراغ خود ما خواهند آمد، شاهدیم و می‌بینیم که سه سال از انقلاب گذشته است و ما با صرفه‌جویی بیشتر، خیلی بهتر از خود آنها از امکانات و تجهیزاتمان استفاده می‌کنیم. بنابراین شما نگران نباشید. امریکا هرچه می‌خواهد به آنها بدهد، زیرا درنهایت همه آنها به‌دست مردم و نیروهای انقلابی این کشورها خواهد افتاد.»(1)
وی همچنین درباره نقش بسیج در انقلاب و جنگ گفت: «نقش ارتش بیست میلیونی آنچنان نقشی است که مفهوم عملی و عینی بخشید به اینکه ارتش، ارتشی مردمی است. امروز در گروه ترکیب تانک و پیاده در بعضی جاها از همین نیروهای سپاه و بسیج استفاده می‌کنیم که دنبال نیروهای تانک می‌روند و ترکیب تانک و پیاده را عملی می‌سازند. در قسمت‌های دیگر هم استفاده بوده است. مثلاً یادم هست ما در اهواز اعلام کرده بودیم که خودروهایمان نیاز به تعمیرکار و قطعه یدکی دارد. می‌دیدیم یک هفته بعد بیست نفر از تبریز با سه وانت قطعات یدکی به اهواز می‌آمدند و تمام خودروها را تعمیر می‌کردند و سالم تحویل می‌دادند. ازنظر تدارکاتی، بازاریان ما، انبارهای تدارکاتی را از هر کالایی که لازم داشتیم پر می‌کردند و حتی گاهی در آشپزخانه‌ها بهترین تجار بازار ما کار می‌کردند و آشپزی می‌کردند یا آشپزخانه را می‌شستند و عجیب اینجاست که ما هر سنگر عراقی را که گرفتیم کمپوت و کنسرو بسته‌بندی‌های خارجی در آنها بود و در سنگرهای خودمان جعبه باقلوای یزد و گز اصفهان و... می‌دیدیم. این نشان‌دهنده حضور مردم در صحنه است که تا سنگر رده مقدم، برادران یزدی، اصفهانی، آذربایجانی، کرد و بلوچ حضور دارند و تدارک می‌کنند و این نقش ارتش بیست میلیونی است.(2)
1
معاون نخست‌وزیر عراق در دیدار با پاول گیلاشویلی، عضو حزب حاکم شوروی و سرپرست یک هیئت سیاسی که درحال بازدید از عراق است، دوستی بین شوروی و عراق را به نفع هر دو کشور ارزیابی کرد. گزارش کوتاه خبرگزاری فرانسه از این دیدار به نقل از خبرگزاری عراق به شرح زیر است: طه یاسین رمضان، عضو شورای انقلاب و معاون اول نخست‌وزیر عراق، در دیداری با پاول گیلاشویلی، رئیس هیئتی از شورای عالی شوروی که اکنون مشغول دیدار از عراق است، گفت:
عراق اهمیت خاصی برای دوستی خود با شوروی قائل است، زیرا این دوستی به نفع هر دو کشور است. رمضان ضمن ابراز خشنودی از روابط عراق و شوروی و سطح همکاری‌های فیمابین گفت، کشورش دوستان خود را براساس عدم‌تعهد به بلوک‌ها انتخاب می‌کند.
از سوی دیگر، گیلاشویلی طی این ملاقات ابراز امیدواری کرد که دیدارش به تحکیم روابط میان دو کشور کمک کند. او خاطرنشان کرد که مبارزه علیه امپریالیسم وظیفه مشترک دو کشور است. شایان ذکر است گیلاشویلی سه‌شنبه گذشته برای یک دیدار هفت‌روزه وارد بغداد شد و تاکنون با نعیم حداد، رئیس شورای ملی عراق (پارلمان)، دیدار کرده است.(1)
1
کمک‌های همه‌جانبه کشورهای عربی به عراق ادامه دارد. امروز برادر صدام به‌منظور بهره‌گیری از کمک‌های کویت وارد این کشور شد و از پل درحال احداثی که کویت را به جزیره بوبیان متصل می‌کند، بازدید کرد. عراق قصد دارد از این جزیره برای مقاصد نظامی و اقتصادی استفاده کند. وزیر نفت عربستان نیز وعده احداث یک خط لوله نفتی از عراق به عربستان را داد.
امروز برزان تکریتی، برادر صدام حسین، از پل بزرگی که یک شرکت فرانسوی درحال احداث آن از خاک کویت به جزیره بوبیان است، بازدید کرد. منابع خبری معتقدند که صدام مایل است از جزیره بوبیان برای مقاصد نظامی و اقتصادی دولت عراق بهره‌برداری کند. دراینزمینه، مقامات عراق پیشنهاد اجاره این جزیره را نیز مطرح کرده‌اند.(2)
شیخ احمد زکی یمانی وزیر نفت پادشاهی عربستان سعودی نیز در گفت‌وگو با نشریه المجله (چاپ لندن) اعلام کرد که دولت این کشور موافقت کرده است که عراق برای صدور نفت خود اقدام به احداث یک خط لوله از چاه‌های نفتی خود و اسکلة بارگیری عربستان سعودی (بندر ینبع) کند. زکی یمانی گفت: هدف عراق به‌حداقل‌رساندن خطر متوقف‌شدن صدور نفت به خارج، ازطریق خلیج‌فارس می‌باشد. آسوشیتدپرس ضمن اعلام این خبر افزود: طرح عراق بخشی از تلاش صدام حسین برای دستیابی به راههای دیگر صدور نفت درپی نابودی پایگاههای نفتی عراق در خلیج‌فارس در جنگ با ایران است.(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 260، 15/9/1360، ص7، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 14/9/1360.
2) سند شماره 5796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، شماره 346، قرارگاه مرکزی نزاجا در جنوب (رکن2)، 2/10/1360، ص3.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص17، بیروت - خبرگزاری آسوشیتدپرس؛ و- روزنامه کیهان، 15/9/1360، ص16، بیروت، خبرگزاری آسوشیتدپرس.
1
به گزارش فرمانده عملیات سپاه سومار گروهی از نیروهای سپاه به‌منظور دیده‌بانی و عملیات گشتی رزمی با پشتیبانی خمپاره‌اندازهای سپاه در منطقه "سارات" به مواضع نیروهای عراقی نفوذ کرده و با آنها درگیر شدند. در این درگیری سنگین که چهار ساعت ادامه داشت، تعداد زیادی از افراد عراقی کشته یا زخمی شدند، یک تن از افراد خودی مفقودالاثر شد و بقیه سالم به مقر خود بازگشتند.(1)
2
در جریان حملات هوایی ارتش عراق به منطقة سرپل ذهاب، یک جنگندة عراقی سرنگون شد. امروز همچنین بخش‌هایی از مناطق غرب کشور آماج گلوله‌باران دشمن قرار گرفت.
هواپیماهای عراقی امروز اطراف پادگان ابوذر در منطقة سرپل ذهاب را هدف چندین بمب قرار دادند که خسارت جانی در بر نداشت و فقط تعدادی از گوسفند‌های مردم از بین رفتند. در یکی از این حملات هوایی که در ساعت 10:30 انجام شد، یک فروند هواپیمای دشمن در منطقه عمومی گیلانغرب هدف پدافند نیروی هوایی قرار گرفت و در جبهه "چغالوند" سرنگون شد. نیروهای خودی بعد از برخورد هواپیما به زمین، ستوان یکم "سالم نایف" خلبان هواپیما را که نتوانسته بود خود را با چتر
1) سند شماره 5703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سومار به ستاد عملیات سرپل، 17/9/1360، سند تک‌برگی.
به بیرون پرتاب کند از میان لاشه‌های هواپیما خارج کرده، به مرکز درمانی انتقال دادند که طبق اخبار رسیده حال وی نامساعد است و در کما به سر می‌برد.(1)
فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در اطلاعیه شماره544 با اعلام خبر سقوط یک فروند از هواپیماهای ارتش این کشور، ایران را مسئول حفاظت از جان خلبان آن دانست.(2)
نیروهای عراقی همچنین گیلانغرب و روستاهای اطراف آن و مناطق مسکونی سرپل ذهاب و شهرک قره‌بلاغ در حومه این شهر را هدف چندین گلوله قرار دادند که به تعدادی از منازل مسکونی خساراتی وارد شد.(3)
1
صدام حسین پس از عملیات طریق‌القدس به‌منظور اطلاع‌یافتن از وضعیت مناطق جنگی به‌همراه تعدادی از مسئولان نظامی عراق چند روزی است که در جبهه‌های جنگ به سر می‌برد.(4)
به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، صدام حسین ضمن بازدید از جبهة جنوب، نیروهای مسلحش را تشویق کرد که از پیشروی ایرانیان جلوگیری و ایران را مجبور به توقف جنگ کنند. وی به سربازانش نصیحت کرد که نگذارند ایرانیان مواضع تازه‌ای را اشغال کنند و یادآور شد که پیروزی عراق موجب خواهد شد که ایران وادار شود جنگ را متوقف کند و حقوق عراق را ازنظر آب و خاک به رسمیت بشناسد.(5)
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از خبرگزاری عراق، سفر صدام حسین به جبهه‌های جنگ و بازگشت وی به بغداد را در گزارش کوتاهی اعلام کرد. این خبرگزاری گزارش داد: صدام حسین که به‌مدت یک هفته از بخش‌های مختلف جبهه‌های جنگ عراق علیه ایران دیدار کرد، دیشب به بغداد بازگشت. در این دیدار، وی اوضاع جبهه‌ها را بررسی کرد و در جلساتی که با فرماندهان نظامی داشت، دستورات لازم را صادر کرد. در این سفر، وزیر دفاع عراق و تعداد زیادی از مسئولان نظامی، صدام حسین را همراهی می‌کردند.(6)
دراینحال، سپاه پاسداران سوسنگرد خبری را منتشر کرد که به نظر می‌رسد یکی از تصمیمات گرفته‌شدة صدام در این سفر باشد. سپاه سوسنگرد اعلام کرد که 40 تن از سربازان و افراد کادر گردان "قطیبه" که در عملیات ناموفق دو روز گذشته در شمال رودخانة "سابله" شرکت داشتند، به‌جرم عقب‌نشینی، در یک دادگاه صحرایی به اعدام محکوم شدند و احکام صادرشده دربرابر سایر نفرات واحدهای ارتش در شهر اشغال‌شده هویزه به اجرا درآمد.(7)
2
هم‌زمان با پیشروی رزمندگان اسلام در جبهه‌های جنگ، کمک‌های مردمی به نیروهای رزمی حاضر در صحنه‌های نبرد افزایش یافته است.
امروز کارکنان باطری‌سازی نیرو، شرکت ملی صنعتی جنرال، کارخانجات ایران ناسیونال، کارخانه کاشی و سرامیک سعدی و شرکت نخکار، یک روز حقوق خود را به حساب بنیاد امور جنگ‌زدگان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص22، اطلاعیه شماره 720 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و- روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص14، گیلانغرب، خبرگزاری پارس.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، بیانیه نظامی شماره 544 فرماندهی کل نیروهای مسلح.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص4، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 16/9/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص2، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 15/9/1360.
5) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص16، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری یونایتدپرس از بیروت.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص2، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 15/9/1360.
7) همان، صص 22 و 23؛ و- روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص14، اهواز، خبرگزاری پارس.
واریز کردند.(1)روزنامه کیهان نیز فهرستی از کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم را چاپ کرده است که به‌خوبی نشان‌دهنده حضور همه‌جانبه و صمیمانه اقشار و طبقات مختلف مردم در جنگ و پشتیبانی از نیروهای رزمنده در صحنه‌های نبرد است. وجود نام نهادهای اجتماعی شهری همچون مدارس، کارخانجات و انجمن‌های اسلامی در بذل کمک‌های نقدی و اهدای اقلام مختلف تولیدات کشاورزی و مصنوعات روستایی، بیان‌کننده فراگیری و گستردگی این حضور خودجوش و مردمی است.(2)- (3)
1
اقدامات امروز افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در حمله به پایگاههای ژاندارمری مستقر در شهر سردشت و مین‌گذاری در محور سنندج - سقز، 2 شهید و 5 مجروح برجای گذاشت. همچنین در عملیات هماهنگ نیروهای سپاه تکاب و بیجار، 30 نفر از افراد گروه کومه‌له کشته یا زخمی شدند. در شهر بوکان نیز نیروهای سپاه 3 تن از افراد حزب دمکرات را دستگیر کردند.
در شهر سردشت، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی به چند پایگاه ژاندارمری داخل این شهر حمله کردند که این حملات با مقاومت کارکنان پایگاه‌ها و حضور به‌موقع نیروهای سپاه دفع شد. در این درگیری‌ها که دو ساعت طول کشید، یکی از افراد سپاه و 4 تن از اهالی این شهر براثر اصابت گلولههای مهاجمان زخمی شدند.(4)یادآوری می‌شود که دو روز پیش نیز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی به پایگاههای نظامی اطراف شهر سردشت حمله کردند که با آتش متقابل نیروهای مستقر در پایگاه‌ها متواری شدند.(5)
همچنین به گزارش رکن2 لشکر28 سنندج، 2 تن از نیروهای سپاه براثر برخورد با مینی که افراد وابسته به حزب دمکرات در محور سنندج - سقز کار گذاشته بودند، به شهادت رسیدند.(6)
به گزارش ستاد خبری سپاه پاسداران کردستان، نیروهای سپاه تکاب و بیجار نیز به مقر گروه کومه‌له در روستای "کوپه‌قران" (در هجده کیلومتری غرب تکاب) حمله کرده، آن را به تصرف خود درآوردند. در این عملیات که از ساعت 3:00 بامداد تا ظهر ادامه داشت، 30 تن از افراد این گروه کشته یا زخمی و 5 تن دستگیر شدند و 2 خودرو نیز به تصرف نیروهای خودی درآمد. از افراد خودی نیز یک تن به نام سیدسعید احمدی به شهادت رسید و 8 تن زخمی شدند.(7)
در شهر بوکان هم نیروهای سپاه 3 تن از افراد حزب دمکرات را که در درگیری قبلی با نیروهای خودی زخمی و در داخل شهر مخفی شده بودند، دستگیر کردند.(8)
2
خبرگزاری آسوشیتدپرس امروز به نقل از یک سخنگوی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از حوادث و رخدادهایی خبر داد که هرگز در ایران اتفاق نیفتاده است. این خبرگزاری باوجود اظهار بی‌اطلاعی از درستی این اخبار، تلویحاً مسعود رجوی را شخص مطلع و موثقی ارزیابی می‌کند.
1) روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص10.
2) برای اطلاع بیشتر از جزئیات این کمک‌ها به روزنامه کیهان 16/9/1360 مراجعه شود.
3) روزنامه کیهان، 16/9/1360، ص14.
4) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص4.
5) سند شماره 300820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی شماره 99 از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 14/9/1360، ص1.
6) سند شماره 294383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی تیپ3 مریوان، 28/9/1360، ص2.
7) روزنامه کیهان، 17/9/1360، ص3، کرمانشاه، به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران کردستان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص25، سنندج - خبرگزاری پارس.
8) سند شماره 339267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن3) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 17/9/1360، سند تک‌برگی.
بنا بر اعلام خبرگزاری آسوشیتدپرس، دیروز دفتر مسعود رجوی مدعی شد که دولت ایران به‌دنبال حمله‌ای که به بزرگ‌ترین اسلحه‌خانه در تهران کرده، دست به یک تصفیه عمده در ارتش زده است. در این گزارش آمده است:
«یک سخنگوی رجوی، رهبر جنبش مارکسیستی - اسلامی مجاهدین، گفت: "ماه گذشته به پادگان "لاهوتی" در قلب تهران حمله و تمامی سلاح‌های موجود در آن ضبط شد." این سخنگو که اصرار داشت هویتش فاش نشود، گفت: "این حمله منجر به دستگیری تعداد زیادی از پرسنل ارتش که با جنبش مترقی برای آزادکردن ایران ارتباط داشتند، [شد]." وی افزود: "دایرة به‌اصطلاح سیاسی - ایدئولوژیک آیت‌الله خمینی به‌شدت سرگرم تصفیه در ارتش است." این سخنگو در یک مصاحبة تلفنی با آسوشیتدپرس گفت: "این اقدام دولت باتوجه‌به آگاهی از این مطلب که بسیاری از عناصر مهم نیروهای مسلح به ابوالحسن بنی‌صدر، رئیس‌جمهور و مجاهدین وفادار هستند، سرعت یافت." وی افزود: "فقدان تجهیزات مناسب، به اعتبار ارتش شدیداً لطمه وارد آورده است." وی گفت:" [آیت‌الله] خمینی مقادیر زیادی مهمات و لوازم یدکی از کشور مصر خریداری کرد که بسیاری از آنها بلااستفاده تشخیص داده شد." به نظر آسوشیتدپرس، تعیین صحت این ادعاها غیرممکن است، اما رجوی در گذشته ظاهراً اطلاعات درستی درمورد وقایع ایران داشت؛ به‌عنوان مثال روزها قبل از تأیید خبرگزاری پارس، وی اطلاعاتی درمورد وضع سلامت [آیت‌الله] خمینی فاش می‌کرد. رجوی همچنین تا هنگامی‌که فرصتی برای دریافت اطلاعات از پیروان خود در داخل ایران داشته باشد، از اظهارنظر درمورد وقایع گوناگون و خلق‌الساعه در ایران خودداری می‌کند.
سخنگوی دفتر رجوی همچنین ادعا کرد: "دراثر فعالیت‌های خرابکاران مجاهد در بندر ایرانی ماهشهر، خسارت شدیدی به این بندر وارد آمده است." مجاهدین اخیراً با بمبگذاری، تأسیسات مهم و اساسی صادرات نفت ایران را منهدم کردند. این سخنگو گفت: "براساس اطلاعات رسیده، ایران هم‌اکنون قادر است روزانه 300 هزار بشکه نفت صادر کند که این در زمان شاه روزانه 5 تا 6 میلیون بشکه بود."»(1)
1
مجله ساندی تایمز (چاپ لندن) امروز در مقاله‌ای به نقل از یک ایرانی وابسته به محافل سلطنت‌طلب، از تشکیل یک ارتش(!) حرفهای در استان‌های مرزی ترکیه با ایران با هدف آزادسازی ایران ازطریق نفوذ به آذربایجان و پیشروی به‌سمت تهران خبر داده است. این مقاله که سرشار از مطالب متناقض، غیرواقعی و ساختگی است، به‌نوعی حکایت از آمال و آرزوهای گروهی دارد که در ورای مرزهای کشور در انتظار بازگشت سلطنت به ایران هستند. بخش‌هایی از این مقاله به شرح زیر است:
«در یک "حرکت آزادی‌خواهانه" ازجانب مخالفان آیت‌الله خمینی که در تبعید به سر
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، صص 10 - 9، پاریس - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 15/9/1360.
می‌برند، یک ارتش حرفهای از ضدانقلابیون جهت یک صف‌آرایی احتمالی در مرز ایران و ترکیه شکل می‌گیرد. این نیرو مرکب از افسران و مردانی است که از قسمت‌های برگزیده و نخبة ارتش شاه سابق انتخاب شده‌اند و در 22 سربازخانه موقت در 8 دهکدة ترکیه و در 5 پایگاه مخفی در داخل خاک ایران جای داده شده‌اند. شمار نیروهای ارتش مزبور بین 2 تا 8 هزار نفر تخمین زده می‌شود. هرچند که پس از گذشت چند روز، علی‌رغم اختلافات ظاهری در میان آنها و درگیری‌هایی که بر سر صداقت سیاسی از خود نشان می‌دهند، دیدارکنندگان متقاعد می‌شوند که این سربازان در خفا با یکدیگر متحد هستند. آنها همگی خواستار به‌قدرت‌رسیدن ارتش هستند و ارتش ترکیه را به‌عنوان مدل خود انتخاب کرده‌اند. این افسران که تقریباً همگی‌شان در اواخر 30 سالگی یا اوایل 40 سالگی را می‌گذرانند، متقاعد شده‌اند که ایران حداقل تا یک نسل نیاز به یک حکومت نظامی دارد.
برای مقامات ترکیه، این‌گونه ایرانیان تنها توریست‌هایی هستند که دوست دارند اونیفورم نظامی پوشیده و در مناطق کوهستانی متروک و پرت که قسمتی از مرز مشترک ایران و ترکیه را شکل می‌دهند، به سر برند، اما اکثر اتومبیل‌هایی که این توریست‌های بیگانه را حمل می‌کنند، نمرة دیپلماتیک دارند تا به این وسیله ازجانب مأموران حکومت نظامی در ترکیه که رسماً [این مناطق را] به‌عنوان منطقة ممنوعه اعلام کرده [است]، متوقف و بازرسی نشوند. این سربازخانه‌ها تماماً یا در ساختمان‌های متروک مدارس و یا در خانه‌هایی که از رؤسای ایل‌های محلی و یا ساکنان ثروتمند اجاره شده، قرار دارند.
... به نظر می‌رسد هیچ‌کس از آنچه که ارتش آزادیبخش انجام خواهد داد یا می‌تواند انجام دهد، مطمئن نیست، اما همه از تصرف آذربایجان - استانی واقع در شمالغربی ایران - در ماه بهار، هنگامی‌که راههای کوهستانی مجدداً قابل‌عبور می‌شود، صحبت می‌کنند. امید است که این تصرف موجب بروز شورش و قیام بیش از 500 هزار ایلات مسلح در سرتاسر ایران علیه [آیت‌الله] خمینی شود.
در آن زمان ارتش منظم نیز به شورشیان خواهد پیوست و سناریو ادامه پیدا می‌کند و مردم تبریز و تهران نیز قیام کرده و سقوط (آیت‌الله) خمینی را مسلم خواهند ساخت. در این موقع ارتش رهایی‌بخش ابتدا به‌جانب تبریز و سپس پایتخت حرکت کرده و خلأ قدرت را پر خواهد کرد.
... آنها انبارهای عظیمی از سلاح را که در عرض سه سال گذشته از دست ارتش ایران خارج کرده‌اند، دراختیار دارند. ضمناً داخلی‌ها، نامی که هم‌قطارانشان بر روی این افراد مخفی گذاشته‌اند، جمع‌آوری اطلاعات، مذاکره با ایل‌های محلی و... را به‌عهده داشته و در روز معین (روزی که عملیات آغاز می‌شود)، به‌عنوان واحد مقدم حمله عمل خواهند کرد.
افسران جوان‌تر که رهبری امور را در مرز ترکیه به‌عهده دارند، دوست دارند از شهرت بپرهیزند. آنها تیمسارهای مسن‌تر را به‌عنوان فرماندهان خود معرفی می‌کنند. این افراد عبارت‌اند از بهرام آریانا، 39 ساله که درحال‌حاضر در آنکارا به سر می‌برد و در برخی مواقع از مرزها دیدن می‌کند، تیمسار علی امیری و دریادار احمد مدنی، وزیر دفاع سابق (آیت‌الله) خمینی.
یکی از نگرانی‌های بزرگ افسران مزبور گزارش‌های رسیده از فعالیت‌های نظامی شوروی در مرز مشترک این کشور با ایران است. منابع ترکیه اظهار می‌دارند که شوروی حداقل 14 لشکر آماده‌به‌جنگ در قفقاز دارد. این تجمع نیرو که از سال 1946 به این طرف بزرگ‌ترین رقم به حساب می‌آید، ظاهراً مقدمات و تدارک یک دخالت احتمالی ازجانب شوروی به شهرهای جلفا و آستارا به‌ترتیب ازطریق رودخانه ارس و دریای خزر می‌باشد. اولین راه، مستقیماً به تبریز منتهی شده و دومین مسیر نیز ازطریق رشت به تهران ختم می‌شود.
... افسرانِ در تبعید مدعی هستند که می‌توانند درصورتیکه از حمایت مالی بیشتری برخوردار شوند، سریعاً 2 لشکر کامل 22 هزار نفری را شکل دهند. یک منبع نیروی بالقوه از تازه‌واردین عبارت‌اند از 100هزار(!) سرباز ایرانی که درحال حاضر به‌عنوان اسیر در عراق به سر می‌برند. گفته می‌شود بسیاری از آنها آماده می‌شوند تا در ازای آزادی‌شان، به نیروهای مخالف [آیت‌الله] خمینی بپیوندند.»(1)
1
دادستان کل انقلاب در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس اظهار ندامت گروهی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را مهم‌ترین ضربه به این سازمان دانست. حجت‌الاسلام سیدحسین موسوی تبریزی در ترسیم وضعیت فعلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) گفت: سازمان منافقین دیگر نه‌تنها هیچ پایگاه مردمی ندارد، بلکه از داخل نیز از هم پاشیده است و بازگشت فوج‌فوج اعضای آن به دامن گرم اسلام و ندامت جمعی از آنها از اشتباهات گذشته‌شان، مهم‌ترین ضربه‌ای است که به این سازمان وارد می‌شود. وی در پایان این مصاحبه اجرای برنامه‌های ارشادی مسئولان برای زندانیان را بسیار مطلوب توصیف کرد و گفت: از زمان اجرای برنامه‌های ارشادی در زندان و تشکیل کلاس‌های ایدئولوژی تاکنون 90 درصد از اعضا و هواداران منافقین به آغوش مهربان اسلام بازگشته‌اند و از کرده خود استغفار نموده‌اند.(2)
2
امروز جلسه شورای عالی دفاع در حضور امام خمینی تشکیل شد. در این جلسه آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی دفاع)، آقای هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس و نماینده امام در شورای عالی دفاع)، سیداحمد خمینی، میرحسین موسوی (نخست‌وزیر)، سرتیپ ظهیرنژاد (رئیس ستاد مشترک ارتش)، سرهنگ سلیمی (وزیر دفاع)، محسن رضایی (فرمانده سپاه)، سرهنگ علی صیاد شیرازی (فرمانده نیروی زمینی) و کمال خرازی (مسئول ستاد تبلیغات جنگ) حضور داشتند.(3)
درباره موضوعات مطرح‌شده در این جلسه در بخشی از خاطرات امروز آقای هاشمی رفسنجانی آمده است: «آقایان صیاد شیرازی و محسن رضایی که از جبهه آمده بودند، گزارش پیروزی جبهه بستان را دادند. پیروزی مهمی است. یکصد تانک و نفربر سالم، حدود یکصد ماشین بزرگ راه‌سازی، ماشین‌های فراوان دیگر و مهمات و سلاح‌های فراوان گرفته‌ایم. 2500 نفر از دشمن کشته و 500 نفر
اسیر شده‌اند. راه تدارکاتی میان‌بر دشمن قطع شده و دشمن نیروی فراوانی برای جبران این شکست جمع کرده است. متأسفانه ما هم تلفات زیاد داده‌ایم. 125 نفر نظامی شهید، 400 نظامی مجروح، 700 نفر از نیروهای مردمی شهید و 1800 نفر مجروح داشته‌ایم. به‌دلیل اینکه نیروهای پیاده عامل این فتح بوده‌اند و فداکارانه به قلب دشمن زده‌اند، پیروز شده‌ایم و تلفات زیاد داده‌ایم. تأکید کردیم که این‌گونه تلفات در حمله‌های دیگر نباید داشته باشیم. برنامه بعدی به همین زودی در غرب عمل می‌شود، ولی به وسعت بستان نیست. بین آقایان صیاد و ظهیرنژاد اختلاف است. به‌طورکلی اختلافات بین ستاد و نیروی زمینی و نیروی هوایی مطرح شد و امام نصیحت کردند همکاری کنند.»(1)
رئیس‌جمهور نیز در پایان این جلسه در گفت‌وگو با خبرنگاران درباره ویژگی عملیات طریق‌القدس در ابعاد نظامی، تأثیر آن بر مسیرهای ترابری و تدارک ارتش عراق و نقش تعیین‌کننده نیروهای مردمی مطالبی بیان کرد. آیت‌الله خامنه‌ای در بخش‌هایی از این گفت‌وگو اظهار کرد: «چند نکته مهم در این عملیات وجود دارد که در عملیات قبلی وجود نداشت. یکی بسته‌شدن راه تدارکاتی مهم نیروهای عراقی در داخل خاک ما بود. یکی از دو راه تدارکاتی بسیار مهم در بخش مرکزی و جنوبی خوزستان راه بستان بود و راه دیگر هم راه طلائیه است در جنوب؛ یعنی حدود شمال آبادان و خرمشهر که آنجا هم راه تدارکاتی مهمی است برای عراقی‌ها و این راه، دومین راه تدارکاتی بود. عراقی‌ها در این منطقه جاده مستحکمی هم برای خودشان فراهم کرده بودند و می‌توانستند به‌آسانی آنچه را که می‌خواهند از منطقه عماره وارد خاک ما کنند و تدارکات را به نیروهای خودشان برسانند؛ نیروهایی که بین کرخه و کارون هستند و نیروهایی که در اطراف سوسنگرد بودند و نیروهایی که در الله‌اکبر بودند و اخیراً نیروهایی که در شمال و حوالی نیسان قرار داشتند. نکته دوم این است که این منطقه، منطقه‌ای بود که نیروهای عراق از اینجا می‌توانستند بین نیروهای خودشان در شمال خوزستان و جنوب خوزستان رابطه برقرار کنند و این نکته بسیار بااهمیتی است. همان‌طوری که می‌دانید یکی از امتیازات هر نیرویی این است که بتواند سریعاً جابه‌جایی انجام بدهد. یعنی اگر چنانچه در یک نقطه نیروهای او درگیر یک عملیات هستند و در این عملیات احساس می‌کند که احتیاج به پشتیبانی انسانی دارد، بتواند فوراً از یک نقطه دیگری نیروهایی را به کمک نیروهای درگیر برساند و مانع از شکست و [ازبین‌رفتن] تلاش آنها بشود. عراق این کار را از این طریق انجام می‌داد. الآن عراق اگر بخواهد
1) علی اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص318.
از شمال چه از شمال خوزستان و کلاً منطقه شمال و شمالغربی نیرویی را وارد منطقه جنوب بکند، مجبور است که چند صد کیلومتر راه را طی کند و به‌جای اینکه راه میان‌بر بزند، بایستی از پشت هورالعظیم و هورالهویزه دور بزند و از راه طلائیه وارد خاک خوزستان بشود و این برای او بسیار مهم است. بنابراین، این عملیات اگرچه ازلحاظ سرزمینی اهمیتی بیش از اهمیت آبادان نداشت و شاید عملیات آبادان ازلحاظ رفع محاصره آبادان دارای یک اهمیت خاصی بود، اما ازجهت استراتژیکی و تدارکاتی، این عملیات بسیار مهم بود و از عملیاتی که قبلاً انجام گرفت، مهم‌تر بود.
... نکته قابل‌توجهی که برای عموم هم‌میهنان عزیزمان لازم است بگویم این است که در این عملیات نقش بسیار مهم نیروهای مردمی کاملاً آشکار شد. تراکم نیروی مردمی مشتاق جهاد و شهادت به‌قدری بود که نیروهای عراقی را به شگفت آورده بود. در شنود و در گفتوگوهای نیروهای عراقی کاملاً این نکته به چشم می‌خورد که از انبوه نیروهای ما اینها به رعب و وحشت افتاده بودند. این انبوه نیرو را علاوه‌بر اینکه نیروهای نظامی ارتش و سپاه در این منطقه حضور داشتند و زیاد هم بودند و کارایی هم داشتند، عمدتاً نیروهای بسیج مردمی به وجود آورده بودند و جوانان رزمنده ما چه کسانی که در همین عملیات بودند و چه کسانی که دوره‌های نظامی را قبلاً گذرانده بودند یا در این مدت گذراندند، اینها توانستند در میدان جنگ موفقیت‌های بسیار بالایی را به این عملیات بدهند و این پیروزی را نصیب ما بکنند.»(1)
1
علی شمس اردکانی، سفیر ایران در کویت، در مصاحبه با نشریه کویتی النهار مطالبی را درباره میزان صادرات نفت ایران و مصرف داخلی، ملاحظات سیاسی ایران برای بقای سازمان اوپک و تصمیم ایران برای نفروختن گاز و اولویت مصرف آن در داخل بیان کرد. بخش‌هایی از این مصاحبه که خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از این نشریه منتشر کرده، به شرح زیر است:
«ایران روزانه 900 هزار بشکه نفت خام صادر می‌کند و ما اکنون در مسیری قرار گرفته‌ایم که [می‌توانیم] اقتصاد نفتی خود را بیشازپیش سیاسی کنیم. اردکانی گفت برای ما نفت یک کالای سیاسی است و این درسی است که انقلاب به ما آموخته است. اردکانی که ازسوی النهار به‌عنوان یک دیپلمات زیرک و قابل‌احترام و آگاه از مسائل ایران معرفی شده، شایعات مربوط به مشکلات ایران در امر صادرات نفتی را تکذیب کرد. وی گفت، کلیه صادرکنندگان نفت به‌خاطر مازاد عرضه بر تقاضا در بازار جهانی با مشکلاتی روبهرو هستند و به عقیده وی وضع بازار اخیراً بهبود یافته است.
اردکانی گفت: ما برای یافتن خریدار چندان تلاش نمی‌کنیم. سفیر ایران در کویت در مصاحبه خود با النهار در پاسخ به سؤالی پیرامون موضع معتدلی که ایران درمورد قیمت‌گذاری اخیر نفت اتخاذ کرد، گفت: توافق بر سر قیمت 34 دلار برای هر بشکه نفت به این خاطر بود که ما نمی‌خواهیم برای ثابت‌کردن یک مطلب، اوپک را قربانی کنیم. این مهم نیست که آن نکته تا چه حد اهمیت دارد، مسئله
1) روزنامه کیهان، 16/9/1360، ص14؛ و- روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص14.
مهم این است که اوپک نباید قربانی شود. اردکانی در پاسخ به سؤال مربوط به خسارات ناشی از جنگ بر اقتصاد ایران گفت: این خسارات بسیار عظیم است. وی افزود: کسانی که عراق را به‌سوی این جنگ سوق داده و اکنون این جنگ را تأمین می‌کنند، باید خسارات را جبران کنند. شمس اردکانی دراین‌مورد توضیح بیشتری نداد و نام کشوری را که منظور وی بود، فاش نساخت.
شمس اردکانی خاطرنشان کرد صادرات نفت ایران به‌زودی از مرز یک میلیون بشکه در روز خواهد گذشت. وی گفت: ایران روزانه 900 هزار بشکه نفت خام نیز به‌منظور مصارف داخلی تولید می‌کند. اردکانی گفت: ما روزانه 900 هزار بشکه نفت صادر می‌کنیم و در نظر داریم در آیندة نزدیک، آن را درصورت وجود تقاضا در بازار به قریب یک میلیون و 100 هزار بشکه در روز برسانیم و درصورت عدم تقاضا عجله‌ای در انجام این برنامه نخواهیم داشت. وی افزود: مصارف داخلی گاز ما با سرعت زیاد درحال افزایش است و دیگر صدور گاز امکان ندارد و ما در داخل به هر میزان که باشد به آن نیازمندیم؛ تهران با 5 میلیون جمعیت نیاز به این گاز دارد.»
آسوشیتدپرس برای توضیح بیشتر درباره قیمت نفت صادراتی و سابقه صدور گاز ایران به شوروی اضافه کرده است: «ایران قیمت هر بشکه نفت خام سبک خود را 34 دلار و 60 سنت با اعطای شصت روز اعتبار تعیین کرده که درواقع فقط 20 سنت بالاتر از قیمت نفت خام سبک عربستان سعودی است. اردکانی گفت: ایران به‌رغم صادرات نفتی‌اش، تولیدات گاز را به مصارف داخلی اختصاص خواهد داد.» به گزارش این خبرگزاری، قبل از آغاز جنگ ایران و عراق، اتحاد شوروی خریدار اصلی گاز ایران بود، اما فروش گاز به این کشور به‌دلیل اختلاف بر سر قیمت آن متوقف شده است.(1)
1
امروز یک هیئت ژاپنی طرف قرارداد پروژه پتروشیمی ایران و ژاپن در بندر امام خمینی وارد تهران شد. بنا به اعلام روابط عمومی وزارت نفت، این هیئت قرار است در دیدار با طاهری نجف‌آبادی، معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی و برخی مقامات کشور، چگونگی تکمیل این پروژه را بررسی کند.
دکتر غفوری فرد، وزیر نیرو، که به نظر می‌رسد یکی از افراد شرکت‌کننده در جلسات با هیئت ژاپنی باشد و به‌تازگی هم از این مجتمع بازدید کرده است، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس درباره علت بازدید خود از پروژه پتروشیمی و سابقه و پیشرفت این پروژه گفت: منظور از این سفر، بازدید از مجتمع پتروشیمی ایران - ژاپن و تصمیم‌گیری درباره نحوه ادامه کار پیمانکار ژاپنی بود. به این منظور همراه با چند تن از اعضای هیئت دولت که در شورای عالی اقتصاد فعالیت دارند و تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از مجتمع مذکور در بندر امام خمینی بازدید کردیم.
وی سپس افزود: 85 درصد پروژه مشترک ایران - ژاپن که تاکنون بالغ بر 20 میلیارد تومان هزینه صرف ساخت آن شده، به پایان رسیده است. غفوری فرد گفت: تصمیمات لازم درباره تکمیل این مجتمع امروز در جلسه هیئت دولت مطرح شد و تصمیم نهایی را شورای عالی اقتصاد
1) روزنامه اطلاعات، 16/9/1360، ص2، به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس از بیروت؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 261، 16/9/1360، ص7، بیروت - خبرگزاری یونایتدپرس، 15/9/1360.
تا هفته آینده اعلام خواهد کرد. وزیر نیرو سپس افزود: درصورت امکان، قسمت‌هایی از پروژه در ایران و به‌دست کارشناسان و متخصصان ایرانی تکمیل خواهد شد. همچنین درصورت توافق، دو تا سه سال دیگر پروژه پتروشیمی ایران و ژاپن به مرحله بهره‌برداری خواهد رسید.(1)
1
صبح امروز آخرین مرحله از مانورهای "ستاره درخشان" در منطقه‌ای نزدیک به "سلاله" در سواحل جنوبی عمان در نزدیکی مرز یمن جنوبی با حضور 1200 نفر از نظامیان امریکایی آغاز شد. هم‌زمان بخشی از این مانور نیز در سودان با شرکت 400 نفر از نیروهای زمینی و هوایی امریکا و 400 نفر از نیروهای سودانی با مهمات واقعی آغاز شد.(2)
1
ارتش عراق امروز مناطق مسکونی شهر دزفول را گلوله‌باران کرد و هواپیماهای این کشور به‌دلیل وحشت از تجمع نیروهای ایران در محورهای گیلانغرب و سرپل ذهاب، بارها بر فراز این مناطق و شهر کرمانشاه به پرواز درآمدند. در منطقة عملیاتی طریق‌القدس نیز در یک جنگ هوایی که میان جنگندههای عراق و یک فروند هواپیمای اف14 جمهوری اسلامی ایران رخ داد، هواپیمای ایران به‌دلیل اصابت موشک به بال آن سقوط کرد.
امروز بازهم نیروهای عراقی مناطق مسکونی شهر دزفول و حومة آن را با توپخانة دوربرد هدف قرار دادند. در این حملات 4 گلوله به داخل شهر برخورد کرد که تلفاتی نداشت. از خسارات احتمالی نیز گزارشی ارسال نشده است.(1)
همچنین هواپیماهای عراقی بار دیگر در منطقة غرب کشور به حریم شهرهای ایران تجاوز کردند.(2)درپی این تجاوزها از ساعت 6 صبح تا 12 ظهر، 6 بار در شهرهای غرب کشور وضعیت قرمز اعلام شد که در دو مورد آن هواپیماهای عراقی با نقض حریم هوایی کرمانشاه بر فراز مناطق مسکونی این شهر به پرواز درآمدند.(3)
امروز همچنین یک فروند هواپیمای اف14 ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقة عملیاتی طریق‌القدس در یک نبرد هوایی با جنگندههای عراقی، از ناحیة بال راست مورد اصابت موشک قرار گرفت و سقوط کرد، ولی دو خلبان این هواپیما قبل از سقوط کامل با چتر بیرون پریده و در منطقه خودی فرود آمدند.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص25؛ و- سند شماره 5699 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات سپاه مرکز، شماره 429، 17/9/1360، ص1.
2) به‌احتمال زیاد، این اقدامات عراق که از دو روز پیش آغاز شده است، به تشدید فعالیت‌های نیروهای خودی که در محور گیلانغرب و دشت ذهاب درحال آماده‌شدن برای اجرای عملیات مطلع‌الفجر هستند، ارتباط دارد.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص4، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 16/9/1360.
4) سند شماره 56868 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 9 به تهران (اطلاعات)، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
1
پس ازگذشت هشت روز از عملیات طریق‌القدس که آزادی شهر اشغال‌شدة بستان را درپی داشت، عراقی‌ها همچنان بر موضع انکار خود پافشاری می‌کنند. امروز یک فرمانده نظامی عراق در ادامه این سیاست در مصاحبه با روزنامه رسمی الثوره بدون آنکه به عقب رانده‌شدن نیروهای عراقی از منطقه عمومی بستان و اسیر، کشته و زخمی‌شدن تعداد زیادی از افراد ارتش این کشور اشاره‌ای کند، کوشید حملات ایران را در این منطقه ناکام جلوه دهد. گزارش خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری کویت از سخنان این فرمانده عراقی به این شرح است: «یک فرمانده عراقی نبرد سوسنگرد را بزرگ‌ترین درگیری در جنگ ایران و عراق توصیف کرد. این فرمانده عراقی که نامش گفته نشده، به روزنامة رسمی الثوره (چاپ عراق)، گفت که ارتش عراق در این درگیری‌ها ضایعات فراوانی به نیروهای ایران وارد کرده است و تعداد کشته‌شدگان و زخمی‌های ایرانی‌ها در این درگیری هزاران تن تخمین زده شده و ارتش عراق برتری خود را در این درگیری‌ها نشان داده است. فرمانده عراقی افزود: نیروهای ایرانی در 26 نوامبر (5 آذرماه) با به‌کاربردن تعداد زیادی سرباز و حمایت تانک و وسایل مکانیزه سعی کردند با مشغول‌کردن نیروهای عراقی در یک جناح، دست به حمله بزرگی از دو جناح دیگر بزنند، اما این حمله خنثی شد. این فرمانده عراق سپس ادعا کرد با انجام یک ضدحمله ازسوی نیروهای عراقی، تانک‌ها و سربازان ایرانی ازهم پاشیدند و تعداد زیادی از این سربازان به اسارت نیروهای عراقی درآمدند. وی می‌افزاید: نیروهای ایران سپس در دهم آذرماه برای دومین بار دست به حمله زدند، ولی این بار نیز این حمله شکست خورد و نیروهای عراقی به حملات خود به نیروهای شکست‌خوردة ایرانی ادامه دادند.»(1)
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی دراینباره چنین نوشته است: «عراق با زور تبلیغات تاحدودی اثر پیروزی ایران در بستان را کاسته و بااینکه شکست فاحشی خورده، در بیانیة خود از پیروزی و پیشرفت دم می‌زند و از شهدای زیاد ما در این پیروزی استفاده می‌کند. صدام شخصاً به پشت جبهه رفته و اظهاراتی کرده.»(2)
2
سرهنگ معینی‌پور، فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس درخصوص اقدامات اخیر نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران در مقابله با هواپیماهای عراقی گزارش داد.
وی گفت: در شب حملة غرورآفرین نیروهای ایران به بستان، بااینکه هوا بارانی بود، خلبانان رزمندة ما با تلاش بی‌سابقه‌ای پوشش هوایی منطقه را برقرار کردند و روزهای بعد از حمله نیز توانستند ضمن دفاع از منطقه، 18 فروند از هواپیماهای ارتش مزدور عراق را سرنگون کنند. وی افزود: روزِ قبل از عملیات طریق‌القدس در اهواز بودم و هماهنگی‌های لازم را با سرهنگ
صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی، انجام دادیم و نیروهای ایران با هماهنگی کامل توانستند به پیروزی دست یابند این عملیات با هماهنگی کامل میان ارتش، سپاه، افراد بسیج و نیروهای نامنظم در روی زمین و نیروی هوایی و هوانیروز در آسمان آغاز شد و با پیروزی خاتمه یافت. انشاءالله این پیروزی‌ها را ادامه خواهیم داد و مردم مسلمان عراق نیز شهرهای مقدس عراق را آزاد خواهند کرد و راه را برای آزادی قدس باز خواهیم کرد.
فرمانده نیروی هوایی افزود: عملیات روز چهارشنبة گذشته (11/9/1360) که درنتیجة آن 9 فروند از هواپیماهای دشمن سرنگون شد، یکی از بی‌سابقه‌ترین عملیات‌ها در تاریخ جنگ‌های هوایی جهان بود که خلبانان رزمندة ما موفق به اجرای آن شدند. من در اینجا به خلبانان ارتش عراق اخطار می‌کنم که آنها نیز اگر از مرز ایران عبور کنند هواپیماهایشان ساقط و خودشان کشته خواهند شد. ما می‌دانیم که آنها را به‌اجبار به‌طرف ایران اعزام می‌کنند، بنابراین، اگر این خلبانان بیایند و بمب‌هایشان را در کوهستان‌ها بریزند و خودشان با چتر نجات در بیابان‌ها فرود بیایند، ما آنها را پیدا کرده و از آنها پذیرایی خواهیم کرد، در غیر این صورت سرنوشتی جز مرگ در انتظارشان نیست.(1)
1
در اقدامات عناصر مسلح غیرقانونی در منطقة مریوان، کامیاران و نوسود، 4 تن از نیروهای خودی شهید، 2 تن زخمی و 13 تن به گروگان گرفته شدند. از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی نیز 5 تن کشته و 3 تن زخمی شدند.
عده‌ای از افراد گروه کومه‌له ساعت 02:00 بامداد امروز، در عملیاتی غافلگیرانه با حمله به پایگاه دکل مریوان 13 تن از نیروهای این پایگاه را که اغلب سرباز بودند، به گروگان گرفتند. مهاجمان همچنین همة سلاح ها و مهمات موجود در پایگاه را به غارت بردند.(2)
افراد حزب دمکرات کردستان ایران نیز به نیروهای سپاه مستقر در پایگاه لون سادات در شمالغربی کامیاران، حمله کردند که با مقاومت نیروهای خودی مواجه و با تحمل 4 کشته و 3 زخمی و به‌جاگذاشتن یک نارنجک تفنگی و 2 نارنجک دستی و تعدادی خشاب ژ3 مجبور به عقب‌نشینی شدند(3)افراد این حزب همچنین در این منطقه به پایگاه کوره دژ بالا حمله کردند، اما براثر آتش خمپاره‌های خودی منطقه را ترک کردند. از تلفات واردشده به مهاجمان اطلاعی در دست نیست.(4)گفتنی است عناصر مسلح وابسته به گروههای غیر قانونی در سه روز گذشته نیز حملات بی‌نتیجه‌ای به این منطقه انجام داده بودند و در حملة دیروز (15/9/1360) یک تن از این مهاجمان کشته شده بود.(5)
همچنین در دو عملیات مین‌گذاری و کمین افراد حزب دمکرات در جاده مریوان و محور سقز، 4 تن از افراد سپاه به شهادت رسیدند.(6)در جنوب نوسود نیز خودرو حامل غذای نیروهای ژاندارمری مستقر در پایگاه شیخان، هنگام عبور از جادة نیسانه، براثر برخورد با مین آسیب دید. در این حادثه 2 سرنشین خودرو زخمی شدند.(7)
1) روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص2.
2) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص3؛ و- سند شماره 294309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 21/9/1360، ص1.
3) سند شماره 56424 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 18/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56835 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص4؛ و- سند شماره 294376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 18/9/1360، ص2.
4) سند شماره 294403 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 17/9/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 300818 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 101، 16/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 294400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی - نظامی)، 17/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 300817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 100، 15/9/1360، ص2.
6) سند شماره 294383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرمانده تیپ3 مریوان، 28/9/1360، صص 2 - 1.
7) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ص3؛ و- سند شماره 5698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3) مرکز فرماندهی به وزیر کشور، 16/9/1360، سند تک‌برگی.
1
اقدام به سرقت مسلحانه از بانک، درگیری با نیروهای سپاه و بمبگذاری ازجمله تحرکات امروز عناصر ضدانقلاب در شهرهای شیراز، اصفهان و بروجرد بود.
در شیراز، 3 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ساعت 13:20، به‌قصد سرقت پول‌های بانک ملت (شعبه میدان فلسطین) به‌سمت نگهبانان که مشغول انتقال کیسه‌های پول از بانک به خودرو حامل پول بودند، شلیک کردند. در این حادثه یک تن از نگهبانان (که از مأموران شهربانی بودند) به نام سرپاسبان دوم "علمدار جوکار" به شهادت رسید. "حسن کاویانی" نگهبان بسیجی داخل بانک نیز به‌محض واردشدن به خیابان هدف گلوله قرار گرفته، شهید شد. درپی این واقعه، افرادی که شاهد ماجرا بودند شروع به دادوفریاد کردند و مهاجمان بدون آنکه به 17 میلیون تومان موجودی کیسه بانک دست یابند، گریختند. افراد سازمان قبل از فرار دو عدد کلت مأموران را نیز ربوده و با خود بردند.(1)
در جادة اصفهان نیز درپی یک عملیات تعقیب‌وگریز، نیروهای سپاه با افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) درگیر شدند که درنتیجة آن یک تن از افراد سازمان کشته و یک نفر دیگر دستگیر شد. از نیروهای سپاه نیز یک تن به نام مرتضی رفیعی به شهادت رسید. در این واقعه خودرو افراد سازمان که در آن سلاح و تعدادی فشنگ وجود داشت به دست نیروهای سپاه افتاد.(2)
همچنین در خیابان جعفری بروجرد براثر انفجار یک بمب قوی که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در زیر یک خودرو کار گذاشته بودند، یک کودک نه‌ساله به شهادت رسید و 10 تن زخمی شدند که حال دو تن از زخمیان وخیم گزارش شده است. شدت انفجار به‌حدی بود که شیشه‌های ساختمان‌ها و خودروهایی که در شعاع صد متری محل انفجار قرار داشتند، شکست.(3)
2
امام خمینی در پیامی خطاب به شورای عالی قضایی و دادستانی انقلاب اسلامی، مسئولان این نهادها را مکلف کرد تا به اقدامات خودسرانة افراد و گروه‌ها در بازداشت اشخاص و مصادرة اموال بدون مجوز قانونی یا اعمالی از این قبیل، پایان دهند. به‌دنبال صدور این پیام، دادستانی انقلاب نیز بخشنامه‌ای را در چهار بند صادر کرد.
متن پیام امام خمینی به این شرح است: «شورای عالی قضایی - دادستان محترم انقلاب اسلامی، اخیراً گزارش‌هایی می‌رسد که افراد غیر مسئول و احتمالاً از گروههای منحرف و گاهی مقامات مسئول برخلاف مقررات اسلامی و قانونی متعرض اموال و املاک محترمِ مردم می‌شوند و به‌طور سرخود به تقسیم املاک و مصادره اموال اشخاص می‌پردازند و گاهی به منازل اشخاص بدون مجوز شرعی و قانونی وارد و آنان را جلب می‌نمایند و اگر شخص موردنظر نباشد، بستگان و زن و فرزند او را جلب می‌کنند و گاهی به بهانه‌هایی هتک آبرو و حیثیت اشخاص را می‌نمایند و با این اعمال غیر شرعی هتک جمهوری اسلامی و مقامات قضایی را می‌برند. مقرر فرمایید سازمان بازرسی
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص29، شیراز؛ و- سند شماره 56846 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 9 به تهران (فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص13، شیراز- خبرگزاری پارس.
2) روزنامه اطلاعات، 18/9/1360، ص4، اصفهان.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص29، خرم‌آباد؛ و- روزنامه کیهان، 17/9/1360، ص3، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس.
کل کشور با سرعت‌عمل رسیدگی کرده، به مقامات قضایی گزارش دهند و اگر شکایاتی به دادستانی‌ها رسید، با سرعت رسیدگی نمایند و اشخاص یا گروه‌هایی که مرتکب این نحو اعمال غیر شرعی و غیر قانونی می‌شوند احضار و پس از اثبات جرم به مجازات برسند. و لازم است اینجانب را از مسائل مذکور مطلع نمایید.»(1)
به‌دنبال پیام امام خمینی سیدحسین موسوی تبریزی، دادستان کل انقلاب، بخشنامه‌ای را در چهار بند به همه دادسراهای انقلاب و دادستانی‌های انقلاب اسلامی مستقر در سپاه صادر کرد. در این بخشنامه به لزوم انجام‌دادن تحقیقات و داشتن ادله بیشتر برای صدور حکم بازداشت، آزادی متهمان با وثیقه درحد امکان و غیرقانونی‌بودن جلب و بازداشت افراد بدون حکم مراجع قضایی تأکید شده است. در این بخشنامه آمده است:
«در اجرای فرمان مهم امام امت رهبر انقلاب اسلامی ایران، بدین‌وسیله توجه کلیه دادستان‌ها و دادیاران و بازپرسان دادسراهای انقلاب اسلامی و همچنین دادستانی انقلاب اسلامی سپاه پاسداران و نمایندگی‌های مربوطه در سراسر کشور را به این نکات جلب می‌کند.
از صدور حکم جلب، دستگیری، بازداشت افراد بدون انجام تحقیقات لازم و ملاحظة اسناد و مدارک کافی اکیداً خودداری شود و درصورت وجود دلایل و مدارک نیز درمورد متهمین غیر گروهک‌های محارب یا افرادی که آزادی ایشان با قرارهای تأمین وثیقه یا کفالت امکان‌پذیر است، حتی‌الامکان از بازداشت و زندان خودداری شود.
پاسداران سپاه و کمیته‌ها بدون کسب مجوز قانونی از مراجع قضائی به‌هیچ‌وجه حق احضار، جلب، دستگیری، بازرسی از منزل و توقیف و ضبط اموال را ندارند و درصورت اقدام، وظیفة دادستانی انقلاب اسلامی محل است که ایشان را تحت پیگرد قانونی قرار دهد.
افراد غیرپاسدار که خودسرانه اقدام به دستگیری، جلب و توقیف و ضبط اموال اشخاص نمایند، شدیداً تحت‌تعقیب قانونی قرار می‌گیرند.
درمورد توقیف اموال منقول و غیرمنقول و انسداد حساب‌های بانکی ضرورت دارد قبل از هرگونه اقدام، دلایل و مدارک لازم جمع‌آوری شود، تا بدین‌نحو از توقیف بی‌رویه اموال و املاک مردم و انسداد بلاجهت حساب‌های بانکی جلوگیری شود. این‌گونه اقدامات که تابه‌حال صورت گرفته ضرورت دارد سریعاً مورد بررسی واقع و نسبت به ارسال پرونده به
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)،جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص408.
دادگاه یا رفع توقیف اقدام شود. استرداد یا مصادرة اموال منوط‌به صدور حکم توسط حاکم شرع و تأیید آن در دادگاه عالی بوده و در غیر این صورت بلااعتبار است.
اعلام این اطلاعیه از وسایل ارتباط جمعی به‌منزلة ابلاغ محسوب شده و متخلفین از بخشنامه در دادستانی کل انقلاب تحت‌تعقیب قرار خواهند گرفت.»(1)
1
آیت‌الله موسوی اردبیلی، رئیس دیوان عالی کشور، در یک مصاحبة رادیو تلویزیونی دربارة جرائمی که منجر به صدور حکم اعدام برای افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی می‌شود، توضیحاتی داد.
وی در پاسخ به این سؤال که ضابطة اعدام برای دستگیرشدگان چیست و آیا تظاهرات یا تبلیغات شدید علیه دولت موجب اعدام است، گفت: در تظاهرات شرکت‌کردن و حتی انتقاد شدید از دولت هم موجب اعدام نیست. آنچه موجب اعدام می‌شود، عبارت است از: قیام مسلحانه. پس اگر کسی قیام مسلحانه بکند یا کسی را بکشد یا انفجاری را به وجود آورد و از این قبیل کارها، مجازاتش اعدام است. در غیر این صورت، جرائم دیگر مجازات زندان را درپی دارد.(2)
وی همچنین به پرسش خبرنگار تلویزیون سوئد دربارة سن قانونی برای احراز مجرمیت افراد خطاکار این‌طور پاسخ داد:
حساب دستگیری با حساب مجازات جداست. حساب مجازات یک سن محدودی دارد، شرعاً 15 سال را تمام کند و وارد 16 سال بشود. در قانون سابق 18 سال بود، اما ما در انتخابات‌هایی که داشتیم سن 15 سال را معیار قرار دادیم. اگر دادگاه‌های انقلاب 16 سال را معیار قرار بدهند، اشکالی ندارد، اما نوعاً 18 سال را مراعات می‌کنند و اما راجع به دستگیری، اگر جرمی مرتکب شده باشند، اینها را دستگیر می‌کنند و سابقاً هم این‌طور بود؛ ما برای رسیدگی به جرائم اطفال دادگاه‌هایی داشتیم و برای نگه‌داشتن آنها هم جایگاه خاصی داشتیم.(3)
2
امروز فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرمانده نیروی زمینی ارتش در مصاحبه‌هایی جداگانه، اهداف عملیات طریق‌القدس، دستاوردهای این عملیات، آیندة جنگ و آخرین وضعیت نیروهای خودی و دشمن را تشریح کردند.
محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در مصاحبه با خبرگزاری پارس دربارة تشکیل
یگان زرهی سپاه با بهره‌گیری از وسایل و تجهیزات زرهی به غنیمت گرفته‌شده از عراق، اهداف اصلی تاکتیک عملیاتی سپاه و خودداری از انهدام کامل عراق با نیت به‌کارگیری این نیروها علیه رژیم اشغالگر قدس مطالبی را بیان کرد. بخش‌هایی از سخنان وی به نقل از روزنامة اطلاعات به این شرح است: «هدف اساسی و اصلی تاکتیک عملیاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت‌های رزمی پیاده است. این نیروها با ترکیب و هماهنگی اصولی با نیروهای زرهی زمینی به‌صورتی وارد صحنه نبرد می‌شوند که دشمن را غافلگیر و متلاشی می‌کنند.»
وی همچنین اعلام کرد: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با استفاده از تمام غنائم جنگی درحال تشکیل گردان‌های زرهی است که در عملیات بستان علاوه‌بر دو لشکر پیادة نیروهای سپاهی و مردمی، یکی از این گردان‌ها نیز وارد میدان شد و بسیار موفقیت‌آمیز و خوب هم عمل کرد.»
رضایی افزود: «اغلب این غنائم روسی است، به‌اضافة اینکه اخیراً توپی از عراقی‌ها گرفته‌ایم که ایتالیایی است و مهمات دیگری که از کشورهای پادشاهی سعودی و یمن شمالی فرستاده شده‌اند.» فرمانده سپاه پاسداران با اظهار این مطلب که از این پس با هر پیروزی که ما به دست آوریم یک شکست تصاعدی به دشمن وارد می‌شود، گفت: «دشمنی که تمام توانش را علیه ما به کار برده در هر نقطه که شکست بخورد نیروهایش را کاملاً از دست می‌دهد و به‌ناچار برای جبران این شکست از نواحی دیگر جبهه نیرو جمع می‌کند و با این کار، خود را بیشتر از پیش تضعیف و پیروزی نهایی ما را سریع‌تر می‌کند.»
محسن رضایی با تأکید بر این نکته که ما قصد انهدام کامل ارتش عراق را نداریم، چراکه می‌خواهیم این ارتش را برعلیه رژیم اشغالگر قدس به کار گیریم، گفت: «ما براساس تکلیف شرعی تا آخرین لحظه برعلیه تجاوز مقابله و از کشورمان دفاع می‌کنیم همچنان‌که آزادسازی قدس نیز تنها ازطریق یک نبرد عادلانه و دفاع از سرزمین‌های اسلامی امکان‌پذیر است.» وی در پایان به افراد ارتش عراق توصیه کرد تا به انگیزه‌های خود برای ادامة جنگ با جمهوری اسلامی ایران فکر کنند و بیش از این خود را اسیر و بازیچة مردی نسازند که برای ابقای خود به هر قیمت قصد دارد تمام سربازان عراقی را به کشتن دهد. رضایی از سربازان عراقی که ناآگاهانه از افسران بعثی اطاعت می‌کنند، خواست با پشتیبانی مردم مسلمان عراق امور ارتش خود را در دست گیرند تا بتوانند در آینده در کنار رزمندگان ایرانی و سایر نظامیان کشورهای اسلامی علیه رژیم اشغالگر قدس بجنگند.(1)
سرهنگ صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی نیز در مصاحبة اختصاصی با روزنامة اطلاعات شرکت کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان وی در این مصاحبه عبارت‌اند از: ارزش نظامی دستاوردهای عملیات طریق‌القدس، گسترش نامناسب دشمن در منطقه هویزه و توسعه‌یافتن دامنة عملیاتهای نیروهای خودی با استفاده از این وضعیت دشمن، نقش عملیات ثامن‌الائمه(ع) و
1) همان، ص14.
طریق‌القدس در برنامه‌ریزی‌های آیندة عملیاتهای ایران، امکان عملیات تعرضی نیروهای ایران به داخل خاک عراق، مرحله‌بندی اقدامات نظامی انجام‌شده در شمال‌غرب کشور و اعلام نزدیک‌شدن به پایان مرحلة اول با پاک‌سازی بخش‌های باقیمانده از جاده‌های موجود در این مناطق و تلاش برای برقراری امنیت پایدار با رسیدگی به وضع معیشتی و اقدامات رفاهی در مرحلة بعدی، تحول ایجادشده در نیروی زمینی ارتش و ازبین‌رفتن زمینه‌های توطئه یا خیانت و به‌حداقل‌رسیدن سهل‌انگاری در اجرای مأموریت‌ها باتوجه‌به رزم عقیدتی این نیرو و اعلام رضایتمندی از وضع کلی فرماندهان و کارکنان نیروی زمینی. بخش‌هایی از گفته‌های سرهنگ علی صیاد شیرازی به این شرح است: «ارزش‌های نظامی که از این پیروزی حاصل شده عبارت است از: قطع‌کردن ارتباط بین جبهه‌های شمال و جنوب دشمن، درآوردن زمینی به مساحت 300 کیلومتر مربع از چنگ دشمن، منهدم‌کردن دو تیپ و چند گردان از نیروهای دشمن و به‌دست‌آوردن غنائم جنگی بی‌شماری که هم‌اکنون آنها را در صحنة نبرد علیه دشمن به کار گرفته‌ایم. از دیگر ارزش‌های نظامی این پیروزی را باید واردآوردن ضربات بسیار سنگین به دشمن و به‌هم‌زدن تعادل رزمی دشمن نام برد که آثار این عدم تعادل نیروهای دشمن در تمام جبهه‌ها پدیدار گشته است. این عملیات زمینه بسیار خوبی را برایمان فراهم کرده است تا ما بتوانیم با تداوم‌بخشیدن به عملیات‌ها، هرچه زودتر در سرکوبی دشمن متجاوز و به‌دست‌آوردن پیروزی نهایی موفق شویم.
ما در عملیات طریق‌القدس تقریباً به 80 درصد هدف‌هایمان رسیده‌ایم. ولی در حین عملیات دریافتیم که علاوه‌بر 20 درصدی که از این عملیات باقی مانده، امید بیشتری می‌رود که درصدهای بالاتری از موفقیت را دنبال کنیم. از جبهة هویزه نام بردید. باید در پاسخ بگویم که جبهه‌ای به این نام را ما به رسمیت نمی‌شناسیم. در این منطقه، دشمن در یک محدوده‌ای از زمین گسترش یافته است که میزان این گسترش روزبه‌روز دگرگون و محدودتر می‌شود و با عملیاتی که ما آغاز کرده‌ایم و انشاءالله گسترش خواهد یافت، در تمام جبهه‌ها دشمن در اغتشاش و اضطراب فرو خواهد رفت. عملیاتهای ثامن‌الائمه(ع) و طریق‌القدس آغاز یک رشته عملیاتی بود که ما در برنامه داریم و بایستی ارتباط عملیات آینده را با این عملیاتی که شروع شده بعدها بسنجیم تا دریابیم که این عملیات تا چه میزان در رساندن ما به هدف مؤثر بوده است. به عبارت دیگر، باید بگویم که ما به‌صورت موضعی بر دشمن نتاخته‌ایم، بلکه خواسته‌ایم به‌صورت یکپارچه بر دشمن بتازیم که انشاءالله عملیات بعدی نمایانگر آن خواهد بود... پیروزی اخیر رزمندگان اسلام به بازپس‌گرفتن نقطة مرزی تنگ چزابه محدود نمی‌شود، بلکه شروع یک سلسله عملیات گسترده در سراسر جبهه‌ها است. با گرفتن نقطة استراتژیکی چزابه ارتباط کلی نیروهای عراقی در جبهه کاملاً قطع شده و به این ترتیب با ازدست‌رفتن نیروهای صدام در این ناحیه توان دشمن در حرکت و جابه‌جایی نیروهایش از نقطه‌ای به نقطه دیگر از میان رفته و به‌زودی به شکست فاحش صدام منجر می‌شود.»
سرهنگ صیاد شیرازی درمورد سخنان نخست‌وزیر مبنی‌بر اینکه درصورت ادامة تجاوزهای صدام ممکن است ما عملیات تعرضی به داخل خاک عراق داشته باشیم، گفت: «خط مشی ما با دولت یکی است و درصورتیکه صدام بخواهد قسمت‌هایی از خاک میهن اسلامی ما را که اشغال کرده همچنان نگه دارد، ما با قدرتی که در خود می‌بینیم، می‌توانیم او را با حرکت‌های تعرضی خود سرِجایش بنشانیم.»
سرهنگ صیاد شیرازی در این گفت‌وگو درزمینة مبارزه با ضدانقلاب در مناطق شمالغربی کشور و سرکوب گروهک‌های وابسته به دشمن در این منطقه گفت: «کلاً برای ازبینبردن فعالیت ضدانقلاب در منطقه کردستان و شمال‌غرب کشور، ما درحال گذراندن دو مرحله هستیم. مرحلة یکم تقریباً رو به اتمام است و آن این است که ما در بعد نظامی قاطعیت خودمان را ازنظر سرکوبی ضدانقلاب در منطقه به شکل مؤثر انجام داده‌ایم. شهرها و جاده‌های مهم از دست ضدانقلاب خارج گردیده است و خودبه‌خود با انجام آخرین مرحلة این عملیات که در شرف اجراست، انشاءالله، مرحلة یکم به پایان می‌رسد.»
وی در انتهای گفت‌وگوی خود درباره ارتش جمهوری اسلامی و نیروهای فعال در آن گفت: «نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در مدت ماه‌ها جنگ که این مسئولیت خطیر را به‌عهده داشته است، تقریباً ناخالصی‌هایش را ازدست داده و اکنون رزمندگان نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی کسانی هستند که با ثبات عقیده، مسئولیت رزم را بر دوش دارند و ما کمتر به مواردی برخورد کرده‌ایم که نشانة توطئه‌ای و یا خیانتی در آن دیده شود، حتی نمونه‌هایی که در آن سهل‌انگاری و یا غفلت نمایان باشد، کمتر دیده شده است، این رزم و مبارزه نعمتی بود برای ما تا راهی را که برای عقیدتی عمل‌کردن و عقیدتی مبارزه‌کردن می‌بایستی سال‌ها طی کنیم و آموزش بگیریم و به آن برسیم، یک‌شبه پیموده و اکنون این امر را در عمل و در صحنه رزم با متجاوزان بعثی در نیروی ایمانی که رزمندگان مدافع انقلاب اسلامی ما را به پیش می‌راند، متبلور می‌بینیم و این موجب بسی تشکر و سپاسگزاری ماست از خداوند بزرگ.»
«من که فعلاً مسئولیت فرماندهی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی را به‌عهده دارم از فرماندهان و پرسنل نیروی زمینی جمهوری اسلامی رضایت دارم، زیرا هرجا که می‌روم آثاری از فداکاری و ایثار و تلاش را مشاهده می‌کنم. البته نمونه‌های کوچکی از سهل‌انگاری‌ها و غفلت‌ها مشاهده می‌کنیم که خیلی زود قابل‌اصلاح است و این امید فراوانی به ما داده که با روح سازندگی در بافت این سازمان تلاش بکنیم. ما روزبه‌روز شناخت بیشتری نسبت به کیفیت‌های رزمی نیروهای انسانی پیدا می‌کنیم و براساس این شناخت می‌توانیم استعدادهایی را شکوفا کنیم که تاکنون کسی به آنها میدان نمی‌داد.»(1)
1) همان، صص 15 - 13.
1
حجت‌الاسلام علی‌اکبر ناطق نوری، نماینده امام در جهاد سازندگی، ضمن تشریح عملکرد جهاد سازندگی در اقدامات پشتیبانی عملیاتی در جبهه‌های جنگ از سپاه پاسداران و ستاد مشترک ارتش خواست عملکرد این نهاد را در میادین نبرد نادیده نگیرند. وی گفت: «متأسفانه بااینکه جهاد سازندگی از آغاز جنگ نقش عمده‌ای را به‌عهده داشته و مهندسی سپاه و قسمت مهمی از مهندسی ارتش به‌عهده جهاد سازندگی بوده، مع‌الأسف در اطلاعیه‌های سپاه و اطلاعیه‌های ستاد مشترک، هیچ اشاره‌ای به خدمات این برادران نشده است که این گله را حتی از جبهه، بعضی از بچه‌ها از من کرده‌اند. وقتی که جنگ شروع شد، به تمام استان‌هایمان بخشنامه کردیم که همة امکاناتشان را و مخصوصاً ماشین‌آلات سنگین و مهندسان را به جبهه‌ها بفرستند. [این برادران] جاده‌های نظامی وسیع و فوق‌العاده جالبی را که از نزدیک بازدید کرده‌ام، درست کرده‌اند که رمز موفقیت نیروهای ما در این اقدامات است. همچنین سنگرهای پیش‌ساختة بتونی درست کرده‌اند، به‌طوری که ابتدا با آر.پی.جی. آزمایش می‌شود و سپس تحویل ارتش و سپاه می‌دهند، پناهگاه‌های بسیار وسیعی ساخته‌اند و نوع وسایلشان در خدمت سپاه و ارتش است و به‌هرحال همان نقش تدارکاتی و مهندسی را اینها به‌عهده دارند.»
حجت‌الاسلام ناطق نوری همچنین گفت: «در آبادان جاده‌های بسیاری ساخته‌اند که یکی از آنها جاده ماهشهر - آبادان است. در فتح بستان نیز نقش مهمی را جهاد سازندگی به‌عهده داشته و اظهار دوستان به بنده این بود که واقعاً اگر این راههای سوق‌الجیشی که جهاد سازندگی برای ما ساخته‌اند نبود، ما نمی‌توانستیم موفق شویم.»(1)
2
قائم‌مقام وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران در یک موضع‌گیری، مانور نظامی "ستارة درخشان" در منطقه خلیج‌فارس و در کرانه کشور عمان را - که با شرکت کشورهای امریکا، انگلیس و عمان درحال اجراست - محکوم کرد و آن را دخالت و حضور مستقیم نظامی امریکا در امور دیگر کشورها و کسب آمادگی برای سرکوب ملت‌های مسلمان منطقه ارزیابی کرد.
به نوشته روزنامه کیهان، احمد عزیزی درمورد مانور نظامی امریکا، عمان و انگلیس در عمان گفت: «این مانور که بخشی از مانورهای ستاره درخشان است و از مصر و سومالی و سودان شروع شده، به‌عنوان بخشی از سیاست جدید نظامی‌گری امریکا جهت سرکوب ملت‌های مسلمان در شمال افریقا و منطقة خاورمیانه صورت می‌گیرد. عزیزی افزود: «امپریالیسم امریکا درپی شکست‌های پیاپی‌اش در منطقه ناچار شد تا سیاست دخالت و حضور مستقیم نظامی خود را در کشورهایی که قابلیت ارضای منافعش در منطقه را دارند، دنبال کند و زمینه‌های فراوانی نیز در غرب ایجاد کرده تا تحت پوشش کمک به حفظ امنیت منطقه و مقابله با توسعه‌طلبی‌های شوروی، انجام مانورهای نظامی‌اش در منطقه را توجیه کند.»(2)
1
سیدمحمد غرضی، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، امروز برای شرکت در شصت‌ودومین اجلاس دوره‌ای اوپک که در ابوظبی پایتخت امارات متحدة عربی برگزار می‌شود، راهی آن کشور شد. وی قبل از سفر دربارة موضوع مباحث این اجلاس گفت: «کنفرانس اوپک به‌طور معمول هر شش ماه یک بار با حضور وزیران نفت کشورهای عضو اوپک تشکیل می‌شود و این بار درزمینة استفادة درازمدت از نفت و اختلاف نرخ‌ها بحث و تبادل‌نظر خواهد شد.» وزیر نفت کشورمان درباره وضع ایران در این اجلاس و تأثیر پیروزی‌های نظامی ایران در منطقه افزود: «ما اعتقاد داریم قیمت نفت باید براساس سیاست‌های داخلی کشورمان تعیین شود نه براساس سیاست کشورهای خارجی، آنچنان که تا به امروز معمول بوده است. بحثی نیست که پیروزی‌های ما در میان ملت‌های مسلمان منطقة خلیج‌فارس تأثیر خواهد داشت. زمانی‌که عراق به‌صورت یک قدرت نظامی ظاهر شد، تزلزلی در حاکمیت کشورهای دیگر ایجاد کرد که امروز با پیروزی رزمندگان ما کشورهای دیگر برایشان روشن می‌شود که ایران دررابطه‌با احترام به حاکمیت آنها دقت عمل خواهد داشت و بدون تردید این واقعیت در تصمیم‌گیری سیاست نفتی ایران در خلیج‌فارس و دیگر کشورها مؤثر خواهد بود.»(1)
2
در جلسة امروز هیئت دولت شرح وظایف ستاد بسیج اقتصادی تصویب شد. سهمیه‌بندی کالاهای اساسی به‌عنوان یکی از تدابیر مؤثر در تأمین حداقل اقلام اساسی و معیشتی مردم در زمان جنگ و جلوگیری از تورم، اقداماتی است که اجرای آن به ستاد بسیج اقتصادی محول شده است و باتوجه‌به کارایی این اقدامات، در جلسة امروز هیئت دولت اساسنامة آن به تصویب رسید و فعالیت این ستاد تعریف و قانونمند شد. به نوشته روزنامه اطلاعات، براساس شرح وظایف ستاد بسیج اقتصادی، این ستاد موظف است مشکلات و بحران‌های اقتصادی ناشی از جنگ تحمیلی و محاصرة آشکار و پنهان اقتصادی را بررسی و راه‌حل‌های ضربتی به‌منظور مقابله با بحران‌های مزبور را به سازمانهای مربوطه ابلاغ کند.
ستاد بسیج اقتصادی کشور در استان‌های مختلف، ستادهای مشابهی با سرپرستی استاندار یا معاون تام‌الاختیار وی و با شرکت مدیران کل وزارتخانهها و نهادهای مربوطه در استان تشکیل داده و وظایف آنها را درحدود اختیارات خود تصویب و ابلاغ خواهد کرد. مصوبات این ستاد مشروط بر اینکه ناقض وظایف قانونی وزارتخانهها نباشد، لازم‌الاجراست. این ستاد که زیر نظر شورای اقتصادی عمل خواهد کرد، گزارش عملکرد ماهانة خود را به این شورا ارائه خواهد داد و شورا نیز می‌تواند درصورت عدم انطباق تصمیمات ستاد بسیج اقتصادی با سیاست‌های کشور، این تصمیمات را متوقف یا کأن‌لم‌یکن اعلام و به هیئت دولت گزارش کند.
1) همان، ص3، اهواز.
دبیرخانة این ستاد که در نخست‌وزیری مستقر است، علاوه‌بر پیگیری تصمیمات و برقراری ارتباط با ستادهای استان، مسئول اجرای برخی تصمیمات ستاد که سازمان مشخصی برای آن پیش‌بینی نشده است، خواهد بود.(1)
1
مجلة الدستور(2)(چاپ لندن) در اقدامی تبلیغاتی به نقل از جبهة آزادیبخش اهواز(3)از تحولات بزرگ در مناطق تحت اشغال عراق در آیندة نزدیک خبر داد. این مجله در شمارة اخیر خود نوشته است: استان خوزستان به‌زودی شاهد تحولات و دگرگونی‌های مهمی خواهد بود. به‌زودی خبر تشکیل یک دولت عربی اعلام خواهد شد که هدف آن در مرحلة اول، مذاکره با مقامات ایرانی برای اعلام نوع نظام سیاسی حاکم بر آن است و در مراحل بعدی، تماس با دولت‌های عربی و خارجی برای اعتراف به حق مردم اهواز برای تعیین سرنوشت خویش، مطرح‌کردن آن با سازمان ملل و آماده‌سازی اهوازی‌ها برای تعیین سرنوشتشان تحت نظارت سازمان ملل. ازجمله کارهای دیگر این دولت تشکیل ارتش مردمی برای حفظ امنیت و ادارة امور در منطقة آزادشدة عربستان (خوزستان) خواهد بود.(4)
2
خبرگزاری فرانسه و رویتر در دو مقالة تحلیلی به بررسی اوضاع داخلی عراق و تأثیرات جنگ در آن کشور پرداخته‌اند. خبرگزاری فرانسه با نگاهی نظامی به عملیات انجام‌شده در بستان (طریق‌القدس)، صحت ادعاهای عراق در بیانیه‌های نظامی‌اش را مورد تشکیک قرار داده است و ضمن اعلام خروج شوروی از موضع بی‌طرفی، به گرایش نسبی شوروی به‌سمت عراق و اقدام آن کشور در تحویل اقلام تسلیحاتی به عراق اشاره و مواضع و اقدامات شوروی در جنگ را به منزلة تلاش این کشور برای حفظ وضعیت فعلی ارزیابی کرده است. در این مقاله همچنین به‌طور ضمنی درباره برتری و توانایی‌های نیروهای ایرانی و موفقیت آنها در دو عملیات اخیر مطالبی آمده است. قسمت‌هایی از این مقاله بدین شرح است: «برای یک خارجی بسیار مشکل است تا نظر درستی راجع به آنچه که از هشت روز قبل در صحنه می‌گذرد، بدهد. مقامات
1) روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص1.
2) این مجله وابسته به دربار رژیم پادشاهی عربستان سعودی و از پشتیبانان تبلیغاتی دولت عراق است.
3) جبهه آزادیبخش اهواز تشکیلاتی ضعیف و منزوی بود که دولت عراق آن را راه‌اندازی کرده و پشتیبانی می‌کرد. این گروه به‌رغم ادعاهای خود، کارایی لازم برای اقدامات تأثیرگذار در استان خوزستان را نداشت و باآنکه گفته می‌شد دارای شاخه نظامی است، ولی فعالیت آن از چند مورد بمبگذاری کوچک در لوله‌های نفتی مناطق دورافتاده، فراتر نمی‌رفت. البته اغلب این بمب‌گذاری‌ها قبل از انفجار کشف و خنثی می‌شدند. این گروه بیش از آنکه فعالیت‌های نظامی در منطقة خوزستان داشته باشد در رسانه‌های عراق و عربستان با جنبه‌های گستردة تبلیغاتی مطرح می‌شد.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 263، 18/9/1360، صص 8 - 7، بیروت - خبرگزاری پارس، 17/9/1360؛ و- اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 130، 13/10/1360، صص 47 - 46، به نقل از مجله الدستور، 16/9/1360.
رسمی عراق دراین‌مورد سکوت کرده‌اند و وسایل خبری عراق اطلاعات کمی دراختیار می‌گذارند. چنین معلوم است که جنگ سختی در اطراف سوسنگرد در جریان است، ولی هیچ چیز خبرهای ایران مبنی‌بر عقب‌راندن نیروهای عراقی تا مرز را تأیید نمی‌کند.
ارقام تلفات طبق معمول نامتناسب است. چهار هزار ایرانی کشته شده‌اند و 152 تانک ایران منهدم شده است، درحالیکه تلفات و خسارات عراقی‌ها 148 کشته و 33 تانک انهدامی است. هرچه هست این ارقام راست یا دروغ از ارقام بیانیه‌های قبلی نظامی عراق بسیار بزرگ‌ترند. بنابراین، نشانة روشنی در دست است که در این منطقه از خوزستان اتفاقاتی جریان دارد.
... به نظر می‌رسد شوروی که از ابتدای جنگ اعلام بی‌طرفی کرده بود، اکنون از موضع خود خارج شده و جانب عراق را گرفته است. هواپیماهای عظیم آنتونوف22 با ظرفیت مفید هشتاد تن و تنها هواپیمای با قابلیت حمل تانک‌های تی62 و تی72، که در پل هوایی جنگ اکتبر73 مصر و در سال 1979 در افغانستان درخشیده بودند، اکنون در آسمان عراق به چشم می‌خورند. براساس اظهار ناظران متخصص، این هواپیماها سریعاً برای ارتش عراق وسایل سنگین ضروری برای ضدحمله را حمل می‌کنند.
علاوهبراین، بنا به گزارش منابع دیپلماتیک، شوروی تحویل میگ‌های 25 به عراق را تسریع کرده و همچنین تحویل تانک‌های تی62 و تی72 را از سرگرفته است. چیزی که در جنگ جاری برای عراق نیمه‌حیاتی است، این است که اگر ایران آن‌چنان‌که می‌گوید موفق به عقب‌راندن ارتش عراق از منطقه سوسنگرد تا مرز شده باشد، بنابراین، جبهه عراق را که از پانزده ماه قبل از قصرشیرین تا خونین‌شهر در دست داشت، به دو نیم کرده است.
... ازسوی دیگر، نیروهای ایرانی قبلاً نیروهای عراقی را که آبادان را در محاصره داشتند، به غرب رودخانة کارون راندند. عراق ضمن تأیید این موفقیت، عمل خود را برای تجدید قوا خواند. ولی نتیجة پیروزی فوق این بود که توپخانة ایران و مخصوصاً توپ‌های 75 میلی‌متری با برد 32 کیلومتر توانستند بصره را به زیر آتش بگیرند و موجب مزاحمت برای مراکز اقتصادی جنوب عراق بشوند. برای عراق حذف ارتش ایران درحدی که برد توپخانة ایران به خاک عراق نرسد، از ارجحیت خاصی برخوردار است. به نظر می‌رسد شوروی که با عراق پیمان دوستی و همکاری دارد، قصد کمک به عراق برای برقراری موقعیت مطابق میلش را دارد. ناظران معتقدند این بدین معنی است که شوروی مایل به دگرگونی موقعیت استراتژیک منطقه نیست و خواستار تضمین وضعیت کلی است. ناظران می‌افزایند ازسرگیری مجدد جنگ عراق و ایران که حل آن بسیار بعید به نظر می‌رسد، به شوروی اجازه خواهد داد تا مخفیانه و بسیار مؤثر وارد حوزة خلیج‌فارس شود که تاکنون امریکا ازطریق کشورهای عرب میانه‌رو، شوروی را از این منطقه دور نگه داشته است.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، صص 14 - 13، بغداد - خبرگزاری فرانسه، 16/9/1360.
خبرگزاری رویتر نیز در مقاله‌ای به بررسی این موضوعات پرداخته است: تمایل عراق برای صلح با ایران باتوجه‌به درخواست عراق برای تسلط کامل به رودخانه مشترک اروندرود و واگذاری سه جزیره (ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ) توسط ایران؛ چشم‌انداز برنامه‌ریزی صدام حسین برای میزبانی هفتمین نشست سران غیرمتعهدها در بغداد؛ شرایط ایران برای برقراری صلح مبنی‌بر عقب‌نشینی کامل عراق از سرزمین‌های اشغال‌شدة ایران؛ تلاش‌های دولت عراق برای عادی نشان‌دادن اوضاع داخلی این کشور و کاهش تأثیر جنگ در زندگی روزمره باوجود کشته، زخمی یا اسیرشدن تعداد فراوانی از نظامیان و خسارت‌های زیادی که درپی کاهش دوسوم صادرات نفت عراق به اقتصاد این کشور وارد آمده است. در پایان این مقاله، نویسنده به تأثیر جنگ در دیپلماسی عراق پرداخته و دراینباره نمونه‌هایی نیز نقل کرده است. بخش‌هایی از مقالة رویتر به این شرح است: «عراق می‌گوید حاضر است با ایران صلح کند یا به جنگ ادامه دهد، ولی به‌وضوح ترجیح می‌دهد که جنگ چهارده‌ماهه به‌زودی خاتمه یابد. میزان تلفات و خسارات درحال افزایش است و ازطرفی یک جنگ طولانی می‌تواند به برنامه‌های جاه‌طلبانة عمرانی عراق لطمه وارد کند و برای صدام حسین که قصد دارد در ماه سپتامبر (شهریورماه) سال آینده میزبان کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد باشد، تولید اشکال نماید. دیپلمات‌ها می‌گویند، عراق برای حفظ موقعیت خود سرمایه‌گذاری زیادی برای برگزاری این کنفرانس کرده است. صدام حسین به‌عنوان رئیس‌جمهور کشور میزبان می‌تواند انتظار داشته باشد برای یک دورة سه‌ساله رئیس جنبش غیرمتعهدها بشود. ایران که در اجلاس گذشتة وزرای امور خارجه کشورهای غیرمتعهد خواستار اخراج عراق از این جنبش شد، گفته است که در کنفرانس بغداد شرکت نمی‌کند. برای برگزاری اجلاس بغداد یک سالن کنفرانس و چندین هتل پنج ستاره در بغداد در دست ساخت است.»
خبرگزاری رویتر در ادامة این مقاله به بررسی پیشنهادهای صلح پرداخته و نوشته است: «ایران پیشنهادهای آتش‌بس عراق را رد کرده است. آخرین بار ایران در تاریخ 5 نوامبر، پیشنهاد آتش‌بس عراق را رد کرد. ایران می‌گوید تا زمانی‌که کلیه قشون عراق از سرزمین‌های ایران خارج نشود، به‌هیچ‌وجه متارکه جنگ امکان‌پذیر نیست. دیپلمات‌های خارجی در بغداد می‌گویند، راهی که بتواند بن‌بست موجود را بلافاصله برطرف کند، وجود ندارد. ازسوی دیگر، صدام حسین ماه گذشته در نطقی در پارلمان این کشور گفت عراق حاضر است برای سرنگون‌کردن رژیم تهران با گروههای مخالف رژیم ایران همکاری کند. تعدادی از دیپلمات‌های خارجی این پیشنهاد صدام حسین را مبالغه در بیان تلقی کردند، ولی سایر دیپلمات‌ها از خود می‌پرسند این پیشنهاد تا چه میزان فرصتی برای صلح با ایران تحت رهبری آیت‌الله روح‌الله خمینی باقی می‌گذارد. یک دیپلمات بلندپایه که کشورش در تلاش‌های میانجیگری صلح بین ایران و عراق شرکت داشت، گفت، این تلاش‌ها در ماه‌های اخیر پیشرفتی نکرده است. وی افزود تلاش‌های صلح امروز
سردتر و بی‌روح‌تر از تلاش‌های اوایل سال جاری است.
رویتر می‌افزاید: طه یاسین رمضان معاون نخست‌وزیر رژیم عراق، در هفته جاری گفت: عراق آماده است با تضمین حقوق عراق به‌طور صلح‌آمیز به جنگ خاتمه داده یا تا زمانی‌که ایران این حقوق را به‌رسمیت نشناخته است به جنگ ادامه دهد. عراق می‌گوید خواهان کنترل کامل بر شط‌العرب است که طبق قرارداد سال 1975 حاکمیت آن بین دو کشور تقسیم شده است و به گفته عراق ایران این حاکمیت را غصب کرده است. عراق همچنین خواهان بازگشت حاکمیت سه جزیره‌ای است که ده سال پیش توسط شاه اشغال شد.»
این خبرگزاری درباره تلفات ایران و عراق در جنگ نوشته است: «بیانیه‌های نظامی عراق که در آن به تلفات ثابت‌شده اشاره می‌کند، حاکی‌از آن است که تعداد کشته‌شدگان ایرانی 5 تا 10 برابر تعداد کشته‌شدگان عراقی است. دیپلمات‌ها تخمین زده‌اند که تاکنون 000,15 عراقی کشته شده و در همین حدود یا بیشتر مجروح یا به اسارت گرفته شده‌اند. محافل دیپلماتیک می‌گویند خانواده‌های کشته‌شدگان عراقی مبلغ 000,10 دینار (30 هزار دلار)، یک اتومبیل و یک قطعه زمین یا یک آپارتمان دریافت می‌کنند و حداقل حقوق ماهانه در عراق 55 دینار (165 دلار) است. دولت عراق درعین‌حال که کمک‌های بسیاری به خانواده‌های کشته‌شدگان جنگ می‌کند، سعی دارد اثر جنگ را بر زندگی روزمره و توسعه اقتصادی کشور چهارده میلیون نفری خود به حداقل برساند.»
رویتر وضعیت داخلی عراق، روابط دیپلماتیک این کشور و تأثیر جنگ در اقتصاد عراق را این‌گونه ارزیابی کرده است: «پروازهای فرودگاه بغداد اکثراً در شب صورت می‌گیرد و اکثر چراغ‌ها برای صرفه‌جویی در مصرف برق خاموش است. هواپیماها مواد غذایی به عراق حمل می‌کنند و به‌ظاهر کمبود مواد مصرفی در عراق به چشم نمی‌خورد. هواپیماها همچنین متخصصین و کارشناسان و تجار را نیز به عراق حمل می‌کنند. هیئت‌هایی ازسوی دولت‌های کانادا، یوگسلاوی، گابن، آلمان شرقی، چکسلواکی و ایتالیا در هفته آخر ماه نوامبر (اوایل آذرماه) از بغداد دیدن کردند. انتظار می‌رود رئیس‌جمهوری رومانی نیز در آخر ماه جاری از عراق دیدن کند. ذخایر ارزی عظیم عراق در آغاز جنگ و وام‌های متعددی که عراق از کشورهای عرب صادرکنندة نفت دریافت کرد، به این کشور امکان داده است که همچنان میلیاردها دلار را صرف پروژه‌های عمرانی و توسعة اقتصادی خود کند، لیکن ادامة جنگ مسلماً بر اقتصاد عراق اثر می‌گذارد و درحال‌حاضر صادرات نفت عراق معادل یک میلیون بشکه در روز است که مقدار آن کمتر از یک‌سوم زمان پیش از جنگ می‌باشد. جنگ درعین‌حال عزم عراق برای توسعه اقتصادی کشور را منجر به تصمیمات غیرمنتظره و روزمره‌ای در عراق کرده است. عراق به‌دنبال حمایت کره شمالی از ایران، روابط دیپلماتیک خود را با کره جنوبی محکم‌تر ساخت و روابطی در سطح کنسولی به‌منظور گسترش تجربیات میان دو کشور برقرار نمود. به همین ترتیب، عراق روابط خود را با سوریه و لیبی به‌خاطر حمایت آنها از ایران قطع کرد.»(1)
1) همان، صص 11 - 9، بیروت - خبرگزاری رویتر، 16/9/1360.
1
در ادامه حملات عراق به شهرهای جنوبی کشور، امروز شهر سوسنگرد بمباران شد. در غرب نیز ارتش عراق به گلوله‌باران مریوان پرداخت. امروز همچنین یک هواپیمای عراقی در جنوب اهواز سرنگون شد.
هواپیماهای عراقی امروز چندین‌بار به حریم هوایی شهر سوسنگرد تجاوز کردند که فقط در یک مورد در ساعت 10:20، موفق به بمباران شهر شدند. این اقدام زخمی‌شدن چند تن از نیروهای خودی را در سه‌راهی این شهر درپی داشت.(1)توپخانه دورزن نیروی زمینی ارتش عراق نیز از ساعت 9:30، پادگان مریوان را گلوله‌باران کرد که 22 گلولة توپ به داخل پادگان اصابت کرد، ولی باوجود کثرت گلولههای برخوردکرده به پادگان فقط یک تن از نظامیان زخمی شد.(2)ستاد مشترک ارتش نیز در اطلاعیه شماره723 اعلام کرد که عصر امروز یک فروند هواپیمای دشمن در جنوب اهواز سرنگون شده است.(3)-(4)
2
به‌دنبال پیروزی‌های اخیر رزمندگان اسلام در جنوب کشور و نیز نزدیکی عملیات آینده در محورهای غربی جبهه‌های جنگ، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران از افرادی که دوره‌های آموزشی را گذرانده‌اند خواست درصورت تمایل، همگام با دیگر رزمندگان برای واردکردن آخرین ضربات به پیکر قوای دشمن به مراکز سپاه و بسیج تهران و شهرستان‌ها مراجعه کنند تا ترتیب انتقال آنها به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل داده شود. به نظر می‌رسد سپاه پاسداران، علاوه‌بر عملیات در غرب کشور، در تدارک عملیات دیگری در محور جنوب است.(5)
1) سند شماره 433752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 19/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 300833 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 17/9/1360، ص2.
3) در منابع نظامی در دسترس، درباره سقوط این هواپیما مطلبی ذکر نشده است.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، ص24، تهران - خبرگزاری پارس، اطلاعیه شماره 723 ارتش جمهوری اسلامی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 263، 18/9/1360، ص16؛ و- روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
1
خبرنگار خبرگزاری فرانسه در بازدیدی که از خطوط غیردرگیر جبهه‌های عملیات طریق‌القدس (بستان) داشت، گزارشی تهیه کرده است. تحرکات پشت جبهه، اشاره به حضور (گرم و مؤثر) مردم و اشتیاق آنان برای بازگشت به مناطق مسکونی خود که تا چندی پیش در اشغال نیروهای عراقی بود، تلاش‌های بیهوده نیروهای نظامی عراق به‌ویژه نیروی هوایی این کشور در این جبهه و دستاوردهای اخیر در عملیات طریق‌القدس محورهای اصلی این گزارش است.(1)خبرگزاری پارس این گزارش را این‌گونه نقل کرده است: «به‌دنبال حملات نیروهای ایرانی در ناحیه مرزی بستان، خوزستان شاهد نبردهای جدیدی است که یادآور شدت ابتدایی جنگ عراق و ایران می‌باشد.
فصل باران نزدیک است و به نظر می‌رسد ایرانی‌ها کوشش برای پرکردن کمبودهای خود را دو برابر کرده‌اند. بر روی جادة اصلی خوزستان، کامیون‌ها سربازان جدید را به‌سوی مرز بستان حمل می‌کنند. خودروهای زرهی ایران از یک جبهه به جبهه‌ای دیگر منتقل شده‌اند و تانک‌های عراقی را که اخیراً به دست آمده‌اند، برای تعمیر به پشت جبهه منتقل کرده‌اند. یک کامیون حامل هدیه برای سربازان که از شهرهای دیگر جمع‌آوری شده است، عازم اهواز بود. در یک منطقه مانور در نزدیکی اهواز، جوانان سرگرم آموزش نظامی بودند. چهل کیلومتر به‌طرف غرب در سوسنگرد، شهری که ویران شده است، تابلوی عظیمی به چشم می‌خورد که بر روی آن نوشته شده بود: "اینجا شهر عاشقان شهادت است." درحقیقت این شهر پر از سربازانی است که یا از جبهه می‌آیند و یا به جبهه می‌روند و آمبولانس‌هایی که به آنها گل مالیده شده‌اند لاینقطع مجروحان را به‌سوی بیمارستان حمل می‌کنند. این شدت فعالیت در پشت جبهه نشان‌دهندة حملات و بمباران‌های عراقی‌هاست که بعد از حملة بستان شدت گرفته است.
خبرنگار خبرگزاری فرانسه همچنین در یک بمباران هوایی که بدون نتیجه برفراز حومة سوسنگرد و نقاط دیگر ازجمله جاده اهواز به سوسنگرد انجام شده، حضور داشته است. [وی مشاهدات خود را چنین بیان می‌کند:] "بیست دقیقه بعد از [چند] تهاجم [هوایی]، یک میراژ عراقی در همین منطقه سرنگون شد، بلافاصله هزاران روستایی با هر وسیله‌ای خود را به محل سقوط هواپیما رساندند و در تظاهراتی نمایشی شعارهایی علیه صدام حسین، امریکا و فرانسه دادند.
حملات هوایی برفراز اهواز نیز بسیار صورت می‌گیرد، چهارشنبة گذشته، هواپیماهای عراقی برفراز این شهر پرواز کردند، اما به پایگاه هوایی [این شهر] دست نیافتند."
خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: "نبرد شدید در شمالغربی بستان در نزدیکی سابله و همچنین در جنوب‌غربی در هویزه جریان دارد. عراقی‌ها می‌خواهند این شهر را دراختیار داشته باشند و یا تمرکز محکمی در آنجا مستقر کنند. هدف اصلی در این منطقه، ایجاد بریدگی میان نیروهای عراقی در شمال و جنوب است، ولی بنا به اظهارات ناظران نظامی در تهران، عراقی‌ها به‌شدت مقاومت می‌کنند و
1) باتوجه‌به برخی قراین به نظر می‌رسد مشاهدات این خبرنگار مربوط به امروز نباشد، ولی تاریخ گزارش مربوط به 17/9/1360 است. به همین دلیل، گزارش فوق در این روز درج شده است.
تاکنون به‌طور موقت توانسته‌اند جلو پیشروی ایران را بگیرند. تلویزیون ایران سلاح‌های دست‌نخورده بسیاری را به نمایش می‌گذارد که به‌دنبال فرار، عراقی‌ها در جبهه‌ها به جا گذاشته‌اند. اگر چنین امری تأیید شود، این غنیمت‌ها از اهمیت خاصی برخوردارند، زیرا جاده تدارکاتی عراقی‌ها ازطریق بستان اکنون بهوسیله ایران قطع شده و تدارک ازطریق خونین‌شهر نیز سه برابر بیشتر طول می‌کشد."
گزارشگر فرانسوی می‌نویسد: "نبرد جدید در روستاهای مرزی عراق یک بار دیگر هزاران آوارة سالخورده، زن، بچه را که تمام دارایی خود را از دست داده‌اند، به روی جاده‌ها کشانده است. غالب کسانی که بهوسیله بمباران شدید توپخانه‌ها و هواپیماها برفراز بستان نه کشته شده‌اند و نه زخمی، با پای پیاده از این منطقه جنگی به‌سوی اهواز می‌گریزند.
اهواز، مرکز خوزستان، به‌طور غیرمنتظره‌ای دارای جنب‌وجوش شبیه به زمان صلح شده است. خیابان‌ها مملو از نظامیان درحال مرخصی و کسانی است که بیهوده پرسه می‌زنند. مغازه‌ها مواد ضروری را می‌فروشند. رفتوآمد اتومبیل‌ها شدید است. به نظر می‌رسد اعتماد از اینکه نیروهای ایرانی قادر به جلوگیری از دشمن هستند، موجب بازگشت بسیاری از ساکنین شده است. تشییع جنازه‌های بسیار و تعقیب رد میگ‌ها و میراژهای عراقی در آسمان توسط مردم، چنین می‌نماید که جنگ برای آنها به این زودی‌ها تمام نخواهد شد."»(1)
1
عملیات مشترک سپاه و ارتش برای آزادسازی گروگان‌های در بند عناصر مسلح غیرقانونی در مریوان و اقدام افراد حزب دمکرات در ربودن اموال مردم در اطراف کامیاران ازجمله حوادث امروز مناطق غربی کشور است.
به‌دنبال اقدام روز پیش گروههای مسلح غیرقانونی در یکی از پایگاههای مریوان (دکل) و گروگان‌گرفتن 13 تن از سربازان مستقر در آن، امروز یک گروه از ارتش و سپاه برای یافتن محل زندانی‌شدن این نیروها و آزادکردن احتمالی آنان، عملیاتی را آغاز کردند و در دو ارتفاع در منطقة عمومی "چناره" در شمال‌شرقی مریوان با افراد مسلح غیرقانونی(2)درگیر شدند و توانستند 7 تن از آنان را به هلاکت برسانند. در ادامة عملیات، نیروهای خودی به روستای "کالبر" می‌رسند و پاسداران بومی برای پاک‌سازی این روستا خواستار تصرف ارتفاعات مسلط بر روستا و استقرار نیروها روی آن ارتفاعات می‌شوند، ولی فرمانده عملیات (فرمانده گروه ضربت تیپ3 مریوان)، بدون توجه به این موضوع دستور ادامه عملیات برای تصرف روستا را صادر می‌کند که نیروهای خودی هنگام پیشروی در محاصره افراد مسلح غیرقانونی قرار گرفته، 8 تن از آنان شهید و 6 تن نیز زخمی می‌شوند. با ورود نیروهای کمکی به صحنه نبرد، افراد خودی به‌دستور فرماندهی عملیات یک تویوتا لندکروز سپاه و 2 خودرو ارتش را که حاوی
بی‌سیم و 2 قبضه مسلسل سنگین کالیبر50 بودند، به‌دلیل آنکه به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی نیفتند منهدم کرده، سپس با مساعدت نیروهای تازه‌نفس از حلقه محاصره بیرون می‌آیند.(1)
در اطراف کامیاران نیز عده‌ای از افراد حزب دمکرات کردستان چند دستگاه از تراکتورهای مردم را به‌زور از آنها گرفته، با خود بردند. هنگام انتقال این تراکتورها به‌دلیل عجله و دستپاچگی یکی از رانندگان، کنترل یک دستگاه از آنها، از دست راننده خارج گردید و راننده پس از واژگون‌شدن تراکتور در دم کشته شد.(2)
1
یک منبع اطلاعاتی از یکی از مقرهای اصلی گروه کومه‌له که در قریه قزل‌بلاغ در جنوب‌غربی دیواندره واقع شده، گزارشی تهیه کرده است. در این گزارش آمده است: «در این روستا 500 نفر از افراد این گروه مستقر هستند و در بین آنها تعدادی مهندس و 2 پزشک که از اهالی تهران و اهواز هستند، وجود دارد. در این قریه زندانی به‌وسعت 150 متر مربع با آجر و سیمان و با سقف تیرچوبی بنا کرده‌اند. تعداد 8 نفر آشپز تهیة غذای این مقر را برعهده دارند. خوراک افراد این مقر از حلوا، نان، پنیر و هفته‌ای یک بار خورشت تشکیل شده است. از خودروهای سرقتی همچون لندرور، تراکتور و یک دستگاه کمپرسی که مارک شهرداری دیواندره بر روی آن نقش بسته، برای آمدوشد و حمل سلاح و مهمات استفاده می‌کنند. در این پایگاه کلاً بر روی تمام وسایل آرم کمونیستی زده‌اند. غیر از مقر فوق، پایگاه‌هایی نیز در کوه‌های اطراف این منطقه ایجاد کرده‌اند و فرماندهی این مقر نیز برعهده شخصی به نام مظفر محمدی از اهالی سنندج است.»(3)
در همین خصوص رکن2 ژاندارمری نیز اعلام کرد: 2 نفر از نیروهای جهاد سازندگی به نامهای ص.ن و ب.ف ساکن کرمانشاه که یکی از آنان مهندس راه و ساختمان است و دیگری از اهالی دیواندره که بهوسیله مظفر محمدی دستگیر و گروگان گرفته شده‌اند، در زندان روستای قزل‌بلاغ نگهداری می‌شوند.(4)
2
پنج تن از افراد گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له در خیابان ناصرخسرو تهران دستگیر شدند. روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی در تشریح جزئیات چگونگی دستگیری و ماهیت این افراد اعلام کرد: «ساعت 5:30 صبح، 3 نفر از اعضای حزب منحله کومه‌له در خیابان ناصرخسرو تهران توسط اکیپ گشتی یکی از کمیته‌های فرعی تهران مورد شناسایی واقع و با کمک دیگر برادران اعزامی دستگیر شدند. این سه نفر طی بازجویی‌های اولیه اعتراف کردند که به‌اتفاق 2 نفر دیگر از دوستانشان به تهران آمده‌اند که آنها نیز هم‌اکنون در مسافرخانه ناصرخسرو به سر می‌برند. براساس این اطلاع، برادران پاسدار کمیته به محل مزبور رفته و آن دو نفر را نیز دستگیر کردند. در بازجویی‌ها و تحقیقات بعدی معلوم شد، سه نفری که در مرحله اول دستگیر شدند، در قتل عده‌ای از پاسداران در آذربایجان دست داشته‌اند و به همین جهت از آنجا متواری شده و به تهران آمده‌اند.»(5)
1) سند شماره 339392 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری کردستان، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 19/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص4؛ و- سند شماره 56838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 7 به تهران (طرح و برنامه فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 56834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
3) سند شماره 339385 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از 04 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 18/9/1360، ص1.
4) سند شماره 339267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 17/9/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص2، به نقل از روابط عمومی کمیته مرکزی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره264، 19/9/1360، ص19.
1
دفتر هماهنگی ستاد مرکزی سپاه پاسداران گزارشی درباره فعالیت گروههای چپ در جنگلهای شمال کشور تهیه کرده که در آن، مناطق فعالیت این گروه‌ها، نقاط قوت آنان، موقعیت سپاه، ژاندارمری و شهربانی در این مناطق و نقاط ضعف و قوت نهادهای دولتی، اهداف راهبردی گروه‌ها، پیشنهاد اجرای عملیات در شمال کشور و راهکارها و تمهیدات عملیاتی بررسی شده است. بخش‌هایی از این گزارش به شرح زیر است:
الف) خصوصیات منطقة استقرار گروههای فعال و تعداد نیروها و کیفیت سلاح‌هایشان
منطقه جنگلی موردنظر از مرز آستارا و جنگلهای طوالش در استان گیلان تا جنگل گلستان در استان مازندران است.
گروههای مستقر در جنگل بیشتر از جناح چپ مانند چریک‌های فدایی (اقلیت)، گروه اشرف دهقان، سازمان رنجبر و اتحادیة کمونیست‌ها می‌باشند و در منطقة جنگلهای طوالش و هشتپر به‌دلیل وجود کردهای مهاجر در این فصل دمکرات‌ها و کومه‌له هم هستند.
سلاح‌های آنها درحد آر.پی.جی، تیربار ژ3، تیربار کالیبر50، خمپاره60، نارنجک، کلاش و مواد منفجره می‌باشد.
این گروه‌ها آموزش دیده و سازماندهی شده‌اند، آشنا با تاکتیک‌های رزم در جنگل هستند و توان مقاومت در جنگل را دارند.
تعداد آنها بین 600 تا هزار نفر است. البته، تعداد بیشتری هم گزارش شده است.
دارای ستون پنجم قوی در سطح شهرها هستند و منابع اطلاعاتی قوی دارند.
ب) موقعیت مردم، سپاه، ژاندارمری، شهربانی و نهادهای انقلابی
سپاه ازنظر جمع‌آوری نیروهای مردمی و بسیج در سطح بسیار خوبی است، ولی اطلاعات کمی درخصوص موقعیت رزمی گروه‌ها و پراکندگی‌شان، آموزش و سازماندهی نیروهای خودی، توان رزمی در جنگ‌های جنگل، داشتن فرماندهی عملیات، امکانات تدارکاتی مانند اسلحه، مهمات، وسایل نقلیه، سیستم مخابراتی و... دارد.
مردم از اینکه آنها حرکاتی در سطح منطقه انجام داده‌اند و ازطرفی عملیات ما در آمل ناموفق بوده، ناراحت شده‌اند،(1)ولی از کل جریان و گستردگی آنها در سطح منطقه و اهداف نهایی آنها باخبر نیستند. ما در روستاها از منابع اطلاعاتی خوب و مؤمن به انقلاب برخورداریم، اما هیچ ارتباط اطلاعاتی و اخباری منسجمی وجود ندارد.
به‌علت کمبود نیروهای عملیاتی ژاندارمری، کمبود امکانات تدارکاتی آنان، آشنانبودن با امور سیاسی و نظامی گروهک‌ها و جنگ‌های پارتیزانی و از طرف دیگر به‌دلیل آنکه پاسگاه‌های ژاندارمری ماهیتی
1) اشاره به عملیات ناموفق نیروهای خودی که در 22 آبان‌ماه انجام شد.
قضائی دارند و فاقد قدرت نظامی هستند، نمی‌توان روی توان نظامی و عملیاتی آنها حساب کرد. البته، از آنها می‌توان برای پشتیبانی تدارکاتی و حفاظت از راه‌ها و پاسگاه‌ها بهره گرفت.
شهربانی‌ها در بیشتر شهرها ازنظر نیرو و تدارکات کمبود دارند و برخی از نیروهای آنها نیز همکاری نمی‌کنند.
مسئولان نهادهای دولتی مانند فرماندار، رؤسای شهربانی و مسئولان دیگر نهادهای دولتی از عمق جریان اطلاعی ندارند و باتوجه‌به موقعیت حساس منطقه و موضوع جنگل همکاری خوبی با نهادهای انقلابی و سپاه ندارند. قرار است از کانال استانداری آمادگی لازم به آنها داده شود.
ج) هدف گروه‌ها از حضور نظامی در مناطق جنگلی
بستن راههای ورودی و خروجی شهرها و درنهایت بستن راه اتصالی بین استان‌های مرکز به گیلان و مازندران و قطع ارتباط منطقه از مناطق دیگر و انفجار پل‌ها.
از اهداف درازمدت و کوتاه‌مدت آنها محاصرة شهرها و روستاها، آزادسازی شهرها و حمله به مراکز حساس و آزادسازی زندانیان است، ولی زمان اقدام آنها باتوجه‌به اینکه آنها در انتظار افزایش توانشان هستند، مشخص نیست.
د) تحلیلی از عملکرد گروه‌ها و محورهای عملیاتی آنها
در درگیریهای اخیر تروریستی در سطح منطقه و شهرها، بیشتر منافقین محور عملیات‌ها بودند و جز عدة معدودی از گروهک پیکار، دیگر گروههای چپ مانند اقلیت، اشرف دهقان، رنجبران و اتحادیه کمونیست‌ها در عملیات‌ها شرکت نداشتند و مشغول کار در جنگل بودند. البته، آنها بعد از پیروزی انقلاب و براساس تزهایی که داشتند، فعالیت در جنگل را شروع کرده‌اند، ولی از آنجایی که ما درخصوص موضوع جنگل اقدامی انجام نداده بودیم و اطلاعات کافی از موقعیت جنگل‌ها نداشتیم، از اهداف آنها نیز مطلع نبودیم. حرکت‌های سیاسی و نظامی آنها از حدود سه تا چهار ماه پیش تاکنون برای ما روشن شده است. طبق اسناد و مدارک و اطلاعاتی که از آنها به دست ما رسیده است، آنها برای کل منطقه برنامه دارند و نیروهای آنها در سطح منطقه و در جنگل‌ها پراکنده و آماده شده‌اند. برای آزادسازی کل منطقه، بیشتر تمرکز آنها در کنار جاده‌های اصلی است که دو استان گیلان و مازندران را به استان‌های دیگر متصل می‌کند.
یکی از محورهای اصلی حضور گروه‌ها در مناطق جنگلی در کنار جاده آستارا است که استان گیلان را به استان آذربایجان‌شرقی متصل می‌کند. براساس اطلاعات و گزارش‌های دقیقی که به دست آمده و بنا بر گفته‌های عده‌ای از دستگیرشدگان آنها، این افراد در محلی به نام جنگلهای پره‌سر در هشتپر طوالش بیش از 300 نفر نیرو دارند و از امکانات کافی هم برخوردار می‌باشند. البته، برخی از مردم روستاهای اطراف که اهل تسنن هستند با آنها همکاری می‌کنند.
پیشنهادهای عملیاتی
تشکیل گروههای کوچک پارتیزانی و دادن آموزش و امکانات کافی به آنها، به‌گونه‌ای که آنها بتوانند مدتی در جنگل‌ها بمانند و با تاکتیکی از نوع خودشان با آنها درگیر شوند. عملیات آمل نشان داد که اگر ما دو برابر آنها هم نیرو آماده کرده، با آنها برخورد منظم کنیم، هیچ کاری نمی‌توانیم انجام دهیم.
درصورت اجرانشدن طرح اول یا نداشتن فرصت برای آماده‌کردن گروههای چریکی، باید از شیوه جنگ‌های سنتی مردم این منطقه استفاده کرد. بدین‌صورت که اگر مردم روستاها و شهرهای حاشیة جنگل تفنگ‌های شکاری و رزمی داشته باشند، به‌دلیل آشنایی آنها با جنگل و ازطرفی استفاده از زمینه‌های اعتقادی‌شان برای مقابله با گروه‌ها، می‌توان از کانال بسیج، آنان را مسلح کرد و در یک بسیج عمومی، هم اثر سیاسی کار گروه‌ها را خنثی کرد و هم باتوجه‌به موقعیت جنگل، در زمانی کوتاه آنها را از بین برد. آنان برای ایجاد ترس و وحشت و تخلیه منطقه از نیروهای نظامی، پیوسته به پاسگاه‌های ژاندارمری و پایگاههای بسیج سپاه حمله کرده‌اند؛ بنابراین، از کثرت نیروهای نظامی و مردم مسلح وحشت دارند.
محورهای فعالیت گروه‌ها
گروههای برانداز در محور قزوین - رشت نیز در جنگلهای نزدیک به رشت در محلی به نام امامزاده هاشم مستقر هستند و بارها از این محل به شهر حمله کرده‌اند و موقع فرار هم اکثراً به این منطقه پناهنده می‌شوند. از کم‌وکیف نیروهای آنها اطلاع چندانی در دست نیست و در محور چالوس - کندوان نیز نقل‌وانتقالاتی داشته‌اند.
افراد این گروه‌ها در محور هراز هم یک پایگاه بسیار قوی در نزدیکی شهر آمل و در مسیر جاده و در اطراف روستاهای امامزاده عبدالله برقرار کرده‌اند که از این پایگاه به‌خوبی می‌توانند جاده هراز را ببندند. نیروهای این محور تاکنون چند بار جاده را به‌مدت یکی دو ساعت بسته‌اند و به پاسگاه ژاندارمری حمله کرده‌اند. در حملة ناموفق ما به این پایگاه، اطلاعات زیادی از موقعیت رزمی و امکانات نظامی آنها به دست آمده است. نتایج گزارش به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که این محل فقط یک پایگاه عملیاتی برای آنها است و مرکز فرماندهی و پشتیبانی آنها در جایی دورتر از این محل قرار دارد و از این پایگاه فقط برای بستن جاده هراز و گرفتن شهر آمل استفاده می‌کنند.
گروههای برانداز در محور جاده فیروزکوه به قائمشهر نیز نیرو مستقر کرده‌اند و در گذشته، از این پایگاه‌ها چند بار به شهر آمده و عملیات ترور انجام داده‌اند. چند روز پیش نیز 11 نفر از آنها در این محل دستگیر شده‌اند.
آنان همچنین در محور جادة مشهد در جنگلهای گلستان نیز پایگاههای آموزشی دارند و در گذشته به گنبد و کردستان نیرو اعزام می‌کردند. در چند روز گذشته یکی از پایگاههای آموزش آنها را تصرف و 30 نفر را دستگیر کردیم.(1)
1) سند شماره 448633 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دبیر شورای امنیت کشور به قائم‌مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 17/9/1360، صص 4 - 1.
1
خنثی‌سازی یک بمب در تهران و هلاکت و دستگیری 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از نتایج اقدامات امروز نیروهای امنیتی کشور در مقابله با فعالیت‌های عناصر وابسته به این سازمان بود.
به گزارش روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، امروز مسئولان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اطلاع دادند که بستة مشکوکی جلو ساختمان این بنیاد در خیابان طالقانی دیده شده است که واحد خنثی‌سازی بمب کمیته و شهربانی بی‌درنگ در محل حاضر شده، پس از بازرسی‌های اولیه، بسته را که حاوی یک بمب الکتریکی بود از کار انداختند.(1)همچنین به گزارش روابط عمومی سپاه تهران، یک تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در درگیری با نیروهای سپاه در خیابان دریانو به هلاکت رسید.(2)
ستاد مرکزی کمیته نیز اعلام کرد که بعدازظهر امروز، این کمیته یک تن از اعضای کادر این سازمان را دستگیر کرده است.(3)
2
امام خمینی در دیدار اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با ایشان بر بازگشایی هم‌زمان دانشگاه‌ها و اصلاح در دروس علوم انسانی تأکید کردند. امام خمینی خطاب به دیدارکنندگان گفتند: «اساتید ستاد انقلاب فرهنگی با مدرسین حوزه علمیه مشورت خواهند کرد و شما هم افرادی را انتخاب کنید تا با یکدیگر همکاری کنند.» امام همچنین تأکید کردند: «اگر بخواهند تغییرات اساسی در علوم دانشگاهی بدهند، این کار بیش از بیست سال طول خواهد کشید و نمی‌شود دانشگاه‌ها را برای این مدت تعطیل نمود. البته، با بازشدن دانشگاه‌ها کار ستاد انقلاب فرهنگی برای تغییرات اساسی ادامه پیدا می‌کند.»(4)
به نوشتة روزنامه اطلاعات، در این دیدار، اعضای جامعه مدرسین از امام خمینی درخواست کرده بودند تا از بین فضلای حوزة علمیه قوم چند تن برای شرکت در جلسات ستاد انقلاب فرهنگی انتخاب شوند تا با بازشدن دانشگاه‌ها کار این ستاد متوقف نشود.(5)
3
به‌دنبال چاپ عکس از مراسم اعدام دسته‌جمعی عده‌ای از مردم عراق که برخی رسانه‌ها آن را به ایران نسبت دادند، امروز سرکنسول ایران به یک روزنامة چاپ ترکیه که ازجمله تحریف‌کنندگان این موضوع بود، اعتراض کرد. خبرگزاری پارس دراینباره گزارش داد:
براساس گزارش رسیده به خبرگزاری پارس، روزنامة گون آیدن (چاپ استانبول) در شماره مورخ هشتم مهرماه خود به نقل از روزنامه فرانسوی لوکسپرس عکسی را که حاکی‌از اعدام‌های دسته‌جمعی است، با زیرنویس" تا یک هفته قبل در ایران افراد اعدامی تیرباران می‌شدند، اکنون بعضی از آنها به دار آویخته می‌شوند" چاپ و منتشر کرده است.
به‌دنبال انتشار این عکس، محمدعلی سرمدی راد، سرکنسول ایران در استانبول، با ارسال یک اعتراض کتبی به این روزنامه اعلام کرد: این عکس نشان‌دهنده اعدام‌های عراق است که گروه مسلمان امل عراق دو ماه پیش آن را در کتابی تحت عنوان در عراق دهن‌های خودتان را ببندید چاپ کرده است، باوجوداین،
1) روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص2.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، ص19، به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران.
3) همان.
4) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز1378، ص409.
5) روزنامه اطلاعات، 18/9/1360، ص2.
یکی از روزنامه‌های غرب به نام لوکسپرس فرانسه با غرض‌ورزی و به‌منظور تحریف افکار عمومی جهان به چاپ و انتشار آن مبادرت ورزیده است. ... پخش مجدد این عکس در تاریخ 26 اکتبر (4 آبان) از رسانه‌های ترکیه با همان تعبیر و تغییرات غلط باعث تأسف فراوان ما شد و نیز خبر منتشرشده حاکی‌از اینکه در ایران بچه‌های خردسال محکوم به اعدام می‌شوند، مزید بر تأسف و تأثرمان شده است.
سرکنسول ایران در استانبول در قسمتی دیگر از این اعتراضیه که در روزنامه ترکی ینی دویر مورخ 19 آبان‌ماه منتشر شده است، با تذکر این نکته که کشور ترکیه نیز با جریانات مشابهی روبهرو می‌باشد، نوشته است: مطبوعات غرب که فرانسه در رأس آن قرار دارد، خبرهای منتشرشده درباره تروریست‌های ارمنی را گسترش داده، علناً جانب‌داری خود را در میان می‌گذارند. این حرکت همان اندازه که افکار ترکیه را برانگیخت و باعث تأسف عمیق خلق ترکیه شد، به همان اندازه هم چاپ خبرهای دروغ در مطبوعات ترکیه علیه ایران، باعث تأسف دولت جمهوری اسلامی ایران می‌شود. با این حال، مطبوعات ایران تاکنون از تروریست‌های ارمنی و اقداماتشان علیه مردم مسلمان ترکیه کوچک‌ترین جانب‌داری‌ای نکرده‌اند.(1)
1
به نوشته روزنامه کیهان، نماینده عراق در سازمان ملل متحد در سخنانی به دفاع از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پرداخت و در حمایت از این سازمان بدون اشاره به عملکرد افراد وابسته به آن سازمان، ایران را در خشونت علیه آنها متهم کرد. وی خطاب به نماینده ایران در سازمان ملل متحد گفت: «کشور شما، پیش‌کسوتان انقلاب، یعنی مجاهدین خلق را زندانی و اعدام می‌کند.» محلاتی نماینده ایران در سازمان ملل نیز در پاسخ به وی گفت: «بسیار جالب، نماینده عراق همان حرفی را می‌زند که آقای جرج بال، مشاور سازمان جاسوسی امریکا (سیا)، به دفاع از منافقین مبنیبراینکه امریکا می‌بایستی به دفاع از مجاهدین برخیزد، سر می‌دهد. البته، نکته مشترک سخنان نماینده عراق و آقای جرج بال در این مسئله تصادفی نیست، بلکه یکی‌بودن آنها را نشان می‌دهد، زیرا عراق، دست‌نشانده امریکا و منافقین، گروهک وابسته به امریکا هستند و این امر به‌خوبی اتفاق‌نظر همگی آنها را در یک مسئله نشان می‌دهد.»(2)
2
سخنگوی پنتاگون (وزارت دفاع امریکا) مدعی شد: ایران قصد دارد تا لوازم یدکی مورد نیاز جنگندههای اف14 را خریداری کند، اما به این درخواست روی خوشی نشان داده نشده است. به گزارش یونایتدپرس، هنری کاتو گفت: شرکت گرومن ایرواس پی.اس که درخواست ایرانیان را دریافت کرده بود، پنتاگون را از موضوع آگاه کرد. وی گفت: نیروی هوایی ایران خواستار بعضی لوازم یدکی جنگندههای اف14 شده است. کاتو گفت: شرکت گرومن ایرواس پی.اس درخواست ایران را به نیروی هوایی و پنتاگون داد که آنها نیز روی خوشی بدان نشان ندادند. این خبرگزاری افزوده است: ایران قبل از آغاز جنگ دارای 77 جت اف14، تعداد 188 جنگندة تایگر اف5 و درکل، 445 هواپیمای جنگی بود که به‌دلیل نداشتن لوازم و متخصص رو به زوال گذاشته‌اند.(3)
1
امروز اولین جلسه تدوین راهبرد درازمدت سازمان اوپک که یکی از جلسه‌های فرعی نشست اصلی اوپک است و در آن کشورهای ایران، عربستان، ونزوئلا، کویت و عراق شرکت دارند، تشکیل شد. هدف از تشکیل این جلسه تعیین قیمت نفت در درازمدت و ارائه آن به اجلاس اصلی است. خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر درباره اهداف نشست این دوره از اجلاس اوپک گزارش داد: وزیران نفت شش کشور عضو اوپک در این اجلاس درباره سورشارژهای مربوط به مرغوبیت کیفیت نفت بحث خواهند کرد. به‌موجب پیمانی که بین کشورهای اوپک در تاریخ 29 اکتبر گذشته در ژنو منعقد شد، تولیدکنندگان نفت خام افریقایی حق دارند نفت خود را 4 دلار از قرار هر بشکه گران‌تر بفروشند. بنا به گفته‌ها زکی یمانی، سورشارژهایی که در ژنو درباره آن توافق شده، منعکس‌کننده اوضاع واقعی بازار نیست و باید مذاکره برای کاهش میزان این سورشارژها از یک‌سو و افزایش آن از سوی دیگر باتوجه‌به وضع کنونی بازار نفت انجام شود.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص4، به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه از ابوظبی.
1
امروز هواپیماهای نیروی هوایی ارتش عراق شهرهای ایلام و سوسنگرد را بمباران کردند که در بمباران شهر ایلام، تعداد زیادی از مردم عادی کشته یا زخمی شدند.
چند فروند هواپیمای عراقی در ساعت 12:30، سه نقطه از شهر ایلام (مرکز، شمال و شرق این شهر) را که اردوگاه آوارگان جنگی، محلة فقیرنشین ژیان و بانک کشاورزی در آن مناطق قرار داشت، بمباران کردند. در این حادثه 21 تن از مردم شهر ازجمله 6 کودک و 6 زن شهید و 50 تن زخمی شدند که 38 تن از آنان به‌علت شدت جراحت بستری شدند. همچنین 10 خانة مسکونی و بانک کشاورزی به‌میزان 80 درصد تخریب گردید، 7 خودرو منهدم شد و شیشه منازل نیز تا شعاع زیادی شکست. کار آواربرداری و بیرونآوردن پیکر شهدا و مجروحان از میان ساختمان‌های تخریب‌شده تا ساعت‌ها ادامه داشت.(1)درپی این حادثه، استاندار ایلام امروز و فردا را در سراسر استان عزای عمومی اعلام کرد.(2)
پس از این بمباران، بار دیگر چند فروند هواپیمای عراقی در آسمان این شهر ظاهر شدند و اطلاعیه‌هایی را پخش کردند که در آنها از مردم ایلام خواسته شده بود با ترک این شهر، خود را به خاک عراق رسانده، به آن کشور پناهنده شوند. در این اطلاعیه‌ها همچنین تأکید شده بود که در غیر این صورت ایلام بار دیگر بمباران خواهد شد.(3)
هواپیماهای عراقی صبح امروز دو بار نیز به حریم هوایی شهر سوسنگرد تجاوز کردند و هر بار بخش‌هایی از این شهر را بمباران کردند که براثر آن قسمتی از آشپزخانه تیپ زنجان و 2 دستگاه کامیون ارتش منهدم شد و 4 تن زخمی شدند.(4)
2
نیروهای ایرانی با نفوذ به مواضع عراقی‌ها در مریوان، مهران، سومار و شوش، خسارتهایی به آنها وارد کردند.
در یک عملیات کمین نیروهای سپاه بر سر راه یک گروه دیده‌بانی عراق در منطقه توتمان این کشور (در مقابل مریوان)، 3 تن از افراد دشمن کشته و 3 تن به‌همراه مقداری مهمات و تجهیزات دستگیر و به مریوان منتقل شدند.(5)
1) سند شماره 5736 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری ایلام به وزارت کشور (معاونت سیاسی و اجتماعی)، 21/9/1360، صص 9 - 1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، ص24؛ و- سند شماره 56843 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 به تهران (فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 315348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی شماره 157، 19/9/1360، ص2؛ و- روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص17.
2) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص17.
3) سند شماره 328951 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: استانداری لرستان، 22/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 433752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 19/9/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 294376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 18/9/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص18؛ و- سند شماره 56870 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
در منطقه زیل مهران نیز نیروهای سپاه با نفوذ به مواضع دشمن موفق شدند 2 سنگر تیربار دشمن را منهدم کنند. در این اقدام 3 تن از نیروهای عراقی به هلاکت رسیدند.(1)
همچنین به گزارش سپاه سومار، نیروهای سپاه پاسداران با پشتیبانی نیروهای ارتش با نفوذ به مواضع دشمن در سارات، نیروهای عراقی را زیر آتش قرار دادند که این امر سبب وحشت و به‌هم‌ریختن سازمان واحد عراقی مستقر در منطقه شد و بر شدت تلفات آنان افزود. در این اقدام نیروهای خودی، 10 تن از عراقی‌ها کشته و 3 تن زخمی شدند.(2)
ساعتی قبل از عملیات سپاه نیز در همین منطقه یک گروه 7 نفره از نیروهای ارتش به مواضع عراقی‌ها نفوذ کرده بودند، ولی در کمین آنها گرفتار شدند و 2 تن از آنان به شهادت رسیدند. نیروهای سپاه هنگام بازگشت از مأموریت خود، پیکر این شهدا را نیز به عقب انتقال دادند.(3)
همچنین در نفوذ نیروهای سپاه به مواضع عراقی‌ها در منطقه زغن در غرب رودخانه کرخه در محور شوش، 2 تن از افراد دشمن ازجمله یک تیربارچی به هلاکت رسیدند.(4)
1
نیروهای معارض عراقی در 2 عملیات در استان سلیمانیه تلفاتی به نیروهای عراقی وارد کردند.
حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) با همکاری نیروهای کمونیست در منطقة زاخو، یک ستون ارتش عراق را به کمین انداختند و در مدت 4 ساعت درگیری و تیراندازی که با ورود بالگردهای عراقی شدت گرفت، 60 تن از افراد ارتش عراق ازجمله 3 افسر عراقی کشته و همچنین تعدادی زخمی شدند. در این عملیات 3 تن از پیشمرگان حزب دمکرات نیز کشته و 5 تن زخمی شدند.(5)همچنین در جاده سیدصادق - حلبچه، 20 تن از افراد حزب سوسیالیست عراق به یک ستون نظامی عراق حمله کردند که درنتیجه آن یک خودرو ایفای نیروهای عراقی منهدم شد و 7 تن از سرنشینان آن به هلاکت رسیدند.(6)
2
سپاه خرمشهر در نامهای به فرماندهی منطقه8 سپاه، از اقدام نیروهای نظامی عراق در تخریب بخش وسیعی از خانه‌های خرمشهر خبر داد. در این گزارش آمده است: دشمن مشغول خراب‌کردن همه خانه‌هایی است که در شرق جاده فلکه به آتش‌نشانی تا پادگان دژ قرار دارد و بسیاری از خانه‌های چندطبقه را به‌طورکلی از بین برده است. در کوی طالقانی نیز بسیاری از خانه‌ها را تخریب کرده و در برخی از نقاط، درحال احداث محیط باز و خاکریز است. در شرق پمپ‌بنزین خرمشهر نیز مشاهده شده است که عراقی‌ها درحال تخریب تعداد زیادی از خانه‌ها می‌باشند.
عراقی‌ها همچنین دیوار حصاری اداره بندر در قسمت درب نیستان تا دربند غربی و فعلیه را به‌طورکلی خراب کرده‌اند.(7)
1) سند شماره 323189 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیاتی سپاه پاسداران مستقر در پایگاه مهران به فرماندهی سپاه پاسداران ایلام (اتاق جنگ)، 19/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 5721 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سومار غرب به ستاد عملیات جنگی مستقر در پادگان اباذر، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5722 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به ستاد عملیات جنگی مستقر در پادگان اباذر،20/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 5722 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) سند شماره 5716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، ستاد عملیات خوزستان، شماره 432، 20/9/1360، ص1.
5) سند شماره 294383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرمانده تیپ3 مریوان، 28/9/1360، ص2.
6) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص1.
7) سند شماره 197875 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران خرمشهر به اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران منطقه 8، 19/9/1360، سند تک‌برگی.
سپاه خوزستان با انعکاس این خبر به مراکز و واحدهای مربوط، درباره دلایل ارتش عراق برای دست‌زدن به این اقدام اعلام کرد: دشمن با دیدن پیروزی‌های چشمگیر قوای اسلام در آبادان و بعد از آن، باتوجه‌به اهمیت فوق‌العاده سیاسی حفظ خرمشهر برای خود، به هر طریق سعی در نگه‌داشتن خرمشهر دارد و در این راه اقدام به اعمال زیر کرده است:
الف) چهل روز جنگ نفرات پیاده و جنگ شهری در خرمشهر در ابتدای جنگ سبب شده است تا دشمن براساس این تجربه، شهر را تخریب و فضای باز به‌منظور مانور نیروی زرهی ایجاد کند.
ب) ایجاد کانال‌های بسیار طولانی برای عبور افراد پیاده.
ج) ایجاد استحکامات متعدد، مانند خاکریز، سیم خاردار و غیره.
د) دشمن می‌خواهد اگر خرمشهر را از دست داد (که احتمالاً از دست خواهد داد)، دیگر خرمشهری نباشد و تنها ویرانه‌ای باقی مانده باشد.(1)
1
رحیم صفوی، مسئول طرح و عملیات و عضو شورای عالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در گفت‌وگویی اختصاصی با خبرنگار واحد مرکزی خبر ضمن تجزیه‌وتحلیل وضعیت نیروهای خودی و دشمن، اساس راهبرد نظامی عراق را دفاع از سرزمین‌های اشغالی خواند. وی گفت: «ارتش عراق، به‌حالت دفاعی با نیروهای رزمنده ما روبهرو است و هیچ‌گونه قدرت تهاجمی ندارد.» وی سپس به تشریح موقعیت کلی نیروهای سه‌گانه عراق پرداخت و اظهار کرد: «نیروی زمینی عراق با 12 لشکر به مرزهای کشور ما حمله کرد، ولی با گذشت پانزده ماه از جنگ، طبق برآورد ما و اطلاعات به‌دست‌آمده از اسرای عراقی، [ارتش این کشور] تاکنون 5 لشکر خود را در این جنگ از دست داده است. نیروی دریایی این کشور هم در همان ماه‌های اول جنگ متلاشی شد، باقیمانده [شناورهای] آن نیز که تعداد کمی است، در جزایر خلیج‌فارس مخفی شده‌اند و بدین‌ترتیب هیچ‌گونه کارایی جنگی ندارند. علاوهبراین، نیروهایی که از پانزده ماه پیش تاکنون به جبهه فرستاده شده‌اند، نتوانسته‌اند آنان را تعویض و یا آنها را به مرخصی‌های درازمدت بفرستند. درحال‌حاضر، عراق نفرات کافی برای استفاده در جنگ ندارد و ازنظر پرسنل نظامی دچار کمبودهایی است.»(2)
1
پس از گذشت ده روز از عملیات طریق‌القدس، رژیم عراق همچنان درگیر تبعات داخلی شکست ارتش این کشور و تلاش برای کاستن از بار روانی آن و توجیه شکست نیروهای خود است.
در این روز تلویزیون بصره اقدام به پخش برنامه‌ای کرد که در آن ضمن اعتراف صریح به شکست در این عملیات، نیروهای ایرانی متهم به کشتن و شکنجه اسرا شدند. به گزارش خبرگزاری پارس، تلویزیون بصره در ساعت 21:30 در برنامه‌ای که از تلویزیون عراق پخش و تصویر آن در اهواز نیز مشاهده شد، در گفت‌وگو با تعدادی از افسران، درجه‌داران و سربازان عراقی، که در جریان فتح بستان به‌دست نیروهای اسلام موفق به فرار شده‌اند، از آنان خواست تا مشاهدات خود را از نحوه اعدام و شکنجه اسرای عراقی بیان کنند. در این برنامه، نخست گویندة تلویزیون اظهار کرد: رژیم ایران برخلاف ادعاهای باطل و تفسیرهای غلط خود، رفتاری خلاف اصول انسانی و اسلامی با اسرای عراقی دارد. این گوینده ضمن قرائت بخش‌هایی از متن قرارداد ژنو درباره اسرای جنگی، درباره به‌اصطلاح دستورات مؤکد صدام حسین مبنی‌بر لزوم خوش‌رفتاری و مراعات حال اسرای جنگی ایران مطالبی بیان کرد و یادآور شد که مدارک مستند و شواهد زنده‌ای موجود است که ایران در حمله به شرق کارون و خفاجیه (سوسنگرد) عده‌ای از اسرای عراقی را به قتل رسانده است. پس از اظهارات گوینده، یکی از افسران نیروهای مخصوص ارتش صدام به نام فوزی محمد گفت: من از آنچه رخ داد متأسفم. زمانی‌که یکی از جناح‌های دفاعی ما در بستان سقوط کرد و عده‌ای از سربازان و نفرات واحدهای ما در محاصره و اسارت دشمن قرار گرفتند، به دستور فرماندهی منطقه، حصار را شکستیم و من دیدم که برخلاف تمام قراردادهای بین‌المللی، دستِ عده‌ای از اسرای ما را بریده و چشمهای آنها را درآورده‌اند و حتی دستهای یکی از مجروحان را که به‌دست دشمن اسیر شده بود، از پشت بسته و او را اعدام کرده‌اند. یکی دیگر از سربازان عراقی که به‌ادعای خود توانسته بود از چنگ نیروهای ایران فرار کند، گفت: هنگامی‌که به ما حمله کردند حدود 15 نفر بودیم که اسلحههای ما را گرفتند و دستهای ما را با طناب از پشت بستند و هنگامی‌که به‌سوی ما شلیک کردند، من خود را به زمین انداختم و آنها تصور کردند که من کشته شده‌ام، اما من توانستم در یک فرصت مناسب خود را به نیروهای خودی برسانم. بنا بر همین گزارش، سایر سربازان عراقی نیز در همین باره مطالبی بیان کردند.(1)
20/9/1360، ص3، اهواز- خبرگزاری پارس، 19/9/1360؛ و- سند شماره 6086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، شماره 443، 1/10/1360، ص4.
2
پاک‌سازی محور بانه - سردشت، حمله به پایگاه حزب دمکرات در محور کامیاران، اجرای عملیات در محور میاندوآب و بوکان، ترور یک پاسدار در شهر مهاباد، دستگیری 7 تن از نیروهای ضدانقلاب در مهاباد و خنثی‌کردن یک بمب در شهر سقز ازجمله تحرکات امروز نیروهای خودی و ضدانقلاب در شمال‌غرب ایران بود.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265،
در ادامه پاک‌سازی محور بانه - سردشت که اولین مرحلة آن در تاریخ 13/9/1360 و با تصرف ارتفاع "سوریور" انجام شد، نیروهای خودی مرکب از افراد سپاه، لشکر28 سنندج و ژاندارمری، به 2 پایگاه نیروهای مسلح غیرقانونی در حوالی روستاهای زروار بالا و زروار پایین حمله کردند. در این عملیات که از ساعت 03:00 بامداد تا بخشی از روز طول کشید، ارتفاعات مسلط این منطقه به تصرف نیروهای خودی درآمد و 21 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته و تعدادی زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز یک بسیجی و یک تن از افراد اداره راه و ترابری - که راننده بلدوزر بود و درزمینه جاده‌سازی برای عملیات فعالیت می‌کرد - به شهادت رسیدند و 6 تن نیز زخمی شدند.(1)
همچنین در حمله نیروهای ضربت سپاه به مقر حزب دمکرات در روستاهای چرسانه و زیویه (در 26 کیلومتری شمالغربی کامیاران)، 4 تن از افراد این حزب کشته و 8 تن زخمی شدند. در این اقدام، آسیبی به نیروهای سپاه وارد نشد و آنها پس از اجرای عملیات به مقر خود بازگشتند.(2)
در عملیات دیگری، نیروهای خودی در روستای ساری‌قمیش در محور میاندوآب - بوکان به یک گروه از افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی حمله کردند. در این اقدام، 2 تن از افراد ضدانقلاب به هلاکت رسیدند و خودرو آنان نیز منهدم شد.(3)
علاوهبراین نیروهای مسلح غیرقانونی در ادامه تحرکات خود، بعدازظهر امروز با ترور یکی از افراد سپاه در شهر مهاباد وی را به شهادت رساندند.(4)
در همین شهر، نیروهای خودی موفق شدند 7 تن از افرادی را که در حمله به پایگاههای نیروهای خودی شرکت داشتند، دستگیر کنند.(5)در شهر سقز نیز نیروهای خودی یک بمب ساعتی را که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، کشف و خنثی کردند.(6)
1
افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر همدان، معاون آموزشوپرورش این شهر را ترور کردند و در یکی از روستاهای لاهیجان، منزل پاسداری را به آتش کشیدند. نیروهای خودی نیز دو عملیات در شهرهای مشهد و نوشهر انجام دادند که به هلاکت 3 تن از عناصر سازمان و دستگیری 2 نفر از آنان انجامید. امروز همچنین به‌حکم دادگاه انقلاب اسلامی بابل شماری از افراد نادم این سازمان با سپردن تعهد از زندان آزاد شدند.
یک گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ساعت 17:30 امروز، اکبر مقصودی، معاون آموزشوپرورش همدان را که درحال رفتن به محل کار خود بود ترور کرده، به شهادت رساندند. در این حادثه راننده وی نیز از ناحیه سینه هدف گلوله قرار گرفت و زخمی شد. همسر اکبر مقصودی در گفت‌وگو با روزنامه کیهان اظهار کرد که افراد سازمان بارها با تلفن، وی، همسر و فرزندانش را به مرگ تهدید کرده بودند.(7)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 267، 22/9/1360، ص26، 21/9/1360؛ و- سند شماره 294035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 105، 20/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص4؛ و- سند شماره 56844 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 به تهران (طرح و برنامه فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 23/9/1360، ص4، سنندج.
2) سند شماره 56856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به طرح و برنامه مرکز (فرماندهی)، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص18، ارومیه - خبرگزاری پارس.
4) همان، ص17.
5) همان، ص18.
6) سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 21/9/1360، ص2.
7) روزنامه کیهان، 19/9/1360، ص2، همدان.
در روستای فتمه سر لاهیجان نیز افراد این سازمان منزل یکی از افراد سپاه را به آتش کشیدند که براثر آن بخش عمده‌ای از منزل در آتش سوخت.(1)
درپی اطلاعات مردمی مبنی‌بر وجود یک خانه مشکوک در خیابان تورج مشهد، نیروهای سپاه به آنجا مراجعه و منطقه را محاصره کردند و چون اخطار آنان برای تسلیم‌شدن ساکنان خانه مؤثر واقع نشد، درگیری بین طرفین آغاز شد که درنتیجة آن 3 تن از افراد این خانه تیمی کشته شدند. در بازرسی از این خانه، 2 قبضه تیربار ژ3، 2 قبضه تفنگ ژ3، 4 هزار انواع فشنگ، انواع مختلف سلاح‌های جنگی، تعدادی نارنجک، چند دستگاه بی‌سیم، مقداری مواد منفجره و تعدادی اسناد و مدارک درون‌گروهی به دست آمد.(2)در نوشهر هم 2 تن از افراد این سازمان که در خانه‌های تیمی فعالیت داشتند، دستگیر شدند.(3)
امروز 118 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز که با حکم قطعی در زندان بابل محبوس بودند، با اظهار ندامت و سپردن تعهد، از زندان آزاد شدند. این افراد ملزم‌اند که هر پانزده روز یک بار، خود را به دادگاه انقلاب اسلامی این شهر معرفی کنند.(4)
1
امروز شعبه اول دادگاه انقلاب ارتش به ریاست حجت‌الاسلام ری‌شهری برای رسیدگی به اتهامات مهندس رضا مرزبان، از رهبران شاخه سیاسی کودتای نافرجام تیرماه 1359 (کودتای نقاب)، تشکیل جلسه داد. گزارش روزنامه اطلاعات از چگونگی تشکیل دادگاه و مراحل دادرسی آن و موارد اتهامی رضا مرزبان به شرح زیر است:
«دادگاه با تلاوت آیاتی چند از قرآن مجید کار خود را آغاز کرد و سپس دادستان انقلاب ارتش، کیفرخواست متهم را قرائت کرد. در متن کیفرخواست، اتهامات وی در چهار بند زیر برشماری شده است:
شرکت فعال در کودتای نافرجام تیرماه سال 1359 علیه جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از رهبران شاخه سیاسی و دادن رهنمود به گروههای مخالف سیاسی جهت تقویت طیف مخالفان رژیم و تشکل آنها.
فعالیت چشمگیر جهت خروج عوامل ضدانقلاب اسلامی از کشور.
داشتن نمایندگی تام‌الاختیار از ناحیه شاهپور بختیار در هسته مرکزی شاخه سیاسی کودتای نافرجام 18 تیرماه 1359.
همکاری همه‌جانبه با دولت بختیار به‌عنوان مشاور اطلاعاتی و امنیتی قبل از پیروزی انقلاب.»(5)
2
امام خمینی امروز در جمع عده‌ای که به‌همراه رئیس‌جمهور به دیدار ایشان رفته بودند، درباره انقلاب اسلامی ایران و اوضاع فعلی کشور، رسالت حوزه‌های علمیه، نقش و جایگاه نمازجمعه، دوری مردم از سیاست، دخالت‌نکردن و نداشتن حق هیچ‌گونه اظهارنظری در امور سیاسی رژیم
1) سند شماره 56841 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه 3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 19/9/1360، ص1.
2) روزنامه کیهان، 22/9/1360، ص15، مشهد - خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی منطقه4 سپاه پاسداران خراسان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 267، 22/9/1360، ص25، 21/9/1360.
3) سند شماره 56820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 به فرماندهی مرکز، 18/9/1360، سند تک‌برگی.
4) روزنامه کیهان، 19/9/1360، ص2، بابل؛ و- روزنامه اطلاعات، 22/9/1360، ص4، ساری - واحد مرکزی خبر.
5) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص2.
گذشته، وظیفه ائمه جمعه و جماعات در روشنگری مردم درخصوص مسائل دینی و اجتماعی و رهایی مستضعفان جهان از یوغ مستکبران به‌عنوان کمال و غایت انقلاب سخنانی ایراد کردند.(1)
ایشان فرمودند:
«این انقلاب اسلامی ایران [را] باید بگوییم که یک جهش ناگهانی بود که ملت ما در هر امری که از امور پیش می‌آمد، تازه‌کار بود؛ برای اینکه در رژیم‌های سلطنتی و خصوصاً در این پنجاه و چند سال اخیر برای هیچ‌یک از گروه‌ها فرصت اینکه در مسائل فکر کنند، فضلاً، از اینکه عمل کنند نبود. حوزه‌های علمیه ایران، چه حوزه‌های علمیه قدیمی و چه دانشگاه‌ها، یک وضعی داشتند که با این جهش باید آن وضع را متحول کنند و تهیه قبلی نداشتند. ناگهان تکلیف‌هایی به دوش همه آمد و چون مهیا نبودند هیچ‌یک از قشرهای ملت، از این جهت بار سنگین بود، لکن مع‌ذلک، بحمداللَّه همت والای همه قشرهای ملت این بار سنگین را هم دارد به پیش می‌برد، لکن کافی نیست این مقدار. حوزه‌های علمیة علوم شرعیه فعالیت‌هایشان در رژیم‌های سابق و خصوصاً این پنجاه و چند سال اخیر بسیار محدود بود؛ هم برنامه‌های تحصیلی‌شان محدود بود و هم فعالیت‌های خارجی‌شان که آن در حد - تقریباً - صفر بود.
مسئله قضاوت که یک مسئله مهم اسلامی است، حوزه‌های علمیه چون از این مسئله منزوی شده بودند و آنها را منزوی کرده بودند، مهیا نبودند که یک همچو بار سنگینی را به‌زودی از دوش خودشان بردارند و چون حدود و تعزیرات و قضا و امثال اینها در آن رژیم‌ها اصلاً مطرح نبود، رجالی که باید اینها را تکفل کنند و عمل کنند بسیار ناقص بودند حوزه‌ها از این جهات؛ نه از باب اینکه تقصیری کرده باشند، از باب اینکه مجالی برای آنها نبود. خطبای ما در سرتاسر کشور خطابه‌ها و صحبت‌هایشان محدود به یک مسائل کوچک بود و راجع به مشکلات کشور حق اینکه اظهارنظری بکنند نداشتند و لهذا در این امر، آنها هم مهیا نبودند. نمازجمعه آن‌طوری که آقای رئیس‌جمهور - سلمه اللَّه - فرمودند، از باب اینکه به‌حسب فتوای فقهی، واجب تخییری بود، توجه به اینکه این قسم از لنگه تخییر چه اهمیتی دارد نداشتند و اگر نمازجمعه‌ای هم در بعضی از بلاد انجام می‌گرفت، آن چیزی که باید ائمه جمعه به مردم القا کنند، قدرت نداشتند. نمی‌توانستند راجع به فساد حکومت یک کلمه بگویند. نمی‌توانستند راجع به گرفتاری‌های عمومی ملت، [گرفتاری‌های] اجتماعی ملت یک کلمه صحبت کنند. خطبای ما و ائمه جماعت و جمعه ما تماسی که با مردم داشتند، یک تماس بسیار محدود و در یک مسائل محدود [بود] و مهمات مسائل اسلام در طاق نسیان گذاشته شده بود از باب اینکه امکان نداشت برای این طوایف نظرهایی که دارند ابراز کنند. دادگاه‌های ایران، سرتاسر ایران، به‌دست اشخاصی [بود] که صلاحیت برای قضاوت نداشتند، الّا شاید بسیار کم؛ از این جهت دادگاه‌های ما هم یک نحو
1) در این دیدار، آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور و امام‌جمعه تهران)، اعضای ستاد برگزاری نمازجمعه تهران، دانشجویان تربیت معلم، عده‌ای از مسلمانان جنوب‌شرقی آسیا، کارکنان صداوسیما، کارکنان نیروی هوایی و روحانیون اهل سنت افغانستان حضور داشتند.
آشفتگی داشت که باید متحول بشود به یک دادگاه‌های اسلامی. با نبودن افراد از باب اینکه مهیا نبودند حوزه‌ها برای تسلیم افراد، آن هم الآن باز گرفتاری و کمبودی دارد.
مردم عادی هم سرتاسر مملکت، چه بازاری‌ها و چه کشاورزها و چه آنهایی که کارمند دولت یا کارگر هستند، آنها هم، آنهایی که در ادارات بودند یک وظایف تحمیلی داشتند که تخلف از آن نمی‌توانستند بکنند و آنهایی که خارج از ادارات بودند که اکثریت مردم بودند، به کارهای عادی خودشان مشغول بودند؛ ابداً راجع به امور اجتماعی، راجع به اموری که مشکلات است برای کشور و راجع به مسائلی که در سیاست کشور و در اقتصاد کشور و در سایر گرفتاری‌های کشور دخالت داشت، هیچ نظری نداشتند؛ از باب اینکه مجال نمی‌دادند به آنها که دخالتی بکنند. اختناق بزرگی برای همه طوایف بود و اداره می‌شد این کشور، یک اداره ظالمانه به‌دست یک عده قلیل و تحمیل می‌کردند مسائل خودشان را بر جامعه و نمی‌گذاشتند که جامعه یک نظری در کارها به‌طور استقلال بکند.
از آن طرف بین طوایف مختلفه کوشش داشتند که اختلاف ایجاد کنند و به اختلاف حکومت کنند؛ اختلاف ایجاد کنند بین برادرهای اهل سنت و شیعی‌مذهب؛ اختلاف ایجاد کنند در هر نقطه‌ای بین اشخاصی که در آن نقطه یا احزابی که در آن وقت بود و همه اقسام اختلاف را ایجاد کنند و با این اختلاف نگذارند که توجه به مسائل بشود.
امروز که ما فُجأةً(1)رسیدیم به یک آزادی و از آن اختناق فکری و عملی خارج شدیم، می‌بینیم که مشکلات فراوانی در پیش داریم که باید این مشکلات را با همت همه کشور و همه قشرهای ملت، این مشکلات را از سر راه برداریم. حوزه‌های علمیه سراسر کشور خصوصاً حوزه قم، حوزه مشهد، حوزه اصفهان باید کوشش کنند که امروز که می‌توانند، مبلغ بفرستند به آن نحوی‌که بشناسد جامعه را و بفهمد که مشکلات چه است و باید چه بکند و چه بگوید؛ تربیت کنند و قاضی تربیت کنند و مخصوصاً مبلغین را زیاد احتیاج به آن هست. در سرتاسر کشور، ما احتیاج به مبلغ داریم، علاوه‌برآن در خارج کشور احتیاج به مبلغ بیشتر داریم و الآن ما کمبود داریم. ما نباید امروز را مقایسه به دیروزها بکنیم. حوزه‌های علمی آن وقت در اختناق به‌سر می‌بردند، نمی‌توانستند که قاضی تحویل جامعه بدهند، از آنها پذیرفته نبود، نمی‌توانستند یک مبلغی که بتواند مسائل جامعه و مشکلات جامعه را به گوش مردم برساند تحویل جامعه بدهند. امروز را حوزه‌های علمیه نباید مقایسه کنند با دیروزها. امروز باید همه علمای بلاد و همه مراجع و همه مدرسین و دانشمندان حوزه‌های علمیه کوشش کنند که این تکلیفی که به‌عهده همه آمده است به‌طور شایسته انجام بدهند. ...
باید توجه به این مسئله داشته باشند که آمدن و درس‌خواندن به‌حسب امر خدای تبارک و تعالی مقدمه انذار است؛ مقدمه این است که بروند در بلاد خودشان یا بلاد دیگر، مردم را
1) ناگهانی
تربیت کنند؛ مشکلات کشور را گوشزد کنند. امروز دیگر ما عذری نداریم که بگوییم نمی‌توانستیم. امروز می‌توانیم همه کارها را بکنیم و البته محتاج به صرف وقت است، صرف طولانی وقت است و چون تکلیف است باید بکنیم.
مدرسین حوزه‌ها، خصوصاً حوزه علمیه قم، فضلای حوزه‌های قم و مشهد و سایر حوزه‌ها باید ترتیبی بدهند که این احتیاجی که در سرتاسر کشور به ملاّ هست، به مبلغ هست، به قاضی هست، این را رفع کنند. اگر الآن وضع قضا برخلاف یک موازینی که باید بشود - خدای نخواسته - انجام بگیرد، این عهده ماست که نگذاریم انجام بگیرد؛ به‌عهده علمای بلاد و علمای حوزه‌های علمیه است که نگذارند این‌طور بشود.
افراد بیایند در حوزه‌ها و بروند؛ باید رفتوآمد باشد. یک دسته معلم و مدرس ثابت و یک دسته‌های اکثریتی که وقتی که آمدند و کار خودشان را انجام دادند، خودشان را موظف بدانند که بروند در بین مردم، در یک جا متورم نشود و در یک جا هیچ. این‌طور نباشد که یک شخصی در حوزه هیچ‌نحو فعالیت نداشته باشد و مع‌ذلک، بماند. این به‌حسب وضع کشور ما مشروع نیست. امروز کسانی که کار خودشان را تمام کردند، تحصیل خودشان را تمام کردند، لکن در حوزه‌ها فعالیت تدریسی و فعالیت‌های تبلیغی و اینها ندارند، اینها باید بروند در بلاد دیگر که محتاج هستند و در آنجا ادای وظیفه کنند. ... اینها تکلیف دارند، تکلیف شرعی - الهی دارند که تبلیغ کنند و احکام اسلام را به مردم بفهمانند. تحصیل وسیله است از برای تربیت... همان‌طور که تحصیل یک تکلیفی است. تبلیغ بالاتر است از او؛ تحصیل مقدمه تبلیغ است، مقدمه انذار مردم است. دانشگاه‌ها هم همین‌طور است. ما یک‌وقت چشم باز کردیم، ایران چشم باز کرد، دانشگاه چشم باز کرد، دید از آن اختناق بیرون آمده است. آن‌وقت یک دستهای بودند که هر مطلب فاسدی را داشتند در دانشگاه به مغز جوان‌های پاک ما وارد می‌کردند و کسی هم حق نداشت یک کلمه بگوید، لکن حالایی که این اختناق فکری و اختناق عملی از بین رفته است عذری از برای دانشگاهی‌ها، روشن‌فکرها و اشخاصی که می‌توانند این دانشگاه را به‌طور صحیح اداره کنند، عذری نمانده است؛ جواب خدا [را] باید بدهند. باید در دانشگاه همان‌طوری که علوم مادی تدریس می‌شود، علوم معنوی [هم] تدریس بشود. باید آن امور انسانی، امور تربیتی به‌دست اشخاصی که بدانند تربیت اسلامی چه است و بدانند اسلام چه است، [تدریس بشود]. گمان نکنند بعض از این اشخاص که در اسلام راجع به جامعه چیزی نیست یا راجع به - فرض کنید که - امور تربیتی کم است. اسلام عمیق‌تر از همه‌جا و از همه مکتب‌ها راجع به امور انسانی و راجع به امور تربیتی [نظر] دارد که در رأس مسائل اسلام است؛ چنانچه امور اقتصادی دارد. ... کسانی که اطلاع از احکام اسلام ندارند، از اقتصاد اسلام ندارند، از فرهنگ اسلام ندارند، از علوم عقلی اسلام اطلاع ندارند، اینها می‌گویند که در اسلام نیست. خب! تو که اطلاع نداری، به چه مناسبت یک همچو حرفی می‌زنی؟ متخصص لازم است ... و همین‌طور ما در سابق، جماعت و جمعه، جماعت داشتیم، جمعه هم کمی داشتیم،
بین برادرهای اهل سنت ما رایج‌تر بود، لکن نه آنها و نه ما نمی‌توانستیم مسائل روز را در خطبه‌های جمعه بیان کنیم، مسائل سیاسی را بیان کنیم از باب اینکه اختناق بود.
امروز که این اختناق برداشته شده است باید ائمه جماعات و ائمه جُمعات همه‌شان توجه کنند به اینکه تکلیفشان این است که مسائل را به ملت بگویند. توجه بدهند مردم را به مسائل سیاسی، به مسائل اجتماعی، خصوصاً ائمه جمعه که بحمداللَّه امروز در سرتاسر کشور [نماز] جمعه‌ها بسیار خوب است و مردم هم باید بیشتر باز توجه کنند. مردم خودشان را غنی ندانند راجع به مسائل. این مسائل، مسائلی است که باید بروند و گوش کنند و عمل کنند.
و همین‌طور ناگهان ما بیدار شدیم از خواب که محتاج بودیم به پاسدار، لکن مردم خودشان این مسئله را حل کردند. و امروز هم که احتیاج باز هست و در جبهه‌ها احتیاج هست، باید داوطلب‌ها زیادتر باشند و بروند و نگذارند که در آنجا جوان‌هایی که هستند، خسته بشوند.
درهرصورت، همان‌طوری که عرض کردم، ما ناگهان وارد شدیم در یک رژیمی که منسی شده بود به‌حسب واقع، احکام اسلام در این رژیم‌ها اصلاً نبود. احکام اسلام که باید اداره کند کشور را، باید اداره کند مملکت را، اصلاً منسی بود و افکار غرب اداره می‌کرد ما را؛ مستشارهای غرب می‌آمدند و می‌خواستند ما را اداره کنند. آن روز همه عذر داشتید، از باب اینکه قدرت نداشتید. اما امروز که بحمداللَّه فهمیدید قدرت دارید، اجتماع کردید، قدرت‌نمایی کردید، خدای تبارک و تعالی به شما قدرت عنایت کرد و این خارها را از سر راه برداشتید. امروز دیگر همه ملت موظف است به وظیفه الهی که در صحنه حاضر باشد. اگر غفلت کند از این باب، گرگ‌ها خواهند آنها را خورد. باید در صحنه حاضر باشند.
ائمه جمعه و جماعت، مردم را ارشاد کنند و حضور آنها را در صحنه گوشزد کنند و بحمداللَّه خود مردم حاضرند. توجه کنند به اینکه ما در نیمه راه هستیم؛ ما راه را طی نکردیم. راه ما آن روز تمام می‌شود که همه احکام اسلام جاری بشود و آن روز به کمال می‌رسد که مستضعفین جهان از زیر بار مستکبرین خارج بشوند. و من از خدای تبارک و تعالی خواستارم که شما برادرها را که در نمازجمعه آن‌طور فعالیت می‌کنید و تنظیم می‌کنید امور را - و امر مهمی است این امر - و آنهایی که در کارهای دیگر مشغول هستند، همه را موفق کند و همه ما موفق به عمل به اسلام و امور تربیتی بشویم.»(1)
1
"عطاالله اشرفی اصفهانی"، نماینده امام در استان کرمانشاهان و "علی‌اکبر رحمانی"، استاندار کرمانشاه، با نظر موافق ریاست‌جمهوری، نخست‌وزیر و وزیر کشور اعلام کردند که از این پس نام شهر کرمانشاه به "ایمان‌شهر" و نام استان کرمانشاهان به "باختران" تغییر یابد. متن اطلاعیه مشترکی که این دو به همین مناسبت انتشار دادند بدین شرح است: «با درود به رهبر کبیر انقلاب اسلامی و مرجع معظم تقلید، امام خمینی و سلام بر شهیدان، به میمنت و مبارکی و
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز1378، ص414.
پیروزی طریق‌القدس در جنوب و ضربت ذوالفقار در غرب، پیرو اعلان امام‌جمعة محترم و تقاضای مردم به‌ویژه خانواده‌های شهدای استان و پیگیری جدی استانداری، با خوشحالی، موافقت ریاست‌جمهوری محترم برادر خامنه‌ای و نخست‌وزیر محترم برادر موسوی [و] وزیر محترم کشور برادر نیک‌روش را با تغییر نام شهر و استان اعلام می‌داریم. از این پس، نام مرکز استان، "ایمان‌شهر" و استان پنجم، استان "باختران" می‌باشد. امید است که این طاغوت‌زدایی و حذف شاه و شاهان از نام شهر و استان موجب خیر و برکت گردد و روحیه‌ای جدید به مردم استان و خانواده شهدا و رزمندگان اسلام عطا کند.»(1)
1
درپی ربوده‌شدن هواپیمای لیبیایی به‌دست شیعیان لبنانی عضو سازمان مجاهدین امام موسی‌صدر و موافقت ایران با درخواست سفارت لیبی مبنی‌بر اجازه فرود به هواپیما و میانجیگری دراینباره، نخست‌وزیر موضع منفی خود را درباره هواپیماربایی و اقداماتی از این قبیل اعلام کرد.
به‌دنبال اقدام دو روز پیش شیعیان لبنانی عضو سازمان مجاهدین امام موسی‌صدر در ربودن یک هواپیمای بوئینگ727 لیبیایی در مسیر زوریخ - طرابلس و پاسخ منفی دولت لیبی به درخواست‌های اولیه آنان، (2)هواپیما به‌همراه گروگان‌ها به مدت دو روز در فرودگاه بیروت توقف کرد و سپس باتوجه‌به اصرار ربایندگان برای پرواز به ایران و درخواست مقامات سفارت لیبی از مقامات ایران مبنی‌بر اجازة پرواز این هواپیما به مقصد تهران، ساعت 06:00 بامداد، در فرودگاه مهرآباد تهران به زمین نشست. علوی طباطبایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در توضیح علت ورود این هواپیما به فرودگاه مهرآباد و درخواست هواپیماربایان گفت: «دراینزمینه دولت لیبی رأساً توسط سفارت آن کشور در تهران طی دو یادداشت کتبی از دولت جمهوری اسلامی ایران تقاضا کرد تا با نشستن این هواپیما در تهران موافقت کند. ما نیز براساس ضوابط انسانی و روابط اسلامی و حفظ حقوق افراد کوشش خواهیم کرد این مسئله را باتوجه‌به مصالح طرفین، به‌نحو احسن تمام کنیم. آنان در درخواست‌های خود اعلام کردند که جمهوری اسلامی ایران مجاز است با لیبیایی‌ها درمورد مسئله امام موسی‌صدر مذاکره و گفت‌وگو کند. این گروه همچنین خواستار تشریح کامل جریان دزدیده‌شدن امام موسی‌صدر برای امام امت شدند.»(3)
روزنامه کیهان نیز خواسته‌های هواپیماربایان را به‌طور کامل‌تر به شرح زیر اعلام کرد: 1. جریان ربوده‌شدن امام موسی‌صدر مجدداً به‌طور کامل برای رهبر انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی توضیح داده شود. 2. برادران ایرانی ازطرف ما مجازند که با لیبیایی‌ها مذاکره کنند. 3. تشکیل هیئتی برای دنبال‌کردن موضوع ربوده‌شدن امام موسی‌صدر، باتوجه‌به این امر که اطلاعات
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، ص6.
2) خواستة آنان افشاگری مقامات قضایی لبنانی درباره اقدام دولت لیبی در ربودن امام موسی صدر و قطع رابطة دولت لبنان با لیبی بود. آنها همچنین از سازمان ملل متحد خواستند که این سازمان در انظار عمومی به موضوع دزدیده‌شدن امام موسی‌صدر رسیدگی کند. (روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص16.)
3) همان، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 18/9/1360.
لازم دراختیار این هیئت قرار گیرد. 4. به آنان اجازه داده شود که پیامی به ملت ایران بدهند.(1)
طبق گزارش منابع خبری، گفت‌وگوی مقامات وزارت خارجه با ربایندگان تا بعدازظهر امروز ادامه داشت و شامگاه، این هواپیما پس از سوخت‌گیری و دریافت مایحتاج مسافران، مجدداً به‌سوی بیروت پرواز کرد.(2)(3)
درپی این حادثه، نخست‌وزیر در گفت‌وگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی در مخالفت با هواپیماربایی اظهار کرد: «در مقابل هواپیماربایی موضع ما منفی است. ما فکر می‌کنیم این روش‌ها، روش‌هایی نیست که بتواند به مبارزات کشورهای در بند کمک کند. برای همین ما با هواپیماربایی مخالفیم و آن را روش مناسبی برای مبارزه نمی‌دانیم، برای اینکه جان افراد گوناگونی بدون سبب در معرض خطر قرار می‌گیرد؛ درعین‌حال که حساسیت ملت‌های جهان هم نسبت به این مسئله برانگیخته می‌شود؛ یعنی هم ازنظر ابزاری و هم ازنظر محتوای مسئله‌ای است که ازنظر ما مردود است. ما اصولاً با هواپیماربایی و همچنین ربودن ناوچه‌ها و ناوها به‌شدت مخالفیم، زیراکه بیشتر این نوع مسائل تبدیل به فاجعه می‌شود و ابزاری برای فشارآوردن به کشورهای جهان سوم است.»(4)
1
خبرگزاری فرانسه در مقاله‌ای به بررسی و تحلیل وقایع ایران از زمان پیروزی انقلاب تاکنون پرداخته است. در این مقاله ضمن بررسی موضوعاتی چون تأثیر جنگ بر مناسبات داخلی، حذف بنی‌صدر از اریکه قدرت، شروع خشونت‌ها، ترور تعداد زیادی از مسئولان جمهوری اسلامی و آشوب‌های کردستان، بر توانایی‌های ایران برای مقابله با بحران‌های گوناگون و عبور از مشکلات ایجادشده براثر آنها تأکید شده است. در انتهای مقاله نویسنده سعی کرده دو مشکل اصلی و پیش روی انقلاب؛ یعنی اختلافات داخلی و مشکلات اقتصادی را که ممکن است انقلاب را به شکست بکشاند، بررسی کند. بخش‌های از این مقاله به شرح زیر است:
«کمتر کشوری مانند ایران در ظرف یک سال این تعداد از رهبران خود را از دست داده است
1) روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس.
2) این هواپیما پس از آنکه از فرودگاه مهرآباد به هوا برخاست، ساعت 21 در فرودگاه بیروت بر زمین نشست و ربایندگان پس از ملاقات با یک هیئت سیاسی - نظامی، خود را به مقامات لبنان تسلیم کردند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در فرودگاه بیروت، ژنرال احمد الحاج فرمانده کل نیروهای امنیت داخلی لبنان (ژاندارمری) و نبیه بری دبیرکل جنبش امل و همچنین افسران نیروهای بازدارنده عرب حضور داشتند. به گزارش آسوشیتدپرس، مسافران و خدمه آزادشدة هواپیمای ربوده‌شده، بیروت را به‌مقصد دمشق ترک کردند و هواپیماربایان هم‌اکنون در بازداشتگاه مشترک لبنانی - سوری به سر می‌برند. دراینباره، وزیر حملونقل عمومی لبنان گفته است که ربایندگان بازجویی خواهند شد. وی قبلاً در نطق تلویزیونی خود گفته بود که اگر این ماجرا در بیروت خاتمه پیدا نکند، ممکن است جان همة سرنشینان هواپیما به خطر بیفتد. آسوشیتدپرس نیز با اعلام تسلیم‌شدن ربایندگان هواپیمای لیبیایی از قول آنان اعلام کرد: آنان با این عمل، به هدف خود که طرح مجدد موضوع ناپدیدشدن اسرارآمیز امام موسی‌صدر رهبر شیعیان لبنان است، رسیده‌اند. (روزنامه کیهان، 19/9/1360، ص20، بیروت، خبرگزاری فرانسه؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص13، دمشق، خبرگزاری یونایتدپرس، 19/9/1360.)
3) همان؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 263، 18/9/1360، ص8، بیروت - خبرگزاری پارس، 17/9/1360؛ و- همان، صص 12 - 11، نیکوزیا - خبرگزاری آسوشیتدپرس؛ و- روزنامه اطلاعات، 17/9/1360، ص16، به نقل از یونایتدپرس از بیروت؛ و- روزنامه اطلاعات، 18/9/1360، ص2.
4) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص20.
و هنوز سعی می‌کند علی‌رغم موانع بسیار، خود را انسجام بخشد؛ موانعی مانند جنگ خارجی، جنگ مسلحانه داخلی، مشکلات عظیم اقتصادی و دشمنی بین‌المللی. با این همه، جمهوری اسلامی در 1981 نشان داده است که امکانات فائق‌آمدن بر این مشکلات را دراختیار دارد.
اول ژانویه 1981 [11دی 1359] صدمین روز جنگ با عراق بود؛ دراینحال، گروگان‌های امریکایی هنوز در ایران بودند. 20 ژانویه [30 دی] بالاخره گروگان‌ها پس از 425 روز - که بلندترین مدت گروگان‌گیری بود - آزاد شدند. با این عمل "دومین انقلاب" ایران به پایان رسید و "شیطان بزرگ" به زانو درآمد.
ازنظر داخلی، این اقدام معادل پیروزی "تندروها" بر لیبرال‌ها بود. بسیاری از لیبرال‌ها نیز تا آن‌زمان از صحنه بیرون شده بودند. تنها یک مانع دیگر در سر راه تندروها وجود داشت و آن ابوالحسن بنی‌صدر بود. وی که معتقد بود انقلاب دوم ایران "از موضع ضعف" انجام شده بود، خود پنج ماه بعد؛ یعنی 21 ژوئن [31 خرداد 1360]، درست در میانة سال میلادی، توسط انقلاب سوم ایران برکنار شد. دیگر دوره وحدت به پایان رسید و دوران خشونت آغاز شد.
کمتر واقعه‌ای مانند عزل بنی‌صدر، دو دوره را به این مشخصی از هم جدا می‌کند. گذشته از درگیریهای هواداران و مخالفان بنی‌صدر در نیمه اول سال 1981 و درگیریهای لفظی آنها، این نیمه عمدتاً بدون خشونت سپری شد. نیمه دوم سال پر از سوءقصد "تروریسم" و اعدام بود. در این دوره دو اردوگاه، کاملاً مشخص شد: یکی حافظ قدرت و دیگری درپی احراز [کسب] قدرت. مخالفان دولت قاطعیت خود را نشان داده‌اند؛ علاوه‌بر پاسداران و حزب‌اللّهی‌ها، مخالفان در عرض شش ماه بیش از 50 تن از رهبران و مقامات [کشور] ازجمله آیت‌الله بهشتی رهبر حزب جمهوری اسلامی را کشتند. عکس‌العمل قدرت حاکمه دربرابر این موج خشونت، "پاک‌سازی" کلیه عناصر مخالف بود. رژیم پس از عزل بنی‌صدر 3837 (1)[!] نفر از مخالفین را اعدام کرد که اکثر آنها از "مجاهدین خلق" [منافقین] بودند. قدرت حاکم نشان داده است که دراینزمینه "قدرت مقاومت" خوبی دارد و قدرت همچنان ادامه می‌یابد. آیت‌الله خمینی گفته است: "به جای هر شهیدی یک نفر دیگر گذاشته می‌شود" و نیز "هرچه بیشتر ما را بکشید، ملت بیدارتر می‌شود".
بااین‌وجود، سوءقصد [ترور]، بازداشت و اعدام همچنان ادامه دارد و کشور از برقراری امنیت فاصله زیادی دارد. مسلماً دراین‌میان نباید مسئله کردستان را هم فراموش کرد.
جنگ با عراق اکنون بیش از یک سال است که ادامه دارد. جنگ و وقایع داخلی امکان نداده است که مسائل اقتصادی حاد حل شوند. اقتصاد ایران در سال گذشته لطمات زیادی دیده است؛ جنگ یک‌ششم بودجه را به خود اختصاص می‌دهد؛ 2 میلیون نفر آواره وجود دارد و وضع کشاورزی خوزستان نیز چندان خوب نمی‌باشد. دراین‌میان، صادرات نفت ایران 50 درصد کاهش یافته است. در اینجا یک مسئله دیگر نیز وجود دارد و آن اینکه چگونه می‌توان
1) این آمار مغرضانه بیان شده است و صحیح نمی‌باشد و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شکل‌های گوناگون آن را به رسانه‌ها منتقل کرده است. برای مثال، خبرگزاری آسوشیتدپرس روز بعد، این رقم را 1615 نفر ذکر می‌کند.
مسائل اقتصادی را با اصول سیاسی و مذهبی جمهوری اسلامی حل کرد. نمونة برجسته آن مسئلة اصلاحات ارضی است که با اصول اسلامی مغایرت دارد. قدرت حاکم این مسئله را حل کرده است و گفته‌های مقامات، حاکی‌از لزوم وحدت و خطر اختلاف عقاید است. آیت‌الله منتظری گفته است، انقلاب ممکن است از درون به‌خاطر وجود گرایشات مختلف شکست بخورد. درحال‌حاضر شکاف‌هایی در بین گروههای [پیرو] رهبری بروز کرده است، میان پاسداران و روحانیون، در میان خود روحانیون. درحالیکه دشمن عراقی درحال عقب‌نشینی است و مخالفان داخلی نیز کمتر به فعالیت دست می‌زنند، قدرت حاکم باید بر ناراضیان داخلی خود فائق آید. امام خمینی به دفعات متعدد مجبور شده است از مقام خود برای کاهش تشنج میان روحانیون و پاسداران استفاده کند و همچنین در مسائلی چون ملی‌کردن تجارت خارجی و احیای اقتصادی دخالت کند. امام اخیراً حتی از مردم خواسته است پول‌های خود را در بانک‌ها بگذارند. دو ماه مانده به سومین سالگرد انقلاب، ایران مجبور است با مسائل اقتصادی عدیده‌ای دست‌وپنجه نرم کند. تنها درصورت به‌کارافتادن چرخ‌های اقتصادی است که جمهوری اسلامی می‌تواند در سال 1982 چشم‌انداز بهتری از سال قبل داشته باشد.»(1)
1
امروز دو هیئت سیاسی از کشورهای کویت و رومانی برای ملاقات با صدام وارد بغداد شدند.
عبدالعزیز حسین، وزیر مشاور در امور وزیران کویت و فرستاده مخصوص شیخ جابر الصباح، امیر کویت، امروز وارد بغداد شد و ضمن دیدار با صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق، پیام شفاهی امیر کویت را به وی تسلیم کرد. در این ملاقات دبیرکل شورای فرماندهی انقلاب عراق و طارق احمد آل عبدالله رئیس دفتر صدام حسین نیز حضور داشتند. خبرگزاری کویت درباره موضوع ملاقات فقط به این نکته اشاره کرد که پیام امیر کویت درباره روابط بین دو کشور و امور جاری اعراب بوده است.(2)
خبرگزاری فرانسه هم مفاد پیام شیخ جابر الصباح را تحکیم روابط دوجانبه و آخرین تحولات خاورمیانه اعلام کرد.(3)
در این روز همچنین ایلی وردت، نخست‌وزیر رومانی، در رأس هیئتی وارد بغداد شد و مورد استقبال طه یاسین رمضان معاون نخست‌وزیر و اعضای شورای فرماندهی انقلاب عراق قرار گرفت. به گزارش خبرگزاری کویت، نخست‌وزیر رومانی هنگام ورود به عراق اظهار کرد که در ملاقات خود با سران کشور عراق درباره چگونگی گسترش روابط همه‌جانبه دو کشور گفت‌وگو خواهد کرد.(4)
2
درپی دیدار یک هیئت پارلمانی شوروی از عراق، امروز دو کشور با انتشار بیانیه‌ای مشترک، بر گسترش روابط و تحکیم پیوندهای دوجانبه براساس موافقت‌نامة دوستی و همکاری منعقدشده در سال 1972 تأکید و از ادامه جنگ اظهارنگرانی کردند. گزارش خبرگزاری فرانسه از بیروت دراینباره بدین شرح است:
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، صص 9 - 8، تهران - فرانس‌پرس، 18/9/1360.
2) همان، ص12، بغداد - خبرگزاری کویت، 18/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص10، کویت - خبرگزاری فرانسه، 18/9/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 264، 19/9/1360، ص12، بغداد - خبرگزاری کویت، 18/9/1360.
براساس بیانیة مشترکی که در پایان دیدار هیئت شورای عالی روسیه از بغداد در این شهر منتشر شد، طرفین نگرانی خود را از گسترش تشنج در خاورمیانه به‌دلیل افزایش تهاجم صهیونیست‌ها مورد تأکید قرار دادند. در این بیانیه همچنین ضمن محکوم‌کردن توافق‌های استعمارگرانة "کمپ دیوید" که با منافع اساسی امت عربی و به‌ویژه با حقوق ملت فلسطین تناقض دارد، خاطرنشان شده است که شرط برقراری یک صلح پایدار و منصفانه در خاورمیانه، خروج نیروهای اشغالگر صهیونیستی از همه اراضی اشغال‌شده می‌باشد. این بیانیه سپس همکاری راهبردی امریکا و رژیم اشغالگر قدس و همچنین بمباران مرکز هسته‌ای تموز عراق و تهاجمات علیه لبنان و مقاومت فلسطین را محکوم و ضمن بررسی موقعیت منطقه خلیج عربی (خلیج‌فارس)، کوشش‌های نیروهای واکنش سریع امپریالیسم در منطقه را مردود اعلام کرده است. علاوهبراین، سازمان آزادیبخش فلسطین به‌عنوان تنها نماینده قانونی ملت عرب، مورد حمایت طرفین قرار گرفته است. امضاکنندگان این بیانیه همچنین نگرانی خود را از ادامه جنگ عراق و ایران اعلام کرده، خواستار آن شدند که هرچه سریع‌تر یک راه‌حل مسالمت‌آمیز برای پایان جنگ پیدا شود.
در پایان این بیانیه خاطرنشان شده است که به دعوت شورای عالی روسیه یک هیئت عراقی ازجانب شورای ملی این کشور - در تاریخی که مشخص خواهد شد - عازم آن کشور شود.(1)
1
مجله النهار العربی و الدولی (چاپ پاریس) در مقاله‌ای سیاست خارجی عراق و اقدامات و عملکرد این کشور را در کسب حمایت‌های بین‌المللی، به‌ویژه ارتباط با شوروی موفق ارزیابی کرده است. برقراری ارتباط مستحکم و خرید اقلام تسلیحات راهبردی همچون میراژ، کسب اعتماد مجدد شرکت‌های اروپایی که بعد از شروع جنگ تنزل یافته بود، بهبود روابط سیاسی و درپی آن سرازیرشدن تسلیحات ساخت شوروی از آن کشور به عراق و عوامل این بهبود روابط ازجمله مواردی است که این مجله به آنها پرداخته است. در این مقاله همچنین به رویکرد مثبت مقامات و رسانه‌های عراقی به مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و نظرات وی مبنی‌بر متارکه جنگ در زمانی‌که مناطق وسیعی از سرزمین‌های ایران در اشغال عراق است، اشاره شده است.
در این مقاله آمده است: «عراق ازنظر نظامی در مستقرساختن ارتش در جبهه‌ها و ازنظر سیاسی در کنفرانس همبستگی بین‌المللی با عراق که به‌دنبال بمباران تأسیسات هسته‌ای بهوسیله اسرائیل در عراق تشکیل شد و همچنین در تحکیم روابط خود با کشورهای اروپایی که در اوایل جنگ همچون فرانسه موضع بی‌طرف داشتند، موفقیت‌هایی کسب کرد. دراین‌رابطه، حکومت فرانسه بعد از گذشت چندین ماه از شروع جنگ، اجرای قراردادهای اقتصادی و نظامی خود را با عراق که قبل از جنگ امضا شده بود، بار دیگر از سر گرفت که ازجملة این قراردادها تجهیز عراق به جنگندههای میراژ است.
[هرچند] ازنظر اقتصادی، شرکت‌های بین‌المللی بعد از آنکه در اوایل جنگ کار خود را به
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص8، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 19/9/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص20، بیروت - به نقل از خبرگزاری فرانسه.
گمان آنکه عراق به‌علت بروز جنگ نخواهد توانست به تعهدات خود عمل کند، متوقف ساخته بودند، [اما] بار دیگر جهت تکمیل طرح‌های خود، کار را از سر گرفتند و عراق متقابلاً پایبندی و اجرای تعهدات خود را نسبت به این شرکت‌ها به اثبات رساند.» در ادامه این گزارش، آمده است: «عراق توقف آتش جنگ را مرهون روی‌دادن تغییراتی در ایران می‌داند و نه انجام یک عمل [تجاوز] نظامی و پیشروی در خاک ایران. بر همین اساس، مطبوعات رسمی عراق طرح مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین را مدّنظر خود قرار می‌دهند و از این طرح پشتیبانی می‌کنند. در این طرح آمده است، حتماً برای توقف آتش جنگ راه‌حل مسالمت‌آمیزی وجود دارد که در آن هریک از طرفین به حقوق مشروع خود خواهند رسید. این طرح همچنین بر اصل عدم تداخل در امور داخلی یکدیگر و احترام به سیادت ملی و حسن هم‌جواری استوار است. از سوی دیگر، رجوی طی ارسال نامهای به سران عرب از آنها خواست رژیم کنونی ایران و عملکردها و برخوردهای آن را محکوم نمایند.
ازنظر سیاسی هم عراق توانست اعتماد شوروی را جلب کند و روابط خود را با این کشور که با شروع جنگ به سردی گراییده بود، بهبود بخشد.
بهبود روابط بین مسکو و بغداد چندین علت دارد که مهم‌ترین آنها سقوط هواپیمای آرژانتینی است(1)که یک محموله سلاح امریکایی را برای ایران حمل می‌کرد. فاش‌شدن این خبر بهوسیله مسکو و گزارش آن به مقامات عراق، پیشرفتی در روابط بین دو کشور به شمار می‌رود. بنا بر آنچه که در گزارش شوروی‌ها آمده است، اسلحه‌هایی که بهوسیله این هواپیما برای ایران حمل شده بود، ازجمله سلاح‌های امریکایی است که در اسرائیل انبار شده و دستیابی به آن جز با رضایت امریکا امکان‌پذیر نیست.
شوروی‌ها [ارسال] این سلاح‌ها را گرایشی ازطرف ایران به واشنگتن به شمار آوردند. در قبال این مسئله، روسیه به‌منظور هشدار به ایران و جلوگیری از تمایل ایران به امریکا، تجدیدنظر در روابط خود را با عراق امری ضروری دانست که بلافاصله این امر مورد استقبال شدید عراق قرار گرفت؛ به‌طوری‌که منجر به سفر طه یاسین رمضان، نخست‌وزیر عراق، در ماه سپتامبر به مسکو شد. وی در این سفر توانست موفقیت‌هایی چه درزمینه نظامی و چه درزمینه اقتصادی به دست آورد. طه رمضان در گفتوگوهای خود با سران کرملین پیشنهاد کرد شوروی‌ها در قبال اجرای قراردادهای تسلیحاتی، به عراق بازگردند و طرح‌های اقتصادی خود را تکمیل کنند. پس از دیدار
1) یک هواپیمای آرژانتینی که حامل سلاح و مهمات خریداری‌شده از سه کشور اروپایی بود، در پنجم مرداد سال جاری (4 روز قبل از روز جهانی قدس) از مقصد ایسلند به تهران، در ارمنستان شوروی سقوط کرد. درپی آن، رسانه‌های اروپایی و عربی مدعی شدند که این هواپیما حامل سلاح‌های خریداری‌شدة ایران از رژیم صهیونیستی بوده است که این امر با واکنش شدید وزارت امور خارجه و سایر مقامات ایرانی مواجه شد و آنان این‌گونه اقدامات تبلیغاتی را درجهت تحت‌الشعاع قراردادن روز جهانی قدس اعلام کردند. شروع این ماجرا، پیامدها و مواضع اتخاذشدة این واقعه در روزشمارهای پنجم، ششم و نهم مردادماه کتاب پانزدهم روزشمار جنگ درج شده است.
طه رمضان از روسیه، صدام حسین، رهبر عراق، پیامی شفاهی ازجانب سران کرملین از کاردار روسیه در عراق دریافت کرد. دراینزمینه وسایل ارتباط جمعی عراق گفتند، این پیام درارتباط‌با روابط دوجانبه دو کشور دوست و نیز پیرامون مسائل مورد توجه طرفین است. بعضی از منابع مطلع، درباره محتوای تسلیحاتی این پیام گفتند، مقامات شوروی [نه‌تنها] آمادگی خود را برای اجرای قراردادهای تسلیحاتی قدیمی و نیز تکمیل طرح‌های اقتصادی اعلام کردند، بلکه به این امر نیز اکتفا نکردند و چراغ سبزی را که به کشورهای بلوک شرق به‌منظور ایجاد روابط نظامی و اقتصادی با عراق [نشان] داده بودند، تقویت کردند.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 258، 13/9/1360، صص 4 - 3، پاریس - خبرگزاری پارس، 12/9/1360.
1
در برنامه‌ریزی‌های اولیه برای اجرای عملیات "مطلع‌الفجر" در ارتفاعات حدفاصل سرپل ذهاب و گیلانغرب در استان کرمانشاه، برای آزادسازی چند ارتفاع مهم منطقه و نزدیک‌شدن به شهر اشغال‌شدة قصرشیرین، پیش‌بینی شده بود که نیروهای شرکت‌کننده در محور اصلی (جنوبی)، ساعت 8 صبح امروز، از عقبة منطقه (داربلوط) برای آمادگی بیشتر به‌طرف چغالوند حرکت کنند و پس از دریافت مهمات و تجهیزات، نیروهایی که مأمور اجرای عملیات روی اهداف در عمق منطقه (شیاکو، چرمیان و دشت گیلان) بودند، باتوجه‌به میزان فاصله با هدف، از ساعت 4:00 بعدازظهر و از مسیرهای شناسایی‌شده (در شیارهای منطقه) به‌سمت اهداف عملیات رها شوند و در برخی محورها، مهمات مورد نیاز با قاطر حمل شود، ولی به دلایلی اجرای این برنامه با تأخیر مواجه شد؛(1)بدین‌صورت که ورود یکبارة خودروهای حامل نیروها به نزدیکی مقر چغالوند باعث راه‌بندان در جاده شد و به‌ناچار بعضی نیروهایی که باید زودتر از بقیه از مقر چغالوند به‌سمت هدف حرکت می‌کردند، با پای پیاده و پس از یک ساعت راه‌پیمایی به مقر رسیدند. ازدحام حدود 1800 نفر در محدودة مقر، تقسیم مهمات و تجهیزات را نیز با مشکلاتی مواجه کرد و از سوی دیگر کمبود برخی مهمات و امکانات نیز بر این مشکل افزود. درحقیقت دو عامل در بروز این تأخیر نقش اصلی را داشت: نخست اینکه مسئولان منطقه ابتدا با این استدلال که اول جادة داربلوط زیر دید دشمن است، اجازة حرکت به ستون نیروها را ندادند، اما ساعت 12:00 ظهر، با حرکت نیروها موافقت کردند که این امر موجب تأخیر در زمان‌بندی عملیات شد. علاوهبراین، برخی اختلالات در تکمیل تجهیزات نیروها در مقر چغالوند نیز حرکت نیروها را به تأخیر انداخت.
حسین الله‌کرم، فرمانده سپاه گیلانغرب، در مصاحبه‌ای در پایان عملیات، دو مشکل یادشده را چنین شرح داد:
«با علم به اینکه راه بسیار زیاد [بود و] حتی به 9 ساعت راه‌پیمایی هم می‌رسید، سپاه گیلان (غرب) می‌خواست نیروها را یک شب قبل [از آغاز عملیات] از منطقه عبور داده و پشت سر دشمن نگاه دارد که [این تدبیر] مورد مخالفت مسئولان (برادر حاجی‌بابا و...) قرار گرفت و آنها
1) سند شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات مطلع‌الفجر، 20/9/1360، صص 17 - 1؛ و- سند شماره 005743 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات منطقه7، 22/9/1360، صص 9 - 1.
اجازة چنین کاری را ندادند و قرار شد که نیروها شب عملیات حرکت کنند، یعنی این همه راهِ طولانی را طی کنند و سپس عملیات هم انجام دهند. صبح عملیات که قرار شد نیروها حرکت کنند، یکی از مسئولان به نام برادر داوودآبادی اعلام کرد که منطقة داربلوط، ابتدای جاده زیر دید دشمن است و من اجازة حرکت به نیرو [ها] را نمی‌دهم، ولی پس از بررسیهای انجام‌شده [وی در] ساعت 12:00 ظهر، موافقت کرد که نیروها حرکت کنند، درحالیکه قرار بود نیروها صبح ساعت 8:00 حرکت کنند. با پیش‌آمدن این وضع ما خواستار به‌تعویق‌افتادن عملیات شدیم، ولی با این درخواست موافقت نشد. درهرحال، این مسائل دست‌به‌دست هم داد و باعث شد که نیروها ساعت 9:00 شب تازه از چغالوند راه بیفتند. موضوع اصلی دیگر، تجهیز این 14 گردان بود، ما دو هفته قبل، درصدد تهیة آن [تجهیزات] بودیم و از ارتش درخواست کردیم. یک مورد آن، 2 میلیون فشنگ بود که سرهنگ بیات، معاون سرهنگ علییاری، [آن را] امضا نکرد، [اما] وقتی [این درخواست] در قرارگاه مطرح شد، امضا کرد، ولی زیر آن نوشت که این همه فشنگ را برای چه می‌خواهند؟ مرکز مهمات هم باتوجه‌به نوشتة وی از دادن مهمات مورد نیاز [ما] خودداری کرد و کنعانی دنبال کار را گرفت و با سرهنگ صیاد شیرازی تماس گرفت و ایشان دستور داد فوراً مهمات را به ما بدهند، که باز [هم] به‌علت اینکه آن مرکز مهمات، ماشین برای حمل مهمات مزبور را نداشت، ما را دچار اشکال کلی کرد و سرانجام قسمتی از مهمات ساعت 4:00 بعدازظهر (روز تک) به دست ما رسید که با دستپاچگی بسیار زیاد آن را پخش کردیم، اما بازهم یک گردان از نیروهای سپاه بدون نارنجک عملیات را آغاز کرد.»(1)
به‌هرتقدیر، نیروهای عملیاتی در محورهای مختلف از ساعت 20:30 تا 22:30 (با 5/2 تا 5/4 ساعت تأخیر) حرکت به‌سمت دشمن را آغاز کردند. پیشروی نیروها به‌سوی نقاط تماس با خط اول دشمن تا نیمه‌شب ادامه داشت و تا آن‌موقع، رفتار غیرعادی از نیروهای عراقی که حاکی‌از آگاهی آنان از عملیات باشد، گزارش نشد.(2)
1
یازده روز پس از عملیات "طریق‌القدس" و براساس نتایج به‌دست‌آمده در این عملیات (آزادسازی شهر بستان و دستیابی نیروهای ایرانی به قسمت‌هایی از مرزهای بین‌المللی در بخش‌های شمالی هورالعظیم)، سپاه پاسداران طرحی را برای عملیات در جنوب منطقة آزادشده و تصرف زمینهای بین رودخانه‌های سابله و نیسان ارائه کرد.(3)
1) شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
2) سند شماره 005743 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 21871 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: آذر1360، صص 4 - 1.
3) همچنین به نوشتة کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، طرح اولیة مرحلة دوم عملیات طریق‌القدس در روز 13/9/1360 توسط سپاه پاسداران تهیه و پس از بررسی و تکمیل آن توسط فرماندهان سپاه و ارتش، ابلاغ شد، اما چنانکه خواهد آمد به‌علت عقب‌نشینی عراق به جنوب رودخانة نیسان این طرح اجرا نشد. (سیدیعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس جلد2، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص215)
براساس مذاکرات انجام‌شده بین فرماندهان سپاه و ارتش، طرح مانور مرحلة دوم عملیات بازنگری و اصلاح شد و با نام "مرحلة دوم طرح کربلای1 (طریق‌القدس)" به یگانهای تابعه ابلاغ شد.(1)-(2)
آنچه فرماندهان را به اجرای عملیات در این محور ترغیب می‌کرد، نخست، پیش‌بینی تصرف این منطقه در طرح عملیات طریق‌القدس بود که در عملیات محقق نشده بود و دوم، استقرار ناقص و متراکم یگانهای دشمن در منطقه‌ای به وسعت حدود یکصد کیلومتر مربع و با عقبه‌ای ضعیف و اتکا به چند پل رودخانة نیسان بود؛ چراکه نیروهای عراق در این منطقه وضعیت شکننده‌ای داشتند و به‌دلیل تراکم زیاد،(3)* بسیاری از یگانهای عراقی در ده روز پس از عملیات بستان، نتوانسته بودند برای خود مواضع جدید ایجاد کنند. از سوی دیگر، یگانهای عراق در مواضع پدافندی جدید خود اقدامات تأمینی، مانند میدان مین و سیم خاردار در مقابل خطوط جدید ایجاد نکرده بودند.(4)
علاوه بر موارد فوق، تجربة موفق عملیات ثامن‌الائمه(ع) نیز نشان می‌داد نقص آرایش ارتش عراق در مواضع پدافندی، تأثیر مهمی در شکست نیروهای عراقی دارد. در این منطقه، دشمن عقبة مطمئنی دراختیار نداشت و تردد نیروهایش متکی به چند پل بود. بنابراین، تدارک نیروهای دشمن در شمال رودخانة نیسان به چند پل این رودخانه متکی بود و به نظر می‌رسید در یک تهاجم گسترده و سریع، این پل‌ها عقبة قابل‌اتکا و مطمئنی نباشند و با تهدید این عقبه، فروپاشی سازمان دشمن محتمل می‌نمود.
درمجموع اهداف پیش‌بینی‌شده در طرح مانور پیشنهادی سپاه به این شرح بود:
انهدام نیروهای دشمن بین رودخانة سابله، رودخانة نیسان و هورالعظیم.
تأمین و پاک‌سازی شمال رودخانة نیسان.
استقرار در مرز در منطقة هورالعظیم.
تأمین جنوب شهر بستان و غرب سوسنگرد.
آزادساختن بیش از 50 روستا.
تهدید جدی دشمن در منطقة عمومی هویزه، جفیر و غرب اهواز.
1) ستاد مشترک ارتش با ارسال امریه‌هایی برای یگانهای خود، حضور نیروهای عراقی در شمال رودخانة نیسان را یک خطر جدی برای بستان و حتی سوسنگرد اعلام و بر تأمین کامل رودخانة نیسان تا کناره‌های هورالعظیم تأکید کرد. (همان)
2) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، پاییز 1383، صص 211 و 217؛ و- سند شماره 51770 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه8 (اطلاعات عملیات)، 19/9/1360، ص2.
3) * عراق در زمینی که محصور بین رودخانه سابله در شمال، هورالعظیم در غرب، رودخانه نیسان در جنوب (متکی به 7 پل بود) و خط پدافندی در شرق (خط دغاغله و مگاصیص) بود، مجموعاً 5 گردان تانک، 3 گردان مکانیزه، عناصر باقیماندة تیپ25 لشکر6، یک گردان شناسایی، یک گردان نیروی مخصوص، یک گردان نیروهای جیش‌الشعبی، یک گردان تکاور، عناصر باقیمانده از تیپ48 پیادة لشکر11 و تیپ96 را مستقر کرده بود که بسیار بیشتر از ظرفیت طبیعی این منطقه محدود بود.(اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس،، صص 213 و 216،پاییز 1383؛ و - سند شماره 51783 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامة عملیات منطقة8 (اطلاعات عملیات) به قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب (رکن2)، 10/9/1360، صص 12 - 1.)
4) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، پیشین، ص206.
براساس این طرح مانور، تیپ1 پیادة لشکر77 ارتش، تیپ 1 و 2 لشکر16 زرهی ارتش، تیپ‌های امام حسین(ع)، کربلا و عاشورا از سپاه در سه محور زیر وارد عمل می‌شدند:
کنارة شمالی رودخانة نیسان از روستای دغاغله تا شمال روستای دحیمی.
جنوب روستای دحیمی و سه پل از پل‌های سابله.
از پل پاسگاه ژاندارمری تا روستای دفار.(1)
یگانهای خودی باید پس از شروع عملیات، زمینهای حدفاصل دو رودخانة سابله و نیسان را تصرف و پاک‌سازی کرده، در شمال رودخانة نیسان به‌سمت جنوب پدافند می‌کردند.(2)
1
امروز جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق شهرهای دزفول و سوسنگرد را بمباران کردند. در بمباران شهر دزفول که ازنظر شدت کم‌سابقه بود، تلفات و خسارات فراوانی به مردم شهر وارد شد.
بعدازظهر امروز، چندین هواپیمای میراژ عراق در یک عملیات سریع و غافلگیرانه، شهر دزفول را بمباران کردند. در این حملة هوایی که با پرتاب بمب و راکت انجام شد، شدت و تعداد انفجارها به‌حدی بود که بخش‌هایی از شهر به‌شدت خسارت دید. در این بمباران 20 تن از مردم شهر شهید و 110 تن نیز زخمی شدند. همچنین 110 خانة مسکونی و مغازه نیز ویران شد.(3)
علاوهبراین، هواپیماهای عراقی امروز نیز همانند روز گذشته، شهر سوسنگرد را بمباران کردند. در این حملات که در ساعت 9:30 و 10:30 انجام شد، 4 تن زخمی شدند و 10 منزل مسکونی ویران شد.(4)
2
حملات هوایی مکرر جنگندههای عراقی به شهرهای مختلف کشور ازجمله ایلام و آبادان، اهمیت و حساسیت عملکرد پدافند هوایی در این مناطق را دو چندان کرده است.
به‌دنبال حملة روز گذشتة هواپیماهای عراقی به شهر ایلام و واردشدن تلفات و خسارت‌های فراوان به مناطق مختلف این شهر، استاندار و مسئولان نظامی منطقه دربارة چگونگی نفوذ هواپیماهای دشمن به حریم هوایی شهر و عملکرد پدافند هوایی تحقیقاتی را آغاز کردند. طبق گزارش خبرگزاری پارس، در بررسیهای اولیه، یکی از مسئولان پدافند هوایی شهر به‌علت سهل‌انگاری مقصر شناخته و توبیخ شد.(5)
1) این محور در جنوب رودخانة نیسان و نزدیکی هور انتخاب شد تا هم‌زمان با دو محور دیگر عملیات، نیروهای عراق را در عمق منطقه درگیر کرده، از تجمع نیروهای دشمن جلوگیری کند.
2) سند شماره 105053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه8، 8/9/1360، صص 5 - 1.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص21، اهواز- خبرگزاری پارس، 20/9/1360؛ و- روزنامه کیهان، 21/9/1360، ص13.
4) سند شماره 5737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به ریاست امور اجتماعی، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص4، ایلام - خبرگزاری پارس، 19/9/1360.
دادستان انقلاب اسلامی ایلام نیز در اجتماع ده هزار نفری مردم این شهر در مراسم تشییع پیکر شهدای روز گذشتة بمباران هوایی از ضعف پدافند هوایی این شهر انتقاد کرد. وی گفت: «تاکنون چندین بار است که مناطق مسکونی این شهر توسط هواپیماهای عراقی بمباران می‌شود و پدافندهای مستقر در این منطقه هیچ‌گونه عکس‌العملی از خود نشان نمی‌دهند.» دادستان انقلاب اسلامی ایلام افزود: «فرمانده پدافندهای هوایی استان ایلام که آگاهانه و یا ناآگاهانه در این امر سهل‌انگاری کرده است، در این حملة وحشیانه مقصر می‌باشد.»(1)
ستاد منطقة 8 سپاه کشوری (استان‌های خوزستان و لرستان) نیز در نامهای به فرماندهی کل سپاه با یادآوری حملات روزانة هواپیماهای عراقی به آبادان، از محدودیت تسلیحات پدافند هوایی در این شهر خبر داد و خواهان تقویت پدافند هوایی این شهر شد.
در بخشی از این نامه آمده است: «همان‌طوری که مطلعید پس از حملة پیروزمندانة قوای اسلام در پنجم مهر و درهم‌شکستن حصر آبادان، هواپیماهای عراق روزانه به‌طور متوسط یک بار در آسمان آبادان ظاهر شده و از ارتفاعات گوناگون، مناطق مسکونی و غیرمسکونی شهر را بمباران می‌کنند. سلاح‌های پدافند هوایی موجود با برد محدود و حجم آتش کم، قادر به مسدودکردن این تجاوزها نیستند. خسارات جانی و مالی که از این حملات ناشی می‌شود، فوق‌العاده زیاد است و چنانچه قادر به جلوگیری از آن باشیم به سود دولت جمهوری اسلامی است. تاکنون به‌کرات این مطلب به کلیة مقامات مسئول کشوری و لشکری یادآوری شده است و هیئت هایی جهت بررسی کارایی سلاح‌های ضدهوایی قوی به آبادان اعزام شده‌اند، اما مؤثر نبوده است. باتوجه‌به موارد ذکرشده انتظار می‌رود ازطریق مبادی مربوطه اقدامات ضروری انجام گیرد تا خدای‌ناکرده بر سهل‌انگاری‌های جنگ افزون نگردد.»(2)
1
در تداوم ناآرامی‌های شمال‌غرب ایران، امروز مردم شهرهای بوکان، کامیاران، مهاباد، سردشت و برخی روستاهای منطقه شاهد درگیری‌هایی میان افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی و نیروهای دولتی بودند.
نیروهای حزب دمکرات ایران و گروه کومه‌له ساعت 15:00، در یک عملیات غافلگیرانه وارد شهر بوکان شده و با نیروهای خودی درگیر شدند. در این عملیات که تا پاسی از شب ادامه داشت،(3)9 تن از افراد سپاه و بسیج ازجمله فرمانده عملیات این شهر شهید و 25 تن از آنان نیز زخمی شدند. از مهاجمان هم 20 تن کشته و عده‌ای زخمی شدند.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص4، ایلام - خبرگزاری پارس، 20/9/1360.
2) سند شماره 436567 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه8 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 19/9/1360، ص2.
3) برخی منابع ادامة درگیری‌ها را تا ساعت 14 روز بعد (20/9/1360) اعلام کرده‌اند. (سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان، (مشاوره و بررسی) 21/9/1360 ص1.)
4) سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 21/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 57327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 24/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص1؛ و- روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و- سند شماره 56865 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
رادیو صدای کردستان (ارگان سیاسی - تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران) دراینباره اعلام کرد که نیروهای مشترک حزب دمکرات و کومه‌له از ساعت 15:00 تا 19:00، بخشی از شهر بوکان را به تصرف خود درآوردند. این رادیو همچنین تلفات نیروهای دولتی را 50 کشته یا زخمی و تلفات مهاجمان را 5 کشته و زخمی اعلام کرد.(1)
در روستای شاهینی در شمالغربی کامیاران نیز افراد گروه کومه‌له(2)به یک واحد از نیروهای سپاه حمله کردند که پس از دو ساعت درگیری، مهاجمان با تحمل 3 کشته و 7 زخمی مجبور به فرار شدند. در این اقدام، نیروهای خودی آسیب ندیدند. در بازرسی بعدی از محل درگیری، تعدادی نارنجک دستی و خشاب تفنگ ژ3 به دست آمد.(3)
همچنین عده‌ای از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کومه‌له با تجمع در روستای سیدآباد در چهار کیلومتری شرق مهاباد، قصد حمله به این شهر را داشتند که با اطلاع به‌موقع و اقدام سریع سپاه مواضع آنها درهم کوبیده شد و 5 تن از آنان کشته و بقیه مجبور به ترک منطقه شدند.(4)
در خیابان سیلوی مهاباد نیز در ساعت 16:00، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی یکی از نیروهای بسیجی اعزامی از قزوین را ترور کردند که وی به شهادت رسید.(5)
نیروهای مسلح غیرقانونی در ادامة اقداماتشان ساعت 19:30 امروز در شهر سردشت، احمد فتاحی یکی از اهالی متعهد این شهر را در منزلش ترور کرده، به شهادت رساندند.(6)
همچنین افراد مسلح گروههای غیرقانونی در روستای شیر برایمه در نزدیکی سردشت، به یکی از خودروهای لشکر28 سنندج کمین زدند. در این عملیات با زخمی‌شدن راننده، خودرو واژگون شد و نیروهای خودی یک سرباز را که زخمی شده بود، به بیمارستان منتقل کردند.(7)
در اطراف بوکان نیز مهاجمان مسلح به مأموران سازمان برق که مشغول مرمت سیم‌های برق بودند، حمله کردند و خودرو سیمرغ این سازمان را به سرقت بردند.(8)
در محور بوکان - میاندوآب نیز افراد حزب دمکرات یک دستگاه خودرو کمپرسی و یک خودرو سواری نیروهای جهاد سازندگی را ربودند.(9)همچنین افراد مسلح وابسته به حزب دمکرات در محور کامیاران - سنندج، 2 تریلر حامل 50 تن مرغ یخ‌زده را که برای استفادة مردم استان کردستان از کرمانشاه به کردستان درحال حرکت بود، متوقف کردند و هر دو را به سرقت بردند.(10)
در مهاباد نیز یک تن از وابستگان به سازمان چریک‌های فدایی خلق در یک خانة تیمی دستگیر شد. از این خانة تیمی تعداد زیادی کتاب و مدارک سازمانی و یک دستگاه پلی‌کپی به دست آمد.(11)
1) سند شماره 294383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرمانده تیپ3 مریوان، 28/9/1360، ص1، به نقل از رادیو صدای کردستان.
2) و برنامة منطقه7 سپاه، مهاجمان را از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان اعلام کرد. (سند شماره 57327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامة منطقة7 به طرح و برنامه مرکز، 24/9/1360.)
3) سند شماره 56856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به طرح و برنامه مرکز فرماندهی، 21/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 56834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294326 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 20/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 427247 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به سپاه منطقه5، 20/9/1360، سند تک‌برگی.
5) همان.
6) سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- روزنامه کیهان، 24/9/1360، ص15، ارومیه.
7) سند شماره 294035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 105، 20/9/1360، ص2.
8) سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
9) سند شماره 340700 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 1/10/1360، ص1.
10) سند شماره 294384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرمانده سپاه پاسداران (واحد اطلاعات)، 20/9/1360، سند تک‌برگی.
11) سند شماره 427248 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به ستاد منطقه5 سپاه پاسداران، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
1
با آنکه عملیات پاک‌سازی بخشی از محور بانه - سردشت روز گذشته با موفقیت نیروهای خودی و تصرف ارتفاعات مشرف بر منطقة زروار پایان یافت، رادیو صدای کردستان بدون اشاره به نتایج عملیات روز گذشته، همچنان از ادامة درگیری‌ها و تلفات واردشده به نیروهای جمهوری اسلامی خبر می‌دهد. این رادیو گزارش داد: «در بانه جنگ و درگیری بین پاسداران و نیروهای ارتش با پیشمرگان کومه‌له و دمکرات تا غروب روز نوزدهم ادامه داشت. پیشمرگان جلو پیشروی و تجاوز نیروهای دولتی را گرفته و تاکنون تلفات و خسارات زیادی به آنها وارد کرده‌اند و مکرر آمبولانس جنازة کشته‌ها و زخمی‌ها را حمل می‌کند.» این رادیو همچنین اعلام کرد که در این درگیری‌ها یک پیش‌مرگ دمکرات کشته و 3 نفر زخمی شدند.(1)
2
خبرگزاری آسوشیتدپرس که از پروراندن و انتشار هر خبر و گزارشی که ازطرف مخالفان جمهوری اسلامی اعلام شود، خودداری نمی‌کند، امروز از اطلاعیه‌ای خبر داد که براساس آن، مسعود رجوی، رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، نیروهای نظامی ایران را تهدید کرده است تا از درگیری با نیروهای مسلح کرد در منطقة کردستان پرهیز کنند. این خبرگزاری به همین بهانه، تاریخچة مختصری از شکل‌گیری شورای ملی مقاومت - که حزب دمکرات هم به‌تازگی به آن شورا پیوسته - و کلیاتی از عملکرد حزب دمکرات کردستان را نیز بدین شرح بازگو کرده است:
«یکی از رهبران اصلی مخالفین رژیم آیت‌الله روح‌الله خمینی، امروز از واحدهای ارتش ایران خواست تا به‌جای نبرد علیه شورشیان [که] خواهان خودمختاری در غرب ایران [هستند]، تفنگ‌های خود را به‌سمت جلادان نشانه روند. مسعود رجوی، رهبر گروه زیرزمینی مجاهدین خلق، که درحال‌حاضر در تبعید به سر می‌برد، در بیانیه‌ای که در پاریس صادر شده است، از سربازان ایرانی خواست از هرگونه اقدام علیه مقاومت کردستان خودداری نمایند و هرنوع شلیک و یا حمله بر خلق کرد به‌منزلة حمله‌ای مستقیم علیه مردم و جنگجویان مبارز ایران تلقی خواهد شد. بیانیة مزبور طی یک گفت‌وگوی تلفنی با دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس در بیروت توسط دفتر رجوی در پاریس خوانده شد.»
این خبرگزاری افزوده است: «مبارزین کرد، که خواهان خودمختاری هستند، از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1979 تاکنون، با دولت تهران در نبرد بوده‌اند. اصلی‌ترین گروه آنها حزب دمکرات کردستان است که در کنار دیگر متحدین فرعی خود در کوه‌های کردستان و استان آذربایجان‌غربی در غرب ایران به حملات چریکی علیه نیروهای وفادار به رژیم دست می‌زنند.
حزب دمکرات اخیراً به شورای مقاومت ملی پیوسته است. این شورا، دولتی در تبعید می‌باشد که توسط سازمان مجاهدین خلق و ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق که روز 29
1) سند شماره 294383 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، صص 2 - 1.
ژوئیه [7 مرداد] به‌همراه رجوی به پاریس گریخت تأسیس شده است.
رجوی گفت: از زمان پیوستن حزب دمکرات کردستان به رهبری عبدالرحمن قاسملو - که در یوگسلاوی تحصیل کرده است - به شورای مقاومت، حملات نیروهای ایران علیه این حزب افزایش یافته است.»(1)
1
امروز سیدمحمد غرضی، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، ضمن حضور در مهمانی شیخ زاید آل نهیان، رئیس امارات متحدة عربی، که به مناسبت تشکیل شصت‌ودومین نشست وزیران نفت اوپک برپا شده بود، پیام رئیس‌جمهور کشورمان را به وی تقدیم کرد. به گزارش خبرگزاری امارات متحدة عربی، محتوای پیام درباره مناسبات دوجانبه و موضوعات مورد علاقة دو کشور بوده است.(2)
2
براساس آمارهایی که منابع مختلف خبری منتشر کرده‌اند، دولت عراق تاکنون بیش از 14 میلیارد دلار وام بدون بهره از کویت، عربستان و سایر کشورهای منطقه دریافت کرده است و درخواست‌های این کشور برای گرفتن وام‌های جدید همچنان ادامه دارد.
درپی سفر روز گذشتة وزیر مشاور کویت به‌عنوان فرستادة ویژة حاکم کویت به عراق و گفتوگوهای وی با مقامات عراقی، یک نشریة لبنانی از اقدام جدید دولت کویت در اعطای وام 2 میلیارد دلاری به عراق و کمک‌های قبلی آن کشور و سایر کشورهای عرب حاشیة خلیج‌فارس به عراق خبر داد. میدل ایست ریپورتر (چاپ بیروت) امروز فاش کرد که کشورهای عربی منطقة خلیج‌فارس از آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بیش از 14 میلیارد دلار وام بدون بهره به عراق اختصاص داده‌اند و دراین‌میان، تنها کویت 4 میلیارد دلار به آن کشور وام اعطا کرده است و در نظر دارد تا 2 میلیارد دلار دیگر نیز که تماماً بدون بهره است، دراختیار آن کشور قرار دهد.
خبرگزاری فرانسه نیز با اعلام این خبر افزود: 16 میلیارد دلار تقریباً تمام وجهی است که به نظر می‌آید از آغاز جنگ تاکنون؛ یعنی هر ماه یک میلیارد دلار، عراق مصرف کرده است. از سوی دیگر، باتوجه‌به آنکه عراق سال مالی جدیدی را آغاز خواهد کرد، چنین استنباط می‌شود که این کشور درپی کسب اعتبارات جدیدی می‌باشد.(3)
روزنامة کیهان نیز روز گذشته به نقل از منابع آگاه در خلیج‌فارس، از تلاش دولت عراق برای دریافت وام از سایر کشورهای عربی حاشیة خلیج‌فارس خبر داده و نوشته بود: عراق آخرین بار به عربستان سعودی، امارات متحدة عربی و قطر متوسل شده است. طبق نوشتة مطبوعات محلی،
این سه کشور مجموعاً 4 میلیارد دلار در نخستین ماه‌های جنگ به عراق وام داده‌اند.(1)
روزنامة کویتی الرأی العام نیز دربارة چگونگی اقدام دولت و مجلس کویت برای اعطای وام 2 میلیارد دلاری به عراق و سوابق کمک‌های آن دولت به عراق نوشت: دولت کویت لایحه‌ای به مجلس این کشور تسلیم کرده است که به‌موجب آن، این کشور مبلغ 2 میلیارد دلار وام جهت تکمیل بعضی پروژه‌ها و خرید برخی تجهیزات به عراق خواهد داد.(2)
این روزنامه می‌افزاید: شایان ذکر است که وام قبلی قرار بود که در ماه جاری به مبلغ 350 میلیون دلار به کویت بازپس داده شود که اقدامی دراینباره انجام نشده است. (اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره126، 3/10/1360، ص43، روزنامة الرأی العام چاپ کویت.)
خبرگزاری پارس با نقل خبر فوق می‌افزاید: الرأی العام هدف از اجرای این پروژه‌ها و نوع خرید برخی تجهیزات را مشخص نکرده است و فقط نوشته است که مجلس کویت در چند روز آینده درخصوص این لایحه بحث و گفت‌وگو خواهد کرد. الرأی العام همچنین خاطرنشان ساخته است که عراق از کشورهای دیگر حوزة خلیج‌فارس نیز درخواست وام کرده است. از آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، کویت حداقل در دو نوبت، 4 میلیارد دلار به عراق کمک کرده است. گفتنی است که این اقدام فقط بخشی از کمک‌های اعلام‌شده ازسوی کویت به عراق می‌باشد.
روزنامة کویتی السیاسه ضمن استقبال از حملة عراق به ایران، این اقدام عراق را باوجود تمام هزینه‌هایی که برای این کشور در بر داشته، مانع اصلی صدور انقلاب ایران به کشورهای منطقه دانست. السیاسه نوشته است: «نبرد طی هفته‌های اخیر شدید بوده است، ولی چون به صدای غرش توپ‌ها عادت کرده‌ایم، دیگر گسترش جنگ توجه ما را جلب نمی‌کند.» در ادامه این مطلب آمده است: «این جنگ می‌بایست اتفاق می‌افتاد، زیرا از شدت تشنج در منطقه کاسته است، چون منطقه در خطر صدور انقلاب اسلامی به کشورهای خلیج‌فارس قرار داشت. انقلابی که به‌عنوان انقلاب مستضعفین توصیف می‌شد، باوجودی‌که اکنون مدت‌ها از آن می‌گذرد، ولی درنتیجة جنگ عراق با ایران، هنوز صادر نشده است.» السیاسه در پایان نوشته است: «هزینة جنگ علیه ایران برای عراق هرچه باشد از خساراتی که از بابت صدور انقلاب ایران در منطقه ایجاد می‌شد، به‌مراتب کمتر است.»(3)
1) روزنامه کیهان، 18/9/1360، ص16.
2) روزنامه الرأی العام در سوم دی‌ماه، کلیات قانون اعطای وام 2 میلیارد دلاری کویت به عراق را که مصوبة مجلس کویت بود، به این شرح منتشر کرد: مبلغ 2 میلیارد دلار وام ازجانب کویت برای تعمیر خرابی‌های جنگ به عراق پرداخت می‌گردد. این وام، آوریل 1982، در شش نوبت پرداخت خواهد شد و عراق نیز در عرض یازده سال آینده آن را به کویت مسترد خواهد کرد.
3) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص20، کویت - خبرگزاری پارس.
1
ساعت 03:00 صبح امروز با اعلام رمز "یا مهدی ادرکنی"، عملیات "مطلع‌الفجر" در حدفاصل ارتفاعات شمالغربی گیلانغرب و جنوب‌غربی سرپل ذهاب در چهار جبهه بانسیران - شیاکو، چرمیان، دشت گیلان (غرب) و برآفتاب آغاز شد. رزمندگان ایران در هریک از این جبهه‌ها از 4 محور فرعی برای نفوذ به خطوط دفاعی نیروهای عراق سود می‌بردند و با استفاده از این محورها به اهداف عملیات ازجمله ارتفاعات، تنگه‌ها، قله‌ها، معابر وصولی و برخی روستاهای منطقه دسترسی پیدا می‌کردند.(1)با آغاز عملیات، نیروهای سپاه و ارتش در جبهه‌های مختلف وارد عمل شدند.
الف) جبهه بانسیران - شیاکو
نیروهای این جبهه شامل 6 گردان (4 گردان منها و 2 گردان کامل) از سپاه و یک گردان (یکم) از تیپ58 ذوالفقار ارتش به‌اضافه یک دستة تانک ارتش از مسیر دشت "شک‌میان" وارد شدند و از چهار محور فرعی به‌سمت اهداف پیشروی کردند. در محور اول، دو گردان منها از سپاه همراه با یک گروهان از گردان1 تیپ58 و یک دسته تانک ارتش، اهداف این محور (فریدون کوشیار، چاله‌بادام، بزنیلی و انار) را تصرف کردند. در این محور، فریدون کوشیار و تپههای 4 و 5 که هدف‌های فرعی و در دامنه شرقی فریدون کوشیار بودند نیز تصرف شدند. در محور دوم، 2 گردان منها از سپاه و گردان1 تیپ58 ارتش ارتفاعات شیاکو، حسن و حسین را تصرف و همه هدف‌های تعیین‌شده را تأمین کردند. در محور سوم، یک گردان از سپاه و یک گروهان از گردان1 تیپ58 همه هدف‌های این محور را که عبارت بودند از داره‌گر، چلکسان و تلوار تصرف کردند و درپی آن شماری از نیروهای دشمن کشته یا اسیر شدند.
در محور چهارم، به‌دلیل همراهی‌نکردن و فرار بلدچی‌های محلی، یک گردان از نیروهای سپاه دیرتر از موعد مقرر به هدف رسید و ساعت 10:00 صبح روی ارتفاع گلالباز مستقر شد، اما باتوجه‌به اینکه حفظ این ارتفاع به تصرف و نگهداری ارتفاع دیزه‌کش در عمق یکی از محورهای جبهه چرمیان، وابسته بود، این نیروها نیز هنگام عصر موضع تصرف‌شده را ترک کردند. درواقع به‌دلیل موفق‌نبودن یکی از محورهای جبهه چرمیان، نیروهای سپاه نیز مجبور به عقب‌نشینی از این محور شدند.
1) سند شماره 307789 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جمع‌بندی عملیات مطلع‌الفجر، 20/9/1360، صص 15 - 1؛ و- سند شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات مطلع‌الفجر، 20/9/1360، ص1.
ارتش عراق در محور بانسیران - شیاکو یک گردان پیاده کوهستانی، یک گردان پیاده و دو گروهان نیروی مخصوص آرایش داده بود.(1)
ب) جبهه چرمیان
در این جبهه نیز نیروهای خودی از چهار محور فرعی وارد عمل شدند. در محور اول، یک گردان به‌علاوة سپاه، گروهان1 از گردان3 تیپ58 ذوالفقار ارتش و یک دسته تانک، همه اهداف خود را شامل ارتفاعات گچی1، گچی2 و چرمیان تصرف کردند، اما به‌دلیل شهادت چند فرمانده اصلی محور و ضعف سازماندهی نیروها، ارتفاعات چرمیان و گچی2 را ترک کرده، در چهار تپه گچی1 مستقر شدند. در محور دوم یک گردان به‌علاوه از سپاه و یک گروهان از گردان3 تیپ58 ارتش روی ارتفاعات کلینه، کسرخان و دیدگاه سرتتان استقرار یافتند و باوجود اینکه دشمن قوای چندانی در این منطقه نداشت، به‌دلیل ضعف فرماندهی و نیروها، فقط دیدگاه سرتتان در دامنه شمال‌شرقی کوه چرمیان را تصرف کردند. در این محور، 3 دستگاه تانک نیز به غنیمت درآمد. در محور سوم، یک گردان از سپاه و یک گروهان از گردان3 تیپ58 ذوالفقار ارتش همه هدف‌های تعیین‌شده شامل ده صد تومن، ارتفاعات کلکه‌طلا و دیزه‌کش را تصرف کردند. نیروهای خودی علاوه‌بر تصرف اهداف در این محور، تعدادی از نظامیان عراقی را به اسارت گرفتند و 2 قبضه توپ130 میلی‌متری را بهوسیله آر.پی.جی منهدم کردند. همچنین در این محور، یک فروند بالگرد عراقی با آتش نیروهای خودی سرنگون شد.
بنا به گفته فرمانده سپاه پاسداران گیلانغرب، در این محور، به دستور یکی از فرماندهان ارتش، نیروهای ارتشی مستقر در دیزه‌کش، که از اصلی‌ترین خطوط پدافندی نیروهای خودی بود، عقب‌نشینی کردند و پس از آن، نیروهای بسیجی همراه آنان نیز ترک موضع کردند و تنها چند تن از نیروهای مسئول باقی ماندند که قادر به انجام‌دادن هیچ اقدامی نبودند. آنان نیز هنگام عقب‌نشینی یک آشپزخانه اصلی دشمن را در این منطقه منهدم کردند.
در محور چهارم، یک گردان از سپاه قرار بود دو روستای تورانشاه و سرتتان را تصرف کند که به‌دلیل موفق‌نبودن نیروهای جبهه برآفتاب در تصرف اهداف خود و درنتیجه حضور دشمن در جناح راست آنان (تنگ قاسم‌آباد)، با تدبیر فرمانده این محور، حرکت نیروها به‌سمت عمق منطقه، یعنی روستای سرتتان متوقف شد.(2)-(3)
1) سند شماره21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ پیشین.
2) علت واردنشدن این نیروها موفق‌نبودن عملیات در محور شمالی و تصرف‌نشدن روستای قاسم‌آباد و تسلط عراق بر این منطقه بود. حسین الله‌کرم، فرمانده سپاه گیلانغرب، در گزارش‌خود درباره این اقدام فرمانده گردان محور چهارم می‌نویسد: چنانچه نیروها وارد دشت (گیلان) برای الحاق می‌شدند، حتماً به‌طور کامل از بین می‌رفتند که با هوشیاری فرمانده گردان، نیروها داخل دشت و به‌طرف ده سرتتان نرفتند. (سند شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات مطلع‌الفجر، 20/9/1360، ص4.)
3) سند شماره21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 52196 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 به فرماندهی مرکز، 20/9/1360، سند تک‌برگی.
نیروهای عراقی در جبهه چرمیان، شامل یک گردان پیاده کوهستانی، یک گردان پیاده و یک گروهان نیروی مخصوص (مستقر در روستای سرتتان) بودند. علاوهبراین، عراق در این محور، 4 قبضه توپ، 18 دستگاه تانک و 40 دستگاه خودرو و تعدادی وسایل مهندسی داشت.
ج) جبهه دشت گیلان (غرب)
نیروهای خودی در این جبهه که در شرق کوه چرمیان قرار داشت و زمینهای حدفاصل این کوه و رودخانه گیلان را شامل می‌شد و به "دشت گیلان" موسوم بود، از 4 محور فرعی وارد عمل شدند. در محور اول، نیروهای خودی شامل یک گردان به‌علاوه از سپاه و یک گروهان از گردان2 تیپ58 ذوالفقار ارتش، قله920، تپه مراد و تپه صدفی را تصرف کردند، اما به‌دلیل ناکامی نیروهای عمل‌کننده در جبهه چرمیان و تسلط دید و تیر دشمن روی ارتفاع ابرویی موش‌کنان از تصرف این ارتفاع منصرف شدند. همچنین نیروهای خودی به‌دلیل فشار دشمن از قله920 و تپه مراد نیز عقب نشستند.
در محور دوم، قرار بود گردان تانک258 از لشکر81 ارتش، پس از تصرف ابرویی موش‌کنان (در محور1) از پشت ابرویی به دشت (گیلانغرب) آمده، میدان مین دشمن را دور بزند و تا ارتفاع مرجان پیشروی کند، اما این گردان به‌دلیل تصرف‌نشدن ابرویی از اجرای مأموریت بازماند.
در محور سوم، قرار بود یک گردان از سپاه و یک گروهان از گردان2 تیپ58 ذوالفقار ارتش، دو ارتفاع گورسفید و گمار را در حاشیه غربی جاده گیلانغرب به قصرشیرین تصرف کنند که به‌دلیل برخورد فرمانده محور با مین و شهیدشدن وی و نیز به‌دلیل اینکه نیروهای خودی منطقه را شناسایی نکرده بودند، در همان ابتدا متوقف و بخشی از آنان فقط روی جاده آسفالت سرپل ذهاب - قصرشیرین مستقر شدند.
در محور چهارم، نیروهای چریکی سپاه قصد داشتند ارتفاعات بوره‌سوار، قیطول مرجان، مرجان و گامقال را تصرف کنند که به‌دلیل برخورد فرمانده نیروها با مین و برخی مشکلات دیگر، ازجمله موفق‌نبودن نیروها در جبهه چرمیان (در سمت راست) و جبهه تنگ کورک (در سمت چپ)، از حرکت بازماندند و هیچ‌گونه موفقیتی به دست نیامد.(1)
عراق در این منطقه (دشت گیلانغرب) یک گردان نیروی پیاده کوهستانی و یک گردان تانک در خط اول خود مستقر کرده و آرایش داده بود.
د) جبهه برآفتاب
نیروهای این جبهه، که تلاش فرعی عملیات محسوب می‌شد، باوجود برخی موفقیت‌های اولیه در تصرف قسمتی از ارتفاعات پشت تنگ کورک، تنگ قاسم‌آباد، تیغه برآفتاب و یک محور
1) سند شماره21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.
برای الحاق با نیروهای محور جنوبی عملیات در ده سرتتان به‌دلایلی ازجمله شناسایی‌نکردن دقیق منطقه، موفق‌نبودن در انهدام تانک‌های دشمن در محل تنگ کورک و فشار نیروهای عراقی، از این ارتفاعات عقب آمدند و درنتیجه، تلاش نیروهای خودی در این محور ناموفق بود.(1)
بدین‌ترتیب، درمجموع، بخشی از اهداف عملیات در محور جنوبی ازجمله در شیاکو و چرمیان تصرف شد و عملیات در محور شمالی موفقیتی به همراه نداشت.
در گزارش فرمانده سپاه منطقه گیلانغرب درباره جمع‌بندی نتیجه عملیات آمده است:
«پس از اینکه در محور (تنگ) قاسم‌آباد و (تنگ) کورک به عقب رانده شدیم و ازطرفی [در کوه] چرمیان و دشت گیلان و به‌همراه آن در قسمتی از محور بانسیران [اولین محور فرعی] موفق نشده بودیم، از دیزه‌کش و از دیدگاه سرتتان [بخش دیگری از کوه چرمیان] - که 3 تانک عراقی هم غنیمت گرفته بودیم - بنا به دستوری که یک افسر ارتشی در قسمت دیزه‌کش [آخرین هدف در عمق محور چرمیان و در شمال‌غرب روستای سرتتان] می‌دهد، عقب‌نشینی از آن سمت آغاز می‌شود. بنا به گزارش مسئول عملیات سپاه در دیزه‌کش، ساعت 10:00 صبح روز اول، خمپاره‌های گردان3 مستقر در دیزه‌کش باوجود داشتن 100 گلوله [خمپاره] 81 شروع به عقب‌نشینی می‌کنند و پس از آنها تنگه(2)و در انتهای شب، نیروهای دیدگاه سرتتان نیز مواضع خود را خالی کرده و به عقب باز می‌گردند.»(3)
نویسنده جلد پنجم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس نتیجه عملیات در جبهه برآفتاب را در روز اول این‌گونه جمع‌بندی کرده است:
نیروهای خودی در اولین ساعات حمله موفق شدند عناصر تأمینی دشمن را در نزدیکی خط تماس نابود یا مجبور به عقب‌نشینی کنند و چند کیلومتر (حداکثر 3 تا 5 کیلومتر) به‌طرف مواضع اصلی دشمن به پیشروی بپردازند، اما به‌محض اینکه در تیررس مستقیم جنگ‌افزارهای دشمن در خطوط اصلی پدافندی قرار گرفتند، حملة آنها از دور افتاد و سرانجام نیز بعد از چند ساعت تلاش، مجبور به عقب‌نشینی و توقف شدند و دیگر نتوانستند پیشروی را به‌سمت هدف‌های تعیین‌شده ادامه دهند. درنتیجه به‌اجبار در همان نقاطی که رسیده بودند، حالت پدافندی گرفتند. بدین‌ترتیب، روز اول نبرد با موفقیت جزئی نیروهای ایرانی به پایان رسید.(4)
1) سند شماره21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 3 - 2.
2) در اصل سند هم نام تنگه ذکر نشده است.
3) سند شماره21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
4) سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، 1373، ص255.
عکس
نقشه
1
به‌دنبال آغاز عملیات مطلع‌الفجر در جبهه‌های غرب کشور، امروز اطلاعیه‌هایی ازسوی فرماندهان سپاه و ارتش و ستاد مشترک ارتش منتشر شد.
درپی اجرای عملیات مطلع‌الفجر، اطلاعیه مشترکی با امضای محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران و سرهنگ علی صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، صادر شد که در آن به موفقیت در برخی از محورهای عملیات اشاره شده بود.(1)
ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در اطلاعیه‌ای آخرین نتایج و دستاوردهای این عملیات را تشریح کرد. در این اطلاعیه آمده است:
هموطنان عزیز و شریف ایران، دلیررزمندگان پرتوان اسلام متشکل از جانبازان ارتش و سپاه و سایر نیروهای مردمی در سحرگاه امروز در یکی از جبهه‌های غرب کشور با اجرای یک حملة هماهنگ‌شده به نام "طلوع فجر" و کلمه [رمز] "یا مهدی ادرکنی" غرور و افتخاری تازه آفریدند و ضربات کوبنده و مهلکی به نیروهای کفر وارد آوردند و به موفقیت‌های چشمگیری دست یافتند. در این عملیات موفقیت‌آمیز این ضایعات و تلفات به نیروهای دشمن تا ساعت 11 امروز وارد شده و مناطق مشروحة زیر به دست نیروهای ما افتاده است: تصرف ارتفاعات چرمیان، کلینه، سرتتان، دیزه‌کش، شیاکوه، برآفتاب، آوازین، تنگ کورک، دشت شک‌میان و آبادی‌های گمار، گورسفید و گورسوار.
اسرای تخلیه‌شده به منطقه عقب 200 نفر [هستند و] انهدام یک گردان تانک، انهدام یک فروند هلیکوپتر، انهدام 4 گردان کماندو معروف به نیروی مخصوص صدام [از دیگر نتایج عملیات است]. در این عملیات کشته‌های دشمن حدود یک هزار تن می‌باشد. نبرد همچنان ادامه دارد که به یاری حق نتیجه پیروزمندانه را مشروحاً به آگاهی هموطنان عزیز و حق‌شناس ایران می‌رسانیم.(2)
2
تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه‌ای به سؤالات خبرنگاران درباره نتایج عملیات امروز و ادعاهای رژیم عراق درباره اقدام ایران در اعدام اسرای عراقی پاسخ داد. گزارش کوتاه روزنامه اطلاعات از این مصاحبه بدین شرح است:
«تیمسار ظهیرنژاد در این مصاحبه اعلام کرد: "ساعت 3 بامداد (جمعه) در بخشی از جبهه‌های غرب کشور حمله وسیعی ازسوی رزمندگان اسلام علیه مزدوران بعثی آغاز شد و ضربت دیگری بر پیکر نحیف لشکریان صدام وارد آمد و سلحشوران اسلام به 90 درصد هدف‌های خود دست یافتند و با بیرون‌راندن دشمنان اسلام از مواضع خود، مناطق اشغالی را به تصرف درآوردند که هم‌اکنون انهدام و تارومار لشکریان کفر ادامه دارد."
وی درمورد ادعاهای ارتش صدام دایر بر هلاکت اسرای عراقی پس از دستگیری، با اشاره به اظهارات دستگاه‌های تبلیغاتی وابسته به رژیم صدام پس از فتح بستان گفت: "این دروغی بزرگ و نشان‌دهنده ضعف بی‌پایان صدام و صدامیان و نشانگر آخرین لحظات عمر رژیم اوست." وی در ادامه این گفت‌وگو تأکید کرد: "مقامات رژیم صدام برای اولین‌بار نیست که چنین ادعاهایی می‌کنند، آنها قبلاً نیز چنین کارهایی بسیار کرده‌اند." تیسمار ظهیرنژاد افزود: "صدام زمانی در میان ارتش خود شایع کرده بود که اگر به‌دست ایرانیان اسیر شوند، همه آنها کشته خواهند شد، ولی امروز وجود بیش از 7 هزار اسیر عراقی در ایران دلیل بارزی بر پوچی این مدعاست." تیمسار ظهیرنژاد انگیزه پخش این شایعات را توجیه شکست‌های مفتضحانه رژیم بعث عراق دانست و گفت: "صدام با این بدبختی‌هایی که برای ملت مسلمان عراق به ارمغان آورده، چاره‌ای جز سرنگونی ندارد."»(1)
1
امروز جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق شهرهای اهواز و سوسنگرد و نیز منطقه عملیاتی طریق‌القدس را بمباران کردند. توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای عراق نیز منطقه عملیاتی طریق‌القدس را به‌شدت گلوله‌باران کردند.
در ساعت 12:30 امروز، 5 فروند هواپیمای میراژ عراقی با تغییر روش در بمباران‌های قبلی، با کاهش ارتفاع خود از 40 هزار پایی به ارتفاع 3 هزار پایی، 5 نقطه از شهر اهواز را بمباران کردند که درنتیجه آن، چند منزل مسکونی و چند ساختمان ادارات دولتی ازجمله دادسرا، اداره کشاورزی و اداره دخانیات تخریب شد و 50 دستگاه خودرو سواری و اتوبوس به آتش کشیده شد. در برخی مناطق شدت بمباران‌ها و قدرت تخریبی بمب‌ها به‌قدری زیاد بود که برخی خودروها براثر شدت انفجار به هوا پرتاب و واژگون شدند. در این حمله، 11 تن شهید و 95 تن زخمی شدند. ستاد امنیت اهواز در نامهای به محمد فروزنده، معاون سیاسی و امنیتی استانداری خوزستان، واکنش نشان‌ندادن توپ‌های پدافند هوایی را یادآوری و این امر را قابل‌پیگیری اعلام کرد.(2)-(3)
1) همان، ص13.
2) بخش‌هایی از این نامه در ضمیمه گزارش آمده است.
3) روزنامه کیهان، 21/9/1360، ص13، اهواز؛ و- سند شماره 427302 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد امنیت شهر اهواز به برادر فروزنده، 21/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص4، اهواز- خبرگزاری پارس، 20/9/1360؛ و- همان، ص22، اهواز - خبرگزاری پارس؛ و- سند شماره 427266 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 21/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
نیروی هوایی ارتش عراق در ساعت 9:30 و 10:00 نیز با 4 فروند میراژ به شهر سوسنگرد حمله کرد. این اقدام ارتش عراق 5 زخمی برجای گذاشت که حال دو تن از آنان وخیم گزارش شده است. در این حمله چند واحد مسکونی نیز ویران شد.(1)
هواپیماهای عراقی همچنین در منطقه عملیاتی طریق‌القدس، پل سابله و اطراف آن را بمباران کردند. علاوهبراین، توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای دشمن در این منطقه به‌شدت اجرای آتش کردند.(2)
1
درپی آزادسازی شهر بستان در عملیات طریق‌القدس، مدیرکل آموزشوپرورش خوزستان از بازگشایی تعدادی از مدارس در این شهر خبر داد. به گزارش واحد مرکزی خبر، وی همچنین درباره بازگشایی مدارس و سایر مناطق آزادشده گفت: «رئیس آموزشوپرورش دشت آزادگان نیز مأموریت یافته است دراسرع‌وقت مناسب‌ترین مناطق را برای ازسرگرفتن کارهای آموزشی انتخاب و اعلام نماید.» مدیرکل آموزشوپرورش خوزستان افزود: «تلاش ما بر این است که معلمینی را مأمور تدریس در مناطق جنگی کنیم که علاوه‌بر تعهد اسلامی با فرهنگ محلی و منطقه‌ای نیز آشنا باشند.»(3)
2
امروز افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی در محور بوکان به نیروهای سپاه حمله کردند و مقر گروهان ژاندارمری شهر بوکان را زیر آتش خود قرار دادند. این افراد در اقدام دیگری یک فروند بالگرد214 هوانیروز ارتش را به آتش کشیدند.
در محور بوکان، افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در ساعت 8:00 بامداد، هنگامی‌که افراد سپاه از سقز عازم پایگاه سرا در شمال این شهر بودند، به این نیروها حمله کرده، یک تن از آنان را شهید و یک تن دیگر را زخمی کردند. از مهاجمان نیز عده‌ای به هلاکت رسیدند که آمار دقیقی از تعداد آنان در دست نیست.(4)در بوکان نیز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی مقر گروهان ژاندارمری این شهر را زیر آتش قرار دادند که تلفاتی در بر نداشت. آتش متقابل نیروهای خودی کشته‌شدن 3 تن از مهاجمان را درپی داشت.(5)
همچنین یک فروند بالگرد214 هوانیروز که حامل یازده 11 تن و از سردشت عازم سقز بود، نرسیده به این شهر هدف گلولههای شورشیان مسلح قرار گرفت و در نزدیکی روستای میرده سقوط کرد و آتش گرفت و برخی سرنشینان آن نیز زخمی شدند. پس از این اقدام، بلافاصله یک فروند بالگرد کبری به محل اعزام شد و با شناسایی محل سقوط بالگرد214، با اجرای آتش، چند تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی را که قصد نزدیک‌شدن به این بالگرد را داشتند، هدف قرار داده، عده‌ای از آنان را به هلاکت رساند. در این فاصله نیز سرنشینان 214 از محل حادثه دور شدند. نیروهای خودی هم یک قبضه مسلسل کالیبر50 را که از افراد مهاجم به جا مانده بود به غنیمت گرفتند.(6)
1) سند شماره 5737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به ریاست امور اجتماعی، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 250934 مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 20/9/1360، ص3.
3) روزنامه کیهان، 21/9/1360، ص3، اهواز، واحد مرکزی خبر.
4) سند شماره 294036 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای عملیاتی از لشکر 28 (رکن3) به ف - نزاجا (مد عملیات)، شماره 106، 21/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 21/9/1360، ص1.
5) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص1.
6) سند شماره 294309 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به استانداری کردستان (مشاوره سیاسی و نظامی)، 21/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 341985 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 294036 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
1
ساعت 11:30 امروز درحالی که آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب، امام‌جمعه شیراز و نماینده امام در استان فارس، به‌همراه 15 نفر عازم محل اقامة نمازجمعه بود، در 500 قدمی منزل مسکونی خود براثر انفجار مهیبی که به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام شد، به شهادت رسید.(1)
گزارش روزنامه اطلاعات از چگونگی حادثة ترور به این شرح است: «یکی از مجروحین که زنی به نام صغرا قدیری است و در بیمارستان شیراز بستری می‌باشد، دراین‌مورد به خبرنگار ما گفت: "من از طبقه دوم منزلمان عبور امام‌جمعة شیراز را تماشا می‌کردم که ناگهان یک دختر که چادر سیاه به سر داشت، از در یکی از منازل خارج شد و به‌سوی آیت‌الله دستغیب دوید و هنگامی‌که پاسداران قصد جلوگیری از او را داشتند، اظهار داشت نامه دارم که ناگهان، صدای انفجار بلند شد و اجساد قطعه‌قطعه‌شده به اطراف پرید."» این روزنامه می‌افزاید: «پس از انفجار، مردم محل نمازجمعه را ترک کردند و به‌طرف محل حادثه آمدند و آمبولانس‌ها نیز جهت حمل شهدا و مجروحان به محل حادثه آمدند. شدت انفجار بمب به‌حدی بود که بیشتر اجساد قابل‌شناسایی نبودند و مردم و پاسداران با دست و جارو، قطعه‌های گوشت، استخوان و آثار اندکی را که از شهدا باقی مانده بود، جمع آوری کردند. چند قطعه گوشت شهدا در حیاط مدرسه خان به فاصله یک هزار متری محل حادثه دیده می‌شد و پشت‌بام‌ها، دیوارهای کوچه، درهای منازل و کف کوچه نیز غرق در خون بود و تکه‌های بدن شهدا به دیوارهای اطراف چسبیده بود.»(2)
در این حادثه 8 تن شهید و 5 تن زخمی شدند. طبق بررسیهای اولیه، هویت 8 تن از شهدا به نامهای سیدمحمدتقی دستغیب نوه آیت‌الله دستغیب، محمدباقر دستغیب برادرزاده ایشان، حاج محمدرضا عبداللهی رئیس دفتر ایشان، علی جباری، سیدمرتضی جعفری و رسول سادات محافظان آیت‌الله دستغیب، جعفر ربیعی و رجبعلی حبیب‌زاده مشخص شد.(3)
2
درپی شهادت آیت‌الله دستغیب، امام خمینی پیام تسلیتی صادر کردند. مهم‌ترین محورهای پیام ایشان عبارت بود از: سنت شهادت در مکتب اهل بیت، همسویی عاملان ترور با امریکا، تأکید بر شخصیت والای آیت‌الله دستغیب و یادآوری اتفاقی‌نبودن این ترور و ارتباط آن با پیروزی
به‌دست‌آمده در عملیات طریق‌القدس.
متن پیام امام خمینی به این شرح است:
«شهادت برای فرزندان اسلام و ذریه پیامبر عظیم‌الشأن - صلی‌الله‌علیه‌وآله - و اولاد فاطمه - علیهم‌السلام - و یادگاران حسین - سلام‌الله‌علیه - در راه هدف و اسلام عزیز و قرآن کریم چیزی غیرعادی و پدیده‌ای غیرمعهود نیست.
ملت بزرگ اسلام از محراب مسجد کوفه تا صحرای افتخارآمیز کربلا و در طول تاریخ پرارزش سرخ تشیع، قربانیانی ارزشمند به اسلام عزیز و فی‌سبیل‌الله تقدیم نموده و ایران شهادت‌طلب هم از این پدیدة سعادتمند مستثنا نیست و انقلاب اسلامی گوش و چشمش پر از این شهیدان حسین‌گونه است.
... عزیزان و نورچشمان ما در جبهه‌های جنوب و غرب هرروز با سرکوبی اشرار امریکایی و عقب‌راندن و به‌جهنم‌فرستادن جنود شیطان برای اسلام سربلندی و عظمت خلق می‌نمایند، به‌طوری‌که [این اقدامات] تاب تحمل این پیروزی‌ها را از امریکاییانِ خارج و داخل، منافق و منحرف، سلب نموده و بر جنون و وحشیگری‌های آنان افزوده است. شما فرضاً شهید بهشتی را گناهکار بدانید، شهدای دیگر مثل شهید مدنی و شهید دستغیب [را] که جز تربیت محرومان و هدایت مردم گناهی نداشته‌اند، با چه انگیزه شهید می‌کنید. شما به گمان خود اگر اینان را به‌جرم وفاداری به اسلام و طرف‌داری از محرومان و مظلومان مستحق قتل می‌دانید، اطفال معصومی که در گهواره جای دارند و زبان باز نکرده‌اند چه گناهی دارند؛ جز آنکه اطفال مسلمانانی هستند که مخالف سلطه امریکا به جان و مالشان می باشند؟!
امروز روز جمعه و نماز و عبادت، دست جنایتکار امریکاییان یک شخص ارزشمند که مربی بزرگ و عالمی عامل، که گناهش فقط تعهد به اسلام بود، از دست ملت ایران و اهالی محترم فارس گرفت و حوزه‌های علمیه و اهالی ایران را به سوگ نشاند. حضرت حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سیدعبدالحسین دستغیب را که معلم اخلاق و مهذب نفوس و متعهد به اسلام و جمهوری اسلامی بود با جمعی از همراهانش به شهادت رساندند و خدمت خود را به ابرقدرت و ابرجنایتکار زمان ایفا کردند، به گمان آنکه به ملت رزمنده ایران آسیب رسانند و آنان را در راه هدف به‌سمتی بکشند. این کوردلان نمی‌بینند که در هر شهادتی و در هر جنایتی ملت متعهد به اسلام و کشور مصمم‌تر و در صحنه حاضرترند؟ اینان پس از بمباران شهرها در جنوب و غرب و قتل‌عام‌های فجیع مردم بی‌پناه، فریاد "جنگ جنگ تا پیروزی" را نشنیده‌اند که ملت وفادار، شهادت را در راه خداوند با آغوش باز پذیرا هستند؟ یا می‌خواهند شکست‌های لشکر کفر را و آتشی که به جان دوستان و اربابانشان از پیروزی رزمندگان افتاده است با خون این مردان خدا فرونشانند؟ اینک سزاوار است اصحاب نظر و ارباب تحلیل در
این شرارت‌ها و جنایت‌ها فکر کنند که انگیزه آنکه در هر پیروزی و دنبال هر شکست حزب بعث امریکایی یک جنایت بزرگ از این منافقان و منحرفان واقع می‌شود چیست؟
از باب اتفاق نمی‌شود باشد که دنبال پیروزی آبادان جنایتی واقع و دنبال فتح بستان، باز جنایتی و امروز به‌دنبال فتح عظیم در غرب و شکست مفتضحانة دشمنان اسلام، این جنایت بزرگ واقع شد. آیا اینها هم من‌باب اتفاق است یا حساب‌شده یا دیکته‌شده عمل می‌شود؟ آیا ما این بزرگان، علما و معلمان ارزشمند را برای جبران شکست امریکا در منطقه و صدام امریکایی در جبهه‌ها از دست می‌دهیم؟ رحمت خداوند بر این مجاهدان عظیم‌الشأن که شهادتشان پیروزی اسلام را بیمه می‌کند و ننگ و نفرت بر امریکای جنایتکار و دست‌نشاندگان و هواداران آن. اینجانب این ضایعه بزرگ و فاجعه اسفناک را بر حضرت مهدی - اروحنا فداه - و ملت شجاع ایران و اهالی معظم استان فارس و خانواده معظم آن شهید تسلیت می دهم و به پیشگاه مقدس پیامبر اسلام این فداکاری‌های ملت اسلام و مجاهدت‌های قشرهای مختلف ایران را تبریک عرض می‌کنم.»(1)
آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهور نیز به همین مناسبت پیامی را خطاب به امام خمینی صادر کردند. در بخشی از این پیام آمده است:
«... این حادثه خونین برای آن مجاهد خستگی‌ناپذیر مایه اجر و افتخار و برای دستهای پلید و جنایتکاری که این خون پاک را بر زمین ریختند موجب روسیاهی و ننگ ابدی است. مزدوران سلطه استکبار جهانی که نمی‌توانند پیروزی‌های درخشان جمهوری اسلامی را در جبهه‌ها تحمل کنند، نامردانه و دزدانه دست به چنین جنایاتی می‌آلایند و نفرت ملت مسلمان از خود و اربابانشان را چند برابر می‌کنند. آنان به خیال باطل خود می‌خواهند شیرینی پیروزی‌ها را از کام ملت فداکار بزدانید، غافل از اینکه برای ملتی که همه چیز خود را از روح شهادت‌طلبی داشته و جوانان پرشور و پیران پارسا و کودکان معصوم را به قربانگاه هدف‌های الهی می‌برد، این حوادث غیرمنتظره نیست و همه چیز در راه خدا شیرین است.»(2)
رئیس‌جمهور همچنین در پیامی خطاب به مردم استان فارس شهادت آیت‌الله دستغیب را به آنان تسلیت گفت. در این پیام با اشاره به ویژگی شخصیتی و مبارزاتی شهید دستغیب آمده است:
«شهادت این عالم ربانی و سید بزرگوار سند دیگری است بر پلیدی و ناپاکی روح و ماهیت رسوایانی که بقای خود را در فنای مردان خدا می‌جویند، اما هرچه بیشتر در این راه گام برمی‌دارند رسواتر می‌شوند و صفوف مردم را درجهت حفظ دستاوردهای انقلاب و ادامه راه شهیدان مستحکم‌تر می‌کنند. خفاشانی که چشم دیدن پیروزی‌های امت شهیدپرور ایران را ندارند. زهر حقد و کینه خود را با کشتن چهره‌های محبوب و مردمی به کام انقلابیون می‌ریزند تا کام دشمنان خلق خدا را شیرین کنند، اما جز خسران دنیا و آخرت نصیبی نخواهند برد. اطمینان دارم که شهادت این مرد خدا همچون زندگی پرافتخارش برای اسلام و انقلاب اسلامی ایران خیر و
برکت به‌همراه خواهد داشت، چراکه همه ما را در ادامه راهی که برگزیده‌ایم مصمم‌تر می‌کند. تا راه اسلام در پیش روی ماست دشمن حقیرتر از آن است که بتواند ما را از این سیر الهی منحرف بسازد. شهادت این مرد میدان تقوا و مبارزه را به مردم شهیدپرور ایران خصوصاً به اهالی غیور فارس و فرزندان و بازماندگان و شاگردان آن شهید تسلیت و تبریک می‌گویم.»(1)
آیت‌الله منتظری نیز درپی این حادثه پیامی را بدین شرح انتشار دادند: «اینجانب شهادت تأسف‌انگیز این عالم بزرگوار و شخصیت ارزنده را به حضرت ولیعصر - ارواحنا فداه - و مقام‌معظم رهبر انقلاب و روحانیت معظم و اهالی شریف فارس و بیت محترم و خاندان معظم دستغیب تبریک و تسلیت می‌گویم، رضوان و درجات معنوی را برای ایشان و صبر و شکیبایی و اجر جمیل را برای بازماندگان و خانواده محترمشان از خدای بزرگ مسئلت دارم.»(2)
مراجع تقلید نیز دراینباره موضع‌گیری کرده، پیام‌هایی را ارسال کردند، ازجمله آیت‌الله گلپایگانی از مراجع تقلید دراینباره پیامی ارسال کردند که در بخشی از آن آمده است: «دست خیانتکار استعمار بار دیگر یکی از بهترین علما و خدمتگزاران به اسلام و مربیان و معلمان حقیقی جامعه را ترور کرد و سیدجلیل و عالم زاهد و عابد مجاهد حضرت آیت‌الله دستغیب را به شهادت رسانید و صفحه درخشان دیگری در تاریخ شهدای اسلام باز شد.
این جنایت‌ها و ترورها در این موقعیت حساسی که اسلام و جامعة ما با دسایس خائنانه استعمار و حملات بی‌رحمانه کفر و عمال آنها روبهرو است، هرچند دلیل بر این است که عوامل ضدانقلاب داخلی با عوامل خارجی متحد و جز ضدیت با اسلام و استقلال کشور و ایجاد هرجومرج و آشوب و ارعاب قصدی ندارد، اما علی‌رغم مقاصد شوم آنها این جنایات، ملت به‌پا خاستة ایران را ثابت‌قدم و در دفاع از اسلام کوشاتر می‌نماید.»(3)
آیت‌الله مرعشی نجفی از مراجع قم نیز با صدور پیامی شهادت امام‌جمعة شیراز را تسلیت گفتند. در بخشی از این پیام آمده است:
«آقای حاج سیدعبدالحسین دستغیب عمر پربرکت خویش را پیوسته در راه خدمات دینی و ارشاد و تهذیب اخلاق مؤمنین صرف نموده و از هیچ کوششی در به‌ثمررسانیدن اهداف عالیه اسلام دریغ ننمود. ... این حادثة مؤلمه و ضایعة جبران‌ناپذیر را به پیشگاه حضرت ولیعصر ارواحنا فداه و عموم ملت مسلمان ایران خاصه حضرات آقایان علمای اعلام و حجج اسلام استان فارس - دامت برکاتهم - و بازماندگان محترم آن مرحوم و اهالی غیور آن سامان تسلیت و تبریک عرض نموده، علو درجات آن شهید راه حق و توفیقات عموم خدمتگزاران به اسلام و مذهب اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام را از درگاه ربوبی مسئلت می‌نماید.»(4)
آیت‌الله سیدعبدالله شیرازی از مراجع تقلید مقیم مشهد نیز درپی این حادثه پیام کوتاهی را به شرح زیر ارسال کرد: «با اندوه و تأثر شدید، شهادت جان‌گداز عالم ربانی حضرت
حجت‌الاسلام‌والمسلمین آقای حاج سیدعبدالحسین دستغیب را به حضرت ولی عصر حجةبن‌الحسن‌العسگری - ارواحنا فداه - و جامعه روحانیت و ملت شریف و مسلمان ایران و به‌خصوص به اهالی محترم فارس تبریک و تسلیت عرض می نماییم.»(1)
آقای هاشمی رفسنجانی نیز در مصاحبه‌ای به نقش آیت‌الله دستغیب در مبارزات قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و تأثیر شهادت ایشان در زمان حاضر پرداخت و گفت: «آیت‌الله دستغیب فرد صاحب‌نظر و خوش‌فکری بود که گاهی نظرات ایشان می‌توانست مفید باشد. در غیاب امام - که دسترسی گاهی به امام مشکل بود - با ایشان و بعضی آقایان دیگر مشورت می‌کردیم. وی یکی از شخصیت‌هایی بود که همیشه مورد مشورت بود و ماه‌های قبل از پیروزی حرکت وسیع شیراز و فارس را ایشان اداره می‌کرد.»
رئیس مجلس در ادامه سخنان خود گفت: «البته ازدست‌دادن افرادی مثل آیت‌الله دستغیب برایمان خسارت عظیمی است، اما این‌جور افراد خونشان هم به اندازه حیاتشان می‌تواند مؤثر باشد و همین‌که جریانی مسئول شهادت افرادی مثل آیت‌الله دستغیب باشد این بزرگ‌ترین ضربه است برای آن جریان، یعنی هیچ جریانی نمی‌تواند در ایران پا بگیرد که مسئولیت خون افرادی مثل شهید آیت‌الله مدنی یا شهید آیت‌الله دستغیب را به گردن داشته باشد. جامعه ایران، ملت مسلمان ایران به‌طور کلی این خون‌ها را هیچ‌وقت فراموش نمی‌کند و از احمقی آنها این است که می‌روند سراغ این‌گونه شخصیت‌ها، اینها می‌خواهند یک کار سروصداداری را بکنند که خودشان را در دنیا مطرح بکنند، فکر می‌کنند با این کار سروصدایی می‌شود، اما نمی‌دانند که مثلاً شهادت آیت‌الله دستغیب لااقل در ایران 30 میلیون قلب را سخت جریحه‌دار می‌کند و عصبانی می‌نماید و داغی هم نیست که فراموش شود، تاریخ هم چنین چیزی را فراموش نمی‌کند. تاریخ از این به بعد منافقین را هروقت به یاد بیاورد که اینها شهید مدنی را شهید دستغیب را این‌جوری شهید کردند کافی است برای محکومیت اینان. بنی‌امیه با خون امام حسین اگر نتیجه گرفتند اینها هم نتیجه می‌گیرند.»(2)
نخست‌وزیر ایران نیز با صدور پیامی به امام خمینی روز شنبه را عزای عمومی اعلام کرد. در بخشی از این پیام آمده است: «این جنایتکاران چنین می‌پندارند که با به‌شهادت‌رساندن مردان بزرگ می‌توانند در اراده ملتی که مصمم است سرنوشت خویش را به دست گیرد خللی وارد نمایند، غافل از اینکه ملتی که اسلام را نصب‌العین خود قرار داده و شهادت را سعادت می‌داند نه‌تنها متزلزل نمی‌شود، بلکه هر روز بیش از گذشته به ماهیت پلید جنایتکارانی که دستشان تا مرفق به خون فرزندان و بزرگان و عزیزانش آلوده است پی می‌برد. ملت مسلمان ایران بحمدالله هوشیار و آگاه نقشه‌های ایادی امریکا را که به‌گمان باطل خود می‌خواهند انتقام اربابانشان را از ملت ایران بگیرند همچون گذشته نقشبرآب خواهد ساخت. اینجانب ازسوی دولت جمهوری اسلامی ایران شهادت مظلومانه این عالم ربانی و روحانی جلیل‌القدر را به
پیشگاه حضرت بقیة‌الله الاعظم - ارواحنا له فداه - و به حضرت عالی و خانواده آن مرحوم و مردم دلیر پارس تبریک و تسلیت گفته و برای تجلیل از مقام ایشان فردا شنبه 21 آذرماه را در سراسر کشور عزای عمومی اعلام می‌دارم.»(1)
1
نمازجمعه این هفته تهران به امامت آیت‌الله ربانی املشی، دادستان کل کشور و امام‌جمعه موقت تهران، برگزار شد. پیش از خطبه‌ها، قائم‌مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سخنانی چگونگی عملیات طریق‌القدس را که پس از 14 ماه به آزادی شهر بستان و بیش از 70 روستا از اشغال متجاوزان بعثی انجامید، تشریح کرد.
شمخانی در قسمتی از سخنان خود با اشاره به تبلیغات دروغین رژیم عراق درمورد اعدام اسرای عراقی به‌دست رزمندگان اسلام گفت: رزمندگان ما برمبنای مکتب عمل می‌کنند و مکتب ما کشتن اسرا را جایز نمی‌داند.
وی در قسمت دیگری از سخنانش گفت: آنچه در این نبرد مهم و برای ما اهمیت دارد، پیروزی سیاسی و نظامی در این جنگ نیست، بلکه برای ما در این جنگ ساخته‌شدن انسان نوین اسلامی اهمیت دارد.
شمخانی با اشاره به این مطلب که کلید فتح قدس در کربلاست، افزود: امریکا و عواملش چگونه می‌توانند با روحیه قوی رزمندگان ما مقابله کنند؟ رزمندگان ما مانند گذشته همچنان به مبارزه علیه نیروهای کفار بعثی ادامه خواهند داد و همان‌طور که ماه محرم شکست رژیم پهلوی را به همراه داشت، محرم سال 60 نیز قطعاً شکست نیروهای صدام را در بر دارد.
قائم‌مقام سپاه در پایان ضمن تأکید بر ضرورت حضور مردم در صحنه خواستار اعزام بیشتر نیروهای مردمی به جبهه‌های حق علیه باطل شد.
پس از سخنان شمخانی، آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور به ایراد خطبه پرداخت.
دادستان کل کشور در خطبه دوم نماز با اشاره به نام‌گذاری سال 60 ازسوی امام خمینی به‌عنوان سال قانون گفت: «در گذشته از مقررات می‌گفتند اطاعت بکنید. ما مردم مسلمان که معتقد به آن حکومت‌ها نبودیم برای فرار از مجازات دنیوی قانون را مراعات می‌کردیم ... اما برادر مسلمان، خواهر مسلمان، الآن اگر مقررات را عمل نکردم چه می‌شود؟ هم مجازات
1) همان، ص10.
دنیوی می‌شود هم مجازات اخروی.
... برادران مسلمان، مراعات قانون را بکنید. شورای عالی قضایی، قوه قضائیه تصمیم گرفته است قوانین را موبه‌مو درباره همه‌کس و در همه وقت اجرا کند. نامهای که خدمت امام عرض کردیم، وعده دادیم انشاءالله امیدوارم در آینده نه‌چندان دوری موجب راحتی خاطر امام و امت را فراهم کنید.»
آیت‌الله ربانی املشی در قسمت دیگری از خطبه‌ها خطاب به افراد عضو گروههای تروریستی گفت: «برادران، خواهران، من برای انحراف شما رنج می‌برم، به همان مقدار که اگر فرزندانم منحرف می‌شدند رنج می‌بردم... آنهایی که در بیرون اخلال می‌کنند، آشوب می‌کنند، حزب‌اللّهی می‌کشند... کودک سه‌ساله و چهار‌ساله و شش‌ماهه می‌کشند، ترور کور، انفجار کور، هرچه پیش آمد خوش آمد، آدم مجرم ازنظر آنها کشته بشود، بشود، بی‌جرم کشته بشود، بشود، فرقی نمی‌کند، ... به خیال خام خودشان می‌توانند با این انفجارات و ترورها حکومت الهی را نابود کنند. ... این جمله را بشنوید شاید شما را یک مقداری از غفلت آگاه کند، مخصوصاً آنهایی که خودشان را وابسته به اسلام می‌دانند و اغلب اغفال‌شده هستند، من آنها را اغفال‌شده می‌دانم. ... این حکومت اسلام به قیمت بسیار بزرگ و تاوان بسیار بزرگ به دست آمده است، اما در مقابل اسلام این تاوان ما چیزی نیست. برای اسلام تمام اینها را می‌دهیم، خودمان را می‌دهیم تا اسلام بماند، تا حکومت اسلام بماند.»
خطیب جمعه تهران با اشاره به عملیاتهای اخیر و پیروزی قوای ایران در مقابل ارتش بعث باوجود حمایت‌های قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای از صدام گفت: «شما برادر، شما خواهر، آن‌قدر کمک کردید و آن‌قدر گذشت کردید، خدا از شما تشکر کند. عوض شما فقط خداست و بس... با همین امت با همین مردم با همین مشت‌های گره‌کرده، همین اسلحههای عقب‌افتاده، ما پیروز می‌شویم.»(1)
1) همان، ص10.
1
امروز شصت‌ودومین نشست وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک پایان یافت و با توافق کلی کشورها، قیمت نفت همة کشورهای عضو از 20 تا 70 سنت کاهش یافت.(1)
دراین‌میان، موافقت ایران برای کاهش یک دلار در هر بشکه تعجب محافل سیاسی و خبری را درپی داشت، طوری‌که خبرگزاری امارات متحده عربی با اعلام اینکه اقدام ایران در کاهش‌دادن قیمت نفت خود برای اعضای اوپک و ناظران عجیب بوده، در توضیح بیشتر این موضوع یادآورد شده است: یکی از منابع این اجلاس امروز در تماسی با خبرگزاری امارات عربی متحده اظهار کرد، ایران که همواره به کاهش قیمت نفت خود بی‌علاقه بوده، اعلام کرده که مایل است برای افزایش سطح کاهش‌یافته تولید خود، بهای هر بشکه نفت نیمه‌سنگین را از 33 دلار به 32 دلار کاهش دهد. این منبع در توضیح این موضوع گفت: کیفیت نفت خام نیمه‌سنگین ایران تقریباً مانند نفت نیمه‌سنگین عربستان سعودی، عراق و کویت می‌باشد و این اقدام تلاش برای رقابت با دیگر کشورهای دارای نفت نیمه‌سنگین تلقی می‌شود.(2)-(3)
محمد غرضی در پایان این اجلاس خواستار مقابله با تحریم نفتی لیبی ازطرف دولت امریکا و ایجاد جو غیررقابتی برای جلب مشتری در بین کشورهای عضو اوپک شد. به گزارش واحد مرکزی خبر به نقل از یونایتدپرس: «محمد غرضی، وزیر نفت ایران، در مصاحبه‌ای با تلویزیون ابوظبی، برخی از کمپانی‌های امریکایی [را] که خرید نفت از لیبی را قطع کرده‌اند، مورد حمله قرار داد و پیشنهاد کرد که نام این کمپانی‌ها در فهرست سیاه قرار گیرد. وی همچنین گفت: اعضای سازمان کشورهای شرکت‌کننده نفت (اوپک) باید از رقابت علیه یکدیگر دست بردارند و بازارهای متداول خود را نگه دارند.»
خبرگزاری امارات متحده عربی همین گزارش را این‌گونه مخابره کرده است: «وزیر نفت ایران کمپانی‌های نفتی امریکایی که لیبی را تحت فشار قرار می‌دهند محکوم کرد و گفت که وی در کنفرانس اوپک پیشنهاد خواهد کرد نام این کمپانی‌ها در فهرست سیاه قرار گیرد. وزیر نفت ایران گفت: هیچ‌گونه رقابتی برای یافتن بازار کار جهت فروش نفت خام وجود ندارد و کشورش خواستار تثبیت قیمت‌هاست.»(4)
1) روزنامه اطلاعات، 22/9/1360، ص1، واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه از ابوظبی.
2) زمینه‌های قبلی این توافق را شاید بتوان در دو موضوع جست‌وجو کرد. نخست نامه رئیس‌جمهور ایران (آیت‌الله خامنه‌ای) به شیخ زایدبن‌سلطان، رئیس دولت امارات متحده عربی، قبل از شروع اجلاس وزیران اوپک که سیدمحمد غرضی آن را به وی تسلیم کرد و دوم، سخنرانی امیر دولت امارات در مراسم گشایش این اجلاس که وی در بخشی از سخنان خود شرایط زمانی را برای بقای اوپک حساس خواند و وجود خطرهای جدید در بازار را در سال جاری یادآور شد. بخش‌هایی از سخنان شیخ زایدبن‌سلطان در ضمیمه این گزارش درج شده است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 265، 20/9/1360، ص6، ابوظبی - خبرگزاری امارات، 19/9/1360.)
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 266، 21/9/1360، ص6، ابوظبی - خبرگزاری امارات عربی متحده، 20/9/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 21/9/1360، ص15.
4) روزنامه اطلاعات، 21/9/1360، ص15، به گزارش خبرگزاری امارات متحده عربی.
1
یکی از نمایندگان مجلس هلند از دولت آن کشور خواست تا با سختگیری در قوانین اجازه ندهد شرکت‌های هلندی ابزارهای مورد استفاده در جنگ را دراختیار عراق قرار دهند. آسوشیتدپرس دراینباره گزارش داد: «هاری وان دن برگ گفت: "یک شرکت هلندی دوربین‌هایی را که شب‌هنگام می‌توان از آنها استفاده کرد (دوربین دید در شب) دراختیار ارتش عراق قرار داده است." نماینده پارلمان از حزب کارگر و رئیس کمیته دائمی پارلمان هلند گفت: "دولت هلند از 1976 (1355ه.ش) اجازه صدور این دوربین‌ها را داد و به‌رغم سرکوبی کردها، روابط متشنج عراق با سوریه و آغاز جنگ با ایران، صادرات آن را همچنان ادامه داد."
وان دن برگ افزود: "این قرارداد 50 میلیون دلار بود و صادرات و آموزش پرسنل عراقی تا اکتبر گذشته ادامه داشت."» آسوشیتدپرس می‌افزاید: «سخنگوی کمپانی در پاسخ گفت: "پرسنل عراقی پیش از جنگ، هلند را ترک کردند و مبلغ معامله کمتر از رقمی است که وان دن برگ مدعی شده است."»(1)
2
مجله الحوادث (چاپ لندن) - که پادشاهی سعودی از آن پشتیبانی می‌کند - در مقاله‌ای تحت عنوان "جنگ بستان هموارکننده راه به‌سوی عربستان (خوزستان) در بهار آینده"، به بررسی وضعیت اقتصاد ایران و عراق پرداخته است و ضمن تکیه بر شواهدی که آورده، اقتصاد ایران را ضربه‌پذیر و رو به وخامت و اقتصاد عراق را قابل‌تکیه، پابرجا و امیدوارکننده خوانده است. این مقاله وضعیت نظامی ایران را شکننده و نیروی نظامی ایران را فاقد کارایی لازم برای یک کشور خوانده است. نویسنده با بیان اینکه ایران تاکنون در دوره معاصر هیچ‌گونه پیروزی نظامی به دست نیاورده، پیش‌بینی کرده است که ترکیب جدید نیروهای نظامی که شامل ارتش کلاسیک، نیروهای سپاه و نیروهای مردمی است، نمی‌تواند بر عراقی‌ها فائق آید. نویسنده حتی پیروزی‌های اخیر در بستان را هم منکر شده و اعلام کرده است که پس از پیروزی‌های اولیه و فتح بستان، نیروهای ایرانی براثر فشار عراق به عقب رانده شده و حتی نیروهای عراقی دوازده کیلومتر بیشتر از مواضع سابق پیشروی کرده و در مواضع جدید مستقر شده‌اند.
در بخش‌هایی از این مقاله آمده است:
«منابع صندوق بین‌المللی پول طی آمارگیری‌های خود اعلام کرده‌اند اوضاع مالی و ارزی ایران هم‌اکنون به بالاترین حد وخامت رسیده و بودجه دولتی ایران به‌طور چشمگیری تقلیل یافته، به‌طوری‌که اجرای تمامی طرح‌های جدید و همچنین طرح‌های زمان شاه سابق متوقف شده است و بودجه دولتی ایران ازجمله بودجه نظامی نسبت به سال 1978 به میزان نصف کاهش یافته است.
1) روزنامه کیهان، 21/9/1360، ص16، خبرگزاری آسوشیتدپرس از لاهه.
اما ذخیره ارزی ایران که در سال 1979 بین 12 تا 14 میلیارد دلار بود، بنا بر گفته علی شمس اردکانی، که در روزنامه وال استریت ژورنال منتشر شده، به دو میلیارد دلار رسید. همچنین در بحران گروگان‌گیری نزدیک به 2 میلیارد دلار از دارایی‌های ایران بلوکه شد. اضافه‌برآن، ذخیره طلای ایران [است که] به نظر می‌رسد فروش قسمتی از آن در بازارهای آزاد معادن گران‌بها جهت تأمین هزینه قراردادهای سلاح آغاز شده است، که [نتیجه] آن را می‌توان در کاهش اخیر قیمت طلا در بازارهای جهانی مشاهده کرد.»
نویسنده در ادامه مقاله می‌افزاید: «وضع مالی و ارزی عراق همچنین با تغییرات و تحولاتی روبهرو شد که دراینباره ارقام و آمار دقیقی نزد صندوق بین‌المللی پول وجود ندارد، لیکن قدر مسلم این است که عراق قبل از جنگ مبلغی بین 30 تا 38 میلیارد دلار [ذخیره ارزی] داشته است و علاوه‌برآن، عراقی‌ها به وام‌هایی ازجانب کشورهای مختلف از 7 تا 20 میلیارد دست یافتند، عراق برخلاف ایران، بودجه دولتی خود را کم نکرد و افزون‌برآن، به اجرای طرح‌های صنعتی و عمرانی خود ادامه داد. گفته می‌شود که عراق هزینه جنگ خود را "از راههای جنبی و فرعی"؛ یعنی ازطریق سود ذخیره‌های ارزی و نیز ازطریق وام‌های کشورهای خلیج [فارس] به این کشور، تأمین می‌نماید.
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از بانکداران عرب دراینباره نوشته است: عراق درحالیکه سودهای کلانی از بابت ذخیره‌های ارزی خود به دست می‌آورد، از کشورهای خلیج [فارس] وام بدون سود دریافت می‌کند.» مجله الحوادث می‌افزاید: «صاحب‌نظران در هماهنگی و مطابقت اوضاع مالی و اقتصادی کنونی هریک از دو کشور (عراق و ایران) با شرایط جنگ طولانی اختلاف‌نظر دارند. ... اوضاع نظامی ایران در طول تاریخ غیرطبیعی بوده است و این درنتیجة اوضاع جاری بعد از سقوط شاه نیست، چراکه ایران در تاریخ جدیدش مشاهده نشده است که از ارتش منظم و سازمان‌یافته‌ای مگر در مدت‌های کوتاهی برخوردار باشد، زیرا حکومت مرکزی ایران همیشه به‌علت‌های زیادی که ذکر دلایل آن در این مقوله نمی‌گنجد، ضعیف بوده است. گرچه کوشش‌هایی درجهت توسعه ارتش ایران در زمان عباس‌میرزا در آذربایجان در اوایل قرن نوزدهم به عمل آمد، لیکن با مرگ این شاهزاده این کوشش‌ها منجربه شکست شد. مورخین هیچ‌گونه موفقیتی را دراینزمینه جز در زمان قزاق‌ها در تهران در سال 1829، که افسران روسی فرماندهی لشکر قزاق را عهده‌دار بودند، به ثبت نرسانده‌اند و بعد از اینکه ارتش جدید ایران که به‌دست شاه سابق و با همکاری امریکایی‌ها به وجود آمد، دراثر انقلاب خمینی دگرگون شد، هم‌اکنون ارتش ایران به نیروهای منظم و شبه‌منظم و غیرمنظم متکی است. این ارتش گرچه ممکن است گاهگاهی نیروی نظامی عراق را در مضیقه قرار دهد، لیکن نمی‌تواند به آن ضربه کارسازی وارد نماید. این امر را می‌توان در چند حمله ایرانی‌ها در
جبهه بستان مشاهده نمود که طی آن نیروهای ایرانی توانستند در ابتدا به شهر بستان وارد شوند، ولی این حمله 6 ساعت بیشتر ادامه نداشت و لذا مجبور شدند که شهر را بعد از اینکه کاملاً دراثر نبرد ویران شد، تخلیه و عقب‌نشینی نمایند. از سوی دیگر، شکست حمله ایران موجب شد که وضع نظامی عراق در این منطقه بهبود یابد، به‌طوری‌که [نیروهای عراق] توانستند 12 کیلومتر بیشتر از سابق در این منطقه پیشروی کنند. ... ناظران سیاسی و نظامی باتوجه‌به اوضاع و شرایط کنونی این سؤال را مطرح می‌کنند که آیا عراقی‌ها برای اشغال و تصرف بستان (خوزستان) به‌طورکامل تا فرارسیدن بهار برنامه‌ریزی می‌کنند؟»(1)
1
رضا پهلوی پسر ارشد محمدرضا، شاه سابق ایران، در پیامی به مناسبت 21 آذر، سالروز پایان‌یافتن غائله آذربایجان،(2)خواهان وحدت مردم و ارتش برای ازسرگیری دوباره حکومت سلطنتی و تلویحاً خواستار همکاری با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شد. وی در این پیام بدون توجه به هجوم سراسری عراق به ایران و تقبیح متجاوز و بدون اشاره به راهکارهایی برای بیرون‌راندن دشمن از خاک ایران یا پیروزی‌های به‌دست‌آمدة نظامی از زمان اشغال تاکنون، صرفاً به مبارزه با حاکمیت فعلی تأکید کرد. بخش‌هایی از گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از قاهره دراینباره بدین شرح است:
«رضا پهلوی، که خود را شاه ایران می‌خواند، در سخنانی که برای 21 آذر تدارک دیده، ارتش و مردم ایران را ترغیب کرد تا با مقاومت و تلاش، کشور را از ترور، اختناق و قتل‌عام نجات دهند. وی در پیامی به مناسبت سی‌وپنجمین سالگرد پیروزی نظامی پدرش بر اقدام روس‌ها مبنی‌بر تسلط بر شمال‌غرب استان آذربایجان گفت: اتحاد ارتش و شاه بار دیگر به غاصبین قدرت در ایران پایان خواهد داد. رضا [پهلوی] خود را به‌عنوان "منادی امید" برای تمام ایرانیان آزادی‌خواه توصیف کرد. به نظر می‌رسد که وی در این پیام سعی در ایجاد ارتباط بین خود و مقاومت مجاهدین خلق چپ‌گرا داشت که هیچ نشانه‌ای بر وجود چنین رابطه‌ای وجود ندارد.
... وی گفت: تمام تلاش‌هایی که درجهت نابودی ملت ایران صورت می‌گیرد ناموفق بوده و هزاران زن و مرد جوان ایرانی وطن‌پرست، پیمان خود با سرزمین مادری‌شان را با تقدیم جان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 278، 3/10/1360، صص 12 - 10، لندن - خبرگزاری پارس، 2/10/1360.
2) خروج نیروهای ارتش شوروی از ایران پس از چند سال حضور در مناطقی از شمالغربی ایران که به ابتکار احمد قوام و با وعده واگذاری امتیاز نفت شمال به روس‌ها انجام پذیرفت، زمینه را برای ورود نیروهایی از ارتش ایران به آذربایجان و فروپاشی حکومت خودمختار آذربایجان در 21 آذر 1325 فراهم کرد. سلطنت‌طلبان از این واقعه به عنوان پیروزی بزرگ محمدرضاشاه بر روس‌ها یاد می‌کردند.
خود نشان داده‌اند. موج اعدام‌های اخیر، ترور، اختناق و دستگیری‌های دسته‌جمعی در نابودی مفهوم ملت و اهمیت ملیت ایران شکست خورده است. پیام من امروز مانند همیشه پیام امید، مقاومت، اتحاد و تلاش است. تجارب سه سال گذشته نشان داده که راه رستگاری و نجات ایران بازگشت به حکومت قانون اساسی...(1)به‌وجودآوردن امکان پیشرفت در متن آزادی است.
رضا [پهلوی] گفت: در اینجا خطوط اصلی مبارزه امروز و فردا ترسیم شده است. فردایی که ما جنگ خواهیم کرد تا کشور خود را نجات داده و آن را بازسازی کنیم. ملت ایران در طول تاریخ طولانی خود شاهد فرازونشیب‌های بسیاری بوده است. این روزهای سختی و رنج در تاریخ ما اولین نیستند، ولی هدف و آرزوی ما همه این است که آنها آخرین باشند.»(2)
ضمیمه گزارش789: نامه ستاد امنیت شهر اهواز به معاون سیاسی و امنیتی استانداری خوزستان درخصوص اماکن بمباران‌شده و خسارت‌های واردآمده به این شهر
اماکن بمباران‌شده و خسارت‌های واردآمده مندرج در نامه ستاد امنیت شهر اهواز به محمد فروزنده بدین شرح است:
«1. محوطه دانشگاه کنار کتابخانه دانشکده علوم: خسارت جزئی.
نزدیک فلکه لشکرآباد: خسارت به چندین ساختمان و خودرو، تلفات جانی (چندین نفر شهید و مجروح).
جاده گلستان روبه‌روی فلکه: خسارات جزئی.
منطقه امانیه، خیابان یعقوب لیث: خسارات کلی به چندین ساختمان، تلفات جانی (چندین نفر شهید و مجروح).
دبستان بوعلی خیابان امام موسی صدر: خسارت به چندین باب مغازه و واحد مسکونی.
سازمان آب و برق جنب پل چهارم: آسیب‌رسیدن به حداقل 15 خودرو.
منزل سابق فرمانده لشکر مجاور رادیو تلویزیون: خسارت جزئی به ساختمان.
حیات اداره کل دارایی: خسارت به حداقل 3 خودرو و انهدام ارکاندیشن محل.
پشت هتل قیام حدفاصل کارخانه یخ و بلوار ساحلی: خسارت به ساختمان‌های اطراف.
اداره کشاورزی: خسارات سنگین به ساختمان مذکور و اطراف آن.
حیات دادگستری: خسارت به ساختمان.
نمایندگی ولوو روبه‌روی دادگستری: خسارت به تعداد زیادی خودروهای سنگین.
لازم به یادآوری است که ضدهوایی‌های مستقر در شهر اهواز هیچ‌گونه عکس‌العملی دربرابر این حمله از خود نشان نداده‌اند و این مسئله قابل‌پیگیری می‌باشد.»(3)
ضمیمه گزارش795: سخنان امیر دولت امارات متحده عربی در مراسم افتتاحیه شصت‌ودومین نشست وزیران نفت اوپک
بخش‌هایی از سخنان شیخ زایدبن‌سلطان، امیر دولت امارات متحده عربی، در مراسم افتتاحیه شصت‌ودومین نشست وزیران نفت اوپک به این شرح است: «این کنفرانس درحالی تشکیل می‌شود که سازمان اوپک دو دهه از عمر خود را پشت‌سر می‌گذارد. در دهه اول، سازمان توانست موجودیت خود را به اثبات برساند و جهانیان را ناچار به شناسایی خود کند و در دهه دوم از عمر خود توانست دستاوردهایی برای اعضایش کسب کند.» بن‌سلطان در ادامة سخنانش گفت: «از آغاز سال کنونی دوره جدیدی از عمر سازمان اوپک آغاز و این سازمان با خطرات جدیدی مواجه شد، چون با آغاز سال کنونی، بازار نفت شکل و راه تازه‌ای به خود گرفت که قبلاً اوپک با آن مواجه نبود. این موضوع سنگ محکی [است] برای این سازمان که می‌باید موجودیت خود را ثابت کند و اینکه سزاوار این مسئولیت می‌باشد.»
وی در ادامه سخنانش اظهار کرد: «ما در مرحله مازاد نفتی و به‌عبارت‌دیگر در مرحله دفاع از دستاوردهای بیست‌ساله سازمان اوپک هستیم.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص4.
1
در ادامه عملیات مطلع‌الفجر، حداقل 3 گردان از سپاه پاسداران وارد منطقه عملیاتی شدند. این نیروها نتوانستند اقدام مؤثری انجام دهند و تدابیرشان برای توسعه مناطق تصرف‌شده در روز اول عملیات بدون نتیجه ماند و در روز جاری فقط به تثبیت مواضعی پرداختند که در ابتدای عملیات تصرف کرده بودند.
اولین پاتک دشمن به نیروهای خودی در مناطق تصرف‌شده شیاکو در ساعت 14:00 امروز انجام شد، اما با مقاومت مدافعان شیاکو، شکست خورد و 20 نفر از افراد دشمن به اسارت درآمدند.(1)
2
به نوشته روزنامه کیهان، در دو روز گذشته 3 فروند هواپیمای جنگی عراق شامل 2 میگ و یک میراژ در جبهه‌های عمومی ایوان غرب و یک هواپیمای اف5 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی در گیلانغرب سقوط کرد. این روزنامه دراینباره گزارش داد: «به گفته صدیقیان، فرمانده سپاه ایلام، هواپیماهای عراقی طی دو روز گذشته 2 بار حریم هوایی شهر ایلام و ایوان را مورد هجوم قرار دادند که در هر دو بار با ازدست‌دادن 2 میگ و یک میراژ، تلفات سنگینی را متحمل شدند. وی افزود: "روز شنبه ساعت 11:00، یک میراژ عراقی که حریم هوایی ایوان غرب را از توابع ایلام مورد هجوم قرار داده بود، توسط جنگندههای تیزپرواز نیروی هوایی در [یک] جنگ هوایی شکار شد که لاشه این هواپیما در 9 کیلومتری ایوان غرب نزدیک روستای زرنه سقوط کرد. خلبان این میراژ که با چتر نجات از هواپیما بیرون پریده بود، توسط رزمندگان ما اسیر و به پشت جبهه منتقل شد."»
در ادامه مطلب کیهان آمده است: «روز جمعه نیز 2 فروند میگ عراقی در کله‌جو حوالی ایوان غرب بهوسیله رزمندگان غیور و تیزپروازان نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران مورد هدف قرار گرفته و سقوط کردند و خلبانان [این هواپیماها نیز] توسط نیروهای رزمنده ایرانی اسیر شدند.»(2)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره267، 22/9/1360، ص3، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 21/9/1360؛ و- سید یعقوب حسینی و محمد جوادی پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد 5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، جلد5، 1373، ص255.
2) روزنامه کیهان، 22/9/1360، ص2، کرمانشاه.
خبرگزاری پارس درخصوص خلبان دستگیرشده میراژ عراقی و مأموریت وی چنین گزارش داد: «ستوان یکم ادریس حسن محمد بیست‌وپنج ساله است و تاکنون 100 ساعت با میراژ و 9 ساعت با میگ پرواز کرده است. خلبان اسیر عراقی از لحظه دستگیری تابه‌حال چندین‌بار از شرکت در جنگ تحمیلی اظهار ندامت کرده است. ستوان یکم ادریس حسن محمد گفت: بامداد دیروز از پایگاه هوایی صدام در 7 کیلومتری موصل پرواز کرده و مأموریت داشته است نقاط مسکونی و رزمندگان اسلام در جبهه‌ها در غرب ایران را بمباران کند که قبل از موفقیت [و هرگونه اقدامی] بهوسیله جنگنده ایران سرنگون شده است. براساس آخرین گزارش [دریافتی] خلبان عراقی تحت مداوا قرار گرفته است.»(1)
همچنین عراق در بیانیه نظامی شماره550 با ادعای سرنگون‌کردن 2 هواپیمای اف14 ایرانی، فقط به سقوط یک فروند جنگنده خود و اسیرشدن خلبان آن اعتراف و اعلام کرد که مقامات ایرانی را مسئول حفظ جان این خلبان می داند.(2)
بنا به گزارش خبرگزاری پارس در منطقه عمومی گیلانغرب نیز یک فروند هواپیمای اف5 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سقوط کرد، ولی خلبان آن قبل از برخورد هواپیما به زمین با استفاده از چتر نجات بیرون پرید و سالم ماند.(3)
1
شهر آبادان امروز هم هدف حملات توپخانههای دوربرد و خمپاره‌اندازهای ارتش عراق قرار گرفت که براثر اصابت ده‌ها گلوله به این شهر - که حداقل 29 مورد آن گزارش شده است - یک منزل مسکونی در ایستگاه4 بازرگان، یک انبار و 3 نقطه از پالایشگاه و همچنین 3 دستگاه خودرو کمپرسی آسیب دیده یا طعمه حریق شدند.(4)
2
با کسب پیروزی‌های اخیر جمهوری اسلامی ایران در عملیاتهای طریق‌القدس و مطلع‌الفجر، شمار پناهندگان عراقی و ورود اشرار منطقه به ایران افزایش یافت. به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران مریوان، امروز 45 تن از مبارزین کرد عراقی به‌همراه خانواده‌هایشان با تحویل اسلحه و تجهیزاتی که در اختیار داشتند، خود را به پادگان مریوان معرفی کرده، خواستار پناهندگی شدند.(5)در منطقه ریجاب نیز 3 تن از سرکردگان اشرار محلی به‌همراه افراد تحت فرماندهی با تحویل اسلحه و مهمات، خود را به سپاه پاسداران ریجاب تسلیم کردند. براساس گزارش منطقه7 سپاه پاسداران (استان‌های باختران، کردستان، ایلام و همدان) 2 تن از این افراد، 20 نیروی مسلح در اختیار داشتند.(6)
1) روزنامه اطلاعات، 22/9/1360، ص14،گیلانغرب.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره267، 22/9/1360، ص2، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 21/9/1360.
3) همان ص3، ایلام - خبرگزاری پارس، 21/9/1360.
4) سند شماره 427255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استانداری خوزستان، 22/9/1360، سند تک‌برگی.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره268، 23/9/1360، ص9، سنندج - خبرگزاری پارس، 22/9/1360.
6) بولتن اطلاعات و بررسیهای غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، صص 2 -1، اسلام‌آباد.
1
امروز افراد مسلح وابسته به گروههای ضد انقلاب در شهرهای سلماس و تکاب به نیروهای خودی حمله کردند و خسارتهایی را به بار آوردند. این افراد در یکی از روستاهای کامیاران نیز با تهدید و ارعاب از مردم پول گرفتند و سپس گریختند.
افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی در بلوار شهر سلماس، یک خودرو سپاه را با آر.پی.جی7 هدف قرار دادند. در این اقدام ضمن انهدام خودرو، یکی از سرنشینان آن به شهادت رسید و 2 نفر زخمی شدند.(1)
افراد مسلح ضد انقلاب همچنین با گلوله خمپاره به یک مقر نیروهای ژاندارمری در تکاب حمله کردند که یک سرباز براثر اصابت ترکش خمپاره زخمی شد.(2)
در شمال‌شرقی کامیاران نیز عناصر گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له با ورود به روستای خامسان مبلغ 000,250 ریال با زور و ارعاب از مردم اخاذی کردند. به گفته منابع خبری، افراد این گروه از هرکس که از پرداخت پول امتناع و در مقابل درخواست آنان مقاومت می‌کرد، پول بیشتری می‌گرفتند.(3)
2
نیروهای سپاه در شهر مهاباد با اجرای یک عملیات درون‌شهری، موفق به دستگیری 35 تن از افراد ضدانقلاب شدند و در محور کامیاران - سنندج با کمک پیشمرگان کرد مسلمان 14 روستا را پاک‌سازی کردند.
نیروهای سپاه در یک عملیات درون‌شهری در مهاباد موفق شدند با شناسایی محل استقرار عناصر فعال گروههای مسلح غیرقانونی، تعدادی از آنان را که در درگیریهای مسلحانه شرکت داشتند، دستگیر کنند.(4)به نوشته روزنامه اطلاعات، یک مقام آگاه در سپاه مهاباد در توضیح بیشتر این اقدام گفت: از آنجایی که سپاه پاسداران مهاباد به‌کمک سازمان اطلاعات 36 میلیونی از طرح حمله مهاجمان به شهر اطلاع یافته بود، نیروهای سپاه با کمک نیروهای کرد مسلمان موفق شدند نیروهای ضدانقلاب را به‌محض ورود به شهر محاصره کرده، 35 تن از آنان را که اکثراً عضو حزب دمکرات، گروه کومه‌له، سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و سازمان چریک‌های فدایی خلق بودند، دستگیر کنند.(5)
در محور کامیاران - سنندج نیز نیروهای خودی متشکل از برادران سپاه و پیشمرگان کرد مسلمان، 14 روستا را پس از محاصره پاک‌سازی کردند. در بازرسی این روستاها یک قبضه کلت و یک دستگاه تراکتور متعلق به افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی به دست نیروهای خودی افتاد.(6)
1) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص1.
2) همان.
3) سند شماره 339398 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: استاندار کردستان 21/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 427249 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مهاباد به منطقه 5، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
5) روزنامه اطلاعات، 23/9/1360، ص4.
6) سند شماره 57354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه عملیات مرکز، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
1
به‌دنبال حمله افراد گروه کومه‌له به محله کلکه‌جار در سنندج در تاریخ 23/8/1360 که به کشته یا زخمی‌شدن 7 تن و اسارت 5 تن انجامید، گروه کومه‌له ظاهراً این شیوه را کارآمد ارزیابی کرده است و ازاین‌رو مردم منطقه را به تکرار آن تهدید می‌کند. طبق گزارش شهربانی، افراد وابسته به این گروه با یادآوری ماجرای کلکه‌جار تهدیدهایی را مبنی‌بر ربودن یا کشتن مردم مطرح می‌کنند.(1)
در همین خصوص، شهربانی کردستان در نامهای به استانداری این استان اعلام کرد که طبق اطلاعات به‌دست‌آمده، 2 تن از افرادی که در حادثه 23 آبان‌ماه در حمله به محله کلکه‌جار ربوده شده بودند، در روستای حلوان (24 کیلومتری جنوب‌غربی سنندج) زندانی می‌باشند و مادران این دو تن اخیراً آنها را در آن روستا ملاقات کرده‌اند.(2)
2
با تسهیلاتی که رژیم عراق دراختیار گروههای ضد انقلاب در مناطق شمالغربی کشور قرار داده است، این گروه‌ها با ایجاد بازارچه در مناطق مرزی به واردات و صادرات کالا می‌پردازند و از این طریق درآمد کسب می‌کنند. گروههای مسلح غیرقانونی کمک‌های تسلیحاتی عراق را نیز از این مناطق وارد کشور می‌کنند.
گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق تحت نفوذ خود با ایجاد بازارهای قاچاق، امکان مبادله کالا را با آن‌سوی مرز برقرار کرده، با اخذ مالیات از این دادوستدها و نیز مبادلة کالا کسب درآمد می‌کنند. به نوشته بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی منطقه7 سپاه (استان‌های باختران،کردستان، ایلام و همدان)، حزب دمکرات کردستان ایران در روستای مرزی "چمپاره" (در جنوب‌غربی بانه) یک بازار فروش کالای قاچاق دایر کرده است. قاچاقچیان در این بازار، اسلحه، دلار، پارچه و طلا از عراق وارد می‌کنند و متقابلاً بنزین، نفت، گازوئیل و خشکبار از آنجا صادر می‌کنند و نیروهای حزب دمکرات مستقر در روستای مرزی بلکه در همان منطقه بر این امور نظارت دارند و عوارض دریافت می‌کنند.(3)
رکن2 ژاندارمری نیز درباره استعداد نیروهای مسلح غیرقانونی مستقر در روستای بلکه (در جنوب‌غربی بانه) اعلام کرد: «تعداد 200 الی 250 نفر از افراد مسلح حزب منحله دمکرات و کومه‌له مجهز به سلاح سیمینوف، تفنگ نارنجک‌انداز، بازوکا و سلاح‌های سبک در روستای بلکه استقرار دارند.» در ادامه این گزارش همچنین درباره فعالیت افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این روستا آمده است: «تعدادی از اعضای منافقین خلق (استعداد نامعلوم) در این روستا مستقر و مشغول ساختن بمبهای دستی می‌باشند.»(4)
علاوهبراین، به گزارش رکن2 ژاندارمری، حزب دمکرات ازطریق منطقه مرزی دولتو در
1) سند شماره 339399 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استانداری کردستان، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 339367 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری کردستان، 21/9/1360، سند تک‌برگی.
3) بولتن اطلاعات و بررسیهای غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص4، سنندج.
4) سند شماره 156607 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به وزارت کشور، 28/9/1360، سند تک‌برگی.
غرب سردشت، تعداد 6 قبضه توپ لوله‌بلند و ضدهوایی دولول، تعدادی آر.پی.جی7 و تفنگ کلاشینکف از عراق وارد و آنها را در روستای بادین‌آباد و خری‌عاقلان (در جنوب‌غرب مهاباد) مستقر کرده است. به گزارش این منبع، حزب دمکرات همچنین از عراق درخواست 50 دستگاه کامیون کرده که مورد موافقت عراقی‌ها واقع شده است و ازاین‌رو، تعدادی از افراد وابسته به این حزب برای حمل این کامیون‌ها به عراق اعزام شده‌اند.(1)
1
امروز روابط عمومی سپاه منطقه3 (استان‌های گیلان و مازندران)، روابط عمومی کمیته مرکزی و سپاه منطقه7 کشور (استان های باختران، کردستان، ایلام و همدان) عملکرد دو هفته اخیر خود را در مقابله با گروههای مسلح برانداز منتشر کردند.
طبق این اعلامیه‌ها، نیروهای سپاه در 14 روز گذشته 45 تن از سرسپردگان و عوامل خودفروخته گروهک‌های ضدانقلاب را به‌دلیل شرکت در عملیاتهای ترور و انفجار، حضور در خانه‌های تیمی و اجرای طرح‌های توطئه دستگیر کردند. از این افراد که هم‌اکنون در بازداشتگاه سپاه رشت به سر می‌برند، تعداد زیادی اسناد و مدارک، کروکی منازل افراد مؤمن به انقلاب و کتب و نشریات درون‌گروهی به دست آمده است. براساس این گزارش، در این مدت یک کتابخانه مخفی سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) شامل تعداد زیادی کتاب‌های ضداسلامی و کمونیستی کشف و مسئولان آن دستگیر شدند.(2)
همچنین بنا بر اعلام روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته، در 3 هفته اخیر، نیروهای این نهاد با همکاری نیروهای دادستانی، 348 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروههای مسلح برانداز را که در ترور افراد و درگیریهای مسلحانه شرکت داشته یا عضو خانه‌های تیمی بوده‌اند، دستگیر کردند. همچنین در این مدت 4 خانه تیمی به‌همت نیروهای این ارگان شناسایی شد که در درگیریهای بهوجودآمده هنگام تصرف آنها، 5 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشته و عده‌ای نیز دستگیر شدند. علاوهبراین، نیروهای کمیته مرکزی در این مدت 30 عدد بمب قوی، 70 کیلو باروت خشک، 7 لیتر نیتروگلیسیرین، 8 قبضه سلاح آر.پی.جی7، 7 گلوله و دوربین‌های مربوط، تعداد 246 قبضه سلاح ژ3 و تیربار کالیبر50، 60 قبضه اسلحه یوزی، 56 قبضه کلت کمری، 65 عدد خشاب پر اسلحه ژ3 و یوزی و ده‌ها عدد نارنجک جنگی و سه‌راهی، تعداد 38 عدد بی‌سیم و هزاران فشنگ از انواع مختلف و تعدادی اسناد و مدارک درون‌سازمانی مربوط به گروهک امریکایی منافقین را کشف و ضبط کردند.(3)
سپاه منطقه7 کشور نیز اعلام کرد که پس از مدت‌ها پیگیری، نیروهای این نهاد موفق شدند یک گروه 5 نفره بمب‌گذار در منطقه "پل‌دختر" را دستگیر کنند. به نوشته بولتن اطلاعات و بررسیهای غرب کشور، از این افراد تعدادی کلاشینکف و 7 کیلو تی.ان.تی. به دست آمد.(4)
1) سند شماره 320768 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از 04 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاوره و بررسی)، 24/9/1360، ص1.
2) روزنامه اطلاعات، 22/9/1360، ص4، به گزارش واحد مرکزی خبر از رشت.
3) همان، ص15، به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی.
4) بولتن اطلاعات و بررسیهای سیاسی غرب کشور (منطقه 7)، شماره 20، 21/9/1360، ص2، اسلام‌آباد.
1
دادستان کل انقلاب اسلامی درپی بازدید از زندان قم و صحبت با برخی از زندانیان، بخشودگی مدت باقیمانده از زمان محکومیت زندانیان را درصورتیکه شاکی خصوصی نداشته باشند، منوط‌به عملکرد اسلامی و مناسب زندانیان اعلام کرد. حجت‌الاسلام موسوی تبریزی برای نمونه به آزادی 25 تن از هواداران گروههای مسلح غیرقانونی در طول هفته گذشته اشاره کرد. در همین خصوص روزنامه اطلاعات با انتشار خبر آزادی 9 نفر از هواداران گروههای مسلح برانداز نوشته است: 8 تن از فریب‌خوردگان گروهک‌های محارب در شهرستان بابل و یک تن دیگر در شهرستان جیرفت با اظهار ندامت از اقدامات گذشته خود مورد عفو دادگاه‌های این دو شهر قرار گرفته و آزاد شدند.(1)
2
امام خمینی امروز به پیام روز گذشته فرمانده نیروی زمینی ارتش و فرمانده کل سپاه درباره پیروزی به دست‌آمده در عملیات مطلع‌الفجر پاسخ دادند. رهبر انقلاب همچنین در دیدار ائمه جمعه استان سمنان با ایشان درباره دلایل مخالفت با روحانیت مطالبی ایراد کردند. در پیام امام خطاب به فرماندهان نظامی مذکور آمده است:
«تلگراف شما مبنی‌بر پیروزی بزرگ در محور گیلانغرب و سرپل ذهاب واصل شد.
بحمدالله تعالی [موفقیت] نیروهای رزمنده ایران - که با اعتماد به خدای بزرگ و انگیزه محافظت اسلام عزیز و دفاع از کیان کشور اسلامی ایران در تمام جبهه‌های نبرد با نیروهای شیطانی به پیروزمندی غرورآفرینی دست یافتند - موجب سرافرازی امت اسلامی و قشرهای ملت عظیم‌الشأن ایران، سرزمین شهدای فضیلت و پایگاه دلیران، پیروزمند در دو جبهه معنوی و ظاهری گردید.
این بار جلوه عظمت الهی در جبهه گیلانغرب و سرپل ذهاب درخشیدن گرفت و کشور را در آن محور از لوث وجود بستگان امریکا تطهیر فرمود. وَ ما رَمیتَ اذْ رَمیتَ وَ لکنَّ اللهَ رَمی(2)اسلام بزرگ و اسلامیان و تاریخ کشور، این فداکاری‌ها و جوانمردی‌های دلیران نظامی و انتظامی و مردمی را فراموش نمی‌کند و افتخار بزرگ فرماندهان و سربازان و پاسداران و نگهبانان کشور حضرت مهدی - ارواحنا لمقدمه الفداء - در تارک ایران ثبت است؛ چنانچه [چنانکه] ننگ و عار و ذلت و رذالت برای امریکاییان داخل و خارج - که برای خدمتگزاری به ابرجنایتکار جهان به روی اسلام و مسلمانان آتش می‌گشایند - ثبت خواهد شد.
بگذار تا تبهکاران بین‌المللی و بوق‌های مزدور جناح‌های جنایتکار، این پیروزی‌های عظیم را به حساب نیاورند و با تبلیغات انحرافی بر ننگ صدامیان امریکایی پرده‌پوشی کنند.
اینجانب به پیروی از ملت عظیم‌الشأن ایران این پیروزی بزرگ را به رزمندگان و فرماندهان محور غرب و سرپل ذهاب تبریک عرض نموده و از خداوند متعال پیروزی نهایی اسلام را بر کفر جهانی خواستارم.
سلام و درود بر همه رزمندگان در تمام جبهه‌ها و آفرین بر رزمندگان محور غرب و سرپل ذهاب. و السلام علی عبادالله الصالحین.»(1)
امام خمینی در دیدار ائمه جمعه استان سمنان با ایشان نیز ضمن برشماری خصوصیات اخلاقی آیت‌الله دستغیب، به بیان ریشه‌های مخالفت با روحانیت پرداختند و با اشاره به عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و آشکارشدن ماهیت این گروه در گرایش به گروه‌هایی همچون حزب دمکرات و کشورهایی مانند عراق و انگلستان، اقدامات آنان را خرابکارانه و بی‌اثر و انسجام و وحدت را عامل اصلی پایداری ملی خواندند. ایشان فرمودند: «شما می‌دانید که آنکه بیشتر از همه مورد توجه قدرت‌های بزرگ است روحانیت است و آنچه بیشتر هدف است برای آنها و تفاله‌های آنها که در داخل هستند، روحانیت است و لهذا می‌بینید که چه اشخاصی را بدون اینکه یک جرمی، یک خطیئه‌ای داشته باشند، فقط برای اینکه یک مسلمی هستند که هدایت می‌کنند مردم را، آن‌طور شهید می‌کنند. و لابد می‌دانید که دیروز مرحوم حجت‌الاسلام آقای دستغیب را به آن وضع ناگوار، اینها شهید کردند. و دنبال هر پیروزی‌ای که برای کشور اسلامی ما، جمهوری اسلامی ما تحقق پیدا می‌کند، این طرف‌دارهای امریکا که خودشان را طرف‌دار خلق می‌دانند، اینها یا افراد کوچک و حتی طفل‌های شیرخوار را هدف قرار می‌دهند یا اشخاصی که بخواهند برایشان جرمی ثابت کنند، جز اینکه مردم را ارشاد می‌کنند، جرمی ندارند. آقای دستغیب را شاید شما آقایان کمتر بشناسید، لکن من می‌شناسم ایشان را. ایشان یک مرد وارسته به تمام معنا و معلم اخلاق، مرشد مردم و هرچه در صحبت‌هایش هست معنویات و دعوت به خدا و دعوت به اسلام است. مع‌ذلک، اینها بنایشان بر این است که آنهایی که بیشتر دعوت به اسلام می‌کنند آنها را بیشتر هدف قرار بدهند.
... آقایان باید توجه کنند که مسائل این‌طوری مخصوص به زمان ما نیست. از صدر اسلام تا حالا هدف، هدف مستکبرین همین بوده است که برای چاپیدن مستضعفین، آنهایی که طرف‌دار آنها هستند که علمای بلاد هستند، آنها را از بین ببرند. این یک سیره‌ای بوده است از آنها و سنت سیئه‌ای بوده است از آنها و ما باید به آنچه تکلیفمان هست عمل بکنیم. و بحمدالله الآن هرچه از این فسادها واقع می‌شود و هرچه از این جنایات واقع می‌شود، مردم بیشتر توجه به عمق مسئله پیدا می‌کنند.
اگر آن‌وقت این گروههای فاسد می‌توانستند یک دستهای را بازی بدهند به اینکه ما برای خلق داریم کار می‌کنیم و می‌خواهیم اشخاص فاسد را از بین ببریم و این حکومت، حکومت فاسد است،
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی (ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، ص420.
کم‌کم دارند خودشان مسائل خودشان را رو می‌کنند و خودشان روابطشان را با عراق، روابطشان را با دمکرات طرف غرب و روابطشان را با حتی انگلستان دارند کم‌کم ظاهر می‌کنند و بحمدالله اینها دیگر آبرویی ندارند. این خرابکاری‌ها هم یک قدرتی نیست؛ خب! یک دزدی می‌تواند بیاید یک خانه‌ای را آتش بزند، اینها الآن مَثَلشان مَثَل همان دزدها هست که گاهی خرابکاری می‌کنند. دیگر کار دیگر از اینها برنمی‌آید و اینها پیش ملت ما دیگر آبرویی ندارند و خرابکاری‌هایی که می‌کنند شاید برای تشفی باشد و الّا می‌دانند خودشان هم که کاری از این ساخته نیست.
حکومتی از بین نخواهد رفت به‌واسطه انفجار. من امیدوارم که آن چیزی که همیشه من مورد نظرم بوده و به طبقات علمایی که تشریف می‌آوردند اینجا عرض می‌کردم این است که آقایان متوجه باشند که خدای‌نخواسته یک وقتی از بعضی جوان‌های طلبه‌ها و اینها یک چیزی صادر نشود که بهانه دست آنها بیاید. حالایی که هیچ کاری نمی‌کنید جز صلاح و جز ارشاد مردم، دارند برای شما می‌گویند. حالایی که این حکومت جز دفاع از حق کاری نمی‌کند، هیچ‌وقت هجمه‌ای نکرده، دفاع است، مع‌ذلک، این همه در رادیوهای خارج و در خبرگزاری‌های خارج گفته می‌شود و در خبرگزاری‌ها، در رادیوها، در اینها، این همه فتوحی که برای ایران دارد حاصل می‌شود و این‌طور پیشروی می‌کند، با اینکه در مقابل او همه قدرت‌ها ایستاده‌اند، یا به سکوت می‌گذرانند یا می‌گویند ایران این‌جور گفته، عراق این‌جور گفته، ایران می‌گوید این، تاکنون هم معلوم نشده درست. با اینکه آمدند دیدند و بعضی از خبرگزاری‌ها هم اطلاع دادند که نخیر، مسئله این‌طوری [است]، مع‌ذلک با شک تلقی می‌کنند یا سکوت می‌کنند از آن. این اخیر - که همین دیشب، پریشب باشد - یک همچو فتحی از برای ایران حاصل شده است، غالباً، اصلاً سکوت کرده‌اند، تا حالا صحبتش را نکرده‌اند که چه بوده؛ یک اشاره‌ای به اینکه اینها زیادتر دارند، زیادتر دارند فعالیت می‌کنند - و عراق هم گفته چطور - فوراً پشتش عراق را می‌آوردند که نه، عراق گفته است که ما چند هزار نفر از ایرانیان را کشته‌ایم و کذا.
آن چیزی که بسیار مورد توجه آقایان باید باشد این است که مردم را ارشاد کنید.
مردم را اطمینان بدهید که پیروز هستند و خدای تبارک و تعالی وعده‌اش تخلف ندارد؛ وعده پیروزی داده به کسی که برای خدا قیام می‌کند و نصرت می‌کند اسلام و دین خدا را. و جوان‌ها را از اینکه خدای‌نخواسته یک وقتی به دام این اراذل بیفتند، باید خیلی تحذیر کنید. اینها در همه‌جا بازهم دارند [توطئه می‌کنند]؛ اشخاصی که انحراف می‌خواهند حاصل کنند. جوان‌ها و بچه‌ها هم زود انفعال پیدا می‌کنند از یک صحبتی و نمی‌گذارند آنها هم که مسائل ایران به آنها برسد؛ آنها را نمی‌گذارند گوش کنند به این مسائل. شما در نمازهای جمعه، در جماعات، سایر آقایان در جماعاتشان، در جُمعاتشان مردم را اطمینان بدهند که پیروزی هست برای شما. مردم هم بحمدالله حاضرند در صحنه و مادامی که این‌طور انسجام هست بین مردم
و گروههای مختلف، بین ارتش و مردم، بین روحانیون و ارتش، تا این محفوظ باشد، ایران محفوظ است، هیچ نمی‌شود که کاریش کرد. و من امیدوارم که آقایان جدیت کنند مردم را [در] دعوت به تقوا، دعوت به آرامش، دعوت به توجه به مسائل.
و البته می‌دانید که مسئله، مسئله سمنان تنها نیست که نارسایی‌هایی هست، انقلاب است؛ پشت سر انقلاب نارسایی‌ها زیاد است، خصوصاً یک جایی که همه چیزش را داده بودند به غیر. آن نفت فراوان را به‌طور شاید رایگان دادند به خارج و اگر یک پولی هم به آنها دادند، خرج خودشان کردند و پول‌ها را در خارج برای خودشان حفظ کردند و همه جهات ایران را وابسته کردند؛ همه جهات ایران را منحرف کردند و رفتند، فرار کردند. در یک همچو محیطی البته باید همه جدیت کنند که انشاءالله، اصلاح بشود و نباید توقع از این داشت که دولت بتواند یک همچو چیزی را زود انجام بدهد. دولت هم از خود مردم است و می‌دانید که یک دولتی که بخواهد یک کاری را عمداً بکند، نیست. البته نارسایی‌ها من می‌دانم هست، نه اینکه فقط در شهر شما و استان شما، در همه‌جا یک مسائلی هست، اما باید با توجه‌دادن مردم به اینکه مردم هم امروز باید این کارها را با پشتیبانی‌شان از دولت انجام بدهند، امیدوارم که به‌زودی این مسائل حل بشود و انشاءالله بازسازی بشود ایران؛ از آن فسادهایی که در آن بود، به‌کلی تطهیر بشود و بحمدالله تا حالا هم خیلی شده است؛ تا حالا هم خیلی کار برای مردم کرده‌اند و امیدوارم که بعدها که یک قدری آرامش پیدا بشود، زیادتر انجام بگیرد. عمده، توجه مردم است و همراهی مردم است که بحمدالله تا حالا داشته‌اند و از این به بعد هم انشاءالله خواهند داشت.»(1)
1
امروز شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، تشکیل جلسه داد. آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع و سخنگوی این شورا، درباره موضوعات طرح‌شده در جلسة امروز اظهار کرد: «در این جلسه تیمسار ظهیرنژاد گزارش جبهه‌های جنگ را مطرح ساخت و آقای شمخانی قائم‌مقام فرمانده سپاه پاسداران نیز گزارشی دراینزمینه داد و خوشبختانه این بخش خیلی امیدوارکننده و خوب بود؛ مخصوصاً توضیحاتی که درمورد اهمیت فتح جدیدمان به نام مطلع‌الفجر در گیلانغرب و سرپل ذهاب داده شد و معلوم گردید که نام خوبی هم بر روی این عملیات قرار داده‌اند. مطلع‌الفجر می‌تواند در آینده منشأ حرکات بسیار خوبی باشد.» وی افزود: «بخش دیگری از بحثهای امروزمان مربوط بود به صنایع نظامی که آقای سرهنگ سلیمی، وزیر دفاع، گزارشی ارائه دادند. البته ایشان از زمانی‌که به سمت وزارت دفاع منصوب شدند، فعالیت‌های خوبی داشته‌اند.»(2)
وی همچنین درباره دیگر موضوعات مطرح‌شده در جلسه امروز که درباره اطلاعیه‌های نظامی جداگانه سپاه و ارتش و تدابیر اتخاذشده برای یکپارچگی این اطلاعیه‌ها بود، اظهار کرد:
«آنچه مطرح است این است که ستاد ارتش و روابط عمومی سپاه اطلاعیه مشترک بدهند و شورای عالی دفاع نیز این مسئله را خواسته بود. ازاین‌رو آقای خرازی نیز مسئول تعقیب این مسئله و کارهایی که لازم است درجهت هماهنگی اطلاعیه‌ها انجام بگیرد، شدند و امیدواریم که موفق شوند.» آقای هاشمی همچنین گفت: «حال که آنان این‌طور همگام باهم در میدان می‌جنگند، خواهش ما این است که مشترکاً یک اعلامیه بدهند تا نشان‌دهند اتحادشان نسبت‌به گذشته بیشتر شده است، چون دیگر لزومی ندارد که دو اعلامیه منتشر شود.»(1)
آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود نیز در جمع‌بندی موضوعات طرح‌شده در جلسه شورای عالی دفاع نوشته است: «عصر در شورای عالی دفاع شرکت کردم. وضع جبهه‌ها رسیدگی شد. تیمسار ظهیرنژاد وقت گرفت برای گفتن اعتراضاتش به نیروهای سه‌گانه. گزارش خرید توپ‌های اورلیکن و اصلاح وضع صنایع نظامی توسط وزیر دفاع داده شد. سقوط دو هواپیمای دشمن و یک هواپیمای خودی و پیشنهاد همکاری با رئیس مجلس اعلای شیعه (عراق) و سفر به افغانستان مطرح گردید.»(2)
آقای هاشمی رفسنجانی همچنین درباره ادعای عراق مبنی‌بر اقدام ایران در کشتن اسرای عراقی، وضعیت جدید نظامی ایران و عملیاتهای اجراشده، تأثیر نیروهای داوطلب بسیجی در سیر جنگ، وضعیت عمومی جبهه گیلانغرب و عملیات مطلع‌الفجر مطالبی بیان کرد. گزیده‌ای از گفته‌های وی به نقل از روزنامه کیهان بدین شرح است:
رئیس مجلس در پاسخ به این سؤال که عراق مدعی شده که ایران تعدادی از اسرای عراقی را کشته است، گفت: «عراق با این عمل خواسته است سربازان خود را از تسلیم‌شدن بترساند. به‌علت اینکه آنها احساس کرده‌اند که نیروهایشان در همان مرحله اول تسلیم می‌شوند و زود شکست می‌خورند. رژیم عراق می‌خواهد به سربازانش بگوید که اگر به‌سوی ایرانی‌ها بروید مرگ در انتظار شماست.»
وی افزود: «سربازان عراقی باید بدانند که این حرف یکی دیگر از دروغ‌های صدام است، چون ما تاکنون فیلم‌های بسیاری درزمینه پذیرایی بسیار گرم از اسرای عراق نشان داده‌ایم و آنها نیز از این طرز رفتار اظهار رضایت کرده و حتی به شعاردادن به نفع جمهوری اسلامی ایران پرداخته‌اند.» آقای هاشمی تأکید کرد: هم‌اکنون نیز هرکس که بخواهد می‌تواند بیاید و از اردوگاه‌های اسرای عراقی در ایران بازدید کند، چون ما نه‌تنها مردم عراق بلکه نظامیان آنها را نیز از خود می‌دانیم و فکر می‌کنیم که مانع اصلی، صدام و حزب بعث است و ما با آنها طرف هستیم. اگر صدام و حزب بعث نباشند ما ملت عراق را از خود می‌دانیم.» وی افزود: «ما در این فکر هستیم روزی که جنگ تمام شد همراه سربازان عراقی در جبهه جنگ علیه اسرائیل شرکت کنیم.»
نماینده امام در شورای عالی دفاع در تشریح کلی عملیات مطلع‌الفجر گفت: «ما پس از عزل بنی‌صدر که به‌دنبال آن یکپارچگی ارتش و سپاه پاسداران بیشتر شد، آمادگی لازم را جهت
حمله داشتیم، ولی مت-أسفانه میان فتح آبادان تا فتح بستان دو ماه فاصله پیدا شد و صدام فرصت یافت تا با تبلیغات، وضع را طور دیگری نشان دهد و همان‌طوری که قبلاً گفتم ارتش جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد ضربه را به هرکجا که خواست وارد کند.» وی اضافه کرد: «این امر نیاز به یک سازماندهی و برنامه‌ریزی داشت و از این مسئله مهم‌تر نیز جذب و تزریق نیروهای مردمی و مؤمن در ارتش بود که این امر خیلی مؤثر است و این مدتی که در جبهه‌ها تحرک نداشتیم، سرگرم این کار بودیم.» هاشمی رفسنجانی افزود: «ما از دو هفته پیش در تمامی‌جبهه‌ها آمادگی حمله داشتیم و این امر را هم عراق و هم نیروهایش می‌دانند و من به ملت ایران اعلام می‌کنم که حضور نیروهای داوطلب در جبهه‌ها فوق‌العاده سرنوشت‌ساز است و هرچه بیشتر از این نیروها به جبهه‌ها اعزام شوند ارتش ما پشت‌گرمی بیشتری پیدا خواهد کرد و دشمن سست خواهد شد.» وی سپس با اشاره به حسن همکاری که بین نیروهای مختلف نظامی به وجود آمده است، گفت: «تجربه و خبرگی نیروهای نظامی و ایمان و فداکاری نیروهای مردمی باعث شده که اینها باتجربه و آنها نیز مؤمن‌تر شوند و همه باهم یک واحد منسجمی را به وجود آورند. ازاین‌رو است که ما محکم‌ترین جبهه را داریم.»
رئیس مجلس با اشاره به فیلمی که درباره آزادسازی بستان در تلویزیون به نمایش گذاشته شد، گفت: «من آن موقع در جبهه نبودم، ولی با فیلمی که از حمله به بستان دیدم مطمئن هستم که اگر آن فیلم را نظامیان عراق و صدام مشاهده کنند خیلی زودتر از جبهه‌ها فرار خواهند کرد، چون آن روحیه که واقعاً تجسم عاشورا بود و افرادی که با آن شکل (ارتش و سپاه) دست در دست یکدیگر دعای وحدت می‌خواندند و آن شور و شوقی که در چهره آنان دیده می‌شد و آن نشاطی که قبل از حمله داشتند، نشان می‌داد که این جمعیت هیچ‌وقت قابل شکست‌دادن نیست.»
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در ادامه این گفت‌وگو با تأکید بر این نکته که وضع نیروهای رزمنده اسلام در جبهه‌های جنگ تحمیلی بسیار خوب است، گفت: «من مطمئنم در هر نقطه از جبهه که ما اقدام به حمله کنیم نتیجه آن چون بستان و گیلانغرب خواهد بود.»
رئیس مجلس شورای اسلامی درباره وسعت حمله اخیر رزمندگان اسلام در جبهه‌های غرب نیز گفت: «اخباری که تاکنون انتشار یافته و گزارش‌های رسیده به ما تقریباً همان چیزی است که اعلام شده و تفاوت چندانی ندارد.» وی افزود: «تعداد کشته‌های عراق دقیقاً مشخص نیست؛ چون منطقه کوهستانی است و اجساد عراقی‌ها هنوز شمارش و جمع‌آوری نشده، ولی به نظر کسانی که دست‌اندرکار هستند، 5 گردان عراق متلاشی شده است و تعداد زیادی اسیر داشتیم که یک تعدادی از آنها تخلیه شده و یک تعدادی هم به‌علت کوهستانی‌بودن و مشکلات راه‌ها هنوز در منطقه هستند و دقیقاً نمی‌توانیم آمار آنها را بگوییم.»
نماینده امام در شورای عالی دفاع همچنین درباره تعداد شهدای ما در این منطقه گفت:
«براساس دو گزارش که تا ساعت 20:30 دقیقه امروز اعلام شده، شهدای ما بین 11 تا 18 نفر می‌باشند و به‌طورکلی تلفات ما ازنظر نفرات بسیار بسیار کم بوده و تلفات تجهیزاتی اصلاً نداشتیم و حدود 100 نفر مجروح سطحی داشتیم. ولی دشمن در این منطقه کاملاً متلاشی شده، ولی چون این منطقه کوهستانی است، هنوز در گوشه‌وکنار آن در سنگرهای کوهستانی مقاومت‌هایی از عراقی‌ها دیده می‌شود.»(1)
1
امروز حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده امام در شورای عالی دفاع، با حضور در دفتر نماینده امام در شورای عالی دفاع که در ستاد مشترک ارتش قرار دارد، از نزدیک با رئیس ستاد مشترک ارتش و وزیر دفاع درباره وضعیت نیروهای مسلح، شرایط جبهه‌های جنگ و اخبار جنگ گفت‌وگو کرد. این دفتر را آیت‌الله خامنه‌ای زمانی‌که مسئولیت نمایندگی امام در شورای عالی دفاع را برعهده داشت، تأسیس کرده است. هاشمی رفسنجانی در خاطرات امروز خود درباره محتوای این جلسه نوشته است: «به ستاد ارتش رفتم. با تیمسار ظهیرنژاد و وزیر دفاع درباره برنامه و اخبار جنگ بحث کردیم. ظهیرنژاد از روی‌کارآمدن افسران جوان در سمت‌های بالا ناراحت است و معتقد است، مغزهای ارتش، با این رویه کنار می‌روند و می‌گویند این خواست توده‌ای‌هاست؛ مخصوصاً از تصفیه نیروی هوایی. وزیر دفاع هم از اینکه نیروی زمینی، او را در جریان عملیات خودش قرار نمی‌دهد، ناراحت است.»(2)
2
درپی شهادت آیت‌الله دستغیب دولت امروز را در سراسر ایران عزای عمومی اعلام کرد و بازار تهران نیز به همین مناسبت تعطیل شد.(3)
در شیراز نیز مراسم تشییع و خاک‌سپاری آیت‌الله دستغیب و 8 شهید همراه وی برگزار شد. به گزارش روزنامه اطلاعات، امروز شیراز یکپارچه سیاه‌پوش و عزادار بود و مساجد، معابر، اماکن، ادارات دولتی، نهادهای انقلابی و مراکز نظامی و انتظامی درحالیکه پرچم‌ها و پارچه‌های سیاه بر سردرهایشان نصب کرده بودند، آیاتی از کلام‌الله مجید پخش می‌کردند. گزارش این روزنامه از شهر شیراز به این شرح است:
«از بامداد امروز صدها هزار نفر زن و مرد عزادار با دردست‌داشتن عکس‌هایی از رهبر انقلاب و تصاویری از شهید آیت‌الله دستغیب و دیگر شهدای اسلام، پرچم‌های سیاه و سرخ و علائم عزاداری از محله‌های خود به راه‌پیمایی پرداختند و در مقابل خانه آیت‌الله شهید و بیمارستان نمازی اجتماع کردند. پیکر پاک شهید، عالم ربانی و مجاهد کبیر حضرت آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب و پاسداران همراه او و دیگر همراهان شهید، با شکوهی کم‌نظیر و
درحالیکه صدها هزار تن از مردم شیراز در مراسم تشییع شرکت کرده بودند به حرکت درآمد. مردم در مراسم تشییع، سینه‌زنان به عزاداری پرداختند و چندین زن و مرد براثر ازدحام جمعیت بیهوش شدند و به بیمارستان‌های شیراز انتقال یافتند. مردم شیراز، یکپارچه علیه امریکای جنایتکار و منافقین شعار می‌دادند. مردم عزادار شعار می‌دادند: "به حسین خبر دهید که دستغیب شهید شده"، "عزا عزاست امروز، روز عزاست امروز، شهید محراب ما با شهداست امروز". مردم به‌خشم‌آمده و عزادار از خیابان‌های توحید، لطفعلی‌خان و احمدی به تشییع پیکرهای یاران حسین(ع) پرداختند. جمعیت از سرتاسر استان فارس به‌سوی شیراز سرازیر شده بود و مسیر تشییع پیکرهای پاک شهدا در دو سوی خیابان‌ها، پیاده‌روها و پشت‌بام‌ها از جمعیت موج می‌زد و شعار "مرگ بر امریکا"، "مرگ بر منافق" در فضا پیچیده بود و مردم از فرط اندوه و خشم به سر و سینه خود می‌زدند.»(1)
1
مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران شیراز با تشریح ماجرای ترور شهید دستغیب و معرفی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌عنوان عامل ترور، با استناد به بررسیهای انجام‌شده جزئیاتی از چگونگی حادثه را به شرح زیر بازگو کرد: «در تحقیقاتی که تاکنون به عمل آمده و همچنان ادامه دارد به این نتیجه رسیدیم که یک زن در داخل خانه‌ای در طول مسیر حرکت امام‌جمعه شیراز و همراهان وی پنهان شده بود. وقتی آیت‌الله از مقابل منزل مذکور می‌گذشتند، بیرون می‌آید و برادران پاسدار قبل از اینکه بتوانند عکس‌العملی از خود نشان دهند، بمب منفجر می‌شود و این مصیبت عظیم را به وجود می‌آورد.» وی افزود: «از اثرات انفجار این نتیجه به دست آمده که حداقل 2 پوند تی.ان.تی. به یک نارنجک وصل بوده و زن مزبور ضامن را کشیده و همراه خود آن را منفجر ساخته است. عامل ترور نیز در این انفجار به هلاکت رسیده است.»(2)
2
بهزاد نبوی، وزیر مشاور نخست‌وزیر در امور اجرایی، در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات با اشاره به مواجه‌دانستن کشور با جنگ اقتصادی، درباره حساسیت زمانی و تدابیر دولت برای تأمین ارز مورد نیاز برای خرید اقلام جنگی، لزوم اجرای برنامه‌های اقتصادی برای فراهم‌شدن وضعیت مطلوب و اثر این برنامه‌ها در ایجاد گرانی و برنامه‌های دولت برای مهار گرانی ازطریق ستاد بسیج اقتصادی توضیحاتی داد. به نوشته این روزنامه، بهزاد نبوی درباره طرح‌های توزیع عادلانه کالاها و تثبیت اساسی نرخ کالاها و برنامه‌های لازم برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها گفت: «این یک مسئله خیلی مهمی است که مردم باید به آن توجه کنند. ما الآن در شرایط ویژه‌ای به سر می‌بریم. وضع ما به‌لحاظ اقتصادی به‌مراتب حساس‌تر از لحظات شروع جنگ است و با جنگ اقتصادی
که امریکا و عمالش علیه انقلاب اسلامی به راه انداختند، شاید بتوان گفت که ما مرحله جدیدی را پشت سر می‌گذاریم و باید با هوشیاری و همکاری مردم مسلمانمان بر این جنگ و جنگ اقتصادی غلبه کنیم. یکی از مسائل مهمی که الآن وجود دارد این است که ما به‌دلیل تأمین نیازهای جنگ تحمیلی صدام بر انقلاب اسلامی، مجبوریم ذخایر ارزی خود را بیشتر درجهت تأمین نیازهای جنگی و تدارکات و تجهیزات آن مصرف کنیم تا بتوانیم حمله‌های موفقیت‌آمیزی را به ثمر برسانیم. حملات و تهاجمات نظامی، سرمایه‌گذاری عظیمی لازم دارد. جنگ کار کم‌خرجی نیست، بلکه کار پرخرجی می‌باشد، لذا برای بسیاری از مخارج جنگی که باید از منابع عظیمی تأمین بشود، ما بایستی ذخایر تضمین‌شده‌ای در قبالش داشته باشیم، لذا ما در زمینه‌های دیگر ناچاریم تاحدودی سختگیری بکنیم و این سختگیری به‌طور مستقیم اثراتی در گرانی و کمبود کالاها در جامعه دارد، ولی باید با انقلاب و کوشش با آثار و عواقبش مبارزه کنیم. دراین‌رابطه دولت از پیش آمادگی‌های لازم را پیدا کرده و شورای عالی اقتصاد به ستاد بسیج اقتصادی مأموریت داده است که طرح توزیع کالاهای اساسی را که ضروری است، [تهیه کند]. طبق این طرح، ستاد بسیج اقتصادی مصمم است که [برای] نیازمندی‌های اساسی لیستی تنظیم [کند] و به مورد اجرا درآورد و به‌موجب این طرح [کالاهای اساسی مورد نیاز مردم را] باتوجه‌به کمبودهای احتمالی، به نرخ ثابت و مقدار معین (حداقل مورد نیاز) در اختیار مردم قرار دهد. یعنی با این هدف، برنامه و طرح ما در ستاد بسیج اقتصادی این است که حداقل نیازهای مردم با نرخ ثابت دراختیار آنان قرار داده بشود تا اگر چنانچه احتمالاً نرخ برخی کالاها به‌علت کمبود، افزایش پیدا کرد، این افزایش نرخ، بر روی کالاهای اساسی و مورد نیاز مردم تأثیری نگذارد. مت-أسفانه مسئله تورم و گرانی حالت مسری دارد و دولت با کنترل سیستم توزیع و توزیع عادلانه کالاها و سهمیه‌بندی‌های مختلف، کالاهای اساسی را با قیمت ثابت و به مقدار مورد نیاز در دسترس مردم قرار می‌دهد که البته با ترکیب جدیدی که ستاد بسیج اقتصادی پیدا کرده انشاءالله با قدرت بیشتری این طرح‌ها را به مرحله اجرا درخواهیم آورد.»(1)
1
سخنگوی وزارت خارجه ایران با بیان علت اقدام تبلیغاتی عراق در اعلام خبر کشته‌شدن اسرای عراقی به‌دست نیروهای ایرانی و تکذیب شدید این موضوع، از نهادهای بین‌المللی خواست تا برای حفظ جان اسرای ایرانی به‌سرعت تدابیر لازم را اتخاذ کنند. به نوشته روزنامه اطلاعات، آقای علوی طباطبایی، سخنگوی وزارت خارجه، با تکذیب ادعای عراق گفت: «صدام در اوایل مدعی بود که [در عملیات طریق‌القدس] ازجانب ایران پیشروی صورت نگرفته و برعکس، این عراق بوده که پیشروی‌های چشمگیری داشته است. جالب اینجاست که صدام و دولت عراق به اسارت 1500 تن از نیروهای خود در جریان فتح شکوهمند بستان اعتراف
1) روزنامه اطلاعات، 22/9/1360، ص4، رشت.
می‌کند که این نشانگر عجز و زبونی صدام بعثی است. مسئله دیگر اینکه صدام که خود دستش به خون هزاران مسلمان چه در ایران و چه در عراق آلوده است و مرتباً توسط هواپیماهای بمب‌افکن مناطق مسکونی را مورد حمله قرار می‌دهد و کودکان و زنان و غیرنظامیان را شهید می‌کند و پریروز در ایلام حدود 21 نفر را به خاک و خون کشید و در بستان دست به هزاران جنایت و اعمال ننگ‌آور زده، حال برای توجیه شکست مفتضحانه خود اقدام به پخش چنین شایعاتی نموده است و با این کار قصد دارد تعداد زیاد کشته‌های خود را کم جلوه دهد و اعلام کرده است که اینها اسیر بودند و بعد کشته شده‌اند.»
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان افزود: «اسرای عراقی از وضع خوبی برخوردار هستند و این مسئله را صلیب سرخ جهانی نیز در مشاهدات خود از بازداشتگاه‌های اسرای جنگی عراق در ایران به‌طور کامل تأیید کرده است.» وی با اشاره به احتمال اقدامات تلافی‌جویانه صدام درپی این ادعا هشدار داد: «صدام اعلام کرده است که عراق حق تلافی را برای خود محفوظ می‌دارد و این موضوع تأیید می‌کند که رژیم متجاوز عراق به مرز دیوانگی رسیده و می‌خواهد زمینه را جهت یک جنایت هولناک دیگر که احتمالاً اعدام اسرای ایرانی خواهد بود، آماده سازد.» وی از صلیب سرخ جهانی و سازمان بین‌الملل مصرانه خواستار رسیدگی فوری برای حفظ جان اسرای ایرانی در عراق طبق قوانین و موازین بین‌المللی شد.
علوی طباطبایی در پایان با اشاره به تبلیغات گسترده خبرگزاری‌های بین‌المللی درباره ادعای عراق گفت: «این خبرگزاری‌ها به‌علت خصومت با انقلاب اسلامی ایران سعی می‌کنند این ادعای دروغین صدام را بزرگ جلوه داده تا فتح بستان را تحت‌الشعاع قرار دهند.»(1)
1
عراق علاوه‌بر اعلام عمومی و تبلیغاتی خبر دروغ کشتار اسرای عراقی به‌دست نیروهای ایران، به برخی مجامع بین‌المللی ازجمله کمیته صلیب سرخ جهانی نیز شکایت کرد. خبرگزاری کویت درباره این شکایت اعلام کرد: «کمیته صلیب سرخ جهانی سرگرم بررسی اعتراض بغداد مبنی‌بر به‌قتل‌رساندن 1500 تن از اسرای جنگی عراق توسط ایران که در نبردهای چند روزه اخیر به اسارت ایران درآمده‌اند، شده است. سخنگوی کمیته مذکور در مصاحبه‌ای با خبرگزاری کویت گفت: "ما در ژنو سرگرم مطالعه این اعتراض هستیم." وی افزود: "درصورت یافتن مدرکی که دلالت بر وجود شکنجه کرده باشد، آن را به‌طور کاملاً محرمانه به مقامات هر دو کشور ارسال خواهیم کرد."»(2)
همچنین درپی این اقدام تبلیغاتی عراق، کشورهای یمن و اردن نیز با فرض صحت این ادعا به حمایت از عراق پرداختند. رادیو عربی امان دراینباره گزارش داد: «مملکت اردن هاشمی اقدام مقامات تهران به قتل اسرای عراقی را به‌شدت محکوم کرد و طی اطلاعیه‌ای که سخنگوی
رسمی دولت اردن انتشار داده، بر ایستادگی اردن در کنار عراق تأکید شده و از برخی کشورهای عربی که هنوز در کنار ایران قرار دارند خواسته شد تا در سیاست خود تجدیدنظر کنند و به اصول برادری و موافقت‌نامه دفاع مشترک عربی پایبند باشند.»
در این اطلاعیه همچنین آمده است: «حکام تهران هنگامی دست به قتل اسرا می‌زنند که [عراق] هزاران اسیر ایرانی را در اختیار دارد و با آنها براساس احترام به اصول و تعالیم شریعت اسلامی و انسانیت انسان و اخلاقی که صفت اعراب مسلمان است، رفتار می‌شود. از تضادهای دیگر آن است که برخی از کشورهای عربی از رژیم تهران برای ادامه جنگ تجاوزکارانه خود علیه عراق که همواره برای نجات دوستان عرب خود در گرفتاری‌ها و سختی‌ها پیش‌قدم بوده، پشتیبانی می‌کنند.»(1)
خبرگزاری فرانسه نیز درباره اقدام دیپلماتیک دولت یمن اعلام کرد: «یک سخنگوی رسمی دولت عربی یمن امروز به‌دنبال ادعای دولت عراق مبنی‌بر اعدام 1500 اسیر عراق توسط نیروهای ایرانی، ضمن محکوم‌ساختن ایران اظهار داشت: "این اقدام تعجب‌انگیز که در تاریخ جنگ‌های دنیا بدون سابقه می‌باشد، تجاوز آشکار به اصول اسلامی و کلیه منشورهای بین‌المللی می‌باشد."»(2)
1
سیدمحمد غرضی، وزیر نفت، پس از بازگشت از شصت‌ودومین جلسه اوپک که در ابوظبی برگزار شده بود، در پاسخ به این سؤال که چرا ایران سخنان زکی یمانی، وزیر نفت عربستان سعودی را پذیرفته است،(3)گفت: «فشار عربستان روی تعیین قیمت نفت سنگین متمرکز است و این تخفیف روی بازار مصرف جهانی اثر دارد. علت آنکه ما حاضر شدیم تا این تخفیف را بپذیریم این بود که در سطح جهانی روی وضع بازار قاعدتاً می‌بایستی توافقی صورت گیرد. اشکال کار ما این است که در شرایط فعلی نمی‌توانیم همیشه با قیمت دلخواه، مشتری را نگه داریم، ولی به‌طورکلی باید بگویم که با این تخفیف روی قیمت نفت سنگین، نفت ما تنها حدود دو درصد ارزان‌تر فروش خواهد رفت و به‌این‌ترتیب نفت سنگین ما بالاجبار در رقابت با سایر کشورها ارزان‌تر شد و قیمت نفت سبک ما سر جای خود باقی است.»
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره268، 23/9/1360، ص35، بخش عربی رادیو امان، 22/9/1360 ؛ و- همان، صص 5 - 4، امان - خبرگزاری کویت، 22/9/1360 .
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره267، 22/9/1360، ص14، صنعا - خبرگزاری فرانسه، 20/9/1360.
3) زکی یمانی، وزیر نفت عربستان، درباره ثابت نگه‌داشتن قیمت نفت و حتی کاهش آن به‌عنوان هدیه عید کریسمس به کشورهای غربی سخنانی گفته بود که متن کامل گزارش واحد مرکزی خبر از این سخنان در ضمیمه این گزارش درج شده است.
وی درباره تعیین رقم دقیق تخفیف مصوبه نیز گفت: «تاوقتی که اوپک این رقم را به‌طورکلی اعلام نکند، ما نباید چیزی بگوییم، زیرا روی بازار فروش ما اثر می‌گذارد، ولی صحبت رقمی بین 50 تا 70 سنت در هر بشکه است و به‌طورکلی این رقم در رأس ساعت و تاریخ مشخصی اعلام خواهد شد.»(1)
1
درحالیکه بخش‌های زیادی از سرزمین ایران در اشغال نیروهای نظامی عراق است، عزت ابراهیم، معاون صدام در شورای فرماندهی انقلاب عراق، در یک سخنرانی تبلیغاتی در جلسه وزیران کار کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد بدون اشاره به اینکه عراق تمایلی به عقب‌نشینی از مناطق اشغال‌شده ایران دارد یا نه، ادعا کرد که عراق خواهان ادامه جنگ نیست. وی اضافه کرد: «طی چند ماه اخیر درحالیکه ایران خواستار جنگ بوده است، عراق براساس تقاضای تمام هیئت‌های حسن‌نیت هرگز از مقصودی مبنی‌بر پایان‌دادن به جنگ تجاوز نکرده است.»(2)
وی در یک کلی‌گویی و با فراموش‌کردن عمدی قرارداد 1975 الجزایر و نقش این قرارداد در رسمیت‌دادن به حقوق دو کشور، اعلام کرد: «دولت بغداد آماده است به توافقی با ایران دست یابد که حقوق هر دو کشور را تأمین کند.»(3)
یک رادیو متعلق به سلطنت‌طلب‌ها نیز با نقل این خبر از قول عزت ابراهیم که "عراق اصلی را می‌پذیرد که هیچ‌یک از دو کشور نباید در امور داخلی کشور دیگر دخالت کند"، این سخن را امتیازی برای ایران دانسته، این مفهوم را برداشت کرد که عراق تلویحاً گفته است که از پشتیبانی مسعود رجوی و بنی‌صدر دست برمیدارد و کمک‌های فراوان عراق ازجمله کمک‌های مالی به آنان را قطع می‌کند.(4)
ضمیمه گزارش 817: گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از سخنان وزیر نفت عربستان سعودی در شصت‌ودومین جلسة وزیران نفت اوپک
سخنان احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان سعودی، در 18 آذرماه به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس به این شرح است: شیخ احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان سعودی، اعلام کرد که تا پایان سال 1982 تغییری در بهای نفت رخ نخواهد داد. خبرگزاری آسوشیتدپرس که این خبر را از ابوظبی مخابره کرده است، افزود: حتی اگر ارزش دلار امریکا هم سقوط کند، در بهای نفت تغییری رخ نخواهد داد.
یمانی که لحظاتی قبل از شروع کار شصت‌ودومین اجلاس وزیران 13 کشور عضو اوپک در ابوظبی اظهارنظر می‌کرد، افزود: اوپک در این فکر است که در آستانه سال نو مسیحی، هدیه کریسمس را به جهان صنعتی بدهد. وی بدون اشاره به ماهیت این هدیه اعلام کرد که تا پایان اجلاس جاری اوپک معلوم خواهد شد که این هدیه چه خواهد بود. منابع کنفرانس اوپک اعلام کردند که احتمالاً یمانی به کاهش نهایی و نرخ دیفرانسیل یا حق مرغوبیت نفت اشاره می‌کرده است. گفتنی است که دیفرانسیل، اضافه بهایی است که برحسب مرغوبیت نوع نفت، به نرخ پایه نفت اضافه می‌شود.(5)
1) روزنامه کیهان، 22/9/1360، ص14، به نقل از خبرگزاری پارس.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره267، 22/9/1360، صص 10- 9، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 21/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره268، 23/9/1360، صص 18 - 17، رادیو صدای اسرائیل، 22/9/1360.
4) همان، ص20، رادیو صدای ایران، 22/9/1360.
5) روزنامه اطلاعات، 19/9/1360، ص4، به گزارش واحد مرکزی خبر.
1
یک دسته از نیروهای گروهان سوم گردان شناسایی لشکر5 مکانیزه عراق امروز در منطقه سیدعبود در جنوب‌غربی شوش در آن‌سوی کرخه با یک دسته گشتی رزمی نیروهای ارتش درگیر شدند. در این درگیری یک نفربر دشمن منهدم شد و 8 تن از آنان به هلاکت رسیدند. نیروهای ارتش 3 تن از افراد باقیمانده دسته شناسایی دشمن را نیز به اسارت گرفتند.(1)
2
امروز در ادامه تعرضات توپخانه عراق به مناطق مسکونی، شهرهای آبادان، پاوه و بستان هدف قرار گرفتند. در آبادان 3 خانه در خیابان‌های ابوذر، سیف اسلام و احمدآباد براثر برخورد گلوله توپ تخریب شد و یک کارگاه پالایشگاه نفت نیز طعمه حریق شد.(2)از تعداد تلفات یا خسارت‌های واردشده در گلوله‌باران شهرهای پاوه، بستان و اطراف آن آماری در دست نیست.(3)
3
اطلاعات سپاه خوزستان درباره محل استقرار، استعداد، نحوه سازماندهی، حقوق دریافتی، انواع سلاح و... گروه جبهةالتحریر(4)(عربستانی‌ها) اطلاعاتی به دست آورده که بخش‌هایی از آن به این شرح است:
1) سند شماره 5767 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات سپاه مرکز، شماره 44، 28/9/1360، ص4.
2) سند شماره 5748 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 5749 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به ریاست اداره امور اجتماعی، 23/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5742 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره پلیس انتظامی راه‌آهن لرستان به اداره امور اجتماعی ناجا، 22/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 5741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی پاوه به اداره امور اجتماعی و ستاد هماهنگی، 22/9/1360، سند تک‌برگی.
4) جبهةالتحریر یک گروه عرب ناسیونالیستی تجزیه‌طلب با گرایش‌های بعثی و وابسته به حکومت عراق است که از قبل از شروع جنگ در خوزستان فعالیت داشته است. این گروه عامل برخی بمب‌گذاری‌ها و آشوب‌های قومی در استان خوزستان بوده است.
فرماندهی این نیروها از میان خودشان می‌باشد و درصورتیکه عملیاتی نداشته باشند خودشان پایگاه را اداره می‌کنند و درصورتیکه مأموریتی داشته باشند از دفتر مکتب عربستان (جبهةالتحریر) واقع در عماره که ریاست آن را ابوعماد به‌عهده دارد، کسب اجازه می‌کنند. این شخص، بعثی است و حتی مرکزیت ارتش نیز به او احترام می‌گذارد. وی قبلاً مسئول تشکیلات عربستانی‌ها در بصره بوده و حدود دو ماه است که به عماره منتقل شده است.
نیروهای پایگاه به گروههای 10 تا 30 نفره تقسیم شده‌اند که فرمانده هر گروه دویست دینار حقوق می‌گیرد. این افراد به سلاح‌هایی همچون کلاشینکف، آر.پی.جی7، خمپاره‌انداز 60 میلی‌متری و نارنجک مسلح می‌باشند.
عبورومرور این نیروها به پاسگاه شیب عراق با قایق و به‌طرف ایران بهوسیله خودرو یا پیاده انجام می‌شود.
در 11/9/1360، بیست نفر از این افراد برای عملیات به نزدیکی بستان آمده بودند.
در این جنگل فعلاً نه ساختمانی احداث کرده‌اند و نه چادری زده‌اند. دلیل این امر نیز این است که به‌تازگی در این محل مستقر شده‌اند.
دو گردان از آنها که یکی در عماره و دیگری در بصره مستقر بودند، برای جلوگیری از فرار با هم تعویض شده‌اند.
عربستانی‌ها از وضعیت موجود شدیداً ناراحت‌اند و اظهار کرده‌اند که اگر ایران به ما امان بدهد باز خواهیم گشت.
تعداد 52 نفر از آنها در دانشکده افسری موصل دوره می‌بینند که تابه‌حال 4 نفر از آنها فرار کرده‌اند.(1)
1
سومین مرحله از عملیات پاک‌سازی محور بانه - سردشت ساعت یک بامداد امروز اجرا شد و نیروهای خودی متشکل از سپاه بانه و واحدهایی از گردان120 لشکر28 سنندج توانستند با پشتیبانی آتش توپخانه و خمپاره‌اندازها، ارتفاع مهم گوزلی (در بیست کیلومتری شمالغربی بانه) را به تصرف خود درآورند. در این عملیات که تا ساعت 18:00 طول کشید، تعداد زیادی از نیروهای مسلح غیرقانونی زخمی شدند و 18 تن نیز به هلاکت رسیدند که افراد حزب دمکرات و گروه کومه‌له جنازه آنها را به روستای ربط (در 9 کیلومتری غرب سردشت) منتقل کردند. از افراد خودی نیز 8 نفر به‌شهادت رسیدند که 6 نفر از افراد سپاه و بسیج و 2 نفر نیز جمعی لشکر28 سنندج بودند. همچنین 20 نفر از نیروهای خودی زخمی شدند.(2)
در این عملیات 57 عدد دینامیت و یک بمب با خرج تی.ان.تی. که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، کشف و خنثی شد.(3)
1) سند شماره 5739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، به طرح و برنامه عملیات مرکز، شماره 434، 22/9/1360، صص 4 - 3.
2) سند شماره 294039 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از لشکر28 پ (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 108، 23/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص4 ؛ و- سند شماره 56864 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 23/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره267، 22/9/1360، ص26.
3) سند شماره 294038 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از لشکر 28 پ (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 109، 24/9/1360، ص2.
1
امروز در اقدامات افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی در مناطق پیرانشهر، مهاباد و بوکان، یک تن از افراد خودی شهید و 9 تن زخمی شدند.
در منطقه پیرانشهر، نیروهای مسلح غیرقانونی به یکی از پایگاههای پیشمرگان کرد مسلمان حمله کردند که درنتیجة آن یک تن از پیشمرگان به شهادت رسید و 4 تن نیز زخمی شدند.(1)همچنین براثر برخورد یک دستگاه خودرو ارتش با مین در محور میاندوآب - مهاباد، 4 تن از نیروهای ارتش زخمی شدند. در منطقه بوکان نیز یک سرباز هنگام گشت‌زنی، روی مین رفت و زخمی شد.(2)
2
شورای تأمین استان کردستان به‌منظور تأمین امنیت جاده‌های این استان، با تأکید بر جدیت نیروهای ذی‌ربط تدابیر جدیدی را در نظر گرفت. در نامه استانداری کردستان به وزارت کشور درباره آخرین تصمیمات این شورا آمده است: «برای جلوگیری از سرقت‌ها و گروگان‌گیری در جاده‌ها تصمیم‌های زیر گرفته شد:
در محورها به‌خصوص محور سنندج - سقز - بانه، تأمین جاده همه‌روزه برقرار شود (مانند محورهای سنندج - مریوان و سنندج - کامیاران).
برای خودروهای دولتی در رفتوآمد، اسکورت و تأمین در نظر گرفته شود و آنها نیز در ساعات مناسب حرکت کنند.
ژاندارمری در محور مذکور به واحدهای تابعه دستور اکید دهد که درصورت بروز چنین حوادثی، مورد بازخواست واقع خواهند شد و در نقاطی که احتمال کمین زیاد است، تأمین بیشتری قرار دهند.(3)
3
امروز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروههای برانداز، عملیات‌هایی را در تهران و شیراز اجرا کردند. در صومعه‌سرا نیز نیروهای سپاه با استفاده از اطلاعات مردمی، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر دستگیر کردند.
به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی، یکی از نیروهای بسیج مسجد نبی اکرم(ص) نارمک (شرق تهران) در ساعت 8:30 مورد حمله چند تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و به شهادت رسید. در همین منطقه در خیابان فرجام نیز یک گروه ترور این سازمان با شلیک چند گلوله اقدام به ترور یکی از اهالی این خیابان کردند که به جراحت وی انجامید. همچنین افراد مسلح وابسته به گروههای برانداز بمبی را در مقابل منزل یکی از افراد متعهد شهر تهران کار گذاشته بودند که انفجار آن تلفات جانی در بر نداشت، ولی خسارات مالی به بار آورد.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 23/9/1360.
2) همان.
3) سند شماره 300074 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کردستان به وزارت کشور، 23/9/1360، ص1.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 23/9/1360.
در خیابان کریم‌خان نیز سرنشینان یک خودرو کادیلاک که به کلت و مسلسل یوزی مسلح بودند، در ساعت 7:50 بامداد به بانک ملی حمله کردند و مبلغ یک میلیون و 400 هزار ریال موجودی بانک را سرقت کرده، متواری شدند.(1)
افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در شیراز نیز یک نارنجک به ساختمان فرمانداری شیراز پرتاب کردند که منفجر نشد. این افراد همچنین در نزدیکی منزل سرپرست استانداری فارس با دو گلوله توپ، یک تله انفجاری کار گذاشته بودند که به‌دست نیروهای شهربانی کشف و خنثی شد.(2)
در صومعه‌سرا هم نیروهای سپاه با بهره‌گیری از اطلاعات مردمی، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند. در بازرسی از منزل این شخص یک قبضه اسلحه ژ3 و 100 تیر فشنگ کشف و ضبط شد.(3)
1
امام خمینی در جمع اعضای هیئت امنای دانشگاه ملی(4)و رؤسای دانشکده‌های مختلف درباره نقش و جایگاه دانشگاه در کشور، نبود تفکر اسلامی و حتی ملی در برنامه‌ریزی کلان آموزش عالی کشور در رژیم گذشته، لزوم طرد عناصری که وابستگی به کشورهای بیگانه را راه‌حل مشکلات می‌دانند، تشویق به خودباوری و استقلال فکری و تلاش برای برنامه‌ریزی با زمینه‌های فکری استقلال‌طلبانه با اشاره به الگوی موجود در جبهه‌های جنگ سخنانی بیان کردند. بخش‌هایی از بیانات امام به این شرح است:
«آقایان می‌دانید که دانشگاه یک کشوری اگر اصلاح بشود آن کشور اصلاح می‌شود؛ برای اینکه، آن که در رأس امور اجرایی یا تقنین یا قضاوت یا این‌طور چیزها واقع می‌شود دانشگاهی‌ها هستند و روحانیین، و با اصلاح این دانشگاه امور کشور اصلاح می‌شود و با انحراف دانشگاه، کشور منحرف می‌شود. حتی اگر یک استاد منحرف باشد ممکن است که اثرش برای یک کشور اثر چشمگیر باشد؛ برای اینکه یک استاد منحرف ممکن است که جمعی از جوان‌ها را منحرف کند و آنها هم همین‌طور در درازمدت، یک‌وقت یک غائله بزرگ برپا بشود. از این جهت، در اصلاح دانشگاه و در انقلاب فرهنگی دانشگاه آنکه [آنچه] از همه مهم‌تر است، قضیه اساتید دانشگاه، معلمان و دانش‌آموزان از آن پایین تا بالا [است] که این نورس‌ها دست یک اشخاص متعهد بیفتند، بالاتر که می‌آیند نوجوان‌ها باز دست یک دسته متعهد و بعد هم در دانشگاه که می‌آیند دانشگاه هم آنها را بسازد.
و ما صدماتی که در طول این مدت خوردیم، از دانشگاه خوردیم؛ از اینکه دانشگاه یک دانشگاه
متعهد نبوده است. حالا قطع‌نظر از اینکه دانشگاه یک تفکر اسلامی در آن حکم‌فرما نبوده است؛ یک تفکر ملی هم در آن نبوده است. اصلش منحرف می‌خواستند بکنند آنهایی که می‌خواهند این کشورهای امثال کشور ما را همه چیزش را از بین ببرند.
... البته دانشگاه باید باز بشود، اما باید این رویه در کار باشد و خیال نکنند که فقط بازشدن دانشگاه همة عقده‌ها را باز می‌کند. دانشگاه خوب، عقده‌بازکن است. دانشگاه بد نبودش بهتر از بودنش است؛ برای اینکه با نبودش قاعدتاً، این است که مردم جاهل‌اند، اما با بودن یک دانشگاه فاسد، افراد معاند و مخالف با ملت، با اسلام درست می‌شود.
... من یک وقتی که در یک عکسی که در سالهای سابق دیدم که محمدرضا پهلوی مقابل یکی از رؤسای جمهور امریکا ایستاده بود - که الآن اسم او را یادم نیست(1)من دیدم مثل یک عبد ضعیف ایستاده است در مقابل یک قدرتمند؛ عینک برداشته است این‌طور، و اصلش به او نگاه نمی‌کند، نگاهش را به آن‌طرف انداخته است و این هم مثل یک بچه مکتبی مقابل معلم ایستاده است و من این‌قدر ناراحت شدم که وضع ما به اینجا رسیده است که یک کسی که دارد به ما حکومت می‌کند، سلطنت می‌کند، در مقابل یک نفر اجنبی که احتیاج دارد به اینجا - یک‌وقت یک اجنبی بود که احتیاج نداشت - یک اجنبی که احتیاج دارد به این کشور، احتیاج دارد به سرمایه‌های این کشور، این‌طور بایستد. ... در این مسئله که ما نباید اسیر دیگران باشیم، ما نباید تحت سلطه امریکا باشیم، ما نباید امریکا بیاید دانشگاهمان را درست کند، امریکا بیاید ارتشمان را درست کند و کارهای دیگرمان را درست کند، احساس این معنا را بکنیم ما خودمان که باید سر پای خودمان بایستیم. باید این معنا در قلب همه ما به‌طور ایمان وارد بشود؛ مؤمن به این مطلب باشیم که خودمان یک کشوری داریم، کشورمان غنی هم هست، دیگران به ما محتاج هستند. این کشور غنی کوشش کند که خودش سر پای خودش بایستد؛ تصور نکند که نمی‌شود. خب، این تصور را اینها در دل بسیاری انداخته‌اند، در مغزها این تصور را انداخته‌اند که بدون اتکال به غرب یا شرق نمی‌شود زندگی کرد - این تصوری بوده است که آنها دیکته کرده‌اند و اینها پخش کرده‌اند، تبلیغش را کرده‌اند - نخیر، می‌شود، می‌شود
1) لیندون جانسون
همین کشوری را که نگذاشته‌اند جلو برود و در طول مدتی که این پدر و پسر نگذاشتند که این کشور جلو برود؛ نگذاشتند دانشگاه، دانشگاه باشد.
باید ما فکر کنیم که چنانچه خودمان بخواهیم کار بکنیم می‌توانیم. افکارمان را باید به کار بیندازیم. شما ملاحظه می‌کنید در همین چند وقتی که این جنگ بوده است بسیاری افکار خودشان را به کار انداخته‌اند و بسیاری از چیزها را درست کرده‌اند. می‌توانیم در طول یک مدت دراز، ما از همه چیز مستغنی بشویم؛ از همه کس مستغنی بشویم. وقتی که ما می‌توانیم خودمان را مستغنی کنیم، جوان‌هایمان را مستغنی کنیم، باید کوشش بکنیم. باید همه‌مان دست به هم بدهیم تا اینکه این وابستگی به خارج را از بین ببریم.
آنها هم همیشه با تبلیغات به ما حکومت می‌کنند. خارجی‌ها با تبلیغ حکومت می‌کنند به ما و دامنه تبلیغشان هم بیشتر راجع به این مسائل زیاد بود. شاید بسیاری از این اساتیدی که خیلی بندوباری نداشتند و متمایل به غرب یا شرق بودند، اینها هم این تبلیغات را می‌کردند که: "ما باید وابسته باشیم، زندگی نمی‌شود کرد بدون وابستگی." خیر، مسئله این‌طور نیست و خدا خواسته است که این دوتا قدرت بزرگ دنیا در مقابل هم باشند و هرکدام بخواهند یک تعدی بکنند از ترس دیگری نکنند و آنها هم فهمیده‌اند که همه این ملت ایستاده‌اند و نمی‌خواهند زیر بار بروند. آنها که نمی‌خواهند یک ملت را همه‌اش را از بین ببرند، اینها می‌خواهند استفاده کنند از ملت؛ نمی‌خواهند دانشگاه نباشد، می‌خواهند از دانشگاه استفاده بکنند، نمی‌خواهند زراعت نباشد، نمی‌خواهند صنعت نباشد، می‌خواهند ما بازار باشیم. هم مخازن ما را ببرند، هم ما بازار باشیم و آنها از ما استفاده بازاری بکنند. بنابراین، اگر آنها یک وقت احساس کردند که یک ملتی در مقابلشان ایستاده است مثل حالا ... محمدرضا این خیال را می‌کرد و گفته بود که اگر من بروم، ایران تجزیه می‌شود؛ نه، ایشان رفتند و تجزیه نشد. اینها [دو ابرقدرت] هیچ‌وقت تفاهم حقیقی با هم نمی‌کنند. اینها همیشه مثل دوتا گرگ می‌مانند که می‌خواهند همدیگر را بخورند. بنابراین، باید ما با قدرتمندی، با فکر اینکه نمی‌توانند به ما تصرف بکنند و با فکر اینکه می‌توانیم ما خودمان کارهای خودمان را انجام بدهیم، پیش برویم.
شما توجه کردید به این جنگ، شاید اوایل خیلی‌ها گمان می‌کردند که یک جنگ شد و امریکا هم چطور است و نمی‌شود چه کرد و یک وقت فهمیدید که آنها غافلگیر - البته با خیانت بعضی آن وقت، کسانی که آن وقت بودند - غافلگیر کردند و یک جاهایی را به غافلگیری گرفتند. آن وقتی که ایستادند جوان‌ها در مقابلشان، دیگر نتوانستند یک قدم پیش بیایند و حالا هم که دارند می‌روند کنار؛ برای اینکه احساس کردند می‌توانیم، جوان‌های ما، ارتش ما و سایر قوا، مثل پاسداران و بسیج و امثال اینها، احساس کردند که ما می‌توانیم جلو اینها را بگیریم. ملت هم احساس کرد که باید جلو اینها را گرفت، از همه قشرها رفتند. اینکه از دانشگاه هم می‌رود در
جبهه و شهید می‌دهد، این برای این تحولی است که در افکار پیدا شده است که ما باید جلو [آنها را] بگیریم، ما باید پیش برویم، ما باید خودمان زنده باشیم و زندگانی استقلالی باید داشته باشیم. درهرصورت، دانشگاه‌ها از اموری است که جاهایی است که باید ایران را، اسلام را، اینها نگه دارند؛ یعنی تربیت اینها و فرهنگ خودی، فرهنگ اسلامی، فرهنگ انسانی در اینجا حکم‌فرما باشد. اگر دانشگاه‌ها اصلاح بشود، استقلال ما، آزادی ما، همه چیز ما، حفظ می‌شود. و حتماً بدانید که در درازمدت هم به‌کلی ما مستغنی از غیر خواهیم شد، در همه چیز مستغنی از غیر خواهیم شد. و کوشش کنید که کمک کنید به این انقلاب فرهنگی و کمک به انقلاب فرهنگی کمک به استقلالتان است، کمک به آزادی‌تان است، کمک به کشورتان است که از زیر بار وابستگی بیرون برود. ... باید ما خودمان این کشور خودمان را نگه داریم. همه ملت، همه افراد، مسئول هستند؛ خصوصاً دانشگاه مسئولیت دارد در این امور. باید دانشگاه خودش را مجهّز کند برای اینکه جوان‌ها را بسازد. آتیه این کشور را باید از حالا شما پی‌ریزی کنید. ما فقط به فکر خودمان و زمان حال نباید باشیم. ما باید به فکر آینده کشور باشیم؛ برای اینکه اسلام است، آینده اسلام باید محفوظ بماند. آینده کشور باید محفوظ بماند. نسل‌های آینده باید این معنا را بفهمند که از اینجا شروع شده است برای حفظ این کیان اسلام و کیان کشور.
... جنگ که یک مسئله مشکلی بود، خود این ملت حل کرد این را و مشکلات دیگر هم قابل‌حل است، حل می‌کند. و شما ملاحظه می‌کنید که در همه این انقلاباتی که در دنیا پیدا شده، انقلابی که مثل انقلاب ایران باشد به این پرثمری و به این کم‌ضایعاتی - ثمره‌اش خروج از تحت سلطه شرق و غرب است، این یک ثمره کمی نیست - هیچ جای دنیا این‌طور نشده است که تا حالا که از همه جور بریده بشود، اگر هم بریده شدند از یک‌طرف، با یک‌طرف دیگر پیوند کرده‌اند. اینجا بحمدالله با هیچ‌کس نه پیوندی دارد نه چیزی بریده شده است. از همه چیز دست آنها کوتاه شده است. یک تحول بزرگی برای این کشور، برای این ملت پیش آمده و ثمره عظیمی است تبدیل یک رژیم ظالم به یک رژیمی که انشاءالله، عدالت در آن اجرا خواهد شد. این یک امر مهمی است که واقع شده است. یک امری است که انبیا جان خودشان را برای همین مسائل داده‌اند، پیغمبر اسلام و اولیای ما همه کوشش‌شان در این بود که دست مستکبرها را کوتاه کنند از مستضعفین. و بحمدالله در ایران الآن یک احساس همگانی است و این احساس همگانی است که به دستوپا انداخته است این قدرت‌ها را و دارند توطئه‌ها می‌کنند و انشاءالله، این توطئه‌ها هم به جایی نمی‌رسد و حل می‌شود قضایا. و انشاءالله خودمان سر سفره خودمان می‌نشینیم و نان [و] پنیر خودمان را می‌خوریم. و ما لازم نداریم آن دستگاه‌های قدرت‌های بزرگ را که ما دست‌بسته تسلیم آنها بشویم برای اینکه یک پارک داشته باشیم؛ برای اینکه یک عمارت کذا داشته باشیم.»(1)
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی (ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز1378، ص429.
1
امروز نخست‌وزیر ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس مطالب مهمی درباره وضعیت عمومی کشور بیان کرد. وی امروز همچنین حجت‌الاسلام ناطق نوری و دکتر ولایتی را به‌ترتیب به‌عنوان وزیران کشور و امور خارجه به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.
نخست‌وزیر در مصاحبه با خبرگزاری پارس، دلیل اتکانداشتن به قدرت‌های خارجی در جنگ و سیر پیروزمندانه آن را به‌دلیل حضور و استقامت مردم و پشتیبانی آنان از انقلاب، باوجود محاصره اقتصادی ذکر کرد. وی گفت: «زمانی‌که جنگ به ما تحمیل شد، در آن هنگام عراق 36 میلیارد دلار پشتوانه ارزی داشت و ما رقمی که داشتیم بسیار اندک بود. وقتی جنگ آغاز گردید و حصر اقتصادی شروع شد، فشارهای ناشی از جنگ پیش آمد و در زمانی‌که عراق با داشتن پشتوانه، 14 میلیارد دلار وام می‌گیرد، ما بدون اینکه یک سنت از کشوری قرض کرده باشیم، روی پای خود ایستاده‌ایم و در راه ایجاد یک اقتصاد مستقل گام برمی‌داریم، اما این امر مهم چگونه شکل گرفته است؟ این یک سؤال اساسی است که برای ملت ما بسیار مهم است. به نظر من جواب اصلی سؤال، ایثارگری مردم می‌باشد که توانسته است به دولت این امکان را بدهد که بدون اینکه کوچک‌ترین لغزشی به شرق یا غرب داشته باشد، مایه اصلی مردم هستند.» وی گفت: «درحقیقت ما در این جنگ آموخته‌ایم که با روزه اقتصادی - که مرحوم شهید رجایی سخت به آن معتقد بود - روی پای خود بایستیم و بدون اینکه ارتباطی با ابرقدرت‌ها داشته باشیم روحیه خود را حفظ خواهیم کرد. تمام برنامه‌های شورای اقتصاد و هیئت دولت در این جهت حرکت می‌کند؛ درجهت صرفه‌جویی و تربیت روحیه ایثارگرانه مردم، نیل به موفقیت واقعی در اقتصاد و شکوفاکردن صنایع و کم‌کردن وابستگی آن به خارج، که این جنگ اثرات بسیاری داشته و انشاءالله در آینده موفق خواهیم شد تا صنایع مادر را به‌حد خودکفایی برسانیم.»
نخست‌وزیر افزود: «این برنامه‌ها موفق نخواهد شد مگر با همکاری مردم. ملت ما باید بداند که این از بابت ایثارگری و صبر انقلابی آنهاست که ما این قدرت را پیدا کرده‌ایم و پیروزی‌های اخیر را به دست آورده‌ایم، بدون
اینکه قدمی درجهت وابستگی برداریم. ملت ما باید بداند که حاصل ایثارگری آنهاست که اگر عراق دست به‌سوی اجانب جهت دریافت اسلحه گشوده است و از مواضع به‌ظاهر رادیکال خود دفاع می‌کند، ملت ما روزبه‌روز سازش‌ناپذیرتر در عرصه جهانی نشان می‌دهد. دراین‌جهت دولت برنامه‌هایی در پیش دارد و ملتی که خون خودش را درجهت اسلام و استقلال می‌دهد، صبر انقلابی خواهد داشت.
ما اگر کوچک‌ترین لغزشی کنیم می‌توانیم همه‌گونه وسایل رفاهی دراختیار مردم بگذاریم و ابرقدرت‌ها منتظر یک‌چنین حرکتی هستند تا همه چیز را دراختیار ما قرار دهند و اگر ما دست به یک‌چنین کاری بزنیم، آن هویت اسلامی انقلاب را از بین برده‌ایم. ما به تمام خون‌های پاک ریخته‌شده احترام خواهیم گذاشت و چنین کاری نخواهیم کرد.»(1)
وی همچنین درباره طرح‌های کلی امریکا در خاورمیانه و تنش‌های بهوجودآمده بین امریکا و لیبی و موضع ایران دراینباره گفت: «امریکا همواره درمورد خاورمیانه نقشه‌های ویژه‌ای داشته؛ به‌خاطر اینکه این منطقه ازنظر استراتژیک برای جهان غرب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین دلیل است که استکبار جهانی اعم‌از شرق و غرب نظر خاصی داشتند و با اتفاقاتی که در خاورمیانه به‌ویژه صدور پدیده نیرومند و پرقدرت انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی و دگرگونی‌هایی که در منطقه به وجود آمده، ما باید منتظر باشیم تا امریکا در منطقه فعال‌تر باشد.» وی گفت: «طبیعی است که این فعالیت‌ها را از دیگر فعالیت‌های امریکا نباید جدا دانست، اما آنچه در دورنمای نزدیک به نظر می‌آید، حرکت فیلیپ حبیب برای ایجاد توطئه‌های دیگر در منطقه، ایجاد آشوب در جنوب لبنان و به‌وجودآوردن زمینه برای تحت فشار قراردادن کشورهای مترقی عرب می‌باشد که یک نمونه‌اش را در کشور لیبی شاهد بودیم که کارشناسان نفتی خود را از این کشور خارج می‌کند تا موفق شود هسته مقاومت در شمال افریقا را از بین ببرد.» نخست‌وزیر افزود: «من حمایت دولت جمهوری اسلامی ایران را از کشور برادر لیبی اعلام می‌کنم و ما آماده‌ایم که کارشناسان نفتی خود را به این کشور اعزام کنیم.»(2)
امروز همچنین نخست‌وزیر برای تکمیل کابینه خود، علی‌اکبر ناطق نوری و علی‌اکبر ولایتی را به‌ترتیب برای تصدی پست وزارت کشور و وزارت امور خارجه، به‌منظور اخذ رأی اعتماد به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.(3)
1
دکتر نوربخش، رئیس کل بانک مرکزی، دلیل پایداری و ثبات اقتصاد ایران را در زمان جنگ همکاری مردم دراینباره اعلام کرد. وی در تشریح نقش مردم در استقلال اقتصادی و استقبال آنان از طرح‌های ارائه‌شده که کاهش تورم و افزایش تولید را درپی دارد، گفت: «ما برخلاف دولت عراق دارای پشتوانه مردمی هستیم و به همین دلیل تاکنون حتی یک دلار وام دریافت نکرده‌ایم، درحالیکه عراق از کشورهایی چون عربستان سعودی و کویت بیست میلیارد دلار
وام گرفته است. به‌عنوان مثال، زمانی‌که ما از مردم خواستیم پول‌هایشان را وارد شبکه بانکی کشور کنند، استقبال شدیدی از آنها دیدیم. علت استقبال این بود که مردم می‌دانستند نهایتاً سود این کار نصیب خود آنها می‌شود، چراکه اولاً از فشار تورم کم می‌شود و ثانیاً امکان اجرای پروژه‌های تولیدی را می‌دهد و این یعنی افزایش تولید و کاهش قیمت. دراین‌مورد حتی پول‌های خرد صد و دویست تومانی توسط مردم به بانک‌ها داده شد.»
دکتر نوربخش درباره وضع ذخایر ارزی کشور نیز گفت: «اصولاً کشور ما کشوری نیست که از این بابت با مشکلی مواجه شود. ما به‌طور بالقوه دارای منابع عظیمی از مس، نفت و گاز هستیم که به‌راحتی قابل‌تبدیل به ارز می‌باشد و مهم‌تر از همه اینکه از نیروی انسانی فداکار و مؤثری برخورداریم. ما به‌تنهایی و بدون کمک دیگران بیش از یک سال جنگ را پشت سر گذاشته‌ایم، درحالیکه اعراب و اسرائیل با کمک‌های خارجی نتوانستند بیش از شش روز در جنگ تاب بیاورند.»(1)
1
خبرگزاری پارس با استفاده از اطلاعات منتشرشده دولت یوگسلاوی مقاله‌ای درباره گسترش روابط اقتصادی عراق و یوگسلاوی و تبدیل‌شدن عراق به اولین شریک تجاری یوگسلاوی تهیه کرده و در آن مواردی از تبادلات تجاری بین دو کشور را برشمرده است. در این مقاله آمده است:
«ارزش قراردادهای منعقد بین یوگسلاوی و عراق طی ده ماهه اول سال جاری مسیحی بالغ بر 2/1 میلیارد دلار گردیده است. درحال‌حاضر، 60 شرکت یوگسلاوی مشغول اجرای پروژه‌های مختلف در عراق می‌باشند که ارزش این پروژه‌ها مجموعاً بالغ بر 3 میلیارد می‌گردد. ارقام فوق که ازسوی دولت یوگسلاوی انتشار یافته است، نشان می‌دهد که عراق اولین شریک اقتصادی یوگسلاوی است. این دو کشور همچنین روابط تجاری خود را گسترش بخشیده‌اند. میزان صادرات یوگسلاوی به عراق طی ده ماه گذشته بالغ بر 435 میلیون دلار می‌گردد که در مقایسه با همین ایام در سال 1980، 88 درصد افزایش یافته است. علت عمده این افزایش چشمگیر، صدور تلویزیون و دیگر وسایل برقی خانگی و پارچه به عراق بوده است. واردات یوگسلاوی از عراق در همین ایام بالغ بر 248 میلیون دلار می‌باشد. این مبلغ 70 درصد کمتر از ایام مشابه در سال گذشته است، علت این کاهش، تصمیم یوگسلاوی در کم‌کردن واردات نفتی می‌باشد. نفت تنها کالایی است که یوگسلاوی از عراق خریداری می‌کند. از سوی دیگر، شرکت ساختمانی "اینداستروگردانیا" یوگسلاوی به‌دنبال امضای قراردادی با عراق، تسهیلات ساختمانی ویژه‌ای در این کشور بنا خواهد کرد. خبرگزاری تانیوگ که این گزارش را مخابره کرده، اشاره‌ای به نوع تسهیلات ویژه نکرده است. ارزش این قرارداد بالغ بر 90 میلیون دلار می‌باشد.
شرکت مزبور جمعاً قراردادهایی با ارزش 370 میلیون دلار با عراق منعقد کرده و بدین‌منظور 1400 کارگر و متخصص یوگسلاوی به این کشور اعزام شده‌اند.»(2)
1
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، وزارت کشور بحرین با انتشار اطلاعیه‌ای از دستگیری گروهی که در ایران آموزش دیده و به آن کشور اعزام شده بودند، خبر داد. درمقابل، قائم‌مقام وزارت خارجه ایران نیز انتساب این گروه به ایران را به‌شدت تکذیب کرد و آن را کار عواملی دانست که برای ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه تلاش می‌کنند. این خبرگزاری گزارش داد: «این گروه تروریستی از اتباع بحرین، ایران و سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس هستند.» بنا بر اعلام آسوشیتدپرس: «این بیانیه کوتاه که توسط خبرگزاری خلیج [فارس] پخش شد، اولین نشانه مشکلات امنیتی بحرین می‌باشد. بر پایه این گزارش، دولت منامه به‌دنبال آگاهی از این مطلب که تروریست‌های مذکور در ایران آموزش دیده و به بحرین فرستاده شده‌اند تا با انجام اقدامات خرابکارانه موجب به‌خطرانداختن ثبات و امنیت این کشور شوند، اعتراض شدیداللحنی به دولت ایران تسلیم کرده است. در بیانیه وزارت کشور بحرین آمده، آموزش تروریست‌ها در ایران نمایانگر رفتار غیرمسئولانه‌ای است که به روابط ایران و بحرین صدمه خواهد زد. در بیانیه مذکور از تاریخ و محل دستگیری تروریست‌های مذکور ذکری به میان نیامده است.»(1)
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه ایران این اتهام را رد کرد. به نوشته روزنامه کیهان درپی انتشار خبر دستگیری این گروه که وزارت کشور شیخ‌نشین بحرین آنها را تروریست‌های منتسب به ایران خوانده است، خبرگزاری پارس از احمد عزیزی، قائم‌مقام وزارت امور خارجه، نظر این وزارتخانه را جویا شد. وی انتساب این گروه را به ایران به‌شدت تکذیب و اعلام کرد: «احتمالاً در این جریان دست عواملی برای متهم‌کردن جمهوری اسلامی ایران به تلاش برای ایجاد بی‌ثباتی در منطقه در کار است.»(2)عزیزی اضافه کرد که دستگیرشدگان، هیچ ارتباطی با ایران ندارند و کسانی که مسئول بروز چنین حوادثی می‌باشند می‌خواهند ایران را بدنام کنند و در خلیج‌فارس ناامنی به وجود آورند.(3)
2
امروز عربستان سعودی در حمایت از ادعای عراق مبنی‌بر اقدام ایران در کشتن اسرای عراقی، بیانیه‌ای منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، پادشاهی سعودی امروز اعدام 1500 اسیر عراقی به‌دست نیروهای ایرانی را که عراق ادعا کرده بود، به‌شدت محکوم کرد. دربار ریاض در این بیانیه این عمل وحشتناک را ضربه‌ای به اصول و موازین اسلامی و کنوانسیون‌های ژنو درباره زندانیان جنگی و همچنین اصول اولیه انسانی دانسته است. خبرگزاری فرانسه در گزارش خود افزوده است: «ایران شدیداً و بارها اعدام اسیران جنگی عراق را تکذیب کرده است.»(4)
خبرگزاری پارس نیز درباره زمینه‌های صدور اطلاعیه دولت عربستان سعودی به نقل از روزنامه‌های کویتی اعلام کرد: «شب گذشته صدام طی تماس تلفنی با شاه خالد درمورد روابطشان صحبت کرد. این روزنامه‌ها اضافه کرده‌اند که شاه خالد در این تماس، مسئله به‌اصطلاح کشتار اسرای جنگی عراق را محکوم کرده است.»(5)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 268 23/9/1360، ص12، منامه - خبرگزاری یونایتدپرس، 22/9/1360.
2) روزنامه کیهان، 23/9/1360، ص2، خبرگزاری پارس.
3) روزنامه اطلاعات، 24/9/1360، ص2.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، ص9، ریاض - خبرگزاری فرانسه، 22/9/1360.
5) همان، ص16، کویت - خبرگزاری پارس، 23/9/1360.
1
امروز یک بمب در نزدیکی میدان کن نوت لندن در داخل یک خودرو منفجر شد که دو ایرانی سرنشین آن کشته شدند و یک تن دیگر به‌شدت آسیب دید. یونایتدپرس به نقل از یک سخنگوی پلیس دراینباره گزارش داد: «انفجار بمب درحدود ناحیه صندلی عقب یک اتومبیل داتسون روی داد که بلافاصله 2 نفر را که در صندلی عقب ماشین بودند به هلاکت رسانید. راننده که شدیداً زخمی شده بود به بیمارستان سنت ماری در پادینگتون اعزام شد. یک مقام پلیس گفت کارآگاهان جوخه ضدتروریست عقیده دارند بمب، که بیش از چهار اونس مواد منفجره وزن داشته است، توسط قربانیان این انفجار حمل می‌شده و در صندوق عقب یا در صندلی عقب اتومبیل جای داشته است.»(1)
همچنین روزنامه گاردین دراین‌درباره از اظهارنظر نکردن پلیس درباره اهداف و عوامل بمبگذاری سخن گفت، ولی عنوان کرد که این بمب احتمالاً برای ترور یکی از مخالفان جمهوری اسلامی ایران که در همان زمان در هاید پارک لندن مشغول سخنرانی بود، حمل می‌شده است.(2)
دراینحال، بولتن ویژه خبرگزاری پارس باتوجه‌به اینکه فرد مصدوم این حادثه از افراد انجمن اسلامی دانشجویان ایران و از اعضای سابق کنسولگری ایران بوده است، از احتمال دست‌داشتن افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این امر و کارگذاشتن بمب در خودرو مزبور خبر داد.(3)
2
خبرگزاری فرانسه در مقاله‌ای به بررسی سیر جنگ ایران و عراق پرداخته و در بخش نخست مقاله با اشاره به اهداف و مقاصد مقامات و رهبران عراق، هجوم به ایران را از دیدگاه آنان عاملی برای سرنگونی دولت نوپای ایران دانسته و تصرف بخش‌هایی از خاک ایران را امتیازی برای حکومت عراق در مذاکرات احتمالی با ایران عنوان کرده است.
این خبرگزاری در بخش بعدی مقاله با اشاره به دگرگونی‌های بهوجودآمده در جبهه‌های جنگ و شرح حملات عراق، عقب‌رانده‌شدن قوای اشغالگر از بخش‌هایی از ایران را عاملی خوانده که سیر جنگ را پیش‌بینی نشدنی کرده است. خبرگزاری فرانسه در بخش نهایی مقاله نیز ضمن بررسی برخی برتری‌های عراق ازجمله وضع مناسب‌تر پولی، کمک کشورهای عربی و کمک تسلیحاتی شوروی و فرانسه، تنها برتری ایران را برخورداری از پشتیبانی مردم عنوان کرده است. در این مقاله آمده است:
«سال جاری مسیحی درحالی به پایان می‌رسد که یک موضوع ناشناخته دیگر در خاورمیانه وجود دارد و آن مشکل جدید جنگ عراق و ایران است. درحقیقت به‌دنبال پانزده ماه نبرد، ایران اخیراً نشان داد که قادر به ایراد ضربات جدی به ارتش عراق است. طی ده روز اول مهرماه سال گذشته، ارتش عراق با یک تهاجم غافلگیرانه، موفق به تصرف قسمتی از خاک ایران به عرض 20 الی 30 کیلومتر و طول 600 کیلومتر از اطراف آبادان تا کوه‌های کردستان
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره268، 23/9/1360، صص 13 - 12، لندن - خبرگزاری یونایتد پرس، 22/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره270، 25/9/1360، صص 10 - 11، لندن - خبرگزاری رویتر، 24/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، صص 6 - 5، لندن - خبرگزاری پارس، 23/9/1360.
شد. رهبران عراق تصور می‌کردند این جنگ منجر به سقوط رژیم آیت‌الله خمینی خواهد شد و درگروداشتن زمینهای تصرف‌شده، امتیازی برای عراق به‌منظور حل اختلافاتش با ایران مخصوصاً درمورد حاکمیت شط‌العرب [اروندرود] خواهد بود.»
فرانس پرس می‌افزاید: «تصرف این نوار طولانی از خاک ایران نواحی مرزی عراق را - که برای این کشور حیاتی نیز هستند - از ضربات ایران حفظ می‌کند.
اکنون بعد از [گذشت] بیش از یک سال از جنگ، ارتش ایران شروع به حمله کرده است. دو ماه و نیم قبل، نیروهای ایرانی، عراقی‌ها را از شرق رود کارون [به غرب این رودخانه به عقب] راند [ند] و بدین‌ترتیب برد توپخانه ایران به شهر بصره رسید. درحدود دو هفته قبل نیز نیروهای ایرانی در ناحیه مرکزی مرز در سوسنگرد - بنا به اظهارات [مقامات] تهران - تا مرز پیشروی کردند. این حادثة بزرگی بود، زیرا نوار مرزی تصرف‌شده توسط عراقی‌ها قطع شد و خاک عراق در ناحیه عماره عملاً آسیب‌پذیر شد. بالاخره روز جمعه نیروهای ایرانی به مواضع عراقی‌ها در ناحیه قصرشیرین حمله کردند و بدین‌ترتیب نشان دادند که در سراسر جبهه قادر به عملیات هستند.
از این پس، سرانجام جنگ کمتر قابل پیش‌بینی شده است و طرفین همچنان امتیازهایی در دست خود دارند. عراق اقتصاد بهتری دارد، مخازن پولی عراق و کمک مالی کشورهای حوزه خلیج‌فارس و پادشاهی عربی به این کشور اجازه می‌دهد تا ضمن ارائه جنگ و رفع نیازهای مردم، کارهای توسعه‌ای خود را نیز پیش برد. علاوهبراین، کشورهای غربی همچنان وسایل ضروری عراق را تأمین می‌کنند.
شوروی نیز به نظر می‌رسد سرانجام موضع خود را مشخص کرده و به عراق کمک می‌کند. فرانسه هر پنج الی شش هفته درحدود 3 فروند میراژ اف1 به عراق تحویل می‌دهد.
درعوض، ایران از منبع نیروی انسانی بسیار عظیمی برخوردار است؛ چهل میلیون ایرانی در مقابل چهارده میلیون عراقی. مردم ایران آشکارا بهوسیله انقلاب و جنگ آبدیده شده‌اند.»(1)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره268، 23/9/1360، صص 4 - 3، بیروت - خبرگزاری فرانسه 22/9/1360.
1
امروز در ادامه عملیات مطلع‌الفجر یکی دیگر از قله‌های ارتفاع شیاکو در ساعت 23:00 به تصرف نیروهای خودی درآمد. هواپیماها و توپخانههای ارتش عراق نیز شهرهای اهواز، بستان، مریوان، دزفول و اندیمشک را بمباران و گلوله‌باران کردند.
به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، در عملیات تکمیلی مطلع‌الفجر، نیروهای خودی با یورش به یکی از قله‌های ارتفاع شیاکو، این قله را تصرف کردند. در این عملیات با آتش توپخانه ارتش و ادوات سپاه پاسداران چند تانک و نفربر عراقی منهدم شد و بالغ بر 50 نظامی عراقی کشته شدند. همچنین از ابتدای عملیات تا پایان امروز بالغ بر 8 پاتک ارتش عراق با شکست مواجه شد.(1)
چند فروند هواپیمای عراقی نیز در ساعت 15:30 با بمب و پرتاب راکت جنوب شهر اهواز را هدف قرار دادند که تعدادی از بمب‌ها و راکت‌ها به محوطه کارخانه نورد ایران اصابت کرد و به تخریب و آتش‌سوزی در بخش‌هایی از این کارخانه انجامید. در این حملات یک تن به شهادت رسید و 2 تن نیز زخمی شدند.(2)
علاوهبراین، هواپیماهای عراقی شهر بستان و اطراف آن را هم بمباران کردند که براثر آن تعدادی زخمی شدند.(3)
توپخانههای دوربرد عراق نیز روستای درکی در جنوب مریوان را گلوله‌باران کردند که به شهادت 6 تن از اهالی این روستا انجامید(4)
توپخانههای عراق همچنین شهرهای دزفول و اندیمشک را با 8 گلوله توپ هدف قرار دادند که در اندیمشک یک تن به شهادت رسید و 10 تن زخمی شدند که 3 تن از آنان کودک بودند. گلوله‌هایی که به دزفول اصابت کرد تلفات جانی نداشت، اما موجب واردآمدن خسارتهایی به چند منزل مسکونی شد.(5)
1) روزنامه کیهان، 24/9/1360، ص15؛ و- روزنامه اطلاعات، 24/9/1360، ص14.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، ص3، اهواز- خبرگزاری پارس، 23/9/1360 و- سند شماره 427303 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش روزانه از روابط عمومی ستاد امنیت شهر اهواز به برادر فروزنده، 24/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- روزنامه اطلاعات، 24/9/1360، ص14.
3) سند شماره 427278 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 25/9/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 57348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی طرح و برنامه مرکز، 26/9/1360، سند تک‌برگی.
5) سند شماره 254814 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات منطقه8، 23/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره269، 24/9/1360، صص 4 -3، اهواز- خبرگزاری پارس، 23/9/1360.
1
حمل مهمات ازطریق مرزهای اردن به داخل عراق، انتقال 12 بالگرد ساخت فرانسه از اردن به عراق، اعدام 3 فرمانده ارتش عراق به‌دلیل شکست واحدهایشان در عملیات مطلع‌الفجر و پناهنده‌شدن 4 نظامی ارتش عراق به ایران از مرزهای غربی کشور، از خبرهای مهم نظامی امروز است.
امروز یک ستون نظامی حامل مهمات که از بندر عقبه اردن ارسال شده بود، پس از ورود به عراق به انبار مهمات بعقوبه انتقال یافت.(1)
همچنین 12 فروند بالگرد خریداری‌شده از فرانسه ازطریق بندر عقبه به عراق ارسال شد. منبع این خبر احتمال داده است که تعدادی از این بالگردها به جزیره بوبیان فرستاده شده‌اند.(2)
علاوهبراین، به گزارش ژاندارمری، 3 تن از فرماندهان واحدهای عراقی که در عملیات مطلع‌الفجر شرکت داشتند پس از شکست واحدهایشان در آن منطقه دستگیر و به قرارگاه لشکر منتقل شدند. این 3 فرمانده عراقی پس از بازجویی و تحویل به تیپ مستقر در خانقین اعدام شدند.(3)بنا بر گزارشی نیز 4 تن از افراد ارتش عراق از مرزهای نوسود و مریوان وارد ایران شدند و خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست پناهندگی کردند. 2 تن از این افراد درجه‌دار و 2 تن دیگر سرباز بودند.(4)
2
عناصر گروه کومه‌له در ساعت 22:00 ازسمت غرب سنندج وارد شهر شدند و با همکاری برخی از افراد خود که در داخل شهر مستقر بودند اقداماتی را علیه مردم و نیروهای نظامی این شهر انجام دادند. افراد گروه کومه‌له ابتدا 2 گلوله آرپی‌جی7 را به مقر سپاه - واقع در خیابان سیروس - شلیک کردند که یکی از آنها عمل کرد و موجب واردآمدن خسارتهایی به ساختمان سپاه شد. همچنین تعدادی از شیشه‌های مغازه‌ها و منازل اطراف ساختمان سپاه شکست. در ادامه، تعدادی از این افراد با هجوم به منزل یکی از کارمندان اداره بازرگانی و تهدید اسلحه قصد ربودن خودرو لندرور اداری را که دراختیار او بود، داشتند که وی سریعاً به نیروهای سپاه اطلاع داد و نیروهای سپاه و سپس ژاندارمری به محل اعزام و با آنان درگیر شدند. همچنین تعدادی از نیروهای مهاجم در نقاط مختلف شهر ازجمله شریف‌آباد اقدام به تیراندازی کردند که براثر آن آسیب‌هایی به ساختمان شهربانی در تپه شریف‌آباد وارد شد. عده‌ای از آنان نیز وارد مسجد شیخ حبیب‌الله شدند و به‌مدت ده دقیقه اقدام به پخش نواری کردند که در آن از مردم خواسته می شد از آنان حمایت کنند. در این اقدامات که بیش از یک ساعت طول کشید، 4 تن از نیروهای سپاه به شهادت رسیدند و 3 تن از نیروهای ژاندارمری که یکی از آنان افسر بود، زخمی شدند. همچنین دو دستگاه بی‌سیم و یک قبضه اسلحه کالیبر30 نیروهای خودی به دست مهاجمان افتاد.(5)
همچنین طبق گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، از نیروهای گروه کومه‌له نیز 8 تن کشته شدند که مهاجمان اجساد آنها را از صحنه درگیری خارج کردند.(6)
1) سند شماره 154556 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م -132) سپاه پاسداران (واحد طرح و برنامه عملیات)، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 5796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی،، ق - م نزاجا در جنوب (رکن2)، شماره 346، 2/10/1360، ص2.
3) سند شماره 154623 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - (رکن2 گروه اطلاعات) به ر- سماجا2، 3/10/1360، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 56870 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه 7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 23/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره57348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) سند شماره 320767 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار کردستان، 24/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294038 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی از لشکر 28 پ (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)،، شماره 109، 24/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، صص 5 -4 ؛ و- سند شماره 153936 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه عملیات ستاد مرکزی، 27/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 57352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/9/1360، ص1.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره270، 25/9/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/9/1360.
1
براثر آتش توپخانه خودی در محورهای بانه - سردشت، 13 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته و 7 تن زخمی شدند. لشکر28 سنندج نیز دو پایگاه گروه کومه‌له را که عده‌ای از نیروهای خودی در زندان‌هایشان نگهداری می‌شدند، شناسایی کرد.
در منطقه شمالغربی بانه عده‌ای از نیروهای حزب دمکرات برای مقابله با نیروهای خودی که روز پیش بخشی از محور بانه - سردشت را پاک‌سازی کرده بودند، در بخش شمالی روستای زروار و ارتفاعات آن سنگر گرفتند که براثر شلیک توپخانههای خودی 6 تن از آنان به‌همراه فرماندهشان - که یک سروان سابق ارتش به نام جاویدفر بود - کشته و 6 تن نیز زخمی شدند.(1)
به گزارش ستاد خبری سپاه پاسداران، احمد جاویدفر فرمانده کل نظامی حزب منحله دمکرات بود و قبلاً با نام مستعار مام هژار فرماندهی هیز پیشوا در منطقه مهاباد را برعهده داشت و اخیراً به سِمَت فرماندهی کل نظامی حزب دمکرات انتخاب شده بود.(2)رکن2 لشکر28 سنندج نیز در گزارش این واقعه، از کشته‌شدن سرهنگ دوم سابق ارتش به نام ربیعی که با نیروهای حزب دمکرات همکاری داشت خبر داد.(3)
در منطقه سردشت نیز براثر اصابت یک گلوله توپ به محل تجمع نیروهای مسلح غیرقانونی 6 تن از آنان کشته شدند و یک تن زخمی شد.(4)
همچنین رکن2 لشکر28 سنندج، دو محل استقرار و بازداشتگاه نیروهای گروه کومه‌له را که عده‌ای از نیروهای گروگان گرفته‌شده خودی نیز در آنجا نگهداری می‌شوند، به شرح زیر اعلام کرد:
مقر مرکزی کومه‌له در هفده کیلومتری جنوب‌غربی سنندج که در آن 150 تن از افراد این گروه استقرار دارند و 3 تن از نیروهای خودی نیز که از افراد تیپ1 لشکر28 سنندج می‌باشند در بازداشتگاه این مقر به سر می‌برند.
زندان حلوان در بیست‌وچهار کیلومتری جنوب‌غربی سنندج که در آن 50 تن از افراد خودی اعم از ارتشی، پیش‌مرگ کرد مسلمان و ژاندارمری در بازداشت‌اند و 20 تن از افراد این گروه از آنجا محافظت می‌کنند.(5)
2
امروز روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیه‌ای عملکرد هفت‌هفته‌ای خود را در مقابله با گروههای مسلح غیرقانونی در شهر تهران اعلام کرد. طبق اعلام روابط عمومی ستاد مرکزی، در ماه گذشته نیروهای سپاه 205 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که برخی از آنان اسلحه، اسناد و مدارک سازمانی مهمی به همراه داشتند، دستگیر کرده‌اند. این نهاد همچنین 30 تن از عناصر سلطنت‌طلب را نیز که در توطئه‌های گوناگون علیه نظام جمهوری اسلامی شرکت داشتند، دستگیر کرده‌اند. طبق اطلاعیه سپاه، احمد غضنفرپور از افراد وابسته به بنی‌صدر که پس از عزل و فرار وی علیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت داشت نیز در یکی از شهرهای شمالی دستگیر شده است.(6)
1) سند شماره 294312 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 24/9/1360، صص 2 - 1.
2) روزنامه اطلاعات، 28/9/1360، ص4.
3) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص2.
4) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) سند شماره 294338 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (ر2کن) به فرماندهی سپاه پاسداران (واحد اطلاعات)، 23/9/1360، سند تک‌برگی.
6) روزنامه کیهان، 24/9/1360، ص15، اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
1
امروز آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیس مجلس شورای اسلامی، در دیدار با امام خمینی و تماس تلفنی با محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، درباره موضوعات جنگ گفت‌وگو کرد.
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در ملاقاتی با امام خمینی ایشان را در جریان تحولات جنگ قرار داد. آقای هاشمی رفسنجانی در این ملاقات ضمن بیان گزارشی درباره موضوعات جنگ، به عضویت اعضای احزاب و گروههای سیاسی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اشاره کرد. در قسمتی از خاطرات امروز آقای هاشمی درباره این ملاقات آمده است: «امروز صبح به مجلس نرفتم. قرار بود با امام ملاقات کنم. ... با امام ملاقات کردم. درباره جنگ، عضویت اعضای احزاب در سپاه و... مذاکره کردم.»
امروز همچنین نماینده امام در شورای عالی دفاع در تماسی تلفنی با فرمانده کل سپاه درباره پیشرفتهای عملیاتی در مناطق غرب کشور گفت‌وگو کرد. وی در کتاب خاطرات خود دراینباره نوشته است: «آقای رضایی از جبهه تلفن کرد و گزارش جبهه را داد. کمی اثر ضعف و احتیاط در اظهاراتش بود. طرح گیلانغرب هم 60 درصد موفق بوده است.»(1)
2
به‌دنبال ادعای روز گذشته دولت بحرین مبنی‌بر دستگیری چند فرد مسلح که در ایران آموزش دیده‌اند، نخست‌وزیر این ادعا را رد کرد. وی گفت: اگر دولت بحرین منظورش این است که دولت ایران افرادی را به آنجا فرستاده، این موضوع کذب محض است و ما این را به‌شدت تکذیب می‌کنیم. عملکرد دولت ایران شبیه دولت عراق نیست که افرادی را به امارات عربی بفرستد که مناطقی را منفجر بکنند تا سیاست آن دولت‌ها را به نفع خودشان تغییر بدهند. ممکن است عده‌ای ناراضی از رژیم بحرین وجود داشته باشند که بخواهند کارهایی در آنجا انجام بدهند، اما این یک موضوع کاملاً داخلی و مربوط به بحرین است که باید خودش را طوری با شرایط منطقه انطباق بدهد که چنین موضوعاتی پیش نیاید.(2)
1
4 تن از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی امروز با آیت‌الله منتظری دیدار کردند. در این دیدار آیت‌الله منتظری با تأکید بر فرمان امام خمینی مبنی‌بر پرهیز از تأخیر در بازگشایی و نوگشایی دانشگاه‌ها سخنانی ایراد کرد. عبدالکریم سروش، عضو شورای انقلاب فرهنگی، در پایان این دیدار در مصاحبه‌ای درباره تصمیمات شورای انقلاب فرهنگی در موضوعات تربیت اخلاقی دانشجویان و کمک‌گرفتن از مدرسین حوزه علمیه قم دراینباره، نحوه همکاری شورای انقلاب فرهنگی با حوزه علمیه قم، نظر آقای منتظری درباره تعجیل در بازگشایی دانشگاه‌ها، خصوصیات کلی اساتید دانشگاه‌ها، مرحله اول بازگشایی دانشگاه‌ها و شرایط پذیرش دانشجویانی که موارد خلاف قانون مرتکب شده‌اند، مطالبی را بیان کرد. گزارش روزنامه کیهان از سخنان دکتر سروش به این شرح است: «دکتر سروش پیرامون نتیجه این دیدار و تعیین تکلیف دانشجویان فعلی و ادامه تحصیل دانشجویانی که قبلاً گرایشات مختلف سیاسی داشتند، مطالبی عنوان کرد. وی گفت: برای آن بخش از زندگی تربیتی و علمی دانشجویان که در دانشگاه سپری می‌شود، طرح‌ریزی کرده‌ایم؛ مثلاً درزمینه تهذیب اخلاقی اساتید، متون زمینه‌های طهارت روحی برنامه‌ریزی شده است. درمورد علوم انسانی که قریب 40 درصد از دانشجویان ما را به خود جذب کرده است، از آقایان مدرسین تقاضا کردیم که در هر زمینه که می‌توانند کمکی بکنند و ما نیز از راهنماییهای جدی و سودمند و راهگشای آنها استفاده خواهیم کرد. درعین‌حال، از آقایان خواستیم که جهت همکاری با ستاد انقلاب فرهنگی، دو نفر از جامعه روحانیت به ما معرفی کنند. همچنین برای تدریس معارف اسلامی در دانشگاه‌ها از جامعه مدرسین خواستیم که نزدیک به 100 نفر به ما معرفی کنند.
در ملاقات با حضرت آیت‌الله منتظری، ایشان هم همان‌طور که موردنظر امام بود، مجدداً تأکید کرد که از تأخیرانداختن بازگشایی و نوگشایی دانشگاه‌ها پرهیز شود و به این انتظار ننشینیم تا حتماً به ارگان‌های ایدئال درزمینه انقلاب فرهنگی برسیم، بلکه به‌محض کسب آمادگی‌های اولیه، دانشگاه‌ها گشوده شود. درزمینه مسائل مربوط به اساتید همین‌قدر که اساتید علوم، وطن‌دوست، خدمتکار به مردم و متخصص باشند و ضمن برخورداری از شایستگی تدریس، معاندتی با نظام جمهوری اسلامی نداشته و متجاوز به فسق نباشند، کافی است و اگر کمبودهایی هم در ابتدای بازگشایی موجود باشد آنها را انشاءالله به‌تدریج مرتفع خواهیم کرد.
ظرف دو ماه آینده به‌تدریج دانشجویانی را که حدود 25 واحد از کل دروسشان باقی مانده و تعدادشان بالغ‌بر 15 هزار نفر خواهد بود، به دانشگاه‌ها فراخوانده‌ایم و به‌زودی آنها را ترخیص خواهیم کرد. به همین ترتیب، در مراحل بعدی دانشجویانی که تا 70 واحد باقیمانده دارند و به‌دنبال آن دیگر دانشجویان به تحصیل فراخوانده خواهند شد. همچنین ما امیدواریم با نوگشایی دانشگاه‌ها در مهرماه بتوانیم حداقل 10 هزار دانشجو بپذیریم.
گرایش‌های سیاسی که در زمان بازبودن دانشگاه‌ها منع قانونی نداشته است، اگر چنانچه پیروان این گرایش‌ها همچنان پس از منع قانونی به فعالیت ادامه داده باشند، تکلیفشان چیز دیگری است، ولی ما فقط به وضع گذشته نظر نمی‌کنیم؛ اگر دانشجویان از گرایشات ممنوع گذشته‌شان دست کشیده باشند، آنها را در دانشگاه‌ها می‌پذیریم و از آنها می‌خواهیم که محیط دانشگاه را یک محیط علمی و تخصص‌آفرین تلقی کنند؛ همان‌گونه که دائماً از زبان گروههای مخالف هم شنیده می‌شود که دم از تخصص می‌زنند. اما کسانی که عضویتشان در گروههای غیرقانونی محرز شده باشد، به دانشگاه راهی نخواهند داشت.»(1)
1
جانب‌داری دولت عربستان از ادعای عراق درباره اعدام 1500 تن از اسرای عراقی واکنش نمایندگان ایران را در جده به‌دنبال داشت. سفارت جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن تکذیب ادعای عراق و ذکر نمونه‌ای از دروغگوییهای تبلیغاتی عراق، به دولت عربستان توصیه کرد که براساس اخبار کذب موضع‌گیری نکند. در این بیانیه آمده است: «دیشب متن بیانیه دیوان پادشاهی عربستان در تلویزیون عربستان درمورد اسرای عراقی قرائت شد و امروز نیز در مطبوعات سعودی درج شده است. سفارت جمهوری اسلامی ایران در جده لازم می‌داند نکات زیر را درمورد اعلامیه مذکور به اطلاع برساند:
خبر اعدام 1500 اسیر عراقی توسط قوای جمهوری اسلامی ایران حقیقت نداشته و کذب محض بوده است.
این افراد در جریان جنگ در جبهه بستان که منجر به آزادشدن این شهر شده است، کشته شده‌اند و رژیم بعث عراق برای جلوگیری از شکست حتمی خود دست به این‌گونه تبلیغات زده است.
ادعای دروغ رژیم عراق قبلاً هم سابقه داشته است؛ به‌عنوان مثال پس از آزادساختن شهر بستان، درحالیکه نیروهای جمهوری اسلامی ایران در این شهر مستقر بودند، رژیم عراق اعلام نمود که بستان در دست نیروهای عراقی است.
لذا تأسف‌آور است که حکومت پادشاهی عربستان فقط براساس دروغ اقدام به صدور بیانیه نموده است. سفارت جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌دارد که این‌گونه عملکردها روابط فیمابین را تضعیف می‌نماید.»(2)
2
نماینده مردم دزفول با اعتراض به بی‌تفاوتی مجامع بین‌المللی و منابع خبری در برابر جنایات ارتش عراق در دزفول، آمار اماکن تخریب‌شده این شهر در حملة هواپیماهای عراقی را اعلام کرد. احمد زرهانی گفت: دلیل همکاری‌های امپریالیسم خبری با صدام بعد از جنایت و تجاوز نیروهای صدام به کشور اسلامی ایران هنوز در دنیا شناخته نشده است. صدام در سالروز حقوق بشر با استفاده از
هواپیماهای فرانسوی مناطق مسکونی دزفول را بمباران کرد و مردم غیرنظامی را به خاک‌وخون کشید. نیروهای متجاوز بعثی تاکنون بیش از 4900 خانه، بیمارستان، مسجد، مدرسه و مغازه را تخریب کرده‌اند و افکار عمومی دنیا از این جنایت آگاهی کامل ندارد و صدام می‌خواهد خود را در دنیا صلح‌طلب جا بزند، درحالیکه جنایات صدام چیزی از جنایات هیتلر کم ندارد.(1)
1
سفیر عراق در مصاحبه‌ای در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، در کسوت یک فرد نظامی به جعل ناشیانه واقعیت‌های جنگ پرداخت. وی علاوه‌بر ارائه آماری اغراق‌آمیز از تلفات و خسارتهایی که مدعی است در عملیات طریق‌القدس به ایران وارد شده، فرار و عقب‌نشینی دو هفته پیش نیروهای عراقی از منطقه عمومی و شهر بستان را انکار و بر حمایت مادی و معنوی دولت عراق از مخالفان جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد.
گزارش خبرگزاری پارس از این مصاحبه بدین شرح است: «سفیر صدام در اسلام‌آباد در یک مصاحبه مطبوعاتی اعتراف کرد که در نبرد اخیر بین نیروهای ایران و ارتش عراق در جنوب ایران، بیش از 600 تن از نیروهای عراقی کشته [شده‌اند و] 81 تانک، 2 فروند میگ و یک هلیکوپتر آنها نابود شده است، ولی وی افزود در این درگیری که از 29 نوامبر (8/9/1360) تا 5 دسامبر (14/9/1360) انجام گرفت، ارتش عراق برتری داشت و عقب‌نشینی نکرده و هیچ‌جا از خاک اشغالی شامل بستان را ترک نکرده است. وی تلفات ایران در این حمله را 6500 نفر کشته و تجهیزات منهدم‌شده را 226 تانک و 11 فروند فانتوم اعلام کرد.»
خبرگزاری پارس افزود: «سفیر عراق اتهام رژیم بعث عراق را تکرار کرد که دولت ایران اخیراً 1500 تن از اسرای عراقی را کشته است و هشدار داد که رژیم بعث حق دارد بعد از این، عکس‌العملی نشان دهد که خواهد داد.
وی افزود که این 1500 تن در طول مدت جنگ و نه در عملیات اخیر دستگیر شده بودند. سفیر عراق درباره سیاست کشور متبوع خود در حمایت از گروههای مخالف ایرانی گفت که رژیم بعث از مخالفان دولت جمهوری اسلامی چه ایرانی و چه غیره حمایت و پشتیبانی می‌کند و هرگونه امکانات مادی و معنوی [را] دراختیار آنان قرار خواهد داد و به آنان پناه نیز خواهد داد.»(2)
2
به گزارش منابع خبری، با توافق سه کشور عراق، سوریه و لبنان خط لوله نفتی کرکوک - بندر بانیاس (سوریه) - طرابلس (لبنان) پس از شش سال و نه ماه فعال خواهد شد. این خط لوله که 500 کیلومتر در خاک سوریه و 28 کیلومتر در خاک لبنان امتداد دارد، قادر است با افزایش 200 هزار بشکه‌ای صادرات نفت عراق آن را به 400 هزار بشکه در روز برساند و پس از پالایش در پالایشگاه طرابلس، نفتکش‌ها محصول فرآوری‌شده را به بازارهای نفتی برسانند. درپی این توافق، سوریه قادر خواهد بود
از هر بشکه نفت صادراتی که از خاک این کشور می‌گذرد 35 سنت عوارض دریافت کند.(1)
عبدالجابر الدهاک وزیر نفت سوریه و طه عبدالکریم، وزیر نفت عراق، موضوع ازسرگیری این قرارداد را اعلام کردند.(2)به نوشته خبرگزاری پارس از بیروت، مطبوعات لبنان سعی کرده‌اند مبدأ صدور نفت در عراق را کتمان کنند، زیرا در روزهای گذشته اعلام کرده بودند که مبدأ صدور نفت از شهر کرکوک در شمال عراق خواهد بود، ولی روزنامه‌های امروز نوشتند که محل صدور نفت عراق چاه‌های نفتی بصره در جنوب عراق خواهد بود. مطبوعات لبنان همچنین دراینباره نوشتند که روز گذشته تماس‌هایی بین مسئولان لبنان و مسئول چاه‌های نفت در شمال عراق برای تأیید سالم‌بودن لوله‌های نفتی انجام شده است.(3)-(4)
1
ادعای دولت بحرین درباره دستگیری یک گروه تروریستی آموزش‌دیده در ایران بازتاب‌های فراوانی را در کشورهای منطقه و رسانه‌های غربی به همراه داشت، طوری‌که خبرگزاری یونایتدپرس، رادیو لندن، رادیو امریکا، خبرگزاری فرانسه، رادیو اسرائیل و رادیو ابوظبی دراینباره به نقل موضع‌گیری مقامات کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس یا اظهارنظر خود پرداختند.
رادیو اسرائیل درباره موضع‌گیری دولت عربستان سعودی و کویت گزارش داد: «شاهزاده نایف بن عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان سعودی، اعلام کرد: دولت ریاض حفظ امنیت امیرنشین‌های حوزه خلیج‌فارس ازجمله بحرین را حفظ امنیت خود تلقی می‌کند و با همه امکانات خویش از آنها دفاع می‌نماید.
امیر نایف همچنین گفت: عربستان این‌گونه اقدامات دولت ایران را تقبیح می‌کند و خواستار آن است که تهران از تکرار آن خودداری ورزد. یک مقام دولتی در وزارت خارجه کویت نیز ایران را نکوهش کرد و جانب‌داری کشور خود را از بحرین بیان داشت.
دولت عراق نیز دررابطه‌با این جریان از دولت‌های عرب دعوت کرد برای ضعیف‌ساختن ایران در حوزه خلیج‌فارس با عراق همکاری کنند.»(5)
رادیو لندن نیز در همین باره اعلام کرد: «عربستان سعودی در اعتراض به ایران علیه آنچه که ادعا می‌شود نقشه ایران جهت قتل مقامات عالی دولتی در کشورهای مختلف خلیج‌فارس است، با بحرین هم‌صدا شده است. طبق خبر رادیو ریاض، نایف‌بن‌عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان سعودی، گفته است که این کشور بلاشک هدف این نقشه بوده و از دولت ایران خواست تا آنچه را که وی اقدامات غیرمسئولانه توصیف کرد، خاتمه دهد. اطلاعیه عربستان به‌دنبال دستگیری افرادی که مظنون به خرابکاری جهت قتل مقامات بودند و دیروز در بحرین به وقوع پیوست، صادر شده است.»(6)
رادیو آلمان نیز موضع‌گیری عربستان سعودی را درخصوص ادعای بحرین این‌گونه انعکاس
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره266، 21/9/1360، ص9، بیروت - خبرگزاری پارس. به نقل از مطبوعات لبنان، 20/9/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، 24/9/1360، ص8، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 23/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 262، 17/9/1360، ص15، ابوظبی - خبرگزاری امارت عربی متحده، 16/9/1360.
3) یادآوری می‌شود، وزیر صنایع و نفت لبنان، در روزهای بعد اعلام کرد: این خط لوله پس از طی مراحلی، در سوم دی‌ماه کار ارسال نفت از عراق به بانیاس را آغاز کرده است و طبق برنامه قرار است روز سه‌شنبه هشتم دی‌ماه اولین محموله صادراتی نفتی عراق از بندر طرابلس به بازارهای نفتی ارسال شود.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270، 25/9/1360، ص16، بیروت - خبرگزاری پارس، 24/9/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، 24/9/1360، صص 23 - 22، رادیو اسرائیل، 23/9/ 1360.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270، 25/9/1360، ص19، رادیو لندن، 24/9/1360.
داد: «دولت عربستان سعودی دولت ایران را متهم کرده است که در خاک خود توطئه برضد کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس را تدارک می‌بیند. وزیر کشور عربستان سعودی، شاهزاده نایف‌بن‌عبدالعزیز، اظهار داشت که دولت عربستان سعودی می‌تواند دراین‌خصوص اسناد لازم را ارائه دهد. او از اظهارنظر درخصوص جزئیات امر خودداری کرد.»(1)
خبرگزاری آلمان نیز خبر مشابهی را به نقل از رادیو عربستان سعودی بدین‌ترتیب منتشر کرد: «به‌دنبال انتشار خبر دستگیری گروهی ایرانی متهم به خرابکاری در بحرین، وزیر کشور عربستان سعودی این اقدام را تهدیدی علیه امنیت کشورش خواند. وی افزود که کشورش به‌همراه برادران عرب در مقابل خرابکاری‌های ایران ایستادگی می‌کند و امنیت بحرین همانند امنیت عربستان برای ما واجد اهمیت است.»(2)
همچنین به گزارش رادیو کویت، ملک حسین، پادشاه اردن نیز دراینباره حمایت خود را از بحرین اعلام کرده است. بنا بر گزارش این رادیو: «ملک حسین، پادشاه اردن، تلاش‌های یک گروه تروریستی که در بحرین دستگیر شده‌اند را محکوم کرد و آنان را مسئول ایجاد آشوب که به ثبات منطقه لطمه می‌زند، توصیف کرد. این مطلب را طی یک تماس تلفنی که ملک حسین دیروز با امیر بحرین، شیخ عیسی بن سلمان آل خلیفه، برقرار کرد، ابراز داشت. ملک حسین بر حمایت اردن از بحرین تأکید کرد.
وی تماس مشابهی نیز با ولیعهد بحرین انجام داد.» (3)
آسوشیتدپرس نیز درباره موضع‌گیری کویت به انتشار این خبر کوتاه اکتفا کرد که سخنگوی وزارت خارجه کویت بر حمایت کامل کشورش در مقابل هرگونه تلاش برای برهم‌زدن ثبات و امنیت کشور همسایه و برادر بحرین تأکید کرده است.(4)
رادیو ابوظبی نیز در گزارشی به موضع‌گیری امارات متحده عربی دراینباره پرداخت و اعلام کرد: «حکومت امارات عربی تأکید کرد که امنیت بحرین، امنیت امارات است و دربرابر آنچه امنیت آن را به خطر اندازد و حاکمیتش را تهدید کند در کنار بحرین ایستادگی خواهد کرد. این اظهارات در سخنان یک مقام مسئول پیرامون آنچه که بحرین دیروز دایر بر دستگیری گروههای مسلح ویژة تخریب تأسیسات و ترور مسئولان دریایی اعلام داشت، آمده است.»(5)
علاوه‌بر مطالب فوق که موضع‌گیری دولت‌های عربی به‌ویژه عربستان سعودی را نشان می‌دهد، برخی منابع همچون رادیو لندن و خبرگزاری فرانسه به‌طور مستقل دراینباره به اظهارنظر پرداختند و به جانب‌داری از ادعای بحرین تحلیل‌هایی را مطرح کردند. رادیو لندن علاوه‌بر اعلام خبر دستگیری این افراد، از قول وزارت کشور بحرین و مفسر خود - که موضع شدید ضدایرانی داشت - اعلام کرد: «در بحرین گروهی به‌جرم خرابکاری دستگیر شده‌اند و بنا به بیانیه وزارت کشور بحرین افراد دستگیرشده دوره‌های تعلیماتی ویژه خرابکاری را در ایران گذرانده‌اند. گفته می‌شود که این عده دست‌اندرکار اقداماتی علیه شخصیت‌های بلندپایه بحرین و تأسیسات دفاعی این کشور بوده‌اند. این‌قبیل حرکات مسلمانان شیعه که در ایران حائز اکثریت چشمگیری هستند، موجبات نگرانی چندین کشور از کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس را فراهم آورده است و
1) همان، ص22، رادیو صدای آلمان (کلن)، 24/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، 24/9/1360، ص10، بیروت - خبرگزاری آلمان‌غربی، 23/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270، 25/9/1360، ص52، بخش عربی رادیو کویت، 24/9/1360.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 269، 24/9/1360، ص9، خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری یونایتدپرس و خبرگزاری آسوشیتدپرس از کویت، 23/9/ 1360.
5) همان، ص34، رادیو ابوظبی، 23/9/1360.
دراین‌میان ایران مرتباً تهدید به صدور انقلاب اسلامی این کشور می‌کند.
دراینزمینه طی مصاحبه‌ای که با موریس جنت خبرنگار ما در منطقه خلیج‌فارس به عمل آمده، وی گفته است افراد دستگیرشده همگی بحرینی هستند و ظاهراً تعدادی از آنها از سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس به این گروه ملحق شده‌اند و مقر اصلی آنها در یکی دیگر از این کشورها است؛ بنابراین، موضوع خرابکاری فقط کار بحرینی‌ها نیست و چنین به نظر می‌رسد که این یک گروه سازمان‌یافته ایرانی است که در بحرین و سایر نقاط منطقه خلیج‌فارس فعالیت دارند.»(1)
خبرگزاری فرانسه نیز ضمن بیان کلی اطلاعیه وزارت کشور بحرین بخش‌هایی از نوشته‌های مطبوعاتی بحرین را نقل کرد. بنا بر اعلام این خبرگزاری، به‌دنبال انتشار اطلاعیة وزارت کشور بحرین درباره کشف توطئه‌ای علیه ثبات و امنیت این کشور، مطبوعات بحرین صبح امروز مقامات ایرانی را به‌شدت مورد حمله قرار دادند. گفتنی است که روز گذشته وزارت کشور بحرین در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که یک گروه متشکل از اتباع بحرین، ایران و چند کشور دیگر حوزة خلیج‌فارس که در ایران آموزش دیده‌اند، در چند روز اخیر به‌منظور خرابکاری و تهدید ثبات و امنیت بحرین وارد این کشور شده‌اند. شیخ محمدبن‌خلیفه در گفت‌وگو با مطبوعات، ضمن خودداری از ذکر تعداد دستگیرشدگان گفت: از ده روز قبل تاکنون تمام افراد گروه بازداشت شده‌اند، ولی جست‌وجو همچنان ادامه دارد. وزیر کشور بحرین همچنین اظهار کرد: اغلب افراد دستگیرشده با هواپیما وارد بحرین شده‌اند و پاسپورت دارند. خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: روزنامه اخبار الخلیج امروز نوشت، رهبران ایرانی درصدد بودند تا بحرین و تمام حوزه خلیج‌فارس را دچار جنگ و آشوب کنند.
به نوشته این روزنامه و روزنامه انگلیسی‌زبان گلف دیلی نیوز، کشورهای منطقه مصمم به حفظ عقیده و شخصیت عربی خود می‌باشند و اکنون باید در روابط خود با اشخاصی که در ایران حکومت می‌کنند، تجدیدنظر کنند.(2)
1
رادیو صدای ایران متعلق به گروههای سلطنت‌طلب به نقل از هرالد تریبیون مقاله‌ای را درباره سیر جنگ ایران و عراق، تحولات جاری در جبهه‌ها، کمک‌های دولت فرانسه و شوروی به عراق و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن آینده جنگ نقل کرد. نکته قابل‌توجه در این مقاله آن است که نویسنده در بخش اول آن، با اشاره به سخنان صدام حسین مبنی‌بر عقب‌نشینی از بخش‌هایی از خاک ایران، بیانیه‌های ایران را درباره پیروزی‌های به‌دست‌آمده در عملیاتهای اخیر غیرقابل اعتماد می‌خواند؛ موضوعی که اگر تناقض‌گویی نویسنده نباشد، می‌توان این احتمال را داد که رادیو صدای ایران در محتوای مقاله دخل‌وتصرف کرده است.
به نوشته این روزنامه: «چهارده ماه پس از آغاز جنگ ایران و عراق، خبرهای واصله حاکی‌از شکست نسبی نیروهای عراق دربرابر حمله‌های گسترده نیروهای ارتش ایران است و صدام حسین شخصاً اعتراف کرده است که چند واحد از نیروهای مسلح کشورش ناگزیر به
عقب‌نشینی از سرزمین ایران شده‌اند. در همین حال، اعلامیه‌های ارتش ایران در روزهای اخیر سخن از پیروزی‌های بی‌سابقه نظامیان ایرانی در دفاع از میهنشان به میان می‌آورد.» خبرنگار هرالد تریبیون در ادامه نوشته است: «تأیید و یا تکذیب گزارش‌های طرفین درگیر درباره عملیات نظامی خویش به‌هیچ‌وجه امکان‌پذیر نمی‌باشد، زیرا نه‌تنها حکام جمهوری اسلامی بلکه رهبران عراق نیز از عزیمت خبرنگاران خارجی بی‌طرف جلوگیری به عمل می‌آورند. بااین‌همه منابع آگاه تأکید کرده‌اند که ظرف چند هفته گذشته قدرت نیروی هوایی عراق در مقایسه با ماه‌های نخست جنگ افزایش یافته است و به همین دلیل جنگندههای عراقی در فاصله‌ای کمتر از سه هفته، چند بار پایگاههای حساس جنوب ایران را بمباران کرده‌اند.» به نوشته هرالد تریبیون: «دولت فرانسه اخیراً 25 فروند جنگنده میراژ دراختیار عراق قرار داده است. گزارش‌های تأییدشده ثابت می‌کند که دولت شوروی نیز ارسال سلاح‌های سنگین به رژیم بغداد را از سر گرفته است.» گزارشگر نشریه هرالد تریبیون به نقل از منابع آگاه می‌افزاید: «درحال‌حاضر، حدود 200 هزار مایل مربع از سرزمین ایران در اشغال نیروهای عراقی است و گفته می‌شود که ارتش عراق امکانات وسیعی را ازجمله بسیج دو میلیون نفر برای مبارزه علیه جمهوری اسلامی در اختیار دارد.» خبرنگار هرالد تریبیون در پایان مطلب خود آورده است: «باتوجه‌به اعلامیه‌های ضدونقیض جمهوری اسلامی و عراق، به‌هیچ‌وجه نمی‌توان سرنوشت جنگ دو کشور همسایه را پیش‌بینی کرد، به‌ویژه آنکه چند کشور عربی آمادگی خود را برای کمک مالی به عراق اعلام کرده‌اند. به‌عنوان مثال، به‌زودی کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هریک مبلغ 2 میلیارد دلار دراختیار رژیم بغداد قرار خواهند داد.»(1)
1
امروز یک گروه از دیپلمات‌ها که رادیو امریکا آنها را دیپلمات‌های برجسته جهان اعلام کرد، به رهبری ویلیام وندن هول، معاون پیشین هیئت نمایندگی امریکا در سازمان ملل، کمیته‌ای را تشکیل دادند که موارد نقض حقوق بشر در ایران را بررسی کنند. هول زمان آغاز فعالیت این کمیته را اوایل سال آینده میلادی اعلام کرد. وی باوجود آنکه تأکید داشت اقدامات این کمیته سیاسی نخواهد بود، به‌شدت ایران را به‌دلیل نقض حقوق بشر مورد انتقاد قرار داد و در پایان سخنانش به موضوعی اشاره کرد که نشان‌دهنده موضع صریح او دربرابر جمهوری اسلامی بود. وی گفت: ایران با اعمال سیاست‌های یک حکومت انقلابی هرگونه جنبه مترقیانه‌ای را که در ابتدا داشته به‌کلی نابود کرده است و اکنون تنها فشار افکار عمومی است که می‌تواند بر رهبران ایران تأثیر بگذارد.(2)
1
امروز نیروهای ایران تلاش کردند تا خط پدافندی خود را در منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر اصلاح و ترمیم کنند که این امر میسر نشد. در آن‌سوی جبهه نیز نیروهای عراقی به گلوله‌باران مناطق مسکونی مریوان پرداختند.
درحالیکه در منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر (جبهه‌های گیلانغرب و سرپل ذهاب) تلاش عراق برای بازپس‌گیری شیاکو همچنان ادامه دارد، بررسی‌ها نشان می‌دهد که به‌دلیل متفاوت‌بودن میزان پیشروی نیروها در کوه چرمیان و شیاکو، دو گزینه برای اصلاح و تقویت خط پدافندی در مقابل نیروهای خودی قرار دارد:
الف) نیروها از روی شیاکو عقب‌نشینی کنند و به‌موازات میزان پیشروی در سمت راست خود (کوه چرمیان) خط پدافندی تشکیل دهند که دراین‌صورت نیروهای پیاده و تانک خواهند توانست خطوط پدافندی را در چرمیان و شیاکو در دشت شک‌میان به هم متصل کنند.
ب) یگان‌ها در محور بانسیران - شیاکو دوباره تک کرده، بخشی از قله‌های این ارتفاع (شمال تپههای فریدون کوشیار، چاله‌وران، بزنیلی و انار) را که در شب اول عملیات تصرف نشده بود، تصرف کنند.
با انتخاب گزینه دوم، 300 نفر از نیروهای سپاه (یک گردان) و یک گروهان از ارتش با فرماندهی جدید از سپاه پاسداران آماده اجرای عملیات برای تصرف بخشی از ارتفاعات شیاکو شدند، اما باوجود اینکه نیروها تا نزدیکی هدف پیش رفته بودند به‌دلیل وجود اختلاف‌نظرهایی در اجرای طرح، عملیات به تعویق افتاد و نیروها به عقب فرا خوانده شدند.(1)
امروز همچنین توپخانه دوربرد عراق منطقه مریوان را هدف قرار داده، چندین گلوله به روستاهای کیکن و ساوجی در شمال این شهر شلیک کرد که براثر آن 2 تن از اهالی آبادی کیکن و یک تن از افراد نظامی زخمی شدند. همچنین 4 قبضه تفنگ ژ3 و یک قبضه تیربار ژ3 منهدم شد.(2)
1
امروز درگیری میان نیروهای خودی و افراد مسلح ضدانقلاب در مناطق شمالغربی ایران همچنان ادامه داشت که در این درگیری‌ها و همچنین اقدامات عناصر وابسته به گروههای غیرقانونی، خسارتهایی به دو طرف درگیر و مردم منطقه وارد آمد. در این روز یکی از نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران نیز تسلیم نیروهای سپاه شد و عبدالرحمن قاسملو، دبیر کل حزب دمکرات کردستان ایران، در مصاحبه با رادیو این حزب رضایتمندی خود را از اتحاد با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد.
در درگیری امروز نیروهای سپاه پاسداران سقز با افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان در روستای قشلاق (در جنوب سقز)، تعدادی از نیروهای حزب دمکرات ازجمله سرگرد فراری کریم علیار و محمد همه لات که از فرماندهان نظامی این حزب بودند، به هلاکت رسیدند. در این درگیری 5 تن از افراد حزب دمکرات نیز دستگیر شدند.(1)
همچنین نیروهای خودی در عملیاتی در پیرانشهر موفق شدند یکی از ارتفاعات مهم غرب این شهر را تصرف کنند که باتوجه‌به تسلط این ارتفاع بر سایر ارتفاعات مجاور، همه بلندی‌های اطراف به کنترل نیروهای خودی درآمد.(2)در درگیری نیروهای خودی با افراد مسلح غیرقانونی در اطراف روستای تولکه (در جنوب بوکان) نیز یک بسیجی زخمی شد.(3)
علاوهبراین، در جاده تکاب - چوپلی، یک مینی‌بوس که حامل تعدادی از افراد پاسگاه چوپلی و اهالی بومی منطقه بود، به یک مین ضدتانک که نیروهای مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد که براثر انفجار مین، مینی‌بوس منهدم شد و 5 تن از سرنشینان آن که همگی نظامی بودند، زخمی و به بیمارستان منتقل شدند.(4)
در شمالغربی ارومیه نیز افراد مسلح غیرقانونی به‌سوی بخشدار صومای برادوست و همراهان وی تیراندازی کردند که این اقدام به شهادت بخشدار و زخمی‌شدن یکی از همراهانش انجامید.(5)
همچنین در شمال قروه، گروهی از افراد مسلح غیرقانونی به روستاهای شورآب خان و شورآب حاجی وارد و پس از تهدید مردم و اخاذی مقداری پول از آنان، متواری شدند. شهربانی با اعلام این خبر به استانداری افزوده است: «اهالی این روستا از اقدام فوق به‌شدت ناراحت هستند و برخی از آنان به‌علت ناامنی و ترس از اینکه ناموس آنان مورد تجاوز قرار گیرد قصد دارند به قروه عزیمت کنند.»(6)
در این روز یکی از افراد حزب دمکرات کردستان ایران نیز با تحویل یک قبضه اسلحه ژ3 خود را به نیروهای سپاه کامیاران تسلیم و درخواست امان‌نامه کرد.(7)
و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه عملیات ستاد مرکز، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
1) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: لشکر28 پ (رکن3) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص2.
2) روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
3) سند شماره 294038 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، 24/9/1360، ص1؛ و- سند شماره 294329 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ:گزارش نوبهای اطلاعاتی، لشکر 28 پیاده کردستان (رکن2)، سنندج، شماره87، 26/9/1360، ص3.
4) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص1؛ و- سند شماره 294313 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 25/9/1360، ص2.
5) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
6) سند شماره 320779 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استانداری کردستان، 29/9/1360، سند تک‌برگی.
7) سند شماره 57354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح
امروز همچنین عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران، در مصاحبه با رادیو صدای کردستان جزئیات بیشتری از ارتباط حزب دمکرات با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را اعلام کرد. وی دراینباره گفت: «اخیراً مسعود رجوی به ما پیام داده و ما پیام ایشان را کاملاً با جان‌ودل می‌پذیریم و از زمانی‌که آقای رجوی ایران را ترک نموده، تاکنون حدود 2500 نفر تا 3500 نفر از افراد کادر سیاسی - نظامی مجاهدین خلق [منافقین] به یاری حزب دمکرات آمده‌اند و اخیراً حزب دمکرات جلسه‌ای داشته و بنا به پیشنهاد 3500 نفر از افراد و هواداران حزب دمکرات، 233 نفر به‌عنوان شورای مقاومت برگزیده شده [اند] که تعدادی از آنان نیز از سازمان مجاهدین خلق [منافقین] می‌باشند.»(1)
1
در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی، آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس، درباره اقدام رژیم صهیونیستی در الحاق رسمی بلندی‌های جولان به خاک خود، قرارداد جدید امریکا و رژیم صهیونیستی و سکوت و حتی پاداش اعراب دراینباره به امریکا با پایین‌آوردن قیمت نفت و طرح‌های کلی امریکا به‌منظور ایجاد مشکل برای جهان اسلام و منزوی‌کردن کشورهای مترقی منطقه با کمک کشورهای حاشیه خیلج‌فارس مطالبی بیان کرد. گزیده‌هایی از سخنان پیش از دستور آقای هاشمی به این شرح است: «نمایندگان محترم مطلع شدند که پارلمان دولت غاصب اسرائیل دیشب فعال بوده و آنچه که درواقع بود، ولی به زبان نمی‌آوردند، به‌اصطلاح، به آن صورت رسمی دادند و بلندی‌های جولان را با یک جلسه سریع که سه شور آن باهم بود به اسرائیل غاصب ملحق کردند.
طرح فهد شکست می‌خورد، بلافاصله امریکا برای دلگرم‌کردن اسرائیل با او پیمان امضا می‌کند و این پیمان را استراتژیک اعلام می‌کند و این چراغ سبزی است که اسرائیل تا هرجا که می‌خواهد برود... توقع ما این بود آنهایی که در منطقه با امریکا همراه هستند، عکس‌العمل مناسبی در مقابل این جسارت نشان بدهند. برعکس این توقع، شاهد بودیم که کشورهایی مثل عربستان سعودی و کویت به‌جای اعتراض جدی، به امریکا هدیه و نازشست می‌دهند! آقای یمانی در مصاحبه پیش از کنفرانس اوپک با خنده و خوشحالی اعلام می‌کند که در این کنفرانس به دنیای غرب هدیه کریسمس می‌دهیم. هدیه کریسمس برای چی؟ چه کار تازه‌ای امریکا و غرب کرده است که استحقاق هدیه پیدا کرده است؟ غیر از اعلان رسمی پیمان استراتژیک وحدت با اسرائیل کار دیگری کرده بود؟ فشار عربستان و کویت برای پایین‌آوردن قیمت نفت برای چی بود؟ 70 سنت از نفت سنگین دنیای اسلام زدن و به جیب غربی‌ها
1) سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان (باختران) به وزارت کشور، 25/9/1360، ص9.
ریختن چه مفهومی دارد؟ در چه زمانی، برای چی؟ این اقدام جز دهن‌کجی صریح به ملت‌ها و استقبال رسمی از اعلان وحدت استراتژیک امریکا و اسرائیل و پذیرش جنایت بیشتر اسرائیل هیچ‌چیز دیگری نیست، درحالیکه دو ارتش عظیم عراق و ایران را از کار انداخته‌اند. دولت کویت که مدعی است برای ایجاد صلح کمک می‌کند، امروز در این ساعت جلسه سری پارلمانش برای پرداختن 2 میلیارد وام برای عراق تشکیل شده که هیچ منظوری جز ادامه جنگ ندارد. عراق قدرت تحمل بار این جنگ را ندارد و امریکا باید به او این قدرت را بدهد و جیبی گشادتر و بی‌صاحب‌تر از کویت و عربستان سعودی پیدا نمی‌شود. همه این مسائل برای این است که دولت جدی ایران را که به‌دنبال مبارزه با اسرائیل است مشغول کنند که سوریه عزیز را تنها بگذارند و لیبی مقاوم را از آن‌طرف با آن اشکالی که می‌بینیم تحت فشار قرار بدهند. اسرائیل را آنچنان پررو بکنند که این‌جوری عمل بکند. ما بار دیگر سیاست همبستگی خودمان را به دنیای اسلام تکرار می‌کنیم که هیچ راهی جز مقاومت سرسختانه نظامی، سیاسی و اقتصادی علیه امریکا و اسرائیل برای جلوگیری از تجاوزات اسرائیل وجود ندارد.»(1)
1
امروز نخست‌وزیر و وزارت خارجه ایران، اقدام رژیم اشغالگر قدس را در الحاق بلندی‌های جولان به این رژیم محکوم کردند.
نخست‌وزیر ایران ضمن محکوم‌کردن اقدام رژیم صهیونیستی در الحاق بلندی‌های جولان به این رژیم، به کشورهای منطقه درباره ادامه کمک‌رسانی به عراق هشدار داد. وی با اشاره به تصمیم اخیر رژیم صهیونیستی گفت: «این اقدامات و توطئه‌ها باعث اتحاد هرچه بیشتر ملت‌های منطقه خواهد شد تا دربرابر این مسئله بایستند.» وی افزود: «ایادی امریکا در منطقه درمورد ما ادعاهایی دارند و به کشور ما جنگی را تحمیل کردند که خودشان در آن مانده‌اند. کشورهای مرتجعی که در منطقه به عراق کمک می‌کنند چه ازنظر تسلیحاتی و چه ازنظر راههای تدارکاتی که دراختیار صدام گذاشته‌اند تا تجهیزات جنگی به او برسد، طبیعتاٌ زمانی تاوان همکاری‌شان را با رژیم بغداد خواهند داد و ما به این کشورها اخطار می‌کنیم که صبر ما اندازه‌ای دارد و ما بیشتر از این نمی‌توانیم تحمل کنیم. مسلماً نمی‌توانیم ناظر این باشیم که کشورهایی ظاهراً دم از بی‌طرفی می‌زنند، اما عملاً برای امریکا و عراق نوکری می‌کنند. مصلحت این کشورها در این است که از عراق فاصله بگیرند و خود را به ابرقدرت‌ها نفروشند.»(2)
وزارت امور خارجه ایران نیز بیانیه‌ای درباره ضمیمه‌کردن بلندی‌های جولان به رژیم صهیونیستی صادر کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: «اعلام حاکمیت رژیم صهیونیستی بر
ارتفاعات جولان، که قسمتی از سرزمین اسلام است، نمونه‌ای از اهداف بلندمدت رژیم غاصب اشغالگر قدس برای جامه‌عمل‌پوشاندن به خیال واهی تصرف سرزمین‌های فیمابین نیل تا فرات و ریشه‌گرفته از اقدامات خائنانه کوردلانی است که مقدرات امت اسلام را به دست گرفته و برای حفظ تاج و تخت و سلطه خود بر امت و سرزمین‌های اسلامی، با طرح‌های کمپ دیویدی به ولایت دشمنان اسلام گردن نهاده‌اند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن محکوم‌کردن اقدام تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی، حمایت کامل خود را از ملت مسلمان و برادر سوریه اعلام نموده و بار دیگر همه ملت‌های مسلمان را برای تشکیل جبهه متحد اسلامی ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی برای آزادسازی سرزمین‌های اسلامی و قدس عزیز از چنگال دشمنان اسلام دعوت می‌نماید.»(1)
1
به‌دنبال اقدام امریکا در قطع کمک‌های فنی به صنعت نفت لیبی، وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران برای همکاری با دولت لیبی اعلام آمادگی کرد. سخنگوی وزارت نفت دراینباره گفت: «در ارتباط با ایجاد تنگناهای احتمالی که با خروج کارشناسان نفتی امریکایی و ایجاد جو فشار به دولت برادر لیبی توسط دولت جهانخوار امریکا به وجود آمده است، اعلام می‌کند که این وزارت [آماده] انجام هرگونه همکاری فنی درزمینه نفت با دولت برادر لیبی می‌باشد و دراین‌رابطه درصورت لزوم با اعزام متخصص و تجهیزات فنی نفت، برادران لیبیایی را در مقابل توطئه‌های امریکای جهانخوار یاری خواهد نمود.»(2)
2
آزادشدن 37 تن از اسرای غیرنظامی ایران و چگونگی رفتار نظامیان عراقی با این اسرا موضوع گزارشی است که خبرگزاری جمهوری اسلامی تهیه کرده و در بولتن محرمانه این خبرگزاری بدین شرح درج شده است: «37 تن از اسرای غیرنظامی ایران که در آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در مناطق مسکونی خرمشهر به اسارت مزدوران بعثی درآمده بودند، بعدازظهر امروز با همکاری صلیب سرخ جهانی و ازطریق نیکوزیا به تهران منتقل شدند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس، اکثر این اسرا دارای سنین بالای 60 سال هستند و همگی از رفتار خشن و وحشیانه مزدوران بعثی شکایت داشتند. بنا به همین گزارش، 12 تن از اعضای این گروه به‌علت بیماری به بیمارستان منتقل شدند و بقیه اعضای گروه تا زمانی‌که تحویل خانواده‌هایشان شوند، در نقاهتگاه بنیاد امور جنگ‌زدگان به سر خواهند برد. یکی از مسئولین کمیته بین‌المللی صلیب
سرخ جهانی در ایران در گفت‌وگویی کوتاه با خبرنگار پارس درمورد تحویل این افراد به ایران گفت: طبق قراردادهای چهارگانه ژنو دولت‌های درگیر جنگ موظف هستند افراد مریض و ناتوان را بدون هیچ‌گونه مبادله‌ای تحویل دولت مقابل دهند... براساس گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس، همسر یکی از فرماندهان سپاه پاسداران که به‌اتفاق شوهرش پس از درگیری با سربازان عراقی زخمی و به اسارت آنان درآمده بود، درباره رفتار عراقی‌ها گفت: مزدوران عراقی نه‌تنها نسبت به معالجه من هیچ اقدامی نکردند، بلکه من را سه ماه در زندان‌های انفرادی نگه داشتند و با انواع شکنجه‌های روحی و جسمی سعی در گرفتن اطلاعات از فعالیت‌های همسرم را داشتند. یکی دیگر از این افراد که پسری هفده‌ساله و به‌همراه خانواده‌اش بیش از یک سال در اسارت مزدوران بعثی بود، درمورد رفتار مزدوران بعث در اردوگاه‌ها گفت: در اردوگاه‌های اسرا، مردان به گروههای چهل تا پنجاه نفری تقسیم شده و برای تهیه بلوک‌های سیمانی از آنها استفاده می‌شود. وی افزود: عراقی‌ها از پسربچه‌های کوچک تا پیرمردان ناتوان را به‌زور شلاق مجبور به کار می‌کنند و دراثر کار فراوان و تماس دست اسیران با سیمان، پوست دست همگی آنها از بین رفته است. یکی دیگر از اعضای این گروه درمورد وضع غذای اردوگاه‌ها گفت: در اردوگاه‌ها دو وعده غذا به اسیران داده می‌شود که به‌علت فاسدبودن گوشت‌ها و خام‌بودن برنج و آلودگی ظرف‌های غذا، اکثر اسرا مریض و بستری هستند.»(1)
1
درپی اقدام نخست‌وزیر در معرفی آقایان علی‌اکبر ناطق نوری و علی‌اکبر ولایتی به مجلس شورای اسلامی به‌منظور تصدی پست وزارت کشور و وزارت امور خارجه، نمایندگان مجلس شورای اسلامی امروز پس از بررسیهای لازم و سخنان موافق و مخالف دراینباره، با 174 رأی موافق، 6 رأی مخالف و 6 رأی ممتنع به آقای ناطق نوری و 155 رأی موافق، 19 رأی مخالف و 12 رأی ممتنع به آقای ولایتی، رأی اعتماد دادند.(2)
2
دولت عراق برای فراهم‌شدن شرایط میزبانی اجلاس هفتم سران کشورهای عضو عدم‌تعهد در بغداد در سال آینده، دست به اقدامات تبلیغاتی زده و به همین منظور از وزیران کار کشورهای غیرمتعهد دعوت کرده است تا از آن کشور بازدید کنند. در جریان بازدید این افراد ملاقاتی نیز با صدام حسین ترتیب داده شده است.
خبرگزاری یونایتدپرس درباره سخنان رئیس‌جمهور عراق در این دیدار گزارش داد: «صدام از ایران دعوت کرد تا برای پایان‌دادن به جنگ 427 روزه بین دو کشور وارد مذاکره شود. وی
مجدداً متذکر شد که ایران باید حاکمیت عراق بر رودخانه شط‌العرب [اروندرود] را بپذیرد. صدام به گروهی از نمایندگان کشورهای غیرمتعهد که از عراق بازدید می‌کنند گفت: هنگامی‌که مقامات ایرانی قادر شوند برای پایان‌دادن به جنگ تصمیم بگیرند، عراق خشنود خواهد شد. رئیس‌جمهور عراق گفت: عراق نه از روی وحشت که در احترام به اصول عدم‌تعهد، آتش‌بس را فوراً خواهد پذیرفت و ملت ایران را محترم خواهد شمرد. صدام بار دیگر متذکر شد که ایران باید مرزهای بین‌المللی عراق را به رسمیت بشناسد. رئیس‌جمهور عراق مکرراً گفته است که ایران باید کنترل عراق بر شط‌العرب [اروندرود] را به رسمیت بشناسد.»(1)
صدام حسین همچنین در بخش دیگری از این سخنرانی که نیویورک تایمز آن را منتشر کرده است، از عملکرد هیئت‌های صلح انتقاد و آنها را به فعالیت درجهت مخالف اهداف موردنظر متهم کرد. به نوشته این روزنامه، صدام حسین مجدداً برای چندمین بار خواستار خاتمه جنگ شده و به ایران پیشنهاد صلح داده است. این روزنامه می‌افزاید: صدام حسین در سخنرانی خود در کنفرانس وزیران کار کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد مدعی شده است که برخی از اعضای گروههای میانجیگری که تابه‌حال برای شرکت در مذاکرات صلح بین تهران و بغداد در رفتوآمد بوده‌اند، عملاً درجهت مخالف اهداف عنوان‌شدة خود قدم برداشته‌اند و به‌جای درنظرداشتن منافع ایران و عراق، به منافع دیگران خدمت کرده و غالباً در امر ایجاد صلح سستی و اهمال ورزیده‌اند.(2)
بنا بر گزارش منبع دیگری که به متن کامل‌تر سخنان رئیس‌جمهور عراق دسترسی داشت، صدام حسین در مروری کلی بر مأموریت هیئت‌های صلح، با اشاره به گزارش یک هیئت صلح مأمور ازطرف کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد، از عملکرد این هیئت انتقاد کرده است. این منبع نوشته است: «با چشم‌پوشی از کلیه دشمنی‌هایی که ایران برعلیه کشور ما مرتکب شد، مقامات ایران باز مسئله پیشنهاد صلح را که ازسوی ما [مطرح] می‌شود رد می‌کنند و آن را دلیل بر ضعف ما می‌دانند و فکر می‌کنند که باید به جنگ ادامه بدهند و این کار را انجام می‌دهند. پس خود شما قضاوت کنید که این چه نیرویی است که این افکار را به وجود می‌آورد. این نیرو چه داخل منطقه باشد و چه خارج، کلاً خیر و صلاح ایران و عراق را نمی‌خواهد و این نیرو از این جنگ بهره‌های فراوان سیاسی یا اقتصادی می‌برد و بعد از جنگ نیز خواهد برد. هیئتی از کشورهای غیرمتعهد تشکیل شد که به ایران و عراق سفر کرد. سخنی از عراق شنید و سخنی نیز از ایران. هیئتی نیز از کنفرانس اسلامی در طائف تشکیل شد که به تهران و بغداد سفر کرد. نماینده‌ای از سازمان ملل متحد که پالمه باشد نیز آمد، ولی کدام‌یک از اینها واقعیت را به مردم گفتند؟ و نیز کدام‌یک از اینها واقعیت را آن‌طور که مطلع شده بودند، به سازمان‌هایی که آنها را فرستاده بودند، گفتند؟ بی‌پرده می‌توانم بگویم که احیاناً سهل‌انگاری‌هایی، شاید هم عمدی، از آن نماینده یا دیگری احساس می‌شود که اسم
نمی‌برم. این هیئت باشد یا دیگری، این سهل‌انگاری‌ها براساس جنگ‌طلبی و ارزش‌هایی معین که نه به نفع جنبش عدم‌تعهد و اهداف آن و نه به نفع مصالح ایران و عراق می‌باشند، طرح‌ریزی شده‌اند و چه بسا درجهت منافع و مصالح دیگر و "ان بعض الظن اثم". به‌هرحال، فکر نمی‌کنم هیچ‌کدام از شما خواهان این باشد که یکی از طرفین تسلیم شویم؛ ملت ما نیز این را نمی‌خواهد و نمی‌پذیرد. ما به جنگ خود با ظلم ادامه خواهیم داد. تا همین امروز خود آنها اعلام می‌دارند و خبرگزاری‌های شما می‌توانند این حقایق را به‌طور رسمی دراختیار شما بگذارند.
... هر وقتی که مقامات ایرانی بتوانند تصمیمی درمورد پایان جنگ بگیرند و به مرز و حدود عراق آنچنان که در معاهدات بین‌المللی که بین دو کشور منعقد شده‌اند، اعتراف کنند، عراق خیلی خوشحال خواهد شد و با پایان جنگ موافقت خواهد کرد و به ایران احترام خواهد گذاشت. البته به‌خاطر ملت و دولت ایران؛ و نه از روی ترس، بلکه در جواب مبادی مورد عقیدة ما و احترام به مبادی جنبش عدم‌تعهد که به آن اعتقاد و ایمان داریم.»(1)
1
امروز براثر یک انفجار شدید، ساختمان شش‌طبقه سفارت عراق در بیروت به‌کلی ویران شد و 120 نفر از عوامل سفارت عراق کشته یا زخمی شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، این حادثه زمانی رخ داد که یک خودرو با پشت‌سرگذاشتن حلقه‌های حفاظتی ساختمان وارد محوطه سفارتخانه شد و بلافاصله یک انفجار بزرگ اتفاق افتاد. رادیو کتائب لبنان نیز علت انفجار را ورود یک خودرو حاوی مواد منفجره به ساختمان مذکور اعلام کرد. این رادیو در تشریح چگونگی وقوع انفجار گزارش داد: «یک خودرو پس از عبور از موانع امنیتی سفارت بغداد، وارد طبقه همکف این ساختمان شد و درپی شلیک نگهبان ساختمان، خودرو منفجر شد.» به گزارش رادیو بیروت: «در زمان وقوع انفجار، سفیر عراق در ساختمان سفارتخانه حضور نداشت. درحالیکه هیچ فرد و گروهی [مسئولیت] وقوع این انفجار را برعهده نگرفته است، خبرگزاری عراق سرویس مخفی دولت، ایران و سوریه را عامل وقوع این انفجار معرفی کرد.»(2)
2
باوجود اینکه مقامات ایران اعزام یک گروه مسلح به کشور بحرین را تکذیب کردند، امروز شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس (عربستان سعودی، کویت، قطر، امارات متحده عربی، بحرین و عمان) با انتشار بیانیه‌ای آنچه را تلاش برای تحریک خرابکاری در بحرین خواندند، بدون ذکر نام ایران، محکوم کردند.
1) اسناد تکمیلی عملیات طریق‌القدس، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پیوست گزارش نوبهای شماره 439، 26/9/1360، صص 237 - 236؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره270، 25/9/1360، ص57، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 24/9/1360.
2) روزنامه کیهان، 25/9/1360، ص16؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره271، 26/9/1360، صص 7 - 6، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 25/9/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270،25/9/1360، ص54، بخش عربی رادیو بیروت، 24/9/1360.
به گزارش آسوشیتدپرس، خبرگزاری خلیج به نقل از بیانیه دبیرکل این شورا، که در ریاض مستقر است، گزارش داد این تلاش دخالتی آشکار در امور بحرین می‌باشد و به‌قصد ایجاد مشکل و هرجومرج انجام شده است. این بیانیه بدون ذکر نام ایران می‌افزاید، چنین طرز تفکری نقض حاکمیت یک کشور عضو شورای همکاری‌های خلیج (فارس) محسوب می‌شود. این خبرگزاری به نقل از عبدالله بشاره، دبیرکل کویتی شورا، اعلام کرد: این اقدام، مخالفت با اراده مردم خلیج (فارس) برای گزینش سیاستی مستقل از نفوذ خارجی است. آسوشیتدپرس می‌افزاید: در همین حال، قطر، کویت و دیگر کشورهای خلیج‌فارس با انتشار بیانیه‌های مشابهی تأکید کردند که دربرابر هرگونه اقدام برای ایجاد بی‌ثباتی، دوشادوش بحرین استقامت خواهند کرد.(1)
خبرگزاری آلمان نیز ضمن اعلام هماهنگی این شش کشور در حمایت از بحرین، درباره ماهیت این گروه از کشورهای عربی منطقه اعلام کرد: شش کشور عربی در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی و نظامی همکاری دارند و دربرابر جنگ ایران و عراق موضعی بی‌طرفانه در پیش گرفته‌اند؛ هرچند این کشورها به کمک‌های غیرنظامی خویش به بغداد اعتراف کرده‌اند.(2)
1
در ادامه اقدامات نیروهای خودی برای اجرای عملیات در چند قله شیاکو (انار، بزنیلی، چاله‌واران و فریدون کوشیار)، نیروهای مشترک سپاه و ارتش (300 نفر از سپاه و یک گروهان از ارتش) با تاریک‌شدن هوا به این اهداف حمله کردند و در یک نبرد سخت و سنگین موفق به تصرف قله انار و قسمتی از قله بزنیلی شدند، اما به‌دلیل مقاومت سرسختانه دشمن و شهید یا مجروح‌شدن اکثر فرماندهان عملیاتی، نیروهای خودی از ادامه عملیات باز ماندند.
ساعت 8 صبح نیز تعدادی نیروی کمکی برای تکمیل تصرف بزنیلی وارد عمل شدند که به‌دلیل زخمی‌شدن فرمانده آنان عملیات ناموفق ماند. باوجود آنکه پیروزی‌های به‌دست‌آمده در این عملیات نسبی بود، هم‌زمان با اجرای این عملیات، نیروهای خودی برای تقویت برخی مواضع خودی و تسلط دید و تیر تانک بر مواضع دشمن، چند تانک را در دشت تک‌میان جابه‌جا کردند.(1)
براساس حوادث روزهای گذشته می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که فشار ارتش عراق با آوردن یگانهای جدید و تازه‌نفس و افزایش حجم آتش و بمباران مواضع نیروهای ایرانی هرروز بیشتر می‌شد، اما مقاومت نیروهای خودی در پنج روز گذشته سبب بی‌نتیجه‌ماندن اقدامات دشمن شد.(2)
2
گلوله‌باران اماکن مسکونی بهوسیله توپخانههای عراق امروز شدت کمتری داشت. همچنین از شدت گلوله‌باران شهر آبادان نیز که هرروز انجام می‌شود کاسته شده بود و فقط محوطه گمرک این شهر چند بار بهوسیله گلولههای توپ و خمپاره هدف قرار گرفت که به آتش‌سوزی چند نقطه و واردشدن خسارتهایی انجامید.(3)
1) گزیده اسناد عملیات مطلع‌الفجر (آماده‌سازی، تشریح و جمع‌بندی عملیات)، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1378، از تاریخ 20/9/1360 تا 25/11/1360، ص41.
2) سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص255؛ و- گزیده اسناد عملیات مطلع‌الفجر، پیشین، صص 41 - 39؛ و- روزنامه اطلاعات، 25/9/1360، ص1.
3) سند شماره 427269 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 26/9/1360، سند تک‌برگی.
1
پاک‌سازی 2 روستا در حوالی تکاب، حمله به یک پایگاه ضدانقلابیون در کامیاران و پاک‌سازی روستایی در اطراف نقده ازجمله اقدامات نیروهای نظامی در مناطق شمال‌غرب ایران بود. امروز همچنین براثر اقدامات افراد مسلح وابسته به گروههای غیر قانونی در این مناطق یک درجه‌دار ژاندارمری شهید و 2 سرباز زخمی شدند.
نیروهای خودی متشکل از افراد سپاه و تیپ نوهد، دو روستای داش‌بلاغ و قوجه را (در هشت و ده کیلومتری غرب تکاب) که محل استقرار نیروهای مسلح غیرقانونی بود، پاک‌سازی کردند. در این عملیات 20 تن از افراد مسلح غیرقانونی کشته و 3 تن زخمی شدند. از افراد خودی نیز 5 پاسدار و یک سرباز زخمی شدند.(1)
همچنین به گزارش فرماندهی منطقه7 سپاه کشور (استان‌های کردستان، باختران، ایلام و همدان) در حمله چریکی افراد سپاه به یکی از پایگاههای نیروهای مسلح غیرقانونی در منطقه عمومی کامیاران در جنوب سنندج که با آتش پشتیبانی ارتش انجام شد، 20 تن از افراد مسلح غیرقانونی کشته و 10 تن زخمی شدند. از افراد خودی نیز یک تن زخمی شد.(2)
نیروهای سپاه پاسداران در عملیات دیگری، روستای چیانه (در سه کیلومتری غرب نقده) را پاک‌سازی کردند. در این پاک‌سازی یکی از فئودال‌های منطقه غرب اشنویه که با حزب بعث عراق و حزب دمکرات کردستان ایران ارتباط داشت و از عوامل اصلی در خریدوفروش سلاح در منطقه بود، زخمی و دستگیر شد. در این اقدام 19 تن از همراهان وی که مسلح بودند نیز دستگیر شدند.(3)همچنین در مهاباد، نیروهای مسلح غیرقانونی با ترور یکی از درجه‌داران ژاندارمری وی را به شهادت رساندند.(4)
در سردشت و پایگاه گوزله در شمال بانه نیز برخورد یک گلوله توپ و یک گلوله خمپاره موجب زخمی‌شدن 2 سرباز شد.(5)
2
امروز گروههای مسلح برانداز در شهرهای آمل و پاوه دو عملیات تروریستی انجام دادند که به زخمی‌شدن 3 پاسدار انجامید.
گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در روستای رزکه (در پانزده کیلومتری آمل) یکی از نیروهای سپاه را ترور کردند. این شخص که از ناحیه دست زخمی شده بود به بیمارستان انتقال یافت.(6)
در شهرستان پاوه نیز گروههای مسلح برانداز یک نارنجک در موتور خودرو امام‌جمعه این شهر تعبیه کرده بودند که به‌محض استارت‌زدن راننده و چرخش تسمه پروانه، نارنجک منفجر شد و راننده و محافظ امام‌جمعه از ناحیه پا زخمی شدند. در این اقدام به موتور خودرو نیز خساراتی وارد شد. گفتنی است در زمان وقوع حادثه انفجار، امام‌جمعه در داخل خودرو نبود.(7)
1) سند شماره 294041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 111، 26/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص3؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص2؛ و- سند شماره 153936 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه7 به طرح و برنامه عملیات ستاد مرکز، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 57349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده مرکز، 26/9/1360، سند تک‌برگی.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 272، 27/9/1360، صص 6 - 5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 26/9/1360؛ و- روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
4) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
5) سند شماره 294314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 26/9/1360؛ و- سند شماره 294041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
6) سند شماره 448629 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه منطقه3 (جهت اطلاع فرماندهی کل سپاه) از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شماره 3، 25/9/1360، ص1.
7) سند شماره 4739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به استانداری باختران، 25/9/1360، ص4.
1
نیروهای سپاه همدان یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر شناسایی و تصرف کردند. امروز همچنین سپاه پاسداران تهران و اصفهان از عملکرد چند روز گذشتة خود علیه گروههای مسلح برانداز گزارش دادند.
نیروهای سپاه همدان در یک درگیری سه‌ساعته موفق به تصرف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در منطقه رکنی این شهر شدند. افراد سپاه پس از شناسایی این خانه، با مراجعه به آن، درخواست شناسایی هویت ساکنان را کردند، ولی فردی که در را گشوده بود با غافلگیرکردن افراد سپاه اقدام به فرار کرد که با تعقیب نیروهای پاسدار و بی‌توجهی وی به هشدار ایست، هدف گلوله قرار گرفت و به هلاکت رسید. در همین زمان، 2 عضو دیگر سازمان با یکی از افراد سپاه که وارد منزل شده بود، درگیر شدند که یکی از آنها با به‌جاگذاشتن اسلحه فرار کرد و دیگری به خانه‌های اطراف پناه برد. با پیش‌آمدن این وضعیت، پاسداران حاضر در محل به‌منظور برقراری امنیت و فراهم‌کردن زمینه‌های لازم برای دستگیری افراد داخل منزل، خانه‌های اطراف را تخلیه کردند و ضمن اعلام وضعیت، از افراد سازمان خواستند که تسلیم شوند. در این شرایط یکی از تروریست‌ها به‌طرف افراد سپاه تیراندازی کرد، اما، به‌دلیل نتیجه‌نگرفتن از تیراندازی‌ها و ناامیدشدن از دیگر افراد سازمان، با انفجار یک نارنجک خودکشی کرد. در ادامه درگیری، نفر سوم نیز در تیراندازی متقابل کشته شد و نفر چهارم که قصد فرار ازطریق پشت‌بام را داشت از ناحیه پا هدف گلوله قرار گرفت، اما متواری شد.(1)طبق گزارش مرکز اطلاعات سپاه منطقه7، یکی از افرادی که در این درگیری کشته شد، فرمانده نیروهای سازمان در شهرستان درود بود که به‌دلیل متلاشی‌شدن تشکیلات آن شهر، برای ادامه فعالیت به همدان آمده بود.
در بازرسی از این محل، 5 قبضه انواع سلاح، 2 عدد نارنجک، مقادیری تی.ان.تی، دینامیت، خرج پلاستیکی و انواع چاشنی، چند طرح عملیاتی، کروکی مراکز دولتی و نظامی و اسامی افراد متعهد و انقلابی به‌همراه کروکی محل زندگی آنها به دست آمد.(2)
روزنامه اطلاعات درباره فعالیت سپاه تهران به نقل از یکی از مسئولان روابط عمومی این ارگان نوشته است: «طی چند روز اخیر 3 تن از اعضای سازمان ضدخلقی منافقین توسط سپاه تهران دستگیر شدند و یک نفر نیز به هلاکت رسید. یکی از خانه‌های امن منافقین که از چند روز قبل شناسایی و تحت‌نظر برادران سپاه پاسداران تهران قرار گرفته بود، به تصرف درآمد. هنگام تصرف این خانه بین برادران سپاه و منافقین درگیری به وجود آمد که در این درگیری یکی از منافقین به هلاکت رسید و یکی دیگر دستگیر و تحویل مقامات قضایی شد.» این مسئول افزود: «2 منافق دیگر از شاخه‌های اصفهان و کرمان که از مدت‌ها قبل متواری بودند و مخفیانه در تهران زندگی می‌کردند، توسط برادران سپاه پاسداران تهران مورد شناسایی قرار گرفته و دستگیر شدند.»(3)
1) طبق اعلام مرکز اطلاعات سپاه منطقه7، این سومین باری است که فرد مزبور در درگیریهای بهوجودآمده موفق به فرار شده است.
2) سند شماره 270178 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات، 24/9/1360، صص 3 - 1؛ و- روزنامه کیهان، 28/9/1360، ص4، همدان - خبرگزاری پارس.
3) روزنامه اطلاعات، 28/9/1360، ص13.
روابط عمومی سپاه اصفهان نیز درباره عملکرد سپاه این شهر در مقابله با گروههای غیرقانونی گزارش داد. به نوشته روزنامه اطلاعات، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان اظهار کرد که 45 نفر از اعضا، هواداران و کادرهای بالای منافقین، پیکار، دمکرات، چریک‌های فدایی اقلیت و همچنین مسئول تبلیغات حزب دمکرات در اصفهان با تلاش برادران انتظامات شهری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان و با همکاری سازمان اطلاعات 36 میلیونی و برادران بسیج دستگیر شدند و تعدادی سلاح و مقادیری مهمات شامل: 3 قبضه ژ3 به‌همراه چندین خشاب اضافی، تعدادی خشاب کلاشینکف، تعدادی سرنیزه، مقادیر زیادی فشنگ، 2 قبضه سلاح کمری از نوع کلت کالیبر45 و تعداد زیادی مجلات، کتب و نشریه ممنوعه کشف و ضبط شد.(1)
1
امام خمینی در دیدار گروههای مختلف مردم(2)باایشان درباره اهمیت وحدت در بین مسلمانان و منشأ گرفتاری‌های اصلی مسلمانان سخنانی بیان کرد. محورهای اصلی سخنان ایشان عبارت‌اند از: همبستگی اقشار گوناگون به‌ویژه حوزه‌های علمیه و دانشگاه، اظهار گلایه از سران کشورهای اسلامی به‌دلیل رفتارها و عملکرد مغایر با اصول اسلامی آنها که به تصمیم رژیم صهیونیستی در الحاق بلندی‌های جولان به خاک این رژیم انجامید، توصیه به ملت‌های مسلمان منطقه برای قیام و ایستادگی در مقابل رژیم اشغالگر قدس، ناامیدی از دولت‌های منطقه برای احقاق حقوق خود دربرابر رژیم غاصب صهیونیستی، قابلیت استفاده از سلاح نفت در مقابل قدرت‌های شرق و غرب، تسلط اقلیت وابسته به قدرت‌های بزرگ به‌عنوان حکمرانان کشورهای اسلامی و تأکید بر حضور اقشار گوناگون در جبهه‌های جنگ برای جلوگیری از انسجام دوباره دشمن.
ایشان فرمودند:
«اینکه گروههای مختلف نظامی و غیر نظامی، روحانی و دانشجو و سایر طبقات در یک محل مجتمع و با یک مقصد مشغول فعالیت هستند یا می‌شوند، از برکات اسلام و انقلاب اسلامی است. کجا شما آقایان می‌توانستید در رژیم سابق - که دل بسته بود به جداکردن روحانی از دانشگاه و نظامی از غیر نظامی و هر گروهی را در مقابل گروه دیگر با تحریکات و تبلیغات قراردادن - در یک مجلس مجتمع بشوید و روی یک مقصد، آن‌هم مقصد پیشبرد اسلام و انقلاب اسلامی و تحکیم جمهوری اسلامی، همه فعالیت داشته باشید؟
ما از دست امریکا نباید خیلی گله کنیم، ولو ام‌الفساد اوست، لکن از کشورهای اسلامی و از حکومت‌های اسلامی باید شکوه کنیم و فریاد بزنیم. اسلام این‌قدر برای اجتماع و برای وحدت
1) روزنامه اطلاعات، 25/9/1360، ص4، اصفهان.
2) در این دیدار، فرمانده، رؤسای ستاد و سیاسی ایدئولوژیک، فارغ‌التحصیلان دانشکده افسری ژاندارمری، اعضای شورای وحدت حوزه و دانشگاه، آقای موسوی تبریزی (دادستان کل انقلاب)، کارکنان قضایی دادستانی کل انقلاب، کارکنان اداره ارشاد و گزینش نیروی انسانی، مسئولان و هنرجویان آموزشگاه بهیاری نیروی هوایی و رزمندگان عازم جبهه‌های نبرد حضور داشتند.
کلمه، هم تبلیغ کرده است و هم عمل کرده است؛ یعنی روزهایی را پیش آورده است که با خود این روزها و انگیزه این روزها تحکیم وحدت می‌شود مثل عاشورا و اربعین. و قرآن کریم پافشاری دارد در این مطلب که متفرق نباشند مردم، مسلمین از هم، و ید واحده باشند و معتصم به "حبل‌اللَّه" باشند.(1)امریکا باید به‌حسب آن تزی که دارد [عمل کند]. و آنکه اختلاف بین مسلمین بیندازد و بهره‌برداری کند و همه حیثیت مسلمین را و دارایی مسلمین را و ذخایر مسلمین را بچاپد و مسلمین را به‌حال مصرف‌گرا نگه دارد.
آنها البته روی مقاصد پلید خودشان این مسائل را پیش می‌آورند و ما هم از آنها توقع اینکه این‌طور نباشند نداریم، اما مسلمین؛ یعنی سران مسلمین، اینها را ما از آنها شکایت داریم و باید فریاد بزنیم از دست اینها که خودشان را طرف‌دار اسلام معرفی می‌کنند و برخلاف نص قرآن کریم و برخلاف سنت رسول‌اللَّه اعظم عمل می‌کنند و برخلاف مصالح کشورهای زیردست خودشان عمل می‌کنند. مشکل مسلمان‌ها این حکومت‌هایی است که بر آنها دارند حکومت می‌کنند و این اختلافاتی است که با دست خود آنها در بین خودشان ایجاد می‌شود.
اگر نبود این طرح امریکا و طرح دوم امریکا به‌دست فهد و طرح‌هایی هم که بعدها خواهند درست کرد، اسرائیل به خودش حق نمی‌داد که بیاید و ارتفاعات جولان را به خاک خودش ملحق کند. این طرح‌ها موجب اختلاف شد و راه را باز کرد برای اسرائیل و شما گمان نکنید که قضیه، ارتفاعات جولان است فقط؛ قضیه بیشتر از این مسائل است.
... ملت‌ها اگر نشسته‌اند که این دولت‌ها برای آنها جلو اسرائیل را بگیرند و جلو قدرت‌های دیگری که اینها را می‌خواهند به ذلت بکشند و ذخایر آنها را ببرند، این توقع بیجایی است. شما ببینید که بین خود اعراب با این طرح‌ها اختلاف انداخته‌اند. بین حکومت اسلامی ما می‌خواهند با یک تبلیغاتی اختلاف بیندازند؛ تبلیغ به اینکه اسلحه از اسرائیل می‌خرند؛ تبلیغ به اینکه تروربازی‌ها را اینها دارند درمی‌آورند و در بحرین چه کردند.
اینها همه نقشه‌هایی است که برای مسلمین کشیده‌اند و راه اختلاف را هرروز بیشتر باز می‌کنند و شکاف بین حکومت‌ها را هم هرروز زیادتر می‌کنند و نتایجی که باید بگیرند شروع کردند.
قضیة ضمیمه‌شدن بلندی‌های جولان به خاک غاصب اسرائیل، این ابتدای قضیه است و اسرائیل با پشتیبانی امریکا اعتنا به سازمانهای دست‌نشانده امریکا ندارد؛ هر چه می‌خواهند مخالفت کنند، او کار خودش را انجام می‌دهد.
مسلمان‌ها ننشینند که حکومت‌هاشان برایشان عمل بکنند و اسلام را از دست صهیونیسم نجات بدهند. ننشینند که سازمانهای بین‌المللی برای آنها کار بکند. ملت‌ها خودشان باید قیام کنند در مقابل اسرائیل. ملت‌ها باید خودشان قیام کنند و حکومت‌های خودشان را وادار کنند که در مقابل اسرائیل بایستند و اکتفا نکنند به محکوم‌کردن.
1) سوره آل عمران، آیه103:« وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّه جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا همه به ریسمان خدا چنگ بیندازید و متفرق نشوید.»
... شما که حربه نفت در دستتان هست و اگر یک روز نفت را ببندید بر غرب و بر شرق، به اطاعت شما درمی‌آیند، شما هدیه می‌کنید از قیمت نفتتان به امریکا و سایر قدرت‌های بزرگ و خودتان را به اسارت می‌کشید. اینهاست که برای مسلمین و برای اسلام ضربه است. آنها هر تهمتی می‌خواهند می‌زنند به کشور اسلام، به کشور ایران، که از اولی که نهضت پیدا شده است و قبل از او این ملت با اسرائیل مخالف بوده است و یکی از مخالفت‌هایی که با محمدرضای معدوم داشتند همین بود که چرا به اسرائیل کمک می‌کند. حالا این بوق‌هایی که از گلوی امریکا و از گلوی بستگان امریکا به او نفخ می‌شود، اینها ایران را متهم می‌کنند که اسلحه از اسرائیل می‌خرد و بعض مطرودین خود ایران هم تأیید می‌کنند این را.
گرفتاری مسلمین این است که با داشتن این همه ذخایر، این همه اراضی و دارابودن یک میلیارد - تقریباً - جمعیت، به‌واسطه کج‌روی یک دسته اقلیتی که در رأس واقع شده‌اند، باید مطیع قدرت‌های بزرگ باشد. حالا که ایران از این قید اسارت بیرون آمده است و با مشت در دهان امریکا و سایر قدرت‌ها کوبیده است و آنها را بیرون کرده است از کشور خودش و روحانی و دانشگاهی، ارتشی و ژاندارمری و ملت همه با هم منسجم شده‌اند، نخواهند گذاشت که قدرت‌های دیگری در اینجا دخالت کند.
... برادران من، برادران ارتشی، برادران نظامی، برادران پاسدار، برادران روحانی، برادران دانشگاهی، برادران کشاورز و صنعتگر و سایر قشرها، این انسجامی که شما دارید قدرش را بدانید؛ اسلام در کشور شما تجلی کرده است؛ نور خدا در کشور شما جلوه‌گر شده است؛ قدر این جلوه الهی را بدانید. به فعالیت‌های خودتان هرچه می‌توانید ادامه بدهید و ازدیاد بدهید؛ فعالیت خودتان را زیاد کنید. ارتشیان و پاسداران و بسیج و سایر قوای مسلح و سایر قوای مردمی در محلی که هستند و در جبهه‌ها که هستند، به فعالیت خودشان ادامه بدهند و فعالیت خودشان را زیاد کنند و دست این جنایتکارها را از کشور خودشان کوتاه کنند؛ به آنها مهلت ندهند که منسجم کنند خودشان را و ازطرف جاهای دیگر و قدرت‌های دیگر به آنها کمک برسانند؛ مجال به آنها ندهند. برادران، جوانان پشت جبهه، توجه کنند که باید فعالیت کنند و باید داوطلبانه بروند به این جنگ و این مسئله را زود حلش کنند. فعالیت جوان‌ها گرچه زیاد است، لکن باید زیادتر بشود و هرروز از روز قبل بهتر باشد و خودشان را آماده کنند برای اینکه در مقابل این قدرت‌های بزرگ ایستادگی کنند.»(1)
1
امروز کاردار موقت جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل نامهای را که اطلاعیه وزارت امور خارجة ایران به آن پیوست شده بود، به دبیرکل سازمان ملل تحویل داد. در این اطلاعیه علاوه‌بر اشاره به حملات هواپیماهای عراقی به شهرهای ایلام، دزفول و اهواز در روزهای 18، 19 و 20 آذرماه و اقدام نظامیان عراقی در شکنجه و کشتار مردم غیرنظامی و اسیران جنگی و نیز سکوت مجامع بین‌المللی، از دبیرکل سازمان ملل درخواست شده است که نماینده‌ای به‌منظور تهیه گزارش به مناطق موردنظر ایران اعزام کند. متن کامل اطلاعیه وزارت خارجه ایران به این شرح
1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، پاییز 1378، صص 443 - 437.
است:(1)«براساس گزارش‌های شاهدان و نیز نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران، رژیم عراق یک بار دیگر بی‌توجهی خود را به کلیه کنوانسیون‌های بین‌المللی درباره مقررات بشردوستانه در جنگ نشان داد و بیشترین وحشیگری و بی‌رحمی را علیه شهروندان غیرنظامی ایران و نیز اسیران جنگ مرتکب شد. برخی از این اقدامات جنایتکارانه عراق به شرح ذیل است:
در 9 دسامبر (18 آذر) یک روز قبل از روز بین‌المللی حقوق بشر، عراق مراکز غیرنظامی شهر ایلام را هدف حملات هوایی و موشکی قرار داد که به شهادت 21 غیرنظامی بی‌گناه ازجمله یک کودک سه‌ساله و مجروح‌شدن 50 غیرنظامی ازجمله چند کودک منجر شد. در 10 دسامبر (19 آذر) روز بین‌المللی حقوق بشر، عراق مراکز غیرنظامی شهر دزفول را هدف حملات هوایی و موشکی قرار داد که به شهادت 20 غیرنظامی و مجروح‌شدن 110 غیرنظامی دیگر و انهدام 100 خانه منجر شد. در 11 دسامبر (20 آذر) یک روز بعد از روز بین‌المللی حقوق بشر، عراق شهر اهواز را هدف حملات هوایی و موشکی قرار داد که به شهادت 9 زن، کودک و مرد و مجروح‌شدن 65 غیرنظامی دیگر منجر شد. اقدامات مذکور یادآور جنایات رژیم عراق در روز بین‌المللی حقوق بشر است.
پرسنل ارتش عراق دائماً مردم ایران را در مناطقی که هنوز در اشغال خود دارند، اذیت و آزار می‌کنند.
طبق گزارش‌های رسیده، پرسنل ارتش عراق مردم غیرنظامی بی‌گناه و نیز اسیران جنگی ایران را شکنجه و حتی اعدام می‌کنند.
در پانزده ماه گذشته از جنگ ناعادلانة عراق به ایران، جامعه بین‌المللی تنها نظاره‌کننده بوده و فقط به خاتمه‌بخشیدن مخاصمات بسنده کرده است و متجاوزان عراقی به قربانی‌کردن مردم ایران ادامه داده و اقدامات تجاوزگرانه خود را طولانی ساخته‌اند. سکوت جامعه بین‌المللی درباره جنایاتی که عراق علیه ایرانی‌ها مرتکب شده، در تاریخ ثبت خواهد شد و مسئولیت اخلاقی در این سکوت، متوجه اعضای جامعه بین‌المللی خواهد بود. ما دراین‌مورد از سازمان ملل می‌خواهیم ضمن اطلاع از جنایاتی که عراق مرتکب می‌شود، نماینده ویژه‌ای را برای بازدید از مناطق جنگی و تهیه گزارش برای این سازمان اعزام کند.»(2)
1
رادیو کلن در گزارشی مدعی شد که ایران از امریکا درخواست خرید لوازم هواپیماهای جنگی کرده و این درخواست ازسوی وزارت دفاع امریکا رد شده است. به گزارش این رادیو، وزارت دفاع ایالات متحده امریکا تقاضای دولت ایران مبنی‌بر تحویل وسایل یدکی برای هواپیماهای جنگی از نوع اف14 به این کشور را رد کرد. تصویب فروش مهمات و تجهیزات نظامی به
1) این نامه در تاریخ 18 دسامبر مطابق با 27 آذرماه، با شماره سند S/14802 شورای امنیت و شماره سند A/36/842 مجمع عمومی سازمان ملل ثبت شده است.
2) جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ترجمه محمدعلی خرمی، جلد اول، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس (مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران)، 1378، صص 101 - 100.
دیگر کشورها برعهده وزارت دفاع امریکاست. از محافل مطلع در تهران خبر می‌رسد که از 79 فروند هواپیمای جنگی اف14 بیشتر آنها به‌دلیل کمبود وسایل یدکی قابل‌استفاده نیستند.(1)
خبرگزاری پارس نیز در جمع‌بندی گزارش صبحگاهی رادیو بی‌بی‌سی درباره مخالفت امریکا با تحویل سلاح به ایران و وضعیت کلی هواپیماهای فانتوم ایران، اعلام کرد: امروز صبح بی‌بی‌سی در برنامه خبری خود پس از اشاره به موافقت امریکا با فروش اسلحه به اسرائیل و بعضی دیگر از کشورهای موردنظر و بیان این مطلب که امریکا با فروش اسلحه به کشورهایی مانند ایران که در آنها جنبش ضدامریکایی وجود دارد، مخالف است، به موقعیت فانتوم‌های ایرانی اشاره و اظهار کرد که ایران درحال‌حاضر شدیداً به قطعات فانتوم نیازمند است و از 80 فانتوم ایران بیشتر آنها به‌دلیل نبود قطعات قابل‌استفاده نیستند. درضمن، قرار بوده است که یک شرکت بین‌المللی این قطعات را برای ایران خریداری کند، ولی به‌دلیل آنکه این سفارش‌ها برای ایران بوده از فروش آنها سر باز زده و این قطعات را دراختیار خریدار رابط قرار نداده است.(2)
1
به‌دنبال وقوع انفجار سه روز پیش در حومه لندن، امروز خبرگزاری فرانسه از دستگیری سه ایرانی دراینباره خبر داد. این درحالی است که سازمان مجاهدین خلق (منافقین) سعی دارد این حادثه را اقدامی علیه نیروهای خود جلوه داده و از آن بهره‌برداری تبلیغاتی کند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، پلیس انگلستان پس از تحقیق درباره حادثه انفجار بمبی که روز یکشنبه (22/9/1360) در مرکز لندن سبب مرگ 2 تن و مجروح‌شدن یک نفر شد، 3 ایرانی را در ریدینگ در حومه لندن دستگیر کرد. پلیس انگلستان اطلاعات دیگری دراینباره نداد و همچنین فاش نکرد که دو نفری که در انفجار بمب کشته شدند ایرانی بوده‌اند یا نه؟(3)
دراینحال، دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس با اشاره به این حادثه، ایران را به اعزام تروریست به سایر کشورها متهم کرد. به اعلام خبرگزاری آسوشیتدپرس از بیروت، یک سخنگوی منافقین در تماس تلفنی با دفتر خبرگزاری آسوشیتدپرس در بیروت مدعی شد، بمبی که روز یکشنبه در لندن منفجر شد و به کشته‌شدن دو نفر حامل آن انجامید، برای استفاده علیه هواداران سازمان تدارک دیده شده بود. این سخنگو افزود: در تلاشی که برای به‌اصطلاح صدور انقلاب انجام شده، تروریست‌های ایرانی جان عده زیادی از ایرانیان و سایر ملت‌ها را به مخاطره افکنده‌اند؛ این نوع ماجراجویی را ما در شهرهای گوناگون از لندن گرفته تا بیروت و پاریس مشاهده کرده‌ایم. آسوشیتدپرس می‌افزاید: این سخنگو که خواست نامش فاش نشود، نوع عملیات تروریستی این گروه‌ها را در لبنان مشخص نکرد. در لبنان ده‌ها گروه شبه‌نظامی که هریک طرف‌دار یکی از رهبران خاورمیانه می‌باشند، فعالیت می‌کنند.(4)
1
ناباوری برخی محافل خبری درباره کارآمدی نسبی کارگزاران حکومتی ایران، گردش منظم امور اجرایی در سطح کلان کشور و اجرای عملیاتهای بزرگ و پیروزمندانه به‌ویژه دو عملیات "ثامن‌الائمه(ع)" و "طریق‌القدس" این محافل را واداشته است تا هر شایعه‌ای را درباره ناکارآمدی نظام موثق بدانند و دربارة آن به خبرسازی بپردازند.
مقاله کوتاه مجله فرانسوی ژون‌آفریک یکی از این نمونه‌هاست. به نوشته این مجله، شوروی از هم‌اکنون در تدارک دوره بعد از (امام) خمینی در ایران می‌باشد. این هفته‌نامه ادعا کرد که 75 مشاور روسی و کوبایی سرگرم سروسامان‌دادن به سرویس‌های اطلاعاتی ایران‌اند و تجهیزات و سلاح‌هایی را دراختیار پاسداران انقلاب قرار داده‌اند، زیرا آنها را از ارتش مطمئن‌تر می‌دانند. از سوی دیگر، حزب کمونیست توده 40 درصد از پست‌های مهم در رسانه‌ها، بانک مرکزی و شرکت ملی نفت را دراختیار دارد و نورالدین کیانوری، رهبر این حزب، در 16 نوامبر به مسکو دعوت شد.(1)
رادیو ایران و رادیو صدای ایران متعلق به گروههای سلطنت‌طلب نیز در گفتاری مشابه با خبرسازی ژون آفریک خبر فروش هواپیماهای مسافربری، فروش جواهرات سلطنتی و موافقت با بهره‌برداری شوروی از معادن اورانیوم ایران و فروش اورانیوم به آن کشور را جعل کرده و آنها را برای تأمین هزینه‌های مملکتی دانسته‌اند.
البته نباید از نظر دور داشت که القای تسلط حزب توده بر مملکت از پیام‌های نه‌چندان پنهان این خبرهاست. بنا بر اعلام رادیو ایران، درپی انتشار گزارش‌های مربوط به پایان‌یافتن ذخایر ارزی ایران، اکنون خبرها حاکی‌از آن است که حاکمان میهن ما برای تأمین هزینه حکومتشان بر ملت ایران به فکر فروش جواهرات سلطنتی افتاده‌اند. طبق گزارش‌های رسیده، حکومت جمهوری اسلامی دو گروه کارشناس از سوئیس و شوروی را برای قیمت‌گذاری جواهرات سلطنتی به ایران دعوت کرده است. فروش این جواهرات کار غیرمنتظره‌ای نیست. حدود یک ماه پیش هنگامی که ذخایر ارزی ایران پایان یافت، رادیو ایران احتمال فروش جواهرات سلطنتی و اهدای امتیازات به بیگانگان به‌منظور دریافت پول را در تفسیری بررسی کرده بود و اکنون آخوندها علاوه‌بر قصد فروش جواهرات سلطنتی، امتیاز استخراج معادن اورانیوم ایران را نیز به شوروی واگذار کرده‌اند.
بنا بر گزارش‌های رسیده، کارشناسان روسی در مناطق شرقی ایران به اکتشاف و استخراج اورانیوم می‌پردازند و تاکنون دو محموله اورانیوم از ایران به شوروی حمل شده است.(2)
رادیو صدای ایران نیز به نقل از مطبوعات اروپا اعلام کرد: ایران به‌علت کمبود شدید ارزی و گرفتاری‌های مالی، 7 فروند از هواپیمای بوئینگ شرکت هواپیمایی ملی ایران را به حراج می‌گذارد.
براساس گزارش‌های رسیده، این هواپیماها شامل: هواپیماهای مسافربری بوئینگ 707، 727 و 747 می‌باشند.(3)
این رادیو همچنین مدعی شد اخیراً عوامل حزب توده دو محمولة اورانیوم را در مرز ترکمنستان به مأموران دولت شوروی تحویل داده‌اند.(4)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، 26/9/1360، ص16، پاریس - خبرگزاری پارس، 25/9/1360؛ و- اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 126، 3/10/1360، ص45، به نقل از مجله ژون آفریک چاپ فرانسه، 25/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 272، 27/9/1360، ص27، رادیو ایران، 26/9/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، 26/9/1360، ص25، رادیو صدای ایران، 25/9/1360.
4) همان، ص26، رادیو صدای ایران، 25/9/1360.
1
درپی ادعای سه روز پیش مقامات بحرینی مبنی‌بر دستگیری عده‌ای افراد مسلح که در ایران برای قیام مسلحانه آموزش دیده‌اند، امروز شیخ محمدبن‌خلیفه، وزیر کشور بحرین، در مصاحبه با روزنامه‌های عرب نیوز (چاپ جده) و الشرق الاوسط (چاپ لندن) علاوه‌بر واردکردن اتهامات قبلی به ایران، اطلاعات تازه‌تری را دراختیار آنان قرار داد. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی با اشاره به اینکه خلاصة این مصاحبه‌ها قبل از چاپ در روزنامه‌های نامبرده، در دسترس این خبرگزاری قرار گرفته است، بخش‌هایی از این مصاحبه‌ها را به شرح زیر انعکاس داد:
شیخ محمد گفته است که ظرف ده روز گذشته بیش از 50 نفر دررابطه‌با یک گروه تروریستی که قصد تضعیف امنیت و ثبات بحرین را داشتند، در بحرین دستگیر شده‌اند.
روزنامه‌های بحرین گزارش داده‌اند که این گروه در ایران تعلیم دیده و مسلح شده‌اند. این دو روزنامه نوشته‌اند، دولت منامه به تهران اعتراض کرده و خواهان توضیحات دولت آیت‌الله روح‌الله خمینی شده است.
شیخ محمد به روزنامه‌های سعودی گفته که گروه تروریست بحرین به جبهه به‌اصطلاح اسلامی برای آزادی بحرین که ستاد مرکزی آن در تهران می‌باشد، وابسته است؛ این جبهه گروه مذکور را تعلیم داده، منابع مالی آنان را تأمین کرده و آنها را به بحرین فرستاده است. وی افزوده است: این گروه به‌موقع محاکمه خواهند شد و دربرابر قوه قضائیه و افکار عمومی اعتراف خواهند کرد.
به گفته وی، قرار است شاهزاده نایف‌بن‌عبدالعزیز، وزیر کشور پادشاهی سعودی، روز شنبه با سفر به بحرین درباره اقدام مشترک علیه خرابکاری مذاکره کند. شیخ محمد افزوده است: گروه مذکور که بعضی از آنها بحرینی اند، با اسناد جعلی به بحرین سفر کرده بودند و قرار بود در جریان برگزاری مراسم روز ملی بحرین، که روز چهارشنبه برگزار می‌شود، اقدامات خرابکارانه‌ای انجام دهند. شیخ محمد به روزنامه‌های عرب نیوز و الشرق الاوسط گفته است که توطئه این گروه تروریستی کشف شد و همه دولت‌های خلیج‌فارس متحد شده و دستگاه‌های امنیتی به‌منظور خنثی‌کردن توطئه‌ای که به‌قصد همه منطقه طرح‌ریزی شده بود، به‌حالت آماده‌باش کامل درآمده‌اند. وی یادآور شده است که این گروه در سخنان خود اعتراف کرده‌اند که طرز استفاده از نارنجک و مواد منفجره را تعلیم دیده‌اند. افراد این گروه یک پناهنگاه موقت را در بحرین اجاره کرده بودند و از آنجا بهوسیله بی‌سیم با رهبران گروه در تهران تماس می‌گرفتند. بنا بر گفته‌های وزیر کشور بحرین، اعضای گروه یکی بعد از دیگری در فرودگاه و بندر منامه دستگیر شدند.
از سوی دیگر، آسوشیتدپرس در گزارش جداگانه‌ای دراینباره اعلام کرد که 4 تروریست دیگر، بعد از اینکه مقامات رسمی پاسپورت‌های آنها را بررسی کرده، تمبرهای بزرگ‌تر از حد معمول را روی آنها دیدند، دستگیر شدند. این 4 نفر به 6 نفر قبلی اضافه شده، همگی به جرم‌های خود اعتراف کردند. آنها اولین دسته از عمالی‌اند که قرار بود همراه با افراد دیگری که قبلاً در بحرین بودند، برای خرابکاری برنامه‌ریزی‌شده در این کشور گرد هم آیند. بنا به گفته مقامات رسمی، آنها حروف رمز مخصوص به خود، 4 پناهگاه و وسایل بی‌سیم داشتند.
این خبرگزاری به نقل از یک مقام رسمی وزارت کشور بحرین اعلام کرد: 19 مظنون، اعتراف کردند که متخصصان نظامی در نقاط مختلف در اطراف تهران به‌ویژه در یک مرکز تعلیماتی بزرگ در اصفهان استفاده از سلاح‌هایی مانند مسلسل، نارنجک و مواد منفجره را به آنها آموزش داده‌اند. این مقام رسمی گفت: قرار بود این تروریست‌ها در جریان تظاهرات روز ملی بحرین، جوخه‌های پلیس را به رگبار ببندند و بیشترین تعداد ممکن از آنها را بکشند. وی گفت: این امر به‌منظور منحرف‌کردن نیروهای امنیتی و جلب‌توجه به محل برگزاری تظاهرات انجام می‌شد و در همین حال بنا بود جوخه ضربت اصلی به نخست‌وزیری اعزام شود.(1)
1
خبرگزاری رویتر در گزارشی با استناد به آمار مندرج در روزنامه انگلیسی‌زبان بغداد، درباره بودجه عراق و اولویت‌های آن در سال جدید میلادی - که سال اول برنامه پنج‌ساله این دولت است - اعلام کرد: عراق بودجه‌ای معادل 14 میلیارد دلار (7 میلیارد دینار عراقی) را به سال اول از برنامه پنج‌ساله اقتصادی خود تخصیص داده است. این بودجه باوجود جنگ این کشور با ایران تنظیم شده است. بودجه مزبور که برای 5840 پروژه تخصیص یافته است، 29 درصد نسبت به سال 1980 افزایش یافته، ولی رقم مربوط به کل برنامه عمرانی پنج‌ساله فاش نشده است. ذخایر ارزی و درآمد نفتی عراق در طول 14 ماه جنگ با ایران صدمات زیادی دیده است. از آنجا که مواد غذایی اهمیت بیشتری نسبت به نفت دارند، بیشتر این بودجه به کشاورزی و عمران روستایی اختصاص یافته است. این مطالب از قول مشاور طرح و برنامه‌ریزی اقتصادی عراق گفته شده است. طه عبدالکریم، وزیر نفت عراق، ماه گذشته در وین اظهار کرد که صادرات نفتی عراق از 4/3 میلیون بشکه در روز قبل از جنگ به یک میلیون بشکه در روز رسیده است.(2)
2
به‌دنبال انفجار روز گذشته سفارت عراق در بیروت امروز حزب الدعوه عراق، از گروههای معارض عراقی، با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن اعلام چگونگی این انفجار مسئولیت آن را برعهده گرفت. در این اطلاعیه آمده است: با فرارسیدن سالگرد قیام خونین ملت ستم‌دیده‌مان در روز بیستم صفر سال 1397 هجری و تشکیل کنفرانس وزیران کار کشورهای غیرمتعهد در بغداد، ساعت 12:00 ظهر (24 آذر)، گروهی از مجاهدین جان‌برکف حزب ایثارگر ما با استفاده از یک اتومبیل ولوو سفیدرنگ حامل مواد تی.ان.تی. موفق شدند ساختمان لانه ارعاب و خیانت رژیم عراق را در بیروت منفجر و کاملاً ویران کنند. بدین‌طریق، رسانه‌های تبلیغاتی جهانی که قبلاً درباره آنچه در سرزمین محنت‌زده عراق می‌گذرد، سکوت اختیار کرده بودند، ناچار به پخش درست این اقدام شدند. این عمل قهرمانانه زمانی رخ داد که اتومبیل ولوو سفیدرنگ به‌سمت ساختمان شش‌طبقه اصلی حرکت کرده، با برخورد به دیوار مقابل، باعث ویرانی کامل ساختمان جنایتکاران رژیم عراق شد و حدود 300 تن
از اعضای مزدور سفارت را کشته یا مجروح کرد.
یادآوری می‌شود، افراد حاضر در سفارت، مأموران امنیتی و مزدوران بعثی عراق بودند که در قالب دیپلمات‌های سیاسی فعالیت می‌کردند و وظیفه آنها گسترش اختلاف و افزایش هراس و رعب در بین افراد و جنبش‌های اسلامی و همچنین سازماندهی عملیات تروریستی و ربودن افراد مخالف رژیم مزدور صدامی بوده است.(1)
1) روزنامه اطلاعات، 30/9/1360، ص16.
1
امروز یگانهای ارتش عراق پس از پنج روز ناکامی و شکست در عملیات مطلع‌الفجر در منطقه عمومی گیلانغرب، سنگین‌ترین پاتک خود را برای تصرف شیاکو، حساس‌ترین ارتفاع منطقه، اجرا کردند که هیچ موفقیتی درپی نداشت. در جبهه دشت گیلانغرب نیز حمله‌های عراق ثمری نداشت و نیروهای عراقی مجبور به عقب‌نشینی از این محور شدند. همچنین حمله موشکی عراق به شهر گیلانغرب خسارت و تلفاتی نداشت و موشک پرتاب‌شده به کوه‌های اطراف شهر اصابت کرد. شهر آبادان نیز امروز زیر آتش خمپاره‌های ارتش عراق قرار گرفت. در ایلام هم یک خودرو روی مین رفت و منهدم شد.
یگانهای عراقی که در پنج روز گذشته نتوانسته بودند مواضع ازدست‌رفته خود را در شیاکو پس بگیرند از ساعت 03:00 بامداد با توانی بیشتر از روزهای قبل و با هدف محاصره نیروهای ایرانی ازسمت جنوب‌غربی و از چند محور به این ارتفاع حمله کردند. این پاتک نیروهای عراق پس از شش ساعت درگیری سخت، با مقاومت سرسختانه نیروهای خودی بدون نتیجه پایان یافت.
حمله نیروهای عراقی در ساعت 15:30 به مواضع خودی در جبهه دشت گیلانغرب نیز ناموفق ماند. در نبردهای روز جاری 28 نفر از افراد دشمن به اسارت نیروهای خودی درآمدند. همچنین یگان موشکی ارتش عراق یک فروند موشک زمین‌به‌زمین فراگ به‌سمت گیلانغرب پرتاب کرد که به ارتفاعات غربی شهر اصابت کرد و خسارت و تلفاتی به بار نیاورد.(1)همچنین در جبهه‌های جنوب، شهر آبادان زیر آتش خمپاره‌های عراق قرار گرفت که براثر اصابت گلولههای خمپاره به مناطق مسکونی، یک مغازه در این شهر تخریب شد.(2)در جبهه ایلام نیز براثر انفجار 2 دستگاه خودرو جهاد سازندگی و ژاندارمری در برخورد با مین، 2 تن از نیروهای خودی زخمی شدند.(3)
1) سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد 5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، 1373، ص257.
2) سند شماره 427268 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 57352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/9/1360، ص1.
1
نیروهای سپاه ریجاب و جوانرود با بهره‌گیری از نیروهای بسیج منطقه (فداییان امام) عملیات محدودی را با نام مولای متقیان در نوار مرزی غرب جوانرود اجرا کردند. در این عملیات نیروهای سپاه و بسیج موفق شدند تپههای میش‌رنگین و دار زنگنه و بخشی از دامنه غربی و جنوبی ارتفاعات مرزی بمو(1)را به تصرف خود درآورند و چندین روستا ازجمله روستای مهم ازگله و پاسگاه قیطول در غرب این ارتفاعات را که از ابتدای جنگ در تصرف نیروهای عراقی بود، آزاد کنند و دشمن را تا ارتفاع و تنگة سلمانه به عقب برانند. به گزارش خبرگزاری پارس، در این عملیات 100 روستا در حدفاصل ازگله تا بمو آزاد شد، 500 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و غنائم زیادی ازجمله 20 خمپاره‌انداز از دشمن به دست آمد. به گزارش این خبرگزاری، یک تانک، 4 خمپاره‌انداز، 2 آتشبار و 3 نفربر عراقی نیز منهدم شد. ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی در اطلاعیه شماره734 ضمن اعلام پاک‌سازی منطقه ازگله و تصرف ارتفاعات بمو به صدمات فراوان واردشده به یگانهای توپخانه ارتش عراق اشاره کرده است.(2)
2
باتوجه‌به افزایش شمار فراریان و پناهندگان نیروهای نظامی عراق به ایران - که به معضلی بزرگ در نیروهای مسلح ارتش عراق تبدیل شده است - سازمان اطلاعات عراق با فرستادن افراد خود در لباس سربازان عادی، مبادرت به کشتن افرادی می‌کند که قصد فرار یا پناهنده‌شدن را دارند.
امروز قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران خبری را منتشر کرد که به نظر می‌رسد بخشی از چاره‌اندیشی تصمیم‌گیران ارتش عراق برای کنترل و کاهش این معضل باشد. بنا به اعلام اطلاعات نیروی زمینی ارتش ایران در جنوب، سازمان استخبارات (اطلاعات) ارتش عراق به‌منظور جلوگیری از فرار کارکنان یگانهای ارتش عراق، تعدادی از کارکنان خود را در پوشش سرباز به جبهه‌های غرب کارون، اهواز و خونین‌شهر اعزام کرده است تا این افراد در ستادها و خط مقدم جبهه مستقر شوند و درصورتیکه کسی قصد فرار یا تسلیم‌شدن به نیروهای ایرانی را داشته باشد، به سویش شلیک کرده، وی را به هلاکت برسانند.(3)
1) مشخصات نظامی و موقعیت ارتفاعات بمو در ضمیمه این گزارش درج شده است، شایان ذکر است که در این عملیات فقط دامنه جنوبی و غربی بمو که بخش کوچکی از این ارتفاعات است به تصرف نیروهای خودی درآمد.
2) روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص14، اطلاعیه شماره 743 ستاد مشترک ارتش؛ و- اصغر کاظمی، بمو (خاطرات شناسایی منطقه قصرشیرین و ذهاب)، تهران: دفتر ادبیات و هنر مقاومت، 1379، ص57؛ و- سند شماره 57352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 273003 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه جوانرود به فرمانده سپاه منطقه7، 26/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 272، 27/9/1360، ص2، دالاهو (کرمانشاهان) - خبرگزاری پارس، 16/9/1360.
3) سند شماره 5796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای اطلاعاتی، قرارگاه مرکزی نزاجا در جنوب (رکن2)، شماره 346، 2/10/1360، ص3.
1
با وخیم‌شدن وضعیت ارتش عراق درزمینة سلاح و تجهیزات در عملیاتهای اخیر ایران، سیل کمک‌های تسلیحاتی به کشور عراق ازطریق کشورهای همسایة عراق افزایش یافته است. امروز 38 دستگاه خودرو نظامی حامل مهمات سبک و سنگین از کشور اردن و ازطریق رطبه وارد عراق شد و ازطریق فلوجه به پادگان التاجی بغداد ارسال شد.(1)
روز گذشته نیز 87 خودرو حامل مهمات به شرح زیر از کشورهای عربستان، اردن و کویت وارد این کشور شد: 19 خوردو حامل مهمات هواپیما و 4 دستگاه خودرو حامل مهمات عمومی از منطقه عرعر عربستان، 48 دستگاه خودرو مهمات ازطریق مرز اردن و 16 دستگاه خودرو از مرز کویت وارد عراق شدند.(2)
2
امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای سردشت، بانه و شاهین‌دژ به اجتماع مردم و چند مرکز آموزشی، فرهنگی و نظامی حمله کردند و تعدادی از مردم و نیروهای دولتی را به شهادت رسانده یا زخمی کردند. همچنین بنا به گزارش لشکر28 سنندج، ارتش عراق تعدادی سلاح و مقادیری مهمات دراختیار این گروه‌ها قرار داده است.
در ساعت 12:15 امروز درحالیکه نیروهای نظامی و انتظامی به‌همراه مردم سردشت درحال برگزاری مراسم اربعین حسینی در میدان سرچشمه این شهر بودند، عده‌ای از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی اقدام به تیراندازی و پرتاب نارنجک به میان عزاداران کردند. این اقدام به شهادت 2 تن و زخمی‌شدن 58 تن انجامید که حال 4 تن از آنان وخیم اعلام شده است.(3)
در بانه نیز نیروهای مسلح غیرقانونی شب‌هنگام 4 گلوله موشک بازوکا به مدرسه راهنمایی سیدقطب شلیک کردند که براثر انفجار آنها آزمایشگاه و کارگاه این مدرسه منهدم شد. به نوشته بولتن ویژه خبرگزاری پارس، این اقدام افراد ضدانقلاب موجب انزجار شدید دانش‌آموزان این مدرسه از آنان شد.(4)
همچنین در اطراف این شهر (بانه)، چته‌های مسلح در چندین نوبت به چند پایگاه و مواضع خودی حمله کردند که درنتیجة آن 3 سرباز زخمی شدند.(5)
افراد ضدانقلاب در ساعت 19 نیز به پایگاه فتح‌آباد در غرب شاهین‌دژ حمله کردند. در این حمله که تا ساعت 23 به طول انجامید، یک سرباز زخمی شد.(6)
همچنین به گزارش لشکر28 سنندج، اخیراً دولت عراق ازطریق مرز بانه تعدادی اسلحه سبک و سنگین به نیروهای مسلح غیرقانونی تحویل داده که قرار است به محور بانه - سردشت منتقل شود.(7)
1) سند شماره 154596 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به نزاجا، 29/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 154555 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (م - 132) به سپاه پاسداران (واحد طرح و عملیات)، 28/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 294042 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 (رکن3) به فرمانده نزاجا (مد عملیات)، شماره 112، 26/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 294314 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 26/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص5.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 272، 27/9/1360، ص5، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/9/1360؛ و- سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 27/9/1360، ص2.
5) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
6) سند شماره 294042 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
7) سند شماره 294321 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
1
ترور و شهادت یک پاسدار در شهر همدان و سرقت سلاح و مهمات از پادگان ارتش در باختران از اقدامات امروز گروههای برانداز بود. از سوی دیگر، به گزارش روابط عمومی منطقه3 سپاه کشوری (استان‌های گیلان و مازندران) 8 تن از افراد وابسته به این گروه‌ها در شهرهای نوشهر، گرگان و صومعه‌سرا دستگیر شدند. همچنین با تلاش نیروهای سپاه این منطقه یک خانه تیمی شناسایی و تصرف شد.
ساعت 10:00 صبح امروز، حسین محمدی از اعضای سپاه پاسداران همدان هنگام عبور از محوطه لونا پارک این شهر هدف حمله افراد وابسته به گروههای مسلح قرار گرفت و با اصابت چند گلوله به شهادت رسید.(1)
همچنین به گزارش یک منبع نظامی چند تن از سربازان پادگان باختران که از هواداران گروههای برانداز غیرقانونی‌اند، شب‌ها اقدام به سرقت اسلحه از پادگان کرده، آنها را به فروش می‌رسانند. همین منبع اضافه کرده است که این افراد، اخبار و اطلاعات پادگان را نیز دراختیار دیگران قرار می‌دهند.(2)
علاوهبراین، روابط عمومی سپاه منطقه3 (استان‌های گیلان و مازندران) اعلام کرد، در دو روز گذشته 8 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در شهرهای نوشهر، گرگان و صومعه‌سرا دستگیر شدند و از آنان 4 قبضه انواع اسلحه به دست آمد. همچنین نیروهای سپاه این منطقه یک خانه تیمی را که افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در آن فعالیت داشتند شناسایی و تصرف کردند. در بازرسی از این خانه مقادیری کوکتل‌مولوتف و دیگر ابزار و آلات نظامی به دست آمد.(3)
2
باوجود اعلام آمادگی ایران برای سرمایه‌گذاری در طرح مشترک پتروشیمی ایران و ژاپن، رئیس ژاپنی شرکت توسعه شیمیایی ایران در مصاحبه‌ای با به‌کاربردن تعابیری دوپهلو و موضع‌گیری‌های غیرشفاف همچنان از اظهارنظر صریح درباره تکمیل این پروژه خودداری کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، کاروکی یامائوجی با اعلام این مطلب که ایران اظهار امیدواری کرده است که این طرح 3600 میلیون دلاری با کمک ژاپن به انجام برسد و سومین مرحله از مذاکرات دوجانبه هرچه زودتر آغاز شود، درباره موضع شرکت ژاپنی طرف قرارداد با ایران گفت: «پاسخ ایران که قبل از ضرب‌الاجل تعیین‌شده (روز شنبه) ازطرف ژاپن دریافت شد، مبهم است. به نظر می‌رسد درخواست ایران درمورد انجام سومین دور مذاکرات باید ازسوی ژاپن مورد بررسی قرار گیرد و فوراً نمی‌توان به این درخواست پاسخ داد.» وی خاطرنشان کرد: «در پاسخ ایران مشخص نشده که این کشور چه مقدار سرمایه‌گذاری را تقبل خواهد کرد و
1) روزنامه اطلاعات، 28/9/1360، ص14، همدان.
2) سند شماره 5764 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ زرهی (رکن2) رده مقدم، 27/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 448626 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خبرنامه منطقه3، از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جهت اطلاع فرماندهی کل سپاه پاسداران، شماره 5، 3/10/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، ص5، ساری - خبرگزاری پارس، 28/9/1360.
پرداخت این سرمایه چه زمان و تحت چه شرایطی انجام خواهد شد.» کاروکی یامائوجی که اخیراً از ایران به کشورش بازگشته است، اظهار کرد: «طرح پتروشیمی بندر [امام] خمینی که 85 درصد از کارهای ساختمانی آن به اتمام رسیده بود، دراثر جنگ با عراق به‌شدت آسیب دیده است.» وی از توضیح درباره میزان این خسارات خودداری کرد. خبرگزاری فرانسه می‌افزاید، توشیکونی یاشرو، رئیس کمپانی تیسوئی، که یکی از 5 کمپانی سرمایه‌گذار در شرکت توسعه شیمیایی ایران است، گفت: «پیشنهادهای اخیر ایران تحت بررسی است، لکن مذاکره دراینزمینه نامحدود نخواهد بود.» دراینحال، سخنگوی وزارت صنایع و بازرگانی خارجی ژاپن گفته است که پیشنهادهای اخیر ایران به‌منزله دادن امتیاز محسوب می‌شود، زیرا ایران قبلاً گفته بود که مبالغ اضافی برای طرح پتروشیمی بندر امام خمینی هزینه نخواهد کرد.
سخنگوی این وزارتخانه درباره وضع دولت ژاپن اظهار کرد: «ما در انتظار پاسخ کمپانی تیسوئی به پیشنهادات ایران هستیم چون تیسوئی بزرگ‌ترین شریک در این طرح محسوب می‌شود.»(1)
1
نشریه بررسیهای اقتصادی خاورمیانه در آخرین شماره خود در مقاله‌ای وضعیت اقتصادی ایران را بررسی کرده است. نویسندة این مقاله دستور بانک مرکزی در گشایش اعتبارات ارزی را سختگیری به‌دلیل کمبود ارز قلمداد کرده و با بررسی ذخایر ایران، مشکلاتی فرضی را مطرح ساخته که علت آن کمبود شدید ارز در اقتصاد ایران و سایر منابع مالی و همچنین دسترسی نداشتن به سرمایه‌های خارجی و املاک و مستغلات موجود در خارج از ایران بیان شده است. این مقاله باوجود ارائه تصویری نامطلوب از اقتصاد کلان ایران و درحالیکه به نظر می‌رسد باید ورشکستگی اقتصاد ایران را اعلام کند، از داوری دراینباره خودداری کرده است. بخش‌هایی از این مقاله که رادیو لندن آن را نقل کرده، به شرح زیر است:
بنا به گزارشی که در شماره این هفته مجله بررسیهای اقتصادی خاورمیانه به چاپ رسیده، بانک مرکزی ایران بر سخت‌گیری‌های قبلی درزمینه گشایش اعتبارات افزوده است؛ به این معنی که از این پس صدور اعتبارنامه جدید منوط به تأیید بانک مرکزی ایران خواهد بود.
به همین مناسبت، وزارتخانههای کشور دست‌اندرکار بررسی کاهش هزینه‌های وارداتی و محدودیت ورود کالاهای خارجی باتوجه‌به اولویت‌های هر وزارتخانه می‌باشند. اما آنچه بازرگانان خارجی را بیش‌ازهمه نگران کرده، کاهش فوق‌العاده ذخایر ارزی کشور است که به‌عبارتی در شرف پایان است. کاهش صدور نفت، جنگ با عراق و واردات بی‌رویه کالاهای خارجی را می‌توان ازجمله عوامل اصلی کاهش ذخایر ارزی دانست. منابع ذی‌صلاح، موجودی
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 272، 27/9/1360، ص15، توکیو- خبرگزاری فرانسه، 26/9/1360.
ذخایر ارزی ایران را یک میلیارد دلار تخمین می‌زنند که باتوجه‌به سطح واردات کشور، به‌زحمت کفاف یک ماه ایران را خواهد داد. البته، سخنان اخیر آقای شمس اردکانی، سفیر ایران در کویت، مبنی‌بر موجودیت 2 میلیارد دلار ذخایر ارزی کشور و 3 میلیارد دلار ارز دیگر که امریکا در بانک‌های خارجی مسدود کرده است، تا حدی از این نگرانی می‌کاهد، هرچند که در مقایسه با ذخایر ارزی ایران در سال 1979 که بین 12 تا 14 میلیارد دلار تخمین زده می‌شد، رقم موجود بسیار ناچیز است. به گفته شمس اردکانی، ایران همچنین مقادیر فراوانی طلا دراختیار دارد، اما بنا به گفته منابع مالی در لندن، این کشور دست‌اندرکار فروش ذخایر طلای خود به‌منظور تأمین واردات مورد نیاز است، اما از حجم ذخایر طلای ایران و مقدار فروخته‌شده اطلاعی در دست نیست.
شمس اردکانی در 25 نوامبر اظهار کرد که ایران به‌منظور تأمین ارز لازم، نیاز به صدور یک میلیون و 200 هزار بشکه نفت در روز دارد؛ البته باتوجه‌به جنگ بین دو کشور ایران و عراق و صدمات واردشده به تأسیسات تلمبه‌خانه و اسکله خارک، صدور این مقدار نفت در روز عملی نیست.
گفته می‌شود ارزش سرمایه‌گذاری‌های ایران در خارج زیاد است. برای مثال، ارزش مستغلات و سایر دارایی‌های غیرقابل انتقال ایران در امریکا یک تا دو میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، اما معلوم نیست که ایران تا چه حد قادر به دسترسی به این دارایی‌ها یا استفاده از آنهاست.
به نقل از برخی گزارش‌های مالی و اقتصادی که در این هفته منتشر شده است، ایتالیا سرگرم مذاکره درخصوص انعقاد یک قرارداد 200 میلیون دلاری با ایران است که براساس آن 632 کیلومتر لوله گاز برای این کشور خواهد ساخت. این قرارداد را یکی از شرکت‌های تابع شرکت ایتالیایی "اسپایم" امضا خواهد کرد و قرار است مهندسان ایتالیایی به‌زودی برای آغاز طرح عازم ایران شوند.
این قرارداد دراصل در سال 1977 با شرکت ملی نفت ایران به امضا رسید و در سال 1978 پس از اتمام 15 درصد از کار، وقوع انقلاب ایران ادامه اجرای طرح را متوقف ساخت. این خط لوله، گاز پاکان را به اصفهان منتقل خواهد کرد. خبرگزاری رسمی اوپک با انتشار گزارشی در دوشنبه گذشته اعلام کرد که بانک سپه ایران اعتباری به مبلغ 4/681 میلیون دلار به‌منظور سرمایه‌گذاری در صنایع سبک و نیمه‌سنگین در ایران اختصاص داده است. رحمت‌الله حقیقی، رئیس اداره بررسیهای بانک، گفته است که 50 کارشناس، موضوع واگذاری اعتبارات مزبور را به صنایع کشور زیر نظر خواهند گرفت. وی گفته است که با اجرای سیاست اعتباری جدید بانک به‌منظور جایگزین‌کردن محصولات داخلی به‌جای واردات خارجی، به استقلال اقتصادی کشور کمک خواهد شد. اجرای این طرح به تثبیت قیمت‌ها کمک کرده، از مهاجرت روستاییان به شهرها می‌کاهد و امکانات کار و شغل جدید را در ایران افزایش می‌دهد.(1)
1) همان، صص 22 - 19، رادیو لندن، 26/9/1360.
1
رادیو بی‌بی‌سی در مقاله‌ای رادیویی با دستاویز قراردادن حوادث اخیر بحرین، به بررسی کلی این واقعه و پیامدهای آن پرداخته است. اثبات‌نشدن اتهام ایران در حوادث بحرین، آسیب‌پذیری کشورهای عربی به‌دلیل برخوردارنبودن از حمایت مردمی و نقش شورای همکاری خلیج‌فارس در برقراری امنیت منطقه ازجمله موضوعاتی است که در این گفتار بدانها اشاره شده است:
در این مقاله آمده است:
«مشکل است بتوان مشخص کرد که ماهیت و دامنه این کودتای اتهامی چه بوده است و نیز مشکل است که داشتن دست ایران را در آن به اثبات رساند. سه‌چهارم دستگیرشدگان اتباع بحرین بوده و بقیه نیز اکثراً اهل عربستان سعودی هستند. حدود نصف جمعیت 300 هزار نفری بحرین پیرو مذهب شیعه بوده که بعضی نیز ایرانی‌الاصل هستند که تاکنون خود را نسبت به این کشور وفادار نشان داده‌اند، ولی اقلیتی نیز وجود دارند که مایل‌اند بحرین از حکومت رژیم طرف‌دار عرب شیخ عیسی‌بن‌خلیفه که از حمایت وسیع مردم نیز برخوردار نیست، آزاد شود. در سایر کشورهای عربی خلیج‌فارس نیز اوضاعی مشابه اوضاع بحرین وجود دارد.
توطئه ادعاشده در بحرین ممکن است دامنه وسیع‌تری داشته باشد؛ به‌خصوص که اولین خبرهای مربوط به آن از دوبی و امارات متحده عربی شنیده شد که مقامات امنیتی دو کشور عده‌ای مظنون را دستگیر [کردند] و به بحرین تحویل دادند. کل این مسائل نگرانی بعضی از دول عربی ازجمله کشورهایی چون اردن را که خطر بلافصلی متوجهشان نیست، برانگیخته است، زیرا این جریانات نشان‌دهنده این واقعیت است که رژیم‌های سنتی این منطقه که پشتیبانی وسیع مردم را به خود جلب نکرده‌اند، به‌خصوص در معرض خطر قرار دارند و شکی نیست که ارتباط ناراضیان سیاسی و مذهبی در کشورهای خلیج‌فارس با انقلابیون ایران بُعد تازه‌ای به این خطر می‌افزاید. همچنین احتمال دارد که این جبهه‌های آزادیبخش [در] آینده ازطرف اتحاد شوروی نیز تشویق شوند.
کشورهای شورای همکاری‌های خلیج [فارس] اخیراً توجه بیشتری به مسائل امنیتی کرده‌اند، ولی این توجه بیشتر ناشی از نیاز به حفاظت از دول عضو شورا از خرابکاری‌های داخلی بوده است تا از نگرانی ناشی از پیشروی اتحاد شوروی در حوزه‌های نفتی این منطقه.»(1)
2
امروز یک موافقت‌نامه همکاری فنی بین یک هیئت عراقی به ریاست وزیر طرح و برنامه‌ریزی عراق و وزارت هماهنگی طرح‌ها و برنامه‌های یونان در پایتخت یونان به امضا رسید. آسوشیتدپرس در گزارشی از این قرارداد و روابط اقتصادی یونان و عراق اعلام کرد: «وزارت
1) همان، صص 19 - 18، رادیو لندن، 26/9/1360.
هماهنگی طرح‌ها و برنامه‌های یونان اعلام کرد: یونان و عراق قراردادی به‌منظور توسعه روابط فیمابین درزمینه اقتصادی، بازرگانی، فنی و علمی به امضا رساندند. در این قرارداد، ساخت کشتی در یونان برای عراق و همچنین تعمیر هواپیماهای حملونقل تجاری عراق توسط یونان گنجانده شده است. براساس بیانیة انتشاریافته در پایان مذاکرات، یک هیئت یونانی در مارس سال آینده به بغداد خواهد رفت تا درباره یک طرح کارخانه آلومینیم به مذاکره بپردازد. ماه پیش اعلام شد که عراق پیشنهاد ساخت یک کارخانه آلومینیم و آلومینا را مطرح نموده که قرار است در آن از بوکسیست صادراتی یونان به‌عنوان ماده خام استفاده شود. در این برنامه، الکتریسیته لازم برای تبدیل آلومینا به آلومینیم توسط نفت خام عراق تأمین می‌شود و محصولات کارخانه نیز عمدتاً در عراق مصرف خواهد شد.
قرارداد مذکور به‌دنبال مذاکرات چهارروزة هیئت عراقی به ریاست طه ابراهیم عبدالله وزیر طرح و برنامه‌ریزی عراق و وزارت هماهنگی طرح‌ها و برنامه‌های یونان به امضا رسید. ماه گذشته هنگام دیدار طارق عزیز، معاون نخست‌وزیر عراق، از آتن برای مذاکره با آندره پاپاندرئو نیز مسئله گسترش همکاری دو کشور مطرح شد. در این قرارداد همچنین قید شده است که پنبه، تنباکو و پرتقال به عراق صادر شود و همچنین کارشناسان یونانی به آن کشور گسیل شدند تا بر اجرای طرح‌های ساختمانی نظارت کنند. همچنین تعداد دانشجویان عراقی در یونان افزایش خواهد یافت. دو کشور همچنین توافق کرده‌اند که حملونقل دوجانبه را توسعه دهند. یونان و عراق درمورد طرح‌های توریستی نیز پیمانی امضا کردند. در بیانیه پایانی، جزئیات مخارج و مسائل مالی طرح‌ها گنجانیده نشده است.»(1)
1
درپی وقوع انفجار دو روز پیش سفارت عراق در بیروت، خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: ناصر محمد، رئیس‌جمهور یمن جنوبی، در گفت‌وگویی تلفنی با صدام حسین این حادثه را محکوم کرد. وی همچنین با ارسال تلگرافی به الیاس سرکیس، رئیس‌جمهور لبنان، با محکوم‌کردن این اقدام، خواستار تحقیقات بیشتر برای آشکارشدن هویت عاملان این انفجار شد.(2)
دراینحال، رادیو مونت کارلو با اعلام ادامه آواربرداری سفارت مخروبه عراق، فرضیاتی را از قول کارشناسان مربوط درباره شدت انفجار نقل کرده است. به گزارش این رادیو، عملیات خاک‌برداری در ساختمان سفارت عراق در بیروت که درپی انفجار دو روز پیش فروریخته است، همچنان ادامه دارد. همچنین یک کمیسیون تحقیق مرکب از کارشناسان مواد منفجره از ارتش لبنان تشکیل شده است تا به‌طور دقیق دلایل انفجار را مشخص کند. پس از بازرسی آوار
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 273، 28/9/1360، صص 10 - 9، آتن - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 27/9/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، ص6، آتن - خبرگزاری فرانسه، 27/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 273، 28/9/1360، ص10، عدن - خبرگزاری فرانسه، 26/9/1360.
ساختمان، کارشناسان لبنانی تأکید کردند که حتی یک اتومبیل پر از مواد منفجره هم نمی‌تواند به‌تنهایی یک ساختمان شش‌طبقه را به‌طور کامل منهدم کند. کارشناسان، این فرضیه را مطرح کرده‌اند که شاید انفجار اتومبیل، هم‌زمان با انفجار مین‌هایی بوده است که زیر ستون‌های ساختمان کار گذاشته شده است. همچنین شاید انفجار اتومبیل سبب انفجار یک انبار مهمات شده که در طبقات زیرین ساختمان قرار داشته است.(1)
ضمیمه گزارش873: مشخصات نظامی و موقعیت ارتفاعات بمو
ارتفاعات بمو دو مشخصه نظامی دارد که آن را از دیگر کوه‌ها متمایز می‌کند. شاخص اول، عبور خط مرزی از دامنه جنوبی و شرقی آن است که از این نظر بمو به دو بخش تقسیم می‌شود که بخش بزرگ و بلند آن در خاک عراق قرار دارد و نبود ارتفاعات حایل، موجب دید و تسلط آن بر دشت ذهاب و گذرگاه‌های داخل ایران شده است.
شاخص دوم، ابعاد و شکل ظاهری کوه است که آن را نفوذناپذیر جلوه می‌دهد. در زبان کردی، کلمه "بم" به ایستادن هر چیزی از روی تکبر و تبختر اطلاق می‌شود. بم بو یا بمو به تخته‌سنگ‌های بزرگ عمودی، دیواره‌ها و پرتگاه‌های آن گفته می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، بمو کوهی ایستاده، بلند و مغرور است. حالت ایستاده یک مکعب مستطیل مثل قوطی کبریتی که وجه کوچکش روی زمین قرار دارد، وضعیت و شکل ظاهری این کوه را نشان می‌دهد. بالای بمو، دشت صخره‌ای سنگلاخی است و مساحت آن به حدود 17 کیلومتر مربع می‌رسد. قلة بمو مانند دیگر کوه‌ها مخروطی‌شکل و مثل کله‌قند نیست؛ چند زایده در دشت بالای کوه، حکم قلة این کوه را دارد. ارتفاع قله بمو 1847 متر است. ارتفاعات بمو در امتداد شمالی - جنوبی قرار دارند و موقعیت بلندترین نقطه آن برابر 54 و 34 شمالی و 46 و 45 شرقی است.(2)
1
امروز تحرکات نیروهای ایران و عراق در منطقة عمومی خرمشهر افزایش چشمگیری یافت و دو طرف مواضع یکدیگر را زیر آتش سنگین توپخانه و ادوات قرار دادند. جنگندههای نیروی هوایی عراق نیز شهر آبادان و حومه آن را بمباران کردند و توپخانههای دوربرد عراق دو شهر دزفول و اندیمشک را هدف حملات خود قرار دادند.
در جبهه "منصورون" در منطقة عمومی خرمشهر براثر آتش نیروهای خودی روی یک سنگر تیربار واحدهای ارتش عراق، دو خدمه عراقی کشته شدند. تک‌تیراندازان نیروهای سپاه نیز 4 تن از افراد عراقی را که به‌تازگی در این جبهه مستقر شده بودند، به هلاکت رساندند. همچنین با آتش تفنگ106 نیروهای پاسدار، 2 سنگر تیربار کالیبر75 دشمن منهدم شد و خدمه آنها کشته شدند. از سوی دیگر، براثر آتش دشمن یک سنگر خودی منهدم شد.(1)
هواپیماهای عراقی نیز امروز در دو مرحله اقدام به بمباران شهر آبادان کردند و بخش‌هایی از شهر، منطقه خسروآباد، احمدآباد، اسکله نور و فیاضیه را بمباران کردند که براثر آن یک تن به شهادت رسید، 7 تن زخمی شدند و 10 منزل مسکونی ویران شد.(2)
همچنین توپخانههای دوربرد عراقی شهرهای اندیمشک و دزفول را هدف قرار دادند که این حملات تلفات جانی نداشت، اما خسارات مالی به بار آورد.(3)
2
به گزارش ستاد عملیات سپاه دزفول مستقر در خرمشهر، نیروهای عراقی برای حفاظت بیشتر از خرمشهر و جلوگیری از هجوم نیروهای خودی به این شهر اقدامات مهندسی متعددی در داخل خرمشهر انجام داده‌اند؛ ازجمله، در خیابان چهل‌متری از حدود زندان تا فلکه شهدا با احداث یک خاکریز در وسط بلوار، شهر را در این منطقه به دو بخش تقسیم کرده‌اند. همچنین در نزدیکی فلکه شهدا به‌سمت غرب و در کنار پنجره‌های منازل دوطبقه، پشت خاکریز مذکور، با چیدن کیسه‌های شنی دیوار دفاعی مستحکمی ایجاد کرده‌اند که فقط سوراخ‌هایی جهت دید و خروج لولة تیربار سنگین در آنها ایجاد شده است. نیروهای عراقی با قراردادن این تیربارها کاملاً بر منطقة جلوِ خاکریز
1) سند شماره 250759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: مجموعه خبری ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دزفول، شماره 19، 10/10/1360، ص3.
2) سند شماره 154596 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م-132) به نزاجا، 29/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 250759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4؛ و- سند شماره 5767 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه عملیات سپاه مرکز، شماره 44، 28/9/1360، ص3.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، صص 3 - 2، اهواز- خبرگزاری پارس، 28/9/1360.
فوق‌الذکر و اطراف آن مسلط‌اند و منطقه را تحت پوشش دید و تیر قرار داده‌اند.(1)
1
درپی شیوع برخی خبرها مبنی‌بر احتمال حمله ایران به شهر و منطقة عمومی بصره، مقامات عراقی به‌دنبال اتخاذ تدابیری‌اند تا مانع از خروج مردم از شهر بصره، که در تیررس خمپاره‌ها و توپخانههای ایران قرار دارد، شوند. براین‌اساس، امروز استانداری بصره در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که اهالی شهر بصره مجاز به ترک این شهر نمی‌باشند و ادارات دولتی نیز حق انتقال کارمندان خود را از این شهر به دیگر شهرهای عراق ندارند. قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی با اعلام این خبر، دلیل این اقدام را جلوگیری از افزایش آوارگان جنگی و اضافه‌نشدن مشکل دیگری بر مشکلات عراق خوانده است.(2)
2
اعضای صنف فروشندگان خودرو امروز 24 کامیون حامل لباس گرم، پتو، مواد غذایی، چوب و آجر به‌منظور کمک به جنگ‌زدگان و بازسازی مناطق خسارت‌دیده از جنگ به مناطق غرب کشور ارسال کردند. مسئول اتحادیه این صنف در گفت‌وگویی، با تشریح کمک‌های اعضای این صنف از آغاز جنگ به مناطق جنگ‌زده، اعلام کرد: هدف از ارسال مصالح ساختمانی به این مناطق، مرمت و بازسازی ساختمان‌هایی است که در حملات توپخانه‌ای بعثی‌ها ویران شده است. وی اضافه کرد: «با کمک کمیته امور صنفی تهران و با راهنمایی دفتر مرمت، برنامه‌هایی جهت مرمت واحدهای مسکونی در مناطق غرب کشور داریم و در اجرای این امر ازسوی صاحبان نمایشگاه‌های اتومبیل تهران و نیز صنف‌های دیگر، میلیون‌ها تومان پول دراختیار ما گذاشته شده است که انشاءالله به‌لطف خدا و راهنمایی جهاد سازندگی، وظیفه ملی و مذهبی خودمان را انجام خواهیم داد.»(3)
3
ایران برای افشای ادعاهای دروغ مقامات عراقی مبنی‌بر باقی‌ماندن بستان در دست نیروهای این کشور، در اقدامی ابتکاری، از سفرا، دیپلمات‌ها و وابستگان نظامی 24 کشور خارجی مقیم ایران برای دیدار از مناطق جنگی استان خوزستان، به‌ویژه شهر آزادشده بستان دعوت کرد. این درحالی است که اقدامات سفارت ایران در کویت برای پرده‌برداشتن از دروغ‌پردازی‌های عراق دراینباره، نیمه‌تمام باقی ماند.
خبرگزاری پارس از سفر مقامات خارجی به مناطق جنگی خوزستان - که به دعوت ستاد مشترک ارتش و وزارت خارجه انجام شده - گزارشی به این شرح تهیه کرده است:
بعد از بازدید دعوت‌شدگان، ابتدا یکی از فرماندهان پایگاه به نمایندگی از نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به سفرا و وابستگان نظامی خوشامد گفت. سپس فرمانده سابق لشکر77
خراسان ضمن تشریح عملیات شکستن محاصره آبادان اظهار کرد: «تاکنون سه عملیات محدود نظامی برای بازپس‌گرفتن مواضع جمهوری اسلامی ایران از نیروهای مزدور عراق در منطقه انجام شده است که عملیات اول در حوالی آبادان و تپههای مدن این شهر انجام گرفت. عملیات دوم، در منطقه دارخوین و آخرین عملیات پیروزمندانه نیروهای رزمنده ایران، شکستن محاصره آبادان بود.» وی در پایان گفت: «ارتش ایران قادر خواهد بود تا با همین روش، ارتش مزدور عراق را از خاک ایران بیرون بریزد.» سپس یکی دیگر از فرماندهان درباره چگونگی فتح بستان توضیحاتی داد و غنائم به‌دست‌آمده در این عملیات را بدین شرح برشمرد: 86 تانک، 37 نفربر زرهی، 6 قبضه توپ136 میلی‌متری، 12 قبضه توپ152 میلی‌متری ایتالیایی و 8 قبضه توپ105 میلی‌متری. وی تلفات عراق را در این عملیات 340 کشته و 284 اسیر جنگی اعلام کرد و گفت: در این عملیات 26 تانک نابوده شده و چندین کامیون دارو نیز به غنیمت گرفته شده است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس، سفرا، دیپلمات‌ها و وابسته‌های نظامی در طول سفر خود، از جاده ماهشهر - آبادان، ایستگاه7 آبادان و همچنین شهر آبادان و مناطق بمباران‌شده این شهر بازدید کردند. آنان همچنین از منطقه "مارد" در فاصله 3 کیلومتری دشمن و مناطق سلیمانیه، محمودیه، دارخوین و جاده آبادان - اهواز و شادگان دیدن کردند(1)
اقدام سفارت ایران در کویت برای افشای کذب‌بودن ادعای عراق مبنی‌بر آزادنشدن شهر بستان به‌دست نیروهای ایرانی در عملیات طریق‌القدس، نیمه‌تمام ماند. خبرگزاری پارس دراینباره اعلام کرد: به‌دنبال تجمع بی‌سابقه مسلمانان کویتی و ایرانیان مقیم این کشور در محل سفارت و خیابان‌های اطراف آن که به‌منظور دیدن فیلم پیروزی بستان انجام شد، مقامات امنیتی کویت به این بهانه که کنترل چنین جمعیتی ازلحاظ امنیتی مشکل بوده و ترتیب چنین مجالسی خارج از عرف و هدف سفارتخانه است، از حضور مردم در اطراف سفارت جلوگیری کردند.(2)
1
امروز نیروهای سپاه پاسداران در 3 عملیات مستقل مناطقی از جنوب سقز، شمالغربی کامیاران و روانسر را پاک‌سازی و خسارت‌های سنگینی به نیروهای ضدانقلاب وارد کردند. در شهر بوکان نیز حمله عناصر مسلح غیرقانونی به شهر با مقاومت پاسداران ناکام ماند.
نیروهای سپاه در عملیاتی گسترده در منطقه کچل‌منگان در جنوب سقز، توانستند این محور را پاک‌سازی کنند. به گزارش واحد طرح و عملیات سپاه منطقه7، در این عملیات 19 تن از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی کشته، 20 تن زخمی و 6 تن دستگیر شدند. از افراد خودی نیز 2 تن زخمی شدند.(3)
نیروهای سپاه همچنین در یک عملیات گسترده دیگر، بخشی از منطقه شمالغربی کامیاران را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 3 روستای مهم شاهینی، چرسانه و زیویه که در فاصله 24
1) همان، ص14، آبادان.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 275، 30/9/1360، ص5، کویت - خبرگزاری پارس، 28/9/1360.
3) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص6؛ و- سند شماره 57357 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 28/9/1360، سند تک‌برگی.
تا 30 کیلومتری شمالغربی کامیاران قرار داشتند، پاک‌سازی شد. پس از آن، نیروهای خودی بدون برنامه قبلی، بخش شمالی منطقه پاکسازیشده را رها کردند و در روستای شاهینی (در 24 کیلومتری شمالغربی این شهر) مستقر شدند. در این عملیات 20 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته، تعدادی زخمی و یک تن از آنان دستگیر شد. از نیروهای سپاه نیز 3 تن شهید، 5 تن زخمی و یک تن اسیر شد.(1)
سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 294327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 29/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 294045 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای عملیاتی، از لشکر28 پ (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، شماره 114، 29/9/1360، ص2.
در عملیاتی دیگر در منطقه روانسر، نیروهای سپاه به یکی از مواضع افراد حزب دمکرات در قلة شیرین‌سوار حمله کردند. درنتیجة این اقدام، یک تن از افراد حزب به هلاکت رسید و 4 تن زخمی شدند که یکی از آنان نیز دستگیر و به‌همراه جنازه فرد کشته‌شده تحویل سپاه کامیاران شد. نیروهای خودی در این عملیات یک قبضه اسلحه ژ3 و یک قبضه اسلحه کلاشینکف به غنیمت گرفتند.(2)
در شهر بوکان نیز نیروهای مسلح غیرقانونی به افراد خودی حمله کردند که با مقاومت آنان مواجه شدند و مورد تعقیب قرار گرفتند و درنهایت مجبور به فرار شدند.(3)
1
در عملیات پاک‌سازی جنگلهای اطراف فومن به‌دست نیروهای سپاه، 4 تن از افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و یک تن نیز که قصد فرار داشت به‌دلیل توجه‌نکردن به اخطار ایست نیروهای سپاه هدف قرار گرفت و به هلاکت رسید. در این پاک‌سازی مقادیری مهمات، کمک‌های اولیه، نقشه ترور و تخریب و وسایل و امکانات زندگی در جنگل به دست آمد. نیروهای سپاه همچنین یکی از اعضای این سازمان را که در عملیات ترور منجر به شهادت 2 تن شرکت داشت و در جنگلهای فومن مخفی شده بود، دستگیر کردند.(4)
2
نشریه لویدز لیست، ارگان بیمه لویدز لندن، در مقاله‌ای با اشاره به افزایش صادرات نفتی ایران، توضیحاتی درباره چگونگی حمل نفت و کشورهای خریدار نفت داده است. خبرگزاری فرانسه دراینباره اعلام کرد: «لویدز لیست تأکید کرد: "ایران صادرات نفت خود را ازطریق ترمینال نفتی خارک سرعت بخشیده است. لویدز لیست می‌افزاید: "کشتی‌های متعددی و از آن میان نفتکش‌های خیلی بزرگ 200 هزار تنی و 250 هزار تنی برای خارج‌کردن نفت از این ترمینال اجاره شده‌اند. بارگیری کشتی‌ها بیش از دو روز به طول می‌انجامد و چنین پیداست که ایرانیان موفق شده‌اند خسارات ناشی از بمباران هواپیماهای عراقی در سپتامبر گذشته (برابر با شهریور) که ضمن آن تأسیسات پمپاژ واقع در انتهای ترمینال کوبیده شد را ترمیم کنند. پیش از این، بمباران این تأسیسات باعث کُندشدن انتقال نفت و درنتیجه طویل‌شدن زمان بارگیری شده
1) سند شماره 57378 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 30/9/1360،
2) سند شماره 57358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 به طرح و برنامه مرکز، 28/9/1360، سند تک‌برگی.
3) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.
4) سند شماره 448628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه به فرماندهی کل سپاه، 28/9/1360، صص 2 - 1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، ص5، رشت - خبرگزاری پارس، 28/9/1360.
بود." این منبع سپس می‌نویسد: "فقط در روز جمعه 4 فروند کشتی نفتکش در انتظار بارگیری در خارک هستند که تا دسامبر به طول می‌انجامد. یک فروند نفتکش 100 هزار تنی به مقصد کره جنوبی، یک فروند 245 هزار تنی عازم ایتالیا، سومین فروند با 80 هزار تن گنجایش به‌سوی اسپانیا و آخرین فروند که 78 هزار تن ظرفیت دارد، عازم پرتغال خواهد شد."»(1)
1
آقای هاشمی در خطبه‌های نمازجمعه امروز تهران از اقدام عربستان و کویت در پایین‌آوردن قیمت نفت خود انتقاد کرد و به شایعه اعدام اسیران عراقی به‌دست نیروهای ایرانی و بدرفتاری با آنان پاسخ داد.
بخش‌هایی از سخنان حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در خطبه دوم نمازجمعه امروز تهران بدین شرح است:
«پیروزی ایران در جبهه‌ها [ی جنگ]، عواقب شکست کنفرانس فاس، جنایت جدید اسرائیل و الحاق رسمی بلندی‌های جولان به اراضی اشغالی، تبلیغات گمراه‌کننده بوق‌های استعماری علیه ایران درمورد بحرین و اسرا و ظلم بزرگ سعودی‌ها و کویتی‌ها به ملل اسلامی در ارزان‌کردن قیمت نفت، اینها همه به هم مربوط است؛ ریشه قضیه را انقلاب ما و رشد فکر اسلامی در جهان تشکیل می‌دهد. هر حرکت پیروزمندانه‌ای که در جبهه داشته باشیم برای دشمنان ما که در جبهه‌های مختلف با ما مبارزه می‌کنند تحریک‌آمیز است و برای آنها سنگین است ... با فشار جمهوری اسلامی ایران طرح فهد شکست، اما امریکا برای دلگرم‌کردن نوکرانش چراغ سبز به اسرائیل داد که بلندی‌های جولان را پارلمان اسرائیل رسماً ضمیمه کند که ما حرفمان [را] دراینباره زده‌ایم و فکر نمی‌کنیم با حرف بشود مسئله را حل کرد و این جواب‌هایی هم که ازطرف دولت‌های عربی و اسلامی می‌دهند کافی نمی‌دانیم ... اگر بخواهیم دست اسرائیل را ببندیم باید دست امریکا را ببندیم و اگر بخواهیم دست امریکا را ببندیم با حرف نمی‌شود. امریکا حرفی ندارد که ماها نوکر او باشیم، ولی به او فحش بدهیم؛ این برای او مهم نیست. بیاییم جدی عمل کنیم. به‌جای اینکه بنشینید پنجاه سنت، هفتاد سنت از هر بشکه نفت بزنید و به جیب امریکا، انگلستان، فرانسه، آلمان، ژاپن و کشورهای صنعتی دیگر بریزید، بیایید یک مقدار مثل ایران تحمل مشکلات بکنید و بایستید و بگویید ما دیگر نفت نمی‌دهیم. کافیست کشورهای خلیج‌فارس - من همه را هم نمی‌گویم - کشورهای خلیج‌فارس، عربستان، کویت، قطر، امارات، عراق و ایران اینها بگویند ما نفتمان را نمی‌دهیم؛ یک ماه نفت ندهند، یعنی ننشینند و بگویند ما شیرهای نفت را می‌بندیم [بگویند] اگر هم آمدند، منفجر می‌کنیم. به خدا اگر چنین عملی بکنید امریکا جرئت نمی‌کند از اسرائیل حمایت بکند.
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، ص6، لندن - خبرگزاری فرانسه، 27/9/1360.
ولی ما چه بکنیم؟ در همین شرایطی که این جنایت را مرتکب می‌شوند، عربستان سعودی می‌آید و آقای یمانی اعلام می‌کند که ما می‌خواهیم هدیه کریسمس بدهیم به دنیای غرب. چه هدیه‌ای! روزی بیشتر از ده میلیون دلار، روزی بیشتر از هشتاد میلیون تومان از جیب این مردم بردارید بریزید توی جیب کمپانی‌های غرب؛ هدیه به این کوچکی! پول یک مسئله است، این‌طرف قضیه روی خوش نشان‌دادن است. بابا می‌شود مقاومت کرد؛ ما سه سال است که انقلاب کرده‌ایم. از 6 میلیون بشکه نفت تا 200 هزار بشکه هم رساندیم و این مردم ما صبر کردند. ما امروز یک سال و سه ماه است داریم می‌جنگیم. کمتر از همیشه نفت تولید می‌کنیم و بیشتر از همیشه جنس می‌خریم، چون داریم می‌جنگیم. دیگر جنگ معلوم است چقدر خرج دارد. عراق 14 میلیارد دلار یکجا وام گرفته و حالا باز دارد وام می‌گیرد و این ملت دارد این‌جوری می‌جنگد و می‌بینید می‌شود. خب ملت‌ها حاضرند؛ این ملت پشت جبهه را آنچنان محکم نگه داشته که ما اگر یک قطره نفت هم نداشته باشیم مردم با خون، این رزم را دارند گرم می‌کنند.
... به‌جای اینکه این روزها بنشینیم، متحد بشویم و یک فکری بکنیم. به‌جای اینکه جلو آن کثافت‌کاری‌های خودشان را بگیرند، می‌آیند علیه ایران سروصدا راه می‌اندازند؛ چند نفر را در بحرین پیدا می‌کنند می‌گویند اینها یک وقتی در ایران بودند و در ایران تعلیمات نظامی دیده‌اند، حالا پس ایران مقصر است که یک عده‌ای رفتند بحرین چه بکنند و بلندگوهای فرانسه، آلمان، امریکا، همه این را بزرگ می‌کنند، عربستان سعودی هم می‌گوید [و حرف آنها را تأیید می‌کند.] خب شما همین‌هایی هستید که فرانسه‌ای هستید که تروریست‌های رسمی مثل رجوی و بنی‌صدر را بردید آنجا با آنها مصاحبه می‌کنید و به‌عنوان دفاع از دمکراسی گردنتان را هم بلند گرفتید. یک عده محروم اگر چند روز در ایران بودند و رفتند بحرین، ایران شد مقصر، ایران شد تروریست.
قضیه اسرا را آن‌جور دیدید بلند می‌کنند، سروصدا راه می‌اندازند. خود اسرا اینجا با آنها مصاحبه می‌کنند و می‌گویند ایرانی‌ها خیلی به ما محبت کردند. ما اینجا شدیم مهمان‌نواز عراقی‌ها، چه اسیرشان و چه پناهنده‌شان. شما هرروز دارید هزار، هزار مردم را بیرون می‌کنید، ما لب مرز اینها را تحویل می‌گیریم و می‌آوریم اینجا از آنها مهمان‌نوازی می‌کنیم. پاسدار ما، مجروح عراقی را به دوش می‌کشد و می‌آورد خون خودش را به او تزریق می‌کند که از مرگ نجاتش بدهد. ما اگر بخواهیم اسرای شما را بکشیم [به] انتقام وحشیگری‌های شما یک بمب روی شهر شما می‌اندازیم؛ بغداد از دسترس هواپیماهای ما بیرون نیست. هواپیماهای ما آمدند از روی کاخ شما عکس برداشتند و جزئیات آن را که شما می‌دانید. ما اگر بخواهیم بمب بیندازیم در بغداد می‌اندازیم. جلو کاخ صدام می‌اندازیم. برنامه در جنگ آدمکشی نیست. چرا اسیر را بکشیم، اسیری که تسلیم می‌شود؟ بیایید بروید در اردوگاه‌ها و ببینید ما با اسرای شما چطور رفتار می‌کنیم. این هیاهو را بلند کردند و این
تبلیغات را. آنجا جنایت می‌کنند، ارزان‌قیمت نفت می‌فروشند، به این منظور که ایران چون یک کشور انقلابی است حاضر نیست نفتش را ارزان بکند، بعد ذخیره ارزی‌اش کم می‌شود، تحت فشار اقتصادی در جنگ شکست می‌خورد و چه می‌شود. برای اینکه ایران را توی این مخمصه قرار بدهند، آن ظلم بزرگ را می‌کنند و آن جنایت عظیم را که ایران یا ارزان بکند و از حیثیت انقلابش بیاید پایین و یا ارزان نکند و نفت نفروشد.»(1)
1
سیداحمد خمینی در دیدار با رئیس مجلس شورای اسلامی از نارضایتی امام خمینی از اقدام برخی مقامات کشور و رسانه‌ها که در سخنرانی‌ها و موضع‌گیری‌های خود کشورهای دیگر را مورد حمله قرار می‌دهند خبر داد. وی در جلسه‌ای با آقای هاشمی رفسنجانی، اظهار کرد: امام این شیوه را نمی‌پسندد. رئیس مجلس شورای اسلامی درباره این جلسه نوشته است: «بعدازظهر احمدآقا آمد و درباره اشکالات سیاست هجوم به دولت‌های دیگر ازطرف رسانه‌ها و شخصیت‌های ما، حرف داشت و می‌گفت امام این شیوه را نمی‌پسندند و معتقد بود که این شیوه، مانع حرکت سازندگی کشور است و در درازمدت، ملت را از دولت جدا می‌کند. باید روابط را اصلاح کرد و در محیطی آرام، مشغول سازندگی و رفع کمبودها شد. قرار شد فردا برای بررسی این مطلب، جلسه‌ای از سران کشور داشته باشیم.»(2)
2
درحالیکه مقامات عراقی می‌کوشند اذهان عمومی را با شایعاتی نظیر اعدام اسرای عراقی در جبهه‌ها فریب داده و علیه ایران تحریک کنند، پناهندگان عراقی این‌گونه اقدامات را بی‌تأثیر و تنها دستاویزی برای جلوگیری از پناهندگی نظامیان این کشور به ایران می‌دانند.
عمر صالح، نماینده دائم عراق در سازمان ملل، نامه(3)سعدون حمادی وزیر خارجه این کشور را که در آن وی مدعی شده است اسیران عراقی در جبهه‌های جنگ به‌دست نیروهای نظامی ایران اعدام شده‌اند، به دبیرکل سازمان ملل متحد تحویل داد. در بخشی از این نامه آمده است: «احتراماً به اطلاع جناب‌عالی می‌رساند که به گفته فرماندهان عراقی مستقر در منطقه، اسیران ایرانی جنگ که در نبرد اخیر در خفجیه به اسارت درآمده‌اند، گفته‌اند که شاهد قتل‌عام اسیران عراقی دستگیرشده در نبرد مذکور به‌دست فرماندهان ایرانی بوده‌اند. تعدادی از پرسنل
1) روزنامه جمهوری اسلامی 29/9/1360، ص4.
2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، به‌اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ هشتم 1378، خاطرات روز 27/9/1360، ص411.
3) این نامه با شماره A/36/847 مجمع عمومی و سند شماره S/14806 در دبیرخانه شورای امنیت ثبت شده است.
نظامی عراق که از اسارت گریخته‌اند، این اخبار را تأیید کرده‌اند.»(1)-(2)این درحالی است که امروز در جبهه چزابه یک ستوان ارتش عراق خود را به نیروهای سپاه تسلیم و درخواست پناهندگی کرد. وی در گفت‌وگوی اولیه اظهار کرد که شایعه کشته‌شدن اسرای عراقی به‌دست نیروهای ایرانی که فرماندهان عراقی و صدام حسین ساخته و پخش کرده‌اند، در بین نیروهای عراقی هیچ تأثیری نداشته است و نظامیان عراقی آن را دستاویز مسئولان برای جلوگیری از پناهنده‌شدن افراد عراقی به ایران می‌دانند.(3)
1
نشریات المجله و الحوادث (چاپ انگلیس) خبرهایی درباره افزایش روابط عراق با کشور شوروی در بخش نظامی و افزایش سطح رابطة اقتصادی آلمان با عراق منتشر کردند.
المجله که به‌نوعی وابسته به دربار پادشاه عربستان سعودی است، به نقل از منابع آگاه درباره بهبود رابطه عراق و شوروی و نوع همکاری این دو کشور نوشت: «اخیراً روابط عراق و شوروی به‌طور چشمگیری بهبود یافته است و این امر مخصوصاً درزمینه نظامی قابل‌توجه است. این منابع اظهار داشتند که شوروی، عراق را به سلاح و تجهیزات نظامی پیشرفته ازجمله هواپیماهای میگ27 مجهز ساخته است؛ کما اینکه طرح تأسیس شبکه موشک‌های ضدهوایی را جهت حمایت و مراقبت از بغداد و مراکز مهم و حیاتی عراق از حمله‌های هوایی دشمن کامل کرده است. همین منابع می‌گویند، احتمال می‌رود که مسکو جهت پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق نقش میانجی را بازی کند، مخصوصاً در مدت اخیر که مسکو توانسته است روابط خود را با ایران نیز تقویت نماید.»(4)
مجله الحوادث نیز درباره افزایش روابط اقتصادی عراق و آلمان که موازنه آن به سود کشور آلمان می‌باشد، نوشته است: «آمار و ارقام تجارت عراق و آلمان به مقدار قابل‌ملاحظه‌ای افزایش یافته است، به‌نحوی‌که صادرات نفت به آلمان از سال 1979 تا 1980، از 3/1 به 5/2 میلیون تن رسیده است. این افزایش موجب ازدیاد مجموع صادرات بین دو کشور شده، به‌طوری‌که نسبت صادرات به 97 درصد؛ یعنی 1/1 میلیارد مارک آلمان، ارتقا پیدا کرده است. باوجوداین، افزایش مذکور نتوانست کسری موازنه تجاری عراق را که در سال گذشته بالغ‌بر 2/2 میلیارد مارک شد،
1) نکتة جالب‌توجه آنکه در نامه سعدون حمادی، وزیر خارجه عراق، به دبیرکل سازمان ملل متحد، به تعداد اسرای اعدام‌شده عراقی که در محافل تبلیغاتی و سیاسی 1500 نفر اعلام شده‌اند، اشاره‌ای نشده است. این نکته نیز در نامه وزیر خارجه عراق جالب‌توجه است که وی ادعای خود را درباره اعدام اسرای عراقی، به گفته‌های فرماندهان نظامی آن کشور مستند کرده است.
2) جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل ترجمه محمدعلی خرمی، جلد اول، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس (مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ)، 1387، صص 102 - 101.
3) سند 6086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، شماره 443، 1/10/1360، ص4.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره 278، 3/10/1360، ص2، بیروت - خبرگزاری پارس، 2/10/1360.
برطرف سازد. علت این امر، افزایش حجم واردات سال گذشتة عراق از آلمان است که 57 درصد افزایش پیدا کرده و میزان آن به 3/3 میلیارد مارک رسیده است. یادآوری می‌شود که عراق پس از عربستان سعودی مقام دوم را در میان واردکنندگان خاورمیانه‌ای کالاهای آلمانی به خود اختصاص داده است.»(1)
1
درپی تیرگی روابط ایران و بحرین، امروز یونایتدپرس به نقل از روزنامه اخبار الخلیج اعلام کرد که دولت بحرین حسین الصباغ سفیر خود را از تهران فراخوانده است. به نوشته این روزنامه، دولت بحرین همچنین از ایران خواسته است که به‌جای حسن شوشتری، سفیر این کشور در منامه، فرد دیگری را تعیین کند.(2)
از سوی دیگر، عربستان سعودی اعلام کرد که این کشور یک پیمان امنیتی با بحرین امضا خواهد کرد که استرداد مجرمان نیز در آن لحاظ شده است. خبرگزاری رسمی عربستان سعودی در توضیح بیشتر این امر گزارش داد: شاهزاده نایف‌بن‌عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان سعودی، فردا به بحرین خواهد رفت تا این موافقت‌نامه را با مقامات دولت بحرین امضا کند.(3)
1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 134، 22/10/1360، صص 68 - 67، به نقل از مجله الحوادث چاپ انگلستان، 27/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 273، 28/9/1360، صص 7 - 6، منامه - خبرگزاری یونایتدپرس، 27/9/1360؛ و- همان، ص7، منامه - خبرگزاری فرانسه، 27/9/1360.
3) همان، ص13، بحرین - خبرگزاری رویتر، 27/9/1360؛ و- همان، ص16، رادیو لندن، 27/9/1360.
1
ادامه وضعیت روزهای گذشته در منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر و فشار مداوم و پیوسته عراق برای بازپس‌گیری شیاکو، فرماندهان خودی را به چاره‌جویی و یافتن راهی برای کاستن از فشار ارتش عراق به این منطقه واداشت. ازجمله این تدابیر، تلاش دوباره در تنگ کورک و تنگ قاسم‌آباد بود تا با کشاندن بخشی از توان ارتش عراق به شرق منطقه عملیات و به‌نوعی تهدید عقبه دشمن در جاده گیلانغرب به قصرشیرین، تاحدی از فشار دشمن در شیاکو(1)کاسته شود. براین‌اساس، قرار شد دو سازمان مستقل در این منطقه وارد عمل شوند، بدین‌ترتیب که نیروهای سپاه همدان در تنگ کورک و کوه برآفتاب و یک گردان از سپاه تهران نیز در تنگ قاسم‌آباد عمل کنند.(2)همچنین 150 نفر از نیروهای سپاه کرمانشاه و گیلانغرب نیز به‌عنوان احتیاط منظور شدند.(3)
براساس چنین تصمیمی نیروهای سپاه همدان از ساعت 4:45 بامداد با اعلام رمز، عملیات پیشروی به‌سمت کوه برآفتاب را آغاز کردند و با رعایت غافلگیری کامل در زمانی حدود 30 دقیقه و تا قبل از روشنایی هوا موفق شدند 3 تیغه این کوه را که با فاصله‌های 70 تا 80 متری از هم قرار داشت، به تصرف درآورده، بلافاصله به تحکیم مواضع تصرف‌شده بپردازند.(4)
در مانور پیش‌بینی شده بود که این نیروها حداقل 24 ساعت مواضع خود را حفظ کنند تا
1) * حمله‌های مکرر هرروز عراق و تصمیم قاطع برای بازپس‌گیری مناطق ازدست‌رفته و ترمیم رخنه ایجادشده در خط تماس، قبل از این عملیات همچنان ادامه داشت. وضعیت خط خودی نیز به‌گونه‌ای بود که نیروهای مستقر در شیاکو عقبه مطمئنی نداشتند و عراق از سه جهت به آنها فشار می‌آورد و درصدد بود محاصره این نیروها را کامل کند. (سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص258.)
2) احضار نیروهای سپاه همدان با آغاز عملیات مطلع‌الفجر انجام شده بود و اقداماتی همچون جابه‌جایی، استقرار و شناسایی یک هفته طول کشید.
3) حسن سجادی پور، حماسه تنگ کورک، قم: نسیم حیات، 1384، صص 54 - 47.
4) همان، صص 69 - 67.
یگانهای بیشتری از ارتش عراق را به آن منطقه بکشانند، اما باوجود پیش‌بینی اولیه، نیروهای سپاه تهران نتوانستند در شمال تنگ کورک عمل کنند(1)و بدین‌ترتیب، نیروهای سپاه همدان به‌نوعی به محاصره افتادند، طوری‌که نیروهای عراقی در سه طرف (راست، روبهرو و تاحدی چپ) آنها قرار داشتند. با این وضعیت، اولین پاتک عراق ساعت 09:00 صبح اجرا شد و تا ظهر فشار مداومی را به نیروهای خودی وارد آورد که با مقاومت نیروهای خودی و استفاده آنان از مهمات برجامانده از شب گذشته عراقی‌ها، دشمن ناکام ماند و با تحمل تلفاتی مجبور به عقب‌نشینی شد.
در ادامه، عراق با استفاده از جاده قصرشیرین به گیلانغرب (از شمال منطقه عملیاتی) چند یگان جدید و تازه‌نفس را وارد منطقه کرد و از بعدازظهر، هجوم نیروهای دشمن برای بازپس‌گیری تیغه‌های کوه برآفتاب از چند قسمت آغاز شد. عراق همچنین بخشی از توان توپخانه‌ای خود را که روی شیاکو اجرای آتش می‌کردند، متوجه شرق آن؛ یعنی کوه برآفتاب کرد که درنتیجه، فشار بر نیروهای شیاکو تاحدی کم شد.(2)قبل از غروب آفتاب نیز عناصری از دشمن به قسمتی از تیغه اول برآفتاب به‌صورت جزئی نفوذ و آن را ناامن کردند، اما قسمت‌های اصلی شامل تیغه دوم و سوم ارتفاع همچنان در دست نیروهای خودی باقی ماند. با تاریک‌شدن هوا، بار دیگر نیروهای عراقی تهاجم گسترده‌ای را به برآفتاب آغاز کردند و تا نیمه‌های شب موفق به تصرف تیغه سوم شدند و تنها تیغه دوم دراختیار نیروهای خودی باقی ماند. بالارفتن میزان تلفات و افزایش شهدا و زخمی‌ها و از سوی دیگر نرسیدن نیروهای احتیاط(3)* سبب شد تا دستور عقب‌نشینی صادر شود و نیروها از ساعت 23:00، به‌تدریج از مسیر شناسایی‌شده از تیغه دوم عقب نشستند. با رسیدن اندک نیروهای پشتیبانی در پناه آتش خودی، پیکر تعدادی از مجروحان و شهدا به پایین ارتفاع منتقل شد و بدین‌ترتیب نیروهای خودی ساعاتی بعد از نیمه‌شب ارتفاعات جنوب تنگ کورک (برآفتاب) را ترک کردند.(4)
1) در کتاب تنگ کورک در ترسیم موقعیت پیش روی نیروهای سپاه همدان آمده است: «پیش از آغاز عملیات، تحلیل فرماندهان این بود که با تهاجم نیروهای تهرانی (به فرماندهی برادر احمدلو) به تنگ قاسم‌آباد و نیروهای همدان به تنگ کورک، عراقی‌ها قیچی خواهند شد و مجبور می‌شوند از یگانهای دیگر تقاضای کمک کنند و همین امر موجب کمترشدن فشار بر نیروهای محاصره‌شده در شیاکو خواهد شد و نهایتاً به رهایی آنها خواهد انجامید، اما نیروهای سپاه تهران نتوانستند در تنگ قاسم‌آباد وارد عمل شوند.» (حسن سجادی‌پور، حماسه تنگ کورک، قم: نسیم حیات، 1384، ص72.)
2) همان، ص80.
3) * قسمتی از نیروهای احتیاط با تاریک‌شدن هوا به‌سمت تیغه دوم حرکت کردند، اما به‌دلیل فرودآمدن یک گلوله توپ بین آنها که به شهادت 7 نفر و زخمی‌شدن تعداد دیگری از آنها انجامید، تعداد اندکی از آنان به بالای ارتفاع رسیدند و به حمل مجروحان کمک کردند. (همان، ص90.)
4) همان، صص 92 - 90.
1
امروز یک خلبان و کمک‌خلبان ایرانی با یک بالگرد به خاک ترکیه گریختند و به این کشور پناهنده شدند. از سوی دیگر، در یک هفته اخیر در جبهه‌های جنوب و غرب، یک سرهنگ عراقی، یک افسر و 6 سرباز عراقی خود را به نیروهای ایرانی معرفی و درخواست پناهندگی کردند.
یک فروند بالگرد214 هوانیروز عصر امروز از فرودگاه ارومیه به پرواز درآمد و از مرز ترکیه وارد خاک آن کشور شد و در ساعت 19:35 در منطقه نظامی شهر مرزی "وان" به زمین نشست. اطلاعات اولیه حاکی‌از پناهنده‌شدن خلبان و کمک‌خلبان این بالگرد به ترکیه است.(1)
همچنین در یک هفته اخیر، یک سرهنگ دوم کماندوی عراقی و یک افسر در منطقه عمومی بستان و همچنین 6 سرباز در منطقه سردشت وارد خاک ایران شدند و درخواست پناهندگی کردند.(2)
2
روابط عمومی سپاه مریوان از اجرای 2 عملیات به‌دست چریک‌های کرد مسلمان در داخل خاک عراق و واردآمدن خسارات فراوان و کشته یا زخمی‌شدن تعداد زیادی از افراد ارتش عراق خبر داد.
به نوشته روزنامه اطلاعات، امروز روابط عمومی سپاه پاسداران مریوان اعلام کرد: در طول هفته گذشته براثر انفجار یک مین که چریک‌های مسلمان کرد عراقی در جاده "برزنگه" واقع در نوار مرزی ایران و عراق (در خاک عراق) کار گذاشته بودند، یک خودرو و جیپ فرماندهی دشمن منهدم شد و همه سرنشینان آن ازجمله یکی از مقامات بعثی کشته شدند. همچنین براثر انفجار مین دیگری که رزمندگان مسلمان کرد عراقی در جاده سربازخانه "قدم فری" واقع در نوار مرزی ایران و عراق (در خاک عراق) کار گذاشته بودند، یک خودرو زیل منهدم و 11 تن کشته یا مجروح شدند. در همین مدت، رزمندگان جان‌برکف اسلام نیز موفق شدند با آر.پی.جی7، یک تانک ارتش عراق را منهدم کنند که درنتیجه این اقدام یک نفر از افراد دشمن به هلاکت رسید و 5 نفر دیگر از آنان زخمی شدند.(3)
3
گروه فداییان امام خمینی 3 تن از اشرار منطقه ایلام را که با تحریک و پشتیبانی عراق قصد داشتند دکل تلویزیون "شاه بداغ" و "پل سیمره" در غرب ایلام را منفجر کنند، قبل از هر اقدامی دستگیر کردند. از این افراد یک بمب حاوی 7 کیلو تی.ان.تی، 4 قبضه آر.پی.جی7 و 10 قبضه کلاشینکف و برنو به دست آمد. به گزارش خبرگزاری پارس، قرار بود این افراد در ازای تخریب دکل تلویزیونی و پل سیمره مبلغ 10 میلیون ریال از ارتش عراق پاداش دریافت کنند.(4)
1) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص2.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 29/9/1360؛ و- سند شماره 5757 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته، ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، شماره 438، 26/9/1360، ص2؛ و- سند شماره 250934 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه دزفول، 20/9/1360، ص2؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 271، 26/9/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/9/1360؛ و- سند شماره 294313 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 25/9/1360.
3) روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص14، سنندج.
4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 274، 29/9/1360، ص4،کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 28/9/1360.
1
در عملیات‌ها و اقداماتی که امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق غربی و شمالغربی کشور انجام دادند، 2 تن از افراد خودی شهید و 16 تن زخمی شدند.
نیروهای مسلح غیرقانونی با حمله به مأموران تأمین امنیت جاده در سقز، یک درجه‌دار ژاندارمری و 4 نفر از افراد بسیج را زخمی کردند.(1)در منطقه تورجان (در شمالغربی سقز) نیز نیروهای مسلح غیرقانونی از سه طرف به نیروهای خودی حمله کردند که درنتیجه آن یک نفر از نیروهای بسیج به شهادت رسید و 3 تن زخمی شدند.(2)
افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی همچنین به روستای خوش‌مقام (در جنوب‌شرقی تکاب) حمله کردند که این اقدام به شهادت یک فرد غیرنظامی و زخمی‌شدن یکی از نیروهای سپاه انجامید.(3)
در روستای بالقچی در (5/3 کیلومتری جنوب‌غربی نقده) نیز افراد مسلح به یک پایگاه خودی حمله کردند که با مقاومت افراد پایگاه مواجه و با به‌جای‌گذاشتن تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات متواری شدند.(4)
همچنین در ادامه فعالیت گروههای مسلح غیرقانونی برای ایجاد اختلال در پاک‌سازی محور بانه - سردشت، امروز یک دستگاه لودر سپاه به یک مین ضدتانک که افراد وابسته به این گروه‌ها در مسیر نیروهای خودی در نزدیکی گوزله کار گذاشته بودند، برخورد کرد که علاوه‌بر تخریب لودر 8 تن از افراد سپاه زخمی شدند.(5)
در شهر سنندج نیز یکی از چته‌های مسلح یک نارنجک جنگی را به منزل یکی از پیشمرگان کرد مسلمان - در خیابان گلشن - پرتاب کرد که تلفات جانی نداشت، ولی خسارت‌های مالی به بار آورد. فرد پرتاب‌کننده نارنجک نیز دستگیر شد.(6)
2
عصمت دری(7)
«ایل دری یکی از عشیره‌های منطقه‌ای در مرز ایران و ترکیه، در منطقه سرو ساکن بوده و در رأس آنان جهانگیرخان دری قرار دارد که مالک روستاهای بسیاری در خاک ایران و ترکیه است و افراد این ایل بین روستاهای خود در دو کشور در رفتوآمد هستند. عصمت دری برادر جهانگیر دری است و فرماندهی افراد مسلح این ایل را برعهده داشته است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 29/9/1360.)
از خوانین منطقه سرو (در شمالغربی ارومیه) درپی درگیری با افراد سپاه، به هلاکت رسید و یک تن از افراد وی نیز زخمی شد. باتوجه‌به اینکه جهانگیر دری، برادر وی، سرکرده ایل دری و عصمت فرمانده افراد مسلح این ایل بود، احتمال می‌رفت درگیریهای1) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
2) سند شماره 294327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 29/9/1360، ص1.
3) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6؛ و- سند شماره 294327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
4) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.
5) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
6) سند شماره 320775 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از پایگاه توحید به استانداری کردستان، 28/9/1360، سند تک‌برگی.
7) خبرگزاری پارس در گزارشی کلی درباره هویت این ایل و کارکرد سران آن در منطقه، اطلاعاتی به شرح زیر منتشر کرده است:
مسلحانه و ناآرامی‌هایی در منطقه سرو به وجود آید، اما باوجود انتشار برخی خبرها درباره وقوع درگیری، پیگیری‌های بعدی نشان داد که این اخبار صحت ندارد.(1)
فرمانده سپاه ارومیه درباره دلیل درگیری بین عصمت دری و افراد سپاه گفت: «این عده جزء گروههای مسلح منطقه هستند که در زمان دولت موقت به‌قصد همکاری با مأموران دولت جمهوری اسلامی مسلح شدند،(2)ولی بعداً ماهیت عده‌ای از آنان در همکاری با سلطنت‌طلبان و گروههای فراری ضدانقلاب آشکار شد و دراین‌رابطه، هم‌اکنون جهانگیر دری رهبر افراد مسلح غیرقانونی نیز فراری است.»(3)
فرمانده سپاه ارومیه همچنین در نامهای به فرماندهی سپاه درباره نتایج بازرسی نیروهای سپاه از منزل عصمت دری نوشته است:
«برادران اطلاعات پایگاه سرو به خانه عصمت‌خان رفته و در آنجا با مقادیر زیادی از اسناد مهرشده شهربانی و مهر گمرک سرو، مهر ژاندارمری و پایگاه سرو، پول‌های ترکیه، مهمات و اسلحههای سنگین و سبک غیرسازمانی و سازمانی، مشروبات الکلی و مقدار زیادی قالی گران‌بها و اعلا و اجناس و ماشین‌های خارجی و اسنادی دررابطه‌با ضدانقلاب و ارتباط عصمت‌خان و جهانگیرخان و ساواک ترکیه [دفتر سازمان اطلاعات و امنیت رژیم شاه در ترکیه] و دعوت‌نامه ساواک منحله از عصمت، نامه‌هایی با حزب منحله دمکرات و انواع و اقسام گذرنامه جعلی و غیره مواجه می‌شوند که برادران ضمن تماس با سپاه ارومیه باتوجه‌به حکم کلی قبلی که از دادستانی داشتند و جهت احتیاط بیشتر، باز از دادستانی و حاکم شرع ارومیه نظرخواهی نمودند که قرار بر توقیف اموال و انتقال آنها شد.»(4)
1
درپی دستگیری مسئول منطقه‌ای و دیگر اعضای شورای فرماندهی و نیز همه مسئولان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در گچساران، شبکه مشترک این سازمان در بهبهان و گچساران صددرصد متلاشی شد. به نوشته روزنامه کیهان، صابری، مسئول واحد تحقیقات سپاه پاسداران گچساران، در مصاحبه‌ای با خبرنگاران ضمن اعلام این خبر، درباره اقدامات سپاه در شناسایی مکان‌های امن اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و اقدامات آنان در منطقه گچساران و بهبهان توضیحاتی داد.
1) سند شماره 57539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ارومیه) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 2/10/1360، صص 2 - 1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 29/9/1360؛ و- سند شماره 57366 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه 5 (تبریز) به اطلاعات مرکز، 29/9/1360، سند تک‌برگی.
2) پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت موقت این اختیار را به استانداری‌ها داد که در مناطق بحرانی کردنشین با برخی فئودال‌ها قراردادی را امضا کنند که طبق آن فئودال‌ها با دراختیارداشتن افراد مسلح (جوانمردان) زیر نظر ژاندارمری امنیت منطقه را برقرار و در ازای این عمل، مبلغی را نیز دریافت کنند.
3) روزنامه اطلاعات، 3/10/1360، ص4، ارومیه.
4) سند شماره 57539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
وی گفت: مجاهدین خلق (منافقین) با سازماندهی و تشکیلات مشترک در بهبهان و گچساران علیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت داشتند که با همکاری سپاه پاسداران بهبهان و سازمان اطلاعاتی 36 میلیونی، بیش از 10 خانه تیمی و 2 پناهگاه این گروهک در کوه‌های حومه شهرستان گچساران - که انبارهای تدارکات و پشتیبانی عملیاتی بود - شناسایی شد و مقادیر فراوانی مواد منفجره، وسایل تخریب، دستگاه‌های ارتباطی، سلاح‌های جنگی، اسناد و مدارک و پیام‌ها و گزارش‌های درون‌گروهی به دست آمد. همچنین در طول چند روز گذشته با دستگیری مسئول منطقه‌ای و دیگر اعضای شورای فرماندهی و اعتراف آنان این شبکه صددرصد متلاشی شده است. صابری درباره اقدامات تخریبی این گروهک در گچساران نیز گفت: در چند ماه گذشته بیش از 20 عملیات تخریبی ازجمله انفجار و تخریب مقر حزب جمهوری اسلامی گچساران، تخریب بنیاد شهید و مغازه یک حزب‌اللهی به‌دست این تروریست‌ها در گچساران انجام شده است.
هاشم‌پور سرپرست حفاظت شرکت نفت گچساران نیز از کسانی بود که در مدت مذکور به‌دست این افراد به شهادت رسید. در همین خصوص، فرمانده عملیات این تخریب‌ها دستگیر و پس از محاکمه اعدام شد و عاملان ترورها نیز همگی دستگیر یا شناسایی شده‌اند.(1)
1
امروز محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران و سرهنگ صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، در جلسه‌ای با حضور حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، درخصوص عملیات اخیر رزمندگان اسلام در جبهه‌های غرب گزارش دادند و درباره حمله وسیع آینده به عراق در جنوب کشور مذاکره کردند. در خاطرات امروز آقای هاشمی رفسنجانی درباره این جلسه آمده است: «عصر، آقایان سرهنگ صیاد شیرازی و محسن رضایی از جبهه آمدند و وضع جبهه‌ها را گزارش دادند. در گیلانغرب، پس از چند روز درگیری، حدود 300 نفر شهید داده‌ایم و 50 درصد هدف را به دست آورده‌ایم. برنامه آینده را گفتند؛ گرفتن شهرک کوچک عراق در مرز و حمله وسیع به عراق در جنوب در آینده نسبتاً دور. صیاد، طرف‌دار سرعت در حمله بود، ولی سپاه مخالف عجله بود. برای اولین‌بار، فرمانده ارتش را از سپاه انقلابی‌تر می‌بینم. سپاه به‌خاطر شهدای زیادش در حمله گذشته، محتاط شده و معتقد است تا افراد را کاملاً تعلیم نداده، وارد جنگ نشود. شب در جلسه شورای عالی دفاع شرکت نکردم و برای انجام کارهای معوق، در مجلس خوابیدم.»(2)
1
شورای عالی دفاع امروز به ریاست رئیس‌جمهور تشکیل جلسه داد.(1)آیت‌الله خامنه‌ای در پایان این جلسه در گفت‌وگو با خبرنگاران درباره موضوعات مطرح‌شده و تصمیمات گرفته‌شده در جلسه شورای عالی دفاع، ادعاهای منتشرشده درخصوص درخواست ایران از امریکا برای فروش لوازم هواپیماهای جنگی، صلح‌طلبی صدام حسین و آزادی اسرای غیرنظامی مطالبی بیان کرد.
بخش‌هایی از سخنان رئیس شورای عالی دفاع در این مصاحبه به نقل از روزنامه اطلاعات به این شرح است:
«رئیس شورای عالی دفاع درمورد مسائل مطرح‌شده در جلسه امروز گفت: "در جلسه در مورد طرح‌های درازمدت ستاد مشترک راجع به سیستم دفاعی کشور که از مسائل اساسی و مهم تلقی می‌شود، تیمسار [ظهیرنژاد] رئیس ستاد مشترک توضیحاتی دادند که مورد بحث و بررسی قرار گرفت و قرار شد ادامه آن به جلسات آینده موکول شود. مسئله دیگری که مطرح شد مربوط به درخواست‌های نیروی هوایی بود که به شورای عالی دفاع ارتباط داشت و فرمانده نیروی هوایی دراینزمینه توضیحاتی داد." آیت‌الله خامنه‌ای افزود: "در کنار این درخواست‌ها مژده‌ای هم بود که برادران رئیس ستاد و وزیر دفاع درمورد موفقیت برادران نیروی هوایی و برخی از برادران دیگر که با آنان همکاری می‌کنند، دادند که درحقیقت اهمیت این موفقیت از فتوحات جبهه‌ها کمتر و کم‌اهمیت‌تر نبودند."
رئیس‌جمهوری همچنین ضمن تکذیب خبر یکی از خبرگزاری‌های خارجی پیرامون تقاضای خرید لوازم یدکی هواپیماهای اف14 از امریکا گفت: "این مسئله ازسوی وزارت امور خارجه تکذیب شده و من هم آن را تکذیب می‌کنم و اعلام می‌کنم که این یک دروغ محض است." وی گفت: "ما هیچ‌گونه تقاضای خریدی نسبت به لوازم یدکی اف14 و یا سایر لوازم یدکی هریک از هواپیماها و وسایل نظامی دیگر آن از امریکا نکرده‌ایم، نه مستقیم و نه غیرمستقیم." آیت‌الله خامنه‌ای همچنین افزود: "در زمان رژیم شاه، براساس قراردادهای معروف به اف.ام.اس. پول‌های زیادی ازطرف رژیم سابق ایران به حساب امریکا واریز می‌شد و امریکایی‌ها طبق تشخیص و برآورد و ارزیابی خود، در مقابل آنها به ایران جنس تحویل می‌دادند و همین [هواپیماهای] اف14 کنونی و بسیاری از لوازم نظامی دیگر را روی همان حساب‌ها به ایران فروخته بودند و طبق همان قراردادها، ایران مقادیر زیادی هم لوازم یدکی همین هواپیماها را از امریکا طلب دارد که متعلق به این ملک و ملت ایران است و از پول مردم خریداری شده است." رئیس‌جمهور ضمن تأکید بر اینکه تاکنون هیچ‌گونه درخواست و یا خریدی نسبت به ابزار جنگی ازسوی ما از امریکا نشده است، گفت:
1) آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در این شورا و سخنگوی آن، به‌دلیل ازدیاد کارهای مجلس در این جلسه شرکت نداشت.
"پس از پیروزی انقلاب، تلاش مختصری برای بازپس‌گرفتن آنها انجام شد که با به‌وجودآمدن وضعیت حاد میان ما و امریکا، امریکایی‌ها آن لوازم را ندادند."
رئیس‌جمهوری پیرامون این سؤال که به‌دنبال شکست‌های اخیر نیروهای کفر، صدام اعلام کرده است که هیئت‌های حل اختلاف، واقعیت‌ها را به‌طور کامل برای طرفین اعلام نکرده‌اند و این امر موجب رکود درجهت برقراری صلح شده است، گفت: "از این حرف مشخص می‌شود که رژیم عراق نسبت به صلح انگیزه‌های بیشتری پیدا کرده است و اگر چنین چیزی وجود دارد و رژیم عراق مایل به صلح است و آن‌قدر تمایل به صلح دارد که هیئت‌های حل اختلاف را متهم به منعکس‌نکردن واقعیت‌ها می‌کند، این راه ساده‌ای دارد و آن این است که هرکس صلح می‌خواهد، به تجاوز خاتمه می‌دهد. ایشان نیروهای خود را از ایران خارج کند و به آن‌طرف مرز ببرد تا ما باور کنیم که وی صلح‌طلب است و هروقت فهمیدیم که صدام صلح‌طلب است، ما هم اصرار به ادامه جنگ نخواهیم کرد و جنگ ادامه پیدا نخواهد کرد، ولی درهرحال مسئله خسارت‌های جنگی و مجازات متجاوز به‌جای خود محفوظ است."
آقای رئیس‌جمهوری افزود: "این مسئله که او هیئت‌ها را متهم کند به دروغ‌گویی و خودش را به‌عنوان یک چهره صلح‌طلب معرفی کند، درعین‌حالی که قوای متجاوزش دائماً در بیابان‌ها و کوه‌های ایران در مانور و حرکت باشند، امری است که برای ما قابل‌قبول نیست." رئیس شورای عالی دفاع همچنین درباره آزادی 37 تن از اتباع ایرانی از اسارت عراق با اشاره به چگونگی به اسارت درآمدن این افراد توسط متجاوزان صدام گفت: "در روزهای نخست جنگ که نیروهای متجاوز عراق وارد کشور ما شدند و یکی دو تا از جاهای مهم خوزستان را اشغال کردند، هر وسیله نقلیه‌ای ازجمله اتوبوس حامل مسافر که از جاده‌ها عبور می‌کرد، سربازان عراقی مسافرین آنها را به‌عنوان اسیر جنگی می‌گرفتند و می‌بردند و برای آنها تفاوتی نداشت که چه کسی باشد؛ پیرمرد، پیرزن، جوان یا خردسال و مدتی قبل نیز عده‌ای از این هموطنان ما را به‌عنوان اسیر جنگی با ما مبادله کردند و عده‌ای را هم اخیراً آزاد کرده‌اند.»(1)
1) روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص1.
1
درپی جنگ روانی وسیع و دامنه‌دار دولت بحرین و رسانه‌های عربی و غربی درباره دستگیری عده‌ای از افراد مسلح بحرینی که ادعا می‌شود وابسته به ایران هستند، امروز سخنگوی وزارت امور خارجه این اقدام را انتقام‌گیری عراق و عوامل غربی از ایران ارزیابی کرد و به کشورهای کوچک عربی درباره گرفتارشدن در این‌گونه دام‌های سیاسی هشدار داد. به نوشته روزنامه کیهان، سخنگوی وزارت امور خارجه در تماسی اظهار کرد: اخیراً با اوج‌گیری پیروزی‌های عظیم ارتش اسلام و به‌دنبال شکست‌های پی‌درپی و مفتضحانه ارتش فریب‌خورده صدام و همچنین به‌دنبال شکست مفتضحانه طرح ننگین سازش با رژیم صهیونیستی، شیطان بزرگ و اذناب خونخوارش در منطقه، توطئه جدیدی را برای انتقام از جمهوری اسلامی و مشوه‌کردن چهره انقلاب اسلامی فراهم و جمهوری اسلامی را متهم به مداخله در امور داخلی کشورهای کوچک منطقه کرده‌اند. سخنگوی وزارت خارجه افزود: جمهوری اسلامی ایران به دولت‌های منطقه هشدار می‌دهد که امریکا و عمالش درپی ایجاد توطئه و تشنج در منطقه‌اند و کشورهای کوچک می‌بایست خود را از غلتیدن در این‌گونه توطئه‌ها و دام‌ها برحذر دارند و در غیر این صورت عواقب ایجاد هرگونه تشنج در منطقه به‌عهده آنها خواهد بود.(1)
2
به‌دنبال جلسه روز گذشته حاج سیداحمد خمینی با هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، درخصوص دیدگاه امام درباره جلوگیری از تنش در روابط خارجی جمهوری اسلامی با سایر دولت‌ها، امروز جلسه سران قوای کشور با حضور آقایان آیت‌الله خامنه‌ای (رئیس‌جمهور)، آیت‌الله موسوی اردبیلی (رئیس دیوان عالی کشور و ریاست قوه قضاییه) و حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس شورای اسلامی)، حاج سیداحمد خمینی (فرزند امام) و دکتر علی‌اکبر ولایتی (وزیر امور خارجه) در محل مجلس شورای اسلامی برای تصمیم‌گیری درباره سیاست خارجی و کیفیت برخورد با دولت‌ها و نهضت‌ها تشکیل شد. در بخشی از خاطرات امروز هاشمی رفسنجانی درباره این جلسه آمده است: «پس از بحث طولانی، تصمیم گرفتیم افرادی را مأمور کنیم که به‌طور غیررسمی، با حکام خلیج‌فارس، ازجمله عربستان وارد مذاکره شوند و به آنها اعتماد دهند. برای این منظور قرار شد آقای شمس [اردکانی]، سفیر ما در کویت، برای مشورت احضار شود. درمورد عملکرد نهضت‌های آزادیبخش [واحد نهضت‌های آزادیبخش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی] هم کنترلی به وجود آید که هماهنگ با سیاست دولت باشند.»(2)قبل از این جلسه هم سران سه قوه در جلسه‌ای در تاریخ 26/9/1360 مذاکراتی دراینباره انجام داده بودند. هاشمی رفسنجانی درباره این جلسه نیز در خاطرات خود نوشته است: «اول شب به
اقامتگاه آقای موسوی اردبیلی رفتیم. جلسه مشاوره هفتگی بود. آقای خامنه‌ای، نخست‌وزیر و احمدآقا هم بودند. درباره دستگیری اعضای نهضت آزادیبخش بحرین و ادعای ارتباط آنها با ایران و اخراج سفیر ایران در بحرین و موج محکومیت ایران توسط دولت‌های عرب بحث کردیم؛ معلوم شد اگر بخواهیم به‌موجب قانون اساسی، از نهضت‌های آزادیبخش حمایت کنیم، چنین پیشامدهایی اجتناب‌ناپذیر است، ولی قرار شد دولت کنترل دقیقی داشته باشد و مثل امروز واحد نهضت‌های سپاه، فعال‌مایشاء نباشد که بدون توجه به سیاست دولت، مسئله‌سازی شود و رابطه خوب با کشورهای اسلامی مورد توجه باشد.»(1)
1
علی‌اکبر ناطق نوری، وزیر جدید کشور، در گفت‌وگویی با بیان این موضوع که اولویت کاری وزارت کشور تأمین امنیت است، مأموریت این وزارتخانه را برای تحقق این امر، هماهنگی بین نیروهای امنیتی و انتظامی اعلام کرد. وی دراینباره گفت: موضوعات وزارت کشور طیف وسیعی دارد و آنچه در شرایط امروز بیش از همه باید به آن بها داده شود، موضوع امنیت کشور است که به نظر من در درجه اول قرار دارد. در این راه باید گام‌های مؤثری با همکاری سایر ارگان‌های دولتی و نهادها و بیش از همه ملت همیشه‌درصحنه که تأمین‌کننده امنیت‌اند، برداریم.
وزیر کشور همچنین درباره هماهنگی بین نیروهای انتظامی اظهار کرد: برای هماهنگ‌کردن نیروهای انتظامی قطعاً باید اقدام کرد و این یکی از کارهای اساسی خواهد بود. به‌ویژه به چند دلیل؛ یکی توجه به فرمان اخیر امام درباره اجرای قانون که در ملاحظه‌کردن حدود و ثغور قانون است و دیگر اینکه توان نیروهای ما مخصوصاً نیروهای انتظامی که در داخل شهرها مشغول فعالیت‌اند، تا زمانی‌که هماهنگ نشوند و تقسیم مسئولیت بین آنها انجام شود، هدر خواهد رفت و گاهی سبب تداخل نیروها و مسئولیت‌ها می‌شود. اگر هم خدای‌ناکرده در گوشه‌ای تخلفی باشد به‌دلیل اینکه مسئول مشخصی ندارد، نمی‌شود موضوع را پیگیری کرد. بنابراین، برای حفظ حدود و ثغور قانون و جلوگیری از تداخل مسئولیت‌ها و به‌هدررفتن نیروها قطعاً هماهنگی ضرورت دارد و این کار را با همکاری ارگان‌ها و نهادهایی که مربوط به این کارند، خواهیم کرد و این هماهنگی را به وجود خواهیم آورد.(2)
2
مجله الاسبوع العربی (چاپ بیروت) اطلاعاتی را درباره مبادلات اقتصادی عراق و فرانسه و نوع و میزان صادرات فرانسه به عراق منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، این مجله در آخرین شماره خود نوشته است: فرانسه درزمینه صدور مواد غذایی به عراق مقام اول را به
خود اختصاص داده است، طوری‌که مجموع قراردادهای امضاشده بین عراق و شرکت‌های فرانسوی در سال 1981 بالغ بر 7/4 میلیارد دلار می‌باشد. این مجله افزوده است: صادرات فرانسه به عراق در سال جاری به میزان 181 درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.(1)
1
خبرگزاری یونایتدپرس امروز در گزارشی از ادامه کار آواربرداری از ساختمان تخریب‌شده سفارت عراق در بیروت خبر داد.(2)خبرگزاری پارس نیز فرضیه جدیدی را درباره دلیل انفجار این ساختمان به نقل از کارشناسان نظامی لبنان مطرح کرد.
به گزارش یونایتدپرس: گروههای نجات، امروز 2 جسد را از زیر خرابه‌های سفارت عراق بیرون آوردند. به این ترتیب تعداد کشته‌شدگان حادثه انفجار این سفارتخانه به 30 تن رسید. مقام‌های صلیب‌سرخ گفته‌اند که امیدی به زنده‌بودن 20 تن دیگر که در زیر آوار هستند، وجود ندارد. عبدالرزاق، سفیر عراق، جزء این عده است. براثر این انفجار، 106 تن نیز مجروح شده‌اند که در بیمارستان بستری می‌باشند.(3)
دراینحال، خبرگزاری پارس به نقل از کارشناسان نظامی در لبنان، فرضیه جدیدی را درباره دلیل انفجار این ساختمان مطرح کرده است. بنا بر اعلام این خبرگزاری، کارشناسان نظامی در لبنان معتقدند که انفجار عظیم در سفارت رژیم بعث عراق در بیروت براثر منفجرشدن مقادیر فراوانی مواد منفجره و نارنجک‌های انباشته‌شده در ساختمان سفارت، بوده است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس از بیروت، کمیته نظامی مسئول بررسی حادثه انفجار در گزارش خود به نخست‌وزیر لبنان اعلام کرد که این انفجار از درون ساختمان سفارت انجام شده و مقدار مواد منفجرشده در حدود 250 کیلوگرم تی.ان.تی. بوده است. این امر نشان‌دهنده این واقعیت است که سفارت عراق در بیروت در بسیاری از انفجارها و ترورهای ناجوانمردانه که در لبنان اتفاق افتاده، دست داشته است. این گزارش همچنین حاکیست که کار بیرونآوردن اجساد از زیر آوار ادامه دارد و کارشناسان معتقدند که این عملیات تا یک هفته طول می‌کشد. گفته می‌شود امدادگران دفاع مدنی لبنان نگران وقوع انفجارهای جدید در ساختمان سفارت‌اند، زیرا یک انبار مهمات و مواد منفجره نیز در زیرزمین سفارتخانه رژیم بعث عراق هنوز دست‌نخورده باقی است.(4)*(5)
1) همان، ص16، بیروت، خبرگزاری پارس.
2) یادآوری می‌شود، در روز 24/9/1360 براثر یک انفجار شدید ساختمان شش‌طبقه سفارت عراق در بیروت به‌طورکلی ویران شد و عده‌ای از کارکنان سفارت کشته یا زخمی شدند.
3) همان، ص2، یونایتدپرس از بیروت.
4) * رادیو مونت کارلو نیز در 26 آذرماه، مشابه چنین نظریه‌ای را به نقل از کارشناسان نظامی ارتش لبنان طرح کرده بود که در روزشمار مربوط درج شده است.
5) روزنامه اطلاعات، 29/9/1360، ص16، بیروت، خبرگزاری پارس.
1
امروز هواپیماهای عراقی چند شهر کشور را بمباران کردند و خمپاره‌اندازهای واحدهای ارتش عراق نیز به گلوله‌باران آبادان پرداختند. یک هواپیمای نظامی عراق هم قصد بمباران مواضع ایران در ارتفاع شیاکو را داشت که هدف قرار گرفت و سقوط کرد.
هواپیماهای عراقی در چهار مرحله شهر بستان، غرب سوسنگرد، منطقه عمومی کرخه و شهر ایوان در استان باختران را بمباران کردند که باوجود گستردگی حملات و حتی استفاده از بمبهای خوشه‌ای در شهر ایوان، این بمباران‌ها تلفات جانی نداشت و تنها به تخریب یک خانه در این شهر انجامید.(1)
شهر آبادان نیز امروز به‌شدت هدف گلوله خمپاره‌اندازهای ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن یک نفر به شهادت رسید، 15 نفر زخمی شدند و 2 منزل مسکونی ویران شد.(2)
امروز همچنین یک فروند هواپیمای نظامی عراق که قصد بمباران مواضع نیروهای ایرانی در شیاکو (منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر) را داشت هدف آتش یگانهای پدافند هوایی ایران قرار گرفت و سقوط کرد. ستاد مشترک ارتش با صدور اطلاعیه‌ای ساعت سقوط هواپیما را 10:20 صبح و محل آن را در نزدیکی منطقه کوه گچ در جنوب شیاکو اعلام کرد.(3)-(4)
2
کشورهای عربستان و کویت همچون روزهای گذشته نیازمندی‌های تسلیحاتی و آمادی ارتش عراق را ازطریق مرزهای خود به این کشور انتقال می‌دهند. در ادامه این کمک‌ها به عراق، امروز کشور عربستان 16 دستگاه خودرو حامل وسایل و قطعات زرهی و 18 دستگاه خودرو حامل مهمات را از مرز عرعر وارد عراق کرد. همچنین 4 دستگاه خودرو حامل موشک‌های ضدهوایی از خاک عربستان وارد کویت شد و از آنجا به پایگاه هوایی شعیبه عراق انتقال یافت.(5)
1) سند شماره 005781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان به طرح و برنامه عملیات مرکز، شماره 442، 30/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سند شماره 57377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 30/9/1360، سند تک‌برگی.
2) سند شماره 5786 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای، شماره 345، قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب (رکن2)، شماره 345، 30/9/1360، ص2.
3) هرچند اقدامات عراق برای بازپس‌گیری مناطق تصرف‌شده خودی در عملیات مطلع‌الفجر تا روز 16دی‌ماه1360 ادامه یافت، اما باتوجه‌به اینکه محدوده کتاب روزشمار 16 تا 30 آذرماه است، جمع‌بندی اقدامات دشمن که به بازپس‌گیری مناطق متصرفی انجامید و نیز نقاط ضعف عملیات و تلفات و خسارات واردشده به دشمن در ضمیمه این گزارش درج شده است.
4) روزنامه اطلاعات، 30/9/1360، ص14.
5) سند شماره 154595 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م-132) به سپاه پاسداران (واحد طرح و برنامه عملیات)، 29/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 005781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.
1
درپی فرار روز گذشته دو خلبان هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران با یک بالگرد به ترکیه، امروز خبرگزاری یونایتدپرس اطلاعات بیشتری را دراینباره منتشر کرد.
این خبرگزاری اعلام کرد: دو افسر ایرانی به‌منظور کسب پناهندگی سیاسی از فرانسه با یک هلیکوپتر به ترکیه فرار کردند. مقامات ترک دراینباره اظهار کردند که خلبان هلیکوپتر مزبور به نام سروان ع - ه و کمک‌خلبان وی، ستوان یکم م - ط، از نیروی هوایی ایران از مرز ایران و ترکیه گذشته و در یک فرودگاه غیرنظامی در شهر وان واقع در 575 مایلی شرق آنکارا فرود آمده‌اند.
خلبان این هلیکوپتر قبل از فرودآمدن در فرودگاه وان به مقامات آن شهر اطلاع داده بود که قصد پناهندگی سیاسی به فرانسه را دارد.(1)
2
داود کریمی، فرمانده سپاه تهران، در گفت‌وگویی اختصاصی با روزنامه اطلاعات درباره حساسیت‌های امنیتی تهران، تأثیر جنگ بر شدت فعالیت گروههای مسلح غیرقانونی به‌دلیل درگیربودن نیروهای انقلابی و امنیتی در جبهه‌ها، آموزش نیروهای سپاه برای به‌کارگیری سلاح‌های سنگین، تشکیل گردان زرهی سپاه و به‌کارگیری آن در عملیات طریق‌القدس مطالبی بیان کرد.
وی درباره عملکرد سپاه تهران اظهار کرد: «باتوجه‌به شرایط حساس تهران که جمعیتی نزدیک به 7 میلیون نفر را در بر دارد و فعالیت وسیع و ریشه‌دار گروههای سیاسی که به‌صورت فعالیت‌های سیاسی باز و یا به‌صورت فعالیت‌های نظامی مخفی که در خانه‌های تیمی تحت پوشش شرکت و یا مؤسسات رفاهی و خدماتی در تهران داشته‌اند و با نفوذی که گروهک‌ها در ارگان‌های مختلف دولتی کرده بوده‌اند و [همچنین] باتوجه‌به [وجود] مراکز تصمیم‌گیری قانونی مانند مجلس و دولت و حضور شخصیت‌های سراسر کشور در تهران، بیشتر نیروهایمان صرف حفاظت از تهران شد، ولی از آنجا که مسئله جنگ، مسئله اصلی ما می‌باشد ... و ازطرفی ثبات در کشورمان که نمونه‌ای از یک جامعه اسلامی است، [حفظ شود،] ... بدین‌جهت مسئولیت سپاه تهران نیز بیشتر شده است و بیشتر نیروهایش را در تهران مصرف کرده است؛ چه برای حفاظت از مراکز مهم که در تهران وجود دارند و چه [برای] مبارزه و سرکوبی گروهک‌ها که در رأس آنها منافقین می‌باشند. بااین‌وجود، قسمتی از نیروهایمان در جبهه‌های جنگ حق علیه باطل درحال نبرد هستند.»
وی ادامه داد: «با شروع جنگ تحمیلی، فعالیت گروهک‌ها شدید شد و اکثر خانه‌های تیمی آنها [را] که تحت پوشش شرکت‌های مختلف یا مؤسسات رفاهی و خدماتی [دایر شده بود و
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360؛ ص5، آنکارا - خبرگزاری یونایتدپرس، 29/9/1360.
آنها] بیش از دو سال [این مکان‌ها] را پایگاههای عملیاتی خودشان کرده بودند، کشف کرده و گرفتیم. درحقیقت کمر گروهک‌ها در تهران شکسته شد و حملاتی که قرار بود ازسوی گروهک‌ها به مراکز حساس دولتی در تهران شود، کشف و توطئه آنها نیز دراینزمینه خنثی شد.»
فرمانده سپاه تهران درباره آموزش کار با سلاح‌های سنگین به پاسداران گفت:
«ما درجهت آموزش کلی سپاه امید و هدفمان این است که سپاه یک حوزه علمیه باشد و پاسدارش یک طلبه و آن استقلال سیاسی که [برای] سپاه در قانون اساسی [دیده شده را حفظ کند. سپاه باید] حافظ دستاوردهای انقلاب باشد و خط حوزه را دنبال کند. [به همین دلیل، سپاه] پایه آموزش خود را آموزش عقیدتی قرار داده است. درباره آموزش نظامی باید بگویم که برادران پاسدار مانند گذشته بیشترین آموزش‌های نظامی را در جبهه‌ها می‌بینند و اولین‌بار پاسداران با سلاح‌های سنگین و با دیگر ابزارهای جنگی در جبهه‌های جنگ آشنا شدند. به‌طوری‌که ما شاهد بودیم برادرهایمان از غنائم جنگی که درطول جنگ تحمیلی به دست آورده بودند [گردان‌های جدید تشکیل دادند. برای مثال با تانک‌های غنیمتی] یک گردان زرهی درست شد و این گردان زرهی در عملیات طریق‌القدس نقش مؤثری داشت. ضمناً آموزش نظامی پاسداران توسط برادران ارتشی و برادران پاسداری که در جبهه‌های جنگ آموزش‌های لازم را دیده بودند، داده می‌شود. این آموزش‌ها شامل [تخصص‌های] دریایی، زمینی و هوایی است تا هر موقع و در هر شرایطی که برادران نیروهای مسلح به کمک احتیاج داشته باشند، ما بتوانیم به آنها کمک بکنیم.»(1)
1
امروز درگیری نیروهای نظامی و افراد ضدانقلاب در مناطق شمالغربی ایران ادامه یافت و نیروهای خودی در عملیاتی غافلگیرانه مناطقی از محورهای بانه - سردشت را پاک‌سازی کردند. در سایر مناطق نیز افراد حزب دمکرات ایران و سایر گروههای ضدانقلاب به منطقه سرو در شمالغربی ارومیه، محله عباس‌آباد سنندج و روستای عبدل‌آباد از توابع قروه حمله کردند.
در ادامه پاک‌سازی محور بانه - سردشت، نیروهای خودی متشکل از سپاه و نیروهایی از لشکر28 سنندج عملیاتی را از ساعت 05:00 بامداد به‌منظور تصرف ارتفاعات کانی‌سور (در هفده کیلومتری شمالغربی بانه) آغاز کردند و موفق شدند در ساعت 10:00 با استقرار روی ارتفاعات، همه اهداف موردنظر را به تصرف درآورند. در این عملیات، 3 تن از افراد خودی شهید و 6 نفر زخمی شدند. در گزارش‌ها از تلفات نیروهای مسلح غیرقانونی آماری منتشر نشده است.(2)
همچنین ساعت 11:00 صبح امروز، نیروهای حزب دمکرات کردستان به پایگاه نیروهای ژاندارمری در مرگه‌رش در منطقه عمومی سرو (شمالغربی ارومیه) حمله کردند و با نیروهای
مستقر در این پایگاه درگیر شدند. با گسترش دامنه درگیری، نیروهای سپاه مستقر در پایگاه سرو به کمک نیروهای ژاندارمری شتافتند. این درگیری با زخمی‌شدن یک تن از افراد خودی و کشته‌شدن 3 تن از افراد حزب دمکرات پایان یافت.(1)
در محله عباس‌آباد سنندج نیز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی به نیروهای سپاه حمله کردند که با مقابله به‌موقع نیروهای سپاه، 2 تن از مهاجمان به هلاکت رسیدند، شماری زخمی و چند تن از آنان نیز دستگیر شدند.(2)
در منطقه قروه در قریه عبدل‌آباد (شمالغربی این شهر) نیز افراد حزب دمکرات منزل یکی از اهالی روستا را به آتش کشیدند و 2 تن از فرزندان وی را نیز به گروگان بردند. از هویت صاحبخانه و علت این اقدام خبری منتشر نشده است.(3)
1
افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اصفهان یک بمب دست‌ساز را به یک مغازه شیشه‌بری پرتاب کردند که براثر انفجار آن، خسارت‌های مالی فراوانی به بار آمد. عاملان انفجار پس از این اقدام با استفاده از تاریکی هوا از محل حادثه گریختند.(4)
2
محسن رضایی، فرمانده کل سپاه، در جمع فرماندهان سپاه مطالبی را درباره جایگاه جنگ در سپاه و وظایف این نهاد در دفاع از مرزها، ماهیت جنگ تحمیل‌شده به جمهوری اسلامی و اهداف غایی آن، انتظارات مردم از سپاه در موضوع جنگ، تأکید بر اولویت‌داشتن برنامه‌های دفاعی بر سایر مأموریت‌های سپاه، تشریح راهبرد منطقه‌ای امریکا، مسائل فلسطین و منطقه و... ایراد کرد. وی در قسمتی از سخنان خود گفت: «بااینکه بارها گفته شده مسئله اساسی ما جنگ است، اما هنوز متأسفانه نه برای خودمان و نه برای پاسداران نتوانستیم این مسئله را تبیین کنیم که چرا مسئله اساسی جنگ است؟ اولاً جنگ یک وظیفه شرعی است که وظیفه هر مسلمان ایرانی است که از شرف و حیثیت به خطر افتاده‌اش دفاع کند.
... جنگ قبل از اینکه یک مسئله نظامی باشد، یک مسئله سیاسی است برعلیه ما. کسانی که جنگ را طرح‌ریزی کردند، برای گرفتن خاک ما نبود، بلکه برای نابودی انقلاب بود، پس یکی از وظایف ما پاسداری از انقلابست. هرکسی از اول تاکنون خودش را با حرکت مردم و انقلاب تطبیق داده، یک آدم مسلمان و مؤمن به انقلاب است و هرکه از اول در گوشه‌ای نشسته و بحث روشنفکری کرده نه‌تنها ساخته نشده، بلکه در مقاطعی دقیقاً با انقلاب روبهرو بوده است.
1) سند شماره 57539 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ارومیه) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 2/10/1360، صص 2 - 1.
2) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
3) سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
4) روزنامه کیهان، 30/9/1360، ص2، اصفهان.
... حرکت امریکا در منطقه دارای ابعادی است که بعد از انقلاب هم پیچیده‌تر شد. درمورد اسرائیل که ازطرف امریکا تشویق می‌شود جهت حمله به جنوب لبنان و ادامه تجاوزات به‌عنوان یک عامل تهدید و ارعاب، هدفش برای تثبیت سرزمین‌های اشغالی است و هرچه بیشتر وابسته‌کردن کشورهای عربی و قراردادن جمهوری اسلامی به‌عنوان تضاد اصلی. وقتی یک اشتباه کوچک ازطرف ایران صورت می‌گیرد، آنها این جریان را در بوق می‌کنند و می‌گویند ما که گفتیم ایران می‌خواهد به شما تجاوز کند و تلاششان این است که اسرائیل را درنهایت از این حالتی که تضاد اصلی همه شده بیرون بیاورند.
هدف دیگر امریکا این است که غائله فلسطینی‌ها را بخواباند. می‌خواهد قطعه زمینی بین اردن و اسرائیل به فلسطینی‌ها داده و ازطریق اسرائیل و اردن آنها را محاصره کند. سران محافظه‌کار و ملی‌گرای فلسطینی ازجمله یاسر عرفات هم به این استراتژی تن داده و پذیرفته که یک مقدار از زمین‌ها را به او بدهند و رئیس‌جمهور شود و غائله فلسطینی‌ها بخوابد. متأسفانه خیانت بزرگی هم در همین رابطه دارد صورت می‌گیرد که آقای یاسر عرفات در رأس این خیانت است.
هدف بعدی امریکا ایجاد یک قدرت نظامی مشترک از ارتش‌های کشورهای اسلامی است، زیرا نظر امریکا در سطح منطقه، هم مقابله با شوروی و هم رویارویی انقلاب اسلامی است. حتی طرح‌ریزی کرده درصورتیکه تحولاتی در سطح منطقه به وجود بیاید و مسائل استراتژیک غرب که یکی از آنها نفت است به خطر بیفتد، سراسر جنوب ایران را از اهواز گرفته تا قسمتی از خوزستان، بوشهر، بندرعباس و سیستان و بلوچستان را اشغال کند و این مانورهایی هم که می‌دهد یکی به‌علت تهدید و ارعاب است، یکی هم به‌وجودآوردن آمادگی برای یک پیمان مشترک بین کشورهای عربی زیر نظر خودش. آواکس‌هایی هم که به عربستان داده دقیقاً در همین رابطه است و این آواکس‌ها پایگاههای هوایی امریکا هستند و ناوگان‌ها هم پایگاههای دریایی‌اش هستند.
.... در ارتباط با مسائل داخلی، اولین مسئله ما جنگ است و همه برادران باید آماده شوند. همین الآن کومه‌له و دمکرات که دیدند ما داریم جنگ را می‌بریم، خودشان را باخته‌اند. کومه‌له اخیراً در سنندج یک اعلامیه داده است و به‌جای آن موضع‌گیری‌های بسیار شدید، آمده و چند انتقاد از دولت کرده و طوری شده است که دولت عراق هیچ تکیه‌ای روی ضدانقلاب داخلی ندارد و ناامید شده است. این نشان می‌دهد که ما با پایان‌دادن به جنگ، خیلی از مسائل را حل خواهیم کرد.
مجاهدین خلق [منافقین] هم به‌عنوان یکی دیگر از مسائل داخلی، آخرین تلاش‌هایش را با عملیات نظامی انجام می‌دهد. ما نباید به این خیال که ضربه زیادی به اینها زده‌ایم، ساده‌اندیشی کنیم و باید بهای زیادی به اینها داد، مگر اینکه یا انشعاب در اینها به وجود بیاید یا سرانشان از بین بروند.»(1)
1) سند شماره 280905 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: سخنرانی فرمانده کل سپاه در جمع فرماندهان، 29 و 30/9/1360، صص 1 و 16 - 9.
1
در ادامه جنجال‌آفرینی کشورهای عربی به‌ویژه عربستان درباره دستگیری افرادی که ادعا می‌شود در ایران دوره‌های آموزش نظامی را گذرانده‌اند، شاهزاده نایف‌بن‌عبدالعزیز، وزیر کشور عربستان که روز گذشته وارد بحرین شده است، اعلام کرد که امروز یک طرح نامحدود امنیتی بین عربستان سعودی و بحرین به امضا رسیده است.(1)
وی همچنین درباره وابستگی امنیت بحرین و عربستان به یکدیگر و مواضع شاه عربستان درباره موضوعات اخیر بحرین مطالبی را بیان کرد. به گزارش خبرگزاری امارات متحده عربی، شاهزاده نایف‌بن‌عبدالعزیز گفت که امنیت بحرین به‌منزله امنیت پادشاهی سعودی است و شاه خالد از وی خواسته است تا حمایت بی‌قیدوشرط پادشاهی سعودی را از بحرین در همه زمینه‌ها به شیخ عیسی بن سلمان آل خلیفه، امیر بحرین، اطلاع دهد.
شاهزاده نایف - که شب گذشته وارد منامه پایتخت بحرین شد - به روزنامه الخلیج گفت که تعداد زیادی از مردم باور نمی‌کردند که رژیم ایران علیه کشورهای خلیج (فارس) توطئه می‌کند، ولی ما در پادشاهی سعودی از مدت‌ها پیش، از این موضوع اطلاع داشتیم و هنگامی‌که توطئه آشکار شد بسیاری از امور نیز برای ما روشن شد.(2)
به نوشته روزنامه کویتی الانباء، بن‌عبدالعزیز همچنین خواهان تشکیل نیروی واکنش سریع خلیج (فارس) برای رویارویی با خطرات احتمالی خرابکاری در منطقه شد.(3)
خبرگزاری رویتر نیز بخشی دیگر از مصاحبه نایف بن‌عبدالعزیز را که وی در آن به‌صراحت حمایت کشورش را از عراق اعلام کرده بود، این‌گونه انعکاس داد: نایف درباره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران اظهار کرد که عربستان به‌عنوان یک کشور عرب از عراق حمایت می‌کند، اما برای جلوگیری از ادامة ریخته‌شدن خون مسلمانان از تلاش‌هایی که برای خاتمه جنگ انجام شود، جانب‌داری می‌کند.(4)
شیخ محمد بن محمد آل خلیفه وزیر کشور بحرین نیز در مصاحبه با روزنامه کویتی الانباء کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را به تشکیل یک نیروی واکنش سریع دعوت کرد و گفت: این نیرو باید برای دفاع از ثروت منطقه به کار گرفته شود.(5)
دراینحال، سفیر ایران در منامه، که دولت بحرین از وزارت خارجه ایران خواستار احضار وی به تهران شده بود، در پاسخ به سؤال خبرگزاری رویتر دراینباره گفت: من پست خود را ترک نخواهم کرد، زیرا از وزارت امور خارجه دولت متبوعم دستوری برای ترک بحرین دریافت نکرده‌ام و هنگامی خواهم رفت که دستوری به من ابلاغ شود.(6)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360، صص 12 - 9، منامه - خبرگزاری آسوشیدپرس، 29/9/1360.
2) همان، ص9، منامه - خبرگزاری امارات عربی متحده، 29/9/1360.
3) همان، صص 12 - 9، خبرگزاری پارس به نقل از روزنامه کویتی الانباء، 29/9/1360.
4) همان، صص 12 - 9، منامه - خبرگزاری رویتر، 29/9/1360.
5) همان، ص7، کویت - خبرگزاری فرانسه، 29/9/1360.
6) همان، ص6، بحرین - خبرگزاری رویتر، 29/9/1360، ص2.
1
دو تن از اعضای جبهه آزادیبخش بحرین با اعلام فعالیت این جبهه در دو زمینه فرهنگی و سیاسی، به‌نوعی به ادعاهای مقامات بحرینی درخصوص افرادی که اخیراً در این کشور دستگیر و دارای مشی مسلحانه و وابسته به این جبهه خوانده شده بودند، پاسخ دادند. اعضای جبهه آزادیبخش همچنین دستگیرشدن افراد وابسته به این جبهه را اتفاقی اعلام کردند و با رد ادعای حضور افراد ایرانی در جمع بازداشت‌شدگان، هیاهوی اخیر مقامات کشورهای عربی منطقه و رسانه‌ها را سرپوشی برای شکست طرح هشت‌ماده‌ای فهد ارزیابی کردند. گزارش روزنامه کیهان از این مصاحبه به شرح زیر است:
«در ابتدای گفت‌وگو، یکی از این برادران درزمینه معرفی این جبهه گفت: "این جبهه به‌عنوان یک حرکت و سازمان اسلامی در سال 1355 توسط گروهی از برادران مسلمان و روحانی در بحرین تأسیس شد. این سازمان تاکنون دو برنامه اساسی در پیش روی دارد: اول کار ایدئولوژیک و فرهنگی درجهت بالابردن سطح فرهنگ اسلامی توده مستضعف مردم بحرین و دوم استراتژی کار سیاسی. این جبهه در پیمودن این راه تاکنون کتاب‌های زیادی در زمینه‌های فرهنگی و سیاسی تهیه کرده و زندانیان بسیار و چندین شهید تقدیم ملت بحرین کرده است."
برادر دیگر عضو جبهه آزادیبخش اسلامی درزمینه جریانات اخیر در بحرین گفت: "جبهه اسلامی آزادیبخش بحرین منعکس‌کننده خواست مردم برای استقلال و آزادی از بندگی رژیم و استعمار است. رژیم این را می‌دانست، اما اطلاعاتش خیلی محدود بود و درپی فرصت مناسب بود تا این جبهه و دیگر مخالفین خود را سرکوب و متلاشی کند. اخیراً افراد یکی از سازمانهای اسلامی در انجام عملیات خود از دوبی و بحرین عبور می‌کردند و زمانی‌که این گروه در دوبی دستگیر شدند، عده‌ای از برادران ما نیز در همین رابطه به دام افتادند. رژیم بحرین دستگیری و سرکوب وسیعی را آغاز کرد. این دستگیری‌ها فقط شامل مبارزین و مجاهدین نمی‌شود، بلکه رژیم بحرین به هر جوانی که مظنون شود سریعاً اقدام به دستگیری و شکنجه نامبرده می‌کند. فشار رژیم بیش از همه، بر تودههای وسیع محروم و مستضعف بحرین است و آنها هستند که تحت شدیدترین سرکوب‌ها قرار گرفته‌اند. همین‌جا لازم است توضیح بدهیم که هیچ‌کدام از دستگیرشدگان ایرانی نبوده‌اند و رژیم بجز ادعاهای واهی، هیچ دلیلی برای دخالت ایران در این مسئله ارائه نداده است.
[وی در پاسخ به سؤال خبرنگار که پرسید] پس این‌همه سروصدا و تبلیغات و هیاهو بر سر چیست، [گفت:] "درواقع می‌توان گفت که پس از شکست طرح امریکایی فهد و بعد از شکست ارتش صدام، حالا که قرار است یک جو تبلیغاتی مسموم علیه انقلاب اسلامی ایران به راه بیفتد،
دستگیری عده‌ای از برادران مسلمان بهترین دستاویز و بهانه می‌شود تا صدام و سعودی‌ها و حکام بحرین و... مردم منطقه را در مقابل اسلام و انقلاب اسلامی قرار دهند. اخیراً مقامات سعودی (امیر نایف) به بحرین رفتند و پیمان نظامی که ماه‌ها بر روی آن بحث می‌شد را امضا کردند و در پرتو این توافقات است که هزاران جوان و ازجمله کودکان خردسال بحرین را دستگیر و شکنجه می‌کنند. تمام مناطق و قریه‌ها را که احتمال فعالیت مبارزین در آنها می‌رود را محاصره می‌کنند و تمام خانه‌ها را با وضع وحشتناک و ضدانسانی تفتیش می‌کنند؛ کلیه راه‌ها را کنترل می‌کنند و ساعت‌ها مسافرین را برای بازرسی معطل نگه می‌دارند."
[عضو جبهه آزادیبخش بحرین در پاسخ به این سؤال که] ارزیابی شما از این توطئه (ادعای دخالت ایران در کودتای علیه رژیم بحرین) چیست، [گفت:] "این‌گونه شایعات و اکاذیب همیشه وجود داشته و سابقه زیادی دارند، به‌ویژه در بحرین و کشورهایی نظیر بحرین که استعمار برای نابودی مبارزین و نیز خفه‌کردن صدای حق‌طلبانه مردم از آن استفاده می‌کند. بدیهی است امام خمینی و امت بزرگ ایران طرف‌دار مستضعفین جهان هستند، اما هرگز در امور بحرین یا هیچ کشور دیگری مداخله نکرده‌اند و نمی‌کنند. ما هرگز اثری از دخالت ایران در بحرین ندیده‌ایم. این فقط یک شایعه و تبلیغ است و ازنظر ما هیچ اعتباری ندارد."»(1)
ضمیمه گزارش910: اقدامات دشمن به‌منظور بازپس‌گیری مناطق تصرف‌شده در عملیات مطلع‌الفجر، نقاط ضعف عملیات و تلفات و خسارات واردشده به دشمن
در عملیاتهای ده روز گذشته که به تصرف قسمت‌هایی از دو ارتفاع شیاکو و چرمیان انجامید، فشار ارتش عراق به‌طور مستمر برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌داده ادامه داشت. عراقی‌ها برخلاف گذشته که بعد از هر مرحلة موفقیت‌آمیز عملیاتهای نیروهای ایران، فقط چند روز پاتک می‌کردند و چنانچه موفق نمی‌شدند وضع جدید را می‌پذیرفتند، در این عملیات دست از ادامه تلاش برنداشتند و روزبه‌روز این فشار را بیشتر کرده، یگانهای جدیدتری را برای عقب‌راندن نیروهای ایرانی وارد منطقه عملیات کردند.(2)
ارتش عراق باوجود برتری نیرو و آتش، در یک هفته اول دی‌ماه ناکام ماند. قوای عراقی در روز 8/10/1360 با استقرار 28 دستگاه تانک در دامنه غربی چرمیان و دشت شک‌میان و آرایش آنها به‌سمت شیاکو و اجرای هم‌زمان آتش پرحجم کاتیوشا و شلیک تیر مستقیم تانک، اقدام به بستن عقبه نیروهای خودی مستقر در شیاکو کرده، با استفاده از نیروهای پیاده به قسمت دیگر این ارتفاع (داره‌گره) هجوم بردند، اما تلاش آنان در هجدهمین روز نبرد نیز نتیجه‌ای در بر نداشت.(3)
با استمرار فشار نیروهای عراقی که با تلفات نیروهای خودی نیز همراه بود، به دلیل ناممکن بودن تقویت مورد نیاز منطقه با یگانهای جدید، درنهایت عراق موفق به تصرف دو قله از شیاکو به نامهای بزنیلی و انار شد که درنتیجة آن چند تن از نیروهای ارتش و سپاه به اسارت درآمدند.(4)
در پایان، عراق پس از 27 روز تلاش مستمر و اجرای پاتک‌ها و عملیاتهای محدود و پی‌درپی، در روز 16/10/1360 موفق شد با پیشروی در دشت شک‌میان عقبه نیروهای ایران را در شیاکو تهدید کند. زمانی‌که فرماندهان خودی در منطقة نبرد درحال بررسی آخرین وضعیت و چگونگی رهاشدن از
1) روزنامه کیهان، 30/9/1360، ص2.
2) سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد 5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش، 1373، ص258.
3) سند شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات مطلع‌الفجر، 20/9/1360، صص 17 - 1؛ و- گزیده اسناد عملیات مطلع‌الفجر (آماده‌سازی، تشریح و جمع‌بندی عملیات)، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه، 1378، از تاریخ 20/9/1360 تا 25/11/1360، ص43.
4) سند شماره 280856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 20/9/1360، صص 2 - 1؛ و- سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی پور، پیشین، صص 260 - 259.
مشکلات بودند، عراق آخرین فشارهای خود را به عقبه نیروهای مستقر در شیاکو وارد آورد و موفق به بستن جاده تدارکاتی این نیروها شد و حدود 100 نفر از آنها را در تلوار، چلکسان و داره‌گره شهید یا اسیر کرد. نیروهای عراقی با تکمیل محاصره، از چند جهت به شیاکو حمله کردند و این منطقه را نیز به تصرف خود درآوردند.
بدین‌ترتیب، پس از 27 روز درگیری و بالغ‌بر 25 پاتک دشمن، که 10 مورد آن شدید بود، نیروهای خودی به مواضع قبل از عملیات بازگشتند.(1)
نتایج عملیات:
باتوجه‌به موفقیت‌آمیز نبودن عملیات مطلع‌الفجر، اطلاعات منسجم و کاملی از میزان تلفات و خسارات دشمن در اسناد موجود درج نشده و آمارهای موجود تاحدی تقریبی است. در این اسناد تلفات و خسارت‌های دشمن به شرح زیر ارائه شده است:
کشته یا زخمی‌شدن 2000 نفر.(2)
اسارت 140 نفر.
انهدام 15 دستگاه تانک، 15 دستگاه نفربر و ازبین‌رفتن بیش از 200 خودرو.
به‌غنیمت‌گرفتن 15 دستگاه تانک، 10 دستگاه نفربر، تعدادی توپ106 میلی‌متری، تعدادی تیربارهای کالیبر سنگین، چند عدد دوربین بسیار قوی و مادون قرمز و سایر ابزار و آلات جنگی.(3)
نقاط ضعف عملیات:
در منابع سپاه و ارتش مطالب محدودی درباره نقایص و نقاط ضعف این عملیات ذکر شده است. در اسناد سپاه پاسداران در گزارش این عملیات که فرمانده سپاه گیلانغرب (حسین الله‌کرم) آن را تهیه کرده، به مواردی اشاره شده که خلاصه آن به شرح زیر است:
نداشتن شناسایی دقیق از محورهای عملیات.
کمبود کادر ثابت برای جایگزین‌کردن به‌جای فرماندهانی که در منطقه شهید می‌شدند.
فراهم‌نبودن زمینه آموزش مناسب (در جنگ‌های کوهستانی) برای برخی از نیروهای بسیجی.
ضعف سازماندهی و انتخاب نابجای برخی فرمانده گردان‌ها که سبب شده بود بعضی از آنها شناخت کاملی از نیروهای تحت امر خود نداشته باشند.
دوربودن نقطه عزیمت نیروها: یگان‌هایی که برای تصرف اهداف در نظر گرفته شده بودند، باید حداقل یک روز قبل از عملیات به مکانی نزدیک منطقه منتقل می‌شدند تا در روز عملیات نیاز به 9 ساعت راه‌پیمایی نداشته باشند.
تأخیر در رسیدن مهمات به نیروهای عمل‌کننده: قبل از آغاز عملیات، برخی فرماندهان ارتش با واگذاری مهمات مورد نیاز موافق نبودند که این موضوع با دستور سرهنگ صیاد شیرازی با تأخیر حل شد، اما باتوجه‌به گذشت زمان و محدودیت وقت، قسمتی از مهمات ساعت 16:00 روز تک به منطقه رسید و با تأخیر و کسری به نیروها تحویل داده شد، طوری‌که یک گردان سپاه بدون دریافت نارنجک عازم مأموریت شد.
1) سند شماره 21857 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سند شماره 280856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و- سیدیعقوب حسینی و محمد جوادی پور، پیشین، صص 261 - 259.
2) در جلد 5 کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، ص262 تعداد کشته‌های عراق بیش از 1700 نفر ذکر شده است، اما درباره میزان انهدام، تنها به ذکر کلیات بسنده شده و به ارقام اشاره نشده است.
3) سند شماره 280856 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
البته، حسین الله‌کرم علاوه‌بر یادآوری ضعف‌های عملیات، به بعضی نقاط قوت عملیات ازجمله خارج‌شدن این محور از سکون، انهدام گستردة دشمن، انتقال نیروهای احتیاط عراقی از سایر مناطق جنگی به این منطقه و افزایش کارایی برخی یگانهای ارتش مانند تیپ58 ذوالفقار اشاره کرده است.(1)
برخی فرماندهان ارتش نیز در جلد پنجم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس با اشاره به مشکلات اجرای عملیات در منطقه گیلانغرب یادآور شده‌اند که اجرای عملیات در این منطقه با عنوان طرح عملیاتی "تبوک" در مردادماه 1360، به تیپ58 ذوالفقار ابلاغ شده بود، اما این تیپ به‌دلیل شرایط سختی که در محور گیلانغرب وجود داشت، تا آذرماه (یعنی تا حدود 6 ماه بعد از دریافت مأموریت) آن را اجرا نکرد. در این کتاب، اصلی‌ترین دلیل این تأخیر تازه‌تأسیس بودن تیپ58 ذوالفقار ذکرشده و آمده است: «اصولاً این تیپ یک یگان جدیدالتأسیس بود که هسته مرکزی آن با دریافت تعدادی سرباز و تشکیل گردان‌هایی به نام تکاور شکل گرفت. بنابراین، تیپ58 پیاده، سازمان، تجهیزات، آموزش و بالاخره آمادگی رزمی چندانی برای یک مأموریت مهم آفندی نداشت، اما نیاز نیروی زمینی ارتش به انجام عملیات چنان شدید بود که فرماندهی نیروی زمینی اجباراً به این تیپ جدیدالتشکیل یک مأموریت پدافندی و یک مأموریت آفندی مستقل و حساس واگذار کرد.»(2)
1
درحالیکه
فرماندهان، درگیر طراحی و اجرای عملیاتی برای تکمیل عملیات طریق‌القدس به‌منظور تصرف حدفاصل رودخانه سابله تا رودخانه نیسان بودند، از اولین ساعات بامداد امروز نیروهای عراقی تحت پوشش آتش شدید توپخانه اقدام به عقب‌بردن نیروهای خود به جنوب رودخانه نیسان کردند<a href="#ref-/storage/sources/28/library/books/51/347851/images/E1068.jpg "image title")
نتوانستند به تصرف خود درآورند](footnote1-page1068" id="/storage/sources/28/library/books/51/347851/images/E1068.jpg "image title")
نتوانستند به تصرف خود درآورند](footnote1-page1068" style="display:inline-block">(1)
نتوانستند به تصرف خود درآورند](footnote1-page1068" style="color:#3b82f6;" id="ref-/storage/sources/28/library/books/51/347851/images/E1068.jpg "image title")
نتوانستند به تصرف خود درآورند](footnote1-page1068"> 1) منطقه حدفاصل سابله تا نیسان که دشمن اقدام به تخلیه آن کرده است درحقیقت بخشی از منطقه موردنظر در عملیات طریق‌القدس است که نیروهای خودی به‌دلایل گوناگون که در روزشمارهای قبلی به آنها اشاره شده است
نقشه
غلامعلی رشید،(1)یکی دیگر از فرماندهان عملیاتی سپاه، در نامهای به فرمانده کل سپاه، فرماندهی منطقه8 و یگانهای عملیاتی منطقه، این اقدام عراق را بررسی کرد. وی در این نامه ابتدا با اشاره به تلاش دشمن برای بازپس‌گیری مناطقی که با هجوم نیروهای خودی از دست داده بود و تمهیدات لازم برای تحقق این امر، ازقبیل آوردن یگانهای جدید به منطقه و ناکامی دشمن، به بررسی دلایل نظامی عقب‌نشینی نیروهای نظامی عراق از این منطقه پرداخته است. در این نامه عمده‌ترین دلایل عقب‌نشینی از منطقه، چنین ذکر شده است:
الف) نداشتن مزیت سیاسی و نظامی برای عراق.
ب) محدودیت عقبه برای نیروهای عراقی و متکی‌بودن نیروهای موجود در منطقه به چند پل موجود روی رودخانه نیسان.
ج) نداشتن مواضع دفاعی مستحکم و نبود تأمین (میدان مین و سیم‌خاردار) در مقابل نیروهای ایران و داشتن خط پدافندی طولانی.
د) آسیب‌پذیری نیروهای عراقی درصورت حملة نیروهای ایران به‌دلیل نداشتن مواضع مستحکم و درمحاصرهبودن یگانهای عراقی از سه جهت (واحدهای عراقی در شمال و شرق منطقه، نیروهای ایران و در غرب منطقه نیز هورالعظیم را پیش رو داشتند.)(2)*(3)
1
هواپیماهای جنگندة عراق امروز چندین بار شهرهای آبادان و سوسنگرد را بمباران کردند. توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازهای ارتش این کشور نیز آبادان را گلوله‌باران کردند.
امروز دشمن مناطقی از آبادان را در چند مرحله هدف بمباران هواپیماها و گلوله‌باران توپخانههای دوربرد و خمپاره‌اندازهای خود قرار داد. بمباران این شهر در ساعت‌های 6:13 و 10:20 و 15:15 از ارتفاع بالا انجام شد. همچنین گلوله‌باران این شهر بهوسیله توپخانه‌ها و خمپاره‌اندازها به‌طور مداوم در طول روز ادامه داشت. در این اقدام دشمن یک تن به شهادت رسید و 15 تن از اهالی شهر زخمی شدند. همچنین فرودگاه و اطراف آن و بخشی از تأسیسات
1) غلامعلی رشید طبق توافق فرمانده سپاه و فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان فرمانده عملیات طریق‌القدس به فرماندهان یگانهای عملیاتی معرفی شده بود.
2) * به‌دلیل طولانی‌بودن متن نامه، گزیده‌هایی از آن در ضمیمه گزارش درج شده است.
3) سند شماره 276687 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات منطقه8 به فرمانده کل سپاه 8/9/1360، صص 6 - 1.
پالایشگاه و پتروشیمی این شهر آسیب دید و 7 خانه ویران شد.(1)
هواپیماهای دشمن در دو نوبت شهر سوسنگرد را نیز بمباران کردند که منابع خبری از خسارات و تلفات واردشده آماری منتشر نکرده‌اند.(2)
1
کشورهای عربستان و کویت اصلی‌ترین حامیان عراق در جنگ با ایران‌اند و روزانه تعداد زیادی سلاح و مقادیر فراوانی مهمات و تجهیزات نظامی به کشور عراق ارسال می‌کنند.
امروز نیز 27 دستگاه خودرو سنگین حامل مهمات از عربستان به عراق وارد و در پادگان التاجی بغداد تخلیه شد(3)
همچنین بنا به گزارش قرارگاه مقدم نزاجا در جنوب، یکی از راههای ارسال محموله‌های نظامی به عراق اسکله الشعیبه کویت می‌باشد؛ بدین‌ترتیب که کشتی‌های حامل مهمات و اقلام نظامی با پهلوگرفتن در این بندر روزانه 18 تریلر اقلام نظامی به داخل عراق حمل می‌کنند.(4)
2
امروز در دو عملیات سنگین افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای مهاباد و سقز، تعدادی از مردم و نیروهای نظامی کشته یا زخمی و تعدادی نیز اسیر شدند. از مهاجمان نیز چند تن به هلاکت رسیدند. در مریوان هم 2 تن از افراد گروه کومه‌له خود را تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.
ساعت 14:15، یک گروه 12 نفری از بسیج عشایر (منگوری‌ها) و بسیج سپاه مهاباد که از مأموریت ایست و بازرسی بخش غربی شهر درحال بازگشت به مقر خود بودند، در محله سرآسیاب به کمین نیروهای مسلح غیرقانونی افتادند. در این عملیات، مهاجمان با شلیک چندین گلوله آر.پی.جی، 2 خودرو تویوتا و جیپ شاهین نیروهای خودی را هدف قرار دادند که براثر آن تعدادی از افراد بسیج به شهادت رسیدند. در تیراندازی متقابل نیروهای خودی نیز تعدادی از مهاجمان به هلاکت رسیدند.
دراینحال، سایر نیروهای بسیج عشایر پس از اطلاع از وقوع درگیری، خود را به محل حادثه رساندند، ولی به‌دلیل تاریکی هوا ادامه عملیات متوقف شد. صبح‌هنگام، مجدداً نیروهای خودی برای جمع‌آوری شهدا و خودروهای سوخته‌شده به محل حادثه رفتند که افراد مسلح وابسته به گروههای غیرقانونی با استقرار قبلی در مناطق مشرف، به‌سمت نیروهای خودی تیراندازی کردند و بار دیگر درگیری از سر گرفته شد. در این درگیری براثر تبادل آتش انواع سلاح، عده‌ای از مردم به شهادت رسیدند و تعدادی از منازل و مغازه‌ها نیز دچار آتش‌سوزی شد. در ادامه، با سررسیدن نیروهای سپاه، مهاجمان گریختند و درگیری به پایان رسید. در گزارش‌های مختلف، آمارهای متفاوتی از خسارات و تلفات دو طرف منتشر شده، اما بیشتر اسناد موجود حاکی‌از آن است که در این درگیری‌ها 13 تن از مردم و نیروهای بسیج شهید و 5 تن از آنان زخمی شده‌اند
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره276، 1/10/1360، ص8 ضمیمه، آبادان - خبرگزاری پارس، 30/9/1360؛ و- سند شماره 5786 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و- سند شماره 5808 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبهای 24 ساعته ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، شماره 445، 3/10/1360، ص5.
2) سند شماره 5792 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
3) سند شماره 154603 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، از سماجا2 (م 132) به نزاجا، 1/10/1350، سند تک‌برگی.
4) سند شماره 5792 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.
و 4 دستگاه خودرو بسیج و ژاندارمری براثر آتش‌سوزی به‌طور کامل از بین رفته است. طبق گزارش‌های موجود، از گروههای مسلح غیرقانونی نیز 5 تن کشته شدند.(1)
عناصر مسلح غیرقانونی ساعت 16:10 امروز به شهر سقز نیز حمله کردند و با نیروهای سپاه و شهربانی درگیر شدند. در این درگیری که حدود 5 ساعت طول کشید، 11 تن از نیروهای سپاه و 2 تن از نیروهای شهربانی شهید و 11 تن نیز زخمی شدند. در این عملیات، افراد مهاجم 12 تن از نیروهای شهربانی و عده‌ای از مردم شهر را نیز به گروگان بردند.(2)-(3)
همچنین در این روز 2 تن از افراد وابسته به گروه کومه‌له با تحویل یک قبضه اسلحه، خود را به نیروهای پاسگاه چناره مریوان تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.(4)
1
امروز صدام حسین با اسپیرو کیپریانو رئیس‌جمهور قبرس و هیئت همراه وی که روز گذشته وارد بغداد شده‌اند، دیدار و گفت‌وگو کرد. صدام حسین در این دیدار با دفاع از تجاوز به ایران آن را اقدامی استقلال‌طلبانه خواند. به گزارش خبرگزاری کویت، رؤسای جمهور دو کشور عراق و قبرس درباره موضوعات مورد علاقه دو کشور، جنگ ایران و عراق، بهبود روابط بین کشورهای غیرمتعهد و نقش عراق در این حرکت و روابط اقتصادی گفت‌وگو کردند. صدام حسین در این گفتوگوها یادآور شد که عراق ناگزیر به شروع جنگ با ایران شده و برای حفظ استقلالش به این جنگ کشیده شده و هم‌اکنون نیز حاضر است که سازمان ملل یا جنبش عدم‌تعهد این موضوع را به‌صورت صلح‌جویانه‌ای حل‌وفصل کنند. وزیر امور خارجه قبرس نیز در جواب سخنان صدام به همتای عراقی خود گفت که در حل اختلاف بین دو کشور همسایه و مسلمان کوشش خواهد کرد. در این مذاکرات موضوع جزیره قبرس نیز مطرح شد و قطعنامه سازمان ملل دراینباره مورد تأیید قرار گرفت. همچنین مذاکراتی برای بهبود روابط اقتصادی دو کشور انجام شد.(5)
خبرگزاری آلمان نیز دراینباره اعلام کرد: «رادیو بغداد گفت رئیس‌جمهور قبرس پشتیبانی خود را از موضع اعراب در اختلافات خاورمیانه اعلام کرد.» این رادیو همچنین گزارش داد: «رؤسای رژیم‌های قبرس و بغداد درمورد حرکت‌های غیرمتعهدها که هر دو کشور در این سازمان عضو هستند، گفت‌وگو کرده‌اند.» مذاکرات مزبور همچنین شامل مذاکراتی درباره جنگ ایران و عراق و بهبود روابط اقتصادی بین این جزیره مدیترانه‌ای و عراق بوده است.(6)آسوشیتدپرس هم ضمن دوستانه‌خواندن روابط قبرس و عراق اعلام کرد که عراق تأمین‌کننده اصلی نفت مورد نیاز قبرس است.(7)
1) سند شماره 57373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا، 30/9/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 57521 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به ستاد منطقه5، 1/10/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا - معاونت عملیات و اطلاعات (مد عملیات)، 5/10/1360، ص3؛ و- سند شماره 57540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، از سپاه مهاباد به سپاه مرکز فرماندهی، 2/10/1360، سند تک‌برگی.
2) بولتن ویژه خبرگزاری پارس تعداد گروگان‌های گرفته‌شده از مردم را 75 تن ذکر کرده، ولی یک افسر شهربانی متذکر شده است که در طول 3 روز پس از عملیات، نیروهای مهاجم تعدادی از آنها را آزاد کرده‌اند.
3) سند شماره 154611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان (مشاور سیاسی و نظامی)، 1/10/1360، ص1؛ و- سند شماره 300806 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مد عملیات)، 1/10/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 279، 4/10/1360،ص 4، سنندج - خبرگزاری پارس، 3/10/1360؛ و- سند شماره 340639 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار کردستان، 3/10/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 57518 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 7 (کرمانشاه) به فرماندهی مرکز، 1/10/1360، سند تک‌برگی؛ و- سند شماره 435979 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص6.
4) سند شماره 300327 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کردستان به وزارت کشور، 6/10/1360.
5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 277، 2/10/1360،ص 6، بغداد - خبرگزاری کویت، 1/10/1360.
6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 276، 1/10/1360،ص 11، بیروت - خبرگزاری آلمان، 30/9/1360.
7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 270، 25/9/1360،صص 16 - 15، نیکوزیا - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 24/9/1360.
1
امروز یک گروه بلندپایه عراقی متشکل از 13 نماینده مجلس عراق به‌همراه نعیم حداد، رئیس مجلس ملی و عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق که روز گذشته به اردن سفر کرده است، در امان با حسن، ولیعهد اردن، دیدار و ملاقات کرد. نعیم حداد در این دیدار با تأکید بر برادری و همبستگی دو کشور جنگ عراق با ایران را دفاع از جبهه شرقی امت عرب خواند. به گزارش رادیو امان: «والاحضرت حسن، ولیعهد اردن، ظهر امروز در دفتر سلطنتی، هیئت مجلس ملی عراق به ریاست آقای نعیم حداد را به حضور پذیرفت. والاحضرت در خلال این ملاقات فداکاری‌های رهبری، ارتش و ملت برادر عراق را درجهت حفظ حیثیت و حاکمیت خود بر سرزمین و آبراه‌ها مورد ستایش قرار داد و از امت عرب خواست تا با یکدیگر همبستگی داشته باشند. وی اضافه کرد که تقویت روابط برادرانه و هماهنگی و همکاری میان دو کشور برادر که پایه‌های آن را اعلیحضرت حسن و حضرت پرزیدنت صدام ریخته‌اند، آغاز راه مقابله با قدرت‌طلبی‌ها به شمار می‌رود.
اقای حداد طی سخنانی روابط برادرانه و نمونه میان دو ملت برادر را مورد ستایش قرار داد و تأکید کرد که روش قومی اردن، پافشاری عراق را برای کسب پیروزی قطعی افزایش خواهد داد. وی تأکید کرد که جنگ در جناح شرقی میهن عرب (مرزهای ایران) دفاع از امت عرب و تحکیم پایداری آن است و ارتش عراق نبرد دلیرانه می‌نماید. در این ملاقات آقای بهجت التهلونی رئیس مجلس اعیان و سفیر عراق در امان نیز حضور داشتند.»(1)
2
فراخواندن سفیر ایران از بحرین به تهران، درخواست وزیر کشور کویت از سایر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس برای پیوستن به پیمان امنیتی عربستان و بحرین و احتمال نشست وزیران دفاع کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس، موضوعات مطرح پس از حوادث اخیر بحرین می‌باشند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه از منامه، به‌دنبال درخواست دولت بحرین، وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران کاردار خود را از منامه به تهران فراخواند. این خبرگزاری افزود: به گفته مقامات سفارت ایران در بحرین، قرار است جانشین حسن شوشتری‌زاده ظرف هشت روز آینده تعیین شود. آسوشیتدپرس نیز خبر مشابهی را دراینباره اعلام کرد.(2)
دراینحال، نواف الاحمد الصباح وزیر کشور کویت نیز از کشورهای حوزه خلیج‌فارس درخواست کرد تا به توافقنامه امنیتی که روز گذشته بین پادشاهی سعودی و بحرین امضا شده است، بپیوندند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر کشور کویت در سخنانی که از رادیو آن کشور پخش شد، اظهار امیدواری کرد که موضوع پیوستن کشورهای منطقه به این توافقنامه به‌منظور مقابله با برنامه‌های تروریستی علیه کشورهای منطقه، در اجلاس آینده وزیران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس که بهمن‌ماه آینده در ریاض برگزار خواهد شد، بررسی شود.(3)
1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 275، 30/9/1360،ص 6، امان - خبرگزاری فرانسه، 29/9/1360؛ و- خبرگزاری پارس نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 276، 1/10/1360، ص26، بخش عربی رادیو امان، 30/9/1360.
2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 276،1/10/1360،ص 8، منامه - خبرگزاری فرانسه، 30/9/1360؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 277، 2/10/1360،ص10، منامه - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 1/10/1360.
3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 277، 2/10/1360،ص 7، کویت - خبرگزاری فرانسه، 30/9/1360.
این درحالی است که خبرگزاری رویتر به نقل از یک سخنگوی شورای همکاری خلیج‌فارس خبری را مبنی‌بر گردهمایی وزیران دفاع 6 کشور عضو این شورا با موضوع امنیت و دفاع در ماه آینده در ریاض پایتخت عربستان منتشر کرد. رویتر دراینباره گزارش داد: مقامات شورای همکاری خلیج(فارس) اعلام کردند که وزیران دفاع 6 کشور عضو خلیج (فارس) ماه آینده در ریاض جمع می‌شوند تا درباره چگونگی همکاری‌های نظامی بین کشورهای عضو برای حفظ امنیت خلیج (فارس) و حفاظت از ثروت نفت این منطقه گفت‌وگو کنند. رویتر افزود: یک هفته پس از ملاقات وزیران دفاع در 18 ژانویه (28 دی‌ماه)، وزیران دارایی و اقتصاد این کشورها باهم دیدار خواهند کرد و سپس دو هفته بعد در اول فوریه (12 بهمن‌ماه)، مذاکراتی بین وزیران کشور این ممالک انجام خواهد شد. این ملاقات‌ها اولین مذاکرات پس از تشکیل شورای مزبور در اردیبهشت‌ماه متشکل از رؤسای 6 کشور پادشاهی سعودی، کویت، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و عمان برای مقابله با خطرات خارجی خواهد بود. مهم‌ترین موضوعات مدنظر 6 کشور محافظه‌کار منطقه، امنیت و دفاع می‌باشد و از موضوعات مورد بحث، دخالت نظامی شوروی در افغانستان، انقلاب ایران و جنگ ایران و عراق است.(1)
1
مجله تحقیقات اقتصادی خاورمیانه (مید) در مقاله‌ای از تلاش ایران و عراق برای افزایش تولید و صدور نفت خبر داد. آسوشیتدپرس به نقل از این مجله اعلام کرد: بنا بر شواهد موجود، مقامات ایرانی با جدیت برای یافتن مشتری تلاش می‌کنند.
مجله تحقیقات اقتصادی خاورمیانه نوشت: «ایران در اجلاس اوپک در ابوظبی اعلام کرد که در نظر دارد سال آینده دو میلیون بشکه نفت در روز صادر کند که این تقریباً دو برابر میزان صادرات کنونی است.» این مجله افزود: «عراق نیز قصد دارد صادرات نفت خود را 200 تا 400 هزار بشکه در روز افزایش دهد. میزان تولید کنونی عراق 950 هزار بشکه در روز است. این افزایش با فعال‌شدن مجدد ترمینال نفتی طرابلس (واقع در ساحل مدیترانه‌ای لبنان) ظرف چند هفته آینده آغاز خواهد شد.»
به نوشته این مجله: «لوله نفتی طرابلس در لبنان و خط لوله کرکوک (عراق) - بانیاس (سوریه) هفته گذشته با موفقیت آزمایش شد.» مجله تحقیقات اقتصادی خاورمیانه نوشت: «فعال‌شدن دوباره ترمینال طرابلس موکول به تصمیم دولت عراق است.»(2)
2
رادیو ابوظبی به نقل از یک منبع رسمی ترکیه اعلام کرد که این کشور به دو خلبان پناهنده ایرانی که دو روز پیش بهوسیله یک فروند بالگرد از ارومیه به شهر وان ترکیه گریخته‌اند، پناه خواهد داد.
این رادیو ضمن اعلام مشخصات این دو خلبان به نامهای سروان "ع - ه" و ستوان یکم "م - ط"
گزارش داد: «ترکیه در روزهای آینده به این دو نفر که خواهان پناهندگی سیاسی از فرانسه هستند اجازه سفر به آن کشور را خواهد داد.» این رادیو به نقل از این منبع افزود: «یک مقام مسئول وزارت خارجه ترکیه امروز اظهار داشت در اینکه با اعطای پناهندگی سیاسی به این دو شخص به آنها اجازه داده خواهد شد تا ترکیه را به‌سوی فرانسه ترک کنند، هیچ‌گونه شکی وجود ندارد. وی گفت شورای وزیران دراینزمینه نظر خود را خواهد داد. این مقام ترکیه توضیح داد، هلیکوپتری که بهوسیله دو خلبان به ترکیه آورده شده در خلال روزهای آینده تحویل مقامات ایرانی خواهد شد.»(1)
ضمیمه گزارش919: متن نامه غلامعلی رشید به فرماندهان سپاه و یگانهای عملیاتی منطقه درباره دلایل عقب‌نشینی عراق به جنوب رودخانه نیسان
بخشی از بررسی تحلیلی غلامعلی رشید درباره دلایل عقب‌نشینی نیروهای عراقی در حدفاصل سابله تا نیسان به شرح زیر است:
«پس از حمله پیروزمندانه طریق‌القدس که در بخش شمال نیسان به‌طور کامل انجام نگردید، منطقه‌ای به وسعت بیش از یکصد کیلومتر مربع با شکل هندسی مثلث در شمال رود نیسان در اشغال دشمن باقی ماند که شط نیسان از غرب دغاغله تا شرفه قاعده این مثلث را تشکیل می‌دهد. به‌طورکلی یکی از اهداف اصلی طرح طریق‌القدس قطع ارتباط نیروی دشمن در شمال و جنوب خوزستان بود که در عملیات حاصل شد و ضمناً با امکانات وسیع جاده‌سازی که دشمن در منطقه به کار گرفته بود و درحال احداث معابر و مسیرهای چندگانه‌ای برای گسترش این ارتباط بود، مشخص گردید که اهمیت این ارتباط برای دشمن نقش حیاتی و فراوانی داشته است. پس از شکست [ارتش عراق] در تاریخ 8/9/1360، [یگانهای] ارتش عراق تلاش فراوانی را برای تصرف مجدد بستان و برقراری مجدد ارتباط [میان] منطقه دزفول و غرب اهواز با خرمشهر آغاز کردند، به‌طوری‌که تیپ18 پیاده، تیپ422 پیاده و تیپ17 زرهی (از منطقه دزفول) را به منطقه (غرب چزابه و سوبله)؛ یعنی نقطه‌ای از مرز که ما به آن رسیده بودیم، آورد و از سوی دیگر، به تیپ24 مکانیزه در منطقه دزفول آماده‌باش داد و اقدام به تعویض آن فقط با یک گردان تانک در منطقه دشت عباس نمود تا آن را هم در منطقه شمال نیسان بیاورد و تا قبل از رسیدن این تیپ تازه‌نفس، حتی با باقیمانده تیپ48 پیاده و گردان تانک قتیبه اقدام به پاتک به پل سابله نمود تا بتواند مجدداً خود را به بستان و سپس به چزابه برساند که اگر البته این نیرو در مأموریت خود تا 24 ساعت موفق می‌شد، حمله ادامه پیدا می‌کرد، اما با توجهات حضرت ولیعصر(عج) و لطف خداوند تبارک‌وتعالی این پاتک دشمن با یک حرکت دسته‌جمعی نیروهای رزمنده سپاه و ارتش کاملاً به‌صورت معجزه‌آسا درهم کوبیده شد، به‌طوری‌که فقط حدود بیش از 10 تانک و نفربر در اطراف پل سابله باهم برخورد کردند و یا روی هم رفته یا در آب افتادند و بیش از این تعداد هم تانک‌های تی62 خود را سالم رها کرده و فرار کردند. پس از این پاتک، دشمن مجبور شد خود را به جنوب نهر سابله بکشد و در آنجا پدافند نماید. فاصله دشمن تا سابله چیزی کمتر از یک کیلومتر بود، لذا شهر سابله دراختیار نیروهای اسلام بود و به‌خصوص چون منطقه سعیدیه نیز دراختیار دشمن نبود، ما می‌توانستیم از غرب نیروهای دشمن نیز به شناسایی و یا عملیات دست بزنیم؛ یعنی دقیقاً منطقه شمال هور مجریه در کنار نهر تیل که از سابله منشعب می‌شود.
دشمن نیروهای خود را به شرق نهر تیل برده بود و بااینکه تا منطقه دفار سفلی را نیز می‌توانست در اشغال خود داشته باشد، ولی این کار را نکرده بود، لذا پس از شناسایی منطقه و مذاکرة ستادهای سپاه و ارتش قرار بر این شد که در شاخه غربی نهر تیل؛ یعنی عقبه شمالی دشمن، جبهه‌ای باز شود و دشمن از دو یا سه سو درگیر شود.
در تاریخ 17/9/1360، تیپ24 مکانیزه وارد منطقه شمال نیسان گردید و با تیپ48 پیاده به‌علت اینکه استعداد خود را از دست داده بود و قادر به پدافند در منطقه هم نبود، تعویض گردید. دشمن در وسعت حدود یکصد کیلومتر مربع و به‌خصوص با عقبه‌ای که یک رود پرآب با عرض حدود 30 متر بود،
1) همان، ص27، بخش عربی رادیو ابوظبی، 30/9/1360.
واحدهای بسیار زیادی را بیش از حد معمول مستقر کرده بود که به‌علت تراکم بسیار زیاد، تعدادی از آنها حتی نتوانسته بودند برای خود مواضعی ایجاد کنند. این واحدها عبارت بودند از:
الف) تیپ24 مکانیزه.
ب) تیپ30 زرهی.
ج) تیپ (-)96 پیاده.
د) تیپ (-) 25 مکانیزه.
ه) تیپ (-) 12 زرهی.
و) تیپ16 زرهی.
ز) واحدهای متفرقه پیاده و جیش‌الشعبی درحدود 2 گردان.
علاوه بر این تراکم نیرو، به‌علت اینکه خطوط مقدم دشمن شکسته شده بود و مجدداً [واحدهای عراقی] در مواضع پدافندی جدیدی مستقر شده بودند، دیگر تأمینی مانند میدان مین و سیم‌خاردار در مقابل خود نداشتند، به‌خصوص [این] که فاصله نیروهای خودی و دشمن نیز بسیار کم شده بود.
از سوی دیگر، طبق اسنادی که از دشمن به دست آمده، علی‌رغم اینکه احتمال حمله را ازسوی نیروهای اسلام می‌داده است، اما استعداد این تهاجم را حداکثر یک تیپ پیاده درحدود 1000 الی 1500 نفر ازسوی سپاه و نیروهای مردمی برآورد کرده بودند، ولی در حمله عملاً با تعدادی چند برابر این تعداد مواجه شدند؛ یعنی برآورد قبلی آنها اشتباه بوده است، لذا زمینه این تردید نیز برای فرماندهان عراقی وجود داشته که چه بسا در زمانی کوتاه همین سرپل نسبتاً قوی نیز مورد تهاجم نیروهای ایران قرار گیرد، زیراکه با شناسایی نیروهای در خط ایران، نمی‌توان به استعداد نیروی هجوم‌کننده پی برد. با این زمینه‌های قبلی، نتیجه تجزیه‌وتحلیل‌های دشمن درمورد تخلیه سرپل اشغالی می‌تواند موارد ذیل باشد:
آسیب‌پذیری در جبهه‌های دیگر؛ همان‌طور که در بالا آمد، عراق برای تقویت این محور نیروهای زیادی را از محورهای دیگر مانند دزفول، شوش، اهواز و غرب برداشت کرد، ولی به‌لطف خداوند تبارک‌وتعالی به اهدافی که می‌خواست نرسید و از سوی دیگر، آن جبهه‌ها از حالت همیشگی خود بیرون آمده بود و این موضوع از دید ما نیز مخفی نمانده بود و عراق هم می‌دانست که ما از این مطلب مطلع هستیم و اگر تهاجمی هرچند ضعیف در هریک از محورهای دیگر به نیروهای عراق انجام شود، علاوه‌بر این خطوط دفاعی، استعداد مقابله ندارند. نیروهای احتیاطی نیز دیگر در منطقه جهت پاتک و تقویت وجود ندارد، به‌خصوص که پس از چند روز از حمله طریق‌القدس، طرح مطلع‌الفجر با استعداد قابل‌توجهی در محور گیلانغرب انجام شد و این احتمال را تقویت کرد.
نامساعدبودن موضع پدافندی شمال نیسان؛ پس از آرام‌شدن درگیری، موضع جدید پدافندی شمال نیسان غیر از مشکلاتی که از حیث مین، سیم‌خاردار و نزدیکی [با نیروهای خودی داشت،] به این دلایل برای یک پدافند قوی و مطمئن مناسب نبود:
الف) درمحاصرهبودن همه مواضع.
ب) اتکای پشت جبهه دشمن به رودخانه.
ج) دسترسی [نیروهای ایران] به عقبه دشمن.
د) [استفاده از] تجربه آبادان.
دشمن بازهم مانند جبهه آبادان اتکایش ازلحاظ پشت جبهه به یک رودخانه بود و علی‌رغم اینکه دو پل [روی رودخانه] را به هفت پل رسانده بود، ولی بازهم به‌هنگام یک تهاجم گسترده و سریع، [این پل‌ها] اصلاً نمی‌توانست قابل‌اطمینان باشد.
مواضع پدافندی عراق با شکلی که پیدا کرده بود، [اصلاً قابل‌دفاع نبود، زیرا] غرب [منطقه] که عقبه جبهه دشمن محسوب می‌شد، دراختیار نیروی خودی بود و برای ما امکان داشت که پس از شناسایی، یکی از محورهای تهاجم اصلی خود را از آن محور قرار دهیم، به‌خصوص که آمادگی عراق در آن قسمت، کمتر از سایر خطوط بود و حداکثر عراق مجبور می‌شد که در عقبه خود نیز جبهه تشکیل دهد و این، جبهه‌بودن سرپل را تکمیل می‌کرد و همین نیروی زیاد موجود نیز برای پدافند کافی نبود.
باتوجه‌به سه مورد فوق، تجربه بزرگ و سنگینی نیز در خاطره فرماندهان عراقی وجود داشت و آن حمله پیروزمندانه طرح حضرت ثامن‌الائمه علیه‌السلام در آبادان بود. این نیز نامساعدبودن کلی مواضع را تأیید می‌کرد که درصورت تهاجم نیروهای اسلام، بسیار آسیب‌پذیر بود.
الف) پایین‌آمدن روحیه.
ب) عدم آمادگی رزمی دراثر ازهم‌پاشیدگی سازمان رزم.
ج) [خسارت‌ها] و تلفات لجستیکی.
ازلحاظ تیپ‌های مستقر در شمال نیسان، فقط تیپ24 در درگیری نبود، آن‌هم با یک تیپ پیاده به‌علت تلفات زیاد تعویض شده بود و پرسنل همین تیپ درگیرنشده [نیز] گفته بودند که اینجا قتلگاه ماست و ما سرنوشتی غیر از بقیه نخواهیم داشت. همه عراقی‌ها اجساد هم‌ردیفان خودشان و سلاح و تجهیزات و تانک‌ها و نفربرهای خاکسترشده را در اطراف خود می‌دیدند و این در تضعیف تصاعدی روحیه آنان مؤثر بود.
واحدهایی که پدافند می‌کردند بجز تیپ24، بقیه همان واحدهایی بودند که در درگیری ضربه خورده بودند و سازمان رزمی آنها متلاشی شده بود و قطعاً احتیاج به تجدید سازمان داشتند و باید از منطقه خارج می‌شدند. البته، این [اقدام،] احتیاج به واحد جدید داشت که تأمین آن برای عراق مقدور نبود.
واحدهای مستقر در منطقه ازلحاظ لجستیک نیز بسیار کمبود داشتند و قادر به انجام ادامه مأموریت نبودند و باید تخلیه می‌شدند.
1) سند شماره 276687 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 6 - 1.
روزشمار 15 مهر 1360 تا 30 آذر 1360
گزارش روزشمار 15/7/1360
1 تلاش نیروهای مسلح برای طرح‌ریزی و اجرای عملیات آتی با هدف بیرون‌راندن دشمن از مناطق اشغالی ادامه دارد. درباره انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس، فرماندهان ارتش و سپاه اختلاف‌نظرهایی دارند. فرماندهان ارتش بر اجرای عملیات در غرب رودخانه کرخه تأکید می‌کنند و فرماندهان سپاه، اجرای عملیات در منطقه بستان و سوسنگرد را پیشنهاد می‌دهند و دو گروه استدلال‌های خود را نیز مطرح می‌کنند. درنهایت، شناسایی و طرح‌ریزی برای اجرای عملیات در منطقه عمومی بستان و سوسنگرد در دستور کار سپاه و ارتش قرار گرفت.
2 در گلوله‌باران شهرهای آبادان و مریوان، یک نفر شهید و 13 تن زخمی شدند و خسارتهایی نیز به بار آمد. 2 فروند جنگندة ایران و عراق در منطقه جنوب سقوط کردند.
3 گزارش خبرگزاری پارس درباره تأثیر روانی و تبلیغاتی شکست نیروهای عراقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع) و رفتار متناقض رسانه‌های رسمی عراق درباره نتایج این عملیات و همچنین واکنش رسانه‌های خارجی دربرابر این پیروزی‌ها؛ خبرنگار رادیو آلمان: عراق سعی می‌کند عقب‌نشینی نیروهایش و بازپس‌دادن بیش از نیمی از مناطق تصرف‌شده را پنهان کند؛ روزنامة آلمانی فرانکفورتر الگمانیه: این پیروزی با کمک‌های هوایی یا برخی تسهیلات کشورهای خارجی، همچون سوریه به وقوع پیوست.
4 سرپرست ستاد امنیت اهواز، تلفات و خسارات واردشده از اصابت سلاح‌های دوربرد عراق به اهواز را در طول یک سال جنگ تحمیلی بیش از 1580 شهید یا زخمی و تخریب بیش از 1030 دستگاه خانه اعلام کرد.
5 در ایران به‌دلیل استقبال بی‌نظیر مشمولان متولد 1337 برای خدمت سربازی، تاریخ اعزام مشمولان عادی تا هجدهم آبان‌ماه سال جاری به تعویق افتاد. درمقابل، از شروع جنگ تحمیلی تا دهم شهریور 1360، بیش از 20 هزار سرباز عراقی از جبهه‌ها گریخته‌اند و صدام برای پرکردن خلأ موجود از مزدوران خارجی استفاده می‌کند.
1 در پاک‌سازی منطقة اورامان در شمال پاوه و آزادسازی چند روستا در این منطقه، 11 تن از افراد حزب رزگاری کشته، 116 تن از آنان تسلیم و 5 گروگان اسیر در بند آنان آزاد شدند؛ در پاک‌سازی چند روستا در محدوده بوکان و محور روانسر - کامیاران در شمالغربی این شهر، 6 تن از افراد حزب دمکرات کشته و 9 تن از آنان دستگیر شدند. از نیروهای خودی نیز 3 تن شهید و 7 تن زخمی شدند؛ در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به خودرو شرکت توانیر در محور ارومیه - مهاباد، یک تن شهید و 3 تن زخمی شدند؛ 2 تن از افراد وابسته به گروههای برانداز خود را به سپاه سنندج معرفی کردند.
2 درپی آزادسازی بوکان، فرماندار سقز آخرین وضعیت این شهر را تشریح کرد و رادیو حزب دمکرات کوشید آزادسازی این شهر به‌دست نیروهای خودی را کم‌اهمیت جلوه دهد.
3 شهید یا زخمی‌شدن 5 تن از نیروهای سپاه در حمله افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به مینی‌بوس حامل آنان؛ ترور یکی از اعضای سپاه پاسداران به‌دست عناصر سازمان مجاهدین (منافقین) در کرج؛ بی‌نتیجه بودن اقدام افراد سازمان برای ترور فرماندار بندر انزلی؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب قوی در شیراز؛ هلاکت 2 تن از افراد ضدانقلاب و دستگیری 2 تن دیگر از آنان در درگیری با نیروهای خودی؛ کشف وسایل ساخت بمب و نارنجک در یکی از خیابان‌های تبریز؛ دستگیری یک هسته سلطنت‌طلب نفوذی در شرکت نفت و 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در جریان تصرف 2 خانه تیمی سازمان در خرم‌آباد.
4 اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، به تعدادی از دانشجویان هوادار انقلاب در شهر کان فرانسه و همچنین به سرکنسولگری ایران در استانبول حمله کردند و عده‌ای را مجروح ساختند.
5 دادستان انقلاب اسلامی اهواز، دربارة ارتباط و همکاری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با رژیم عراق مطالبی بیان کرد.
6 سازمان فداییان خلق (اکثریت) شاخه خوزستان، با تحویل‌دادن سلاح‌های خود به سپاه پاسداران و انتشار بیانیه‌ای، ضمن اعلام مشی غیرمسلحانه سازمان و پایبندی به قانون اساسی، کشف احتمالی سلاح از وابستگان به این سازمان را بزه فردی و غیرسازمانی اعلام کرد.
7 شورای نگهبان اعتبارنامة سومین رئیس‌جمهور ایران را صادر کرد؛ فرماندار تهران با پایان شمارش آرای انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس در تهران، اسامی 3 نماینده راه‌یافته به مجلس را اعلام کرد.
8 آقای هاشمی رفسنجانی در سخنرانی پیش از دستور مجلس شورای اسلامی به مطالب مهمی اشاره کرد ازجمله اینکه: ادعاهای دولت کویت و برخی کشورهای غربی مبنی‌بر حملة ایران به مراکز نفتی کویت با روند رو به افزایش پیروزی نیروهای ایرانی در جنگ و همچنین فروش تسلیحات امریکایی به عربستان در ارتباط است؛ ترور انور سادات نشانه نارضایتی مردم منطقه از سران حکومت‌هایی است که با اسرائیل همراهی یا دربرابر آن سکوت کرده‌اند؛ شروط ایران برای متارکه جنگ تخلیه سرزمین‌های اشغال‌شده از قوای عراقی، تشکیل دادگاه برای تعیین متجاوز و پرداخت خسارت به ایران است.
9 امام خمینی در پیام‌هایی به رئیس‌جمهور الجزایر و کفیل ریاست‌جمهوری بنگلادش، بمباران مخازن نفتی کویت را توطئه امریکا خواند.
10 به گزارش خبرگزاری پارس، دبیر سازمان کنفرانس اسلامی در دیدار روز گذشته وزیر امور خارجه ایران با وی در مقر سازمان ملل متحد، طرح پیشنهادی جدیدی را برای صلح ارائه کرد.
1 دادستان کل کشور در مصاحبه‌ای دربارة قانون تعزیرات و حدود و نگاه جامعه بین‌المللی به آن، تلاش دستگاه‌های تبلیغاتی برای فضاسازی سوء دربارة عملکرد دستگاه قضایی ایران، اعدام افراد عضو سازمان‌ها و گروه‌ها مسلح محارب، حمایت‌های آشکار غربی‌ها از تروریست‌های مسلح و... مطالبی بیان کرد.
2 به گزارش روزنامه اطلاعات، سخنان پیش از دستور مهدی بازرگان، نمایندة مردم تهران، مبنی‌بر اینکه منافقین و تروریست‌ها عامل امریکا نیستند، با اعتراض شدید اکثریت نمایندگان و برگزاری تظاهرات برخی بازاریان در مقابل مجلس مواجه گردید و درپی تشنج در جلسه علنی، مجلس تعطیل شد.
3 روزنامه زود دویچه سایتونگ (چاپ مونیخ) در مقاله‌ای مدعی شد که ایران بعد از حادثه هفتم تیر، سیاست خارجی خود را تغییر داده و به‌سوی کشورهای بلوک شرق متمایل شده است.
4 امروز سه قرارداد تجاری - صنعتی بین عراق و دولت‌های فرانسه، رومانی و مراکش منعقد شد.
5 به دعوت 300 تن از شخصیت‌های 48 کشور جهان، برای جلوگیری از نقض حقوق بشر در عراق یک کارگروه بین‌المللی تأسیس شد.
6 درپی ترور انور سادات به‌دست انقلابیون مصر، مجلس مصر صوفی ابوطالب را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت این کشور انتخاب کرد؛ مرگ سادات در کشورهای مختلف، ازجمله امریکا، اسرائیل، شوروی، چین، کوبا، استرالیا و... بازتاب‌های متفاوتی داشته است.
7 کشورهای ایران، سوریه، یمن جنوبی و نیز جناح‌های مختلف مبارز فلسطینی، ضمن حمایت از اقدام انقلابیون مصر در ترور سادات، مرگ وی را سرآغاز تحولی جدید در منطقه و این کشور دانستند.
8 رادیو بی‌بی‌سی بازتاب مرگ انور سادات را در کشورهای منطقه به‌خصوص کشورهای دوست و متحد مصر و کشورهای چپ‌گرای منطقه بررسی کرد. این رادیو به اظهار تأسف شدید رژیم صهیونیستی دراینباره و اعلام نگرانی‌های این رژیم از آینده مذاکرات صلح بین مصر و اسرائیل نیز اشاره کرد.
ضمیمة گزارش7: شرح عملیات پاک‌سازی شهر بوکان از گروههای مسلح غیرقانونی و معارضین نظام.
ضمیمة گزارش 13: نامة مورخ 5 اکتبر 1981 معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه کویت به رئیس شورای امنیت.
گزارش روزشمار 16/7/1360
9 شکست عملیات ارتش عراق برای تصرف ارتفاع تپه سبز در غرب دزفول؛ در گلوله‌باران آبادان تعدادی از مردم زخمی شدند.
10 درپی انتصاب فرماندهان جدید سپاه و نیروی زمینی ارتش، اقدامات گسترده‌ای درزمینه سازماندهی جنگ با هدف پایان‌دادن به اشغال سرزمین‌های ایران انجام شد.
11 نیروهای سپاه و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در عملیاتی مشترک به پاسگاه شاندری خوار عراق حمله کردند.
12 سپاه سوم عراق به یگانهای تابعه خود دستور داد که با نیروهایی که از سپاه پاسداران دستگیر می‌شوند، مانند جنایتکار جنگی رفتار کنند.
13 اطلاعیه ستاد عملیات مشترک شمال‌غرب درخصوص تعیین ضرب‌الاجل برای تسلیم‌شدن گروه‌ها و افراد مسلح غیرقانونی.
رادیو صدای کردستان و رادیو صدای ایران در اقدامی مشترک و با پخش اخباری غیرواقعی می‌کوشند ضمن ناامن نشان‌دادن مناطق کردنشین میان نیروهای مسلح کشور اختلاف ایجاد کنند و با تضعیف
1 سپاه و ارتش آنها را در برقراری امنیت در این مناطق ناکارآمد جلوه دهند.
2 در عملیاتهای ترور و بمبگذاری عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مختلف، 4 تن شهید یا زخمی شدند و 2 بمب خنثی گردید؛ در جریان کشف 4 خانه تیمی در تهران، زنجان، گرگان و بندرترکمن تعدادی از افراد سازمان دستگیر و مقادیری اسلحه و مهمات نیز به دست آمد.
3 فرمانده سپاه پاسداران، دستورالعمل جدید عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را به مراکز فرماندهی سپاه سراسر کشور ارسال و تأکید کرد که فرماندهان سپاه آمادگی لازم را برای برخورد با وقایع احتمالی کسب کنند. راه‌اندازی شورش‌های خیابانی، چگونگی اجرای عملیاتهای مسلحانه و دستور صریح به کشتن نیروهای نظامی و امنیتی ازجمله موارد مطرح‌شده در این دستورالعمل است.
4 چهارده نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که به کنسولگری ایران در لندن حمله و ساختمان آن را تخریب کرده بودند، با حکم دادگاه مقدماتی لندن تا سی‌ام مهرماه به قید ضمانت آزاد شدند.
5 مسعود رجوی در گفت‌وگو با مجله ساوت (چاپ لندن) با اشاره به توانایی و کارایی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، نظام جمهوری اسلامی را در سازماندهی کشور ناکارآمد توصیف و سازمان خود را بهترین جایگزین نظام فعلی معرفی کرد. رجوی با رد هر نوع شائبه چپ‌گرایی سازمان گفت: ما متحد اتحاد شوروی نیستیم، ما سازمانی مستقل هستیم.
6 وزیر امور خارجه، در بازگشت از سازمان ملل در بن آلمان، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی استقبال کشورهای جهان سوم را از سخنانش در سازمان ملل خوب توصیف کرد و با اشاره به تفسیر طبقاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از جامعه در سطح دولتمردان، به ریشه‌یابی علت پیوند این سازمان با بنی‌صدر پرداخت.
7 معاون سیاسی وزارت کشور، با اعلام افزایش 20 درصدی شرکت مردم در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری نسبت به دوره‌های قبل، از علل این افزایش و حساسیت‌های سیاسی دوره‌های مختلف انتخابات در کشور سخن گفت.
8 صباح زنگنه، عضو کمیسیون امور دفاعی مجلس، از تدوین اساسنامه جدید سپاه، در کمیسیون امور دفاعی مجلس خبر داد. وی درباره پیشینه اساسنامه سپاه، سیر شکل‌گیری و ویژگی‌های آن، تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای منحرف‌نشدن سپاه از اصول اولیه و حاکم‌نشدن جو استبداد در این نهاد مطالبی بیان کرد.
9 دیروز و امروز، حجاج ایرانی تظاهرات باشکوهی در حمایت از جمهوری اسلامی و برضد امریکا و صدام، در منا و عرفات انجام دادند که با دخالت مأموران عربستان به خشونت کشیده شد.
10 سخنان دیروز مهندس بازرگان در مجلس، با اعتراض عده‌ای از جانبازان و آیت‌الله صانعی، یکی از فقهای شورای نگهبان، مواجه شد. رادیو صدای امریکا و بی‌بی‌سی به‌طور غیرمستقیم از سخنان نخست‌وزیر سابق ایران حمایت کردند.
11 سفیر الجزایر در ایران، ادعای مقامات کویتی مبنی‌بر اینکه هواپیماهای ایرانی مراکز نفتی آن کشور را بمباران کرده‌اند، رد کرد.
12 خبرگزاری پارس به نقل از مطبوعات انگلیسی، گزارشی منتشر کرده است که مهم‌ترین رئوس آن عبارت‌اند از: اقدام عراق در کاهش 2 دلاری قیمت نفت خود و تأثیر آن در قیمت نفت منطقه، نقش و جایگاه کویت در پشتیبانی از عراق و بررسی برنامه همسایگان عرب عراق برای توسعه اسکله‌هایشان جهت تسهیل واردات به عراق.
1 دو روز پس از قتل سادات، چندین گروه از مسلمانان کوشیدند با یک حمله نظامی کنترل شهر اسیوط در جنوب قاهره را به دست گیرند که با مقابله نیروهای امنیتی ناکام ماندند. وزارت کشور مصر با انتشار بیانیه‌ای مدعی شد مهاجمان عضو سازمان اخوان‌المسلمین بوده‌اند.
گزارش روزشمار 17/7/1360
2 بمباران مناطق مسکونی، آبادان یک شهید و 25 زخمی برجای گذاشت، 19 واحد مسکونی تخریب یا دچار آتش‌سوزی شد و یک خودرو نیز منهدم گشت.
3 اعزام 120 خلبان عراقی به ایتالیا به‌منظور آموزش دورة خلبانی بالگردهای "سیکورسکی".
4 مجاهدین عراقی با حمله به شهربانی، ساختمان استخبارات و یک مرکز نظامی شهر شاندری عراق، خسارات و تلفاتی را به ارتش عراق وارد کردند؛ جاده سیدصادق - پنجوین به کنترل کامل مجاهدین عراق درآمد؛ تبدیل‌شدن مراسم تدفین 3 سرباز عراقی به تظاهراتی علیه رژیم بعث در سلیمانیه و دستگیری11 نفر از تظاهرکنندگان؛ نمایندة اتحادیه میهنی کردستان عراق در نشستی مطبوعاتی در شهر بن آلمان، دربارة رفتار دولت عراق با کردهای معارض (اعدام 140 کرد و 38 نفر از اعضای سایر جبهه‌های مقاومت)، موقعیت فعلی کردها و اهداف جنبش ملی جدید آنها در عراق، ائتلاف این اتحادیه با گروههای مخالف رژیم و... مطالبی بیان کرد.
5 تصرف ارتفاع2525 از بلندی‌های سرکوب منطقه روانسر و کامیاران به‌دست نیروهای سپاه، در این عملیات تعدادی از عناصر حزب دمکرات کشته یا زخمی، و از افراد خودی یک تن شهید و 3 تن مجروح شدند؛ در پاک‌سازی 3 روستا در محدودة دیواندره، 3 نفر از افراد مسلح غیرقانونی دستگیر شدند؛ 4 شهید و 3 زخمی براثر حملة افراد حزب دمکرات کردستان ایران به نیروهای خودی در شمال بوکان؛ سقوط یک بالگرد214 هوانیروز در شمال بانه و شهادت 4 سرنشین آن؛ سرقت از دانشگاه رازی سنندج؛ ربودن یک کمپرسی به‌همراه راننده و کمک‌راننده آن؛ رادیو صدای کردستان: پیشمرگان قهرمان به پست دیدبانی و پادگان سردشت حمله کردند که درپی آن پست دیدبانی و یک تانک منهدم و 16 تن از نیروهای دولتی کشته یا زخمی شدند؛ 10 تن از زندانیان شهر مهاباد به مناسبت عید قربان آزاد شدند و 10 تن دیگر نیز در روز عید غدیر خم آزاد خواهند شد.
6 رادیو بی‌بی‌سی با تشکیک در پیروزی‌های به‌دست‌آمده جمهوری اسلامی در مناطق کردنشین ایران به ارتباط میان کردهای وابسته به حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که هر دو علیه دولت مرکزی ایران می‌جنگند، اشاره کرد.
7 ترور یکی از افراد سابق سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌دست نیروهای این سازمان؛ نیروهای امنیتی تعدادی از افراد سازمان را در شهرهای مختلف دستگیر کردند؛ کشف یک خانة تیمی در قائمشهر؛ حملة عوامل گروههای ضدانقلاب به یکی از شعب بانک صادرات در خیابان پیروزی؛ درگیری نیروهای بسیج با افراد مسلح غیرقانونی در خیابان تهران‌نو.
8 رادیو صوت‌الجماهیر: گروههای تجزیه‌طلب وابسته به جبهه آزادیبخش الاحواز عراق بمبی در خطوط راه‌آهن اهواز منفجر کردند که درپی آن 3 تن زخمی شدند؛ آقای "مولانا عبدالمنان"، رئیس جمعیت دبیران و اتحادیه معلمان بنگلادش، از اقدامات جبهه رهایی‌بخش الاحواز در مبارزة مسلحانه برای آزادی ملت الاحواز حمایت کرد.
1 برگزاری مراسم تنفیذ حکم سومین رئیس‌جمهور منتخب ایران؛ امام خمینی در این مراسم ضمن سخنانی خطاب به ملت بر تلاش ناموفق معارضین برای عقب‌نشاندن ملت از آرمان‌های خود با حربة ترور مقامات تأکید کرده، با اشاره به برجستگی‌های رئیس‌جمهور منتخب، نقش مردم در برپایی نظام جمهوری اسلامی و شکل‌دادن به نظام را یادآور شدند؛ آیت‌الله خامنه‌ای رئیس‌جمهور منتخب: تا آنجا که ممکن است باید از تغییر در کابینه اجتناب کرد.
2 آقای هاشمی رفسنجانی دربارة پیشنهاد اخیر دبیرکل اتحادیه عرب، گفت: بیرون‌رفتن نیروهای عراقی از خاک ایران، شناسایی متجاوز و پرداخت غرامت ازجمله شرط‌های اصلی ایران برای صلح با عراق است و ما حاضر نیستیم پیش از بیرون‌رفتن نیروهای دشمن از خاکمان با آنها مذاکره کنیم.
3 طه یاسین رمضان، معاون نخست‌وزیر عراق، بدون اشاره به تجاوز کشورش به خاک ایران، اعلام کرد عراق آماده است تا به جنگ با ایران پایان دهد. او رهبران ایران را ناهماهنگ و شرایط کنونی را برای شروع مذاکرات نامناسب توصیف کرد.
4 فرد هالیدی، محقق امریکایی در امور خاورمیانه، در مقاله‌ای به بررسی تغییر سیاست شوروی در فروش تسلیحات به عراق، علل این رویکرد جدید و تأثیر آن در منطقه خاورمیانه پرداخت.
گزارش روزشمار 18/7/1360
5 شهادت 5 تن و زخمی‌شدن 60 نفر در بمباران ایلام؛ ناکام‌ماندن حملة هوایی عراق به آبادان با آتش پدافند هوایی نیروهای خودی؛ گلوله‌باران دزفول و آبادان خساراتی درپی داشت؛ توپخانه ارتش جمهوری اسلامی مواضع عراق را در جادة قاطرسوخته میمک زیر آتش گرفت.
6 براثر اصابت گلولة توپ به پاسگاه خودی در بانه و انفجار مین در حوالی تکاب یک تن شهید و 5 تن زخمی شدند؛ در در منطقة اورامان انبار مهمات گروه رزگاری به تصرف نیروهای خودی درآمد؛ در عملیات کمین نیروهای خودی در شمال مهاباد، 4 نفر از عناصر مسلح غیرقانونی کشته و یک تن دستگیر شد.
7 در ادامة مذاکرات میان سران حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پیشرفت‌هایی دربارة پیوستن این حزب به شورای ملی مقاومت حاصل شد.
8 2 فروند کشتی عراقی با پرچم کویت، اقدام به حمل سوخت از عربستان به کویت کردند و محموله‌های نفتی از کویت، از راه زمینی به داخل عراق حمل می‌شود.
9 عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای نیشابور، هشتپر و بوشهر، عملیات تروریستی انجام دادندکه درپی آن 4 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند و 2 نفر از افراد سازمان نیز دستگیر شدند.
10 نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به تظاهرات دانشجویان مسلمان پاریس که در حمایت از جمهوری اسلامی ایران برگزار شده بود، حمله کردند، پلیس فرانسه 2 نفر از دانشجویان را دستگیر کرد؛ 30 نفر از دانشجویان بعثی عراقی در پوشش دانشجویان طرف‌دار سازمان مجاهدین خلق، در نقاط مختلف شهر لندن اعلامیه‌های این سازمان را پخش کردند.
امام خمینی در پاسخ به نامة اعتراض‌آمیز شاه عربستان درمورد تظاهرات ضدامریکایی و ضدصهیونیستی زائران ایرانی خانه خدا در عربستان: اگر دولت حجاز از این فریضة عبادی - سیاسی ... استفادة سیاسی اسلامی نمود، احتیاج به امریکا و هواپیماهای آواکس آن و سایر ابرقدرت‌ها نداشت و مشکلات مسلمانان حل می‌شد؛ وزارت خارجه ایران نیز در بیانیه‌ای اطلاعات داده‌شده به پادشاه عربستان را تکذیب کرد و
1 آن را توطئه امریکا و رژیم صهیونیستی و مخالفان وحدت امت اسلامی نامید.
2 امام خمینی در واکنش به ادعای مقامات کویتی مبنی‌بر دخالت ایران در بمباران تأسیسات نفتی این کشور امروز با ارسال پیام‌های جداگانه‌ای برای سران کشورهای سوریه، یمن جنوبی، امارات متحدة عربی و مالدیو، این اقدام را توطئه امریکا خواندند.
3 محسن رضایی در گفت‌وگویی مطبوعاتی درباره برنامه‌های آینده سپاه، ارتباط این نهاد با بسیج و روحانیت و اساسنامه درحال بررسی سپاه در مجلس، مطالبی بیان کرد.
4 وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامهوبودجه درباره وضعیت کنونی اقتصاد کشور، سیاست غرب در کاهش قدرت سازمان اوپک و اقتصاد متکی به نفت، مطالبی اظهار کرد. وی افزود: یکی از دلایل پایداری ما در مقابل مشکلات اقتصادی، اجرای سیاست‌های ستاد بسیج اقتصادی است.
5 رادیو کلن در مقاله‌ای با تکرار ادعای مقامات کویتی مبنی‌بر حمله هواپیماهای ایرانی به تأسیسات نفتی کویت، موقعیت کویت را به‌عنوان یکی از کشورهای تأمین‌کنندة نفت برای دنیای غرب، ویژه دانست و هشدار داد که هم‌پیمانان کویت قادرند در هنگام ضرورت از این کشور دفاع و پشتیبانی کنند.
ضمیمة گزارش59: متن کامل نامه پادشاه عربستان به امام خمینی.
گزارش روزشمار 19/7/1360
6 شهرهای اهواز و آبادان گلوله‌باران شد و خسارت‌های مالی و جانی به بار آورد.
7 نیروهای ارتش عراق در مناطق اشغالی ایران، از امروز تعویض شناسنامه‌های اهالی این مناطق را از ایرانی به عراقی آغاز کردند.
8 به‌دنبال ضرب‌الاجل ستاد مشترک عملیات شمال‌غرب به گروههای مسلح غیرقانونی برای معرفی خود به نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، رادیو صدای کردستان، با هدف جداکردن صف نیروهای ارتش از پاسداران و نظام، در پیام مشابهی به نیروهای ارتش از آنان خواست تا خود را تسلیم کنند.
9 عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای شیراز، تهران، فومن و مشهد، 2 عملیات ترور و 2 مورد پرتاب بمب انجام دادند که درپی آن 2 نفر شهید شدند.
10 اقدامات نیروهای امنیتی ایران در شهرهای تبریز، تهران، بندرترکمن و درود، به کشف یک خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق، کشته‌شدن یک نفر از اعضای این سازمان و دستگیری 4 تن دیگر انجامید؛ در هفته گذشته در رشت، 30 نفر از اعضای سازمان مذکور دستگیر شدند و یک نفر کشته شد.
11 امام خمینی به نمایندگان مجلس شورای اسلامی اجازه دادند که در مواقع ضروری، با استفاده از بخشی از اختیارات ولایت فقیه، براساس احکام ثانویه قوانین مورد نیاز را تصویب کنند.
12 پیام تبریک امام خمینی به رئیس‌جمهور اندونزی و رئیس شورای انقلاب صحرا به مناسبت عید قربان و اشارة ایشان به توطئه امریکا در حمله به مخازن نفتی کویت.
13 نمایندگان مجلس شورای اسلامی و آیت‌الله منتظری در پیام‌هایی به ملت مصر به مناسبت ترور انور سادات، آنها را به ادامه مبارزه تا نابودی رژیم صهیونیستی و امریکا و تشکیل حکومت اسلامی تشویق کردند.
14 روزنامة جنگ (چاپ پاکستان) در مقاله‌ای به هجمة تبلیغاتی غرب علیه ایران و همدستی این رسانه‌ها با دولت عراق اعتراض کرد.
1 ماهنامه الحریه (چاپ بیروت) در مقاله‌ای، ضمن بررسی اوضاع عراق بعد از وقوع انقلاب اسلامی تا زمین‌گیرشدن ارتش آن کشور در ایران، مطالب متنوعی از وضعیت نظامی و اقتصادی عراق منتشر کرد.
ضمیمة گزارش69: زمینه‌های موافقت امام با وضع قوانین برحسب احکام ثانویه.
گزارش روزشمار 20/7/1360
2 نیروهای خودی در عملیاتی در غرب شوش موفق به تصرف تپه حساس 120 شدند.
3 درپی اجرای عملیاتهای شهید رجایی و شهید باهنر در منطقه بازی‌دراز و ثامن‌الائمه(ع) در آبادان که به شکسته‌شدن حصر آبادان انجامید، حکومت عراق حکم اعدام 41 نفر از نظامیانی را که در این عملیات‌ها عقب‌نشینی کرده بودند اجرا کرد.
4 در عملیات نیروهای معارض عراقی در جادة سیدصادق، 15 نفر از نیروهای نظامی عراق کشته یا زخمی شدند؛ تظاهرات مردم علیه حکومت عراق در سلیمانیه، این شهر را ناآرام کرد و در درگیری مردم با نیروهای امنیتی 11 نفر از مردم این شهر دستگیر شدند.
5 ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ.
6 در حملة افراد حزب دمکرات کردستان به خودروهای نظامی پادگان پیرانشهر، 6 تن از نیروهای خودی و تعدادی از مهاجمان زخمی شدند؛ برخورد یک خودرو شخصی با مین در محدودة سقز، یک زخمی برجای گذاشت؛ نیروهای مسلح غیرقانونی با حمله به ساختمان کمیته امداد یکی از روستاهای محدودة سقز، مبلغ 35 هزار تومان به سرقت بردند؛ بنا بر اعلام ناحیة 4 ژاندارمری کردستان، روز گذشته، 4 تن از کارگران جهاد سازندگی در جنوب دیواندره ربوده شدند.
7 با آزادسازی مناطق مختلف کردنشین، بازسازی این مناطق در دستور کار دولت قرار گرفت و زمینهای کشاورزی بسیاری به زیر کشت رفت. مردم این مناطق نیز حمایت خود را از انقلاب اسلامی و انزجارشان را از فعالیت‌های گروههای مسلح شورشی ابراز کردند.
8 در اقدامات تخریبی و تروریستی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مشهد، تبریز، نیشابور، اصفهان و قزوین، 2 تن شهید و 6 نفر زخمی شدند. از تروریست‌ها نیز یک نفر کشته و یک نفر نیز دستگیر شد. در بجنورد، افراد سازمان اقدام به سرقت یک خودرو پیکان کردند؛ کشته‌شدن 2 نفر در انفجار یک بمب دست‌ساز داخل یک خودرو در شیراز و کشف 3 بمب دیگر از داخل این خودرو.
9 در چندین عملیات مؤثر نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف، 42 نفر از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، چریک‌های فدایی خلق و گروه پیکار کشته یا دستگیر شدند و تعداد زیادی سلاح و مقادیر فراوانی مهمات از آنان به دست آمد.
10 کاهش صدور نفت به‌میزان 500 هزار بشکه در روز، کمبود ارز و تصمیم برای گرفتن وام از لیبی و الجزایر، موضوع بخشی از مباحث مطرح‌شده در جلسه امروز آقای هاشمی رفسنجانی با مقامات بلندپایه کشور بود.
11 ده‌ها هزار تن از زائران ایرانی در یک راه‌پیمایی در مکه، شعارهایی علیه امریکا و رژیم صهیونیستی دادند. مأموران امنیتی عربستان 47 نفر از راه‌پیمایان را دستگیر کردند که با پیگیری سفارت ایران در جده، همه آنها قبل از انجام مناسک حج آزاد شدند.
12 احمد بن بلا، اولین رئیس‌جمهور الجزایر بعد از انقلاب این کشور، تجاوز عراق به خاک ایران را محکوم کرد.
1 در ادامه تلاش‌های عراق برای توسعة روابط اقتصادی خود با دیگر کشورها، وزیر بازرگانی عراق با وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه، درخصوص گسترش روابط اقتصادی دو کشور، در بغداد گفت‌وگو کرد؛ عراق قرارداد جدیدی درزمینه افزایش واردات کالا از هلند با این کشور امضا کرد که به گفته رئیس شرکت هلندی شرکت‌کننده در نمایشگاه تجاری عراق، طبق این قرارداد، صادرات هلند به عراق دو برابر خواهد شد.
2 بعد از افشای اقدام عراق در تخطی از مصوبات اوپک و کاهش‌دادن قیمت نفت صادراتی به‌میزان 2 دلار، مجله بررسی اقتصادی خاورمیانه با ذکر جزئیات بیشتری دراینباره اعلام کرد که دلیل کاهش قیمت نفت عراق، فشار شدید مشتریان نفت این کشور است.
3 روزنامة فایننشال تایمز در مقاله‌ای، پیامدهای منطقه‌ای جنگ عراق علیه ایران و تأثیرات آن را در اقتصاد عراق بررسی کرد. دو عملیات اخیر ایران در سوسنگرد و آبادان و نارضایتی صدام از این عملیات‌ها، نقش اساسی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، به‌خصوص کویت در پشتیبانی مالی از عراق، وخیم‌شدن اوضاع اقتصادی عراق براثر جنگ و... از موضوعات مورد بحث در این مقاله است.
4 رادیو لندن در یک مقاله رادیویی به موضوع گرفتارشدن کشتی‌های تجاری در اروندرود پرداخته است. وضعیت فعلی کشتی‌ها، چشم‌انداز رهاشدن این کشتی‌ها از اروندرود، بررسی وضعیت حقوقی این کشتی‌ها ازنظر دریافت خسارت و... از دیگر محورهای این مقاله است.
5 آسوشیتدپرس: ترور انور سادات، اقدام یک گروه کوچک از نظامیان نیست و پای یک گروه بزرگ بنیادگرا در میان است؛ رویتر: وزیر خارجة امریکا از تصمیم این کشور مبنی‌بر تسریع تحویل اسلحه به مصر و سودان و برپایی مانور مهمی با شرکت نیروهای امریکا، مصر و چند کشور خلیج‌فارس در مصر خبر داد؛ روزنامه‌های سوریه همکاری رهبران جدید مصر با امریکا را به‌شدت محکوم کردند.
گزارش روزشمار 21/7/1360
6 افزایش تدریجی میزان اقدامات و تحرکات ارتش عراق در جبهه جنوب به‌ویژه در مناطق عمومی غرب شوش و اهواز؛ گزارش‌های عناصر اطلاعتی سپاه پاسداران دراینباره.
7 درحالیکه سپاه پاسداران مشغول تکمیل شناسایی‌ها از دشمن و وضعیت زمین منطقة بستان برای اجرای عملیات آزادسازی این منطقه است، فرماندهی نیروی زمینی ارتش، پیش‌نویس طرح پیشنهادی ارتش را در این منطقه ارائه کرد.
8 نیروهای سپاه در منطقة ریجاب و میش رنگین، با نیروهای عراقی درگیر شدند و ضرباتی به آنها وارد آوردند. و در دهلران نیز با نفوذ به خاک عراق، اقدام به مین‌گذاری کردند که براثر آن یک تریلر نظامی عراق منهدم و 10 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند.
9 نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال: اواسط ماه سپتامبر، نیروهای بعثی عراق در جست‌وجوی گروهی از مجاهدین مسلمان عراقی، دهکده‌ای در محدود بغداد را بمباران کردند و به آتش کشیدند و همه اهالی آن را به قتل رساندند.
10 تصرف مجدد ارتفاع 2525 در محور روانسر - کامیاران به‌دست نیروهای ایران ناکامی افراد حزب دمکرات در تصرف شهر اشنویه؛ بی‌نتیجه‌بودن حمله افراد حزب دمکرات به نیروهای سپاه و ارتش؛ ادعای کذب رادیو صدای کردستان مبنی‌بر تصرف دوساعته شهر نقده به‌دست ضدانقلاب؛ به‌دام‌افتادن تعدادی از نیروهای سپاه هنگام مذاکره با صنار مامدی از رهبران سابق حزب دمکرات.
1 اقدام افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ترور یک مغازه‌دار در گلستان که به زخمی‌شدن این شخص و 2 فرد دیگر حاضر در مغازة وی انجامید؛ دستگیری عاملان پرتاب نارنجک (افراد سازمان مجاهدین) به یک مغازه خشک‌شویی در قزوین؛ کشف یک بمب دست‌ساز از داخل ساعت دیواری اتاق مدیر مدرسه یک دبیرستان دخترانه در منطقه نظام‌آباد تهران که به‌دست یکی از معلمان هوادار سازمان کار گذاشته شده بود؛ دستگیری مسئول امور مالی سازمان در تبریز؛ کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رشت و دستگیری 2 نفر از فعالان سازمان در این خانه؛ حمله عناصر سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) به دکل فرستنده رادیو و تلویزیون سوردار شهرستان نور و واردآوردن آسیب به آن.
2 امام خمینی در حکمی حجت‌الاسلام رفسنجانی را به‌ِسمَت نمایندگی خود در شورای عالی دفاع منصوب کردند.
3 رئیس‌جمهور منتخب مردم در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، دربرابر نمایندگان مردم در مجلس و سران کشور، مراسم تحلیف را به جای آورد.
4 پیام تبریک امام خمینی به سران کشورهای قطر، دوبی و فُجیره به مناسبت عید قربان و افشاگری ایشان درمورد توطئة امریکا در بمباران تأسیسات نفتی کویت.
5 روزنامة کرسنت اینترنشنال روابط هانیالحسن، یکی از افراد بانفوذ سازمان آزادیبخش فلسطین و اولین سفیر این سازمان در تهران، با رجوی و بنی‌صدر را بررسی کرد و از بی‌صداقتی رهبران سازمان فتح دراینباره و اصل رابطه ساف با اشخاص و گروههای مخالف جمهوری اسلامی انتقاد کرد.
6 روزنامه وال استریت ژورنال در مقاله‌ای با فرض صحیح‌بودن ادعاهای منابع غربی مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی کویت بهوسیله هواپیماهای ایرانی، موقعیت جغرافیایی و اقتصادی این کشور را عاملی برای تحت‌فشار قرارگرفتن ازطرف عراق و ایران ذکر کرد.
ضمیمة گزارش91: توضیحات سردار علایی درباره انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس و اختلاف دیدگاههای فرماندهان ارتش و سپاه.
ضمیمة گزارش94: شرح دیدار دو تن از نیروهای سپاه و عبدالرحمن کریمی با صنار مامدی از رهبران سابق حزب دمکرات.
گزارش روزشمار 22/7/1360
7 نیروی هوایی ارتش عراق شهر ایوان غرب در استان ایلام را بمباران کرد. در این حمله، 3 تن شهید و 13 تن مجروح شدند و 5 منزل مسکونی نیز ویران شد.
8 پناهندگی 17 سرباز عراقی در مناطق مرزی سردشت و 2 سرباز همراه خانواده‌هایشان در مریوان به ایران طی یک هفتة گذشته.
9 حملة شبانة نیروهای حزب دمکرات به ساختمان بسیج، شرکت نفت و انبار جهاد سازندگی در تکاب؛ در مهاباد، براثر تیراندازی افراد شاخة دختران هیز پیشوای حزب دمکرات به‌سمت نیروهای خودی یک پاسدار و یک زن عابر زخمی شدند؛ در روستای قشلاق، در محدودة سنندج، عناصر مسلح غیرقانونی 2 نفر نگهبان شرکت مرمر و در محور سقز - دیواندره، 2 نفر از نیروهای انتظامی را گروگان گرفتند؛ زخمی‌شدن یک پاسدار و یک نفر از مردم در منطقة سرو در شمال ارومیه براثر تیراندازی‌های فردی نامعلوم؛ برخورد یک خودرو زیل ارتش با مین در اطراف مهاباد.
درپی پاک‌سازی بوکان و شروع‌به‌کار نهادهای دولتی، سرپرست ادارة آموزشوپرورش بوکان از
1 همة کارمندان و معلمان این اداره خواست در محل کار خود حاضر شوند.
2 افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای شوشتر و نیشابور دست به اقدامات خرابکارانه زدند؛ دستگیری 3 تن از افراد سازمان در تهران؛ روابط عمومی سپاه پاسداران کرمان: در دو هفتة گذشته، 2 خانه تیمی در کرمان کشف گردید و 7 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند و یک تن به هلاکت رسید؛ در چند هفته گذشته در خرم‌آباد، 8 خانه تیمی منافقین کشف و 16 نفر از افراد نظامی سازمان دستگیر شدند.
3 رادیو بغداد در اقدام تبلیغاتی با پخش یک مقاله رادیویی، کوشید با خبرسازی و غلو دستگیری تعدادی از افراد مجاهدین خلق (منافقین) در یکی از خیابان‌های تهران را یک شورش و تظاهرات عمومی در شهر تهران جلوه دهد.
4 جبهة عربی رهایی‌بخش الاحواز در بیانیه‌ای از اقدامات و گفته‌های اخیر مسعود رجوی و بنی‌صدر مبنی‌بر اعطای خودمختاری به قومیت‌های ایرانی، دفاع کرد.
5 امام خمینی در دیدار با هیئت‌های تبلیغاتی اعزامی به هند، پاکستان و شرکت‌کنندگان در اجلاس بین‌المجالس، ضمن اظهار گلایه از کم‌کاری تبلیغاتی در سطح بین‌المللی، بر سفرهای غیررسمی مقامات و گروههای تبلیغاتی و حضور بیشتر در میان اقشار عادی برای تبلیغ اهداف و دستاوردهای انقلاب تأکید کردند.
6 محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در گفت‌وگو با روزنامة اطلاعات به سیاست کلی نظام در خلع‌سلاح گروههای مسلح غیرقانونی و مأموریت سپاه دراینباره اشاره کرد و از موفقیت برنامه‌های آموزش زندانیان گروه‌ها و سازمانهای مسلح غیرقانونی خبر داد.
7 وزیر امور خارجه ایران در نامهای به رئیس ادواری شورای امنیت، با رد قاطعانة ادعاهای دولت کویت مبنی‌بر اقدام هواپیماهای ایرانی در بمباران منطقة نفتی اُم‌العیش، آن را اقدامی تحریک‌آمیز با هدف متحدکردن حکومت‌های عربی منطقه علیه ایران دانست.
8 وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیه‌ای، برگزاری مانور نظامی امریکا در منطقه را حمایت از رژیم دست‌نشاندة مصر و نوعی دخالت علنی در امور کشورهای منطقه و ملت مصر اعلام کرد.
9 بهزاد نبوی، سرپرست ستاد بسیج اقتصادی در نشست هماهنگی ستادهای بسیج اقتصادی استان‌ها، دربارة ساختار و سیاست‌های کلی این ستاد و نحوة اجرای سهمیه‌بندی کالاهای اساسی و آثار آن در جلوگیری از تورم، مطالبی را بیان کرد.
10 معاون نخست‌وزیر رومانی، در رأس هیئتی به‌منظور مذاکره با مقامات عراقی درخصوص همکاری‌های اقتصادی و تجاری، وارد بغداد شد.
11 وزارت کشور مصر: در انتخابات ریاست‌جمهوری، حسنی مبارک تنها کاندیدای ریاست‌جمهوری، با 42/98 درصد آرای رأی‌دهندگان به‌عنوان رئیس‌جمهور مصر انتخاب شد.
گزارش روزشمار 23/7/1360
12 ارتش عراق آبادان و اطراف شهر پاوه را بمباران و گلوله‌باران کرد که خسارت چندانی نداشت. در حین بمباران آبادان اصابت چند بمب خوشه‌ای به یک انبار مهمات عراقی‌ها در غرب کارون، خسارت‌های زیادی به بار آورد؛ نیروهای خودی در مناطق کوره‌موش، مهران و شانه‌دری تحرکاتی کردند که در دو مورد موفقیت‌هایی به دست آمد.
1 در درگیری نیروهای ارتش با افراد حزب دمکرات در محور بوکان - میاندوآب، 2 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند، رادیو صدای کردستان میزان تلفات نیروهای خودی را 50 (!) پاسدار و جاش اعلام کرد؛ اقدام موفقیت‌آمیز نیروهای خودی در پاک‌سازی روستای "ماهی" در محدودة بانه.
2 افراد وابسته به گروههای مسلح ضدانقلاب، در 5 عملیات بمبگذاری، پرتاب نارنجک و بمب آتش‌زا در شهرهای اهواز، اشنویه، میاندوآب، تهران و زابل خسارت‌های جانی و مالی به بار آوردند. اقدام این افراد برای آتش‌زدن چندین اتوبوس در مشهد نیز ناکام ماند.
3 نیروهای سپاه پاسداران در دو عملیات در شهرهای زنجان و دوگنبدان، چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و افراد فعال در این خانه‌ها را دستگیر کردند؛ دادگاه انقلاب اسلامی ایلام 25 نفر از اعضا و هواداران این سازمان را به 6 ماه تا 10 سال حبس محکوم کرد.
4 امام خمینی در حکمی به رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی اجازه دادند که با استفاده از اختیارات رهبری، مأموریت‌ها و وظایف محول‌شده به ارتش را با مشورت ریاست‌جمهوری انجام دهد.
5 سخنان امام خمینی در جمع معاونان و مدیران کل آموزشوپرورش درخصوص اهمیت فرهنگ و آموزشوپرورش، وضعیت این امور در زمان رژیم پهلوی، مشکلات باقیمانده از سیاست غلط فرهنگی رژیم سابق درحال‌حاضر، تأکید بر استقلال فرهنگی و استفاده از متخصصان متعهد و رهایی از وابستگی به شرق و غرب در همه شئون.
6 درپی انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به ریاست‌جمهوری، آیت‌الله مهدوی کنی، نخست‌وزیر، به‌منظور بازگذاشتن دست رئیس‌جمهور برای انتخاب نخست‌وزیر و اعضای کابینه، از سمت خود استعفا کرد.
7 واکنش سفارت عراق در بیروت به دیدار سه روز پیش نخست‌وزیر لبنان، با کاردار ایران در بیروت و ابراز علاقة وی برای توسعه روابط با جمهوری اسلامی ایران.
8 منابع خبری غربی: پلیس لندن در عملیاتی 3 ایرانی خریدار اسلحه را که به‌دست 3 نفر از اتباع انگلیسی و یک تبعة ایرانی گروگان گرفته شده بودند، آزاد کرد.
9 خبرگزاری پارس: سرمایه‌گذاری گستردة یوگسلاوی و کره جنوبی در زمینه‌های مختلف تجاری، صنعتی و عمرانی در کشور عراق.
گزارش روزشمار 24/7/1360
10 نیروهای عراقی پس از 5 روز، دوباره تپه120 را در غرب رودخانه کرخه اشغال کردند؛ 3 نفر از نیروهای عراقی در محور عملیاتی ثامن‌الائمه(ع)، به نیروهای خودی پناهنده شدند.
11 حمله نیروهای حزب دمکرات به نیروهای خودی در محور تکاب - صائین‌دژ و مرکز مخابرات مهاباد و پاسخ نیروهای خودی؛ انفجار یک بمب در مقر سپاه میاندوآب؛ افراد مسلح غیرقانونی مسافران یک مینی‌بوس را در گردنه صلوات‌آباد و 6 پاسدار را در روستای سرو گروگان گرفتند؛ سرقت افراد مسلح غیرقانونی از مردم یک روستا در محدودة بوکان؛ آزادشدن 13 تن از گروگان‌های حزب دمکرات کردستان؛ ادامه پاک‌سازی منطقه جوانرود و استقرار در ارتفاعات سرکوب؛ کشف 6 قبضه اسلحه در منطقه جنوب ارومیه.
12 مسئول روابط بین‌المللی حزب کمونیست ایتالیا، با ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی ملاقات و گفت‌وگو کرد. مسعود رجوی گفت: این دیدار در چارچوب حمایت از حقوق بشر انجام شده است.
1 رادیو کلن در مقاله‌ای کاهش فعالیت‌های مخالفان مسلح در ایران، را "آرامش قبل از طوفان" خواند و گفت ادامة بحران در ایران همچنان امکان‌پذیر است.
2 تشکیل جلسه شورای عالی دفاع برای بررسی اوضاع سیاسی و نظامی کشور و تصمیم‌گیری دربارة طرح صلح پیشنهادی سازمان کنفراس اسلامی. رئیس‌جمهور: غیر از پذیرش عقب‌نشینی عراق مسئله جدیدی در این طرح وجود نداشت. ... اقدام عراق در لغو قرارداد 1975 الجزیره یک‌جانبه بوده و این مسئله نیز پس از خروج نیروهای عراقی از ایران قابل‌بررسی است.
3 محورهای سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در نمازجمعه تهران: وجود خیل فراوان آوارگان جنگی و تلاش ناکام امریکا، عراق و برخی گروههای غیرقانونی برای قراردادن آنها رودرروی نظام، تأکید بر مبارزه با تروریسم در اشکال نظامی و اقتصادی و اشاره به نامة امام خمینی(ره) در واگذاری اختیارات استفاده از احکام ثانویه به مجلس شورای اسلامی و اعتماد ایشان به مجلس.
4 درپی استقبال نسبتاً خوب مردم آلمان از غرفه کتاب ایران در نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت، دانشجویان ایرانی مخالف نظام جمهوری اسلامی، در سومین روز برگزاری نمایشگاه، به غرفه ایران حمله کردند و کتاب‌ها، عکس‌های امام و پرچم‌ها را پاره کردند. این اقدام، با سکوت پلیس آلمان، منجر به تعطیلی غرفه شد.
5 روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز در مقاله‌ای چگونگی فعالیت خطوط هوایی بین‌المللی فعال در ایران و علت قطع یا کاهش سطح همکاری آنها با ایران را تشریح کرد، بدون اینکه از تأثیر عوامل سیاسی بر تصمیم‌گیری این شرکت‌ها سخنی به میان آورد.
گزارش روزشمار 25/7/1360
6 ادامة تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن درپی تصرف تپه120 در مناطق دزفول، شوش و خرمشهر و سقوط یک جنگنده عراقی در این منطقه؛ پناهنده‌شدن یک افسر و یک سرباز عراقی در شمال‌غرب کشور.
7 افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای سقز، عباس‌آباد سنندج و در محور سنندج - همدان، 9 تن از مردم عادی و نیروهای خودی را شهید یا زخمی کردند و چند نفر را نیز گروگان گرفتند؛ در شیراز افراد وابسته به گروههای مسلح ضدانقلاب یک اتوبوس را به آتش کشیدند و در این حادثه دو کودک به شهادت رسیدند و 20 نفر از مسافران نیز زخمی شدند؛ حمله ناکام تروریست‌های مسلح به منزل امام‌جمعه رشت و شهادت مأمور شهربانی؛ ترور دادیار سابق دادسرای انقلاب اردبیل؛ وقوع 2 انفجار در شهر ارومیه و یک انفجار در مشهد که تلفات جانی نداشت؛ خنثی‌سازی مواد منفجره و دستگیری 2 تن از وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد؛ درپی انفجار یک نارنجک در تبریز نیروهای بسیج 3 نارنجک دیگر را هم کشف و خنثی کردند.
8 نامة امام خمینی در پاسخ به دغدغه‌های فکری آیت‌الله گلپایگانی درخصوص واگذاری بخشی از اختیارات ولی فقیه به مجلس شورای اسلامی برای وضع قوانین با احکام ثانویه.
9 آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، در مراسم اعطای سردوشی به دانشجویان دانشکده افسری ارتش، درباره جایگاه ارتش ایران در میان ملت و بی‌سابقه بودن این امر در ارتش‌های جهان و مسئولیت فرماندهان ارتش، مطالبی ایراد کردند.
1 نامة عده‌ای از علما به امام خمینی(ره) و اعلام آمادگی، جهت نظارت بر قوانینی که مجلس شورای اسلامی با استفاده از اختیارات ولی فقیه وضع می‌کند.
2 دیدار رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس‌جمهور و رئیس دیوان عالی کشور با امام خمینی(ره).
3 سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت با صدور اطلاعیه‌ای اقدام ناموفق عوامل سفارت عراق در ترور کاردار ایران در بیروت را محکوم کرد.
4 شاه اردن، به‌همراه هیئتی از مقامات بلندپایة این کشور، در آغاز یک سفر دوره‌ای به کشورهای منطقه وارد بغداد شد و با صدام حسین و سران عراق دیدار کرد. رادیو اسرائیل هدف ملک حسین از این سفر را ارزیابی وضع کنونی اعراب و روابط میان کشورهای عربی دانست.
گزارش روزشمار 26/7/1360
5 ادامة تبادل آتش در محور غربی مناطق دزفول، شوش، بستان و کارون؛ گلوله‌باران مناطق مسکونی آبادان و روستای کانی‌میران مریوان تلفات و خساراتی را درپی داشت؛ پناهنده‌شدن 9 نظامی عراقی و یک غیرنظامی به نیروهای مرزی در سردشت.
6 حملات معارضین عراقی به مراکز امنیتی و نظامی شهرهای سیدصادق، سیروان و شانه‌دری در روزهای اخیر و ترور رئیس اداره مهندسی سلیمانیه.
7 گزارش اجمالی نشریه میدل ایست اکونومیک سروی از چگونگی صدور نفت و وضعیت پایانه‌های نفتی ایران با تکیه بر ادعاهای عراق دربارة میزان خسارات واردشده به مبادی صدور نفت ایران.
8 طبق گزارش نیویورک تایمز درخصوص معاملات تسلیحاتی منطقة خاورمیانه از سال 1357 تا 1360، عراق مقادیر زیادی تسلیحات مختلف از کشورهای فرانسه، ایتالیا، سوئیس، شوروی و یوگسلاوی خریداری کرده است؛ طی روزهای اخیر نیز چندین محموله حاوی تجهیزات و تسلیحات نظامی ازطریق اردن، کویت و عربستان وارد عراق شده است.
9 در محور سقز و بانه، 10 نفر از افراد وابسته به گروههای ضدانقلاب کشته یا زخمی شدند و یک نفر از نیروهای سپاه به شهادت رسید.
10 در ادامه عملیاتهای تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد، نوشهر، نیشابور، تنکابن و بابل، 5 نفر از افراد سپاه و بسیج به شهادت رسیدند و یک نفر از افراد سازمان کشته شد؛ دستگیری 25 نفر و کشته‌شدن یک تن از اعضای گروههای تروریستی در تهران و زنجان؛ به گزارش ستاد منطقه 3 سپاه کشوری، در چند روز اخیر، 10 نفر از افراد این سازمان در قائمشهر دستگیر شدند و 7 نفر از وابستگان به منافقان که به اعدام محکوم شده بودند، با معرفی خود به دادگاه و اظهار پشیمانی، با تخفیف به 5 تا 10 سال زندان محکوم شدند.
11 امام خمینی در سخنانی در جمع عده‌ای از خانواده‌های شهدا با اشاره به رشادت‌های بی‌نظیر جوانان کشور به افشای ماهیت سازمان عفو بین‌المللی به‌عنوان یک ارگان خدمتگزار به قدرت‌های بزرگ و تلاش آنها برای شکست‌دادن نظام جمهوری اسلامی پرداختند. ایشان همچنین ضمن اعجازخواندن انقلاب اسلامی بر اهمیت تربیت اسلامی کودکان و جوانان تأکید کردند.
12 حمایت جامعه مدرسین حوزة علمیه قم و علمای آذربایجان از حکم امام در واگذاری بخشی از اختیارات ولایت فقیه به مجلس، برای وضع قوانین و اعلام آمادگی آنها برای نظارت بر چگونگی اعمال آن.
1 تشکیل چهارمین جلسة فرماندهان مناطق ده‌گانه سپاه و مسئولان عملیات و اطلاعات این مناطق با حضور فرمانده کل سپاه.
2 به‌دنبال سوءقصد مسلحانه و ناموفق وابستگان سفارت عراق علیه کاردار ایران در بیروت، گروهی از شخصیت‌های سیاسی و مذهبی این شهر، وزارت امور خارجه لبنان، جبهة دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین و سفیران واتیکان و ترکیه این اقدام را محکوم کردند.
3 شاه اردن، پس از دیداری یک‌روزه از عراق به کویت رفت تا با امیر کویت درخصوص تحولات اخیر جهان عرب گفت‌وگو کند.
ضمیمة اول گزارش149: شرح اقدامات سپاه برای ادامه جنگ و بیرون‌راندن دشمن از مناطق اشغالی.
ضمیمة دوم گزارش149: توضیحات سردار علایی درباره توسعه سازمان رزم سپاه.
گزارش روزشمار 27/7/1360
4 در حمله هواپیماهای عراقی به بندر امام خمینی و تأسیسات پتروشیمی این بندر، 8 نفر شهید و 26 نفر زخمی شدند؛ حمله نیروهای خودی به پادگان سیدصادق و پایگاه حاجی‌شیخ تلفات و خساراتی به عراق وارد کرد. انهدام دو سنگر عراقی در جبهه سومار؛ تداوم تبادل آتش توپخانه و ادوات در مناطق غربی و جبهه‌های میانی و جنوب؛ پناهندگی 3 عراقی ازطریق مرزهای سردشت.
5 در درگیریهای میان نیروهای خودی و عناصر مسلح غیرقانونی، در محورهای سقز، بانه، سردشت و مهاباد، از نیروهای خودی 3 تن شهید و 3 تن زخمی و از شورشیان مسلح نیز 3 نفر کشته، 12 تن زخمی و تعدادی دستگیر شدند؛ تلاش عراق برای آموزش نظامی نیروهای مخالف ایران.
6 کشف یک پایگاه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و یک خانه تیمی سازمان در ساری و دستگیری 3 تن از اعضای سازمان؛ اقدامات خرابکارانه افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق: آتش‌زدن کتاب‌فروشی سازمان تبلیغات در زابل و پرتاب نارنجک در کرمانشاه؛ تصرف 10 خانه تیمی سازمان مجاهدین و دستگیری بیش از 80 نفر به‌دست نیروهای سپاه بوشهر در سه ماه تابستان.
7 دادستان انقلاب ساری: بیش از 30 خانه تیمی و انبار مهمات گروههای تروریستی در چند ماه گذشته در ساری کشف شد و حدود 250 نفر از اعضای آنان دستگیر شدند.
8 سودابه سدیفی، یکی از مشاوران بنی‌صدر معزول: «بنی‌صدر پس از عزل از مقام فرماندهی کل قوا به سازمان مجاهدین خلق [منافقین] پیغام فرستاد که تنها چاره کار، ترور شخصیت‌های پیرو خط امام است.
9 آیت‌الله خامنه‌ای، در نامهای به رئیس مجلس شورای اسلامی، دکتر علی‌اکبر ولایتی را به‌عنوان نخست‌وزیر پیشنهادی، جهت اخذ رأی به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.
10 مأموران عربستان به زائران ایرانی در حرم پیامبر(ص) حمله و عده‌ای را دستگیر کردند. مقامات مسئول رژیم سعودی پس از مذاکره با نمایندگان امام در مدینه، ضمن عذرخواهی، تعهد کردند که مسئولان این درگیری را محاکمه و ایرانیان دستگیرشده را آزاد کنند.
11 چارلز ناس در مقاله‌ای در نشریه هرالد تریبیون، با یادآوری پیروزی‌های اخیر نظامی و اقتصادی ایران، پیش‌بینی ورشکستگی ایران را غیرواقع‌بینانه دانسته، به گروههای سلطنت‌طلب توصیه می‌کند که بدون تکیه بر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، دست به اقدامی بزنند.
وزیر خارجه عراق در دیدار با همتای ایتالیایی خود در رم، ضمن گفت‌وگو درباره جنگ ایران و عراق
1 و اوضاع کلی خاورمیانه از آمادگی عراق جهت افزایش عرضه نفت به ایتالیا خبر داد.
2 نشریه المجله از اقدام عراق در خرید هواپیماهای جنگنده هاوک از انگلیس و احتمال مونتاژ این نوع هواپیماها در عراق خبر داد.
3 گزارش خبرگزاری فرانسه درباره آخرین وضعیت سیاسی و امنیتی مصر پس از ترور انور سادات و اقدامات رژیم مصر برای دستگیری مذهبیون بنیادگرا.
ضمیمة گزارش1: گزارش هیئت استانداری خوزستان از چگونگی حمله هواپیماهای عراقی به بندر امام خمینی.
گزارش روزشمار 28/7/1360
4 اقدام هواپیماهای عراقی در بمباران 2 منطقه در جبهه‌های جنوب؛ تحرکات و اقدامات ارتش عراق در محورهای شوش، الله اکبر - بستان، حمیدیه و کارون؛ ادامه ارسال انواع سلاح و مهمات از کشورهای عربی منطقه به عراق؛ پناهنده‌شدن 3 سرباز و یک غیرنظامی عراقی به ایران در سردشت، پاوه و نوسود.
5 ایجاد راه‌بندان و سرقت 3 خودرو متعلق به وزارت نیرو در گردنه قوشچی در شمال ارومیه؛ پناهنده‌شدن 6 تن از افراد حزب دمکرات به نیروهای سپاه در پاوه.
6 جوخه‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 2 مدیر مدرسه را در هشتپر طوالش و سبزوار ترور کردند؛ کشف و خنثی‌سازی 3 بمب در تهران و مشهد با تلاش نیروهای کمیته و سپاه؛ در تهران یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق شناسایی شد و در درگیری بهوجودآمده یکی از افراد سازمان زخمی و دستگیر شد و 2 تن از نیروهای کمیته نیز زخمی شدند.
7 در جلسه غیرعلنی امروز مجلس شورای اسلامی، نمایندگان دیدگاههای خود را درباره نخست‌وزیری دکتر علی‌اکبر ولایتی ابراز داشتند. آقای هاشمی رفسنجانی: تعداد آرای مخالف زیاد است، ولی احتمال تصویب زیادتر است.
8 کارکرد دادگاه‌های انقلاب در مقاطع حساس و آشوب‌های منطقه‌ای، آخرین وضعیت سازمان مجاهدین خلق ازنظر تشکیلاتی، عملیات و کارآمدی، شرایط توبه و بازگشت اعضا و هواداران گروههای مسلح غیرقانونی، محورهای اصلی سخنان دادستان کل انقلاب در مصاحبه مطبوعاتی و رادیو، تلویزیونی بود.
9 بیانیه هشت‌بندی وزارت امور خارجه ایران درخصوص شرایط موافقت با سفر هیئت بررسی سازمان عفو بین‌الملل به ایران برای بازدید از سیر قضایی امور.
10 وزیر مسکن و شهرسازی در مسکو با مسئولان کمیته دولتی روابط اقتصادی شوروی گفت‌وگو کرد؛ دیدار مهندس غرضی، وزیر نفت ایران، با معاون وزیر نیرو و صنایع یوگسلاوی.
11 مقالة روزنامه فایننشال تایمز درخصوص نقش و اهمیت امکانات بندری کویت به‌عنوان عقبه اصلی واردات کالا به عراق.
12 روزنامه نیویورک تایمز در مقاله‌ای به اختلافات ایران و امریکا که قرار است در دادگاه بین‌المللی لاهه بررسی شود پرداخت. حجم اختلافات، سابقه شکل‌گیری پرونده‌ها، چگونگی ارجاع به دادگاه، ادعاهای مطرح‌شده و محدودیت‌های دادگاه برای قبول پرونده‌ها ازجمله موضوعات طرح‌شده در این مقاله است.
13 رادیو لندن در بررسی بحران بازار نفت و پایین‌آمدن قیمت آن به نقش و عملکرد کشورهای عربستان، لیبی و الجزایر دراین‌خصوص پرداخته است.
ضمیمة گزارش165: توصیه‌های روابط عمومی شهربانی کل کشور برای آگاه‌سازی مردم به‌منظور کاهش تلفات بمب‌گذاری‌ها.
گزارش روزشمار 29/7/1360
1 در گلوله‌باران شهر آبادان چند نفر شهید یا زخمی و تعدادی منزل مسکونی ویران شد؛ حملات نیروهای خودی در منطقه کوت‌شیخ خرمشهر، خساراتی را به نیروهای عراقی وارد آورد.
2 بازگشایی محور میاندوآب - مهاباد پس از دو سال با اجرای عملیات مشترک نیروهای سپاه و ارتش و آزادشدن تردد در این محور از ساعت 9 تا 17؛ ادعای رادیو کردستان دربارة درگیری افراد حزب دمکرات و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) با نیروهای خودی در سنندج.
3 در عملیاتهای ترور و تخریبی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و مشهد 1 تن شهید و 2 تن زخمی شدند، از افراد این سازمان نیز یک نفر کشته و یک تن دستگیر شد؛ در کردکوی، اقدام عناصر این سازمان برای آتش زدن بانک ناکام ماند.
4 در یک هفته گذشته، تعدادی از افراد وابسته به گروه‌ها و سازمانهای مسلح غیرقانونی ازجمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تنکابن، لاهیجان، ماهشهر، رشت و مشهد دستگیر شدند؛ در رشت 30 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پس از اظهار ندامت و دادن تعهد آزاد شدند.
5 هواداران سازمان مجاهدین خلق با حمله به دانشجویان عضو انجمن اسلامی شهر رم، یکی از اعضای این انجمن را به شهادت رساندند.
6 امام خمینی در دیدار با مسئولان سپاه علت حملات تبلیغاتی علیه سپاه را کارایی و سودمندی این نهاد برای نظام جمهوری اسلامی دانسته، بر حفظ وحدت، تبعیت از اسلام فقاهتی، دقت در آموزش‌های عقیدتی و پرهیز از تندروی و حفظ وجاهت سپاه در میان مردم تأکید کردند.
7 به گزارش آسوشیتدپرس، سعدون حمادی، وزیر امور خارجه عراق، در سفر به ایتالیا و دیدار با رئیس‌جمهور و وزیر تجارت خارجه آن کشور وعده داد که عراق صدور نفت به ایتالیا را افزایش می‌دهد. در همین حال، سرکنسول ایتالیا در ایران در سخنانی عراق را مسئول جنگ دانست.
8 سخنگوی سازمان عفو بین‌الملل در واکنش به بیانیة روز گذشتة وزارت خارجه ایران: این سازمان هیچ پیش‌شرطی را برای دیدار از ایران نمی‌پذیرد.
9 باوجود جوسازی‌های روزنامه‌های بلژیک، منابع پلیس این کشور اعلام کردند که در بازرسی از کشتی ایرانی توقیف‌شده هیچ مدرکی دال‌بر حمل سلاح غیرقانونی یافت نشده است.
10 نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال در مقاله‌ای با بیان اینکه عراق به نمایندگی از یک اتحاد سری نظامی متشکل از کشورهای امریکا، شوروی و عربستان به ایران حمله کرده است، به موفقیت ایران در عملیات ثامن‌الائمه(ع) اشاره و روند جنگ را به سود ایران ارزیابی کرد.
11 گزارش خبرگزاری فرانسه از روابط سیاسی و تسلیحاتی فرانسه با عراق.
ضمیمة گزارش176: بخش‌هایی از مقاله یک نشریه داخلی درباره رویکرد، سرمایه‌گذاری، آینده‌نگری و برنامه‌ریزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در گیلان.
گزارش روزشمار 30/7/1360
12 زخمی‌شدن 5 تن و ویران‌شدن چند خانه در گلوله‌باران مناطق مسکونی شهر اهواز.
ورود 10 دستگاه خودرو بارکش حامل قطعات یدکی از کویت به عراق؛ در طول مهرماه مجموعاً 588 دستگاه خودرو بارکش نظامی حامل مهمات و جنگ‌افزار و 77 دستگاه خودرو نظامی نو از کشورهای
1 عربستان، کویت و اردن وارد عراق شده است؛ پناهنده‌شدن 9 نظامی و غیرنظامی عراقی به ایران؛ به‌کارگیری معلمان مصری در عراق درپی اعزام اجباری معلمان عراقی به جبهه‌های جنگ و کمبود معلم در مقاطع مختلف تحصیلی.
2 پرتاب نارنجک به محل تجمع مردم و نیروهای گشت سپاه و ارتش در شهر بانه، حمله به پایگاههای سپاه در حوالی کامیاران و سقز و گروگان‌گرفتن یکی از افراد جهاد سازندگی ازجمله اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در غرب کشور بود؛ حملة اهالی روستای گلین به مقر حزب دمکرات درپی تعدی افراد این حزب به مردم منطقة ژاره‌رود؛ حزب دمکرات 2 قبضه توپ 130 میلی‌متری از عراق تحویل گرفت.
3 پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زدن خودرو در محله‌های تهران، ایجاد درگیری در هشتپر طوالش و بمبگذاری در بانک صادرات اهواز مجموع تحرکات امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) است.
4 مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد رئیس‌جمهور مبنی‌بر بر نخست‌وزیری دکتر علی‌اکبر ولایتی رأی نداد؛ رئیس‌جمهور: این تصمیم نشان‌دهنده استقلال مجلس است؛ خبرگزاری فرانسه رد پیشنهاد نخست‌وزیری آقای ولایتی را، به‌منزلة ظهور اختلافات شدید در میان رژیم دانست.
گزارش روزشمار 1/8/1360
5 در گلوله‌باران شهرهای آبادان، سوسنگرد، پیرانشهر و پاوه، 2 نفر شهید و 18 نفر زخمی شدند؛ ادامه تبادل آتش در مناطق دشت عباس و خرمشهر؛ 4 نظامی عراقی از جمهوری اسلامی درخواست پناهندگی کردند؛ شورای فرماندهی ارتش عراق درپی افزایش شمار پناهندگان نظامی این کشور به جمهوری اسلامی، در جلسه‌ای با حضور صدام تصمیماتی اتخاذ کرد.
6 شورای عالی دفاع تشکیل جلسه داد. در این جلسه درخصوص وضع کلی جبهه‌های جنگ، طرح‌های جنگی آینده، نیازهای ارتش و سپاه و امکان تأمین این نیازها، کنترل اخبار مربوط به جنگ، طرح پیشنهادی سازمان کنفرانس اسلامی و... مطالبی بیان شد.
7 در اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در مهاباد، محور شاهین‌دژ - تکاب، بانه و مسیر سنندج - سقز، 3 نفر شهید، 6 تن زخمی و 5 نفر گروگان گرفته شدند؛ افراد حزب دمکرات در محور ارومیه - سرو یک کامیون و یک خودرو وانت را ربودند، در هفته گذشته، 12 تن از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی خود را به سپاه معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.
8 درپی پیروزی‌های اخیر رزمندگان اسلام و پاک‌سازی شهرها و مناطقی مانند بوکان، مهاباد، اورامانات، مریوان و جنوب‌غربی ارومیه، وضعیت این مناطق عادی شده است و نهادهای انقلابی و ادارات دولتی کار خود را از سر گرفته‌اند؛ مردم اورامانات و مریوان با راه‌پیمایی در مریوان و تجمع در مقابل روابط عمومی سپاه پاسداران اقدامات گروههای ضدانقلاب و حامیان آنان را محکوم کردند.
در عملیات ترور افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، یک نفر به شهادت رسید؛ نیروهای امنیتی در شهرهای تهران، تبریز، رشت و برازجان، بیش از 6 خانة تیمی را شناسایی و تصرف کردند. در عملیاتهای انجام‌شده، 3 نفر از عناصر سازمان کشته، 7 تن زخمی و 39 تن دستگیر شدند و تعدادی سلاح، اسناد و مدارک درون‌سازمانی، نشریات و اعلامیه‌های سازمان، وسایل ساخت بمب و همچنین مقادیری مهمات به دست آمد. در بندرترکمن، یکی از ضدانقلابیون فعال عضو ستاد خلق
1 ترکمن دستگیر شد؛ نیروهای سپاه در سه روز گذشته، 25 نفر از اعضای گروههای ضدانقلاب را در شهرهای ایلام، گرگان، قائمشهر، آستانه اشرفیه و شاهرود دستگیر کردند.
2 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه تهران درباره استقبال مردم منطقه از انقلاب اسلامی، تحریم اقتصادی ایران و اجرای کودتای نظامی به‌عنوان راهکارهای دشمنان برای سرکوب انقلاب اسلامی ایران، عملکرد موفق نیروهای انتظامی در کنترل گروههای مسلح و محارب و... سخنانی ایراد کرد.
3 درپی اقدامات سیاسی و تبلیغاتی سازمان عفو بین‌الملل علیه نظام قضایی ایران، وزارت امور خارجه برای اثبات سیاسی‌بودن و وابستگی این نهاد بین‌المللی به قدرت‌های حاکم، سندی را منتشر کرد که حاوی گزارش سفیر رژیم شاهنشاهی در لندن به وزیر امور خارجه وقت، از گفت‌وگوی دبیرکل و رئیس بخش انگلیسی سازمان عفو بین‌الملل در سال 1356 بود. در این گزارش درباره هماهنگی سفیر وقت ایران با مقامات بالای سازمان عفو بین‌الملل در تنظیم گزارش سالانه این سازمان دربارة ایران و اقدام دبیرکل این سازمان در ارائه راهکارهای مناسب برای اغوای افکار عمومی درجهت بهبود وجهة ایران درزمینة حقوق بشر مطالبی بیان شده است.
4 روزنامة امریکایی کریستین ساینس مانیتور: درحال‌حاضر در ایران مقاماتی که گرایش‌های شرقی دارند، بر مسند قدرت نشسته‌اند و ایران درحال نزدیک‌شدن به یکی از کشورهای بلوک شرق است.
5 یونایتدپرس: دولت‌های هند و عراق توافقنامه‌ای را جهت بهبود روابط دوجانبة اقتصادی، تجاری، فرهنگی و هنری امضا کرده‌اند.
ضمیمه اول گزارش190: جزئیات واگذاری سرپرستی و پشتیبانی ستاد جنگ‌های نامنظم به سپاه پاسداران.
ضمیمه دوم گزارش190: تصمیمات اتخاذشده در جلسه مردادماه شورای عالی دفاع به‌منظور کنترل اخبار جنگ و جلوگیری از درج اخبار حفاظتی.
گزارش روزشمار 2/8/1360
6 در بمباران شهر آبادان، 11 نفر از اهالی شهر شهید یا زخمی شدند و بیش از 100 منزل مسکونی ویران شد یا آسیب جدی دید؛ تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن در محور خرمشهر؛ حمله نیروهای سپاه به ساختمان استخبارات شهر شاندری و انفجار یک پل در مسیر خانقین - خسروی به‌دست نیروهای مبارز مسلمان عراقی، تلفات و خساراتی را به نظامیان عراقی وارد کرد؛ تسلیم‌شدن 2 نظامی عراقی به نیروهای سپاه در منطقة عمومی هویزه؛ سپاه پاسداران به نقل از منابع موثق: اخیراً 38 تن از اعضای حزب بعث و 17 نظامی عراقی، به‌جرم مخالفت با رژیم صدام و سیاست‌های تجاوزطلبانه او اعدام شدند.
7 76 دستگاه تریلر حامل مهمات و جنگ‌افزارهای نظامی از عربستان و 31 خودرو بارکش حامل اسلحه و مهمات از کویت وارد عراق شدند.
8 فرمانده لشکر92 زرهی اهواز در پاسخ به استعلام استانداری خوزستان برای انتقال گاز مایع بهوسیله قطار از خارج از استان خوزستان به شهر اهواز گفت: این امر باتوجه‌به درپیشبودن زمستان و کمبود سوخت، کمکی برای مردم است، اما احتمال برخورد گلوله یا راکت هواپیما به مخزن قطار قابل پیش‌بینی نیست.
9 قائم‌مقام ستاد رسیدگی به وضع مصدومان و مجروحان جنگ، درباره علت شکل‌گیری، فعالیت‌های کنونی، برنامه‌های آینده و برنامه‌ریزی این ستاد برای اعزام گروههای پزشکی به مناطق جنگی توضیح داد.
برخورد یک مینی‌بوس با مین در حوالی کامیاران، 4 شهید و 7 زخمی درپی داشت؛ حملة عناصر
1 مسلح غیرقانونی به مقر نیروهای دولتی در جوانرود؛ کشته شدن 3 تن و دستگیری 2 نفر از افراد حزب دمکرات در عملیات کمین نیروهای سپاه مهاباد؛ در حمله افراد مسلح برانداز به خودرو ارتش در منطقه برادوست، 2 تن شهید و 4 تن زخمی شدند؛ در مریوان عضویت 60 تن از افراد گروه کومه‌له، به دلیل مخالفت با مشی مبارزه مسلحانه، لغو شد.
2 به‌دنبال آزادسازی شهر بوکان و بازگشایی و آغاز فعالیت سازمانهای اداری در این شهر، شهربانی بوکان در مراسمی فعالیت رسمی خود را از سرگرفت. قبل از این مراسم، عده‌ای از افراد ضدانقلاب به نیروهای شهربانی که برای شرکت در این مراسم عازم بوکان بودند، حمله کرده و 2 تن از آنها را شهید، عده‌ای را زخمی و 10 نفر را اسیر کردند.
3 در اقدامات افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، مشهد، بروجرد و اسفراین، از نیروهای خودی 3 نفر شهید و 14 نفر زخمی شدند و از وابستگان به سازمان 1 نفر دستگیر و یک نفر کشته شد.
4 به‌دنبال عملیات تروریستی منافقین در قزوین که موجب شهادت و زخمی‌شدن چند تن از پاسداران و معاون آموزشوپرورش قزوین شد کمیته مرکزی این شهر در یک هفته گذشته، 2 نفر از عاملان مهم این حادثه را به هلاکت رسانده، 18 تن از آنان را دستگیر کرد. علاوهبراین 3 خانه تیمی هم با هوشیاری نیروهای این کمیته کشف شد.
5 پیکر یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایتالیا که در 29 مهرماه به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رم به شهادت رسیده بود، از شهر رم به فرودگاه این شهر تشییع و بهوسیله هواپیما به ایران منتقل شد.
6 رادیو بغداد رأی منفی مجلس شورای اسلامی به نخست‌وزیری آقای ولایتی را نشانه پیدایش اختلافات عمیق سیاسی بین مسئولان نظام دانسته و آن را سرآغاز مشکلات داخلی عنوان کرد.
ضمیمه گزارش204: توضیحات تکمیلی درباره فعالیت‌های شهید داود عمریه.
گزارش روزشمار 3/8/1360
7 در حملة جنگندههای عراقی به بندر امام خمینی، یک کشتی تجاری ایرانی غرق و یک کشتی هندی دچار آتش‌سوزی شد و 2 ایرانی به شهادت رسیدند، یک هندی کشته و یک تن دیگر مفقود شد. ستاد فرماندهی ارتش عراق مسئولیت حمله به کشتی‌ها را برعهده گرفت؛ در بمباران شهر آبادان، 4 تن زخمی شدند، 6 منزل مسکونی و یک مجتمع اداری ویران گردید و 4 خودرو منهدم شده یا آسیب دیدند؛ پدافند خودی یک فروند هواپیمای عراقی را در خاک عراق سرنگون کرد.
8 خبرنگار خبرگزاری فرانسه در بازدید از منطقة عملیاتی ثامن‌الائمه(ع)، به نکاتی اشاره کرد که حاکی‌از عزم ارتش عراق برای دراختیارداشتن درازمدت آن منطقه بوده است.
9 یک گروه 70 نفری از بسیجیان خمینی‌شهر عازم جبهه‌های جنگ شدند؛ مردم شهرها و روستاهای مختلف مقادیر زیادی کمک‌های نقدی و غیرنقدی به مناطق جنگی و جنگ‌زدگان اهدا کردند.
10 مسعود رجوی، مسئول شورای ملی مقاومت، در نامهای به رئیس حزب دمکرات کردستان، از وی دعوت کرد که همراه با حزب و نیروهای تحت امرش، با شورای ملی مقاومت و نظام سیاسی آینده ایران همکاری کند.
حملة افراد حزب دمکرات کردستان به یکی از روستاهای تکاب و به شهادت رساندن 2 نفر و ربودن 5 تن دیگر؛ حمله عناصر حزب دمکرات به پایگاه سپاه سردشت؛ کارگذاشتن بمب در سردشت؛
1 دستگیری 19 نفر از افراد فعال حزب دمکرات و گروه کومه‌له در مهاباد؛ تسلیم‌شدن 6 تن از نیروهای شورشی مسلح به سپاه پاسداران روانسر و دیواندره.
2 رادیو صدای کردستان از 3 عملیات نیروهای حزب دمکرات در مهاباد، سومار و سردشت علیه نیروهای ایرانی خبر داد، درحالیکه هیچ منبعی درگیری در این شهرها را تأیید نکرده است. این رادیو همچنین شلیک چند گلوله افراد این حزب به پایگاه سپاه پیرانشهر را درحد تصرف شهر بزرگ‌نمایی کرد.
3 عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اقداماتی تروریستی در شهرهای شیراز، اهواز، گرگان و قزوین، یک نفر را به شهادت رساندند و 3 نفر را زخمی کردند؛ نیروهای امنیتی 3 خانة تیمی سازمان را در شهرهای بندرعباس، رودسر و لاهیجان شناسایی و تصرف کردند.
4 سرپرست دادگاه‌های انقلاب اسلامی ارتش: با اقدامات دادگاه انقلاب ارتش و با کمک واحد ارشاد و اطلاعات پایگاه یکم شکاری نیروی هوایی، تاکنون 24 نفر از کسانی‌که در فرار بنی‌صدر شرکت داشته‌اند، دستگیر شده‌اند.
5 رئیس دیوان عالی کشور در مصاحبه‌ای گفت: چنانچه حکام شرع در امر قضاوت دچار اشتباه شوند، محاکمه خواهند شد. وی همچنین افزود: هدف رسانه‌های غربی از طرح موضوع اعدام‌ها در ایران، جوسازی است.
6 درپی تشکیل دیوان بین‌الملل داوری برای حکمیت دربارة اختلاف مالی ایران و امریکا در هفته گذشته، روزنامه اطلاعات با نقل این خبر، درباره چگونگی آغاز به کار و رسیدگی به پرونده‌ها و نوع شکایات ارجاعی به این دادگاه توضیحاتی داد.
7 خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و پارس، از انعقاد دو قرارداد در حوزة حملونقل و خطوط مخابراتی میان کشور عراق با دو کشور اردن و یوگسلاوی خبر دادند.
8 روزنامة آساهی شیمبون ژاپن از تصمیم شرکت‌های بیمه ژاپنی برای پرداخت خسارت به کشتی‌های آسیب‌دیده در جنگ تحمیلی خبر داد.
9 مردم شهرهای سلیمانیه، کرکوک و قلعه‌دیزه در مخالفت با رژیم بعثی عراق تظاهرات کردند. که این اقدام با دخالت پلیس به خشونت کشیده شد و 4 تن زخمی شدند.
10 وزیر امور خارجه رژیم صهیونیستی، تشکیل دولت فلسطین در کرانه غربی رود اردن را که به‌صراحت در قرارداد کمپ دیوید آمده است، رد کرد و کشور اردن را موطن اصلی فلسطینی‌ها خواند؛ سخنگوی وزارت خارجه مصر: اعلامیة وزیر خارجه اسرائیل تخلف از مفاد خودمختاری فلسطینی‌هاست که در قرارداد کمپ دیوید آمده است.
ضمیمه گزارش208: خبر روزنامه پاکستانی دیلی نیوز درباره حمله هواپیماهای عراقی به دو کشتی تجاری در بندر امام خمینی.
گزارش روزشمار 4/8/1360
درنتیجه حمله جنگندههای ایرانی به اسکله‌های البکر و الامیه یک فروند بالگرد عراقی در نزدیکی سکوی نفتی البکر و یک فروند میگ عراقی در منطقه آبادان سرنگون شد؛ ناوچه‌های نیروی دریایی یک ناوچه موشک‌انداز عراقی "اوزا" را غرق کردند؛ شهر آبادان هدف بمباران هواپیماهای عراقی و گلوله‌باران توپخانههای دشمن قرار گرفت؛ براثر حمله یک میگ عراقی به یک بالگرد کبرا در باختران،
1 این بالگرد سقوط کرد و 2 خلبان آن شهید شدند، یک بالگرد جت رنجر نیز براثر سرایت آتش منهدم شد؛ در برخورد یک نفربر عراقی با مین در جبهه اهواز، 11 تن از سرنشینانش کشته شدند.
2 25 نظامی عراقی با عبور از مرزهای مریوان و سردشت، خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست پناهندگی کردند.
3 در حمله نیروهای هیز بیان و هیز پیشوای حزب دمکرات کردستان ایران به پایگاه ارتش در روستایی در محدوده بوکان، 18 تن از سربازان پایگاه شهید، 7 تن زخمی و 7 تن به گروگان گرفته شدند و از نیروهای مهاجم، 5 نفر کشته و تعدادی زخمی شدند.
4 در اقدامات نیروهای مسلح غیرقانونی در محور دیواندره به سقز، جاده کامیاران به شاهینی، شهر سنندج و یک روستای حوالی این شهر و یک روستای پیرانشهر، 16 تن از افراد ضدانقلاب کشته یا مجروح و از نیروهای خودی 3 نفر شهید و 16 تن مجروح شدند؛ درخواست عراق از مسئولان حزب دمکرات مبنی‌بر تحویل فهرست کامل اسرای ایرانی.
5 وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی یکی از زنان متعهد شهر آب‌کنار انزلی را کشتند؛ بمبگذاری در دفتر شرکت هواپیمایی ایرفرانس در تهران؛ کشف و خنثی‌سازی 9 عدد نارنجک زیر یکی از پل‌های شهر ایلام؛ سپاه پاسداران اصفهان اعلام کرد در چند روز گذشته 10 تن از کادرهای اصلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این استان دستگیر کرده است.
6 محمد مزیدی، از افراد رده بالای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی مطالبی را درخصوص مواضع، اقدامات، تضادهای تئوریک سازمان در ایده و عمل، حاکمیت دیکتاتوری بر مرکزیت سازمان و... بیان کرد.
7 مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در دیدار گروهی از خطبا و وعاظ تهران و قم با ایشان در آستانه ماه محرم: تلاش ابرقدرت‌ها برای جلوگیری از تحقق کامل جمهوری اسلامی در ایران؛ حفظ نظام جمهوری اسلامی به‌عنوان اعظم فرایض و وظیفه خطیر روحانیون و خطبا در این امر؛ تأثیر قیام سیدالشهدا(ع) در زنده نگه‌داشتن اسلام؛ اهمیت زنده نگه‌داشتن عاشورا و... .
8 سفیر شوروی در ملاقاتی با رئیس مجلس شورای اسلامی، از اجرای کودتایی به‌دست ایادی امریکا، در ماه‌های آذر و دی، در ایران خبر داد.
9 سفیر ایران در آلمان فدرال، از وزیر امور خارجه این کشور خواست تا دلایل و مدارک خود را درباره اتهاماتی که به جمهوری اسلامی ایران وارد کرده است، ارائه دهد، وی همچنین در نامهای به سخنان وزیر دادگستری آلمان درمورد وضعیت حقوق بشر در ایران پاسخ داد.
10 پیکر دانشجوی شهید، غضنفر خاوند، که در شهر رم به‌دست نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شهادت رسیده بود، تشییع و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
11 نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه: باوجود حمله ماه گذشته عراق به پایانه نفتی ایران در جزیره خارک که خسارات فراوانی به آن وارد آورد، این کشور حداقل بخشی از صادرات نفتی خود را از این پایانه از سر گرفته است.
12 معاون اول صدام حسین، که به اردن سفر کرده، درباره جنگ ایران و عراق، اقتصاد عراق، همکاری‌های اردن و عراق و روابط عراق و مصر مطالبی بیان کرد.
1 از سرگیری تلاش‌های نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای پایان‌بخشیدن به جنگ ایران و عراق. اولاف پالمه: طرح پیشنهادی صلح بین دو کشور، تنها با واکنش جزئی ازجانب دو کشور روبهرو شده، اما هنوز رد نشده است.
2 رادیو صوت‌الجماهیر به‌دنبال شکست ارتش عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع) با شروع یک جنگ روانی علیه ایران، این کشور را دارای حکومتی بی‌ثبات خواند که در کمتر از سه سال، 3 رئیس‌جمهور و 4 نخست‌وزیر عوض کرده است. این رادیو همچنین با طرح مسابقه‌ای از نویسندگان خواست که درباره حاکمیت بر خوزستان (الاحواز) و تاریخ الاحواز به‌عنوان جزئی از میهن بزرگ عرب مقاله بنویسند.
گزارش روزشمار 5/8/1360
3 قرارگاه مقدم نیروی زمینی، طرح اولیه عملیات در منطقه بستان را با نام طرح عملیاتی کربلای1، به فرمانده نیروی زمینی ارتش پیشنهاد کرد.
4 در بمباران آبادان، موشک‌باران شهرهای دزفول و اهواز و گلوله‌باران پاوه، 5 نفر شهید و 11 تن زخمی شدند و خساراتی به بار آمد.
5 حملة افراد حزب دمکرات به چند نهاد دولتی در مهاباد؛ مجروح‌شدن یک دختر پانزده‌ساله براثر انفجار مین در اشنویه؛ نیروهای سپاه 2 روستا در شمالغربی ارومیه را پاک‌سازی و چند تن از وابستگان به حزب دمکرات را دستگیر کردند؛ دستگیری 12 تن از اعضای تشکیلاتی حزب دمکرات در بانه.
6 دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران در نامهای به مسعود رجوی پیوستن این حزب را به شورای ملی مقاومت اعلام کرد.
7 درپی آزادسازی شهر بوکان، فرمانده سپاه منطقه7 کشور در نامهای به فرماندهی کل سپاه، با اشاره به اهمیت شهر بوکان به‌عنوان یک پایگاه نظامی، سیاسی و فرهنگی برای گروههای غیرقانونی، آزادسازی این شهر و تأثیرات نظامی آن را در منطقه تجزیه‌وتحلیل کرد.
8 براثر اقدامات گروههای مسلح برانداز در شهرهای تهران، بجنورد، کرمانشاه، بابل و اصفهان، 3 نفر از وابستگان به این گروه‌ها کشته و 4 نفر زخمی و دستگیر شدند. همچنین از نیروهای امنیتی و مردم، یک نفر شهید و 11 نفر دیگر زخمی شدند. نیروهای خودی یک خانة تیمی را در بندرعباس و یک انبار مهمات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در قزوین کشف کردند.
9 نامه رئیس‌جمهور برای معرفی میرحسین موسوی به‌عنوان نخست‌وزیر، جهت اخذ رأی اعتماد در صحن علنی مجلس قرائت شد.
10 وزیر امور خارجه ایران اقدام مسئولان برخی کشورهای منطقه و رسانه‌های غربی در نسبت‌دادن بمباران مراکز نفتی کویت به ایران را توطئه خواند و هدف آن را تبدیل جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به جنگ اعراب و فارس اعلام کرد.
11 رئیس دیوان عالی کشور در مصاحبه اختصاصی با کیهان درباره نحوه کار دادگستری، نارسایی‌ها و ضعف‌های قوه قضاییه و تلاش برای استیفای حقوق مردم، تردید در صداقت نهادهایی چون سازمان عفو بین‌الملل و گزارش‌های برخی رسانه‌های خبری درباره زندان‌ها و آمار اعدام‌ها در ایران سخن گفت.
وزیر ارشاد جمهوری اسلامی ایران در نامهای به وزیران اطلاعات کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها، ضمن اشاره به جایگاه دینی، تاریخی، اقتصادی و اجتماعی انقلاب اسلامی ایران، آن را تحولی تاریخی
1 علیه سلطه کشورهای خارجی دانست و با تأکید بر اقدامات توطئه‌آمیز و دروغ‌پردازی‌های رسانه‌های غربی، از آنها خواست تا از حرکت استقلال‌طلبانه مردم ایران حمایت کنند.
2 فرمانده نیروی زمینی ارتش در مصاحبه‌ای با خبرگزاری پارس درباره اوضاع عمومی جبهه‌ها، اهمیت بهره‌گیری از تجربه‌های به‌دست‌آمده در عملیاتهای گذشته و نقش روحیه نیروهای خودی در تداوم مقاومت مطالبی بیان کرد.
3 رادیو امریکا از احتمال شروع دور جدید گفتوگوهای ایران و شرکت‌های ژاپنی به‌منظور ازسرگیری اقدامات تکمیلی ساختمان پتروشیمی بندر امام خمینی و رفع اختلاف‌نظرهای طرفین خبر داد.
4 با نزدیک‌شدن زمان رسیدگی به اختلافات ایران و امریکا در دادگاه لاهه، 13 تن از گروگان‌های سابق سفارت امریکا دادخواستی را برای اخذ غرامت از ایران تسلیم یک دادگاه فدرال کردند که قاضی دادگاه با استناد به موافقت‌نامه ایران و امریکا در سال 1359، آن را رد کرد.
5 معاون اول نخست‌وزیر عراق در دیدار از اردن، قرارداد پرداخت وام 180 میلیون دلاری به اردن را امضا کرد؛ طبق یک قرارداد 200 میلیون دلاری با عراق، شرکت سرمایه‌گذاری اریکسون سوئد دستگاه‌های مخابراتی عراق را نوسازی می‌کند.
6 رئیس‌جمهور امریکا به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل ازسوی سازمان آزادیبخش فلسطین را شرط گفت‌وگو با این سازمان اعلام کرد. ریگان: تحویل آواکس به عربستان درجهت منفعت‌رساندن به اروپاست و از منابع نفتی این کشور حفاظت خواهد کرد.
ضمیمه اول گزارش236: جزئیات طرح عملیاتی کربلای1 در منطقه بستان به روایت فرماندهان ارتش.
ضمیمه دوم گزارش236: مباحث اصلی و طراحی عملیات طریق‌القدس.
ضمیمه گزارش242: مباحث مختلف سران کشور درخصوص انتخاب نخست‌وزیر آینده.
ضمیمه گزارش245: متن پیوست نامه وزیر ارشاد جمهوری اسلامی درباره 90 اقدام تروریستی انجام‌شده به‌دست گروههای غیرقانونی.
گزارش روزشمار 6/8/1360
7 درپی قطعی‌شدن عملیات در محور سوسنگرد و بستان، ارتش عراق به‌منظور تحکیم خطوط پدافندی خود در این محورها دست به اقدامات گسترده‌ای زده و فعالیت خود را بر روی این دو جبهه متمرکز کرده است. عراقی‌ها ضمن تشدید فعالیت‌های خود در طول روز، مواضع یگانهای لشکر مستقر در این مناطق را نیز به‌شدت زیر آتش گرفته‌اند.
8 ارتش عراق آبادان را بمباران و یک موشک به شهر دزفول پرتاب کرد؛ نیروهای خودی در منطقه عمومی خرمشهر با شلیک گلولههای توپ، یک مقر فرماندهی یگانهای ارتش عراق و یک انبار مهمات را منهدم کردند؛ 34 تن از نظامیان عراق، در منطقه حاج‌عمران، به کمین نیروهای کرد مسلمان افتادند؛ تیرباران 20 افسر و درجه‌دار عراقی به‌علت سهل‌انگاری در عملیات ثامن‌الائمه(ع).
پاک‌سازی 2 روستا در حوالی سلماس به‌دست نیروهای خودی؛ در درگیریهای گروههای مسلح برانداز و نیروهای خودی در مناطق اورامانات، قروه، تکاب و بوکان - میاندوآب، از نیروهای معارض 2 نفر کشته و 4 نفر دستگیر شدند و از نیروهای خودی نیز، یک تن شهید شد و 2 نفر زخمی شدند؛ یکی از نیروهای بسیج براثر برخورد با مین در جنوب بوکان به شهادت رسید؛ کشف یک تلة انفجاری در منطقه عمومی بوکان؛
1 عناصر مسلح برانداز در سقز 2 دستگاه از ماشین‌های راه‌سازی را ربودند؛ منابع نظامی گزارش دادند که حدود 290 زندانی و گروگان از نیروهای خودی و مردم عادی، در 2 زندان حزب دمکرات کردستان در منطقه سردشت وجود دارند؛ واحد اطلاعات ژاندارمری تعداد نیروهای مسلح غیرقانونی در بخش جنوب‌غربی سنندج را 850 نفر اعلام کرد؛ 5 تن از عوامل حزب دمکرات تسلیم نیروهای خودی شدند.
2 سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و حزب دمکرات کردستان ایران، برای همکاری نظامی در مناطق کردنشین ایران توافق کردند؛ دستگیری یک نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در درگیری نیروهای این سازمان با پیشمرگان کرد مسلمان در سنندج.
3 در جریان فرار افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از زندان رشت، 8 نفر از آنان کشته شدند؛ یکی از عوامل رژیم گذشته که از حامیان مالی سازمان مذکور بود، در درگیری با نیروهای امنیتی به‌شدت مجروح شد و به هلاکت رسید.
4 خبرگزاری آسوشیتدپرس، با نگاهی اجمالی به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، گزارشی از فعالیت‌های مسعود رجوی و دیدگاههای وی درمورد امام خمینی و پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی ایران در آینده نزدیک، تهیه کرده است.
5 خبرگزاری رویتر: 19 نفر از نمایندگان پارلمان آلمان فدرال از حزب سوسیال دمکرات، خواستار حمایت از شورای ملی مقاومت شده‌اند.
6 دادستان کل انقلاب در مصاحبه‌ای، درباره وضعیت تشکیلاتی، مالی و عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مطالبی بیان کرد که اهم آنها عبارت‌اند از: علت جذب برخی جوانان به این سازمان در سالهای گذشته، افت توان جذب سازمان پس از روی‌آوردن به فاز نظامی و توقف رشد کمی و کیفی سازمان، شناسایی منابع تأمین مالی سازمان و قطع‌شدن راههای تزریق مالی.
7 امام خمینی در جمع اعضای سازمان جنبش امل لبنان، درباره همراهی با ملت فلسطین و لبنان، نپذیرفتن سلطه و نیز ترجیح استقلال بر وابستگی و زندگی فقیرانه و شرافتمندانه بر پیشرفتی که لازمه‌اش وابستگی به اجانب باشد، مطالبی بیان کردند.
8 فرمانده سپاه پاسداران، در مصاحبه‌ای از برنامه آینده این نهاد برای راه‌اندازی دانشگاه عقیدتی، سیاسی و نظامی و همچنین نقش سپاه در مقابله با گروههای ضدانقلاب سخن گفت.
9 رئیس کل بانک مرکزی درباره موضوعات کلان اقتصاد ایران با خبرگزاری فرانسه گفت‌وگو کرد. متوسط تولید نفت ایران، تلاش برخی کشورهای منطقه و شرکت‌های نفتی برای متوقف‌کردن یا اندک جلوه‌دادن صدور نفت ایران، سهم هزینه‌های جنگ در بودجه عمومی ایران، اطمینان از کفایت ارز مورد نیاز در زمان جنگ و... از مهم‌ترین محورهای این مصاحبه بود.
10 در بغداد قراردادی بین عراق و بازار مشترک کشورهای بلوک شرق (کومکون) امضا شد که هدف از آن گسترش همکاری‌های تجاری و اقتصادی کشورهای عضو این بازار با دولت عراق بود؛ توافق اولیه شوروی و عراق درخصوص یک پروژة بزرگ اقتصادی؛ وزیر نفت هند از تمایل عراق برای افزایش صادرات نفت به آن کشور خبر داد.
11 آسوشیتدپرس: سنای امریکا به پیشنهاد فروش 5/8 میلیارد دلار تسلیحات نظامی امریکایی به عربستان سعودی رأی داد.
گزارش روزشمار 7/8/1360
1 در بمباران آبادان چند منزل مسکونی و تعدادی نخل خرما دچار حریق شدند و تعدادی از بمبهای خوشه‌ای نیز در مواضع عراقی‌ها فرود آمده، خسارتهایی به بار آوردند؛ در گلوله‌باران شهر دزفول، 5 تن از مردم این شهر زخمی شدند و چند خانه نیز تخریب گردید؛ در حمله شیمیایی به منطقة کوت‌شیخ در جنوب، 15 نفر از نیروهای خودی مسموم شدند.
2 رحیم صفوی، مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه، در نامهای به فرمانده کل سپاه، نتیجة بازدید از جبهه‌های غرب را به اطلاع وی رساند. در این نامه پیشنهادهایی برای اجرای عملیات در محورهای سومار - مندلی، بانه - سردشت، پیرانشهر - سردشت و اجرای عملیات برای محاصره شهرهای طویله و بیاره مطرح شده و بر اهمیت منطقة غرب و مزیت آن برای انجام‌دادن عملیات نسبت به منطقه جنوب تأکید شده است.
3 روابط عمومی هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که از اول مهر تا هفتم آبان‌ماه، 238 نفر پزشکیار، بهیار و مکانیک خودرو، داوطلبانه به جبهه‌های غرب و جنوب اعزام شده‌اند.
4 براثر انفجار بمبی که افراد مسلح غیرقانونی در منزل فردی در اشنویه کار گذاشته بودند، هر 5 عضو خانواده به شهادت رسیدند؛ در جریان سرقت خودرو پلیس‌راه سنندج - کامیاران و در حمله به نیروهای خودی در شهر سنندج، 2 تن از نیروهای خودی زخمی شدند؛ در حمله نیروهای حزب دمکرات به یک پایگاه ارتش در سردشت، یکی از نیروهای ارتش به شهادت رسید؛ رادیو صدای کردستان با ترساندن مردم از پاسداران، آنان را عامل انفجارها و کشتن مردم بی‌گناه خواند؛ پیکر 5 شهید که در اسارت حزب دمکرات به شهادت رسیده بودند، برای تشییع به سقز انتقال یافت.
5 در جریان ترور و بمبگذاری اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مشهد، تهران و هشتپر، 2 کودک شهید و 5 تن زخمی و از تروریست‌ها نیز 3 تن کشته و 1 نفر دستگیر شدند؛ علیرضا مشکینی، فرزند آیت‌الله مشکینی، امام‌جمعة موقت تبریز، که از اعضای سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر بود، در تنکابن دستگیر شد.
6 خبرگزاری پارس با ارائه گزارشی از همکاری تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با نشریه‌های غربی علیه نظام ایران، به دو مورد سندسازی و جعل خبر این سازمان و چاپ آن در نشریه‌های غربی اشاره کرد.
7 جامعة فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در اعتراض به شهادت دانشجوی عضو انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در شهر رم ایتالیا، در مقابل سفارت ایتالیا در تهران تظاهرات کردند.
8 مجلس شورای اسلامی به میرحسین موسوی برای تصدی پست نخست‌وزیری رأی داد.
9 رادیو کلن در مقاله‌ای رادیویی به تشریح مواضع کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد درباره ایران پرداخت و اعلام کرد که ایران به وظایفش مبنی‌بر ارائه گزارش جهت رعایت حقوق بشر در آن کشور عمل نکرده است. در ادامه این گزارش، نامه هفته گذشته سفیر جمهوری اسلامی ایران در بن به وزیر دادگستری آلمان فدرال نیز بررسی شده است. در بخشی از این نامه آمده است: «کسی که دربرابر تحمیلاتی که به یک ملت می‌شود سکوت اختیار می‌کند، حق آن را هم ندارد که دربرابر واکنش ملت، به اظهارنظر بپردازد.»
10 وزیر امور خارجة امریکا راهبرد سیاست خارجی امریکا را دربرابر ایران، ایجاد یک رژیم میانه‌رو در ایران اعلام کرد.
1 نمایندگان سیزده کشور عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در شهر ژنو سوئیس گرد هم آمدند تا دربارة طرح قیمت‌گذاری یکسان نفت صادراتی تصمیم بگیرند؛ رادیو لندن در مقاله‌ای علل وجود اختلاف در میان کشورهای صادرکننده نفت را بررسی کرد. محورهای اصلی این مقاله عبارت‌اند از: میزان صادرات نفت ایران، تغییرات صدور نفت ایران پیش و پس از انقلاب، سوءاستفاده برخی کشورها از کاهش نفت ایران پس از انقلاب، سیاست عربستان در افزایش صدور نفت و کاهش‌دادن قیمت نفت و...
گزارش روزشمار 8/8/1360
2 افزایش تحرکات نیروهای خودی و دشمن در محور سوسنگرد - بستان درپی قطعی‌شدن عملیات آینده ایران در این محور؛ فرمانده نیروی زمینی ارتش به نماینده امام در شورای عالی دفاع از وضعیت جبهه‌های جنگ و عملیات آینده در منطقه سوسنگرد و کرخه‌کور گزارش داد؛ گزارش ارتش درباره فعالیت‌های دشمن در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور؛ گزارش نیروهای اطلاعاتی سپاه از محور حمیدیه درخصوص تحرکات ارتش عراق در محورهای سوسنگرد، بستان و حمیدیه.
3 در حملات هوایی و توپخانه‌ای ارتش عراق به شهرهای پیرانشهر، اهواز، آبادان، دزفول و پاوه، 8 تن شهید و 9 نفر زخمی شدند؛ هواپیماهای ایران با حمله به کارخانه برق دبس و سد دوکان در استان سلیمانیه خساراتی را به آنها وارد کردند؛ در گلوله‌باران ارتفاعات زله‌زرد عراق، چندین سنگر عراقی منهدم شد. 20 تن از نیروهای دشمن کشته و 105 نفر زخمی شدند.
4 گزارش روزنامة کیهان از کمک‌های نقدی و جنسی اقشار گوناگون مردم شهرها و روستاها به جبهه‌های جنگ.
5 در حمله وابستگان گروههای مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی و مردم عادی در شهرهای بوکان، سلماس، ارومیه و سردشت، 2 نفر از نیروهای خودی شهید شدند و یک نفر زخمی شد؛ افراد حزب دمکرات در محور دیواندره - سقز، 2 تریلی و 2 خودرو شهرداری را ربوده، رانندگان آنها را به گروگان گرفتند.
6 در عملیات تروریستی عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای هشتپر، ارومیه و کرمانشاه، یکی از نیروهای خودی زخمی و 3 تن از نیروهای سازمان دستگیر شدند و یک تن از آنها کشته شد؛ نیروهای خودی، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و هشتپر و یک خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) در بندرعباس را تصرف و 7 نفر از افراد فعال در این خانه‌ها را دستگیر کردند. 12 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با شرکت در نمازجمعه شهر فومن و محکوم‌کردن سازمان و اظهار ندامت آزاد شدند.
7 امام خمینی در پاسخ به نامه آیت‌الله سیدعبدالله شیرازی، از مراجع تقلید ساکن مشهد، به ایشان درباره مطابقت تصمیم‌های مسئولان کشور با شرع مقدس اسلام اطمینان خاطر دادند.
8 تشکیل جلسه شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای. آقای هاشمی رفسنجانی، سخنگوی این شورا، در مصاحبه با خبرنگاران درباره تغییرات انجام‌گرفته در نیروی زمینی ارتش و اوضاع عمومی جبهه‌های جنگ مطالبی بیان کرد.
9 میرحسین موسوی، نخست‌وزیر، پیش از خطبه‌های نمازجمعه تهران، در سخنانی اولویت‌های سه‌گانه دولت آینده را جنگ، اقتصاد و امنیت داخلی اعلام کرد؛ اهمیت یاری‌رساندن مردم به مسئولان و ترکیب دولت آینده از دیگر محورهای سخنان نخست‌وزیر بود.
1 حمله پلیس فرانسه و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به گردهمایی دانشجویان ایرانی در محوطه سیته دانشگاه پاریس؛ در این ماجرا یکی از دانشجویان زخمی و عده‌ای دستگیر شدند.
2 خبرگزاری تاس با موضع‌گیری درمورد سخنان روز گذشته الکساندر هیگ، وزیر خارجه امریکا، که خواهان تغییر حکومت در ایران شده بود، این سخنان را دخالت امریکا در امور داخلی یک کشور مستقل خواند.
3 در دومین روز گردهمایی وزیران نفت کشورهای عضو اوپک، وزیر نفت کویت از توافق اولیه شرکت‌کنندگان برای تعیین قیمت واحد برای فروش نفت خبر داد.
گزارش روزشمار 9/8/1360
4 در گلوله‌باران شهرهای آبادان و اهواز، 4 نفر شهید و تعدادی مجروح شدند و به مناطقی از این دو شهر خسارتهایی وارد آمد؛ متواری‌شدن دو فروند جنگنده دشمن با اجرای آتش پدافند هوایی در منطقة اهواز؛ سقوط یک فروند بالگرد هوانیروز در ارتفاعات دالپری منطقه خرم‌آباد و شهادت 3 سرنشین آن.
5 سپاه خوزستان به نقل از یک منبع مطلع در وزارت دفاع عراق: از ابتدای جنگ تاکنون ارتش عراق 000,105 نفر کشته و زخمی داشته است و 15000 نفر نیز از جبهه‌های جنگ گریخته‌اند؛ رئیس‌جمهور عراق در دیداری مخفیانه با ولیعهد کویت، از وی خواست علاوه‌بر کمک‌های نقدی و غیرنقدی و عراق را از نظر نیروهای نظامی یاری کند.
6 درپی اعلام آمادگی عده زیادی از مردم نجف‌آباد برای حضور در جبهه‌های جنگ در طول روز گذشته و امروز، 250 نفر از اهالی این شهر به جبهه‌های غرب و جنوب اعزام شدند.
7 در گلوله‌باران پادگان و ارتفاعات سردشت به‌دست گروههای مسلح غیرقانونی 4 نفر از نیروهای خودی شهید یا زخمی شدند و با اقدام متقابل نیروهای خودی 11 تن از اعضای حزب دمکرات و گروه کومه‌له به هلاکت رسیدند؛ انفجار ترانس انتقال برق شهرک ربط به‌دست نیروهای برانداز؛ عناصر مسلح غیرقانونی در محور کامیاران - ماویان یک جوان 16ساله را پس از شکنجه، زنده زنده سوزاندند؛ برخورد خودرو سپاه با مین، در محور میاندوآب - بوکان و زخمی‌شدن 4 سرنشین آن؛ نیروهای سپاه دو روستا در نزدیکی سقز و دیواندره را پاک‌سازی و 2 مین را در محدوده اشنویه، خنثی کردند؛ 6 تن از افراد حزب دمکرات در دهگلان، با تحویل سلاح‌هایشان تسلیم شدند.
8 فرمانده تیپ سوم مهاباد وضعیت این شهر را باتوجه‌به همکاری مردم با نیروهای نظامی و انتظامی در برقراری امنیت، مناسب توصیف کرد و از شروع به کار نهادهای خدماتی، اقتصادی و درمانی در سایه امنیت خبر داد.
9 در عملیاتهای عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مشهد، بندرعباس، یزد و قوچان، 2 تن شهید و 2 نفر زخمی شدند، همچنین یک نفر از اعضای سازمان دستگیر و یک نفر هم کشته شد؛ در جریان کشف و تصرف 4 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و یک خانه چریک‌های فدایی خلق در تهران و قزوین، 6 تن از اعضای این گروه‌ها دستگیر شدند؛ دادگاه انقلاب اصفهان، 18 تن از وابستگان به گروههای مسلح برانداز را به حبس و 22 تن را به حبس تعلیقی محکوم یا عفو کرد.
10 جلسه آقای هاشمی رفسنجانی با رئیس بانک مرکزی درباره نحوه تأمین پشتوانه مورد نیاز برای چاپ اسکناس.
11 روزنامه کیهان در مقاله‌ای با عنوان "رابطه طرح فهد و جنگ تحمیلی" به تأثیر شکست حصر آبادان بر جنگ و موضع دبیرکل کنفرانس اسلامی در پذیرفتن تلویحی شرط اول ایران مبنی‌بر خروج بی‌قیدوشرط سربازان عراقی از خاک ایران پرداخت.
1 ماهنامه میدل ایست با انتشار متن مصاحبه خبرنگار خود با رجوی در پاریس، به حفاظت شدید پلیس فرانسه از رجوی و بنی‌صدر و برنامه رجوی برای به‌دست‌گرفتن قدرت در ایران اشاره کرد.
2 وزارت امور خارجه ایران، به تصمیم امریکا برای فروش میلیاردها دلار اسلحه و هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان، اعتراض کرد و آن را به‌معنای اشغال کامل سرزمین‌های اسلامی توسط امریکا و اسرائیل اشغالگر دانست.
3 معاون وزیر امور خارجه ایران پس از سفر سه‌روزه به سوریه و لبنان و گفت‌وگو با مقامات این دو کشور درخصوص مسائل خاورمیانه عازم تهران شد. شیخ‌الاسلام در مصاحبه‌ای مطبوعاتی مخالفت ایران را با طرح صلح فهد، که سازمان آزادیبخش فلسطین را نماینده مردم فلسطین نمی‌شناسد و حضور صهیونیست‌ها را در منطقه قانونی می‌کند، اعلام کرد.
4 هفدهمین نشست اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا با صدور قطعنامه‌ای پایان یافت. نکات اصلی این قطعنامه عبارت‌اند از: اعتقاد و تعهد به اصل ولایت فقیه، نبرد آشتی‌ناپذیر با استکبار جهانی، ایستادگی دربرابر توطئه‌های جریان‌های ضدانقلاب در خارج از کشور و پشتیبانی کامل از روحانیت مبارز.
5 مقاله مجله الطلیعةالاخبار درمورد وضعیت جدید امنیتی در ایران و عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ نویسنده با اشاره به تحلیل اشتباه سازمان از وضعیت اجتماعی ایران، دو عامل ترور مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی و پیوند با دیگر گروههای مسلح را تاکتیک‌های جدید مجاهدین خلق برای سرنگونی نظام معرفی کرده است.
6 مجله کرسنت اینترنشنال در مقاله‌ای ضمن بررسی تحولات ایجادشده در جنگ ایران و عراق؛ حمله عراق به ایران را معرف یک اتحاد محرمانه نظامی دانست که از هر اتحاد دیگری در تاریخ معاصر، بزرگ‌تر است. نویسنده با اشاره به پیروزی‌های اخیر ایران در جنگ و سکوت رسانه‌های غربی دراینباره، شایعه اقدام ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را متأثر از احساس خطر عراق و حامیانش از شکست در مقابل ایران ارزیابی کرد.
گزارش روزشمار 10/8/1360
7 در گلوله‌باران شهر آبادان، 2 تن شهید و 22 نفر مجروح شدند و یک انبار پالایشگاه طعمه حریق شد؛ افزایش تحرکات ارتش عراق در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور.
8 سازمان حرکت اسلامی مجاهدین عراق با بمبگذاری در مسیر عبور یک قطار حامل سوخت، آن را منفجر کردند؛ نیروهای ارتش آزادیبخش عراق با اجرای عملیات‌هایی در مناطق مختلف، 16 تن از افراد ارتش عراق را کشته و 14 تن را زخمی کردند.
9 با نزدیک‌شدن زمان عملیات آینده در جنوب، اعزام کادر پزشکی و درمانی به جبهه‌های جنوب افزایش یافت و دفتر روابط عمومی وزارت بهداری اعلام کرد که نیاز مبرم به امدادگر مرد جهت اعزام به جبهه‌ها وجود دارد.
10 افراد گروههای مسلح غیرقانونی شهر مهاباد، پایگاه فتاح‌آباد در شمال دیواندره و پایگاه نیروهای خودی در سردشت و پیرانشهر را هدف حمله قرار دادند، مین‌گذاری در جاده‌های روستایی توسط افراد این حزب نیز تلفات و خساراتی را به روستاییان و نیروهای نظامی وارد آورد.
1 جانشین فرماندهی عملیات شمال‌غرب کشور در مصاحبه‌ای به تشریح سیر پاک‌سازی‌ها در مناطق مرزی شمال‌غرب کشور پرداخت. سرهنگ کوچک‌زاده گفت: حدود 600 کیلومتر از این بخش از کشور به تصرف رزمندگان ایران درآمده است.
2 روابط عمومی جهاد سازندگی آذربایجان‌غربی اقدامات این نهاد درزمینه امور کشاورزی، بهداشتی و درمانی، دامداری و عمرانی در مناطق شمال‌غرب ارومیه، مهاباد، سلماس و توابع آن را تشریح کرد.
3 در 2 عملیات تروریستی عناصر سازمان مجاهدین خلق در مشهد و سبزوار، یک نفر به شهادت رسید و 2 نفر زخمی شدند؛ انفجار یک بمب صوتی در مسیر عزاداران حسینی در روستای جیره‌سر لاهیجان؛ در جریان محاصره یک خانه تیمی در تهران توسط نیروهای کمیته انقلاب اسلامی و تیراندازی متقابل، یک نفر کشته شد و 2 دختر دستگیر شدند.
4 تشکیلات سازمان فدائیان خلق ایران (اکثریت) در منطقه ترکمن صحرا، پس از فراخوان کمیته مرکزی این سازمان مبنی‌بر تحویل سلاح‌ها، مهمات و وسایل نظامی به سپاه، تعداد زیادی سلاح، مهمات و ادوات نظامی را به سپاه پاسداران گنبد، بندرترکمن و گرگان تسلیم کرد.
5 رئیس‌جمهور ایران در پیامی به مردم، وضعیت سیاسی، اقتصادی و نظامی کشور را امیدوارکننده خواند و مردم را به پایداری و استقامت دعوت کرد.
6 وزیر نفت پس از بازگشت از اجلاس اوپک در ژنو: وزیران کشورهای صادرکننده نفت توافق کردند که قیمت پایه نفت به 34 دلار برسد و پادشاهی عربستان نیز با کاهش 2 میلیون بشکه از تولید خود، قیمت نفت خود را از 32 دلار به 34 دلار افزایش دهد.
7 مهندس لواسانی رئیس هیئت سیاسی و اقتصادی ایران که برای دیدار با مقامات پاکستانی به این کشور سفر کرده بود، نتایج سفر خود را درباره سیاست ایران درخصوص صلح، طرح فهد و برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در سال آینده در بغداد بیان کرد.
8 رئیس کل سازمان غله کشور از افزایش خرید گندم از کشاورزان، پیامدهای مثبت آن و افزایش سطح زیر کشت در مناطق جنگ‌زده و درنتیجه، کاهش 50 درصدی خرید خارجی خبر داد.
9 روزنامه واشنگتن پست تصمیم امریکا مبنی‌بر فروش آواکس‌ها به عربستان و ساختن پایگاههای جدید در عربستان برای استفاده نیروهای امریکایی در مواقع ضروری را، دورنمای یک راهبرد دفاعی از مناطق نفت‌خیز و خاورمیانه دانست.
گزارش روزشمار 11/8/1360
10 در حمله موشکی به شهرهای دزفول و اهواز و گلوله‌باران شهر آبادان، بیش از 50 نفر شهید یا زخمی شدند و خانه‌های زیادی ویران شد. همچنین 2 مدرسه، یک مسجد و تعدادی از منازل مسکونی آسیب دیدند.
11 استقبال فراوان مردم برای حضور در جبهه‌های جنگ و نبود امکانات کافی برای جذب و آموزش داوطلبان، مناطق 8 و 9 سپاه را به اعمال محدودیت در پذیرش آنها واداشت.
12 صدام در ملاقات با هیئتی از کشور کویت گفت کمک‌های مادی و مالی کویت را فراموش نخواهد کرد، اما کویت باید اجازه دهد که عراق از مرزهای آبی و زمینی آن کشور نیز استفاده کند.
نیروهای مسلح غیرقانونی در منطقه مهاباد، به‌قصد تصرف یا تخریب ساختمان نهادهای دولتی و کشتن نیروهای انقلابی این نهادها وارد عمل شدند که در درگیری بین آنها و نیروهای خودی، 10 تن از
1 مهاجمان کشته و 12 نفر از آنان دستگیر شدند. از نیروهای خودی نیز 2 تن شهید و 5 تن زخمی شدند.
2 در درگیریهای پیش‌آمده میان گروههای ضدانقلاب و نیروهای مسلح ایران و همچنین اقدامات عناصر مسلح غیرقانونی در شمال‌غرب و غرب کشور، 4 تن از نیروهای خودی شهید، 8 تن زخمی و 3 تن اسیر شدند و از افراد ضدانقلاب نیز 4 نفر دستگیر شدند؛ ارتش و سپاه با اجرای عملیات مشترکی، ارتفاعات داشبند در محور میاندوآب - بوکان را به تصرف خود درآوردند؛ 14 نفر از افراد وابسته به ضدانقلاب، خود را تسلیم سپاه ارومیه کردند.
3 در جریان تعقیب‌وگریز دو عضو سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد که اقدام به ربودن یک خودرو کرده بودند، یکی از آنان کشته و نفر دوم دستگیر شد؛ در زنجان 2 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و با اعترافات آنان، خانه تیمی متعلق به آنها شناسایی و تصرف شد؛ پرتاب یک کوکتل مولوتف به‌دست افراد سازمان داخل حسینیه‌ای در بروجرد خسارات مالی به بار آورد؛ در اصفهان 12 تن از افراد رده‌بالای سازمان دستگیر شدند.
4 مجلس شورای اسلامی، به کابینة نخست‌وزیر جدید، میرحسین موسوی، رأی اعتماد داد و نخست‌وزیر نیز پس از تصدی این پست مذاکره با سران کشور را برای انتخاب اعضای هیئت دولت آغاز کرد.
5 نشریه نیوزویک متن مصاحبة خبرنگار خود را با نخست‌وزیر ایران چاپ کرد. برخی از موضوعات مهم مطرح‌شده در این مصاحبه عبارت‌اند از: ترس بی‌دلیل کشورهای همسایه از صدور انقلاب اسلامی ایران، بازشکافی اهداف گروههای معاند از ایجاد ناامنی و ترور افراد، تأثیر کشورهایی چون عربستان و فرانسه در تشدید ناآرامی‌های داخل ایران و حمایت از گروههای برانداز و...
6 مدیرکل سیاسی افریقا و آسیای وزارت امور خارجه به‌منظور دیدار با مقامات امارات متحده عربی وارد این کشور شد و در گفت‌وگو با مقامات عالی‌رتبه این کشور درباره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، اقدام امریکا در فروش هواپیماهای آواکس به عربستان سعودی برای افزایش نفوذ خود در منطقه و طرح شاهزاده فهد مطالبی بیان کرد.
7 رئیس کمیسیون اقتصادی پارلمان کویت اعلام کرد که کشورش یک وام 2 میلیارد دلاری دراختیار عراق قرار خواهد داد.
8 وزیر اطلاعات عربستان سعودی در دیدار با صدام حسین در بغداد، پیام شفاهی شاه خالد را دربارة مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه تسلیم وی کرد.
9 روزنامة اطلاعات در مقاله‌ای به بررسی موضوع موافقت عربستان سعودی با درخواست عراق برای احداث یک خط لوله نفتی از بندر بصره عراق به بندر ینبع عربستان واقع در دریای سرخ پرداخت. دلایل این تصمیم‌گیری، تأثیر این اقدام در منطقه، نگاه کشورهای غربی به این موضوع و منافع این خط لوله برای عراق درصورت احداث آن، محورهای اصلی این مقاله‌اند.
ضمیمه گزارش319: تعداد آرای موافق، مخالف و ممتنع وزیران کابینة دولت جدید.
گزارش روزشمار 12/8/1360
10 براثر گلوله‌باران شهر آبادان، 2 تن از اهالی شهر شهید و تعدادی زخمی شدند.
درپی استفاده مکرر ارتش عراق از گلولههای شیمیایی در جبهه‌های جنگ، ستاد مشترک ارتش در نامهای به نیروی زمینی ارتش و سپاه، درباره انواع مواد شیمیایی، کمک‌های اضطراری به آسیب‌دیدگان
1 و راههای جلوگیری از مسمومیت توضیح داد.
2 امروز 8 سرباز، یک روحانی و 4 دانشجوی عراقی ازطریق مرزهای غربی وارد ایران شدند و درخواست پناهندگی کردند؛ دو روز پیش نیز 2 دانش‌آموز عراقی در منطقه سردشت پناهنده شدند.
3 خبرگزاری فرانسه به نقل از فرماندهی جیش‌الشعبی عراق، از حضور نیروهای مصری در ارتش عراق خبر داد.
4 اطلاعیه ژاندارمری جمهوری اسلامی درباره تعویق زمان اعزام مشمولان خدمت سربازی، به‌علت کثرت استقبال این افراد و نامه‌نگاری داخلی سپاه درخصوص میزان بالای نیروهای اعزامی، حاکی‌از شوق عمومی برای دفاع از مرزهای کشور است.
5 روابط عمومی استانداری مازندران: کارگران و کارکنان شرکت چیت‌سازی بهشهر، مبلغ 121,750,1 ریال به هموطنان مناطق جنگ‌زده کمک کردند.
6 نیروهای سپاه و ارتش در عملیاتی مشترک موفق به تصرف ارتفاع مسلط 2140 در حوالی پاوه شدند؛ در درگیریهای میان گروههای مسلح غیرقانونی و نیروهای خودی در شهرهای مهاباد و سنندج، از نیروهای خودی و مردم عادی 8 نفر شهید و 5 تن زخمی شدند و از مهاجمان نیز شمار زیادی کشته یا زخمی شدند.
7 در درگیریهای میان نیروهای خودی و ضدانقلاب در بوکان و مریوان، 2 نفر از نیروهای خودی و چندین نفر از افراد حزب دمکرات زخمی شدند؛ 10 تن از افراد گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له در سنندج دستگیر شدند؛ یک عضو گروه کومه‌له خود را به نیروهای ژاندارمری سقز تسلیم کرد؛ ستاد مشترک ارتش ایران: ارتش عراق اخیراً تعداد زیادی اسلحه و مقادیری مهمات به حزب دمکرات ایران تحویل داده است.
8 ترور رئیس آموزشوپرورش انزلی، پرتاب بمب دست‌ساز در آستارا، مسموم‌کردن خمیر نانوایی پایگاه هشتم شکاری نیروی هوایی اصفهان و آتش‌زدن 3 تکیه عزاداری در بروجرد ازجمله اقدامات افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود که براثر آن 5 نفر مجروح شدند؛ نیروهای سپاه یک خانه تیمی این سازمان را در کرمان تصرف و 2 نفر از اعضای آن را دستگیر کردند.
9 امام خمینی در پاسخ به پیام انجمن اسلامی دانشجویان در امریکا و کانادا، با اشاره به نقش دانشجویان در کسب استقلال و تعالی ملت‌ها، از آنان خواست که برای جذب و هدایت دانشجویانی که فریب خورده و در دام تبلیغات دشمنان جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند، بکوشند.
10 وزارت امور خارجه ایران با صدور اطلاعیه‌ای به مناسبت سیزدهم آبان، با قدردانی از اقدام دانشجویان مسلمان ایرانی در تصرف سفارتخانه سابق امریکا، مبارزه با امریکا را از اولویت‌های سیاست خارجی ایران اعلام کرد.
11 یکی از زائران ایرانی که در هجوم پلیس عربستان به حجاج ایرانی مصدوم شده بود، به شهادت رسید.
12 خبرگزاری کویت به نقل از برخی منابع، از انعقاد یک قرارداد نفتی بین ایران و رومانی خبر داد و آن را از نشانه‌های گرایش ایران به بلوک شرق اعلام کرد.
13 صدام حسین خطاب به وزیران اطلاعات و فرهنگ کشورهای عربی، با بیان مطالبی درخصوص لزوم وحدت کشورهای عربی و مقابله جمعی این کشورها با ایران، کشورهای سوریه و لیبی را به تنبیه و مقابله‌به‌مثل، پس از پایان جنگ با ایران تهدید کرد.
14 یونایتدپرس: عضو شورای فرماندهی انقلاب سومالی وارد بغداد شد تا پیام رئیس‌جمهور سومالی را تسلیم صدام حسین کند.
گزارش روزشمار 13/8/1360
1 درنتیجه بمباران و گلوله‌باران آبادان و شلیک 2 موشک به دزفول، 2 نفر زخمی شدند و تعدادی از منازل مسکونی آسیب دیدند؛ یک فروند هواپیمای عراق هدف پدافند ضدهوایی قرار گرفت و در آن‌سوی اروند در خاک عراق، سقوط کرد.
2 دیروز و امروز 154 دستگاه خودرو حامل مهمات از منطقه عرعر عربستان سعودی وارد عراق شدند؛ اردن نیز در ابتدای ماه جاری 33 خودرو نظامی بارکش حامل تجهیزات نظامی به عراق ارسال کرد.
3 ستاد فرماندهی کل ارتش عراق در نامهای با طبقه‌بندی "به‌کلی سری" به یگانهای رزمی، از فرماندهان، افسران توجیه سیاسی و مسئولان اطلاعاتی حزب بعث خواسته است با آموزش‌های فراوان، افراد را از تسلیم‌شدن به نیروهای ایرانی بازدارند.
4 درپی مهاجرت بخش عمده‌ای از جمعیت بصره به‌علت نظامی‌شدن شهر، دولت عراق از بیم آنکه پس ازخالی‌شدن شهر از سکنة غیرنظامی، این شهر هدف آتش نیروهای ایران قرار گیرد، کوچ اهالی بصره از این شهر را ممنوع کرده است.
5 در جریان عملیاتهای گروههای مسلح غیرقانونی در حمله به پاسگاه فتاح‌آباد در محور دیواندره - سقز، مین‌گذاری و اجرای کمین در روستایی در جنوب سنندج و بمبگذاری در 4 خودرو نیروهای مسلح در بوکان، 2 نفر از نیروهای خودی شهید، 4 نفر زخمی و 3 نفر به گروگان گرفته شدند.
6 مصاحبه عضو شورای فرماندهی سپاه مهاباد با روزنامه اطلاعات، درباره ارتباط بنی‌صدر با حزب دمکرات، بهبود روابط سپاه با مردم مهاباد، آخرین وضعیت گروههای مسلح برانداز و همکاری سپاه در تأمین رفاه مردم این شهر.
7 وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند اقدام تروریستی در شهرهای رودسر، شیراز و مشهد، 3 نفر را به شهادت رساندند و 3 تن را زخمی کردند؛ مضروب‌شدن یک دانشجوی طرف‌دار انقلاب اسلامی به‌دست هواداران سازمان مجاهدین خلق در امریکا؛ در درگیریهای بین عناصر سازمان و نیروهای خودی در رشت و بابلسر، یکی از منافقین کشته شد و 5 نفر دستگیر شدند.
8 نماینده امام در شورای عالی دفاع در جلسه‌ای با صادق طباطبایی به اتهاماتی که معاون وزیر دفاع درخصوص خریدهای تسلیحاتی خارج از کشور به وی وارد ساخته بود، رسیدگی کرد.
9 آیت‌الله منتظری در پیامی به مردم عراق به مناسبت فرارسیدن ماه محرم، آنان را به پرهیز از گروه‌گرایی و وحدت حول محور ولایت فقیه فراخواند و با قدردانی از نقش سپاه در هماهنگ‌کردن مبارزان عراقی، ارتشیان عراق را به نافرمانی از فرماندهان و بازگشت به آغوش ملت عراق دعوت کرد.
10 خبرگزاری فرانسه: مذاکرات سه‌روزه ایران با شرکت میتسوئی ژاپن در توکیو، درباره چگونگی ادامه فعالیت این شرکت برای تکمیل 15 درصد باقیمانده ساختمان پتروشیمی بندر امام، تاکنون به نتیجه روشنی نرسیده است. رادیو لندن نیز موضوع اصلی اختلاف را، چگونگی تأمین هزینه‌های اضافی طرح دانست.
11 روزنامه صبح آزادگان: کاردار سفارت عراق در بیروت همراه چند تروریست دیگر عراقی، به‌دست نیروهای بازدارنده عرب در بیروت، به‌مدت چهار ساعت بازداشت شدند.
12 خبرگزاری فرانسه در مقاله کوتاهی درباره کشتی‌های گرفتارشده در اروندرود، به خسارت‌های واردآمده به برخی از آنها و پرداخت غرامت‌های سنگین ازطرف بیمه‌گران به صاحبان این کشتی‌ها اشاره کرده است.
1 مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه، درباره سیاست خارجی ایران در همکاری با کشورهای مسلمان و جهان سوم، نتایج سفر خود به دو کشور پاکستان و امارات، معامله تسلیحاتی امریکا و عربستان و طرح صلح فهد مطالبی بیان کرد.
2 گزارش کیهان از مراسم روز 13 آبان، (سالروز تبعید امام خمینی، روز دانش‌آموز و تسخیر سفارتخانه سابق امریکا).
3 استاد روابط بین‌الملل دانشگاه لی‌های پنسیلوانیا در مقاله‌ای به روابط ایران و شوروی از دهه 70 و 80 تاکنون پرداخته و در بخشی از آن، تأثیر جنگ و پیامدهای آن را در روابط شوروی با ایران و عراق بررسی کرده است.
4 به‌دنبال توافق کشورهای عضو اوپک برای تعیین قیمت نفت، پراودا، روزنامه رسمی شوروی، در مقاله‌ای به نتیجه این اجلاس و نقش تخریبی عربستان در برهم‌زدن اجماع کشورهای صادرکننده نفت و پایین نگه‌داشتن قیمت نفت در بازارهای جهانی پرداخت.
5 خبرگزاری فرانسه: یاسر عرفات، رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادیبخش فلسطین، اعلام کرد که باتوجه‌به دیدگاه ساف برای دستیابی به راه‌حلی عادلانه، بادوام و کلی برای درگیری خاورمیانه، از ابتدا با طرح صلح فهد موافق بوده است.
گزارش روزشمار 14/8/1360
6 در بمباران و گلوله‌باران مناطق مسکونی و نظامی شهرهای آبادان، سوسنگرد، پاوه و منطقه حمیدیه، 2 تن شهید و 12 نفر زخمی شدند و چندین خانه ویران شد؛ یک فروند جنگنده عراقی بهوسیله پدافند هوایی ایران در مناطق جنوبی کشور سرنگون شد؛ افزایش تحرکات ارتش عراق درزمینه تحکیم مواضع و تقویت نیرو در محور غرب سوسنگرد و جنوب کرخه‌کور، به‌ویژه در محدودة مثلثی حمیدیه، چزابه و هویزه.
7 پیشمرگان مسلمان مخالف حکومت عراق در بین راه کلار به دربندیخان، یک نفربر عراقی را منهدم کردند و 8 سرنشین آن را کشتند و یک دستگاه خودرو ارتش عراق را به غنیمت گرفتند و 5 سرنشین آن را به اسارت بردند.
8 درپی استقبال گسترده مردم برای اعزام به جبهه‌های جنگ، فرمانده کل سپاه باتوجه‌به میزان نیروی مورد نیاز در جبهه‌های جنوب و غرب و شرایط لازم برای سازماندهی آنان در نامهای به مناطق نه‌گانه سپاه ابلاغ کرد که اعزام داوطلبان را به روزهای آینده موکول کنند.
9 گزارش خبرگزاری پارس درخصوص بررسی اجمالی وضعیت جبهه‌های جنوب در محورهای مختلف.
10 براثر اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی و درگیری آنها با نیروهای خودی در شهرهای بوکان، سقز، دیواندره و بانه، 3 نفر از افراد خودی شهید، 7 تن زخمی و 7 نفر دیگر به گروگان گرفته شدند و از عناصر ضدانقلاب نیز 5 تن به هلاکت رسیدند.
11 همکاری نیروهای جلال طالبانی از اتحادیه میهنی کردستان عراق با افراد حزب دمکرات ایران در مناطق بوکان، مهاباد، پیرانشهر و سردشت.
در اقدامات و فعالیت‌های تروریستی گروههای مسلح برانداز در شهرهای مشهد، بندرعباس، نیشابور، تهران و شیراز 10 تن از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و از گروههای غیرقانونی نیز یک نفر
1 کشته شد و 5 نفر دستگیر شدند؛ کشف یک بمب سه پوندی در اهواز؛ کشف 19 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دستگیری 90 نفر از اعضای آنها در دو هفته گذشته در مشهد.
2 بازتاب گردهمایی روز گذشته به مناسبت دومین سالگرد تسخیر سفارت امریکا در تهران، در رادیو امریکا و مطبوعات این کشور.
3 صدام حسین در سخنرانی خود در اجلاس اتحادیه عمومی زنان عرب، با تحریف وقایع تاریخی، جمهوری اسلامی ایران را به شروع جنگ متهم کرد و خواستار برقراری آتش‌بس در ماه محرم یا در درازمدت شد؛ آسوشیتدپرس ضمن اشاره به تجاوز عراق به ایران، اختلافات اصلی دو کشور را مورد بررسی قرار داد.
گزارش روزشمار 15/8/1360
4 در درگیری بین نیروهای ایران و عراق در مناطق سارات، میمک و دهلران، 17 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی و 5 تن اسیر شدند. 5 تانک عراقی نیز منهدم یا به غنیمت گرفته شد؛ بمباران روستاهای محور پیرانشهر - سردشت و شهر آبادان، تعدادی زخمی برجای گذاشت؛ افزایش تحرکات دشمن در محور سوسنگرد و بستان که محور عملیات آینده نیروهای خودی است؛ گزارش لشکر16 زرهی از نحوة گسترش نیروهای عراقی در این جبهه.
5 در درگیریهای بهوجودآمده میان گروههای مسلح غیرقانونی با نیروهای خودی در شهرهای بوکان، اشنویه، نقده، ارومیه و سردشت، 8 تن از نیروهای خودی شهید و 11 تن زخمی شدند و یک نفر نیز اسیر گردید؛ درپی پخش خبر حمله گسترده گروههای مسلح غیرقانونی به شهر بوکان و کشتار وسیع مردم از رادیو و تلویزیون، فرمانده منطقه7 سپاه به این موضوع اعتراض کرد و در نامهای به فرمانده کل سپاه خواستار پیگیری این موضوع شد.
6 نمایندة حزب دمکرات کردستان توافق این حزب با شورای ملی مقاومت درخصوص پیوستن حزب مزبور به این شورا را علنی کرد؛ بازتاب‌های گوناگون این خبر در رسانه‌های خارجی و در میان گروههای مخالف؛ رادیو لندن: «اعلام رسمی این اتحاد و پیوستگی برای هر دو سازمان، حاوی منافع است» ؛ سلطنت‌طلب‌های طیف شاپور بختیار با یادآوری تمایل سازمان مجاهدین (منافقین) به سرکوبی نیروهای برانداز کردستان و اقدامات بنی‌صدر دراین‌خصوص، روی‌گردانی حزب دمکرات کردستان از شورای ملی مقاومت و اتحاد آن با سلطنت‌طلب‌ها را خواستار شد.
7 در عملیاتهای نیروهای خودی در شهرهای قزوین، شیراز و خرم‌آباد، 8 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تصرف گردید؛ 9 تن از اعضای این سازمان دستگیر شدند و یک تن نیز به هلاکت رسید.
8 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه از حضور گسترده و داوطلبانه مردم در جنگ تحمیلی تشکر و اعلام امیدواری کرد که با کم‌شدن شر دشمنان خارجی و داخلی، از این پس کشور بتواند راه سازندگی را درپیش بگیرد.
9 یک دادگاه انگلیسی در پایان محاکمه 22 تن از حمله‌کنندگان به کنسولگری ایران در لندن، 18 تن از آنان را فقط به پرداخت جریمه نقدی و 28 روز حبس تعلیقی به مدت دو سال محکوم کرد.
10 خبرگزاری رویتر: «رئیس شرکت ملی پتروشیمی ایران در مذاکرات خود با مقامات شرکت میتسوئی ژاپن، موفق نشد این شرکت را برای ادامه کار در پروژه 6/3 میلیارد دلاری پتروشیمی بندر امام خمینی مجاب کند.»
ضمیمه اول گزارش367: بیانیة روابط عمومی ستاد عملیات شمال‌غرب درخصوص حملة وسیع گروههای مسلح غیرقانونی به شهر بوکان و کشتار گسترده مردم.
ضمیمه دوم گزارش367: گفت‌وگوی کیهان با یکی از مسئولان روابط عمومی سپاه پاسداران درخصوص وضعیت شهر بوکان و آمار صحیح تلفات اقدامات ضدانقلاب.
گزارش روزشمار 16/8/1360
1 آغاز کار احداث جاده‌ای شنی از بین منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر تا تنگه چزابه، (جاده پیروزی) برای آماده‌سازی مقدماتی عملیاتی با هدف آزادسازی بستان.
2 افزایش حملات هوایی عراق و بمباران مناطق اهواز، آبادان، سوسنگرد و حمیدیه؛ جنگندههای نیروی هوایی 4 فروند از هواپیماهای عراق را در منطقه اهواز و جاده آبادان - ماهشهر سرنگون کردند؛ براثر حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به پیرانشهر و اطراف شهر پاوه، 4 تن زخمی و یک خانه ویران شد.
3 حمله معارضین عراقی به یک خودرو ارتش عراق و پاسگاه شانه‌دری عراق و زخمی‌شدن 3 نظامی عراقی؛ کشته‌شدن 8 تن از مأموران امنیتی عراق در یک درگیری بین افراد بعثی و عده‌ای از شیعیان؛ اقدام دولت عراق در اخراج بیش از 1200 تن از مردم بی‌دفاع عراق از این کشور؛ 4 عراقی وارد خاک ایران شده، درخواست پناهندگی کردند.
4 رادیو صدای کردستان از تیرباران‌کردن 6 تن از نیروهای دولتی ایران در عملیات بوکان خبر داد و مدعی شد بیش از 100 تن از نیروهای خودی در درگیریهای اخیر کشته شده‌اند؛ سازمان روحانیت اهل سنت کردستان اقدام حزب دمکرات، سازمان کومه‌له و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در کشتار مردم بوکان را محکوم کرد.
5 فرماندار میاندوآب و سرپرست بخشداری بوکان، درباره مواضع عزالدین حسینی (رئیس دادگاه گروه کومه‌له در منطقه) و آخرین وضعیت امنیتی شهر بوکان و مناطق اطراف این شهر مطالبی بیان کرد.
6 افراد حزب دمکرات به‌کمک 3 تن از افراد نفوذی خود، نیروهای پاسگاه آبیدر سنندج را خلع‌سلاح کرده، به اسارت بردند؛ براثر اقدامات عناصر گروههای مسلح غیرقانونی در سردشت، ارومیه، اشنویه، سنندج، بانه و قوچان 2 تن شهید و 12 نفر زخمی شدند؛ در عملیات پاک‌سازی روستاهای منطقه هشتیان، 6 تن از نیروهای خودی، شهید یا زخمی و از افراد ضدانقلاب نیز 10 تن کشته یا مجروح شدند.
7 به‌دنبال اقدام خبرگزاری رویتر در علنی‌کردن پیوستن حزب دمکرات کردستان ایران به شورای ملی مقاومت، رادیو صدای کردستان، به نقل از دفتر سیاسی حزب دمکرات، به‌ناچار خبری درخصوص این پیوند سیاسی مخابره کرد. این رادیو در گفتار دیگری از سران کشور اتحاد جماهیر شوروی خواست تا به حزب دمکرات جهت دست‌یافتن به خودمختاری کمک کنند.
8 حمله گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به یک خودرو حامل 3 تن از نیروهای سپاه؛ دستگیری 11 تن از افراد این سازمان در تهران؛ کمیته منطقة 12 تهران از دستگیری 110 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین در ماه گذشته خبر داد؛ در عملیات نیروهای سپاه برای تصرف مقر افراد حزب رنجبران در جنگلهای گرگان، 2 تن از افراد این حزب کشته، 2 تن زخمی و 3 تن دستگیر شدند.
صدام حسین در گفت‌وگو با هفته‌نامه الوطن العربی، ضمن تأکید بر حمایت بی‌قیدوشرط عراق از مخالفان نظام جمهوری اسلامی، از کمک‌های کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس به دولت عراق
1 تشکر کرد. اتخاذ مواضع آشتی‌جویانه با مقامات مصری، روابط عراق با فرانسه، روسیه و امریکا از دیگر موضوعات این مصاحبه بود.
2 معاون نخست‌وزیر یوگسلاوی هنگام ورود به بغداد، اعلام کرد که محور گفت‌وگوهایش با رهبران عراق، گسترش مناسبات اقتصادی میان دو کشور، اوضاع منطقه و جهان و همچنین راههای هماهنگی مناسبات میان دو کشور غیرمتعهد خواهد بود.
3 خبرگزاری فرانسه: عده‌ای از مخالفان جمهوری اسلامی ایران به اجتماع دانشجویان ایرانی هوادار انقلاب اسلامی در دانشگاه فنی دار مشتاد در حوالی فرانکفورت آلمان حمله و 15 نفر را مجروح کردند.
ضمیمه اول گزارش373: توضیحات غلامعلی رشید درباره دلایل انتخاب منطقه رملی به‌عنوان منطقه عملیاتی.
ضمیمه دوم گزارش373: چگونگی احداث جاده پیروزی.
گزارش روزشمار 17/8/1360
4 در بمباران منطقه عمومی سوسنگرد و شهرهای آبادان و خرمشهر و همچنین گلوله‌باران دزفول و پاوه، یک نفر به شهادت رسید، 37 نفر زخمی شدند و چند منزل مسکونی آتش گرفت؛ در حملات نیروهای سپاه پاسداران به مواضع دشمن در جبهه‌های جوانرود، سومار و گیلانغرب، بیش از 40 عراقی کشته و عده‌ای زخمی شدند و 6 سنگر آنها منهدم شد.
5 اتخاذ تدابیری به‌منظور افزایش میزان تخلیه و بارگیری در بندر امام خمینی درپی بمباران اخیر این بندر و کاهش میزان تخلیه بار در آن؛ اعزام هیئتی ازسوی نمایندة امام در شورای عالی دفاع به بندر امام خمینی و سایر بنادر جنوب، جهت بررسی دلایل ضعف پدافند هوایی در این مناطق.
6 به‌دنبال اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و رفع محاصرة آبادان، درخواست بازگشت آن دسته از مردم که شهر را ترک کرده بودند با مخالفت فرماندار این شهر مواجه شد.
7 وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی، با اجرای کمین در شمال نوسود و کاشت مین در یکی از روستاهای تکاب، 5 تن را به شهادت رساندند و 3 تن را گروگان گرفتند؛ 6 تن از افراد حزب دمکرات، خود را به سپاه کامیاران معرفی کردند.
8 درپی ایجاد امنیت در شهرستان سقز، هیئت واگذاری زمین این شهرستان، در یک‌ماهه گذشته، 807 هکتار از زمینهای اربابان و فئودال‌های فراری را به‌مدت یک سال زراعی به خوش‌نشینان و زارعین بی‌زمین کسانی‌که زمینهای کمی دراختیار دارند، واگذار کرد.
9 در اقدام افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و هشتپر طوالش، یک تن از مردم و یک نفر از افراد سازمان زخمی شدند؛ نیروهای امنیتی یک گروه عملیاتی سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را در تهران دستگیر کردند؛ دادگاه انقلاب اسلامی تربت حیدریه، 3 تن از افراد گروه پیکار و وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را به 5 تا 10 سال زندان محکوم کرد.
10 برگزاری نشست فوق‌العاده شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای و با حضور حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی به‌منظور رایزنی و اخذ تصمیم دربارة انتقال یک گردان ارتش از منطقه غرب به جبهه‌های جنوب؛ گزارش مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه از این جلسه و ارسال آن برای فرمانده سپاه.
1 حزب‌الدعوه، یکی از سازمانهای مخالف دولت عراق در این کشور، در پاسخ به پیام آیت‌الله منتظری که خطاب به مردم عراق ارسال شده بود، خواستار کمک بیشتر جمهوری اسلامی به مردم عراق شد.
2 سفیر موریتانی در ایران، در دیدار با نماینده امام و تولیت آستان قدس رضوی، انقلاب اسلامی ایران را در میان انقلاب‌های جهان منحصربهفرد دانست و خواستار صدور انقلاب اسلامی به کشورهای تحت ستم جهان و اتحاد بین ایران و موریتانی شد.
3 یک هیئت بلندپایه از مسئولان کشور عراق به ریاست طارق عزیز، معاون نخست وزیر عراق، با رئیس‌جمهور الجزایر، در این کشور دیدار کرد.
4 گزارش خبرگزاری رویتر از نشست وزیران خارجه 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در ریاض و تصمیم آنها برای تشکیل اتحادیه نظامی.
5 ستاد بسیج اقتصادی دولت درجهت اجرای برنامه‌های ستاد بسیج اقتصادی وزارت نفت اعلام کرد که از امروز تحویل نفت سفید مخصوص سوخت بخاری‌های خانگی با کوپن انجام می‌شود.
گزارش روزشمار 18/8/1360
6 براثر گلوله‌باران مناطق مسکونی شهرهای دزفول، اهواز، آبادان و پاوه، بیش از 49 تن شهید و بیش از 47 تن مجروح شدند و چندین منزل مسکونی و مدرسه ویران شد یا آسیب دید؛ هواپیماهای عراقی که در آسمان برخی شهرهای استان لرستان ظاهر شده بودند، با آتش پدافند هوایی ارتش متواری شدند.
7 تحویل کمک‌های مردمی اهالی شهر اردکان و روستاهای اشتک، نیر، گاو افشار و گرگین‌آباد به مراجع ذی‌ربط برای ارسال به جبهه‌های جنگ.
8 اقدامات شاخه کاریابی و شاخه طرح‌های عمرانی و صنعتی بنیاد امور جنگ‌زدگان استان اصفهان برای ایجاد تسهیلات در معاش جنگ‌زدگان.
9 دبیر کمیته مرکزی صلیب‌سرخ جهانی، از رفتار ایران و عراق با اسیران جنگی انتقاد کرد.
10 در اقدامات و حملات افراد گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای مهاباد، کامیاران و محور میاندوآب- بوکان و سقز 5 تن شهید و 4 نفر زخمی شدند و یک نفر هم به گروگان گرفته شد؛ در سنندج و شمالغربی مریوان براثر انفجار مین 6 تن زخمی شدند؛ سرقت یک کامیون در شمال مهاباد.
11 پاک‌سازی منطقة جنوب‌غربی نقده در عملیات مشترک نیروهای ارتش، سپاه و پیشمرگان کرُد مسلمان؛ 7 تن از اعضای تیم‌های مین‌گذاری گروههای ضدانقلاب در عملیات کمین نیروهای خودی در مهاباد دستگیر شدند.
12 فرماندار مهاباد در مصاحبه با روزنامه اطلاعات، به برقراری امنیت نسبی در این شهر و آغاز اجرای طرح‌های عمرانی در منطقه اشاره کرد. بهره‌مندی مردم مهاباد از کالاهای سهمیه‌بندی‌شده و شرکت فعال مردم در انتخابات از دیگر محورهای این گفت‌وگو بود.
13 اقدام افراد اتحادیة کمونیست‌های ایران به بستن جاده تهران - آمل و تصرف این شهر، با حضور به‌موقع نیروهای سپاه ناکام ماند؛ براثر اقدامات عناصر گروههای مسلح غیرقانونی به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نیشابور، ارومیه و همدان، 2 تن زخمی و یک نفر دستگیر شد.
14 شورای ملی مقاومت در بیانیه‌ای با ادعای اینکه اوضاع اقتصادی ایران به‌شدت وخیم است به همة دولت‌ها و شرکت‌های خارجی درخصوص عقد قراردادهای تجاری با ایران هشدار داد.
1 دیدار معاون نخست‌وزیر بلغارستان، فرستاده ویژه پادشاه عربستان و وزیر بهداری الجزایر با مقامات رژیم عراق. در جنگ ایران و عراق، توسعه روابط اقتصادی و تجاری و مواضع سیاسی مشترک محور مباحث مطرح‌شده در این دیدارها بود.
2 سفر معاون رئیس‌جمهور عراق به یونان، طارق عزیز که حامل پیامی از صدام حسین است در این سفر 2 روزه با نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه یونان دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد.
3 نشریه المجله: اخیراً رژیم عراق و فرانسه درباره انعقاد یک قرارداد تأمین سلاح مبنی‌بر تجهیز عراق به توپ‌های سنگین به مبلغ یک میلیارد دلار به توافق رسیدند.
4 عراق در چند روز اخیر 391 میلیون دلار به منظور توسعه بنادر و تجهیزات حملونقل زمینی و تقویت پدافند هوایی اردن، دراختیار این کشور قرار داده است.
5 احمد زکی‌یمانی وزیر، نفت عربستان، ضمن مخالفت با هرگونه افزایش قیمت نفت تا پایان سال آینده گفت: عربستان با افزایش تولید نفت، هرگونه تلاش برای افزایش بهای نفت قبل از پایان سال 1982 را خنثی خواهد کرد.
6 علیرضا نوبری رئیس کل بانک مرکزی در زمان بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه دی‌پرس مدعی شد: «ایران به‌لحاظ اقتصادی آخرین مراحل حیات خود را می‌گذراند.»
ضمیمه گزارش8: ماجرای ناکامی اقدام اعضای اتحادیه کمونیست‌های ایران در بستن جاده تهران - آمل.
گزارش روزشمار 19/8/1360
7 ارتش عراق ضمن تقویت نیروها و مواضع پدافندی خود در منطقه سوسنگرد، این شهر و مواضع دفاعی ایران را بمباران کرد؛ در گلوله‌باران دزفول، آبادان و پاوه 11 نفر شهید و 29 تن زخمی شدند و خساراتی نیز به بار آمد؛ آتشباری خمپاره‌اندازهای عراقی روی محل تجمع نیروهای سپاه در مناطق سابله و سویدانی؛ جنگندههای عراقی جزیره مینو، خرمشهر، خسروآباد و منطقه بین محمدیه و سلیمانیه را بمباران کردند.
8 درپی گلوله‌باران مناطق مسکونی شهرهای دزفول و اهواز و شهادت شماری از مردم، رئیس مجلس ضمن تسلیت به اهالی این دو شهر، این اقدام عراق را حرکتی برای سرپوش‌گذاشتن بر ضعف‌ها و شکست‌های اخیر صدام خواند.
9 یک منبع اطلاعاتی ارتش درباره پشتیبانی‌های آمادی کویت از عراق اعلام کرد که این کشور همه تدارکات و مهمات مورد نیاز ارتش عراق را ازطریق بنادر خود تأمین می‌کند.
10 روابط عمومی جهاد سازندگی استان تهران در اطلاعیه‌ای نیازمندی‌های جبهه‌های جنگ را اعلام کرد.
11 شهادت 2 تن و مجروح‌شدن 7 نفر در تیراندازی عناصر مسلح برانداز به مردم در سقز؛ افراد گروه کومه‌له با پرتاب نارنجک و تیراندازی به نیروهای سپاه 3 تن را شهید و یک نفر را زخمی کردند؛ درگیری هواداران گروههای ضدانقلاب با نیروهای سپاه در یکی از محلات سقز؛ براثر اقدامات عناصر مسلح غیرقانونی در قروه، بوکان و محور سقز - دیواندره، 2 نفر شهید و 2 پناهنده عراقی زخمی شدند.
12 پاک‌سازی یک روستا در جاده مهاباد - میاندوآب؛ نیروهای سپاه و ژاندارمری با اجرای یک عملیات تجسس 25 تن از افراد حزب دمکرات، گروه کومه‌له و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) را دستگیر کردند؛ 7 تن از وابستگان حزب دمکرات در کامیاران و یک تن از اعضای این حزب در غرب شهر سنندج خود را به نیروهای سپاه معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.
13 آغاز به کار همه دبیرستان‌های شهر اشنویه درپی برقراری امنیت در این شهر.
1 مصاحبه فرمانده هنگ ژاندارمری مهاباد با روزنامه اطلاعات درباره فعالیت‌های این هنگ در مهاباد، اقدامات کارگزاران آن و تدابیر امنیتی اندیشیده شده در منطقه و شهر مهاباد.
2 کشف و خنثی‌سازی 3 بمب در بندرعباس و اسلامشهر؛ یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در همدان حین فرار کشته شد و 3 تن از افراد مرتبط با این سازمان در کازرون دستگیر شدند.
3 کمیته امداد امام خمینی اعلام کرد: مبلغ 344,635,33 ریال از محل هدایای نقدی واریز‌شده به حساب این نهاد، جهت جبران خسارت به افراد آسیب‌دیده از اقدامات گروههای برانداز، پرداخت شده است.
4 رادیو صدای آزاد ایران با ادعای برخورداری نیروهای سلطنت‌طلب از نود درصد قدرت نیروهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی، از آغاز ائتلاف بزرگ در میان گروههای مخالف نظام خبر داد.
5 خبرگزاری آلمان: "جبهه آزادیبخش عرب برای آزادی اهواز" گروه تجزیه‌طلبی است که از اهداف عراق حمایت می‌کند و برای آزادی اهواز ادعای مالکیت بر 185000 کیلومتر مربع از خاک ایران را دارد.
6 بیانیه وزارت امور خارجه ایران در واکنش به برگزاری مانور "ستاره درخشان"؛ تفسیر رادیو لندن درباره زمان اجرای مانور، علت انتخاب منطقه و گزینش کشورهای شرکت‌کننده در آن.
7 سفیر جمهوری اسلامی ایران در شوروی با آندره گرومیکو، وزیر امور خارجه این کشور، دیدار و با وی درباره روابط دو کشور، موضوعات منطقه و امور بین‌الملل گفت‌وگو کرد. سفیر ایران: وقایع ایران به‌دلیل خصلت اسلامی و انقلابی آن، فصل نوینی در روابط میان دو کشور به وجود آورده است. وزیر امور خارجه شوروی: روابط دو کشور ایران و شوروی همیشه براساس حسن هم‌جواری بوده و هست.
8 به‌گزارش بانک مرکزی ایران، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در شهریورماه به عدد 2/284 رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل 25 درصد افزایش داشته است؛ در جلسه امروز شورای عالی اقتصاد درباره موضوع تورم، علل و عوامل ایجاد آن و راههای کنترل و پیشگیری از افزایش آن بحث و گفت‌وگو شد.
9 دبیر ستاد بسیج اقتصادی کشور از توزیع کالاهای اساسی در سراسر کشور با دفترچه‌های سهمیه خانوار خبر داد؛ اعلام دستورالعمل اجرایی توزیع کوپن نفت، گازوئیل و روغن موتور وسایل نقلیه ازسوی کمیته سوخت و انرژی ستاد بسیج اقتصادی.
10 صدام حسین در سخنانی در جمع نظامیان عراقی درباره غیبت و فرار نظامیان از جبهه‌های جنگ و راههای مقابله با این معضل سخن گفت. وفاداری اسرای عراقی در اردوگاه‌های ایران، توانایی ارتش عراق در بسیج یک میلیون نفر، بشارت پیروزی کامل ارتش عراق در چند ماه آینده و... از دیگر محورهای سخنان صدام بود.
11 وزیر نفت عراق در مصاحبه با روزنامه المدینه درخصوص میزان صدور نفت عراق، محدودیت‌های آن به‌دلیل وقوع جنگ و اقدامات دولت عراق برای صدور نفت ازطریق عربستان و کویت مطالبی را بیان کرد.
12 نخست‌وزیر یونان با کنارگذاشتن سیاست متوازن قبلی خود در روابط با ایران و عراق، از مواضع عراق در جنگ علیه ایران حمایت و بر گسترش همکاری‌های نزدیک میان عراق و یونان تأکید کرد؛ عراق و الجزایر با صدور بیانیه مشترکی بر مبارزات مشترک اعراب علیه دشمنان تأکید کردند؛ سفر رئیس سندیکای صنایع اتریش به بغداد به‌منظور مذاکره با مقامات عراقی درخصوص بسط همکاری‌ها در زمینه‌های کشاورزی و صنعتی.
گزارش روزشمار 20/8/1360
1 ابلاغ طرح مانور عملیات طریق‌القدس با عنوان "طرح عملیاتی کربلای1"، ازسوی قرارگاه مشترک ارتش و سپاه در جنوب به یگانهای عملیاتی. در این مانور 2 تیپ از لشکر16 زرهی قزوین، یک تیپ از لشکر92 زرهی اهواز، 5 تیپ از سپاه پاسداران به‌همراه گردان 30 مکانیزه و نیروهایی از ستاد جنگ‌های نامنظم وارد عمل می‌شوند.
2 در بمباران شهرهای سوسنگرد و آبادان 24 نفر زخمی شدند و معاونت عملیات منطقه8 سپاه کشوری از فرماندهی مرکز درخواست کرد که درخصوص تقویت پدافند هوایی آبادان اقدامات جدی انجام شود؛ ستاد مشترک ارتش از سقوط 2 هواپیمای عراقی در منطقة شادگان خبر داد، دراینحال فرماندار شادگان در تماس با خبرگزاری پارس این خبر را تکذیب کرد.
3 یک گروه 11 نفره از نیروهای سپاه که به شهر شاندری عراق نفوذ کرده بودند هنگام بازگشت به کمین نیروهای عراقی برخوردند و درنتیجه، 4 تن از آنان به شهادت رسیدند، از نیروهای عراقی نیز 2 نفر کشته و 4 نفر زخمی شدند.
4 معارضین عراقی در منطقه هور یک بالگرد عراقی را سرنگون کردند؛ در درگیری مجاهدین عراقی با نظامیان عراق در استان ناصریه، 50 تن از نظامیان عراقی کشته یا زخمی شدند و نیروهای مجاهد نیز با تحمل 4 کشته عقب‌نشینی کردند. حزب الدعوه: 2 فروند بالگرد عراقی به‌طور مشکوکی در پادگان التاجی عراق سقوط کرد که در این حادثه 5 نفر کشته شدند.
5 براثر حملات و اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای بوکان، صائین‌دژ، تکاب و سنندج، 2 نفر از نیروهای خودی شهید و 4 نفر زخمی شدند و 2 تن از تروریست‌ها کشته و 5 نفر دیگر مجروح شدند.
6 در عملیات پاک‌سازی روستای نوره در غرب سنندج از وجود افراد کومه‌له 6 نفر کشته و تعدادی زخمی و از نیروهای خودی 8 تن شهید و زخمی شدند؛ 5 تن از وابستگان به حزب دمکرات و 5 تن از افراد حزب رزگاری خود را با سلاح‌هایشان تسلیم نیروهای خودی کردند.
7 گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در قوچان یک نفر را به شهادت رساندند و در تفرش کتاب‌فروشی جهاد را به آتش کشیدند؛ در صومعه‌سرا یک بمب دست‌ساز کشف و خنثی شد.
8 یک عملیات تعقیب‌وگریز در شهر اصفهان یک فرد وابسته به گروههای ضدانقلاب دستگیر شد؛ کشف دو خانة تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و دستگیری 6 نفر؛ به گزارش روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه، در چند روز گذشته، 5 خانه تیمی در بروجرد کشف و 9 تن از افراد فعال در این خانه‌ها دستگیر شدند؛ دستگیری تعدادی از افراد نظامی و فعالان سازمان مجاهدین خلق در لاهیجان، قائمشهر، شیراز و آستارا؛ در گرگان یک فرد وابسته به گروه مائوئیستی رنجبران دستگیر شد.
9 شعبه اول دادگاه انقلاب ارتش ابوالفضل قاسمی، دبیرکل حزب ایران را به‌اتهام همکاری با ساواک در رژیم گذشته، همکاری با بختیار، کوشش جهت براندازی نظام و شرکت در کودتای 18 تیر 1359، به حبس ابد محکوم کرد.
10 نخست‌وزیر، رئیس مجلس و چند تن دیگر از مسئولان کشور به‌منظور بررسی وضع اقتصادی و میزان فروش نفت و یافتن راهکاری برای بهبود اوضاع نامساعد ارزی در دفتر رئیس‌جمهور تشکیل جلسه دادند.
11 وزیر ارشاد در گفت‌وگو با خبرنگاران رسانه‌های خارجی و داخلی، گزارش‌های ارسال‌شده از ایران را مغرضانه دانست و آنها را به انعکاس اخبار صحیح از رخدادهای انقلاب اسلامی فراخواند.
1 وزیر نفت در مصاحبه‌ای درباره تثبیت قیمت نفت ایران پس از اجلاس اخیر اوپک، بازار نفت ایران در اروپای شرقی، لغو قرارداد نفتی ایران با کنسرسیوم، آسیب‌های واردشده به صنعت نفت ایران براثر جنگ تحمیلی، تکمیل پروژه بندر امام خمینی و... مطالبی بیان کرد.
2 دبیرکل سازمان آزادیبخش فلسطین پس از دیدار با وزیر امور خارجه سوریه، برای گفت‌وگو با مقامات عراقی وارد بغداد شد.
3 کشور یوگسلاوی بزرگ‌ترین شریک تجاری عراق، درحال گفت‌وگو با این کشور برای صدور دائمی مواد لازم جهت جاده‌سازی است؛ خبرگزاری پارس از فعالیت یوگسلاوی درزمینه ایجاد خطوط ارتباطی راه دور در عراق خبر داد.
ضمیمه اول گزارش430: توضیحات سردار رشید درمورد سیر طرح‌ریزی عملیات طریق‌القدس.
ضمیمه دوم گزارش430: سخنان دکتر فرهاد درویشی درخصوص تأثیر عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکل‌گیری یک راهبرد جدید نظامی در عملیاتهای آینده
گزارش روزشمار 21/8/1360
4 نیروهای سپاه و بسیج حمله واحدهای عراقی در منطقه جنوب‌غربی شوش را دفع کردند که در این درگیری‌ها، 50 نفر از عراقی‌ها کشته شدند و از نیروهای خودی یک تن شهید شد و 3 تن زخمی شدند؛ در حملات هوایی و گلوله‌باران شهرهای آبادان و دزفول، تعدادی خانه ویران و چند نفر شهید شدند.
5 در درگیریهای بین وابستگان به گروههای ضدانقلاب و نیروهای تأمین جاده در محور پسوه - جلدیان، از نیروهای خودی 7 تن شهید و 8 نفر اسیر شدند؛ کشته‌شدن یکی از افراد تشکیلاتی حزب دمکرات در عملیات نیروهای سپاه در حوالی تکاب؛ در کامیاران 2 نفر از وابستگان به حزب دمکرات کردستان خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند؛ ارتش عراق محموله‌ای سنگین از سلاح و تجهیزات را در منطقه مرزی سردشت به نیروهای ضدانقلاب تحویل داد.
6 درگیری نیروهای امنیتی و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد به کشته‌شدن 2 نفر از منافقین و شهادت یک نفر از مردم و زخمی‌شدن 2 پاسدار انجامید.
7 اعلام نتایج اقدامات اخیر ستاد مرکزی سپاه و سپاه پاسداران رودسر علیه گروههای ضدانقلاب: کشف 5 خانه امن گروهک‌های محارب و دستگیری 16 تن از عوامل این گروهک‌ها.
8 گزارش روزنامه کیهان درباره وضعیت جبهه‌های جنگ جنوب کشور و جریان زندگی در شهرهای جنگ‌زده.
9 وزیر خارجه لیبریا و یاسر عرفات، به‌ترتیب با طه یاسین رمضان و صدام حسین دیدار و درباره آخرین تحولات منطقه به‌ویژه جنگ ایران و عراق گفت‌وگو کردند.
10 خبرگزاری رویتر درگزارشی به اقدام ریگان در تمدید حالت فوق‌العاده در روابط با ایران، سابقه این امر در سال 1358 و اهداف آن پرداخت.
گزارش روزشمار 22/8/1360
11 در گلوله‌باران شهرهای آبادان و دزفول، یک نفر شهید شد و 4 نفر زخمی شدند؛ براثر برخورد یک خودرو زیل عراقی با مین 12 نفر از سرنشینان آن کشته شدند؛ تسلیم‌شدن 10 سرباز عراقی به نیروهای سپاه در مریوان؛ لشکر92 زرهی ایران اعلام کرد که برخی گلولههای خمپاره و مین‌های عراقی فاقد چاشنی انفجاری هستند و درست عمل نمی‌کنند.
1 ایرانیان مقیم قطر مبلغ 45000 ریال قطری و 6 بسته پتو و لباس گرم را برای کمک به جنگ‌زدگان ایرانی، اهدا کردند.
2 در جریان اقدامات و عملیاتهای وابستگان به گروههای مسلح معارض در محدوده بوکان و بانه، 4 نفر از نیروهای خودی زخمی و از مهاجمان نیز 1 نفر کشته و 2 تن دستگیر شدند.
3 چهار گروه 30 تا 40 نفره از عشایر فریب‌خورده محلی در منطقه عمومی سرپل ذهاب و 11 نفر از وابستگان به حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کومه‌له در شمال‌شرقی ارومیه خود را تسلیم نیروهای جمهوری اسلامی کردند.
4 پخش 2 پیام جداگانه به نقل از هیئت اجرایی آموزشوپرورش سراسری کردستان (حزب دمکرات) در رادیو صدای کردستان. در پیام اول، دولت جمهوری اسلامی مسئول تعطیلی برخی مدارس معرفی و از خانواده‌ها خواسته شده است که از کمک مالی به حزب دمکرات در امر آموزشوپرورش مضایقه نکنند و در پیام دوم، به کسانی که با پیوستن به حزب دمکرات، درس را رها کرده‌اند، این اطمینان داده شده است که در زمان مقتضی امکان فراگیری دروس و شرکت در امتحانات برای آنها فراهم می‌شود.
5 در عملیات نیروهای خودی جهت پاک‌سازی بخش‌هایی از منطقه جنگلی منگله در جنوب آمل، که محل استقرار افراد اتحادیه کمونیست‌های ایران بود، 12 نفر از نیروهای خودی شهید و تعدادی نیز زخمی و از افراد اتحادیه مذکور 10 نفر کشته و تعدادی زخمی شدند و نیروهای خودی به اهدافشان دست نیافتند.
6 در جریان تصرف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهر بهبهان، 2 نفر از اعضای سازمان دستگیر شدند و یک نفر از آنها خودکشی کرد.
7 آیت‌الله موسوی اردبیلی در خطبه‌های نمازجمعه تهران پس از محکومیت حرکت‌های گروههای تروریستی در داخل ایران، از مردم کشورمان به‌ویژه استان خوزستان برای تحمل حملات دشمن بعثی تشکر کرد؛ دادستان کل انقلاب اسلامی نیز در سخنرانی پیش از خطبه نمازجمعه تهران در گزارشی درخصوص اقدامات تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد که آنها فقط در شهریورماه در تمام ایران 370 نفر را کشته‌اند.
8 درپی طرح 7 سؤال توسط آیت‌الله جنتی، در نمازجمعه قم، درباره ماهیت و عملکرد انجمن حجتیه و اصلی‌شدن موضوع فعالیت‌های آنها در محافل سیاسی، امروز رئیس مجلس درباره این انجمن گفت: آنها معتقد بودند که امکان تشکیل حکومت اسلامی قبل از ظهور امام عصر(عج) وجود ندارد، لذا مخالف مبارزه با رژیم پهلوی بودند. نباید مزاحم آنها شد. افراد مسلمان و معتقدی هستند، ولی انقلابی نیستند.
9 عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق و وزیر تجارت این کشور، در بغداد با وزیر امور اقتصادی برزیل دیدار کردند و درخصوص همکاری در زمینه‌های کشاورزی، بازرگانی، اقتصادی، ساختمانی و نیز بررسی فعالیت‌های کارگروه مختلط عراق - برزیل، گفت‌وگو کردند.
10 روزنامه آلمانی زود دویچه آلگمانیه سایتونگ، از ارسال مجدد انواع سلاح‌های روسی به عراق پس از یک سال توقف، خبر داد.
گزارش روزشمار 23/8/1360
11 در درگیری بین نیروهای خودی با نیروهای عراقی در ریجاب و سرپل ذهاب، بخشی از تجهیزات و سنگرهای دشمن منهدم شد و 38 نفر از آنها کشته شدند.
12 انبار مهمات سپاه پاسداران در اهواز، براثر ضربه‌خوردن به یک مین و عمل‌کردن آن، منفجر شد.
1 دیروز و امروز 34 دستگاه کامیون حامل مهمات سبک و سنگین، از مرزهای عربستان، کویت و اردن وارد عراق شد؛ 3 روز پیش نیز 36 خودرو حامل تجهیزات نظامی و تسلیحاتی از عربستان به عراق ارسال شده بود.
2 منابع اطلاعاتی اعلام کردند، ارتش عراق درحال‌حاضر 2 اسکادران میراژ فرانسوی دارد که 12 فروند از آنها عملیاتی هستند و اخیراً در حمله به بندر امام خمینی به کار گرفته شده‌اند.
3 شش نظامی و 3 نفر از مردم عادی عراق، از سردشت وارد ایران شده، درخواست پناهندگی کردند.
4 در حملة افراد کومه‌له به شهر سنندج، 3 تن شهید، 4 تن زخمی و 4 نفر هم به گروگان گرفته شدند؛ هجوم افراد حزب دمکرات به نیروهای خودی در روانسر و کامیاران؛ یک شهید و 2 زخمی در کمین عناصر ضدانقلاب در حومة میاندوآب؛ افراد کومه‌له یک درجه‌دار ژاندارمری را در مهاباد به گروگان گرفتند؛ گلوله‌باران 4 ساعته پادگان سردشت ازسوی عناصر مسلح برانداز؛ سرقت ماشین جهاد سازندگی در محور سقز - بانه؛ پاک‌سازی 3 روستا در شمال‌غرب کامیاران.
5 عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای رضوانشهر و برازجان 2 نفر را ترور کردند و به شهادت رساندند و در زنجان و انزلی دو بمب منفجر ساختند؛ نیروهای امنیتی موفق شدند عامل ترور فرماندار شاهرود را در شمیرانات تهران دستگیر کنند.
6 امام خمینی در دیدار رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و اعضای هیئت دولت با ایشان سخنانی ایراد کردند که مهم‌ترین محورهای آن عبارت‌اند از: تأکید بر همبستگی بین دولت و ملت به‌عنوان یک تحول بزرگ بعد از وقوع انقلاب، خطر گسست بین دولت و ملت، اهمیت حفظ تفاهم روحانیت و ملت باتوجه‌به نقش روحانیت در ایجاد تفاهم ملی و... .
7 سفر معاون وزیر نفت هند به ایران به‌منظور گفت‌وگو با مقامات ایرانی درباره خرید نفت خام، از ایران مسائل پالایشگاه و مجتمع پتروشیمی و سرمایه‌گذاری مشترک ایران و هند در مدرس.
8 هم‌زمان با خروج وزیر کشور چکسلواکی از بغداد، وزیر نفت لبنان وارد پایتخت عراق شد تا علاوه‌بر عقد قرارداد دوجانبه درزمینه پمپاژ نفت خام عراق به پالایشگاه طرابلس لبنان، موضوع صدور نفت عراق ازطریق این پالایشگاه به خارج را نیز بررسی کند.
9 صدای امریکا: مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت آرا موافقت کرد که رژیم اشغالگر قدس را به‌دلیل تجاوز به تأسیسات اتمی عراق در ژوئن گذشته، محکوم کند.
10 نیروهای واکنش سریع امریکا، مانور مشترک با مصر، موسوم به "ستاره درخشان" را هم‌زمان با مانور دریایی امریکا و 6 کشور اروپایی در مدیترانه آغاز کردند. ایران، سوریه، الجزایر و لیبی، این مانورها را محکوم کرده‌اند.
گزارش روزشمار 24/8/1360
11 در بمباران و گلوله‌باران شهرهای آبادان، سوسنگرد، پاوه و حومة اهواز، یک نفر به شهادت رسید و 5 نفر زخمی شدند. همچنین چند منزل مسکونی آسیب دید و در برخی نقاط نیز آتش‌سوزی رخ داد.
در درگیری نیروهای خودی با افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی و اقدامات عناصر وابسته به این گروه‌ها در شهرهای مریوان، بوکان و بانه، بیش از 15 نفر از نیروهای خودی شهید یا زخمی و 9 نفر گروگان گرفته شدند. از معارضین مسلح نیز یک تن به هلاکت رسید و 4 نفر زخمی شدند؛ نیروهای سپاه با همکاری مردم در شهر سنندج، 15 تن از افرادی را که با گروههای ضدانقلاب
1 همکاری می‌کردند، دستگیر کردند؛ سران حزب دمکرات به سرپرستان پایگاههای حزب در مناطق پاکسازیشده دستور جمع‌آوری هیزم در اطراف پایگاههای خود را دادند.
2 ترور حجت‌الاسلام شریعتی‌فرد از روحانیون گرگان و پسر و پاسدار همراه وی به‌دست افراد وابسته به اتحادیه کمونیست‌های ایران در جنگلهای آمل؛ شهادت یک تن و زخمی‌شدن 2 نفر در اقدامات عناصر وابسته به گروههای برانداز در سبزوار و تهران؛ کشف یک خانه تیمی در شیراز و دستگیری 2 دختر ساکن در آن.
3 شاخه‌های سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در شهرهای دزفول، گچساران، مسجدسلیمان، میانه و اردبیل سلاح و مهمات خود را به مراکز سپاه پاسداران این شهرها تحویل دادند.
4 سخنگوی منطقة 3 سپاه پاسداران اعلام کرد که در سه‌ماهة اخیر با فعالیت سپاه و کمک مردم، 60 درصد از عملیاتهای ترور و 82 درصد از عملیاتهای تخریبی و انفجارهای انجام‌شده به‌دست هواداران گروهک‌های تروریستی در گیلان و مازندران، کاهش یافته است و عده‌ای از اعضا و طرف‌داران گروهک‌ها در جنگلهای اطراف گرگان، آمل، هشتپر و طوالش دستگیر شده‌اند.
5 رادیو ایران وابسته به گروههای سلطنت‌طلب که تابه‌حال از عملیاتهای نظامی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) حمایت می‌کرد و آنها را فداکاری‌های جوانان ایران می‌خواند، پس از روشن‌شدن شکست روش‌های مسلحانه سازمان، زبان به نقد گشوده، سازمان را متهم کرد که برای کسب قدرت از شور انقلابی و بی‌تجربگی جوانان سوءاستفاده کرده است.
6 رئیس‌جمهور در پیامی به مردم ایران، امنیت، اقتصاد و جنگ را سه موضوع مهم داخلی کشور خواند و بر بازشکافی این مشکلات در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و نظامی، حل مشکلات با کار و فعالیت مستمر، امیدبخشی به جامعه، همکاری مردم با دولت برای حل این مشکلات، برخورد با گروه‌هایی که به‌دنبال ایجاد تشنج هستند و... تأکید کرد.
7 آقای هاشمی رفسنجانی در نطق پیش از دستور، مانور نیروهای واکنش سریع امریکا در منطقه را مقابله با انقلاب اسلامی خواند و این‌گونه اقدامات امریکا را بی‌نتیجه دانست. وی همچنین به نمایندگان حزب سوسیال - دمکرات آلمان‌غربی که در بیانیه‌ای به رفتار جمهوری اسلامی با گروههای مسلح غیرقانونی اعتراض کرده بودند پیشنهاد داد که با مشابه‌سازی فرضی وضعیت موجود ایران در آلمان، موضعی منصفانه اتخاذ کنند.
8 آقای هاشمی رفسنجانی در همایش بنیاد شهید سخنانی ایراد کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان وی در این همایش عبارت بود از: تأکید بر مشورت در انجام‌دادن امور، اشاره به نیاز طبیعی جامعه به تشکیل نهادی با عنوان بنیاد شهید، ایجاد اعتماد متقابل بین مردم و مسئولان، عواقب از بین‌رفتن اعتماد در جامعه و...
9 در دیدار وزیر صنایع و معادن عراق با وزیر دارایی برزیل دربارة گسترش روابط و همکاری‌های صنعتی و تجاری دو کشور، آخرین تحولات جنگ عراق با ایران و تصمیم عراق بر ادامة اجرای برنامه‌های عمرانی باوجود جنگ صحبت شد.
10 سخنگوی روحانیت مجاهد عراق وضع روحی و جسمی رانده‌شدگان عراقی را ناراحت‌کننده خواند و یادآور شد که 12 هزار جوان و 5 هزار کودک به‌جرم مخالفت با رژیم بعث زندانی هستند و حدود 35 هزار نظامی عراقی از ارتش گریخته‌اند که عدة زیادی از آنها به مجاهدین عراقی پیوسته‌اند.
گزارش روزشمار 25/8/1360
1 دو کارگروه عملیاتی که در سپاه و ارتش به‌منظور طرح‌ریزی عملیات برای آزادسازی منطقه و شهر بستان تشکیل شده بودند، طرح‌های خود را ارائه دادند. محور اصلی در طرح سپاه، تک احاطه‌ای از تپههای رملی شمال بستان و غرب و شمال‌غرب تپههای الله‌اکبر بود، در طرح ارتش هم تک جبهه‌ای از روی جاده سوسنگرد - بستان، به‌عنوان تلاش اصلی در نظر گرفته شده بود.
2 سقوط یک هواپیمای اف14 ایران در یک نبرد هوایی در منطقه عمومی اهواز؛ حمله هوایی جنگندههای عراقی به سوسنگرد و تخریب 15 منزل مسکونی؛ بمباران ناکام تأسیسات پتروشیمی بندر امام خمینی؛ حمله توپخانه‌ای عراق به شهر اهواز.
3 فرمانده سپاه پاسداران آبادان در نامهای به فرماندهی منطقه8 سپاه، با اشاره به افزایش حجم بمباران این شهر بعد از درهم‌شکستن حصر آبادان، خواستار تقویت پدافند هوایی این شهر شد.
4 انتشار فهرستی از هدایای مردم اقصی‌نقاط کشور به‌منظور کمک به جبهه‌های جنگ و اهالی مناطق جنگ‌زده در روزنامة کیهان.
5 در اقدامات عوامل گروههای مسلح برانداز در منطقه سردشت، یک نفر از نیروهای خودی شهید و یک تن زخمی شد و 3 تن از مهاجمان نیز کشته شدند؛ در محور بوکان؛ براثر برخورد یک خودرو ارتش با مین یک نفر زخمی شد؛ رادیو صدای کردستان اعلام کرد نیروهای حزب دمکرات کردستان محل اسکان نیروهای سپاه و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در اشنویه را هدف آتش قرار دادند و تلفات سنگینی به آن محل و ساکنانش وارد کردند؛ در چند روز گذشته، 15 نفر از وابستگان به گروه کومه‌له و حزب دمکرات کردستان در درگیریهای اشنویه کشته شده‌اند؛ در عملیاتهای نیروهای سپاه در منطقه ریجاب و محورهای سقز - دیواندره و جلدیان - پسوه، عده‌ای از افراد گروههای مسلح کشته، زخمی و دستگیر شدند.
6 منابع اطلاعاتی شهربانی کرمانشاه از توافق گروههای مسلح غیرقانونی درباره درخواست کمک از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای اجرای عملیات و همچنین انجام‌دادن اقداماتی به‌منظور تصرف شهرهای کامیاران، سنندج و سقز، خبر دادند؛ لشکر28 کردستان اعلام کرد که عده‌ای از نظامیان رژیم سابق در شهر بیاره عراق به نیروهای حزب رزگاری و گروه کومه‌له آموزش می‌دهند.
7 ریش‌سفیدان روستاهای محور مهاباد - میاندوآب با مراجعه به مسئولان سپاه پایگاه امیرآباد، خواستار اعلام دوباره عفو عمومی شدند.
8 در یک درگیری مسلحانه بین نیروهای خودی و یکی از گروههای برانداز در مشهد، یک نفر از افراد این گروه‌ها کشته شد؛ دستگیری عامل ترور مسئول بنیاد شهید بهبهان در گچساران.
9 دادستان کل انقلاب اسلامی در مصاحبه‌ای مطبوعاتی، درباره علت انحلال دادگاه‌های زمان جنگ، تعداد زندانیان گروهک‌ها، دستگیری نفوذی‌های گروههای محارب در ارگان‌های دولتی و نهادهای انقلابی، شایعه اعدام زنان باردار و... توضیحاتی داد.
10 دیدار مسئولان بنیاد شهید سراسر کشور و مجروحان جنگ و خانواده‌های شهدا با امام خمینی. مهم‌ترین محورهای سخنان امام در این دیدار عبارت‌اند از: هشدار درباره تلاش دشمن برای ایجاد اختلاف در میان مردم، تأکید بر ضرورت همبستگی آحاد ملت برای حفظ اسلام و نقش روحانیت دراینزمینه، اعلام خطر درباره طرح هشت‌ماده‌ای ملک فهد و... .
1 آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس‌جمهور، با گروهی از روحانیون و اعضای نهادهای انقلابی شهر جوانرود دیدار و سخنانی ایراد کرد که اصلی‌ترین موضوع آن وحدت بود.
2 سخنگوی سپاه میزان تلفات ارتش عراق را از آغاز جنگ تحمیلی تاکنون، 35 هزار کشته و زخمی اعلام کرد.
3 رئیس سابق بانک مرکزی ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری رویتر، ضمن نقل برخی مطالب درباره چگونگی خریدهای نظامی از کشورهای غربی، نیاز به واردات و کاهش فروش نفت و محدودیت‌های اقتصادی ایران ازجمله نبود امکان خریدهای اعتباری یا گرفتن وام از سایر کشورها را عاملی برای سقوط حکومت ایران دانست.
4 مجله تایم و روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگمانیه در مقاله‌هایی ایران را به استفاده از کارشناسان امنیتی شوروی و سازمان آزادیبخش فلسطین به‌منظور سازماندهی یک سرویس امنیتی و مقابله با مخالفان نظام متهم کردند.
5 وزیر نفت لبنان در بازگشت از بغداد اعلام کرد که برای ازسرگیری انتقال نفت خام عراق به پالایشگاه شهر طرابلس در شمال لبنان قراردادی منعقد کرده است.
ضمیمه اول گزارش485: جزئیات برآورد اطلاعاتی گروه کارشناسی قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش درباره طرح عملیاتی کربلای1.
ضمیمه دوم گزارش485: سیر انتخاب منطقه عملیاتی طریق‌القدس.
ضمیمه گزارش488: گزارش روزنامه کیهان از کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ و مناطق جنگ‌زده.
ضمیمه گزارش494: مقاله روزنامه کیهان درخصوص طرح صلح فهد.
گزارش روزشمار 26/8/1360
6 براثر گلوله‌باران شهرهای آبادان، دزفول و اهواز خسارتهایی به بار آمد؛ در حریم هوایی اهواز یک فروند جنگنده عراقی با آتش جنگندههای ایران سرنگون شد؛ در سردشت، 8 عراقی خود را تسلیم نیروهای ایران کردند.
7 یک منبع اطلاعاتی اعلام کرد کشور عربستان سعودی روزانه 300 تا 400 کامیون اسلحه، مهمات و لوازم پشتیبانی به کشور عراق ارسال می‌کند.
8 معارضین عراق با حمله به شهر سیدصادق در سلیمانیه، به مدت 5/2 ساعت، کنترل این شهر را به دست گرفتند و سپس آنجا را ترک کردند. نیروهای مزبور در جاده سیدصادق - پنجوین، با متوقف‌کردن یک مینی‌بوس، 3 نظامی عراقی را به گروگان گرفتند و در غرب حلبچه با حمله به چند پاسگاه عراقی خسارت‌های فراوانی به آنها وارد ساختند.
9 در اقدامات وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی در شهرهای مهاباد، بوکان و دیواندره، 3 نفر از نیروهای سپاه زخمی و یک راننده نفتکش کشته شد و از افراد ضدانقلاب نیز 6 نفر کشته، 3 تن زخمی و 7 نفر دستگیر شدند.
10 نیروهای سپاه مستقر در استان‌های کردستان و آذربایجان‌غربی، در چند عملیات پاک‌سازی در مناطق مختلف این استان‌ها، 2 نفر از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی را کشته و 6 نفر را دستگیر کردند؛ در مریوان و دیواندره در 2 روز گذشته، 13 نفر از وابستگان به گروههای ضدانقلاب خود را به نیروهای سپاه تسلیم کردند.
1 عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای بندرانزلی، بروجرد، ارومیه و تهران، دست به تحرکاتی از قبیل ترور، بمبگذاری و... زدند که با اقدام به‌موقع نیروهای امنیتی، تعدادی از آنها دستگیر و 2 نفرشان نیز کشته شدند؛ در خرم‌آباد 15 نفر از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق دستگیر شدند.
2 مجله فرانسوی لیبراسیون در مقاله‌ای تبلیغاتی به بررسی روابط حزب دمکرات کردستان با شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین خلق پرداخت.
3 به‌دنبال پیاده‌شدن نیروهای نظامی امریکا در 4 کشور مصر، سودان، سومالی و عمان و آغاز مانور "ستاره درخشان" در منطقه، رئیس‌جمهور در سخنانی در جمع عده‌ای از سفیران و کارداران کشورهای اسلامی، این مانور را پشتوانه طرح هشت‌ماده‌ای فهد خواند و درباره خطرهای آن برای کشورهای منطقه هشدار داد. همچنین آیت‌الله خامنه‌ای، هدف اصلی طرح فهد را تحکیم پایه‌های رژیم اشغالگر قدس، قربانی‌کردن فلسطین و مبارزه با اسلام دانست.
4 دکتر حسن حبیبی، عضو ستاد انقلاب فرهنگی، پس از ملاقات با امام، در مصاحبه‌ای اعلام کرد که تمامی رشته‌های تحصیلی دانشگاه‌ها ظرف یکی دو ماه آینده به‌تدریج شروع به فعالیت می‌کنند و سعی خواهد شد ظرف یک تا یک سال و نیم آینده دانشگاه‌ها به‌طورکلی باز شوند.
گزارش روزشمار 27/8/1360
5 در بمباران محور ماهشهر، جزیره مینو، آبادان، حمیدیه، سوسنگرد و تپههای الله‌اکبر، 5 نفر شهید و بیش از 13 نفر مجروح شدند، 2 مدرسه و تعداد زیادی واحد مسکونی تخریب شد.
6 شانزدهمین گروه داوطلب از نیروهای شهربانی عازم جبهه‌های جنگ شدند؛ اصناف طلا و جواهرفروشان و چینی و بلورفروشان، 24 جیپ آمبولانس را برای کمک به جبهه‌های جنگ اهدا کردند.
7 تشکیل جلسه در دفتر رئیس‌جمهور برای رسیدگی به اختلافات داخلی ارتش، با حضور حاج سیداحمد خمینی، آقای هاشمی رفسنجانی، فرماندهان ارتش و مسئولان سیاسی - ایدئولوژیک ارتش، انجمن‌های اسلامی، رئیس ستاد ارتش و وزیر دفاع.
8 براثر اقدامات و حملات افراد مسلح غیرقانونی و عملیاتهای متقابل نیروهای خودی در مناطق کامیاران، سقز، سردشت، مهاباد، سنندج، ماکو و ارومیه، ضمن پاک‌سازی 6 روستا از وجود اشرار، 14 نفر از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته و زخمی شدند و یک نفر خود را تسلیم کرد و از نیروهای خودی و مردم عادی نیز 26 نفر شهید یا مجروح شدند و یک نفر به گروگان گرفته شد.
9 شانزده نفر از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی در منطقه دالاهو با تحویل چندین قبضه سلاح به نیروهای دولتی پناهنده شدند؛ فرمانده سپاه ریجاب: تاکنون هزار نفر از اهالی منطقه قلخانی و گوران به سپاه پناهنده شده‌اند.
10 مصاحبه مطبوعاتی معاون استانداری آذربایجان‌غربی درباره خدمات ارائه‌شده به مناطق آزادشدة استان، مراحل مختلف پیشرفت کارهای عمرانی و بهداشتی، وضعیت امنیتی استان، اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی و دستگیری حدود 200 تن از ضدانقلابیون در مهاباد و سایر نقاط.
11 در چند عملیات تروریستی وابستگان به گروههای مسلح برانداز، در شهرهای دورود، تهران، مشهد، ارومیه و رشت، 2 نفر از مردم عادی شهید و 4 تن زخمی شدند و یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز دستگیر شد.
12 آقای هاشمی رفسنجانی در مصاحبه‌ای درباره شرایط ایران برای برقراری صلح با دولت عراق، تجدید سازمان ارتش جمهوری اسلامی و مفهوم صدور انقلاب و سوءبرداشت‌هایی که از این واژه شده است، مطالبی را بیان کرد.
1 نخست‌وزیر در دیدار با امام خمینی از وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور و مطالبی ازقبیل تصمیمات شورای عالی اقتصاد، امنیت اقتصادی، قانون‌گرایی در مصادره اموال و ادامه کار ستاد بسیج اقتصادی سخن گفت.
2 آیت‌الله منتظری در حکمی حجت‌الاسلام سیدحسن طاهری خرم‌آبادی را جهت نظارت بر مصوبات شورای مرکزی سپاه و جریان فکری، سیاسی و امور عقیدتی این نهاد انتخاب کرد.
گزارش روزشمار 28/8/1360
3 جنگندههای عراقی امروز هم شهر آبادان را بمباران کردند و درپی آن امام‌جمعه آبادان در تماسی با نماینده امام در شورای عالی دفاع به این وضعیت و نبود دفاع مؤثر دربرابر بمباران هرروزه شهر اعتراض کرد.
4 به گزارش منابع اطلاعاتی ژاندارمری ایران، ارتش عراق قصد دارد با راه‌اندازی یگانهای جیش‌الشعبی، ضمن تقویت توان خود، برای فرار نیروهای رسمی خود از ارتش راه‌حلی اتخاذ کند؛ پناهندگی 6 عراقی به ایران در مرز سردشت.
5 حمله معارضین عراقی به یک پایگاه ارتش و اردوگاه تأسیسات در منطقه سیروان و زمقی.
6 در عملیاتهای وابستگان گروههای مسلح غیرقانونی در محورهای مریوان، قروه و سنندج، 6 نفر از نیروهای خودی شهید و 5 نفر نیز به گروگان گرفته شدند؛ از سوی دیگر، در عملیات نیروهای خودی در حوالی دیواندره، 3 روستا پاک‌سازی شد و 10 نفر از نیروهای ضدانقلاب کشته، 7 تن زخمی و 2 نفر دستگیر شدند، یک نفر از نیروهای خودی نیز شهید و 4 تن مجروح شدند.
7 در عملیاتهای گروه ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و گروههای برانداز در شهرهای تهران و قزوین، یک کارمند بانک شهید و یک پاسدار زخمی شد؛ انفجار بمب دست‌ساز در رودسر تلفاتی درپی نداشت.
8 درنتیجة اقدامات نیروهای خودی در شهرهای تهران، بندرعباس و نیشابور، 3 خانة تیمی کشف و 21 نفر از وابستگان به سازمانهای مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق دستگیر و 2 تن از آنان نیز کشته شدند.
9 رئیس کل بانک مرکزی: امروز اولین دادخواست ایران علیه ایالات متحده، درخصوص بیانیه الجزایر تسلیم دادگاه لاهه شد. در این دادخواست دریافت 12 میلیارد دلار دررابطه‌با معامله اسلحه بین رژیم سابق ایران و امریکا مطرح شده است؛ وزارت خارجه امریکا از طرح دعاوی 3 هزار طرف حقیقی و حقوقی امریکایی علیه ایران به دادگاه بین‌المللی لاهه خبر داد.
10 نخست‌وزیر ترکیه در دیدار با وزیر بهداری ایران، خواستار پایان جنگ ایران و عراق شد و گفت کشورش درپی راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز برای پایان این جنگ است.
11 بنیانگذار حزب سوسیالیست بعث، ایران را نژادپرست خواند و جنگ عراق و ایران را موجب تحکیم مبانی قومی عراق اعلام کرد. دبیرکل حزب اتحادیه ملی نیروهای خلق مغرب نیز تلاش‌هایی که با هدف محدودکردن اندیشه عربی و ایجاد اختلاف در میان اعراب انجام می‌شود را محکوم به شکست خواند.
گزارش روزشمار 29/8/1360
12 پس از پذیرش دیدگاه فرماندهان سپاه درباره طرح مانور عملیات طریق‌القدس و توافق فرماندهان درزمینه روز اجرای عملیات، امروز فرمانده کل سپاه، قائم‌مقام و مسئول عملیات سپاه با نماینده امام در شورای عالی دفاع دیدار و درباره جزئیات عملیات و برنامه‌های آینده جنگ گفت‌وگو کردند.
هم‌زمان با راه‌پیمایی مردم اهواز در مخالفت با طرح هشت‌ماده‌ای فهد، ارتش عراق شهرهای اهواز و
1 آبادان را گلوله‌باران کرد که خوشبختانه تلفات جانی درپی نداشت.
2 کشف پیکر بی‌سر 3 تن از نیروهای طرف‌دار انقلاب اسلامی در محور میاندوآب - مهاباد؛ ربوده‌شدن 3 تن از سربازان ارتش به‌دست گروههای مسلح غیرقانونی؛ برخورد خودرو سپاه با مین در جنوب‌غربی نوسود؛ در منطقه سردشت، در درگیری بین نیروهای خودی و وابستگان به حزب دمکرات 4 تن از معارضان کشته شدند؛ نیروهای خودی توانستند یک بالگرد هوانیروز را که هنگام آمادرسانی در محور سردشت - بانه براثر اصابت گلوله آسیب دیده بود، از منطقه پرخطر به مکانی امن منتقل کنند.
3 حجت‌الاسلام خلیلی، از مدرسین حوزه علمیه اصفهان، در شهر کرمان مورد سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسید.
4 درپی موضع‌گیری امام خمینی درباره طرح هشت‌ماده‌ای فهد و با پیشنهاد آیت‌الله منتظری مردم در شهرهای مختلف کشور برای محکوم کردن این طرح اقدام به برپایی راه‌پیمایی کردند. گزارش خبرگزاری پارس از راه‌پیمایی مردم تهران.
5 حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه ضمن تأکید بر اهمیت تثبیت جمهوری اسلامی و لزوم کسب اعتماد عمومی و ایجاد اعتماد در سرمایه‌گذاران اقتصادی باتوجه‌به عملکرد دشمنان در تحمیل جنگ و تلاش برای ایجاد جنگ داخلی به‌منظور جلوگیری از تثبیت نظام، به برخی دوستان انقلاب برای پرهیز از تندروی توصیه‌هایی کرد.
6 روزنامه لبنانی النهار از احتمال ازسرگیری فعالیت‌های دولت الجزایر برای میانجیگری بین ایران و عراق خبر داد.
7 برخی تحلیل‌گران خارجی اخیراً برای فرار از قبول واقعیت توانمندی و قدرت مسئولان و مردم ایران در حفظ نظام و پیشبرد کشور باوجود شرایط پیچیده دوران جنگ، با دستاویز قراردادن حزب توده در تحلیل‌هایشان مطالبی را بیان می‌کنند که نشان‌دهنده درک غلط آنها از انقلاب‌اسلامی است. درپی ادعای مجله امریکایی تایمز درخصوص وجود افراد وابسته به حزب توده در ارکان کشور و تأثیر آن در کشورداری، امروز روزنامه جنگ چاپ پاکستان و روزنامه فیگارو چاپ پاریس، از قدرت افسانه‌ای حزب توده در مناسبات اداری ایران سخن گفتند.
8 سفیر عراق در یونان، از عقد 6 قرارداد اقتصادی کشور متبوعش با دولت سوسیالیست یونان خبر داد.
گزارش روزشمار 30/8/1360
9 سرهنگ علی صیاد شیرازی، فرمانده نیروی زمینی ارتش، پس از مطالعة برآورد قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش در جنوب از وضعیت طرح کربلای1 برای اجرای عملیات در منطقه بستان، باوجود جمع‌بندی و اظهارنظر منفی افسران ستادی تهیه‌کننده برآورد، نظر مثبت خود را درباره عملیات در این منطقه اعلام کرد.
10 واحد عملیات سپاه سوسنگرد با ارسال نامهای به ستاد عملیات جنوب سپاه، از کمبود ضروری‌ترین اقلام تسلیحاتی در این شهر گلایه کرد.
11 ستاد عملیات سپاه دزفول اعلام کرد: «طبق اطلاع به‌دست‌آمده از وزارت دفاع عراق از یکی از منابع موثق، آمار کشته‌ها، زخمی‌ها و فراری‌های ارتش عراق از ابتدای شروع جنگ تاکنون جمعاً 000,120 نفر می‌باشد که از این عده حدود 15000 نفر فراری می‌باشند.»
کشف پیکر 3 تن از گروگان‌های حزب دمکرات در محور سنندج - کرمانشاه؛ در حمله عناصر مسلح
1 غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی در محور سقز - دیواندره، یک تن زخمی شد؛ سرقت یک تانکر سوخت در محور میاندوآب - مهاباد.
2 در تصرف یک خانه تیمی در بندرعباس، 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشته شدند و یک تن زخمی شد؛ افراد مسلح غیرقانونی یک گاوداری را در حومه کرج، به آتش کشیدند؛ یک عنصر فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بابلسر خود را به نیروهای سپاه معرفی و از اقدامات گذشته‌اش اظهار ندامت کرد.
3 خبرگزاری فرانسه: «طی درگیری میان دانشجویان موافق و مخالف ایران در خوابگاه دانشگاهی در پاریس، 2 تن از دانشجویان موافق [امام] خمینی به‌دست دانشجویان مخالف رژیم اسلامی ایران مجروح شدند.»
4 دادستان کل انقلاب اسلامی مطالبی درباره دستگیری‌های اخیر افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی، برگزاری دوره‌های آموزشی در زندان‌ها برای افراد دستگیرشده و نقش خانواده در جلوگیری از پیوستن جوانان و نوجوانان به این گروه‌ها بیان کرد.
5 در جلسه شورای عالی دفاع که به ریاست رئیس‌جمهور و با حضور جمعی از مقامات کشوری و لشکری برگزار شد، درباره اوضاع کلی جبهه‌های جنگ، وضعیت نیروهای خودی و طرح‌های عملیاتی گفت‌وگو شد. آیت‌الله خامنه‌ای در پایان این جلسه در مصاحبه‌ای گفت: مانور ستاره درخشان و جنگ تحمیلی علیه ایران ازاین‌جهت باهم در ارتباط‌اند که مربوط به سلطه جهانی هستند و جنگ عراق علیه ایران بیش از آنکه ابتکار رژیم عراق باشد، متکی به سیاست‌های جهانی ابرقدرت‌ها بود. ایشان همچنین درباره خرید سلاح‌های نظامی رژیم گذشته از کشورهای خارجی، به‌ویژه امریکا، که هنوز به ایران تحویل داده نشده است نیز مطالبی بیان کرد.
6 درپی تظاهرات گسترده مردم ایران علیه طرح هشت‌ماده‌ای فهد، سخنگوی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در یک موضع‌گیری منفعلانه گفت: منظور رژیم از برگزاری تظاهرات روز گذشته، سرپوش‌نهادن بر معاملات بزرگ تسلیحاتی با اسرائیل(!)، نجات اعتبار ازدست‌رفته‌شان در منطقه و گشودن راه برای حمله بیشتر به سازمان آزادیبخش فلسطین بود.
گزارش روزشمار 1/9/1360
7 پس از مذاکرات متعدد فرماندهان سپاه و ارتش، سازمان رزم طرح عملیاتی کربلا1 برای آزادسازی بستان تعیین شد. براساس این طرح، ارتش با 3 تیپ و 8 گردان توپخانه و سپاه پاسداران با 5 تیپ وارد عمل می‌شوند. همچنین مقرر شد نیروی هوایی و هوانیروز ارتش از نیروهای پیاده و زرهی شرکت‌کننده درحد امکان پشتیبانی کنند.
8 براثر پرتاب 5 گلوله توپ به شهر دزفول، 7 تن از اهالی شهر شهید و 6 تن زخمی شدند.
9 درپی اقدام شورای عالی دفاع در واگذاری امور ستاد جنگ‌های نامنظم به سپاه پاسداران، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه اعلام کرد که باتوجه‌به تعطیل‌شدن بخش جذب نیروی این ستاد، آن دسته از داوطلبان اعزام به جبهه‌ها که ازطریق ستاد جنگ‌های نامنظم به جبهه‌ها اعزام می‌شدند، برای ثبت‌نام به پایگاههای بسیج مراجعه کنند.
تلویزیون بصره اعلام کرد که اعضای جبهه آزادیبخش اهواز در نامهای به دبیرکل اتحادیه عرب درخواست کرده‌اند که سران کشورهای عرب در اجلاس خود در فاس به موضوع اشغال اراضی عربی
1 (اهواز)، ازسوی حکام ایرانی رسیدگی کنند. این جبهه در نامه دیگری به وزیران خارجه کشورهای عربی، درباره اوضاع به‌اصطلاح نابسامان و موضوع حقوق اعراب اهواز و اشغال اراضی این منطقه هشدار داد و خواستار توجه بیشتر به این موضوعات شد.
2 در درگیری میان افراد حزب دمکرات و نیروهای خودی در روستایی در شمال مهاباد، 37 نفر از اعضای این حزب کشته، عده‌ای زخمی و 17 تن دستگیر شدند و بقیه آنان نیز به‌ناچار عقب‌نشینی کردند. از نیروهای خودی نیز 6 تن شهید و 2 تن زخمی شدند؛ نیروهای سپاه با همراهی نیروهای محلی 2 عملیات پاک‌سازی در جنوب‌شرقی سروآباد و تعدادی از روستاهای توابع میاندوآب، بوکان، سلماس و ماکو انجام دادند که درنتیجه آن، مناطقی وسیع و روستاهای زیادی به تصرف نیروهای خودی درآمد، 20 نفر از افراد حزب دمکرات و گروههای رزگاری خود را تسلیم کردند و تعداد زیادی از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته شدند؛ یکی از افراد وابسته به کومه‌له در شرق سقز با معرفی خود به نیروهای ژاندارمری و تحویل یک قبضه اسلحه درخواست امان کرد.
3 افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در محور میاندوآب (شمال‌شرقی مهاباد) و دیواندره حملاتی علیه نیروهای خودی انجام دادند. در این حملات 2 تن از مهاجمان کشته، 3 تن زخمی و تعدادی دستگیر شدند. این افراد در محور بانه نیز یک کامیون شهرداری را ربودند.
4 فرماندار سردشت در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس، درباره مشکلاتی که گروههای مسلح غیرقانونی برای فراهم شدن مایحتاج مردم سردشت و اطراف به وجود آورده‌اند و چگونگی تهیه این اقلام توسط مردم و رواج گرانی مطالبی بیان کرد.
5 در 6 عملیات گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، مشهد و انزلی، 6 نفر شهید و 6 تن زخمی شدند.
6 درپی شناسایی و تصرف 5 خانه تیمی در شیراز، 18 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و از این خانه‌ها، تعداد زیادی بمب، سلاح‌های جنگی و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.
7 روابط عمومی سپاه پاسداران بجنورد اعلام کرد که سپاه این شهر در یک‌ماهه اخیر 12 خانه تیمی را شناسایی و 45 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کرده است.
8 ص.س از سران سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر در خارج از کشور، به‌همراه یک گروه 60 نفری از دانشجویان ایرانی به‌بهانه دریافت ویزای ورود به ایران و درواقع با هدف اشغال کنسولگری ایران در پاریس، به‌زور وارد این مکان شدند. در این اقدام، ص.س مجروح شد و سایر مهاجمان نیز گریختند.
9 فرمانده کل سپاه پاسداران امروز پس از دیدار با امام خمینی، در جمع فرماندهان مناطق ده‌گانه سپاه دربارة برخی موضوعات مطرح‌شده در این دیدار، ازجمله نبود یک فرماندهی قوی و پیگیری و نظارت در جبهه‌ها، حرکت‌های گروهک‌های مختلف و اقدامات متقابل نیروهای خودی و نیز درخصوص اوضاع عمومی جبهه‌ها و اهداف گروههای معارض توضیحاتی داد.
10 صدام حسین در شورای ملی این کشور حمایت خود را از گروه‌ها و سازمان‌هایی که علیه جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنند، اعلام کرد. وی همچنین از قوی‌تر شدن وضعیت ارتش عراق به‌دلیل خرید جنگ‌افزارهای جدید و تقویت تسلیحاتی ارتش این کشور خبر داد و پیشنهاد ایران مبنی‌بر عقب‌نشینی عراق از مواضع اشغال‌شده به‌عنوان شرط شروع مذاکرات صلح را بازی سیاسی خواند.
1 وزیر دفاع عربستان اعلام کرد روابط عربستان سعودی با عراق و یمن درحال گسترش و عالی است و درجهت تحقق منافع و اهداف جهان عرب و خواسته‌های مشترک به پیش می‌رود.
2 یونایتدپرس: سوریه، عراق و سازمان آزادیبخش فلسطین در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه عرب در شهر فاس مراکش، مخالفت خود را با طرح صلح فهد و به‌رسمیت‌شناختن رژیم صهیونیستی اعلام کردند.
ضمیمه گزارش546: چگونگی شکل‌گیری طرح سلسله عملیات‌هایی با نام کربلای1 تا 12.
گزارش روزشمار 2/9/1360
3 تیپ96 جمعی لشکر6 عراق در نامهای، اطلاعاتی را که این لشکر از منطقه عملیاتی سوسنگرد و بستان و یگانهای عمل‌کننده جمهوری اسلامی ایران در آن منطقه جمع‌آوری کرده بود، به واحدهای تابعه خود ارسال کرد.
4 براثر بمباران و گلوله‌باران شهرهای آبادان و سوسنگرد، 2 نفر شهید و 3 تن زخمی شدند و تعداد زیادی منزل مسکونی ویران شد؛ ارتش جمهوری اسلامی ایران سقوط یک فروند میگ عراقی را در غرب سوسنگرد در جبهه دهلاویه تأیید کرد.
5 در ادامه کمک‌های کشورهای عربی به عراق، امروز یک کشتی باری روسی حامل ادوات جنگی که مقصد آن عراق است، در بندر الشعبیه کویت پهلو گرفت.
6 در آستانه عملیات طریق‌القدس و به‌منظور تقویت یگانهای سپاه، به‌ویژه تیپ عاشورا، امروز 500 نفر از داوطلبان بسیجی استان زنجان عازم جبهه‌های جنگ شدند.
7 نیروهای خودی در عملیاتی در غرب بوکان، روستای داربسر را که یکی از مقرهای حزب دمکرات بود، به تصرف درآوردند. در این عملیات 11 نفر از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی کشته، 15 نفر دستگیر و عده‌ای زخمی شدند و از افراد خودی نیز یک تن زخمی شد. علاوهبراین، تعداد زیادی سلاح و چندین وسیلة نقلیه نیز به دست نیروهای خودی افتاد.
8 براثر مین‌گذاری افراد ضدانقلاب در محور مریوان - چناره و نیز در اطراف پاسگاه میرشکاری دیواندره، 3 سرباز ژاندارمری شهید و 3 تن دیگر زخمی شدند.
9 گزارش روزنامه اطلاعات از نتایج اجرای طرح ایمن‌سازی "والفتح" به‌منظور استقرار کامل امنیت در مهاباد.
10 گروههای ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با اجرای چند عملیات در شهرهای تهران، اصفهان و اهواز، 2 نفر را شهید و 3 تن را زخمی کردند، 3 عملیات تروریستی افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران با هوشیاری و پیش‌دستی نیروهای سپاه و کمیته ناکام ماند. در این حوادث 3 تن از نیروهای سازمان کشته شدند و یک نفر نیز زخمی شد.
11 درپی تصرف یک خانه تیمی در مشهد، در اوایل آبان‌ماه سال جاری، نیروهای خودی متوجه شدند که پدر و مادر رجوی در زیرزمین این خانه نگهداری می‌شوند. این درحالی است که مسعود رجوی ادعا کرده بود کارگزاران حکومت والدین پیرش را دستگیر و شکنجه کرده‌اند. مادر رجوی در مصاحبه‌ای، از بدرفتاری منافقین با وی و همسرش در آن خانه تیمی و سپس آزادشدنشان به‌دست پاسداران و وضعیت مطلوب زندگی فعلی‌شان پرده برداشت.
امام خمینی در دیدار آیت‌الله دستغیب و ائمه جمعه استان‌های فارس، بوشهر و کهکیلویه و بویراحمد با ایشان، درباره لزوم حفظ وحدت، پاسداشت وحدت روحانیت با مردم و تلاش دشمنان برای
1 ازبینبردن این وحدت و ایجاد دو دستگی بین روحانیت و... توضیحاتی دادند.
2 هیئت دولت پیشنهاد اختصاص مبلغ 125 میلیارد ریال از اعتبارات صرفه‌جویی‌شده به جبهه‌های جنگ را تصویب کرد.
3 کاردار سفارت ایران در رم از مذاکرات ایران و ایتالیا برای ازسرگیری فروش نفت به آن کشور خبر داد و افزود که پرداخت در این معامله لزوماً به‌صورت دلار نخواهد بود.
4 مجله میدل ایست اکونومیک سروی درگزارشی به نوسانات صادرات نفت ایران پرداخت.
5 وزیر تجارت خارجی ایتالیا برای شرکت در کمیسیون همکاری مشترک ایتالیا و عراق، وارد بغداد شد. وی بر تحکیم دوستی ایتالیا با عراق، افزایش حجم مبادلات تجاری میان دو کشور و حضور ایتالیا در اجرای طرح‌های عمرانی جاری در عراق تأکید کرد.
6 مجله الاسبوع العربی از اعطای وام 7 میلیارد دلاری کویت به عراق خبر داد.
7 خبرگزاری آلمان: کشور الجزایر فعالیت جدیدی را برای ایفای نقش میانجیگری بین ایران و عراق شروع کرده است. محافل دیپلماتیک غرب اعلام کردند که عراق موافقت خود را با نقش پیشنهادی الجزایر اعلام کرده، درحالیکه ایران هنوز موضع خود را دراینزمینه، آشکار نکرده است.
ضمیمة گزارش569: صحبت‌های مادر مسعود رجوی در مصاحبه با سیمای مرکز استان خراسان.
گزارش روزشمار 3/9/1360
8 به‌دنبال آمادگی نیروهای ایران برای اجرای عملیات طریق‌القدس در محور سوسنگرد - بستان، نیروهای ارتش عراق به‌منظور تأخیر در اجرای عملیات آینده، به خاکریز نیروهای خودی در این محور حمله کردند، اما با هشیاری رزمندگان اسلامی، مجبور به عقب‌نشینی شدند.
9 درگیری نیروهای خودی با یک گروه گشتی شناسایی دشمن در جنوب‌غربی شوش؛ پاک‌سازی 3 منطقه در ریجاب که محل تجمع مشترک عناصر مسلح غیرقانونی و نیروهای عراقی بود.
10 هواپیماهای عراقی با بمباران شهر آبادان و سوسنگرد، چندین خانه را ویران و عده‌ای را مجروح کردند؛ سقوط 2 فروند جنگنده عراقی در شمال بهبهان و منطقه ماهشهر.
11 دولت‌های عربستان، اردن، مراکش، مصر، کویت و امارات متحدة عربی، به‌تازگی تعدادی نیرو دراختیار ارتش عراق قرار داده‌اند؛ پناهندگی 2 نظامی عراقی به نیروهای سپاه در بانه و بستان؛ فرانسه قصد دارد 36 فروند بمب‌افکن میراژ را به‌همراه تعدادی تکنیسین و خلبان دراختیار دولت عراق قرار دهد.
12 در اقدامات گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق دیواندره و سنقر، از نیروهای خودی و مردم عادی 2 تن شهید، یک تن زخمی و یک نفر ربوده شد؛ افراد کومه‌له اموال شرکت تعاونی روستایی در حوالی سنندج را غارت کردند؛ پاک‌سازی 2 روستا در شمال ارومیه.
13 پناهنده‌شدن 3 تن از افراد حزب منحله دمکرات به نیروهای خودی در پاوه؛ مسئولان این حزب با تسلیح و تجهیز حدود 470 نفر از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در غرب محور سنندج - کامیاران، آنها را آماده اجرای عملیات کردند.
14 براثر انفجار 2 بمب در نزدیکی در ورودی راه‌آهن تهران، 3 تن شهید و 18 تن مجروح شدند؛ گزارش کیهان دراینباره.
نیروهای سپاه پاسداران در شهرهای قوچان، کرج و انزلی، 11 خانه تیمی گروههای مسلح برانداز را
1 شناسایی و تصرف و 21 تن از آنان را دستگیر کردند و یک نفر را به هلاکت رساندند؛ یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که در زندان به سر می‌برد، براثر خودکشی فوت کرد.
2 امام خمینی در دیدار جمعی از اقشار مختلف مردم با ایشان ضمن اشاره به وجود امدادهای غیبی در تحولات اخیر ایران و معرفی پیامبران الهی به‌عنوان الگوی مقاومت دربرابر ظالمان، بر رسیدگی به امور مستضعفین تأکید کردند.
3 وزیر بازرگانی در مصاحبه‌ای مطبوعاتی درباره نظر امام درخصوص لایحه تجارت خارجی، اقدامات دولت برای فراهم‌شدن امکان خرید از کشورهای خارجی و تأمین اعتبارات لازم دراینزمینه و همچنین تلاش‌های انجام‌شده دربار توزیع تیرآهن و برنج مطالبی را بیان کرد.
4 دادستان دادسرای امور صنفی و رئیس دادگاه امور صنفی در مصاحبه‌ای ضمن پرداختن به عوامل گرانی و راه‌حل مبارزه با گران‌فروشی به تشریح فعالیت‌های این نهاد پرداخت.
5 حمله موشکی افراد وابسته به عراق به منزل علامه محمدحسین فضل‌الله، از علمای برجسته جنوب لبنان و از طرف‌داران انقلاب اسلامی. در این حمله یکی از محافظان وی به شهادت رسید.
گزارش روزشمار 4/9/1360
6 جنگندههای عراقی، شهرهای سوسنگرد و آبادان را بمباران کردند؛ سقوط یک هواپیمای عراقی در حوالی اهواز.
7 در عملیات نفوذی نیروهای سپاه مریوان در خاک عراق، 15 تن از نیروهای عراقی کشته و 18 نفر زخمی شدند؛ درخواست پناهندگی 5 عراقی در مریوان؛ معارضین عراقی در منطقه حلبچه 3 تن از نیروهای نظامی عراق را به هلاکت رساندند.
8 ارسال کمک‌های مردمی شهرهای بروجرد و تهران به مناطق جنگی.
9 عناصر حزب دمکرات کردستان ایران 2 نفر را در غرب سنقر ربودند و به شهادت رساندند؛ افراد ضدانقلاب پایگاههای سپاه را در محورهای سردشت، ارومیه و مراغه زیر آتش قرار دادند؛ پاک‌سازی 2 روستا در شمال پاوه و کشته‌شدن 3 نفر از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی.
10 در 2 عملیات تروریستی، یک درگیری مسلحانه و یک مین‌گذاری در شهرهای ارومیه و تهران، 5 نفر شهید و 2 تن زخمی شدند.
11 تصرف 2 خانه تیمی در شهرهای تهران و نیشابور.
12 به‌حکم دادگاه انقلاب لنگرود، 12 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌دلیل ابراز ندامت از اعمال خود عفو شدند؛ دادستان انقلاب اسلامی شیراز: 80 درصد از طرح‌ها و عملیاتهای گروههای مسلح غیرقانونی در شیراز خنثی شده است.
13 امام خمینی در سالروز تشکیل بسیج در پیامی خطاب به بسیجیان، مسئولان و سایر اقشار ملت ایران، به برکات این نهاد و عملکرد آن در دفاع از انقلاب، اجر معنوی خدمت در بسیج و حراست از اسلام و دستاوردهای انقلاب اسلامی اشاره کردند.
14 عباس دوزدوزانی فرمانده سابق سپاه پاسداران و محمدتقی بشارتی، نماینده مجلس، درباره نقش اساسی بسیج در انقلاب و کشور، نابسامانی‌های اولیه این نهاد، سیر قانونی ادغام بسیج در تشکیلات سپاه و لزوم این امر مطالبی بیان کردند.
1 رئیس کل بانک مرکزی ایران در مصاحبه‌ای درباره اولین دادخواست طلب‌های ایران از محل خرید تسلیحات دریافت‌نشده از امریکا، اقدامات غیرقانونی این کشور برای کارشکنی در امر رسیدگی قانونی به دعاوی مطرح‌شده در دادگاه لاهه و سایر اختلافات ایران و امریکا توضیح داد.
2 نخست‌وزیر زلاندنو از معامله پایاپای با ایران و دریافت نفت در مقابل فروش گوشت به ایران خبر داد.
3 یونایتدپرس: حدود 20 تن از دانشجویان ایرانی مخالف رژیم آیت‌الله خمینی به کنسولگری ایران در میلان ایتالیا هجوم بردند و به کارکنان آن حمله کردند.
گزارش روزشمار 5/9/1360
4 براساس مباحث و آخرین شناسایی‌هایی که از منطقه تحت اشغال نیروهای عراقی انجام شده بود، طرح مانور عملیات طریق‌القدس، با تغییراتی نسبت به طرح اولیه و براساس پیشنهاد سپاه برای استفاده از منطقه رملی چزابه و تصرف عقبه‌های دشمن، نهایی شد و مقرر گردید برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده ازجمله آزادسازی شهر بستان، عملیات در قالب دو تلاش اصلی و پشتیبانی در بامداد 8/9/1360 اجرا شود؛ تلاش اصلی در دو محور و با پیشروی در منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر انجام می‌شد و در تلاش پشتیبانی هم یگان‌ها در 3 محور به اجرای مانور جبهه‌ای از جنوب کرخه تا شمال رودخانه نیسان می‌پرداختند.
5 در گلوله‌باران شهرهای دزفول و آبادان 7 نفر شهید و 32 نفر مجروح شدند و بمباران سوسنگرد تلفاتی نداشت؛ عراق برای پدافند از برخی مناطق از نیروهای ناراضی و فراری ایران استفاده می‌کند.
6 در حمله معارضین عراقی به نیروهای ارتش عراق در مناطق سلیمانیه و سد دربندیخان، 8 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی و 7 نفر به گروگان گرفته شدند و چند دستگاه خودرو نظامی عراقی منهدم شد یا خسارت دید.
7 در درگیری میان نیروهای دولتی و گروههای ضدانقلاب و در عملیاتهای کمین و مین‌گذاری در محورهای میاندوآب، بوکان، اشنویه، سردشت، ارومیه و سلماس، 5 تن از افراد خودی شهید و 8 نفر زخمی شدند؛ پاک‌سازی چند روستا در غرب سنندج و دستگیری 2 نفر از افراد مسلح ضدانقلاب.
8 وابستگان به گروههای برانداز در 2 اقدام تروریستی در شهرهای قم و پاوه یک تن را شهید و 3 تن را زخمی کردند.
9 کشف 16 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد و نیشابور در دو هفته اخیر؛ دستگیری یک تروریست سازمان در آستارا؛ کشف و خنثی‌سازی 2 بمب در تهران.
10 آقای هاشمی رفسنجانی در جلسه علنی مجلس به مناسبت اولین سالگرد تأسیس بسیج، درباره رشد و گسترش سازمان بسیج، تنوع مأموریت‌های محول‌شده به این نهاد، عملکرد مثبت بسیج و... مطالبی بیان کرد.
11 روزنامه فایننشال تایمز و رادیو لندن ضمن بررسی مسائل اقتصادی ایران مدعی بروز مشکلات ارزی در اقتصاد ایران شدند.
12 دوازدهمین اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در شهر فاس مراکش با شکست طرح هشت‌ماده‌ای فهد و برخورد وزیر خارجه سوریه با پادشاه مراکش (رئیس این اجلاس) بدون هیچ نتیجه‌ای خاتمه یافت؛ خبرگزاری فرانسه: عربستان و مغرب بازندگان اصلی این اجلاس بودند؛ روزنامه السفیر چاپ لبنان، طرح فهد را باعث ازهم‌پاشیدن اجلاس سران عرب و زمینه‌ساز قطب‌گرایی در میان اعراب دانست.
1 اظهارنظر برخی مسئولان و سران کشورهای عرب درباره شکست اجلاس فاس: وزیر روابط خارجی لیبی از اینکه اجلاس سران فاس به‌جای تصمیم بر لغو کنفرانس، رسماً طرح فهد را مردود اعلام نکرده است، اظهارتأسف کرد؛ امیر کویت به‌تعویق‌افتادن این اجلاس را برای ملت عرب مفید خواند؛ امیر بحرین دلیل تعویق اجلاس مزبور را فراهم‌آمدن امکان مشورت کشورها با یکدیگر و اتخاذ موضعی جدید دانست.
2 آیت‌الله منتظری و وزارت خارجه ایران از شکست اجلاس فاس در مراکش استقبال کردند و آن را نشانه شکست امریکا، رژیم صهیونیستی و سران مرتجع عرب و پیروزی امت اسلام و ملت فلسطین دانستند.
3 فهد، ولیعهد عربستان سعودی، پس از بازگشت از فاس، در جلسه‌ای که معاون نخست‌وزیر عراق و وزیران خارجه دو کشور حضور داشتند با نایب‌رئیس شورای انقلاب عراق دیدار کرد.
4 خبرگزاری اوپکنا از همکاری کشورهای ایتالیا، آلمان و آرژانتین در زمینه‌های اقتصادی، تجاری، فنی، عمرانی و پزشکی با عراق خبر داد.
ضمیمه اول گزارش601: دلایل انتخاب منطقه رملی غرب تپههای الله‌اکبر به‌عنوان محور اصلی عملیات طریق‌القدس.
ضمیمه دوم گزارش601: اهداف ایران از اجرای عملیات طریق‌القدس به نقل از سردار علایی.
گزارش روزشمار 6/9/1360
5 نیروهای جهاد دامغان پس از سه هفته تلاش شبانه‌روزی موفق به احداث جادة ابوذر در مناطق صعب‌العبور رملی شمال بستان، در فاصله 5 تا 8 کیلومتری جناح شمالی دشمن شدند.
6 در بمباران مناطق مسکونی شهر آبادان 3 تن شهید و 4 تن مجروح شدند و تعدادی خانه ویران شد. یک فروند میگ عراقی که قصد بمباران تأسیسات منطقه بیدبلند را داشت، با آتش پدافندی نیروهای خودی سقوط کرد.
7 تیپ26 زرهی عراق در نامهای به واحدهای تحت امر خود باتوجه‌به گزارش‌های اطلاعات کل ارتش عراق از خط و عمق و همچنین تصمیمات نیروهای ایرانی، حمله نیروهای ایرانی را در منطقه بستان پیش‌بینی و دستورات و تذکرات لازم را بیان کرده است.
8 در اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در محورهای مریوان، دیواندره، مهاباد و میاندوآب، 11 نفر از نیروهای خودی شهید، 8 تن زخمی و 2 نفر گروگان گرفته شدند و از عناصر معارض مسلح نیز 10 تا 15 نفر کشته یا زخمی شدند.
9 فرمانده تیپ116 عراق به مقامات مافوق گزارش داد که نمایندة حزب دمکرات کردستان ایران به رابط عراقی خود اطلاع داده که ایران تعدادی از نیروهای سپاه را از منطقه شیخ‌صله، خان‌شور و رجوی به منطقه دَروَله انتقال داده است. این نماینده به طرف عراقی پیشنهاد داده است که واحدهایی از نیروی مخصوص عراق، با همکاری نیروهای حزب دمکرات برای بازپس‌گیری شیخ‌صله، خان‌شور و رجوی اقدام کنند. درنتیجه، تیپ116 عراق برای انتقال افراد حزب دمکرات به منطقه دروله یک خودرو حمل نفر به نماینده آن حزب تحویل داد.
10 در اقدامات و عملیاتهای گروههای ضدانقلاب در شهر تهران، یکی از روستاهای ماسال در شمال کشور و ریل راه‌آهن اهواز - تهران، 8 نفر به شهادت رسیدند و 28 تن مجروح شدند؛ 4 تن از فعالان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در عملیات شناسایی و تصرف یک خانه تیمی این سازمان در تهران کشته شدند.
11 رئیس‌جمهور در پیامی به‌مناسبت دومین سالگرد تشکیل بسیج مستضعفین، این نهاد را بدنة اساسی انقلاب و نظام جمهوری اسلامی نامید و دراینباره به چند نکته برای توسعه سازمانی، حفاظت از بسیج، سیاست کلی بسیج در دوره‌های آینده و... اشاره کرد.
1 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه امروز تهران با اشاره به اقدامات نیروهای ضدانقلاب در ایجاد ناامنی و بی‌اعتمادی اجتماعی، به پرهیز از برخوردهای احساسی و تکیه بر قانون دراینباره تأکید کرد. وی همچنین به شکست اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب در فاس اشاره و راه‌حل مشکل فلسطین را همکاری کشورهای مسلمان و عرب ذکر کرد.
2 درپی بروز مشکلات تأمین سوخت به‌دلیل کاهش فروش نفت و کمبود ارز از یک‌سو و آسیب‌دیدن تأسیسات زیربنایی از سوی دیگر، خبرگزاری پارس در گزارشی کوتاه به بررسی تأثیر این موضوع بر مردم خراسان پرداخته است.
3 خبرگزاری فرانسه از توکیو به نقل از سخنگوی طرف ژاپنی اجرای پروژة پتروشیمی بندر امام خمینی، گزارش داد که ایران عزم خود را برای تکمیل ساختمان این پروژه جزم کرده، اما هنوز مسائل و مشکلات با کمپانی میتسوئی را حل نکرده است؛ گزارش آسوشیتدپرس درخصوص اعتراض شوروی به کم‌کاری دولت و شرکت های ژاپنی برای تکمیل پروژة پتروشیمی بندر امام خمینی، تصمیم دولت ژاپن برای کاهش خرید نفت از ایران و پاسخ مقام وزارت خارجه ژاپن به موضع‌گیری روسیه دربرابر این کشور.
4 گسترش روابط اقتصادی و تجاری دو کشور آلمان‌غربی و یونان با عراق؛ آسوشیتدپرس: یونان هواپیماهای عراقی را در خاک خود تعمیر خواهد کرد.
ضمیمة گزارش614: روایت جهاد استان خراسان از چگونگی ساخت جادة ابوذر در مناطق رملی شمال بستان.
گزارش روزشمار 7/9/1360
5 در جلسه فرماندهان، زمان و رمز عملیات طریق‌القدس تعیین شد. باتوجه‌به لزوم هماهنگی بین یگانهای عملیاتی سپاه و ارتش، تدابیری مورد توافق قرار گرفت؛ هدفِ تصرف بستان، به تأمین تنگة چزابه تغییر یافت و بر تأمین ساحل شرقی هورالعظیم در غرب ابوچلاچ تأکید شد.
6 در حمله نیروهای خودی به مواضع مشترک نیروهای عراقی و حزب دمکرات کردستان در جبهة دروله در نقطة مرزی مقابل پاوه و مواضع دشمن در منطقه توتمان، 21 تن از نیروهای دشمن کشته یا زخمی و 6 تن از نیروهای خودی زخمی یا شهید شدند و ارتفاعات سرسوران به تصرف نیروهای خودی درآمد؛ در گلوله‌باران روستای شیخان، 2 تن از افراد ژاندارمری شهید و 4 تن زخمی شدند.
7 براثر بمباران منطقه عمومی آبادان و بخشی از مناطق مسکونی این شهر، 3 نفر شهید و 4 تن زخمی شدند و 48 منزل ویران شده یا آسیب دیدند؛ تجاوز هواپیماهای عراقی به حریم هوایی آبادان و خرمشهر با پدافند هوایی نیروهای خودی ناکام ماند.
8 در اقدامات امروز افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در منطقة دیواندره، سقز و مهاباد، 7 تن از نیروهای خودی شهید، 6 تن زخمی و 4 نفر گروگان گرفته شدند.
9 شهید یا زخمی‌شدن 8 نفر در عملیاتهای نیروهای مسلح غیرقانونی در شهرهای تهران، سنندج و اردبیل.
10 به‌دنبال انفجار روز گذشته در خیابان ولیعصر(عج) تهران، امروز مردم در محل حادثه گرد هم آمدند و این اقدام را محکوم کردند؛ در سراسر استان گیلان به مناسبت شهادت 4 تن از مردم شهر ماسال در حمله روز گذشته افراد مسلح غیرقانونی، عزای عمومی اعلام شد.
11 رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در گفت‌وگوی تلفنی با خبرگزاری آسوشیتدپرس، دخالت این سازمان را در بمبگذاری روز گذشته خیابان ولیعصر(عج) تهران رد کرد و این بمبگذاری را به کارگزاران جمهوری اسلامی ایران نسبت داد.
1 شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای تشکیل جلسه داد. آقای هاشمی رفسنجانی در پایان جلسه درباره موضوعات طرح‌شده در این نشست توضیحاتی داد. بشارت رسیدن خبرهای خوب از جبهه‌ها، تصمیم‌گیری برای پیگیری عودت پول‌هایی که رژیم گذشته برای خرید سلاح به رژیم صهیونیستی پرداخت کرده بود، علت حضور فرمانده نیروی دریایی و جانشین فرمانده نیروی هوایی در این جلسه و... محورهای اصلی صحبت‌های سخنگوی شورا بود.
2 فرمانده نیروی دریایی ارتش در مصاحبه با خبرنگار روزنامه اطلاعات به سؤالات وی درباره احتمال شکل‌گیری یک نیروی دریایی مشترک بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و علت اصرار دولت عراق برای دراختیارگرفتن جزیرة بوبیان کویت پاسخ داد.
3 به مناسبت هفتم آذر، روز نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران، مراسمی در ناوگان خلیج‌فارس و دریای عمان برگزار شد.
4 روزنامه امریکایی وال‌استریت ژورنال ضمن بررسی وضعیت اقتصادی ایران و عراق با محوریت درآمد ارزی، راهکار اصلی ایران برای تأمین مخارج جنگ را صرفه‌جویی ارزی باتوجه‌به محدودیت در فروش نفت و راهکار اصلی عراق را استقراض خارجی عنوان کرد.
گزارش روزشمار 8/9/1360
5 برای اجرای عملیات طریق‌القدس نیروهای عمل‌کننده پس از پاک‌سازی میدان‌های مین و بازکردن معبر و عبور از مواضع اولیه دشمن، در ساعت 00:30 دقیقه بامداد، با اعلام رمز عملیات، درگیری با نیروهای عراقی را در دو محور شمال و جنوب کرخه آغاز کردند و در چند جبهة دیگر ازجمله طراح و کرخه‌کور، برای فریب دشمن اجرای آتش شد. درمجموع، در روز اول عملیات در محور شمال کرخه، نیروها موفق به تصرف خاکریزهای اول و دوم و مواضع توپخانه و پاسگاه فرماندهی دشمن شدند و بدین‌ترتیب منطقه اشغال‌شدة شمال کرخه آزاد شد و در ادامه، نیروهای عمل‌کننده در این محور با عبور از منطقه رملی به تنگه راهبردی چزابه رسیدند. در محور جنوب کرخه، مقاومت دشمن بیشتر بود و نیروها پس از موفقیت اولیه در شکستن خطوط دفاعی دشمن و نفوذ به عمق منطقه نتوانستند مناطق تصرف‌شده را حفظ کنند و تا اولین خاکریز دشمن در قبل از عملیات عقب آمدند و در حدفاصل روستاهای مگاصیص و دغاغله به پدافند پرداختند.
6 با پیشروی نسبی نیروهای خودی در محورهای مختلف عملیات طریق‌القدس، امیداوری‌ها برای پیروزی در عملیات افزایش یافت و فرماندهان عملیات، اخبار موفقیت‌ها را برای مسئولان مخابره کردند.
7 با غروب آفتاب در روز اول عملیات طریق‌القدس، فرماندهان تصمیم گرفتند ادامة عملیات در روز دوم را براساس موفقیت تیپ امام حسین(ع) در محور شمالی عملیات طرح‌ریزی و اجرا کنند.
8 خبرگزاری عراق با نادیده‌گرفتن موفقیت‌های ایران در جبهة بستان، از اقدام نیروهای عراق در جلوگیری از پیشروی نیروهای ایرانی، عقب‌نشینی ایرانیان و پیشروی نیروهای عراقی به خاک ایران سخن گفت.
9 نیروهای مسلح غیرقانونی در منطقة چشمه سفید کامیاران به یک مقر نیروهای سپاه حمله کردند که با تحمل 4 زخمی، مجبور به عقب‌نشینی شدند.
درحالیکه منطقه تحت نفوذ نیروهای مسلح معارض در کردستان روزبه‌روز کمتر می‌شود و حوزة تسلط نیروهای خودی گسترش می‌یابد، نویسندة ایرانی مجله ساندی تایمز، در مقاله‌ای، مطالبی را
1 درباره حوادث آینده کشور بیان کرده و به ذکر موضوعاتی خلاف واقع همچون وجود صد هزار اسیر ایرانی در عراق و وجود نیروهایی به نام ذوالفقار پرداخته است. در این مقاله وضعیت مناطق شمال‌غرب ایران نیز به‌گونه‌ای وارونه جلوه داده شده است.
2 در حمله افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در شهرهای صومعه‌سرا، تهران و چابکسر به مردم و نیروهای امنیتی، 2 تن به شهادت رسیدند و 20 نفر مجروح شدند.
3 در 2 عملیات نیروهای امنیتی در شهرهای نوشهر و کرج، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف و پاک‌سازی شد و 22 نفر از اعضای فعال سازمان دستگیر شدند.
4 خبرگزاری فرانسه از حمله دانشجویان مخالف جمهوری اسلامی ایران به گروهی از دانشجویان طرف‌دار جمهوری اسلامی در دانشگاه شهر لیون فرانسه خبر داد.
5 به مناسبت پیروزی نیروهای خودی در عملیات طریق‌القدس، امام خمینی در پاسخ پیام‌های رئیس‌جمهور، رئیس ستاد مشترک ارتش، فرمانده سپاه پاسداران و فرمانده نیروی زمینی ارتش، پیام تبریکی خطاب به این شخصیت‌ها ارسال کرد.
6 نخست‌وزیر ایران در پیامی به مناسبت پیروزی نیروهای ایران در عملیات طریق القدس، این موفقیت را به مردم و رزمندگان اسلام تبریک گفت و مردم را به هشیاری و حضور در صحنه‌های داخلی انقلاب برای مقابله با ضدانقلاب و دشمنان توصیه کرد.
7 درپی پیروزی رزمندگان اسلام در جبهة بستان و آزادشدن این شهر، بسیاری از مردم تهران، در یک اقدام خودجوش در خیابان ولیعصر(عج) راه‌پیمایی کردند و میلیون‌ها نفر از ایرانیان، برفراز بام‌ها شعار الله‌اکبر سردادند.
8 فرمانده نیروی دریایی ارتش در مصاحبه‌ای به مناسبت سالگرد تأسیس نیروی دریایی، دربارة عملکرد نیروی دریایی ایران در مقابله با نیروی دریایی عراق، چگونگی نظارت بر تنگه هرمز و امکان صدور 3 میلیون بشکه نفت از جزیرة خارک و روش‌های عراق در حمله به خور موسی و مبادی ورودی بندر ماهشهر مطالبی بیان کرد. وی همچنین به ارزیابی قدرت دریایی امریکا و تحولات رخ‌داده در حوزه راهبردی نیروی دریایی قدرت‌های بزرگ پرداخت.
9 نمایندة اهواز و مسئول هیئت نظارت مجلس بر اندوخته و چاپ اسکناس، امروز در سخنرانی پیش از دستور مجلس، وضعیت پولی و درآمدهای ارزی کشور را رو به بهبود خواند و بر توجه مجلس به موضوع تولید کشاورزی در کشور تأکید کرد.
10 روزنامه اللواء از تعیین یک وابسته نظامی جدید برزیل در سفارت این کشور در بغداد و عقد چند قرارداد نظامی این کشور با دولت عراق خبر داد.
11 هم‌زمان با سالگرد تشکیل دفتر کل مناطق جنگی استان خوزستان، سرپرست و مسئولان واحدهای مختلف این دفتر در تشریح فعالیت‌های یک سال گذشته خود، به موضوعاتی ازقبیل آمار کلی مهاجران جنگی در استان خوزستان، سازماندهی شهرک‌های مهاجرنشین، خدمات عرضه‌شده، هزینه‌های صرف‌شده برای رفاه جنگ‌زدگان، ایجاد شغل و... اشاره کردند.
ضمیمة گزارش636: موقعیت خاکریز عصایی‌شکل، مهندسی، امکانات استقراریافته بر روی این خاکریز برای مقابله با نیروهای خودی و تدابیر عراق برای تأمین این خاکریز.
گزارش روزشمار 9/9/1360
1 درپی عملیات روز گذشته طریق‌القدس در منطقة بستان و موفقیت نیروهای خودی در شمال و جنوب کرخه، نیروهای عراقی برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌رفته، اقدام به تک کردند که به‌دلیل مقاومت نیروهای خودی، با تحمل تلفات، مجبور به عقب‌نشینی شدند.
2 ادامة عملیات طریق‌القدس باتوجه‌به موفقیت تیپ‌های امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)؛ دستاوردهای روز دوم عملیات: تصرف و تأمین 2 پل منطقه ابوچلاچ و نهر رمیم و مقر فرماندهی تیپ26 ارتش عراق با تلاش یگانهای امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)؛ پاک‌سازی پل سابله و آزادسازی شهر بستان پس از 412 روز اشغال به‌همت نیروهای تیپ کربلا و تیپ2 لشکر16 زرهی؛ تسلط نیروهای خودی بر 20 کیلومتر از خط مرزی ایران و عراق؛ آزادسازی 250 کیلومترمربع از اراضی اشغال‌شده ایران ازجمله 70 روستا؛ انهدام 20 تانک عراقی در حمله به چزابه.
3 پس از گذشت دو روز از عملیات طریق‌القدس، فرمانده کل نیروهای مسلح عراقی در بیانیه 538، در اقدامی تبلیغاتی، از روحیه عالی نیروهای عراقی، کشته‌شدن تعداد فراوانی از نیروهای ایرانی و انهدام ادوات زرهی ایران خبر داد.
4 با تسلط نیروهای خودی بر بخش شمال کرخه و آزادشدن این منطقه، کار تخلیه موقت ساکنان بومی روستاهای این منطقه به‌منظور دورکردن آنها از منطقة خطر و تأمین جانی آنها آغاز شد.
5 افزایش اعزام نیروهای داوطلب رزمنده به جبهه‌های جنگ درپی انتشار اخبار پیروزی نیروهای خودی در جبهة جنوب و آزادشدن شهر بستان.
6 در 2 عملیات ایذایی نیروهای خودی در مناطق دهلران و جنوب پاوه، 7 عراقی کشته، عده‌ای زخمی و 2 تن اسیر شدند؛ در گلوله‌باران شهرهای اهواز، اندیمشک و دزفول، 2 تن شهید و بیش از 4 تن زخمی شدند و چندین خانه ویران گشت.
7 در حمله معارضین عراقی به نیروهای ارتش عراق در منطقة سیدصادق، 4 تن از افراد سازمان امنیت کشته و 7 نفر زخمی شدند.
8 دستگیری یکی از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی در شمال‌غرب سلماس؛ حمله عناصر حزب دمکرات کردستان به پایگاه ژاندارمری واقع در 18 کیلومتری شرق سنندج و زخمی‌شدن یک سرباز ژاندارمری؛ دستگیری 3 دانش‌آموز به‌دست افراد حزب دمکرات در شمالغربی سردشت.
9 شهید یا زخمی‌شدن 5 نفر از مردم و دستگیری 3 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 5 عملیات ترور افراد این سازمان در تهران؛ خنثی‌سازی یک بمب قوی در صومعه‌سرا و تشییع پیکر 2 تن از شهدای ترور در این شهر؛ کشف 9 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، کشته‌شدن 5 تن از افراد سازمان و زخمی و دستگیرشدن 17 تن از آنان در شهرهای تهران، اصفهان و قوچان؛ محکومیت 3 تن از افراد گروههای مسلح غیرقانونی به 2 تا 3 سال حبس به حکم دادسرای انقلاب همدان.
10 رئیس مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگویی دستاوردهای عملیات طریق‌القدس و حساسیت زمانی اجرای این عملیات را تشریح کرد؛ خبرگزاری یونایتدپرس بدون پرداختن به نتایج عملیات طریق‌القدس، در اقدامی تبلیغاتی، با استناد به منابع خبری عراقی از تلفات واردشده به نیروهای ایرانی خبر داد.
درپی پیروزی به‌دست‌آمده در عملیات طریق‌القدس، روزنامه الخلیج (چاپ شارجه) از همسایگان
1 عرب عراق و ایران خواست تا به‌سرعت برای خاتمه‌دادن به جنگ بین دو کشور اقدام کنند.
2 نماینده ایران در سازمان ملل در سخنرانی خود در مجمع عمومی این سازمان ضمن تعریف عمومی تجاوز و انطباق آن با رفتار دولت عراق، درخصوص شایعة خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی که به ایران نسبت داده شده است، همسویی عراق و رژیم صهیونیستی و اقدامات نژادپرستانه هر دو رژیم مطالبی بیان کرد.
3 استانداری تهران در اطلاعیه‌ای از تشکیل شورای عالی اسلامی نظارت بر توزیع عادلانه کالا در استان تهران خبر داد.
4 مجله فرآورده‌های صنعتی خاورمیانه در مقاله‌ای با عنوان "انعطاف در اقتصاد عراق" به تغییراتی که براثر طولانی‌شدن جنگ با ایران در برنامه‌های درازمدت اقتصادی عراق به وجود آمده است، اشاره کرد.
5 خبرگزاری فرانسه: دولت کویت با گشایش اعتبار و پرداخت وام به کشور ترکیه برای خرید نفت از عراق، قصد دارد امکان فروش بهتر و بیشتر نفت عراق را فراهم سازد.
گزارش روزشمار 10/9/1360
6 واحدهایی از نیروهای عراقی در منطقه عملیاتی طریق‌القدس و در محور تنگه چزابه پاتک محدودی را اجرا کردند که با مقاومت نیروهای خودی روبهرو شد و با دادن تلفات سنگین مجبور به عقب‌نشینی شدند.
7 باوجود پیروزی‌های به‌دست‌آمده در عملیات طریق‌القدس و آزادشدن بخش‌های زیادی از سرزمین‌های اشغال‌شده در منطقة عمومی بستان، اقدامات تبلیغی اندک و غیرفعال رسانه‌های خودی، دراینباره گله‌مندی‌هایی را به وجود آورد. فرمانده کل سپاه در دو نامه به فرمانده سپاه منطقة 8، به پیگیری اقدامات تبلیغاتی دراینزمینه تأکید کرد.
8 در گلوله‌باران و بمباران مناطق مسکونی شهرهای اندیمشک، دزفول، آبادان و پایگاه چهارم شکاری دزفول و جادة آبادان - اهواز، تعدادی منزل ویران شد یا آسیب دید و عده‌ای از مردم به شهادت رسیدند و زخمی شدند.
9 روزنامه کیهان فهرستی طولانی از انواع کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم نقاط مختلف کشور به جبهه‌ها را درج کرد.
10 6 تن از نیروهای ژاندارمری که درحال عزیمت از پاسگاهی در جنوب بوکان به سقز بودند، به کمین نیروهای مسلح غیرقانونی افتادند و اسیر شدند؛ نیروهای سپاه در 2 روز، چندین روستای اطراف شهر سلماس را پاک‌سازی کردند؛ با تثبیت آرامش و امنیت در شهر بوکان، مدارس این شهر با 70 روز تأخیر کار خود را آغاز کردند.
11 افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با انجام 5 عملیات در تهران، یک نفر را به شهادت رساندند و 2 نفر از مردم عادی و 2 پاسدار را زخمی کردند. در درگیریهای مزبور 2 نفر از افراد سازمان نیز دستگیر شدند.
12 حزب توده ایران و سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخة اکثریت، در نخستین بیانیه مشترک خود اعلام کردند که دشواری‌های انقلاب عمدتاً از دو جریان سرچشمه می‌گیرد: اول، توطئة همه‌جانبة جبهة متحد دشمنان داخلی و خارجی انقلاب و دوم، کمبوها و نارسایی‌های ناشی از بی‌تجربگی‌ها، تنگ‌نظری‌ها و خودمحوری‌های بخش مهمی از مدافعان انقلاب و مسئولان.
13 اعلام توقیف نشریه پیام مردم ارگان سیاسی - تبلیغاتی حزب توده ازسوی دادستانی انقلاب اسلامی مرکز.
امام خمینی در دیدار با ائمه جمعه استان یزد و هرمزگان و ائمه جمعه اهل سنت جنوب کشور، به موضوعات ذیل اشاره کرد: منحصربهفرد بودن انقلاب ازلحاظ فراگیربودن، توان غلبه بر تمامی مشکلات باتوجه‌به حضور متعهدانه مردم و روحانیون در صحنه‌های مختلف، اشاره به جمع‌آوری اسلحه در اوایل پیروزی انقلاب توسط گروههای مختلف برای استفاده از آنها، توصیه اکید به وحدت
1 بین مذاهب و عموم مردم و...
2 مهم‌ترین محورهای سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در سخنرانی پیش از دستور مجلس: چگونگی اجرای عملیات طریق‌القدس، پیروزی‌های به دست‌آمده در جبهة بستان و مناسبت زمانی اجرای عملیات با برگزاری اجلاس کشورهای عضو اتحادیه عرب در شهر فاس.
3 در جلسه شورای اقتصادی به ریاست نخست‌وزیر، دربارة مسائل ذیل بحث شد. گزارش سازمان برنامه و بودجه درباره کمیته‌های تعیین زیربنای اقتصادی و سازمان اقتصادی کشور، لزوم حضور نمایندگانی از حوزة علمیه و جامعه مدرسین قم در کمیته‌ها جهت تدوین قوانین، ارائه گزارش کار هفتگی کمیته‌ها به شورای اقتصاد و...
4 دادگاه انقلاب اسلامی ویژة امور صنفی، اسامی و احکام 47 تن از متخلفان را که در یک‌ماهه اخیر به جرم‌های احتکار، گران‌فروشی، تقلب و... تحت‌تعقیب قانونی بودند، اعلام کرد.
5 یک نشریه عربی از بازگشایی مجدد خط لوله‌هایی که نفت عراق را برای صدور به بندر طرابلس لبنان می‌رساند خبر داد؛ نشریه پترولیوم اینتلیجنس ویلکی، چاپ نیویورک: بازگشایی این لوله نفتی سرآغاز فروش نفت به امریکاست.
گزارش روزشمار 11/9/1360
6 نیروهای عراقی امروز نیز برای بازپس‌گیری بخش‌هایی از زمینهای ازدست‌داده در عملیات طریق‌القدس، به مواضع نیروهای خودی در تنگة چزابه حمله کردند که با واکنش به‌هنگام نیروهای خودی ناکام ماندند.
7 در جریان بمباران شهرها و مناطق مسکونی در دسترس، به‌خصوص شهرهای اهواز و حمیدیه، 8 نفر از مردم عادی کشته و حدود 60 تن زخمی شدند، 7 راکت به شهر اهواز اصابت کرد و 9 فروند هواپیمای عراقی در خوزستان سرنگون شدند.
8 در عملیات ایذایی نیروهای سپاه و ارتش در غرب و شمال‌غرب کشور، دو سنگر دفاعی و یک سنگر اجتماعی دشمن و 8 دستگاه ساختمان پادگان سیدصادق منهدم شد.
9 واکنش محافل خبری جهان به پیروزی ایران در فتح منطقه بستان: بسیاری از رسانه‌های غربی خبر پیروزی ایران در عملیات طریق‌القدس را کوتاه و بدون اظهارنظر و تحت عنوان ادعای ایران منعکس کردند؛ خبرگزاری‌های صهیونیستی قبل از انتشار اخبار فتح بستان، تکذیب‌نامه‌های رژیم بغداد را منتشر کردند. خبرگزاری فرانسه با 48 ساعت تأخیر اعلام کرد که اگر این پیروزی صحت داشته باشد، ایران گامی بلند به‌سوی پیروزی‌های بزرگ برداشته است؛ مطبوعات لبنان در ابعاد وسیعی به انتشار این خبر پرداختند.
10 در درگیریهای افراد ضدانقلاب با نیروهای خودی در شهرهای سقز، مریوان، تکاب و سردشت، 2 نفر از نیروهای خودی شهید و 4 تن زخمی شدند. همچنین 2 سنگر نیروهای مسلح غیرقانونی منهدم گشت و تعدادی از آنان کشته یا زخمی شدند.
11 ترور یک پاسدار در شهر تهران به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ کشف یک خانة تیمی سازمان در قوچان.
12 فروشگاه قدس خیابان ولیعصر(عج) در تهران که بخش‌هایی از آن در انفجار هفته گذشته آسیب دیده بود، پس از 5 روز بازگشایی شد.
1 امام خمینی در جمع عده‌ای از دانشجویان و کارکنان واحدها و قسمت‌های مختلف نظامی کشور سخنانی ایراد کرد. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان عبارت بود از: تحمیلی‌بودن جنگ و بی‌رغبتی ایران به برپاشدن جنگ بین دو کشور، تبلیغات رسانه‌های خارجی بعد از پیروزی انقلاب درباره به‌هم‌ریختگی ساختار حکومت، بروز آشوب‌های گوناگون در کشور، اغواشدن صدام حسین برای بهره‌برداری از این اوضاع، توصیه به نیروهای مسلح برای پرهیز از تفرقه و...
2 مجله الدستور (چاپ لندن) از تشکیل یک بانک مشترک بین عراق و برزیل برای ایجاد تسهیلات تجاری خبر داد.
گزارش روزشمار 12/9/1360
3 شنود چندین پیام بی‌سیمی بین رده‌های مختلف ارتش عراق از یک عملیات نظامی دشمن در منطقه عملیاتی طریق‌القدس حکایت می‌کند.
4 دو فروند هواپیمای عراقی که قصد بمباران اهواز را داشتند، مورد تعقیب جنگندههای نیروهای هوایی قرار گرفتند که یک فروند از آنها در شمال‌شرقی اهواز سرنگون گردید و خلبان آن نیز دستگیر شد.
5 در عملیات انهدامی نیروهای خودی به نام ضربت ذوالفقار، که در منطقه عمومی میمک اجرا شد، 400 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و تعدادی از تجهیزات نظامی آنها منهدم شد. از نیروهای خودی نیز 8 نفر شهید و 12 تن زخمی شدند.
6 درنتیجه تبادل آتش میان نیروهای خودی و عراقی در منطقة عمومی مهران و زیل، 4 تن از افراد خودی زخمی شدند. از نیروهای عراقی نیز 2 تن به هلاکت رسیدند و 3 سنگر آنها منهدم شد؛ در گلوله‌باران شهر دزفول، 2 تن از ساکنان شهر مجروح شدند.
7 امروز طرح مانور عملیات مطلع‌الفجر که طبق آن نیروهای سپاه و ارتش در مناطق کوهستانی حدفاصل سرپل ذهاب و گیلانغرب به نیروهای عراقی حمله می‌کنند، صادر شد.
8 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی امروز طرح عملیات کربلای2 را به یگانهای تحت امر ابلاغ کرد. در بخش مأموریت این طرح، اجرای عملیات گسترده در منطقه غرب رودخانه کرخه و غرب شوش؛ انهدام دشمن و تصرف اهداف رادار، دوسلک، تنگه رقابیه، تپههای گره‌زد و عین‌خوش ذکر شده است.
9 در حمله نیروهای حزب دمکرات به یک دبیرستان و 3 پایگاه نیروهای خودی در سردشت و اطراف آن، یک معلم به شهادت رسید، معلمی دیگر به اسارت گرفته شد و 5 تن زخمی شدند؛ در حوالی شهر سقز 2 سرباز روی مین رفتند و زخمی شدند.
10 فرمانده سپاه سلماس در نامهای به طرح و برنامه سپاه منطقة5، با دادن اطلاعات کلی درباره فئودال‌های منطقه و همکاری دوجانبة آنها با حزب دمکرات کردستان و سلطنت‌طلب‌ها، طرح پاک‌سازی این منطقه را پیشنهاد کرده است.
11 در یک عملیات مشترک امنیتی، نیروهای سپاه، دادستانی و کمیته انقلاب اسلامی یک انبار بزرگ تسلیحات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در خیابان فرجام تهرانپارس شناسایی و تصرف کردند که درنتیجه آن 273 قبضه انواع سلاح و مقادیر فراوانی انواع فشنگ و مهمات به دست آمد؛ نیروهای امنیتی در شهر همدان 3 خانه تیمی را کشف و 2 تن از افراد سازمان را دستگیر کردند؛ در 3 عملیات ترور نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران، بابلسر و نوشهر، یک بسیجی به شهادت رسید.
1 نخست‌وزیر به‌همراه وزیر نفت برای بازدید از مناطق عملیاتی طریق‌القدس عازم استان خوزستان شد و با مردم اهواز دیدار کرد.
2 رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی در مصاحبه‌ای با روزنامة اطلاعات، دربارة عملیات طریق‌القدس، دستاوردهای نظامی آن، آزادشدن بخش‌هایی از خاک ایران در این عملیات، تلفات انسانی نیروهای دشمن، تأثیر این عملیات در آینده جنگ و راهبرد جنگی ایران مطالبی بیان کرد.
3 درپی توجه رسانه‌های لبنان به پیروزی‌های نیروهای ایرانی در عملیات طریق‌القدس و آگاهی‌یافتن مردم این کشور، به‌خصوص شیعیان و ابراز شادمانی و اعلام حمایت آنها، امروز عده‌ای از وابستگان به دولت عراق با موشک و مسلسل به دفتر جنبش امل حمله و یک تن را زخمی کردند؛ خبرگزاری پارس اعلام کرد که یکی از اعضای برجستة حزب بعث عراق در شهر نبطیه در جنوب لبنان، به‌دست افراد ناشناس به قتل رسیده است.
ضمیمة گزارش689: جزئیات طرح اجرای پاتک گسترده دشمن در محور بستان.
ضمیمة گزارش693: شرح محورهای چهارگانه عملیات مطلع‌الفجر با تفکیک اهداف.
گزارش روزشمار 13/9/1360
4 ارتش عراق از خلأ موجود در شمال سابله استفاده کرده، درصدد برآمده است در این منطقه حضور یابد و سپس به‌سمت بستان پیشروی کند که با اقدام به‌موقع نیروهای قرارگاه کربلای1 و همکاری تانک‌های ارتش جلو پیشروی آنها گرفته می‌شود. در درگیریهای پیش‌آمده در این منطقه، حدود 55 تانک و نفربر عراقی منهدم و حدود 270 عراقی کشته و تعداد زیادی نیز مجروح یا اسیر شدند.
5 فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق در بیانیه‌ای تبلیغاتی بدون اشاره به شکست سنگین ارتش عراق در شمال رودخانه سابله، از محاصره نیروهای ایرانی و واردآوردن تلفات و خسارات سنگین به آنها خبر داد.
6 به‌دنبال آزادشدن شهر مرزی بستان در عملیات طریق‌القدس، تعدادی از خبرنگاران داخلی و خارجی با دعوت ستاد تبلیغات جبهه و جنگ به‌منظور بازدید از منطقه عملیاتی طریق‌القدس، عازم مناطق جنوبی کشور شدند. پس از این بازدید، رسانه‌های خارجی توجه چندانی به موفقیت‌های ایران نکردند و فقط برخی رسانه‌ها نتیجه این بازدیدها را به‌طور کاملاً محدودی انعکاس دادند.
7 یک خبرنگار آرژانتینی پس از بازدید از منطقه عملیاتی طریق‌القدس، در مصاحبه‌ای، درباره نگاه منفی رسانه‌های غربی به ایران و ضعف‌های تبلیغاتی ایران مطالبی بیان کرد.
8 موفق‌نبودن حمله جنگندههای عراقی به عقبه و محورهای مواصلاتی منطقه عملیاتی طریق‌القدس؛ بمباران روستای رحیمه در شرق ارتفاعات میشداغ؛ سرنگونی یک هواپیمای عراقی در نبرد هوایی جنگندههای ایرانی و عراقی؛ گلوله‌باران شهر دزفول بهوسیله توپخانههای دوربرد عراقی؛ انهدام 4 سنگر عراقی و کشته یا زخمی‌شدن تعدادی از نیروهای ارتش عراق در اقدامات نیروهای خودی در منطقه شلیبه در جنوب‌غربی شوش؛ کشته یا زخمی‌شدن شماری از نیروهای عراقی در درگیری با نیروهای خودی در تپه114.
افراد وابسته به گروه کومه‌له در محور بانه - سقز، 4 تن از کارکنان صداوسیمای جمهوری اسلامی مرکز ارومیه را گروگان گرفتند؛ نیروهای خودی در عملیاتی موفق به تصرف ارتفاع سوریور و ده کیلومتر از محور بانه - سردشت شدند. در این عملیات، 9 تن از افراد سپاه شهید، 9 تن مفقود و 17 تن زخمی شدند. از ضدانقلاب نیز 20 تن کشته و تعدادی زخمی شدند؛ در عملیات پاک‌سازی
1 نیروهای سپاه سنقر، ارتش و پیشمرگان کرد مسلمان، منطقه وسیعی (21 روستا) در غرب و شمالغربی کامیاران پاک‌سازی گردید و 90 تن از عناصر مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی و 3 تن دستگیر شدند و تعدادی سلاح نیز به غنیمت گرفته شد؛ در درگیری نیروهای سپاه و افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در غرب مریوان یک خودرو آسیب دید.
2 در درگیری نیروهای امنیتی و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای تهران و بندرگناوه، یک تن از نیروهای خودی شهید و 2 نفر از مردم عادی مجروح شدند. از افراد سازمان نیز یک تن کشته و یک تن دستگیر شد.
3 حجت‌الاسلام امامی کاشانی، امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه‌های نمازجمعه این هفته تهران به موفقیت‌های رزمندگان در عملیات طریق‌القدس و نگرانی امریکا و رژیم صهیونیستی از این پیروزی‌ها و اقدامات خصمانه‌شان علیه ایران اشاره کرد. دعوت از ارتش عراق به کناره‌گیری از جنگ، اهمیت رعایت قانون در همه شرایط و توصیه به سرمایه‌داران برای اعتماد‌کردن به دولت و بیرون نکشیدن سرمایه‌هایشان از بانک‌ها به‌منظور حمایت از کشور و انقلاب، از محورهای دیگر سخنان رئیس دیوان عدالت اداری بود.
4 نخست‌وزیر در ادامه بازدید از استان خوزستان وارد شهر بستان شد و از نقاط گوناگون شهر و مواضع تصرف‌شده به‌دست رزمندگان اسلام دیدن کرد؛ موسوی در مصاحبه با خبرگزاری پارس: «ما بارها اعلام کرده‌ایم [که] چشمداشتی به خاک کسی نداریم، ولی اگر نیروهای صدامی بخواهند در مقابل نیروهای ما مقاومت بکنند و دست از خیره‌سری برندارند، چه‌بسا ما مجبور شویم تعرض به داخل عراق داشته باشیم.»؛ نخست‌وزیر پس از بازدید از شهر بستان در جمع ایثارگران سپاه پاسداران اهواز سخنرانی و پیش از بازگشت به تهران با فرمانده نیروی زمینی ارتش و فرمانده کل سپاه دیدار و گفت‌وگو کرد.
5 در درگیریهای شدید چند روز اخیر بین دانشجویان متعهد به انقلاب اسلامی و منافقین در دانشگاه‌های هوستون و تگزاس امریکا، 2 تن از دانشجویان مسلمان به‌دست هواداران منافقین زخمی شدند.
6 درپی پیروزی‌های ایران در عملیات طریق‌القدس، طرف‌داران رژیم عراق در بیروت با نیروهای جنبش امل درگیر شدند که این اقدام یک کشته برجای گذاشت. در انفجار یک بمب در مقابل دفتر امل نیز یک نفر کشته و 3 نفر زخمی شدند.
ضمیمه اول گزارش701: توضیحات فرمانده تیپ25 کربلا درباره علت غافلگیری نیروهای خودی در منطقه و پل سابله.
ضمیمه دوم گزارش701:گزارش تیم‌های اطلاعاتی خودی و دشمن از محور غرب سوسنگرد درمورد چگونگی پاتک نیروهای عراقی از آخرین ساعات روز 12/9/1360 تا صبح روز 13/9/1360.
ضمیمه سوم گزارش701: بخش‌هایی از گزارش شنود سپاه از گفتوگوهای بی‌سیمی واحدهای حمله‌کنندة عراقی به شمال رودخانه سابله.
گزارش روزشمار 14/9/1360
7 سرنگونی 2 فروند جنگندة عراقی و یک فروند جنگندة ایرانی در نبردهای امروز هواپیماهای عراقی و هواپیماهای ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه عملیاتی طریق‌القدس و منطقه عمومی اهواز.
8 شماری از اسرای عراقی که در جبهه‌های بستان به اسارت درآمده بودند، بهوسیله قطار به تهران اعزام شدند.
یک گروه 25 نفری از نیروهای خودی به شهر شاندری عراق نفوذ کردند که در درگیری با نیروهای دشمن، یک تن
1 از آنان به شهادت رسید و یک تن دیگر دستگیر و اعدام شد. از نیروهای عراقی نیز 5 نفر کشته یا زخمی شدند.
2 عناصر حزب دمکرات، 45 نفر از افراد گروهان نقده را در حوالی سه‌راه محمدیار - مهاباد محاصره کردند که نیروهای خودی موفق شدند در اقدامی هماهنگ، گروگان‌ها را از محاصره خارج کرده، متقابلاً افراد حزب دمکرات را محاصره کنند. در این عملیات، 14 تن از افراد حزب دمکرات کشته و 30 تن از آنان دستگیر شدند و از نیروهای خودی نیز 4 تن شهید یا زخمی شدند.
3 افراد ضدانقلاب به خودرو یکی از واحدهای لشکر28 سنندج هجوم برده، سرنشینان آن را به گروگان گرفتند؛ در درگیری نیروهای سپاه مریوان و عناصر کومه‌له، 3 تن از افراد گروه کومه‌له کشته و تعدادی از آنان مجروح شدند. از نیروهای سپاه نیز 2 نفر مجروح شدند.
4 در عملیاتهای امروز نیروهای خودی و اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز در تهران، زنجان، گچساران و آستارا، 3 تن از افراد خودی به شهادت رسیدند و از عناصر مسلح غیرقانونی نیز 2 نفر کشته و 8 تن دستگیر شدند.
5 آقای هاشمی رفسنجانی در بخشی از خاطرات خود از تعویق جلسه شورای عالی دفاع، بازدید نخست وزیر از جبهه‌های جنوب و اجرای عملیاتی در غرب کشور خبر داد.
6 وزیر دفاع در گفت‌وگو با رسانه‌ها درباره هماهنگی سپاه و ارتش و اقدامات ارتش برای همسان‌سازی فرهنگی دو نیرو، قراردادهای منعقدشده قبل از انقلاب با امریکا برای خرید تجهیزات نظامی و خودداری امریکا از تحویل سلاح‌ها و واکنش حقوقی ایران، توان رزمی نیروی دریایی جمهوری اسلامی، احتمال به‌وجودآمدن مسابقه تسلیحاتی در منطقه و نقش بسیج مستضعفان سخنانی ایراد کرد.
7 معاون نخست‌وزیر عراق در دیدار با پاول گیلاشویلی، عضو حزب حاکم شوروی و سرپرست یک هیئت سیاسی که درحال بازدید از عراق است، دوستی بین شوروی و عراق را به نفع دو کشور ارزیابی کرد.
8 دیدار برادر صدام حسین از پل بزرگی که یک شرکت فرانسوی درحال احداث آن از خاک کویت به جزیرة بوبیان عراق است؛ موافقت وزیر نفت عربستان با احداث یک خط لوله نفتی از عراق به عربستان.
گزارش روزشمار 15/9/1360
9 در عملیات نفوذی نیروهای سپاه به مواضع نیروهای عراقی در منطقه سارات، عده‌ای از عراقی‌ها کشته یا زخمی شدند و یک تن از افراد خودی مفقودالاثر شد.
10 در حملات هواپیمای عراقی به منطقه سرپل ذهاب، یک جنگنده عراقی سرنگون شد؛ ارتش عراق گیلانغرب و روستاهای اطراف آن، مناطق مسکونی سرپل ذهاب و شهرک قره‌بلاغ در حومه این شهر را گلوله‌باران کرد که به تعدادی از منازل مسکونی خساراتی وارد شد.
11 صدام حسین در بازدید از یک واحد نظامی عراق در عقبة منطقة نبرد، آنان را به ایستادگی در مقابل سربازان ایرانی تشویق کرد؛ سپاه سوسنگرد اعلام کرد که 40 تن از سربازان و افراد کادر گردان قطیبه که در عملیات ناموفق دو روز گذشته در شمال رودخانة سابله شرکت داشتند، به‌جرم عقب‌نشینی، به اعدام محکوم شدند و احکامشان به اجرا درآمد.
12 افزایش کمک‌های مردمی به نیروهای حاضر در صحنه‌های نبرد، هم‌زمان با پیشروی رزمندگان اسلام در جبهه‌های جنگ.
در حمله افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز به پایگاههای ژاندارمری سردشت، 5 نفر زخمی شدند؛
1 شهادت 2 تن از نیروهای سپاه در محور سنندج - سقز، براثر برخورد با مین؛ در حمله هماهنگ نیروهای سپاه تکاب و بیجار به پایگاه گروه کومه‌له در اطراف تکاب، 30 تن از افراد این گروه کشته یا زخمی و 5 تن نیز دستگیر شدند؛ دستگیری 3 تن از افراد حزب دمکرات به‌دست نیروهای سپاه در شهر بوکان.
2 آسوشیتدپرس: دیروز سخنگوی دفتر مسعود رجوی مدعی شد که دولت ایران به‌دنبال حمله‌ای که به بزرگ‌ترین اسلحه‌خانه در تهران کرده، دست به یک تصفیه عمده در ارتش زده است. وی همچنین ادعا کرد که براثر بمبگذاری اخیر مجاهدین، تأسیسات مهم و اساسی صادرات نفت ایران منهدم شد و ایران هم‌اکنون قادر است فقط روزانه 300 هزار بشکه نفت صادر کند.
3 یک ایرانی وابسته به محافل سلطنت‌طلب در مقاله‌ای در مجله ساندی‌تایمز لندن، از تشکیل یک ارتش (!) حرفهای در استان‌های مرزی ترکیه با ایران، با هدف آزادسازی ایران ازطریق نفوذ به آذربایجان و پیشروی به‌سمت تهران خبر داده است.
4 دادستان کل انقلاب در گفت‌وگویی اظهار ندامت گروهی از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را مهم‌ترین ضربه واردشده به این سازمان دانست.
5 در جلسه شورای عالی دفاع که در حضور امام خمینی تشکیل شد، فرمانده سپاه و فرمانده نیروی ارتش درباره پیروزی‌های به‌دست‌آمده در جبهة بستان گزارش دادند. رئیس جمهور نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران این جلسه، دربارة ویژگی این عملیات در ابعاد نظامی، تأثیر آن بر مسیرهای ترابری و تدارک ارتش عراق، نقش تعیین‌کنندة نیروهای مردمی، موفقیت‌های به‌دست‌آمده و تلفات واردشده به دشمن مطالبی بیان کرد.
6 سفیر ایران در کویت در مصاحبه با نشریه کویتی النهار، دربارة میزان صادرات نفت ایران به خارج و مصرف داخلی، ملاحظات سیاسی ایران برای بقای سازمان اوپک، تصمیم ایران برای نفروختن گاز و اولویت مصرف آن در داخل اظهارنظر کرد.
7 یک هیئت ژاپنی طرف قرارداد پروژة پتروشیمی ایران و ژاپن در بندر امام خمینی، وارد تهران شد و قرار است در دیدار با معاون وزیر نفت در امور پتروشیمی و برخی مقامات کشور، چگونگی تکمیل این پروژه را بررسی کند.
8 آخرین مرحله از مانور ستاره درخشان در سواحل جنوبی عمان در نزدیکی مرز یمن جنوبی و سودان، با حضور 1600 نظامی امریکایی و 400 نفر از نیروهای سودانی آغاز شد.
گزارش روزشمار 16/9/1360
9 ارتش عراق مناطق مسکونی شهر دزفول را گلوله‌باران کرد؛ هواپیماهای عراقی به حریم شهرهای منطقة غرب کشور تجاوز کردند؛ در یک نبرد هوایی در منطقة عملیاتی طریق‌القدس، یک فروند هواپیمای اف 14 ایران به‌دلیل اصابت موشک سقوط کرد.
10 پس از گذشت هشت روز از عملیات طریق‌القدس که آزادی شهر اشغال‌شدة بستان را درپی داشت، عراقی‌ها همچنان پیروزی‌های ایران را انکار کرده، از تعداد فراوان کشته‌ها و زخمی‌های ایرانی سخن می‌گویند و خود را پیروز میدان می‌نامند.
11 فرمانده نیروی هوایی ارتش در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس، درباره اقدامات اخیر نیروی هوایی در مقابله با هواپیماهای عراقی گزارش داد و یادآور شد که روزهای بعد از حمله نیروهای ایران به بستان، خلبانان ایرانی 18 فروند از هواپیماهای عراقی را سرنگون کرده‌اند.
1 در اقدامات نیروهای مسلح غیرقانونی در شهرهای مریوان، کامیاران و نوسود، 4 تن از نیروهای خودی شهید، 2 تن زخمی و 13 نفر گروگان گرفته شدند. از وابستگان به گروههای مسلح غیرقانونی نیز 5 نفر کشته و 3 تن مجروح شدند.
2 سه تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که قصد سرقت از بانکی در شیراز را داشتند، با به‌شهادت‌رساندن 2 نگهبان بانک متواری شدند؛ در حادثه‌ای در جادة اصفهان، یک نفر از نیروهای سازمان دستگیر و یک نفر دیگر کشته شد؛ در بروجرد، براثر انفجار بمبی، یک کودک به شهادت رسید و 10 تن زخمی شدند.
3 امام خمینی در پیامی خطاب به شورای عالی قضایی و دادستانی انقلاب اسلامی، مسئولان این نهادها را مکلف کرد تا به اقدامات خودسرانه‌ای که افراد و گروه‌ها در بازداشت بدون مجوز اشخاص و مصادره اموال یا اعمالی ازاین‌قبیل انجام می‌دهند، پایان دهند. به‌دنبال این پیام، دادستانی انقلاب بخشنامه‌ای صادر و در آن به تحقیقات و جمع‌آوری ادله بیشتر برای صدور حکم بازداشت و توقیف اموال، آزادی متهمان با وثیقه درحد امکان و غیرقانونی بودن جلب افراد، بدون حکم مراجع قضایی، تأکید کرد.
4 رئیس دیوان عالی کشور در مصاحبه‌ای دربارة جرائم منجر به صدور حکم اعدام برای افراد وابسته به گروه های مسلح غیرقانونی توضیحاتی داد.
5 فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده نیروی زمینی ارتش در مصاحبه‌هایی جداگانه، اهداف عملیات طریق‌القدس، دستاوردهای این عملیات، آیندة جنگ و آخرین وضعیت نیروهای خودی و دشمن را تشریح کردند.
6 نمایندة امام در جهاد سازندگی، ضمن تشریح عملکرد جهاد سازندگی در اقدامات پشتیبانی عملیاتی در جبهه‌های جنگ، از سپاه پاسداران و ستاد مشترک ارتش خواست عملکرد این نهاد را در صحنه‌های نبرد، نادیده نگیرند.
7 قائم‌مقام وزیر امور خارجه، مانور نظامی ستاره درخشان را که در منطقة خلیج فارس و در کرانه کشور عمان درحال اجراست، محکوم کرد و آن را دخالت و حضور مستقیم نظامی امریکا در امور کشورهای دیگر و کسب آمادگی برای سرکوب ملت‌های مسلمان منطقه دانست.
8 وزیر نفت برای شرکت در شصت‌ودومین اجلاس دوره‌ای اوپک، راهی ابوظبی شد. وی قبل از سفر، دربارة وضع ایران در این اجلاس و تأثیر پیروزی‌های نظامی ایران در منطقه خلیج‌فارس مطالبی بیان کرد.
9 در جلسه امروز هیئت دولت شرح وظایف ستاد بسیج اقتصادی تصویب شد. مهم‌ترین وظایفی که برعهده این ستاد نهاده شده عبارت است از: بررسی مشکلات و بحران‌های اقتصادی ناشی از جنگ و محاصره آشکار و پنهان اقتصادی، ابلاغ راه‌حل‌های ضربتی به‌منظور مقابله با این بحران‌ها، اجرای اقداماتی چون سهمیه‌بندی کالاهای اساسی و جلوگیری از تورم.
10 مجله الدستور (چاپ لندن) در اقدامی تبلیغاتی به نقل از جبهة آزادیبخش اهواز، از تحولات بزرگ در آیندة نزدیک در مناطق تحت اشغال عراق و تشکیل یک دولت عربی در این مناطق خبر داد.
خبرگزاری فرانسه و رویتر در دو مقاله تحلیلی به بررسی اوضاع داخلی عراق و تأثیرات جنگ بر این کشور پرداختند. مهم‌ترین موضوعات بیان‌شده در این مقاله‌ها عبارت است از: تشکیک در صحت ادعاهای عراق دربارة عملیات انجام‌شده در بستان، اعلام خروج شوروی از موضع بی‌طرفی، گرایش نسبی به عراق و
1 تحویل اقلام تسلیحاتی به این کشور، اشارة ضمنی به برتری و توانایی‌های نیروهای ایرانی و موفقیتشان در دو عملیات اخیر، تمایل عراق به صلح با ایران باتوجه‌به درخواست عراق برای تسلط کامل بر رودخانه مشترک اروندرود و واگذاری جزایر ابوموسی و تنب کوچک و بزرگ ازسوی ایران، بررسی چشم‌انداز برنامه‌ریزی صدام حسین برای میزبانی هفتمین کنفرانس سران غیرمتعهدها در بغداد و...
گزارش روزشمار 17/9/1360
2 در بمباران شهر سوسنگرد و گلوله‌باران پادگان مریوان، چند تن از نیروهای خودی زخمی شدند؛ ستاد مشترک ارتش اعلام کرد که یک فروند هواپیمای عراقی در جنوب اهواز سرنگون شده است.
3 باتوجه‌به نزدیک‌بودن عملیات آینده در محورهای غربی جبهه‌های جنگ، روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران از افرادی که دوره‌های آموزشی را گذرانده‌اند خواست تا درصورت تمایل، برای اعزام به جبهه‌های نبرد، به مراکز سپاه و بسیج مراجعه کنند.
4 خبرنگار خبرگزاری فرانسه در گزارشی از خطوط غیردرگیر جبهه‌های عملیات طریق‌القدس به تحرکات پشت جبهه ایران، حضور گرم مردم و اشتیاقشان برای بازگشت به مناطق مسکونی خود که پیش‌تر اشغال شده بود، تلاش‌های بیهوده نیروهای نظامی عراق در این جبهه و... اشاره کرده است.
5 درپی گروگان‌گیری 13 تن از سربازان یکی از پایگاههای مریوان به‌دست گروههای مسلح غیرقانونی، نیروهای خودی برای یافتن و آزادکردن گروگان‌ها، عملیاتی را در محدودة مریوان آغاز کردند که در آن 7 نفر از عناصر وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته و از نیروهای خودی نیز 8 تن شهید و 6 تن زخمی شدند؛ افراد حزب دمکرات کردستان در اطراف کامیاران چند دستگاه از تراکتورهای مردم را با توسل به زور، از آنان گرفتند که به‌دلیل دستپاچگی یکی از رانندگان، یکی از تراکتورها واژگون شد و راننده‌اش به هلاکت رسید.
6 در گزارش یک منبع اطلاعاتی از یکی از مقرهای اصلی گروه کومه له در قریه قزل‌بلاغ در جنوب‌غربی دیواندره آمده است: 500 نفر از اعضای این گروه که در این روستا مستقرند زندانی به‌وسعت 150 متر مربع بنا کرده‌اند و از خودروهای سرقتی برای آمدوشد و حمل سلاح و مهمات استفاده می‌کنند؛ رکن2 ژاندارمری اعلام کرد: 3 تن از اهالی کرمانشاه و دیواندره که به گروگان گرفته شده‌اند، در زندان قزل‌بلاغ نگهداری می‌شوند.
7 پنج نفر از افراد گروه مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له در تهران دستگیر شدند.
8 درگزارش دفتر هماهنگی ستاد مرکزی سپاه پاسداران دربارة فعالیت گروههای چپ در جنگلهای شمال مواردی ازجمله: مناطق فعالیت این گروه‌ها و اهداف راهبردی آنها در این مناطق، نقاط قوت آنان، محورهای فعالیت آنها، موقعیت سپاه، ژاندارمری و شهربانی در این مناطق و نقاط ضعف و قوت آنها، پیشنهادهای عملیاتی نیروهای خودی و... ذکر شده است.
9 در اقدامات نیروهای امنیتی در تهران، یک بمب خنثی شد، یکی از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در درگیری به هلاکت رسید و یک نفر دیگر از آنان دستگیر شد.
10 امام خمینی در دیدار اعضای جامعه مدرسین حوزة علمیه قم با ایشان بر اصلاح دروس علوم انسانی هم‌زمان با بازگشایی دانشگاه‌ها تأکید کردند.
11 به‌دنبال چاپ عکسی از اعدام دسته‌جمعی عده‌ای از مردم عراق که برخی رسانه‌ها ازجمله روزنامة گون آیدن استانبول آن را به ایران نسبت دادند، سرکنسول ایران به این روزنامه اعتراض کرد.
1 نمایندة عراق در سازمان ملل متحد در سخنانی به دفاع از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پرداخت و بدون اشاره به عملکرد افراد این سازمان، ایران را به خشونت علیه آنها متهم کرد.
2 سخنگوی پنتاگون مدعی شد: ایران قصد دارد لوازم یدکی مورد نیاز جنگندههای اف14 را خریداری کند، اما به این درخواست روی خوشی نشان داده نشده است.
3 اولین جلسه تدوین راهبرد درازمدت سازمان اوپک که یکی از جلسه‌های فرعی نشست اصلی اوپک است و در آن کشورهای ایران، عربستان، ونزوئلا، کویت و عراق شرکت دارند، تشکیل شد. هدف از تشکیل این جلسه تعیین قیمت نفت در درازمدت و ارائة آن به اجلاس اصلی است.
گزارش روزشمار 18/9/1360
4 براثر بمباران شهرهای ایلام و سوسنگرد، 21 تن از مردم عادی شهید و 54 نفر زخمی شدند؛ پس از بمباران ایلام، هواپیماهای عراقی در آسمان این شهر ظاهر شدند و با پخش اعلامیه‌هایی از مردم خواستند این شهر را ترک کرده، به خاک عراق پناهنده شوند، در غیر این صورت، بار دیگر این شهر را بمباران خواهند کرد.
5 در عملیات نفوذی نیروهای خودی به مواضع عراقی‌ها در مناطق مریوان، مهران، سومار و شوش، 18 تن از عراقی‌ها کشته، 3 تن زخمی و 3 نفر دستگیر شدند. از نیروهای سپاه نیز 2 نفر به شهادت رسیدند.
6 در عملیات نیروهای معارض عراقی در استان سلیمانیه، 67 تن از نظامیان عراقی کشته و تعدادی زخمی شدند و از پیشمرگان حزب دمکرات نیز 3 تن کشته و 5 نفر مجروح شدند.
7 سپاه خرمشهر در نامهای به فرماندهی منطقة 8 سپاه، از اقدام نیروهای نظامی عراق در تخریب بخش وسیعی از خانه‌های خرمشهر خبر داد.
8 مسئول طرح و عملیات سپاه پاسداران، ضمن تجزیه‌وتحلیل وضعیت نیروهای خودی و دشمن، اساس راهبرد نظامی عراق را دفاع از سرزمین‌های اشغالی ذکر کرد.
9 تلویزیون بصره در برنامه‌ای ضمن اعتراف صریح به شکست در عملیات طریق‌القدس، نیروهای ایران را متهم به کشتن و شکنجه اسرا کرد.
10 در عملیات‌ها و اقدامات نیروهای خودی و ضدانقلاب در محور بانه - سردشت، کامیاران، میاندوآب - بوکان، مهاباد و سقز، 27 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته، 7 تن دستگیر و تعدادی زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز 3 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند.
11 افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) معاون آموزشوپرورش همدان را ترور کرده، به شهادت رساندند و در یکی از روستاهای لاهیجان، منزل پاسداری را به آتش کشیدند؛ در 2 عملیات نیروهای خودی در شهرهای مشهد و نوشهر، 3 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشته و 2 تن از آنها دستگیر شدند؛ به‌حکم دادگاه انقلاب اسلامی شهر بابل، 118 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با اظهار ندامت و سپردن تعهد آزاد شدند.
12 دادگاه انقلاب ارتش برای رسیدگی به اتهامات مهندس رضا مرزبان، از رهبران شاخة سیاسی کودتای نافرجام تیرماه 1359 تشکیل جلسه داد.
امام خمینی در جمع عده‌ای که به‌همراه رئیس‌جمهور به دیدار ایشان رفته بودند، درباره انقلاب اسلامی ایران و اوضاع فعلی کشور، رسالت حوزه‌های علمیه، نقش و جایگاه نمازجمعه، دوری مردم از
1 سیاست، دخالت‌نکردن و نداشتن حق هیچ‌گونه اظهارنظری در امور سیاسی رژیم گذشته، وظیفه ائمه جمعه و جماعات در روشنگری مردم و رهایی مستضعفان جهان از یوغ مستکبران به‌عنوان کمال و غایت انقلاب سخنانی ایراد کردند.
2 نماینده امام در استان کرمانشاهان و استاندار کرمانشاه، با نظر موافق رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و وزیر کشور، اعلام کردند که از این پس نام شهر کرمانشاه به ایمان‌شهر و نام استان کرمانشاه به باختران تغییر یابد.
3 نخست‌وزیر ایران با اقدام شیعیان لبنانی در ربودن هواپیمای لیبیایی در مسیر زوریخ - طرابلس که به‌منظور فشارآوردن به دولت لیبی برای روشن‌شدن مسئله امام موسی صدر انجام شده بود، مخالفت کرد و آن را روشی نامناسب خواند.
4 خبرگزاری فرانسه در بررسی و تحلیل وقایع ایران از پیروزی انقلاب تاکنون، به بررسی موضوعاتی چون تأثیر جنگ بر مناسبات داخلی، حذف بنی‌صدر از اریکه قدرت، ترور تعداد زیادی از مسئولان جمهوری اسلامی و آشوب‌های کردستان پرداخت و ضمن تأکید بر توانایی ایران برای مقابله با بحران‌های گوناگون، اختلافات داخلی و مشکلات اقتصادی را دو عامل احتمالی برای به شکست کشاندن انقلاب خواند.
5 دو هیئت سیاسی از کشورهای کویت و رومانی برای ملاقات با صدام وارد بغداد شدند و دربارة روابط دوجانبه و آخرین تحولات خاورمیانه گفت‌وگو کردند.
6 درپی دیدار یک هیئت پارلمانی شوروی از عراق، امروز دو کشور در بیانیة مشترکی، تمایل خود را برای گسترش روابط و تحکیم پیوندهای دوجانبه براساس موافقت‌نامه دولتی و همکاری منعقدشده در سال 1979 ابراز و با اظهار نگرانی از ادامة جنگ عراق و ایران توافق‌های کمپ دیوید را محکوم کردند.
7 مجله النهار العربی و الدولی (چاپ پاریس) در مقاله‌ای ضمن بررسی سیاست خارجی عراق به موضوعاتی ازجمله برقراری روابط مستحکم با کشورهای اروپایی، خرید اقلام راهبردی، کسب اعتماد مجدد شرکت‌های اروپایی که بعد از شروع جنگ کاهش یافته بود، بهبود روابط سیاسی و درپی آن سرازیرشدن تسلیحات ساخت شوروی از آن کشور به عراق و... پرداخته است.
گزارش روزشمار 19/9/1360
8 در برنامه‌ریزی‌های اولیه برای اجرای عملیات مطلع‌الفجر، به‌منظور آزادسازی چند ارتفاع مهم از ارتفاعات حدفاصل سرپل ذهاب و گیلانغرب و نزدیک‌شدن به شهر اشغال‌شدة قصرشیرین، مقرر شد که نیروهای شرکت‌کننده در محور جنوبی، ساعت 08:00 صبح امروز از عقبة منطقة داربلوط به‌طرف چغالوند حرکت کنند و پس از دریافت مهمات، از ساعت 04:00 بعدازظهر، به‌سمت اهداف عملیات گسیل شوند، ولی اجرای این برنامه با تأخیر مواجه شد.
9 یازده روز پس از عملیات طریق‌القدس که به آزادسازی بستان و دستیابی به قسمت‌هایی از مرزهای بین‌المللی در بخش های شمالی هورالعظیم انجامید، سپاه پاسداران طرحی را برای ادامة عملیات در جنوب منطقة آزادشده و تصرف زمینهای بین رودخانه‌های سابله و نیسان ارائه کرد.
10 در بمباران شهرهای دزفول و سوسنگرد، 20 تن از مردم شهید و 114 تن زخمی شدند و 120 منزل مسکونی و مغازه ویران شد.
به‌دنبال حمله روز گذشته هواپیماهای عراقی به ایلام و واردآمدن تلفات و خسارت‌های فراوان به این
1 شهر، در بررسیهای اولیة استاندار و مسئولان نظامی منطقه دربارة چگونگی نفوذ هواپیماهای دشمن به حریم فضایی شهر و عملکرد پدافند هوایی، یک تن از مسئولان پدافند هوایی شهر به‌دلیل سهل‌انگاری مقصر شناخته و توبیخ شد؛ ستاد منطقه8 سپاه کشوری در نامهای به فرماندهی کل سپاه، با یادآوری حملات روزانه هواپیماهای عراقی به آبادان، از محدودیت تسلیحاتی پدافند هوایی در این شهر خبر داد و خواهان تقویت پدافند هوایی این شهر شد.
2 در اقدامات افراد وابسته به گروههای غیرقانونی و درگیریهای پیش‌آمده در شهرهای بوکان، کامیاران، مهاباد، سردشت و برخی روستاهای شمال‌غرب ایران، 11 تن از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و 26 نفر زخمی شدند. از ضدانقلاب نیز 10 نفر کشته و عده‌ای مجروح شدند؛ با کشف یک خانه تیمی در مهاباد، یک تن از وابستگان به سازمان چریک‌های فدایی خلق دستگیر شد و تعدادی کتاب، مدارک سازمانی و... به دست آمد.
3 باوجود اینکه عملیات پاک‌سازی بخشی از محور بانه - سردشت، روز گذشته با موفقیت نیروهای خودی و تصرف ارتفاعات مشرف بر منطقه زروار پایان یافت، رادیو کردستان بدون اشاره به این موضوع، همچنان از ادامه درگیری‌ها و تلفات واردشده به نیروهای جمهوری اسلامی خبر می‌دهد.
4 آسوشیتدپرس خبر داد: رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، نیروهای نظامی ایران را تهدید کرده است که از درگیری با نیروهای مسلح کرد در منطقه کردستان پرهیز کنند. این خبرگزاری همچنین جریان شکل‌گیری شورای ملی مقاومت - که حزب دمکرات به‌تازگی به آن پیوسته - و کلیاتی از عملکرد حزب دمکرات کردستان را بازگو کرد.
5 وزیر نفت در مهمانی رئیس امارات متحدة عربی، پیام رئیس‌جمهور کشورمان را دربارة روابط دوجانبه و موضوعات مورد علاقه دو کشور به وی تقدیم کرد.
6 دولت عراق تاکنون بیش از 14 میلیارد دلار وام بدون بهره از کشورهای کویت، عربستان و سایر کشورهای منطقه دریافت کرده است و درخواست‌های این کشور برای گرفتن وام‌های جدید همچنان ادامه دارد.
گزارش روزشمار 20/9/1360
7 با اعلام رمز "یا مهدی ادرکنی" عملیات مطلع‌الفجر در ساعت 03:00 صبح در حدفاصل ارتفاعات شمالغربی گیلانغرب و جنوب‌غربی سرپل ذهاب، در چهار جبهة بانسیران - شیاکو، چرمیان، دشت گیلان (غرب) و برآفتاب آغاز شد؛ در جبهه بانسیران - شیاکو 6 گردان از 4 محور فرعی وارد عمل شدند که در 3 محور موفق بودند و در محور چهارم به‌دلیل دیررسیدن به محل تعیین‌شده مجبور به عقب‌نشینی شدند. در جبهه چرمیان نیز نیروها از 4 محور فرعی پیشروی خود را آغاز کردند و موفقیت‌هایی به دست آوردند، اما همه اهداف محقق نشد. در جبهه دشت گیلانغرب هم یگان‌ها که از 4 محور فرعی وارد عمل شده بودند به‌دلیل تصرف‌نشدن همه اهداف محورهای قبلی موفقیتی کسب نکردند و در جبهه برآفتاب نیز نیروها نتوانستند اهداف تعیین‌شده را محقق سازند و درمجموع، در روز اول عملیات فقط بخشی از اهداف در محور جنوبی تصرف شد و عملیات در محور شمالی موفقیتی به همراه نداشت.
8 به‌دنبال آغاز عملیات مطلع‌الفجر، امروز فرماندهان سپاه، ارتش و ستاد مشترک ارتش با انتشار اطلاعیه‌هایی آخرین نتایج و دستاوردهای این عملیات را تشریح کردند.
9 رئیس ستاد مشترک ارتش به سؤالات خبرنگاران دربارة نتایج عملیات امروز و ادعاهای رژیم عراق درباره اقدام ایران در اعدام اسرای عراقی پاسخ داد.
1 در بمباران و گلوله‌باران شهرهای اهواز، سوسنگرد و منطقة عملیاتی طریق‌القدس، 11 تن شهید و 100 تن زخمی شدند، چندین منزل مسکونی و ساختمان اداری تخریب گردید و 50 دستگاه خودرو سواری و اتوبوس به آتش کشیده شد.
2 درپی آزادسازی شهر بستان در عملیات طریق‌القدس، مدیرکل آموزشوپرورش خوزستان از بازگشایی تعدادی از مدارس در این شهر خبر داد و اعلام کرد که رئیس آموزشوپرورش دشت آزادگان نیز مأموریت یافته است در اسرع وقت، مناسب‌ترین مناطق را برای ازسرگرفتن کارهای آموزشی انتخاب و اعلام کند.
3 در حمله افراد وابسته به گروههای غیرقانونی در محور بوکان به نیروهای سپاه و مقر گروهان ژاندارمری بوکان و همچنین اقدام آنان در به‌آتش‌کشیدن یک فروند بالگرد 214 هوانیروز ارتش، یک تن از نیروهای خودی به شهادت رسید و چند تن زخمی شدند. در اقدام متقابل نیروهای خودی نیز شماری از مهاجمان به هلاکت رسیدند.
4 آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب، امام‌جمعه شیراز، درحالیکه عازم محل اقامة نمازجمعه بود، براثر انفجار مهیبی که به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) صورت گرفت، به شهادت رسید. در این حادثه 8 تن شهید و 5 نفر زخمی شدند.
5 پیام تسلیت امام خمینی به مناسبت شهادت آیت‌الله دستغیب؛ رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و حضرات آیات منتظری، گلپایگانی، مرعشی نجفی و عبدالله شیرازی نیز به همین مناسبت، پیام‌هایی منتشر کردند؛ آقای هاشمی رفسنجانی در مصاحبه‌ای به نقش آیت‌الله دستغیب در مبارزات قبل از پیروزی انقلاب و تأثیر شهادت ایشان در زمان حاضر پرداخت.
6 قائم‌مقام سپاه پاسداران در سخنرانی قبل از خطبه‌های نمازجمعه این هفته تهران دربارة چگونگی اجرای عملیات طریق‌القدس و آزادسازی شهر بستان، نحوة رفتار رزمندگان ایرانی با اسرای عراقی، ضرورت حضور بیشتر مردم در جبهه‌های جنگ و... مطالبی ایراد کرد؛ مهم‌ترین محورهای سخنان آیت‌الله ربانی املشی خطیب جمعه این هفته تهران نیز اشاره به نام‌گذاری سال 60 ازسوی امام خمینی به‌عنوان سال قانون و توصیه به قانون‌مداری، نصیحت اعضای گروههای تروریستی، اشاره به عملیاتهای اخیر و پیروزی قوای ایران در مقابل ارتش بعث و... بود.
7 با توافق کلی کشورها در شصت‌ودومین نشست وزیران نفت کشورهای عضو سازمان اوپک، قیمت نفت همه کشورهای عضو از 20 تا 70 سنت کاهش یافت. خبرگزاری امارات متحدة عربی موافقت ایران را با کاهش یک دلاری نفت در هر بشکه تلاش برای رقابت با دیگر کشورهای دارای نفت نیمه‌سنگین تلقی کرد؛ وزیر نفت ایران در پایان اجلاس اوپک خواستار مقابله با تحریم نفتی لیبی ازطرف دولت امریکا و ایجاد جو غیر رقابتی برای جلب مشتری در بین کشورهای عضو اوپک شد.
8 آسوشیتدپرس: یکی از نمایندگان مجلس هلند از دولت آن کشور خواست تا با سختگیری در قوانین، اجازه ندهد، شرکت‌های هلندی ابرازهای مورد استفاده در جنگ را دراختیار عراق قرار دهند.
9 مجله الحوادث (چاپ لندن) در مقاله‌ای با عنوان "جنگ بستان هموارکننده راه به‌سوی عربستان (خوزستان) در بهار آینده"، به بررسی وضعیت اقتصادی ایران و عراق پرداخت و اقتصاد ایران را رو به وخامت و ضربه‌پذیر و اقتصاد عراق را پابرجا و امیدوارکننده خواند. نویسنده این مقاله همچنین وضعیت نظامی ایران را شکننده و فاقد کارایی دانست و منکر همه پیروزی‌های ایران در جنگ، حتی پیروزهای اخیر در بستان شد.
1 رضا پهلوی، پسر ارشد محمدرضا، در پیامی که به مناسبت 21 آذر، سالروز پایان‌یافتن غائله آذربایجان ایراد کرد، خواهان وحدت مردم و ارتش برای ازسرگیری دوباره حکومت سلطنتی و تلویحاً خواهان همکاری با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) شد.
ضمیمه گزارش789: بخش‌هایی از نامه ستاد امنیت شهر اهواز به معاون سیاسی و امنیتی استانداری خوزستان دربارة اماکن بمباران‌شده و خسارت‌های واردآمده به شهر اهواز.
ضمیمه گزارش795: سخنان امیر دولت امارات متحده عربی در مراسم افتتاحیه شصت‌ودومین نشست وزیران نفت اوپک.
گزارش روزشمار 21/9/1360
2 در ادامه عملیات مطلع‌الفجر، 3 گردان از سپاه وارد منطقه عملیات شدند که نتوانستند مناطق جدیدی را تصرف کنند و به تثبیت مواضعی پرداختند که در ابتدای عملیات به دست آمده بود. اولین پاتک دشمن به نیروهای خودی نیز با مقاومت مدافعین شکست خورد و 20 نفر از عراقی‌ها به اسارت درآمدند.
3 در دو روز گذشته 3 فروند هواپیمای جنگی عراق در جبهه‌های عمومی ایوان غرب سقوط کردند و خلبانان آنها دستگیر شدند؛ یک فروند هواپیمای اف5 ارتش در منطقة عمومی گیلانغرب سقوط کرد.
4 شهر آبادان زیر آتش توپخانههای دوربرد و خمپاره‌اندازهای ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن قسمت‌هایی از شهر، 3 نقطه از پالایشگاه و 3 دستگاه کمپرسی آسیب دیده یا طعمه حریق شدند.
5 از مبارزین کرد عراقی به‌همراه خانواده‌هایشان در منطقة مریوان و 23 تن از اشرار محلی در منطقة ریجاب، با تحویل‌دادن سلاح و مهمات خود تسلیم نیروهای سپاه شدند.
6 در حملة عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی در شهرهای سلماس و تکاب، یک تن شهید و 3 نفر زخمی شدند. این افراد در یکی از روستاهای کامیاران نیز با تهدید و ارعاب از مردم پول گرفتند و گریختند.
7 نیروهای سپاه پاسداران در شهر مهاباد با اجرای عملیاتی موفق به دستگیری 35 تن از افراد ضدانقلاب شدند و در محور کامیاران - سنندج با کمک پیشمرگان کرد مسلمان 14 روستا را پاک‌سازی کردند.
8 به‌دنبال حمله افراد کومه‌له به محله کلکه‌جار در سنندج در تاریخ 23/8/1360 که به کشته یا زخمی‌شدن 7 تن و اسارت 5 تن انجامید، گروه کومه‌له مردم منطقه را به تکرار این‌گونه اقدامات تهدید کرد؛ شهربانی کردستان اعلام کرد که 2 تن از افرادی که در حادثه 23 آبان‌ماه ربوده شده‌اند، در روستایی در حوالی سنندج زندانی‌اند.
9 با تسهیلاتی که عراق دراختیار گروههای ضدانقلاب در شمال‌غرب کشور قرار داده است، این گروه‌ها با ایجاد بازارچه در مناطق مرزی، به واردات و صادرات کالا می‌پردازند و از این طریق درآمد کسب می‌کنند. این گروه‌ها همچنین کمک‌های تسلیحاتی عراق را از این مناطق وارد کشور می‌کنند.
10 روابط عمومی کمیته مرکزی و منطقه 3 و 7 سپاه پاسداران اعلام کردند که در دو هفته اخیر، بیش از 398 نفر از اعضای گروهک‌های ضدانقلاب را دستگیر کرده‌اند. 5 نفر نیز در جریان کشف و تصرف 4 خانه تیمی به هلاکت رسیده‌اند تعدادی سلاح و مقادیری مهمات و اسناد و مدارک درون‌سازمانی نیز به دست آمده است.
11 دادستان کل انقلاب اسلامی درپی بازدید از زندان قم و صحبت با زندانیان، بخشودگی بقیة مدت محکومیت زندانیان را، درصورتیکه شاکی خصوصی نداشته باشند، منوط به عملکرد اسلامی و مناسب زندانیان اعلام کرد.
1 امام خمینی در پاسخ به پیام روز گذشته فرمانده نیروی زمینی ارتش و فرمانده کل سپاه مبنی‌بر پیروزی در عملیات مطلع‌الفجر، این پیروزی را به رزمندگان و فرماندهان محور غرب و سرپل ذهاب تبریک گفتند. رهبر انقلاب همچنین در دیدار ائمه جمعه استان سمنان با ایشان، ضمن برشماری خصوصیات اخلاقی آیت‌الله دستغیب، به ریشه‌های مخالفت با روحانیت پرداختند و با اشاره به عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و آشکارشدن ماهیت این گروه در گرایش به گروه‌هایی همچون حزب دمکرات و کشورهایی مانند عراق و انگلستان، اقدام آنها را بی‌اثر و وحدت را عامل اصلی پایداری ملی خواندند.
2 در جلسه شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس ستاد کل ارتش و قائم‌مقام فرمانده سپاه درخصوص وضعیت جبهه‌های جنگ و وزیر دفاع درباره صنایع نظامی گزارش دادند و درباره لزوم انتشار اطلاعیه‌های نظامی مشترک ازطرف سپاه و ارتش گفت‌وگو شد. همچنین آقای هاشمی رفسنجانی درباره ادعای عراق مبنی‌بر اقدام ایران در کشتن اسرای عراقی، وضعیت جدید نظامی ایران و عملیاتهای انجام‌شده، وضعیت عمومی جبهه گیلانغرب و عملیات مطلع‌الفجر و... مطالبی بیان کرد.
3 آقای هاشمی رفسنجانی، نماینده امام در شورای عالی دفاع، در دفتر نمایندة امام در شورای عالی دفاع با رئیس ستاد مشترک ارتش و وزیر دفاع دربارة وضعیت نیروهای مسلح، شرایط جبهه‌ها و اخبار جنگ گفت‌وگو کرد.
4 در شیراز مراسم تشییع و خاک‌سپاری آیت‌الله دستغیب و 8 شهید همراه وی برگزار شد و به همین مناسبت، دولت امروز در سراسر ایران عزای عمومی اعلام کرد و بازار تهران نیز تعطیل شد
5 مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران شیراز، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را عامل ترور شهید دستغیب معرفی کرد و به تشریح جزئیات ترور ایشان پرداخت.
6 وزیر مشاور نخست‌وزیر در امور اجرایی در مصاحبه‌ای مطبوعاتی با اشاره به مواجه‌دانستن کشور با جنگ اقتصادی، دربارة حساسیت زمانی و تدابیر دولت برای تأمین ارز مورد نیاز برای خرید اقلام جنگی، لزوم اجرای برنامه‌های اقتصادی برای فراهم‌شدن وضعیت مطلوب و اثر این برنامه‌ها در ایجاد گرانی و برنامه‌های دولت برای مهار گرانی ازطریق ستاد بسیج اقتصادی توضیحاتی داد.
7 سخنگوی وزارت خارجه ایران ضمن بیان علت اقدام تبلیغاتی عراق در اعلام خبر کشته‌شدن اسرای عراقی به‌دست نیروهای ایرانی و تکذیب شدید این موضوع، از نهادهای بین‌المللی خواست تا برای حفظ جان اسرای ایران به‌سرعت تدابیر لازم را اتخاذ کنند.
8 در ادامة ادعای دروغین عراق دربارة کشتار 1500 تن از اسرای عراقی به‌دست نیروهای ایرانی، امروز این کشور به برخی مجامع بین‌المللی، ازجمله کمیته صلیب سرخ جهانی شکایت کرد؛ خبرگزاری کویت: «کمیته صلیب سرخ جهانی سرگرم بررسی اعتراض بغداد است»؛ رادیو عربی امان: «مملکت اردن هاشمی اقدام مقامات تهران به قتل اسرای عراقی را به‌شدت محکوم کرد»؛ سخنگوی دولت اردن بر ایستادگی اردن در کنار عراق تأکید کرد.
9 وزیر نفت پس از بازگشت از شصت‌ودومین جلسة اوپک، در پاسخ به این سؤال که چرا ایران سخنان وزیر نفت عربستان را درخصوص ثابت نگه‌داشتن و حتی کاهش قیمت نفت پذیرفته است، گفت: «فشار عربستان روی تعیین قیمت نفت سنگین، بر بازار جهانی تأثیر دارد و از آنجا که روی وضع بازار قاعدتاً باید توافقی صورت گیرد، حاضر شدیم این تخفیف را بپذیریم.»
1 معاون صدام در شورای فرماندهی انقلاب عراق، در جلسة وزیران کار کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد، بدون اشاره به موضع عراق در عقب‌نشینی از مناطق اشغال‌شدة ایران، ادعا کرد که عراق خواهان ادامه جنگ نیست.
ضمیمة گزارش817: گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس از سخنان وزیر نفت عربستان سعودی در شصت‌ودومین جلسة وزیران نفت اوپک.
گزارش روزشمار 22/9/1360
2 در درگیری نیروهای ارتش با یک دسته از نیروهای عراقی در منطقة سیدعبود، در جنوب‌غربی شوش، یک نفربر دشمن منهدم شد، 8 عراقی به هلاکت رسیدند و 3 نفر نیز اسیر شدند.
3 در گلوله‌باران شهرهای آبادان، پاوه و بستان، 3 منزل تخریب و یک کارگاه پالایشگاه نفت آبادان طعمه حریق شد.
4 اطلاعات سپاه خوزستان درباره محل استقرار، استعداد، نحوه سازماندهی، حقوق دریافتی، انواع سلاح و سایر اخبار مربوط به گروه جبهةالتحریر (عربستانی‌ها) اطلاعاتی ارائه کرد.
5 در سومین مرحله از عملیات پاک‌سازی محور بانه - سردشت، نیروهای خودی ارتفاع مهم گوزلی در 20 کیلومتری شمالغربی بانه را تصرف کردند. در این عملیات 18 تن از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته و عدة فراوانی زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز 8 تن به شهادت رسیدند و 20 نفر مجروح شدند.
6 در اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق پیرانشهر، مهاباد و بوکان، یک تن از افراد خودی شهید و 9 تن دیگر زخمی شدند.
7 استانداری کردستان در نامهای به وزارت کشور، آخرین تصمیمات شورای تأمین این استان برای تأمین امنیت جاده‌های این استان را تشریح کرد.
8 در عملیاتهای وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروههای برانداز در تهران و شیراز، یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد و مبلغ یک میلیون و 400 هزار ریال از بانک ملی شعبه کریم‌خان تهران به سرقت رفت؛ نیروهای سپاه صومعه‌سرا یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دستگیر کردند.
9 امام خمینی در جمع اعضای هیئت امنای دانشگاه ملی و رؤسای دانشکده‌های مختلف، دربارة نقش و جایگاه دانشگاه در کشور، نبود تفکر اسلامی و حتی ملی در برنامه‌ریزان کلان آموزشی عالی کشور در رژیم گذشته، لزوم طرد عناصری که وابستگی به کشورهای بیگانه را راه‌حل مشکلات می‌دانند، تشویق به خودباوری و استقلال فکری و... مطالبی ایراد کردند.
10 نخست‌وزیر، حجت‌الاسلام ناطق نوری و دکتر ولایتی را به‌ترتیب، به‌عنوان وزیر کشور و امور خارجه به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. وی همچنین در مصاحبه‌ای شرکت کرد و دربارة موضوعاتی ازجمله: پیروزی در جنگ باوجود حصر اقتصادی، روزة اقتصادی و استقلال‌طلبی تنها راه پیروزی، طرح‌های کلی امریکا در خاورمیانه و تنش‌های بهوجودآمده بین امریکا، لیبی و ایران و... سخن گفت.
11 رئیس کل بانک مرکزی، دلیل پایداری و ثبات اقتصاد ایران را در زمان جنگ همکاری مردم دراینباره اعلام کرد و دربارة نقش مردم در استقلال اقتصادی و استقبال آنها از طرح‌های ارائه‌شده که کاهش تورم و افزایش تولید را درپی دارد، مطالبی بیان کرد.
12 خبرگزاری پارس در مقاله‌ای درباره افزایش روابط اقتصادی عراق و یوگسلاوی و تبدیل‌شدن عراق به اولین شریک تجاری یوگسلاوی توضیحاتی داد و مواردی از مبادلات تجاری دو کشور را برشمرد.
1 آسوشیتدپرس: وزارت کشور بحرین از دستگیری گروهی که در ایران آموزش دیده و به آن کشور اعزام شده‌اند، خبر داد. درمقابل، قائم‌مقام وزارت خارجه ایران، انتساب این گروه به ایران را به‌شدت تکذیب کرد و آن را کار عواملی دانست که در تلاش برای ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه‌اند.
2 خبرگزاری فرانسه: پادشاهی سعودی امروز اعدام 1500 اسیر عراقی به‌دست مقامات ایرانی را - که عراق ادعا کرده بود - به‌شدت محکوم کرد.
3 براثر انفجار بمبی در داخل یک خودرو در لندن، دو ایرانی سرنشین آن کشته شدند و یک تن دیگر آسیب دید. یک مقام پلیس گفت: احتمالاً بمب توسط قربانیان این انفجار حمل می‌شده است؛ روزنامه گاردین: این بمب احتمالاً برای ترور یکی از مخالفین جمهوری اسلامی که در همان زمان در هاید پارک لندن مشغول سخنرانی بوده، حمل می‌شده است؛ خبرگزاری پارس: باتوجه‌به اینکه فرد مصدوم از افراد انجمن اسلامی دانشجویان ایران و از اعضای سابق کنسولگری ایران بوده است، احتمالاً افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این امر دست داشته‌اند.
4 خبرگزاری فرانسه در مقاله‌ای ضمن بررسی سیر جنگ ایران و عراق به موضوعاتی ازجمله: اهداف مقامات و رهبران عراق از جنگ، عقب رانده‌شدن قوای اشغالگر از بخش‌هایی از ایران به‌عنوان موضوعی پیش‌بینی‌نشدنی؛ برتری‌های عراق ازجمله وضع مناسبت‌تر پولی، کمک کشورهای عربی و کمک تسلیحاتی شوروی و فرانسه به عراق و تنها برتری ایران؛ یعنی برخورداری از پشتیبانی مردمی اشاره کرد.
گزارش روزشمار 23/9/1360
5 در ادامه عملیات مطلع‌الفجر، یکی دیگر از قله‌های ارتفاع شیاکو به تصرف نیروهای خودی درآمد، چند تانک و نفربر عراقی منهدم شد و بالغ‌بر 50 نظامی عراقی کشته شدند؛ در بمباران و گلوله‌باران شهرهای اهواز، بستان، مریوان، دزفول و اندیمشک، 8 تن شهید و بیش از 12 تن مجروح شدند.
6 حمل مهمات ازطریق مرزهای اردن به داخل عراق؛ انتقال 12 بالگرد ساخت فرانسه از اردن به عراق؛ اعدام 3 فرمانده ارتش عراق به‌دلیل شکست واحدهایشان در عملیات مطلع‌الفجر؛ پناهنده‌شدن 4 نظامی ارتش عراق به ایران از مرزهای غربی کشور مهم‌ترین اخبار نظامی امروز است.
7 در حمله عناصر کومه‌له به شهر سنندج 7 تن از نیروهای خودی شهید یا زخمی شدند و از افراد کومه‌له نیز 8 تن به هلاکت رسیدند.
8 براثر آتش توپخانه خودی در محورهای بانه - سردشت، 13 تن از افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی کشته و 7 تن از آنان زخمی شدند؛ لشکر28 سنندج، 2 پایگاه گروه کومه‌له را که عده‌ای از نیروهای خودی در زندان آن نگهداری می‌شوند، شناسایی کرد.
9 روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران در گزارش عملکرد هفت‌هفته‌ای خود از دستگیری 205 تن از وابستگان به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 30 تن از عناصر سلطنت‌طلب که در توطئه‌های گوناگون علیه نظام شرکت داشتند و همچنین احمد غضنفرپور از وابستگان به بنی‌صدر - که پس از فرار وی، علیه جمهوری اسلامی فعالیت داشت - خبر داد.
10 آقای هاشمی رفسنجانی در دیدار با امام خمینی، درخصوص امور جنگ و عضویت اعضای احزاب در سپاه به ایشان گزارش داد. رئیس مجلس همچنین در تماس تلفنی با فرمانده کل سپاه، درباره پیشرفتهای عملیاتی در مناطق غرب کشور با وی گفت‌وگو کرد.
1 به‌دنبال ادعای روزگذشته دولت بحرین مبنی‌بر دستگیری چند تن از افراد مسلح که در ایران آموزش دیده‌اند، نخست‌وزیر ایران این ادعا را رد کرد.
2 در دیدار 4 تن از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی با آیت‌الله منتظری، ایشان با تأکید بر فرمان امام خمینی مبنی‌بر پرهیز از تأخیر در بازگشایی و نوگشایی دانشگاه‌ها، مطالبی بیان کرد؛ عبدالکریم سروش، عضو شورای انقلاب فرهنگی، در مصاحبه‌ای در پایان این دیدار، دربارة تصمیمات این شورا در موضوعات تربیت اخلاقی دانشجویان و کمک‌گرفتن از مدرسین حوزة علمیه قم دراینباره، نحوه همکاری این شورا با حوزة علمیه قم، نظر آقای منتظری درباره تعجیل در بازگشایی دانشگاه‌ها و خصوصیات کلی اساتید دانشگاه‌ها و... مطالبی بیان کرد.
3 درپی جانب‌داری دولت عربستان از ادعای عراق دربارة اعدام 1500 تن از اسرای عراقی، سفارت ایران در جده، با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن تکذیب ادعای عراق، به دولت عربستان توصیه کرد که براساس اخبار کذب موضع‌گیری نکند.
4 نماینده مردم دزفول با اعتراض به بی‌تفاوتی مجامع بین‌المللی و منابع خبری دربرابر جنایات ارتش عراق در دزفول، اعلام کرد تاکنون بیش از 4900 خانه، بیمارستان، مسجد، مدرسه و مغازه در این شهر، به‌دست نیروهای بعثی تخریب شده است.
5 سفیر عراق در مصاحبه‌ای در اسلام‌آباد پاکستان، در کسوت یک فرد نظامی، با ارائه آماری اغراق‌آمیز از تلفات و خسارتهایی که مدعی است در عملیات طریق‌القدس به ایران وارد آمده است و ضمن انکار فرار و عقب‌نشینی عراقی‌ها از منطقه عمومی و شهر بستان، بر حمایت دولت عراق از مخالفان جمهوری اسلامی تأکید کرد. وی همچنین اتهام دولت عراق به دولت ایران مبنی‌بر کشتار اسرای عراقی را تکرار کرد.
6 با توافق سه کشور عراق، سوریه و لبنان، خط لولة نفتی کرکوک - بندر بانیاس (سوریه) - طرابلس (لبنان)، پس از 6 سال و 9 ماه فعال خواهد شد.
7 درپی ادعای دولت بحرین دربارة دستگیری یک گروه تروریستی آموزش‌دیده در ایران، رسانه‌های مختلف ازجمله خبرگزاری یونایتدپرس، رادیو لندن، رادیو امریکا، رادیو اسرائیل، خبرگزاری فرانسه و رادیو ابوظبی، موضع‌گیری مقامات کشورهای حوزة خلیج‌فارس را در جانب‌داری از بحرین انعکاس دادند یا خود دراینباره به اظهارنظر پرداختند و ایران را متهم کردند.
8 رادیو صدای ایران متعلق به گروههای سلطنت‌طلب به نقل از نشریه هرالد تریبیون، مقاله‌ای را دربارة سیر جنگ ایران و عراق، تحولات جاری در جبهه‌ها، کمک‌های دولت فرانسه و شوروی به عراق و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن آینده جنگ نقل کرد.
9 یک گروه از دیپلمات‌ها که رادیو امریکا آنها را دیپلمات‌های برجستة جهان نامید، به رهبری معاون پیشین هیئت نمایندگی امریکا در سازمان ملل، کمیته‌ای تشکیل دادند تا موارد نقض حقوق بشر در ایران را بررسی کنند.
گزارش روزشمار 24/9/1360
10 نیروهای ایرانی تلاش کردند تا خط پدافندی خود را در منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر اصلاح و ترمیم کنند که این امر میسر نشد؛ در گلوله‌باران منطقة مریوان 3 تن زخمی شدند.
در درگیریهای نیروهای خودی و افراد مسلح ضدانقلاب و همچنین اقدامات عناصر وابسته به گروههای غیرقانونی در شهرهای سقز، پیرانشهر، بوکان، تکاب، ارومیه و قروه، تعدادی از افراد
1 ضدانقلاب کشته و 5 نفر از آنان دستگیر شدند. از نیروهای خودی نیز 7 نفر زخمی شدند و یک تن به شهادت رسید؛ یکی از نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران خود را به نیروهای سپاه تسلیم کرد؛ دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران در مصاحبه با رادیو این حزب، رضایتمندی خود را از اتحاد با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعلام کرد.
2 آقای هاشمی رفسنجانی در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی درباره اقدام رژیم صهیونیستی در الحاق رسمی بلندی‌های جولان به خاک خود، قرارداد جدید امریکا و رژیم صهیونیستی و سکوت و حتی پاداش اعراب دراینباره به امریکا با پایین‌آوردن قیمت نفت، طرح‌های کلی امریکا برای ایجاد مشکل در جهان اسلام و منزوی‌کردن کشورهای مترقی منطقه با کمک کشورهای حاشیه خلیج‌فارس مطالبی بیان کرد.
3 نخست‌وزیر و وزارت خارجة ایران، اقدام رژیم اشغالگر قدس را در الحاق بلندی‌های جولان به این رژیم محکوم کردند.
4 به‌دنبال اقدام امریکا در قطع کمک‌های فنی به صنعت نفت لیبی، وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران برای همکاری با دولت لیبی اعلام آمادگی کرد.
5 بولتن محرمانه خبرگزاری جمهوری اسلامی درباره آزادشدن 37 تن از اسرای غیرنظامی ایران و چگونگی رفتار نظامیان عراق با اسرای ایران، گزارشی منتشر کرد.
6 نمایندگان مجلس شورای اسلامی به آقایان علی‌اکبر ناطق‌نوری و علی‌اکبر ولایتی برای تصدی پست وزارت کشور و وزارت امور خارجه، رأی اعتماد دادند.
7 دولت عراق در اقدامی تبلیغاتی برای فراهم‌شدن شرایط میزبانی اجلاس هفتم سران کشورهای عضو عدم‌تعهد در بغداد - که سال آینده برگزار خواهد شد - از وزیران کار کشورهای غیرمتعهد دعوت کرد تا از آن کشور بازدید کنند؛ صدام حسین در دیدار با وزیران کار کشورهای غیرمتعهد یادآور شد که حاضر به مذاکره با ایران برای خاتمه‌یافتن جنگ است و به همین منظور از مقامات ایران برای مذاکره دراینباره دعوت می‌کند. وی درعین‌حال تأکید کرد که ایران باید حاکمیت عراق بر اروندرود را بپذیرد. صدام در سخنانش از عملکرد هیئت‌های صلح و سهل‌انگاری آنها نیز انتقاد کرد.
8 ساختمان سفارت عراق در بیروت براثر انفجار شدیدی به‌کلی ویران شد و 120 نفر از عوامل سفارت عراق کشته یا زخمی شدند.
9 باوجود تکذیب مقامات ایران در اعزام یک گروه مسلح به کشور بحرین، امروز 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در بیانیه‌ای، آنچه را که تلاش برای تحریک خرابکاری در بحرین خواندند، محکوم کردند.
گزارش روزشمار 25/9/1360
10 نیروهای خودی در حمله به چند قله شیاکو در منطقه عملیاتی مطلع‌الفجر، موفق شدند قله انار و قسمتی از قله بزنیلی را تصرف کنند، اما به‌دلیل مقاومت دشمن و شهید یا مجروح‌شدن اکثر فرماندهان عملیاتی، از ادامة عملیات بازماندند.
11 گلوله‌باران امروز مناطق مسکونی و همچنین شهر آبادان امروز با شدت کمتری انجام شد و فقط چند گلوله توپ به محوطه گمرک این شهر اصابت کرد که خساراتی برجای گذاشت.
در پاک‌سازی 3 روستا در حوالی تکاب و نقده و حمله به یک پایگاه گروههای مسلح غیرقانونی در کامیاران، 40 تن از افراد ضدانقلاب کشته، 14 تن زخمی و 19 نفر دستگیر شدند. از نیروهای خودی
1 نیز 7 تن مجروح شدند؛ در عملیاتهای وابستگان به گروههای ضدانقلاب در مهاباد و سردشت، یک تن از نیروهای خودی به شهادت رسید و 2 سرباز زخمی شدند.
2 در 2 عملیات تروریستی گروههای مسلح برانداز در شهرهای آمل و پاوه، 3 تن از پاسداران زخمی شدند.
3 نیروهای سپاه همدان یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر تصرف کردند که درپی آن 2 نفر از منافقین کشته شدند و یکی از آنان خودکشی کرد؛ روابط عمومی سپاه تهران و اصفهان در اطلاعیه‌های جداگانه‌ای اعلام کردند که در چند روز گذشته، در این شهرها 51 نفر از اعضای گروههای مسلح برانداز و کادرهای بالای آنها دستگیر و 2 تن از آنان کشته شده‌اند و یک خانه تیمی منافقین نیز تصرف شده است.
4 امام خمینی در جمع عده‌ای از مردم و مسئولان کشور بر همبستگی اقشار گوناگون به‌ویژه حوزه‌های علمیه و دانشگاه تأکید کردند. ایشان همچنین از سران کشورهای اسلامی به‌دلیل عملکرد مغایر با اصول اسلامی آنان - که رژیم صهیونیستی را در الحاق بلندی‌های جولان به خاک خود مصمم کرده است، گلایه کردند. توصیه به ملت‌های مسلمان منطقه برای قیام و ایستادگی در مقابل رژیم صهیونیستی، قابلیت استفاده از ابزار نفت در مقابل قدرت‌های شرق و غرب و... از دیگر محورهای سخنان امام خمینی در این دیدار بود.
5 کاردار موقت ایران در سازمان ملل نامهای را که اطلاعیه وزارت امور خارجه ایران به آن پیوست شده بود، به دبیرکل سازمان ملل تحویل داد. در این اطلاعیه علاوه‌بر حملات هواپیماهای عراقی به شهرهای ایلام، دزفول و اهواز، به اقدام نظامیان عراقی در شکنجه و کشتار مردم غیرنظامی و اسیران جنگی اشاره شده و از دبیرکل سازمان ملل درخواست شده است که نماینده‌ای را به‌منظور تهیه گزارش به مناطق موردنظر ایران اعزام کند.
6 ادعای رادیو کلن و رادیو بی‌بی‌سی مبنی‌بر درخواست ایران از امریکا برای خرید لوازم هواپیماهای جنگی و رد این درخواست ازجانب وزارت دفاع امریکا.
7 به‌دنبال وقوع انفجار 3 روز پیش در حومه لندن - که سبب مرگ 2 تن و مجروحیت یک نفر شد - امروز خبرگزاری فرانسه از دستگیری 3 ایرانی به‌دست پلیس انگلستان خبر داد. دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پاریس، با اشاره به این اتفاق، ایران را به اعزام تروریست به سایر کشورها متهم کرد.
8 مجله فرانسوی ژون آفریک در مقاله‌ای ادعا کرد که شوروی از هم‌اکنون در تدارک دورة بعد از (امام) خمینی در ایران است. این مجله همچنین مدعی شد که 75 مشاور روسی و کویتی سرگرم سامان‌دادن به سرویس‌های اطلاعاتی ایران هستند و حزب توده 40 درصد پست‌های مهم ایران را در اختیار دارد؛ رادیو ایران و رادیو صدای ایران، متعلق به گروههای سلطنت‌طلب، خبر فروش هواپیماهای مسافربری ایران، فروش جواهرات سلطنتی و موافقت با بهره‌برداری شوروی از معادن اورانیوم ایران و فروش اورانیوم به آن کشور را جعل کرده، مدعی فروش آنها برای تأمین هزینه‌های مملکتی شدند.
9 درپی ادعای مقامات بحرین مبنی‌بر دستگیری عده‌ای افراد مسلح که در ایران برای قیام مسلحانه آموزش دیده‌اند، امروز وزیر کشور بحرین در مصاحبه با روزنامه‌های عرب نیوز (چاپ جده) و شرق الاوسط (چاپ لندن) علاوه‌بر واردکردن اتهامات قبلی به ایران، اطلاعات جدیدتری دراختیار آنان قرار داد.
روزنامه انگلیسی‌زبان بغداد خبر داد که عراق بودجه‌ای معادل 14 میلیارد دلار را برای سال جدید
1 میلادی اختصاص داده است و اولویت‌های این بودجه مربوط به کشاورزی و عمران روستایی است.
2 به‌دنبال انفجار روز گذشته سفارت عراق در بیروت، حزب الدعوه عراق (از گروههای معارض عراقی) با انتشار اطلاعیه‌ای، ضمن اعلام چگونگی این انفجار، مسئولیت آن را برعهده گرفت.
گزارش روزشمار 26/9/1360
3 سنگین‌ترین پاتک یگانهای ارتش عراق برای تصرف ارتفاع شیاکو و حملات آنها در جبهة دشت گیلانغرب موفقیتی درپی نداشت و نیروهای عراقی مجبور به عقب‌نشینی از این محور شدند؛ در گلوله‌باران مناطق مسکونی آبادان یک مغازه تخریب شد؛ در جبهة ایلام، براثر انفجار 2 دستگاه خودرو جهاد سازندگی و ژاندارمری در برخورد با مین 2 تن از نیروهای خودی زخمی شدند.
4 در عملیات نیروهای سپاه و بسیج ریجاب و جوانرود با نام مولای متقیان، که در نوار مرزی غرب جوانرود انجام شد، نیروهای خودی موفق شدند تپههای میش‌رنگین، دار زنگنه و بخشی از ارتفاعات بمو را تصرف و 100 روستا را آزاد کنند. در این عملیات 500 تن از نیروهای عراقی کشته یا مجروح شدند و غنائم زیادی از دشمن به دست آمد.
5 قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش: سازمان استخبارات ارتش عراق به‌منظور جلوگیری از فرار نظامیان این کشور، با اعزام نیروهای خود در قالب سربازان عادی به جبهه‌های جنگ مبادرت به کشتن افرادی می‌کند که قصد فرار یا پناهنده‌شدن به ایران را دارند.
6 ورود 38 دستگاه خودرو نظامی حامل مهمات سبک و سنگین از کشور اردن به عراق در روز جاری و 87 خودرو حامل مهمات از کشورهای عربستان، اردن و کویت به این کشور در روز گذشته.
7 در حمله افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی به اجتماع مردم و چند مرکز آموزشی، فرهنگی و نظامی در شهرهای سردشت، بانه و شاهین‌دژ، 2 تن شهید و 62 نفر زخمی شدند؛ ارتش عراق اخیراً تعدادی سلاح و مقادیری مهمات دراختیار گروههای مسلح غیرقانونی قرار داده است.
8 ترور و شهادت یک پاسدار در شهر همدان؛ سرقت سلاح و مهمات از پادگان ارتش در باختران به‌دست افراد وابسته به گروههای مسلح برانداز؛ دستگیری 8 تن از وابستگان به این گروه‌ها در شهرهای نوشهر، گرگان و صومعه‌سرا؛ شناسایی و تصرف یک خانه تیمی با تلاش نیروهای سپاه منطقه3 کشوری.
9 باوجود اعلام آمادگی ایران برای سرمایه‌گذاری در طرح مشترک پتروشیمی ایران و ژاپن، رئیس ژاپنی "شرکت توسعه شیمیایی ایران" در مصاحبه‌ای، با به‌کاربردن تعابیری دوپهلو و موضع‌گیری‌های غیرشفاف، از اظهارنظر صریح دربارة تکمیل این پروژه خودداری کرد.
10 نشریه بررسیهای اقتصادی خاورمیانه در مقاله‌ای درخصوص وضعیت اقتصادی ایران، با اشاره به دستور بانک مرکزی در گشایش اعتبارات ارزی و بررسی ذخایر ایران، مشکلاتی فرضی را مطرح کرده که علت آن کمبود شدید ارز در اقتصاد ایران و سایر منابع مالی و همچنین دسترسی‌نداشتن به سرمایه‌های خارجی و املاک و مستغلات موجود در خارج از ایران بیان شده است.
11 رادیو بی‌بی‌سی در مقاله‌ای با دستاویز قراردادن حوادث اخیر بحرین به بررسی این واقعه و پیامدهای آن پرداخت. اثبات‌نشدن اتهام ایران در دست‌داشتن در کودتای بحرین، آسیب‌پذیری کشورهای عربی به‌دلیل برخوردارنبودن از پشتیبانی‌های مردمی و نقش شورای همکاری خلیج‌فارس در برقراری امنیت، مهم‌ترین محورهای این مقاله است.
1 امضای قرارداد یک موافقت‌نامه همکاری فنی بین یک هیئت عراقی و وزارت هماهنگی طرح‌ها و برنامه‌های یونان به‌منظور توسعة روابط درزمینه اقتصادی، بازرگانی، فنی و علمی.
2 خبرگزاری فرانسه: رئیس‌جمهور یمن جنوبی در گفت‌وگوی تلفنی با صدام حسین، وقوع انفجار در سفارت عراق را محکوم کرد و با ارسال تلگرافی به رئیس‌جمهور لبنان، ضمن محکوم‌کردن این اقدام، خواستار تحقیقات بیشتر برای آشکارشدن هویت عاملان این حادثه شد؛ رادیو مونت کارلو با اعلام ادامه آواربرداری سفارت مخروبه عراق در بیروت فرضیاتی را از قول کارشناسان درباره شدت انفجار نقل کرد.
ضمیمة گزارش873: مشخصات نظامی و موقعیت ارتفاعات بمو.
گزارش روزشمار 27/9/1360
3 درنتیجه اقدامات نیروهای خودی در منطقه عمومی خرمشهر 6 نظامی عراقی کشته شدند؛ در همین منطقه یک سنگر خودی هدف قرار گرفته و منهدم شد؛ حملات هوایی و توپخانه‌ای عراق به آبادان، اندیمشک و دزفول یک شهید و 7 مجروح برجای گذاشت و خساراتی به بار آورد.
4 به گزارش ستاد عملیات سپاه دزفول مستقر در خرمشهر، نیروهای عراقی برای حفاظت بیشتر از خرمشهر و جلوگیری از هجوم نیروهای خودی به این شهر اقدامات مهندسی متعددی در داخل خرمشهر انجام داده‌اند.
5 درپی شیوع برخی خبرها مبنی‌بر احتمال حمله ایران به شهر و منطقه عمومی بصره، مقامات عراق درپی اتخاذ تدابیری هستند تا مانع از خروج مردم از شهر بصره شوند.
6 اعضای صنف فروشندگان خودرو، 24 کامیون حامل مایحتاج ضروری رزمندگان و مصالح ساختمانی به‌منظور کمک به افراد جنگ‌زده و بازسازی مناطق خسارت‌دیده، به مناطق جنگ‌زده غرب کشور ارسال کردند.
7 ایران برای افشای دروغگوییهای مقامات عراق مبنی‌بر باقی‌ماندن بستان در دست نیروهای عراقی، از سفرا، دیپلمات‌ها و وابستگان نظامی 24 کشور خارجی مقیم ایران برای دیدار از مناطق جنگی استان خوزستان و شهر آزادشده بستان دعوت کرد؛ اقدام سفارت ایران در کویت جهت پخش فیلم پیروزی بستان برای افشای دروغ‌پردازی‌های عراق درباره تصرف‌نشدن این شهر، به‌دلیل مخالفت مقامات کویتی ناتمام ماند.
8 در 3 عملیات مستقل نیروهای سپاه پاسداران، مناطقی از جنوب سقز، شمال‌غرب کامیاران و روانسر پاک‌سازی شد، 40 تن از نیروهای مسلح غیرقانونی کشته، بیش از 34 تن زخمی و 8 نفر اسیر شدند و از نیروهای خودی نیز 3 تن شهید و 8 نفر زخمی یا اسیر شدند؛ در بوکان، حملة مهاجمان مسلح به شهر، با مقاومت پاسداران روبهرو شد و مهاجمان مجبور به فرار از منطقه شدند.
9 در عملیات پاک‌سازی جنگلهای اطراف فومن به‌دست نیروهای سپاه، 5 تن از افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و یک نفر از آنها به هلاکت رسید.
10 نشریه لویدز لیست لندن در مقاله‌ای به افزایش صادرات نفتی ایران اشاره کرد و دربارة چگونگی حمل نفت در کشورهای خریدار آن توضیحاتی داد.
آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نمازجمعه تهران از اقدام عربستان و کویت در پایین‌آوردن قیمت نفت انتقاد کرد و دلیل آن را تأثیرگذاری بر جنگ دانست. وی همچنین شایعه اعدام اسرای عراقی در ایران و بدرفتاری با آنها را تکذیب کرد. رئیس مجلس پیروزی‌های رزمندگان در جبهه‌های جنگ، عواقب شکست اجلاس فاس، جنایت جدید رژیم صهیونیستی و الحاق رسمی بلندی‌های جولان به اراضی اشغالی، همچنین تبلیغات گمراه‌کنندة استعمار علیه ایران درباره بحرین را به هم مرتبط خواند
1 و ریشه آن را انقلاب ایران و رشد فکر اسلامی در جهان ذکر کرد.
2 به‌دنبال اقدام برخی مقامات کشور و رسانه‌ها که در سخنرانی‌ها و موضع‌گیری‌هایشان دولت‌های دیگر را مورد هجوم قرار می‌دهند، سیداحمد خمینی در دیدار با آقای هاشمی رفسنجانی اظهار کرد که امام این شیوه را نمی‌پسندد.
3 نماینده دائم عراق در سازمان ملل متحد، نامه وزیر خارجه این کشور را که در آن مدعی شده بود اسیران عراقی در جبهه‌های جنگ به‌دست نیروهای ایران اعدام شده‌اند، به دبیرکل سازمان ملل متحد تحویل داد؛ سخنان یک افسر عراقی پناهنده به ایران درخصوص بی‌تأثیربودن شایعة اعدام اسرا در میان نظامیان عراقی.
4 نشریات المجله و الحوادث (چاپ انگلیس)، دربارة افزایش روابط عراق با کشور شوروی در بخش نظامی و افزایش سطح رابطه اقتصادی آلمان با عراق خبر دادند.
5 درپی تیرگی روابط ایران و بحرین، روزنامة اخبار الخلیج اعلام کرد که دولت بحرین سفیر خود را از تهران فراخوانده و از ایران خواسته است که به‌جای حسن شوشتری، سفیر ایران در منامه، فرد دیگری را تعیین کند؛ از سوی دیگر، عربستان اعلام کرد که این کشور یک پیمان امنیتی با بحرین امضا خواهد کرد.
گزارش روزشمار 28/9/1360
6 ادامه‌یافتن وضعیت روزهای گذشته در منطقة عملیاتی مطلع‌الفجر و فشار مداوم و پیوسته عراق برای بازپس‌گیری شیاکو، فرماندهان خودی را به چاره‌جویی و یافتن راهی برای کاستن از فشار ارتش عراق به این منطقه واداشت. ازجمله این تدابیر، تلاش دوباره در تنگ کورک و تنگ قاسم‌آباد برای کشاندن بخشی از توان ارتش عراق به شرق منطقه عملیات و تهدید عقبه دشمن در جاده گیلانغرب به قصرشیرین به‌منظور کاستن از فشار دشمن در شیاکو بود. عملیات نیروهای خودی توجه قوای عراقی را تاحدی از شیاکو متوجه شرق این ارتفاع کرد، اما درنهایت با افزایش میزان تلفات نیروهای خودی، دستور عقب‌نشینی صادر شد و نیروها ارتفاعات جنوب تنگ کورک را ترک کردند.
7 خلبان و کمک خلبان ایرانی، با یک بالگرد به خاک ترکیه گریختند و به این کشور پناهنده شدند؛ در یک هفته اخیر یک سرهنگ دوم کماندوی عراقی و یک افسر در منطقه عمومی بستان و همچنین 6 سرباز در منطقه سردشت وارد خاک ایران شدند و درخواست پناهندگی کردند.
8 روابط عمومی سپاه مریوان از اجرای 2 عملیات در طول هفته گذشته به‌دست چریک‌های کرد مسلمان در داخل خاک عراق خبر داد که درپی آن، بیش از 11 تن از نظامیان ارتش عراق کشته یا مجروح شدند؛ در همین مدت، نیروهای خودی یک تانک عراقی‌ها را منهدم کردند که درنتیجه آن یک عراقی به هلاکت رسید و 5 تن دیگر زخمی شدند.
9 سه تن از اشرار منطقة ایلام که با پشتیبانی عراق قصد داشتند یک دکل تلویزیونی را در غرب ایلام منفجر کنند، قبل از هرگونه اقدامی، به‌دست گروه فداییان امام خمینی دستگیر شدند. از این افراد یک بمب و تعدادی اسلحه به دست آمد.
10 در عملیات‌ها و اقدامات افراد وابسته به گروههای مسلح غیرقانونی در مناطق غربی و شمال‌غرب کشور، 2 تن از افراد خودی شهید و 16 تن زخمی شدند.
11 عصمت دری، از خوانین منطقة سرو در شمالغربی ارومیه، در درگیری با افراد سپاه، کشته و یکی از افرادش نیز زخمی شد.
درپی دستگیری مسئول منطقه‌ای و دیگر اعضای شورای فرماندهی و نیز همه مسئولان سازمان مجاهدین
1 خلق (منافقین) در گچساران، شبکة مشترک این سازمان در بهبهان و گچساران صددرصد متلاشی شد.
2 فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده نیروی زمینی ارتش در جلسه‌ای با حضور آقای هاشمی رفسنجانی، گزارشی از عملیات اخیر رزمندگان اسلام در جبهه‌های غرب دادند و دربارة حملة وسیع آینده به عراق در جنوب کشور مذاکره کردند.
3 شورای عالی دفاع به ریاست آیت‌الله خامنه‌ای تشکیل جلسه داد. رئیس‌جمهور در پایان این جلسه، دربارة ادعاهای منتشرشده دربارة درخواست ایران از امریکا برای فروش لوازم هواپیماهای جنگی، صلح‌طلبی صدام حسین و آزادی اسرای غیرنظامی و... مطالبی بیان کرد.
4 درپی جنگ روانی وسیع و دامنه‌دار دولت بحرین و رسانه‌های عربی و غربی دربارة دستگیری عده‌ای افراد مسلح بحرینی وابسته به ایران، سخنگوی وزارت خارجه این اقدام را انتقام‌گیری عراق و عوامل غربی از ایران ارزیابی کرد و به کشورهای کوچک عربی دربارة گرفتارشدن در این گونه دام‌های سیاسی هشدار داد.
5 به‌دنبال جلسة روز گذشته حاج سیداحمد خمینی با آقای هاشمی رفسنجانی دربارة دیدگاه امام درخصوص جلوگیری از تخریب روابط خارجی جمهوری اسلامی با سایر دولت‌ها، امروز جلسه سران قوای کشور، با حضور سیداحمد خمینی و وزیر امور خارجه، برای تصمیم‌گیری دربارة سیاست خارجی و کیفیت برخورد با دولت‌ها و نهضت‌ها تشکیل شد.
6 وزیر جدید کشور در مصاحبه‌ای با بیان این موضوع که اولویت کاری وزارت کشور تأمین امنیت است، مأموریت این وزارتخانه را برای تحقق این امر، هماهنگی بین نیروهای امنیتی و انتظامی اعلام کرد.
7 مجلة الاسبوع العربی (چاپ بیروت) نوشت: فرانسه درزمینة صدور مواد غذایی به عراق مقام اول را دارد و مجموع قراردادهای منعقدشده بین دو کشور در سال 1981 بالغ‌بر 7/4 میلیارد دلار است که صادرات فرانسه نسبت به سال گذشته، 181 درصد افزایش داشته است.
8 خبرگزاری یونایتدپرس در گزارشی از ادامه کار آواربرداری از ساختمان تخریب‌شده سفارت عراق در بیروت، اعلام کرد: گروههای نجات امروز 2 جسد را از زیر خرابه‌های سفارت عراق بیرون آوردند که به این ترتیب، تعداد کشته‌شدگان حادثه انفجار این سفارتخانه به 30 تن رسید و تعداد زخمی‌ها نیز 106 نفر است؛ خبرگزاری پارس به نقل از کارشناسان نظامی در لبنان، علت انفجار این ساختمان را منفجرشدن مقادیر فراوانی مواد منفجره که درون ساختمان سفارت انباشته شده بود، اعلام کرد.
گزارش روزشمار 29/9/1360
9 هواپیماهای عراقی شهر بستان، غرب سوسنگرد، منطقة عمومی کرخه و شهر ایوان را بمباران کردند. در گلوله‌باران شهر آبادان یک نفر به شهادت رسید و 15 نفر زخمی شدند؛ یک فروند هواپیمای عراق که قصد بمباران مواضع نیروهای خودی در شیاکو را داشت، هدف آتش یگانهای پدافندی هوایی ایران قرار گرفت و سقوط کرد.
10 عربستان 16 دستگاه خودرو حامل وسایل و قطعات زرهی و 18 دستگاه خودرو حامل مهمات را از مرز عرعر و 4 دستگاه خودرو حامل موشک‌های ضدهوایی را ازطریق خاک کویت، وارد عراق کرد.
11 درپی فرار روز گذشته دو خلبان هوانیروز ارتش با یک فروند بالگرد به ترکیه، خبرگزاری یونایتدپرس امروز اعلام کرد: دو افسر ایرانی به‌منظور کسب پناهندگی سیاسی از فرانسه با یک هلیکوپتر به ترکیه فرار کردند.
فرمانده سپاه تهران در مصاحبه‌ای دربارة حساسیت‌های امنیتی تهران، آثار جنگ بر شدت فعالیت
1 گروههای مسلح غیرقانونی، آموزش نیروهای سپاه برای به کارگیری سلاح‌های سنگین، تشکیل گردان زرهی سپاه و به‌کارگیری آن در عملیات طریق‌القدس مطالبی بیان کرد.
2 در پاک‌سازی مناطقی از محور بانه - سردشت، 3 تن از نیروهای خودی شهید و 6 تن زخمی شدند؛ در حملات گروههای ضدانقلاب به منطقة سرو در شمالغربی ارومیه، سنندج و روستایی از توابع قروه نیز یک تن از نیروهای خودی دستگیر و 2 نفر از مردم به گروگان برده شدند. از افراد ضدانقلاب نیز 5 تن کشته و عده‌ای زخمی یا دستگیر شدند.
3 افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب قوی به داخل یک مغازة شیشه‌بری در اصفهان پرتاب کردند که خساراتی درپی داشت.
4 فرمانده کل سپاه در جمع فرماندهان سپاه درباره جایگاه جنگ در سپاه و وظایف این نهاد در دفاع از مرزها، ماهیت جنگ تحمیل‌شده به ایران و اهداف غایی آن، انتظارات مردم از سپاه در موضوع جنگ، تشریح راهبرد منطقه‌ای امریکا، موضوعات مربوط به فلسطین و منطقه و... سخنانی ایراد کرد.
5 در ادامه جنجال‌آفرینی کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان، دربارة افراد دستگیرشده در بحرین که ادعا می‌شود در ایران دوره‌های آموزش نظامی را گذرانده‌اند، وزیر کشور عربستان روز گذشته وارد بحرین شد و دربارة وابستگی امنیت بحرین و عربستان به یکدیگر، مواضع شاه عربستان دربارة مسائل اخیر بحرین، به‌امضارسیدن یک طرح نامحدود امنیتی بین عربستان و بحرین و حمایت از عراق مطالبی بیان کرد. وزیر کشور بحرین نیز در مصاحبه با روزنامه کویتی الانباء کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس را به تشکیل یک نیروی واکنش سریع دعوت کرد.
6 دو تن از اعضای جبهة آزادیبخش بحرین با اعلام فعالیت این جبهه در دو زمینه فرهنگی و سیاسی، به‌نوعی به ادعاهای مقامات بحرینی که افراد دستگیرشدة اخیر در این کشور را دارای مشی مسلحانه و وابسته به این جبهه خوانده بودند، پاسخ دادند. آنها همچنین دستگیری افراد وابسته به این جبهه را اتفاقی خواندند و ادعای حضور افراد ایرانی در جمع بازداشت‌شدگان را رد کردند.
ضمیمة گزارش910: اقدامات دشمن به‌منظور بازپس‌گیری مناطق تصرف‌شده در عملیات مطلع‌الفجر، نقاط ضعف این عملیات و تلفات و خسارات واردشده به دشمن.
گزارش روزشمار 30/9/1360
7 درحالیکه فرماندهان عملیاتی، درگیر طراحی و اجرای عملیاتی برای تکمیل عملیات طریق‌القدس به‌منظور تصرف حدفاصل رودخانه سابله تا رودخانه نیسان بودند، نیروهای عراقی این منطقه را تخلیه و اقدام به عقب بردن نیروهای خود به جنوب رودخانه نیسان کردند؛ فرمانده عملیات طریق‌القدس در نامهای به فرمانده کل سپاه، فرمانده منطقه8 و یگانهای عملیاتی منطقه، به تلاش دشمن جهت بازپس‌گیری مناطقی که با هجوم نیروهای خودی از دست داده، ناکامی قوای عراقی و همچنین دلایل نظامی عقب‌نشینی نیروهای عراقی از حدفاصل رودخانه سابله تا رودخانه نیسان اشاره کرد.
8 در بمباران مناطق مسکونی آبادان و سوسنگرد و گلوله‌باران شهر آبادان، یک نفر به شهادت رسید و 15 تن زخمی شدند. همچنین بخشی از فرودگاه، پالایشگاه و پتروشیمی آبادان آسیب دید و 7 خانه نیز ویران شد.
9 ورود 27 دستگاه خودرو سنگین حامل مهمات از عربستان به عراق؛ به گزارش قرارگاه مقدم نزاجا ازطریق اسکلة الشعیبه کویت، روزانه 18 تریلر اقلام نظامی به داخل عراق حمل می‌شود.
1 در درگیریهای گروههای مسلح غیرقانونی با مردم و نیروهای خودی در شهرهای مهاباد و سقز، 42 تن از نیروهای خودی و مردم شهید یا زخمی و عده‌ای گروگان گرفته شدند و 5 تن از افراد گروههای غیرقانونی نیز کشته شدند؛ 2 نفر از افراد گروه کومه‌له خود را به پاسگاه چناره مریوان تسلیم کردند.
2 صدام حسین در دیدار با رئیس‌جمهور قبرس و هیئت همراه او در بغداد، ضمن گفت‌وگو دربارة بهبود روابط بین کشورهای غیرمتعهد، نقش عراق در این حرکت و همچنین روابط اقتصادی، از تجاوز به ایران دفاع کرد و آن را اقدامی استقلال‌طلبانه خواند؛ رادیو بغداد: رئیس‌جمهور قبرس پشتیبانی خود را از مواضع اعراب در اختلافات خاورمیانه اعلام کرد.
3 در دیدار 13 تن از نمایندگان مجلس عراق و رئیس مجلس ملی این کشور با ولیعهد اردن، نعیم حداد بر برادری و همبستگی دو کشور تأکید کرد و جنگ عراق با ایران را دفاع از جبهة شرقی امت عرب خواند. ولیعهد اردن نیز اقدامات عراق علیه ایران را ستود.
4 به گزارش خبرگزاری فرانسه، ایران سفیر خود را از بحرین به تهران فراخواند و وزیر کشور کویت از سایر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس درخواست کرد که به پیمان امنیتی عربستان و بحرین بپیوندند؛ رویتر از احتمال نشست وزیران دفاع کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس با موضوع امنیت و دفاع در ماه آینده خبر داد.
5 مجله تحقیقات اقتصادی خاورمیانه از تلاش ایران و عراق برای افزایش تولید و صدور نفت خبر داد.
6 یک منبع رسمی ترکیه اعلام کرد که این کشور به دو خلبان پناهنده ایرانی که با یک فروند بالگرد به این کشور فرار کرده‌اند، پناه خواهد داد.
ضمیمه گزارش919: بخش‌هایی از نامة فرمانده عملیات طریق‌القدس به فرمانده کل سپاه، فرماندهی منطقه8 و یگانهای عملیاتی منطقه، درخصوص علت عقب‌نشینی نیروهای عراقی از حدفاصل سابله تا نیسان.
اشخاص....................................................................................... 1168
مکان‌ها......................................................................................... 1177
سایر اسامی و اصطلاحات................................................................ 1198
آثاری، سیدمحمود (شهید ترور): 428
آریانا، بهرام: 68، 842، 877
آقاخورده، مظفر (مسئول مهندسی قرارگاه کربلا): 172
آقایی، مرتضی (شهید، از اعضای کمیته انقلاب اسلامی قزوین): 306
آل‌غفور، محمدحسن (امام جمعه شوشتر): 222
آلنده، سالوادور (رئیس‌جمهور شیلی): 137
آیت، حسن (نماینده مجلس، شهید ترور): 363
آیت‌اللهی، سیدحسین (امام جمعه جهرم): 222
ابراهیمی، صالح (شهید ترور): 388
ابی‌زاده، رشید (شهید ترور): 390
ابی‌زاده، فرهاد (شهید ترور): 390
احسان‌بخش، صادق (امام جمعه رشت): 218، 222
احمد بن بلا (اولین رئیس‌جمهور الجزایر): 162
احمد زکی یمانی (وزیر نفت عربستان سعودی): 52، 453، 541، 542، 871، 908، 974، 975، 1040
احمدی، سیدسعید (پاسدار شهید): 875
احمدی، صادق (رزمنده): 583
احمدی، ناصر (شهید ترور): 485
ادریس حسن محمد (خلبان اسیر عراقی): 960
اراد، علی (عضو شورای نگهبان): 70
استاندار ایلام: 909، 930
استاندار خوزستان: 858
اسدالله‌پور، حسین (رزمنده): 583
اسدی، شجاع (شهید ترور): 762
اسدیان، سیامک (فرمانده کل نظامی سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اقلیت): 702
اسعدی، نجم الدین (شهید ترور): 246
اسلام سلماس حسین (وابسته بازرگانی عراق در آتن): 767
اسمولانسکی (استاد روابط بین‌الملل دانشگاه لی‌های پنسیلوانیا): 478
اشراقی، جعفر (از علمای آذربایجان غربی): 234
اشرفی اصفهانی، عطاءالله (آیت‌الله، امام جمعه کرمانشاه): 221، 918
اشموده، یورگن (وزیر دادگستری آلمان غربی): 333، 392، 393
اصغری، حسن (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 762
اصغری، محمد (وزیر دادگستری): 447، 454
افتخارجهرمی، گودرز (عضو شورای نگهبان): 70
افتخاری، مسعود (شهید ترور): 116
افضلی، بهرام (فرمانده نیروی دریایی ارتش ایران): 776، 777، 795
اکرم ابراهیم فواد (فرمانده سابق تیپ 38 پیاده عراق): 28، 154
الله‌کرم، حسین (فرمانده سپاه گیلانغرب): 927، 940، 1065
الویری، مرتضی (نماینده دماوند و فیروزکوه): 77، 78
امام جمعه پاوه: 746، 1014
امام خمینی (آیت‌الله خمینی): 41، 46، 59، 67، 79، 84، 98، 99، 100، 105،
117، 118، 119، 132، 133، 135، 136، 137، 139، 143، 145، 146، 148، 152، 153، 177، 179، 192، 202، 212، 214، 219، 220، 221، 222، 230، 234، 240، 250، 252، 253، 254، 262، 271، 272، 276، 285، 297، 327، 328، 332، 334، 345، 347، 350، 357، 361، 372، 373، 374، 375، 377، 379، 402، 406، 419، 422، 451، 462، 472، 477، 487، 488، 494، 496، 530، 572، 583، 600، 631، 659، 662، 666، 672، 673، 686، 691، 699، 701، 703، 712، 713، 724، 726، 734، 735، 739، 752، 790، 791، 792، 793، 795، 819، 829، 830، 856، 868، 876، 877، 878، 886، 887، 896، 906، 914، 918، 919، 921، 933، 945، 946، 947، 949، 954، 964، 965، 980، 989، 994، 1016، 1021، 1041، 1054، 1064
امامی کاشانی (حجت‌الاسلام، امام جمعه موقت تهران): 856، 877
امیری، علی (تیمسار): 877
امینی، علی: 68، 550، 551
امینی، محمدرضا (رزمنده): 584
انالز، مارتین (دبیر کل سابق سازمان عفو بین‌الملل): 293، 294، 295
انزابی، سیدحسن (ازعلمای آذربایجان غربی): 234
انگجی، سیدمحمدعلی (از علمای آذربایجان شرقی): 234
انور سادات (رئیس جمهور سابق مصر): 71، 72، 74، 77، 78، 82، 84، 85، 106، 108، 122، 126، 146، 167، 253، 335، 346، 376، 378، 438، 552، 617
اوزال، تورگوت (نخست‌وزیر ترکیه): 678، 679
اویسی: 551، 842
ایرکانی، رشید (معاون دبیرکل جبهه آزادیبخش عرب برای اهواز): 551
بارزانی، مصطفی (رهبر سابق حزب دمکرات کردستان عراق): 112
باریک‌بین، هادی (امام جمعه قزوین): 222
بازرگان، مهدی (نماینده تهران): 77، 78، 79، 105، 106، 107، 686
باغانی، مهدی (شهید ترور): 228
باقری، حسن [غلامحسین افشردی] (مسئول اطلاعات سپاه در ستاد عملیاتی جنوب): 26، 57، 240، 241، 242، 503، 512، 513، 514، 1068
بانکی، محمدتقی (وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه): 137، 413، 447، 454، 569
باهنر، محمدجواد: 31، 102، 364، 391، 404، 445، 448، 477
بحرینیان (رئیس کمیته مرکزی اصفهان، شهید ترور): 362
بختیار، شاپور: 41، 66، 68، 237، 249، 495، 497، 551، 568، 569، 914
بختیاری، مسعود (از فرماندهان نیروی زمینی ارتش): 353، 623
بدل، سعید (عضو کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران): 40
بذرانبار، ابوالقاسم (شهید ترور): 699
برزان تکریتی (بردار صدام حسین): 871
برزو، منوچهر (شهید ترور): 791
برژنف، لئونید (رهبر شوروی): 478، 553
برژینسکی، زیبیگنیو (مشاور امنیت ملی کارتر): 809
بروجردی، محمد (فرمانده سپاه منطقه 7): 238، 342، 386، 493
بشارتی، محمدتقی (نماینده مجلس): 736، 737
بگین، مناخیم (نخست‌وزیر اسرائیل): 82، 85
بلالی، حسین (شهید ترور): 712
بنی‌صدر، سیدابوالحسن: 33، 39، 40، 41، 48، 68، 77، 97، 101، 103، 127، 131، 132، 179، 180، 191، 196، 210، 236، 237، 249، 312، 315، 325، 341، 352، 373، 374، 415، 418، 422، 423، 470، 494، 495، 496، 497، 539، 542، 611، 612، 639، 642، 659، 687، 704، 737، 876، 920، 921، 933، 968، 975، 993، 1040
بوری، میشل (مسئول روابط بین‌المللی حزب کمونیست ایتالیا): 210
بوژنیف، تئودور (معاون نخست‌وزیر بلغارستان): 539
بهجت التهلونی (رئیس مجلس اعیان اردن): 1073
بهشتی (حجت‌الاسلام، رئیس دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان): 363
بهشتی، سیدمحمدحسین (آیت‌الله، رئیس دیوان عالی کشور، شهید ترور): 31، 79، 177، 362، 421، 451، 477، 692، 921، 946
پاپاندرئو، اندریاس (نخست‌وزیر یونان): 44، 540، 560، 688، 767
پالمه، اولاف (نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد): 335، 336، 1009
پالیزبان: 842
پرتینی، ساندرو (رئیس‌جمهور ایتالیا): 252
پرورش، علی‌اکبر (نماینده مجلس، وزیر آموزش و پرورش): 204، 222، 285، 361، 447، 454
پوتاکیس، یوانیس (وزیر مشاور در امور اقتصادی یونان): 44، 767
پهلوی، اشرف: 237
پهلوی، رضا (رضاشاه): 272، 330، 602، 713، 763
پهلوی، رضا (ولیعهد شاه سابق ایران): 955، 956
پهلوی، محمدرضا (شاه سابق ایران): 84، 86، 99، 100، 121، 136، 149، 232، 327، 330، 373، 374، 419، 422، 634، 635، 637، 639، 686، 809، 833، 877، 897، 953، 981، 982، 1018، 1051
پیراچا (قائم مقام وزارت امور خارجه): 437
پیرزاده، ابوالفضل (شهید ترور): 774
پیشبهار، مسعود (معاون طرح و عملیات قرارگاه نصر): 172
تابع، اسدالله (فرماندار میاندوآب): 305، 507
تحویلداریان، حسین (از مسئولان سپاه ارومیه): 175
تختی، غلامرضا: 97
ترابی (سرهنگ): 623
توحیدی (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 364
توسلی نجفی، علی: (امام جمعه تربت جام): 222
توکلی، احمد (نماینده بهشهر، وزیر کار و امور اجتماعی): 77، 78، 447، 455
تهرانی، مصطفی (فرماندار تهران): 70
تیزمغز، غلامحسین (دادستان انقلاب اسلامی اهواز): 68
جاسم الخرفی (رئیس کمیسیون دارایی و اقتصاد پارلمان کویت): 716
جاویدفر (از عناصر ضدانقلاب): 993
جباری، علی (محافظ آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
جزایری (سخنگوی سپاه): 638
جعفر نمیری (رئیس‌جمهور سودان): 73
جعفری (فرماندار آبادان): 525
جعفری، سیدمرتضی (محافظ آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
جعفری، غلامرضا (رزمنده): 583
جعفری، محمدعلی (عزیز): 242، 785، 786
جلالی خمینی (حجت‌الاسلام): 364
جلالی‌زاده، ملاعلی (از روحانیون سنندج، شهید ترور): 362
جلایی‌پور، حمیدرضا (فرماندار مهاباد): 443، 537
جمی، غلامحسین (امام جمعه آبادان): 222، 814
جنتی، احمد (آیت‌الله، دبیر شورای نگهبان): 70، 594
جوکار، علمدار (شهید ترور): 886
جولایی (فرمانده تیپ 3 مهاباد): 710
چگینی (معاون آموزش و پرورش قزوین): 306
چمران، مصطفی (شهید، فرمانده ستاد جنگ‌های نامنظم): 298، 582
چهاردورلی، داود (شهید ترور): 699
حاتمی، محمد (سخنگوی روحانیت مجاهد عراق): 621، 622
حاج‌حسینی، اصغر (دولتخواه): 372
حاج‌حسینی، اصغر (شهید ترور): 291
حاج‌طرخان، محمدتقی (بانی مسجد قبا، شهید ترور): 362
حافظ اسد (رئیس‌جمهور سوریه): 161، 751
حبیب شطی (دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی): 45، 46، 74، 75، 124، 125، 211، 212، 235، 414
حبیب، فیلیپ (نماینده ویژه امریکا در امور لبنان): 856، 985
حبیب‌زاده، رجبعلی (شهید ترور): 945
حبیبی، حسن (عضو ستاد انقلاب فرهنگی): 662
حجازی، (سرپرست شهربانی کل کشور): 304، 806، 858
حدی (مسئول تشکیلات حزب دمکرات کردستان ایران): 659، 660
حسن (ولیعهد اردن): 1073
حسن علی (وزیر تجارت و بازرگانی عراق): 80، 162، 381، 753
حسنی مبارک (رئیس جمهور مصر): 82، 167، 168، 197
حسنی، اصغر (رزمنده): 583
حسین الصباغ (سفیر کویت در ایران): 1043
حسین بن علی (عضو شورای فرماندهی انقلاب عراق): 594
حسین‌الدین علی (سفیر عراق در یونان): 688
حسینی (حجت‌الاسلام، نماینده مجلس): 363
حسینی، سیدعلی (از اعضای سپاه خراسان): 503، 504، 513
حسینی، عزالدین: 507
حقیقی، رحمت‌الله (رئیس اداره بررسیهای بانک سپه ایران): 1030
حیدری، عبدالرحمن (امام جمعه ایلام): 222
خاتمی، روح‌الله (آیت‌الله، امام جمعه اردکان): 222، 818
خادم، ابوالقاسم: 568
خالد اسلامبولی: 167، 189، 253
خالد بن عبدالعزیز (پادشاه عربستان): 30، 53، 133، 136، 161، 452، 453، 539، 987، 1062
خامنه‌ای، سیدعلی (رئیس‌جمهور، رئیس شورای عالی دفاع): 46، 47، 52، 70، 79، 102، 103، 117، 119، 123، 160، 177، 178، 203، 211، 212، 221، 222، 249، 250، 259، 248، 285، 307، 345، 361، 362، 403، 433، 445، 446، 447، 527، 528، 529، 569، 600، 612، 613، 614، 615، 616، 617، 638، 660، 661، 666، 693، 738، 762، 763، 775، 792، 793، 878، 879، 914، 915، 919، 947، 967، 970، 1051، 1052، 1053
خاموشی (دبیر کمیته امور صنفی): 79
خاوند، غضنفر (شهید ترور، عضو انجمن اسلامی دانشجویان ایتالیا): 34، 270، 307، 334، 391
خرازی، حسین (فرمانده تیپ 14 امام حسین): 25، 242، 353، 782
خرازی، سیدکمال (رئیس ستاد تبلیغات جبهه و جنگ): 299، 527، 693، 878، 968
خرامی، جاسم (رئیس کمیسیون اقتصادی پارلمان کویت): 452
خزعلی، ابوالقاسم (آیت‌الله، عضو شورای نگهبان): 70
خسروی، تقی (شهید ترور): 485
خلخالی، صادق (نماینده قم): 77
خلعتبری، عباسعلی (وزیر امور خارجه پهلوی دوم): 295
خلیل‌پور (کارمند کنسولگری ایران در استانبول): 67
خلیلی (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 683
خمینی، سیداحمد: 46، 117، 211، 361، 403، 446، 447، 569، 788، 878، 1041، 1053
خوشنویس، حمید (رزمنده): 584
خیابانی، موسی: 97، 687
خیرخواه، نادر (شهید ترور): 762
دادیار انقلاب اسلامی بجنورد: 700
دان حیم دوپین (رئیس ادواری شورای امنیت): 194
دانشجو (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 363
دایان، موشه (وزیر دفاع سابق اسرائیل): 85
دبیری (مدیرعامل شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن): 474
دراگز، ژیوون (معاون نخست‌وزیر یوگسلاوی): 512
دری، جهانگیر (رئیس ایل دری، از خوانین آذربایجان غربی): 1048، 1049
دری، عصمت (از خوانین آذربایجان غربی): 1048
دستغیب، سیدعبدالحسین (آیت‌الله، امام جمعه شیراز، شهید ترور): 221، 712، 945، 946، 949، 965، 970، 971
دستغیب، سیدمحمدباقر (برادرزاده آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
دستغیب، سیدمحمدتقی (نوه آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
دکانیان، عبدالمجید (شهید ترور): 228
دوزدوزانی، عباس (فرمانده سابق سپاه): 736
دیویس، جیمز (وکیل مدافع گروگان‌های امریکایی): 351
ذاکری، سیدحسن (امام جمعه اندیمشک): 222
رئیس آموزش و پرورش بندر انزلی: 461
رئیس دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا: 266
رئیس شورای انقلاب جمهوری دمکراتیک صحرا: 146
رئیس جمهور اندونزی: 146
رئیس‌جمهور رومانی: 196، 897
راجی، پرویز (سفیر سابق ایران در لندن): 296
رافعی، محمد (شهید ترور): 486
ربانی املشی (دادستان کل کشور): 75، 76، 364، 950، 951
ربانی شیرازی، عبدالرحیم (آیت‌الله، عضو شورای نگهبان): 70، 362
ربیعی، جعفر (شهید ترور): 945
رجایی، محمدعلی: 31، 102، 298، 299، 364، 391، 404، 405، 445، 448، 477، 614
رجوی، مسعود: 33، 39، 40، 41، 67، 68، 76، 97، 101، 115، 131، 179، 180، 191، 210، 236، 251، 252، 295، 312، 325، 341، 372، 373، 374، 418، 419، 421، 422، 451، 494، 495، 496، 497، 508، 539، 642، 658، 659، 687، 704، 712، 717، 775، 875، 876، 923، 924، 934، 975، 1005، 1040
رحمانی، علی‌اکبر (استاندار کرمانشاه): 918
ردانی‌پور، مصطفی: 353
رستگار، احمد (شهید ترور): 412
رشید، غلامعلی (فرمانده عملیات طریق‌القدس): 21، 57، 240، 241، 242، 357، 503، 512، 513، 514، 772، 1070، 1075
رضایی، محسن (فرمانده کل سپاه): 21، 27، 34، 56، 57، 91، 96، 136، 193، 234، 237، 241، 242، 270، 272، 379، 385، 403، 459، 492، 493، 514، 527، 681، 689، 693، 701، 702، 771، 792، 814، 858، 868، 878، 888، 889، 942، 964، 1050، 1060
رضوانی، غلامرضا (عضو شورای نگهبان): 70
رفعت اسد (برادر رئیس جمهور سوریه): 60
رفیعی، مرتضی (از اعضای سپاه اصفهان، شهید): 886
رفیق‌دوست، محسن: 238
روحانی، حسن: 524، 525
روحانی، محمود (وزیر مشاور و رئیس سازمان بهزیستی): 447، 454
روحانی، هادی (امام جمعه بابل): 222
ره‌آموز، علی (شهید ترور): 701
ریاض ابراهیم (وزیر بهداری عراق): 753
ریگان، رونالد (رئیس‌جمهور امریکا): 82، 85، 165، 194، 262، 351، 382، 487، 585، 586
زارعی، ابوبکر (از اعضای حزب دمکرات کردستان ایران): 282
زارعی، موسی (شهید ترور): 218
زلا اویزنا، پارتو (وزیر کشور چکسلواکی): 604
زنگنه، صباح (نماینده شیراز، عضو کمیسیون دفاعی مجلس): 103
زواره‌ای، سیدرضا (نماینده تهران): 70
زورق (معاون رئیس سازمان صدا و سیما): 814
ژوبر، میشل (وزیر بازرگانی فرانسه): 80، 127
ژیان‌پناه، قاسم (شکنجه‌گر ساواک): 391
ژیکف، تئودور (رئیس‌جمهور بلغارستان): 539
سادات، رسول (محافظ آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
سازواری، یوسف (از عناصر ضدانقلاب): 866
سالم نایف (خلبان اسیر عراقی): 873
سجادی، حسین (فرمانده ژاندارمری مهاباد): 549
سخنگوی سفارت ایران در بلژیک: 275
سدیفی، سودابه (مشاور بنی‌صدر): 249
سرپایی، صفر (از آسیب‌دیدگان بمبگذاری منافقین در راه‌آهن تهران): 723
سرکنسول ایتالیا در اصفهان: 274
سرکیس، الیاس (رئیس‌جمهور لبنان): 1032
سرمدی‌راد، محمدعلی (سرکنسول ایران در استانبول): 66، 67، 906، 907
سرورالدین، محمدحسین (معاون سیاسی وزارت کشور): 102، 103
سروش، عبدالکریم (از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی): 995
سطانی، مهدی (شهید ترور): 228
سعادتی، محمدرضا (عضو مرکزیت سازمان مجاهدین خلق): 235، 362
سعدون حمادی (وزیر امور خارجه عراق): 30، 252، 274، 1041
سفیر اردن در عراق: 223
سفیر الجزایر در ایران: 107
سفیر ایران در شوروی: 264، 289
سفیر شوروی در تهران: 332
سلامتی، محمد (وزیر کشاورزی): 447، 455
سلیمانی، حکیم‌علی (از آسیب‌دیدگان بمبگذاری منافقین در راه‌آهن تهران): 723
سلیمانی، کبری (از آسیب‌دیدگان بمبگذاری منافقین در راه‌آهن تهران): 723
سلیمی (سرهنگ، وزیر دفاع): 447، 454، 527، 528، 693، 774، 868، 869، 878، 970
سلیمی، اسماعیل (شهید ترور): 699
سمیعی، سیاوش: 554
سوبروتو (دبیرکل اوپک): 51، 267، 407
سیدهادی سیدعدنان الموسوی (دبیرکل جبهه رهایی‌بخش الاحواز): 117
سیف‌اللهی، رضا (مسئول اطلاعات ستاد مرکزی سپاه): 34، 234، 238
سیفی، علیرضا (شهید ترور): 548
شاذلی‌بن جدید (رئیس‌جمهور الجزایر): 74
شامیر، اسحاق (وزیر امور خارجه اسرائیل): 319
شاه حسن (پادشاه مراکش): 749
شاهرودی، عباس (از اعضای حزب ایران): 569
شریعتی‌فرد، حبیب الله (شهید ترور): 609
شریعتی‌فرد، محمدرضا (شهید ترور): 609
شریفی‌النسب (فرمانده تیپ سوم مهاباد): 411، 412
شفیع‌زاده، حسن (فرمانده سپاه منطقه هشتیان): 175
شفیعی، شفیع (عضو هیات نمایندگی ایران در دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا): 266
شفیق‌الورزان (نخست‌وزیر لبنان): 204، 420
شمخانی، علی (قائم مقام فرماندهی کل سپاه): 681، 771، 950، 967
شمس اردکانی، علی (سفیر ایران در کویت): 49، 880، 881، 954، 1030، 1053
شوشتری [شوشتری‌زاده]، حسن (سفیر ایران در بحرین): 1043، 1054، 1062، 1073
شیخ الامیر قبلان (مفتی اعظم جعفری): 240
شیخ جابر الاحمد الصباح (امیر کویت): 240، 751، 922
شیخ زاید آل نهیان (رئیس امارات متحده عربی): 934
شیخ زاید بن سلطان (رئیس دولت امارات متحده عربی): 52
شیخ سعد عبدالله الصباح (ولیعهد کویت): 181
شیخ عیسی بن سلمان آل خلیفه (امیر بحرین): 999، 1031، 1062
شیخ محمد بن خلیفه (وزیر کشور بحرین): 1000، 1022، 1062
شیخ مهدی شمس‌الدین (نایب رئیس مجلس عالی اسلامی شیعیان لبنان): 240
شیخ‌الاسلام، حسین (معاون وزیر امور خارجه ایران): 420، 421
شیرازی، سیدعبدالله (آیت‌الله، مرجع تقلید): 402
شیرازی، شیخ ابوالحسن (مشهد): 222
شیرزاد، بیت‌الله (شهید ترور): 762
شیرزادی (کارمند کنسولگری ایران در استانبول): 67
صابری (مسئول واحد تحقیقات سپاه گچساران): 1049، 1050
صاحب‌زمانی، محمدتقی (ازعلمای آذربایجان غربی): 234
صادقی، جواد (دادستان دادسرای امور صنفی): 728
صافی، لطف‌الله (عضو شورای نگهبان): 70
صالحی، محمد (عضو شورای نگهبان): 70
صانعی، یوسف (عضو شورای نگهبان): 70، 105، 106
صباغیان، هاشم (نماینده تهران): 77
صبوری، (حجت‌الاسلام): 364
صدام حسین: 28، 29، 30، 46، 47، 68، 74، 104، 105، 112، 122، 124، 125، 127، 148، 150، 162، 164، 165، 181، 196، 223، 240، 275، 276، 288، 302، 336، 337، 364، 404، 417، 422، 424، 437، 452، 453، 464، 465، 458، 472، 488، 489، 511، 529، 539، 540، 546، 556، 557، 558، 559، 572، 573، 584، 585، 591، 618، 621، 671، 683، 685، 703، 704، 777، 778، 795، 809، 819، 826، 831، 833، 845، 854، 856، 858، 866، 871، 874، 884، 890، 896، 900، 912، 922، 925، 942، 943، 968، 969، 972، 973، 975، 987، 996، 997، 1000، 1006، 1008، 1009، 1032، 1040، 1042، 1051، 1052، 1053، 1063، 1064، 1072، 1073
صدر، [امام] موسی: 376، 919
صدر، محمدباقر (آیت‌الله): 262
صدوقی، محمد (آیت‌الله، امام جمعه یزد): 221، 818، 819
صدیقی [رجایی]، عاتقه (نماینده تهران): 70
صدیقیان (فرمانده سپاه ایلام): 959
صفوی، رحیم [سید یحیی] (مسئول طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه): 57، 234، 237، 240، 385، 527، 528، 681، 702، 911
صلاح عمر علی (نماینده عراق در سازمان ملل متحد): 336، 907
صمیمی‌فر، محمد (شهید ترور): 428
صوفی ابوطالب (رئیس جمهور موقت مصر): 82
صیاد شیرازی، علی (فرمانده نیروی زمینی ارتش): 20، 21، 56، 57، 64، 65، 242، 289، 349، 357، 358، 397، 398، 485، 514، 527، 528، 689، 792، 813، 814، 858، 868، 878، 879، 885، 888، 889، 890، 891، 928، 942، 964، 1050
ضیاءالحق (رئیس‌جمهور پاکستان): 83
طارق احمد آل عبدالله (رئیس دفتر صدام): 922
طارق عزیز (معاون رئیس‌جمهور عراق): 44، 45، 223، 415، 530، 539، 560، 561، 688، 752
طالبانی، جلال (رهبر اتحادیه میهنی کردستان عراق): 485
طالقانی، سیدمحمود (آیت الله): 97
طاهری خرم‌آبادی، سیدحسین: 673
طاهری نجف‌آبادی (معاون وزیر نفت): 881
طاهری، حمید (سخنگوی سازمان اوپک): 407
طاهری، رجبعلی (نماینده کازرون): 285
طاهری، سیدجلال‌الدین (آیت‌الله، امام جمعه اصفهان): 221
طاهری، مصطفی (رئیس شرکت ملی پتروشیمی ایران): 473، 500، 501
طباطبایی، سیدصادق: 472
طباطبایی، محمدباقر (امام جمعه تربت حیدریه): 222
طباطبایی، محمدحسین (علامه): 631
طه ابراهیم (وزیر تجارت عراق): 594
طه ابراهیم عبدالله (وزیر طرح و برنامه‌ریزی عراق): 1031، 1032
طه عبدالکریم (وزیر نفت عراق): 80، 289، 559، 560، 998، 1023
طه محی‌الدین معروف (نایب رئیس‌جمهور عراق): 223
طه یاسین رمضان (معاون نخست‌وزیر، فرمانده ارتشی خلقی عراق): 44، 46، 47، 125، 223، 335، 351، 458، 539، 585، 870، 871، 897، 922، 924
طه‌الجزاوی (معاون نخست‌وزیر عراق): 223
ظهیرنژاد، قاسمعلی (رئیس ستاد مشترک ارتش جمهور اسلامی ایران): 202، 288، 403، 527، 528، 666، 693، 792، 813، 814، 845، 846، 878، 879، 942، 943، 967، 968، 970، 1051
عابدین‌زاده (نماینده خوی و ماکو): 77
عاصمی، حجت‌الاسلام (امام جماعت مسجد امام حسن مجتبی؛ چهارراه سیروس، تهران): 156
عاصی‌پور (رئیس کل سازمان غله کشور): 438
عامر حماش (وزیر دربار اردن): 223
عبدالجابر الدهاک (وزیر نفت سوریه): 998
عبدالجبار شنشل (رئیس ستاد فرماندهی کل عراق): 595
عبدالحسینی (سرپرست بنیاد شهید لرستان): 364
عبدالحلیم ابوغزاله (وزیر دفاع مصر): 253
عبدالحلیم خدام (وزیر امور خارجه سوریه): 573، 705، 749
عبدالرزاق (سفیر عراق در لبنان): 1055
عبدالرزاق بوحره (وزیر بهداری الجزایر): 539
عبدالعاطی العبیدی (وزیر روابط خارجی لیبی): 751
عبدالعزیز حسوس (وزیر بازرگانی و صنایع مراکش): 80
عبدالعزیز حسین (وزیر مشاور در امور وزیران کویت): 922، 934
عبدالغنی السوید (خلبان اسیر عراقی): 836
عبدالله ابراهیم (دبیرکل اتحادیه ملی نیروهای خلقی مغرب): 679، 680
عبدالله بشاره (دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس): 53، 1011
عبداللهی، محمدرضا (رئیس دفتر آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب): 945
عبدی، صفرعلی (شهید ترور): 485
عدنان ابوعده (وزیر اطلاعات اردن): 86
عدنان خیرالله (وزیر دفاع عراق): 277، 874
عراقی، بهاءالدین (امام جماعت یکی از مساجد کرمانشاه، شهید ترور): 364
عراقی، مهدی (شهید ترور): 362
عرفانی، سید حمید (از علمای آذربایجان شرقی): 234
عزت ابراهیم الدوری (نایب رئیس شورای فرماندهی انقلاب عراق): 223، 752، 975
عزیزی، احمد (قائم وزارت امور خارجه): 54، 84، 107، 892، 987
عساکره (از فرماندهان سپاه): 25
عسگراولادی مسلمان، حبیب‌الله (وزیر بارزگانی): 364، 446، 447، 454، 726، 727، 844
عصمت کتانی (معاون وزیر امور خارجه عراق): 335
عظیمی، علی (رزمنده): 584
علامه (امام جمعه بم): 222
علایی، حسین (فرمانده سپاه ارومیه): 91، 175، 182، 1049
علوی طباطبایی (سخنگوی وزارت امور خارجه ایران): 54، 919، 972، 973، 1053
علوی، سیدمحمدحسن (امام جمعه سبزوار): 222
علی‌پور، علی (شهید ترور): 246
علی‌پور، یعقوب (قائم‌مقام ستاد رسیدگی به وضع مصدومان و مجروحان جنگ): 303
علییاری (سرهنگ): 928
عوض‌پور، علی (شهید ترور): 486
عوندین، عبریل (وابسته نظامی برزیل در عراق): 798
غرضی، سیدمحمد (وزیر نفت): 49، 51، 52، 160، 204، 222، 264، 345، 361، 436، 448، 455، 569، 571، 573، 844، 858، 893، 934، 952، 974
غروی، عبدالحسین (از علمای آذربایجان شرقی): 234
غریبانی، حمید (شهید ترور): 219
غضنفرپور، احمد: 993
غفاری، هادی (نماینده تهران): 774، 775
غفوری‌فرد، محمدحسن (وزیر نیرو): 448، 455، 881، 882
غلامپور، احمد (از فرماندهان سپاه): 339
غلام‌حسینی، علی (شهید ترور): 412
فتاح (رئیس اداره مهندسی سلیمانیه عراق): 226
فخری کریم (عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست عراق): 81
فرحی، رضا: 463
فرزانه (حجت‌الاسلام): 364
فرماندار انزلی: 65
فرماندار سردشت: 698
فرماندار سقز: 63، 131
فرماندار شادگان: 564
فرماندار شاهرود: 600
فرمانده سپاه سلماس: 841
فرمانده سپاه سومار: 873
فرمانده سپاه مهاباد: 313
فرمانده لشکر 6 زرهی عراق: 368
فرمانده لشکر 7 پیاده عراق: 155
فرمانده لشکر 8 ارتش عراق: 369
فرمانده منطقه 9 سپاه: 459
فرمانده هنگ ژاندارمری آذربایجان غربی: 867
فرمنش (فرمانده تیپ1 لشکر 77): 25
فروزنده، محمد (معاون سیاسی و امنیتی استانداری خوزستان): 943
فقیهی (پزشک): 144
فکوری، جواد (فرمانده سابق نیروی هوایی ارتش ایران): 299
فلاحی، ولی‌الله (جانشین سابق ستاد مشترک ارتش ایران): 299، 528
فواد پطروس (وزیر امور خارجه لبنان): 421
فهد بن عبدالعزیز (ولیعهد عربستان سعودی): 235، 378، 414، 415، 416، 417، 421، 437، 438، 452، 475، 476، 479، 631، 660، 683، 694، 705، 749، 750، 751، 752، 775، 856، 1005، 1017، 1039، 1063
فهمیده، محمدحسین: 147
فهیمی، احمد (حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی فسا و جهرم، شهید ترور): 364
فیروزآبادی، هادی (شهید ترور): 471
فیروزمند (کارمند کنسولگری ایران در استانبول): 67
قاسملو، عبدالرحمان: 39، 40، 115، 131، 312، 341، 494، 495، 508، 687، 790، 934، 1004، 1005
قاسمی، ابوالفضل (دبیرکل حزب ایران): 568
قاضی طباطبایی (آیت‌الله، امام جمعه سابق تبریز، شهید ترور): 362
قاضی، سیدمجدالدین (امام جمعه دزفول): 222
قدوسی (آیت‌الله، دادستان کل انقلاب اسلامی، شهید ترور): 102
قدیری‌زاده، رضا (شهید ترور): 677
قربانی، مرتضی (فرمانده تیپ 25 کربلا): 25، 240، 242، 859
قرنی، ولی‌الله (رئیس سابق ستاد مشترک ارتش ایران): 362
قریشی، سیدعلی (از علمای آذربایجان غربی): 234
قزلجه‌ای، علی (از علمای آذربایجان شرقی): 234
قطب‌زاده، صادق (وزیر امور خارجه سابق ایران): 181
قطب‌زاده، صادق: 103
قمی (آیت‌الله): 687
قنبری، رسول (شهید ترور): 600
کاپریا، نیکولا (وزیر تجارت ایتالیا): 252، 716، 753
کارتر، جیمی (رئیس جمهور سابق امریکا): 585، 809
کاردار سفارت ایران در لبنان: 204، 223، 240
کارمل، ببرک (رئیس‌جمهور افغانستان): 127
کاشانی، محمود (عضو هیات نمایندگی ایران در دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا): 266
کاظمی، احمد (فرمانده تیپ 8 نجف): 25، 26، 240، 241
کاظمی، حسین (شهید ترور): 428
کاویانی، حسن (شهید ترور): 886
کچاچی، صباح (مشاور برنامه‌ریزی وزارت برنامه عراق): 810، 811
کچوئی، محمد (رئیس زندان اوین، شهید ترور): 362
کرباسی، نعمت (شهید ترور): 733
کردآبادی، عباس: 353
کروبی، مهدی (نماینده امام و سرپرست بنیاد شهید): 230، 632
کریمی، داود (فرمانده سپاه تهران): 1058، 1059
کریمی، سیاوش: 568
کریمی، عبدالرحمان (عضو کادر مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم): 175
کریمی، فواد (نماینده اهواز در مجلس): 797
کریمی، محمدصادق (شهید ترور): 228
کشاورز، حسین (شهید ترور): 471
کفیل ریاست جمهوری بنگلادش: 74
کلاهدوز، یوسف (قائم مقام سابق سپاه): 299
کلاهی، محمدرضا (عامل بمبگذاری ساختمان نخست‌وزیری): 315
کلمبو، امیلو (وزیر امور خارجه ایتالیا): 252، 274
کمالی، حسین (نماینده تهران): 70
کوچک‌زاده (جانشین فرماندهی عملیات شمال‌غرب کشور): 430
کوماروفسکی، گئورکی (کنسول سفارت شوروی در توکیو): 766
کوهکی، احمد (شهید ترور): 95
کهتری (فرمانده تیپ 2 لشکر 77): 25
کیانوری، نوری (دبیرکل حزب توده): 1022
کیپریانو، اسپیرو (رئیس‌جمهور قبرس): 1072
گالویس، رنان (وزیر امور اقتصادی برزیل): 594، 621
گرومیکو، آندره (وزیر امور خارجه شوروی): 552، 553، 554
گری، ویلیام (قاضی دادگاه فدرال امریکا): 351
گفتاری، رضا (شهید ترور): 432
گلپایگانی، محمدرضا (آیت‌العظمی، از مراجع تقلید): 219، 220، 221، 948
گلوکسمان، آندره (فیلسوف فرانسوی): 252
گنابادی، شهاب‌الدین (وزیر مسکن و شهرسازی): 264، 448، 455
گیلاشویلی، پاول (عضو حزب کمونیست شوروی): 870، 871
لاجوردی، اسدالله (دادستان انقلاب تهران): 377
لواسانی، سیدمحمدحسین (مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امورخارجه): 451، 452، 475
لواسانی، مهدی: 437، 438
مارتینز کنگا، الکساندرو (وزیر تجارت خارجی نیکاراگوئه): 162
مامدی، صنار [سنار] (از رهبران حزب دمکرات کردستان ایران): 173، 175
ماندون، رابرت (نخست‌وزیر زلاندنو): 738، 739
ماهرخ‌زاده، علی‌اکبر (دادستان دادگاه انقلاب اسلامی شیراز): 734
مبوپولیس هارالا (وزیر امور خارجه یونان) 540
متقی، اصغر (رزمنده): 583
متوسلیان، احمد (فرمانده سپاه مریوان): 387
مجال اللوزی (رئیس دفتر ملک حسین): 223
مجتهدی، محمدحسین (امام جمعه بهبهان): 222
محتشم، یحیی (شهید ترور): 270
محسنی، رضا (شهید ترور): 315
محلاتی، فضل‌الله (نماینده امام سپاه): 272، 361، 379
محلاتی، محمدجعفر (نماینده ایران در سازمان ملل متحد): 336، 808، 809، 907
محمد عبدو یمانی (وزیر اطلاعات عربستان سعودی): 452
محمد عمر جیبز (رئیس‌جمهور سومالی): 465
محمد یوسف بیرون (وزیر نفت لبنان): 642، 604
محمدحسین فضل‌الله (علامه، از علمای برجسته لبنان): 729
محمدزاده، اقبال: 353، 623
محمدطاهر فطام (خلبان اسیر عراقی) 865
محمدنژاد، زین‌العابدین (از اعضای سپاه ارومیه، شهید ترور): 773
محمدی ری‌شهری، محمد (رئیس دادگاه ویژه انقلاب ارتش): 914
محمدی گیلانی، محمد: 774
محمدی، حسین (از اعضای سپاه همدان، شهید ترور): 1028
محمدی، رقیه (از آسیب‌دیدگان بمبگذاری منافقین در راه‌آهن تهران): 723
محمدی، عبدالله: 222
محمدی، مظفر (از اعضای کومه‌له): 902
محمدی، مهدی (حاکم شرع شهرضا، شهید ترور): 362
مدرس وحید، میرزاآقا (از علمای آذربایجان شرقی): 234
مدرس، حسن (شهید ترور): 485
مدنی، اسدالله (امام جمعه تبریز): 102، 211، 364، 946، 949
مدنی، سیداحمد (دریادار، وزیر دفاع سابق): 103، 877
مدیرکل آموزش و پرورش خوزستان: 944
مرادی، حسن (شهید ترور) 486
مرتضایی (فرمانده سپاه منطقه 8): 814
مرعشی‌نجفی، شهاب‌الدین (آیت‌الله‌العظمی، از مراجع تقلید): 948
مروج (از علمای اردبیل): 234
مزیدی، محمد (از اعضای سازمان مجاهدین خلق): 324
مسعود قیصری، محمدسعید (شهید ترور): 774
مشکینی، علی (آیت‌الله، امام جمعة قم): 27، 234
مشکینی، علیرضا (عضو سازمان پیکار): 390
مصباح (حجت‌الاسلام): 363
مصدق، محمد: 97
مضر بدران (نخست‌وزیر اردن): 223
مطلبی، مرتضی: 609
مطهری، مرتضی (آیت‌الله، شهید ترور): 362، 692
معادیخواه، عبدالمجید (وزیر ارشاد اسلامی): 308، 347، 348، 362، 447، 454، 570
معاون اول وزیر تجارت خارجی رومانی: 80
معاون نخست‌وزیر رومانی: 196
معاون نخست‌وزیر شوروی: 264
معاون وزیر نیرو و صنایع یوگسلاوی: 264
معمر قذافی (رهبر لیبی): 86
معین‌فر، علی‌اکبر (نماینده تهران): 79
معینی‌پور (فرمانده نیروی هوایی ارتش ایران): 884، 885، 1051
مفتح، محمد (آیت‌الله، شهید ترور): 362
مقصودی، اکبر (معاون آموزش و پرورش همدان، شهید ترور): 913
مکاینجرم، لودویک (وزیر بهداری آلمان‌غربی): 753
مکوندی (فرمانده سپاه اهواز): 597
ملک حسین (شاه اردن): 223، 224، 240، 319، 465، 999
منافی، هادی (وزیر بهداری): 447، 454، 678، 679
منتظری، حسین‌علی (آیت‌الله): 146، 273، 379، 472، 477، 673، 683، 752، 922، 948، 995
منفرد نیاکی، مسعود (فرمانده قرارگاه مقدم نزاجا، فرمانده لشکر 92 زرهی اهواز): 302، 353، 513، 514
موحدی، محمدرضا (سخنگوی سپاه منطقه 3): 610
موسوی آل‌طیب، محمدحسن: 222
موسوی اردبیلی، سیدعبدالکریم (آیت‌الله، رئیس دیوان عالی کشور): 160، 177، 222، 299، 316، 346، 347، 362، 446، 591، 592، 593، 630، 888، 1053، 1054
موسوی تبریزی، سیدحسین (دادستان کل انقلاب): 260، 261، 374، 375، 376، 593، 630، 631، 692، 878، 887، 964، 1016
موسوی جزایری، سید محمدعلی (امام جمعه اهواز): 222
موسوی جزایری، محمد: 222
موسوی خادمی، حسین (آیت‌الله، از علمای اصفهان): 221
موسوی خوئینی‌ها، سیدمحمد:477، 478
موسوی قویدل (از فرماندهان نیروی زمینی ارتش): 57
موسوی، سیداسماعیل (شهید ترور): 700
موسوی، میرحسین (وزیر امور خارجه، نخست‌وزیر): 45، 46، 50، 54، 74، 75، 80، 100، 101، 124، 160، 194، 204، 211، 212، 222،
235، 285، 288، 345، 346، 391، 403، 404، 405، 445، 446، 447، 448، 449، 450، 527، 553، 569، 600، 672، 673، 693، 776، 794، 822، 844، 858، 868، 878، 891، 918، 919، 920، 949، 984، 985، 994، 1006، 1008، 1054
موسویانی، سیدحسین (وزیر معادن و فلزات): 447، 455
موگوئی، جمشید (شهید ترور): 670
مولانا عبدالمنان (رئیس جمعیت دبیران و اتحادیه معلمان بنگلادش): 117
مولایی، محمود (شهید ترور): 228
مهدوی کنی، محمدرضا (آیت‌الله، نخست وزیر موقت): 160، 203، 204، 260، 361، 391، 403، 405، 415، 445
مهربان، رسول (عضو کمیته مرکزی حزب ایران): 569
مهرپور، حسین (عضو شورای نگهبان): 70
میتران، فرانسوا (رئیس‌جمهور فرانسه): 126، 276
میرجلیلی، سیدحسین: 584
میرزایی، ایوب (شهید ترور): 259
میرسلیم، مصطفی: 204، 222
میرشاملو (حجت‌الاسلام): 364
میشل عفلق (بنیانگذار حزب سوسیالیست بعث عراق): 679
نادری‌فر، قربان (شهید ترور): 219
ناسی، لوئیز (خبرنگار آرژانتینی): 854
ناصر محمد (رئیس‌جمهور یمن جنوبی): 1032
ناطق‌نوری، علی‌اکبر (نماینده امام در جهاد سازندگی): 892، 984، 985، 1008، 1054
ناظم‌زاده (رئیس دادسرای امور صنفی): 728، 729
نامجو، موسی (وزیر دفاع سابق): 869
نایف بن عبدالعزیز (وزیر کشور عربستان سعودی): 53، 998، 999، 1022، 1043، 1062، 1064
نبوی، بهزاد (وزیر مشاور در امور اجرایی و سرپرست بسیج اقتصادی): 196، 197، 285، 343، 361، 446، 447، 448، 455، 971
نبوی، مرتضی (وزیر پست، تلگراف و تلفن): 447، 454
نجفی خوانساری، ابوالفضل (امام جمعه اراک): 222
نجفی، محمدعلی (وزیر فرهنگ و آموزش عالی): 447، 455
نخست‌وزیر زلاندنو: 49
نژادحسینیان، سیدهادی (وزیر راه و ترابری): 447، 454
نصرآبادی، رحمان (شهید ترور): 428
نصیری (رئیس ساواک): 231
نصیری‌نیا، ابوالقاسم (شهید ترور): 856
نعیم حداد (رئیس شورای ملی [پارلمان] عراق): 871، 1073
نقدی، حسین (کاردار سفارت ایران در ایتالیا): 715
نقشبندی، شیخ عثمان (رهبر گروه رزگاری): 62، 291
نمازی، حسین (وزیر اقتصاد و دارایی): 448، 455
نواب، مهدی (سفیر ایران در آلمان غربی): 333، 392، 393
نوابی، هوشنگ: 353
نواف الاحمد الصباح (وزیر کشور کویت): 1073
نوبری، علیرضا (رئیس سابق بانک مرکزی): 48، 542، 639
نوربخش، محسن (رئیس کل بانک مرکزی): 49، 50، 379، 380، 381، 413، 569، 678، 737، 738، 985، 986
نوردانش، رسول (شهید ترور): 816
نوری، حسین (آیت‌الله): 221
نوگوچی، ماساکی (مدیر بخش خاورمیانه وزارت امور خارجه ژاپن): 766
نیساری، مهدی (شهید ترور): 670
نیک‌روش، سیدکمال‌الدین (وزیر کشور): 447، 455، 918، 919
نیما، ابراهیم (شهید ترور): 95
واعظ طبسی، عباس (تولیت آستان قدس رضوی): 222، 529
والدهایم، کورت (دبیرکل سازمان ملل متحد): 335، 1018، 1041
وردت، ایلی (نخست‌وزیر رومانی): 922
وزیر امور خارجه فرانسه: 80، 167
وزیر امور خارجه لیبریا: 585
وزیر صنایع و معادن رومانی: 80
وزیر صنایع و معادن عراق: 621
وزیر مسکن رومانی: 80
ولایتی، علی‌اکبر (نماینده مجلس): 204، 222، 249، 250، 260، 284، 285، 307، 345، 361، 446، 984، 985، 1053
ولیعهد بحرین: 999
وندن هول، ویلیام (معاون سابق هیئت نمایندگی امریکا در سازمان ملل): 1001
هادوی، محسن (عضو شورای نگهبان): 70
هادوی، مهدی (عضو شورای نگهبان): 70
هاشم‌پور (سرپرست حفاظت شرکت نفت گچساران): 1050
هاشمی رفسنجانی، اکبر (رئیس مجلس شورای اسلامی، نماینده امام در شورای عالی دفاع): 27، 30، 46، 71، 77، 78، 105، 124، 125، 145، 152، 160، 161، 177، 204، 206، 208، 212، 222، 234، 249، 250، 260، 284، 285، 288، 289، 293، 299، 332، 361، 362، 397، 403، 413، 445، 446، 447، 472، 485، 492، 498، 499، 524، 527، 528، 529، 546، 554، 569، 594، 609، 618، 620، 666، 670، 671، 684، 685، 689، 693، 744، 747، 764، 775، 776، 777، 788، 807، 813، 814، 821، 822، 868، 878، 884، 949، 967، 968، 969، 970، 994، 1005، 1039، 1041، 1050، 1053
هاشمی، سیدمجتبی (معاون استانداری آذربایجان‌غربی): 667
هاشمی، سیدمصطفی (وزیر صنایع): 447، 454
هاشمی، محمد (رئیس سازمان صدا و سیما): 814
هاشمی‌نژاد، عبدالکریم (دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد، شهید ترور): 364
هالیدی، فرد (محقق امریکایی در امور خاورمیانه): 127
هانی الحسن (اولین نماینده سازمان آزادیبخش فلسطین در ایران): 179، 180، 421، 497، 642
هدایت، سیدحسین (عضو هیات نمایندگی ایران در دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا): 266
هزارجدی، حسن (رزمنده): 583
همت، ابراهیم (فرمانده سپاه پاوه): 387
هنردوست (معاون امور بین المللی وازرت نفت): 572
هواید، امیرعباس (از نخست‌وزیر دوران پهلوی دوم): 231
هیگ، الکساندر (وزیر امور خارجه امریکا): 72، 167، 168، 393، 406، 856
یاسر عرفات: 86، 180، 235، 289، 319، 479، 497، 573، 585، 641، 1061
یاشیرو، توشیکونی (رئیس کمپانی تیسوئی): 1029
یامائوجی، کاروکی (رئیس ژاپنی شرکت توسعه شیمیایی ایران): 1028، 1029
یاهیرو، توشیکبونی (مدیرعامل شرکت میتسوئی): 474
یثربی، سیدمهدی (امام جمعه کاشان): 222
یزدی، محمد (نایب رئیس دوم مجلس شورای اسلامی): 260، 788
ابوظبی: 51، 52، 542، 893، 952، 974، 975، 1074
اتریش: 560، 561
اداره آموزش و پرورش مهاباد: 291
اداره کشاورزی مهاباد: 290
اراک: 222، 363، 364
ارتفاع 1150 بازی‌دراز: 155
ارتفاع 2140: 459
ارتفاع 2525: 173، 174
ارتفاع انار: 937، 1003، 1013، 1064
ارتفاع برآفتاب: 937، 939، 1045، 1046
ارتفاع بزنیلی: 937، 1003، 1013، 1064
ارتفاع بوره سوار: 939
ارتفاع تپه‌سبز (سوسنگرد): 91، 164، 171، 512، 514، 515
ارتفاع توریور: 38
ارتفاع چاله وران: 1003، 1013
ارتفاع چرمیان: 837، 838، 848، 927، 937، 938، 939، 940، 1003، 1064
ارتفاع داره گره: 1064، 1065
ارتفاع زروار: 38، 933
ارتفاع سرمیدان ملکشان: 370
ارتفاع سوریور: 855، 913
ارتفاع شیاکوه: 837، 838، 848، 927، 937، 991، 1013، 1057، 1064، 1065
ارتفاع فریدون کوشیار: 937، 1003، 1013
ارتفاع قیطول مرجان: 939
ارتفاع کانی‌سور: 38
ارتفاع کسر خان: 938
ارتفاع کلینه: 938
ارتفاع کمکو: 838، 839
ارتفاع گاری: 524
ارتفاع گامقال: 939
ارتفاع گچی1: 938
ارتفاع گچی2: 938
ارتفاع گمار: 939
ارتفاع گور سفید: 939
ارتفاع گوزلی: 38، 978
ارتفاع مرجان: 939
ارتفاعات الله‌اکبر: 172، 182، 353، 503، 512، 514، 515
ارتفاعات برآفتاب: 838، 848
ارتفاعات بمو: 1026، 1033
ارتفاعات پیرعلی: 386
ارتفاعات جولان: 1005، 1006، 1007، 1017، 1039
ارتفاعات دارالشیاع: 517
ارتفاعات داشبند: 444
ارتفاعات دالپری: 409
ارتفاعات دیزه کش: 938، 940
ارتفاعات ذیل: 199
ارتفاعات زاه زرد: 399
ارتفاعات سرسوران: 772
ارتفاعات قمطره: 505
ارتفاعات کانی سور: 1059
ارتفاعات کلکه طلا: 938
ارتفاعات کله قندی (سردشت): 628
ارتفاعات گلالباز: 937
ارتفاعات لارزرژ: 720
ارتفاعات مره خیل: 805
ارتفاعات میشداغ: 182، 352، 512، 514، 515، 625، 754، 799، 854
ارتفاعات نعل‌شکن: 87، 608
اردبیل: 218، 219، 234، 610، 773، 774
اردکان: 222، 534، 652، 818
اردن: 19، 30، 43، 44، 53، 71، 73، 128، 149، 223، 227، 240، 258، 281، 317، 318، 319، 335، 351، 392، 444، 465، 598، 653، 655، 709، 721، 974، 992، 999، 1027، 1031، 1061، 1073
ارسنجان: 651، 652
ارمنستان: 924
اروپا: 33، 41، 49، 68، 121، 127، 131، 148، 149، 150، 227، 251، 271، 275، 351، 420، 421، 422، 424، 472، 496، 571، 604، 605، 659، 858
ارومیه: 36، 62، 63، 175، 185، 189، 209، 210، 218، 219، 234، 290، 291، 305، 311، 323، 340، 349، 371، 387، 400، 401، 410، 430، 431، 443، 444، 493، 507، 508، 538، 549، 589، 651، 657، 658، 669، 670، 682، 722، 733، 745، 773، 790، 842، 855، 866، 1004، 1047، 1048، 1059، 1074
اروندرود (شط العرب): 43، 45، 46، 47، 124، 130، 166، 289، 318، 369، 414، 467، 475، 483، 488، 489، 525، 539، 685، 704، 716، 897، 989، 1009
اروندکنار: 288
ازنا: 66
اسپانیا: 216، 1039
اسپیدان: 652
استان اصفهان: 34، 274، 602
استان ایلام: 34، 188، 303، 732، 836، 931، 959، 963، 1014
استان آذربایجان‌شرقی: 34، 233، 242، 261، 278، 549، 602، 841، 904
استان آذربایجان‌غربی: 35، 87، 93، 113، 115، 185، 233، 242، 261، 278، 291، 400، 430، 431، 526، 528، 602، 657، 659، 667، 698، 790، 816، 841، 867، 933
استان بوشهر: 292، 442، 459، 712، 713
استان تهران: 547، 549، 810
استان چهارمحال و بختیاری: 230، 551
استان خراسان: 34، 45، 311، 400، 503، 517، 521، 602، 651، 687، 712، 717، 764، 765، 767
استان خوزستان: 24، 30، 69، 70، 81، 117، 143، 201، 242، 288، 302، 303، 309، 322، 336، 337، 369، 409، 414، 416، 442، 459، 467، 483، 489، 528، 563، 572، 574، 575، 582، 584، 597، 627، 636، 650، 708، 720، 731، 753، 755، 758، 772، 783، 798، 803، 826، 827، 829، 844، 858، 868، 879، 880، 894، 895، 900،901، 911، 931، 955، 956، 977، 1036، 1052، 1061، 1075
استان زنجان: 709، 909
استان سلیمانیه: 92، 399، 545، 656، 910
استان سمنان: 517، 518، 757، 768، 964، 965، 967
استان سیستان و بلوچستان: 34، 362، 461، 638، 1061
استان فارس: 144، 243، 362، 363، 364، 442، 459، 652، 712، 713، 947، 948، 949
استان کردستان: 35، 41، 62، 63، 93، 94، 113، 115، 143، 157، 241، 262، 278، 283، 342، 362، 371، 386، 387، 411، 418، 423، 459، 470، 493، 495، 496، 497، 506، 508، 509، 524، 589، 599، 611، 638، 657، 659، 684، 687، 789، 790، 875، 891، 905، 920، 932، 933، 962، 963، 979، 988، 1014
استان کرمان: 230، 459، 461، 652، 683، 697، 698، 732
استان کرمانشاهان (باختران): 34، 401، 493، 505، 524، 732، 868، 918، 919، 932، 963، 1014، 1028، 1057
استان کهکیلویه و بویراحمد: 442، 652،712، 713
استان گیلان: 145، 229، 271، 278، 279، 323، 362، 390، 402، 590، 610، 670، 775، 791، 903، 904، 963، 1028
استان لرستان: 230، 364، 369، 533، 534، 627، 652، 731، 753، 758، 772، 804، 931
استان مازندران: 176، 177، 229، 278، 303، 323، 402، 459، 590، 610، 791، 903، 904، 963، 1028
استان مرکزی: 230، 362
استان هرمزگان: 461، 778، 818
استان همدان: 34، 732، 963، 1014
استان یزد: 400، 652، 818
استانبول: 66، 67، 68، 906
استرالیا: 82، 83، 524، 749
اسرائیل (رژیم اشغالگر قدس): 71، 72، 74، 76، 82، 84، 85، 122، 134، 135، 146، 147، 161، 167، 168، 180، 250، 263، 275، 295، 297، 319، 351، 378، 415، 420، 421، 423، 424، 452، 476، 512، 551، 604، 631، 636، 637، 652، 653، 662، 694، 705، 750، 751، 764، 776، 808، 809، 822، 889، 923، 924، 1005، 1006، 1007، 1016، 1017، 1018، 1020، 1039، 1053، 1061
اسفراین: 305، 306، 400، 651
اسکله البکر: 149، 321، 796
اسکله الشعیبه (کویت): 1071
اسکله العمیه: 321، 796
اسکله خارک: 1030
اسکله نور آبادان: 1035
اسکندریه: 253، 605
اسلام آباد (پاکستان): 997
اسلامشهر (تهران): 550
اشنویه: 35، 36، 37، 38، 157، 173، 174، 185، 200، 340، 388،
410، 430، 431، 470، 493، 508، 548، 549، 628، 667، 668، 669، 745، 746، 1014
اصفهان: 158، 221، 235، 239، 242، 303، 309، 323، 324، 343، 344، 347، 362، 363، 388، 412، 413، 444، 445، 461، 583، 584، 634، 652، 683، 687، 711، 712، 782، 806، 807، 870، 886، 914، 1015، 1016، 1023، 1030، 1060
افغانستان: 80، 127، 139، 297، 478، 702، 895، 915، 968، 1074
اقلید: 363
اقیانوس هند: 194، 478، 797
الجزایر: 47، 50، 51، 74، 80، 86، 107، 160، 161، 162، 264، 266، 267، 382، 395، 479، 530، 539، 540، 560، 561، 571، 573، 605، 653، 685، 716، 738، 751
السالوادور: 263
امارات متحده عربی: 51، 52، 53، 107، 136، 182، 224، 451، 452، 454، 475، 476، 530، 653، 716، 721، 893، 934، 955، 994، 999، 1001، 1010، 1031، 1039، 1074
امان: 44
امیدیه: 505
اندونزی: 146، 407
اندیمشک: 65، 66، 222، 504، 581، 804، 805، 815، 840، 991، 1035
انگلیس: 81، 108، 205، 206، 253، 261، 262، 266، 277، 329، 542، 653، 693، 777، 797، 892، 966، 1020، 1039
اورسوارز (فرانسه): 687
اهواز.: 20، 24، 55، 61، 68، 69، 95، 117، 142، 170، 171، 183، 200، 222، 225، 239، 281، 283، 287، 301، 303، 311، 314، 315، 316، 321، 322، 340، 347، 354، 356، 364، 388، 399، 400، 409، 414، 441، 442، 459، 484، 486، 492، 504، 505، 510، 514، 519، 533، 546، 574، 582، 583، 584، 593، 597، 607، 626، 627، 643، 655، 671، 681، 696، 711، 731، 742، 754، 759، 761، 783، 786، 797، 804، 805، 808، 814، 825، 826، 827، 836، 844، 853، 858، 865، 870، 884، 894، 900، 901، 902، 912، 929، 943، 955، 991، 1018، 1019، 1026، 1061، 1075، 1076
ایالت داکوتای شمالی (آمریکا): 552
ایتالیا: 111، 150، 227، 252، 271، 274، 277، 307، 334، 391، 587، 653، 693، 694، 716، 739، 753، 778، 786، 889، 897، 1030، 1039
ایرلند: 261، 262
ایستگاه 12 احمدآباد: 130
ایستگاه 12: 708
ایستگاه 3: 708
ایستگاه 4: 368
ایستگاه 6 مصدق: 368
ایستگاه 6: 368
ایستگاه 7 (آبادان): 25، 359، 467، 708، 1037
ایستگاه آهودشت: 762
ایستگاه بامبژ: 762
ایستگاه بریم: 708
ایستگاه راه آهن تهران: 866
ایستگاه فیاضیه (آبادان): 359
ایستگاه قدس: 368
ایسلند: 924
ایلام: 130، 201، 202، 222، 239، 291، 292، 303، 324، 388، 909، 930، 959، 1018، 1019، 1025
ایوان غرب: 188، 959، 1057
آبادان.: 24، 27، 55، 58، 59، 60، 61، 68، 69، 91، 111، 113، 130، 142، 143، 150، 151، 154، 164، 183، 199، 222، 225، 226، 235، 238، 239، 240، 258، 269، 275، 276، 288، 301، 303، 309، 321، 340، 359، 368، 385، 388، 399، 404، 409، 413، 414، 417، 423، 424، 427، 441، 457، 467، 481، 483، 491، 492، 504، 523، 525، 533، 534، 545، 563، 564، 572، 579، 584، 585، 587، 593، 627، 655، 665، 671، 681، 702، 708، 720، 731، 745، 757، 765، 773، 776، 814، 821، 846، 853، 879، 892، 911، 930، 931، 947، 960، 969، 977، 1013، 1025، 1035، 1037، 1057، 1070، 1076، 1077
آب‌کنار: 323
آتن: 540، 560، 767، 1032
آذرشهر: 234
آرژانتین: 753
آستارا: 400، 461، 567، 747، 867، 868، 878، 903
آستانه اشرفیه: 291، 292
آسیوط (مصر): 108، 109، 253
آغاجری: 303
آفریقای جنوبی: 275، 297، 424
آلمان شرقی: 641، 897
آلمان غربی (جمهوری دموکراتیک آلمان): 41، 100، 214، 216،252، 265، 333، 374، 392، 390، 618، 620، 631، 753، 766، 828، 1039، 1040، 1042، 1043
آمل: 35، 249، 538، 543، 590، 609، 610، 903، 905، 1014
آنکارا: 68، 678، 679، 877
بابل: 222، 228، 229، 343، 344، 364، 913، 914، 964
بابلسر: 471، 691، 843، 844
بازرگان: 430
بانک رافدین بغداد: 834
بانک صادرات حصیرآباد اهواز: 283، 284
بانک صادرات خیابان پیروزی: 116
بانک مرکزی هلند: 266
بانک ملی میدان بهارستان: 550
بانک ودو برزیل: 834
بانه: 36، 38، 93، 94، 113، 114، 131، 200، 228، 246، 282، 290، 340، 341، 342، 371، 385، 386، 387، 444، 459، 484، 485، 588، 607، 676، 682، 697، 721، 855، 912، 933، 962، 978، 979، 993، 1014، 1027، 1059
بجنورد: 158، 343، 651، 700، 701
بحرین: 19، 53، 54، 83، 182، 224، 530، 653، 751، 752، 987، 994، 998، 999، 1000، 1010، 1011، 1017، 1022، 1023، 1031، 1039، 1040، 1043، 1053، 1054، 1062، 1063، 1064، 1073، 1074
بخش رحیم‌آباد رودسر: 471
بخش علمده (نور): 175، 176
برازجان: 291، 292، 600
برازیلیا: 594
بردیه (سوسنگرد): 772
برزیل: 163، 594، 621، 798، 834
بروجرد: 305، 306، 444، 445، 461، 567، 657، 732، 886
بروکسل: 274
بستان.: 19، 20، 21، 22، 23، 29، 30، 31، 55، 56، 91، 171، 172، 183، 184، 225، 242، 257، 339، 351، 353، 354، 356، 357، 359، 360، 398، 414، 416، 482، 491، 492، 503، 514، 516، 528، 563، 574، 575، 576، 623، 624، 625، 644، 645، 648، 649، 650، 689، 695، 707، 708، 719، 721، 742، 743، 745، 753، 754، 757، 758، 759، 767، 772، 782، 783، 786، 788، 793، 794، 799، 801، 802، 803، 804، 808،813، 814، 821، 822، 826، 827، 828، 835، 845، 847، 850، 852، 856، 858، 860، 865، 868، 878، 879، 884، 889، 900، 901، 912، 928، 929، 944، 947، 953، 955، 969، 973، 977، 991، 996، 997، 1036، 1037، 1057، 1075، 1077
بصره: 30، 43، 69، 107، 163، 265، 367، 387، 442، 453، 454، 469، 595، 696، 845، 853، 854، 895، 912، 998، 1036
بعقوبه (عراق): 670، 992
بغداد: 28، 108، 112، 162، 165، 173، 181، 196، 206، 240، 265، 278، 288، 302، 318، 453، 454، 465، 467، 488، 512، 539، 540، 556، 560، 561، 573، 594، 595، 604، 621، 704، 716، 778، 798، 834، 853، 871، 874، 896، 922، 923، 924، 975، 1006، 1008، 1009، 1011، 1023، 1032، 1040، 1042، 1071
بلژیک: 205، 206، 275، 276، 278، 296
بلغارستان: 47، 108، 539
بم: 222
بن (آلمان‌غربی): 112، 113، 392
بندر الشعیبیه کویت: 43، 108، 265، 546، 709
بندر الکویت: 182
بندر امام‌خمینی: 245، 254، 255، 309، 319، 350، 473، 524، 572، 598، 626، 727، 765، 766، 797، 881، 1029
بندر انزلی: 65، 400، 461، 509، 600، 657، 698، 699، 723، 724
بندر آنتورپ: 206، 275
بندر بانیاس (سوریه): 163، 642، 997، 998
بندر ترکمن: 96، 144، 291، 292، 432
بندر دورتیول (ترکیه): 454
بندر دیلم: 652
بندر شیوخ کویت: 108، 265
بندر طرابلس (لبنان): 823، 997، 998، 1074
بندر عباس: 206، 314، 315، 344، 362، 401، 402، 412، 485، 486، 550، 677، 678، 691، 1061
بندر عقبه (اردن): 44، 108، 265، 317، 318، 351، 541، 560، 992
بندر گناوه: 48، 855، 856
بندر ماهشهر: 25، 55، 271، 289، 311، 321، 388، 414، 525، 593، 665، 702، 708، 720، 721، 795، 876
بندر منامه: 53، 751، 1022، 1043، 1062، 1073
بندر ینبع (عربستان): 453، 454، 871
بنغازی: 346
بنگلادش: 74، 117
بنوک (عراق): 655
بنیاد مسکن بوشهر: 132، 504
بوشهر: 132، 247، 248، 254، 363، 651، 1061
بوکان: 35، 36، 37، 38، 62، 64، 87، 94، 113، 114، 156، 189، 210، 262، 290، 304، 322، 342، 363، 369، 410، 429، 430، 460، 469، 470، 484، 485، 493، 501، 505، 506، 507، 508، 535، 547، 548، 565، 588، 607، 608، 628، 656، 657، 659، 667، 668، 697، 745، 746، 816، 875، 912، 931، 932، 944، 979، 1004، 1037، 1038
بهبهان: 222، 303، 504، 591، 630، 720، 721، 868، 1049، 1050
بهشهر: 77، 459
بیاره (عراق): 385، 387
بیت‌المقدس (قدس): 86، 420، 421، 479، 662، 764، 950
بیجار: 444، 875
بیروت: 85، 86، 162، 201، 240، 420، 474، 506، 561، 605، 685، 704، 729، 750، 808، 829، 846، 859، 919، 920، 922، 998، 1020، 1023، 1032، 1055
بیستون کرمانشاه: 732
بیمارستان امام خمینی تهران: 761
بیمارستان امام خمینی مهاباد: 536، 537
بیمارستان امام سجاد تهران: 761
بیمارستان امیرآبادآبادان: 310
بیمارستان بوعلی تهران: 774
بیمارستان بهارلو تهران: 723
بیمارستان حافظ: 218
بیمارستان رازی رشت: 791
بیمارستان ساسان تهران: 761
بیمارستان سعدی: 218
بیمارستان شهید محمدی بندرعباس: 550
بیمارستان طالقانی آبادان: 310، 467
بیمارستان فقیهی شیراز: 471
بیمارستان فیروزگر تهران: 761
بیمارستان کورش اهواز: 340
بیمارستان لقمان الدوله تهران: 816
بیمارستان نمازی: 218
بیمارستان ونک تهران: 699
پادگان ابوذر: 873
پادگان التاجی (عراق): 227، 302، 467، 565، 598، 1027، 1071
پادگان الرشید: 281، 467
پادگان آموزشی ارتش (گرگان): 510
پادگان بانه: 246، 459، 460
پادگان پسوه: 580
پادگان پیرانشهر: 156
پادگان تیپ2 زرهی لشکر92 خوزستان: 840
پادگان جلدیان: 156
پادگان جی تهران: 723
پادگان دژ: 910
پادگان سردشت: 114، 410، 599، 655، 668
پادگان سیدصادق (عراق): 245، 827
پادگان عجبشیر: 64
پادگان لاهوتی: 876
پادگان مراغه: 64
پادگان مریوان: 899، 960
پادگان مهاباد: 711
پادگان ولیعصر (میدان سپاه): 486
پادگان هوابرد شیراز: 497
پاریس: 81، 132، 162، 180، 210، 215، 252، 254، 276، 277، 325، 374، 390، 391، 404، 418، 421، 422، 494، 495، 496، 611، 616، 659، 686، 691، 701، 704، 775، 832، 856، 933، 934، 1020
پاسگاه برزه: 842
پاسگاه بروشخواران: 842
پاسگاه پره سر: 284
پاسگاه تولکه: 816
پاسگاه چناره: 1072
پاسگاه چوپلی: 1004
پاسگاه چهریق: 842
پاسگاه خزینه: 804
پاسگاه دزآور: 525
پاسگاه شاندری‌خوار: 92
پاسگاه شانه دری عراق: 505
پاسگاه شانه‌دری: 226
پاسگاه شریف آباد: 760
پاسگاه شیب: 847
پاسگاه شیطان آباد: 291
پاسگاه فکه: 783
پاسگاه قلعه‌وردامی: 131
پاسگاه قوشچی: 746
پاسگاه قیطول: 1026
پاسگاه گبرآباد: 842
پاسگاه میرشکاری: 710
پاکستان: 83، 147، 192، 309، 475، 476، 618، 686، 997
پالایشگاه آبادان: 655، 765، 1071
پالایشگاه بایکتی: 642
پالایشگاه طرابلس (لبنان): 604، 642
پالایشگاه موصل: 427
پاناما: 524
پاوه: 38، 62، 199، 258، 287، 340، 386، 387، 399، 459، 481، 504، 505، 523، 533، 534، 545، 565، 607، 682، 697، 733، 746، 760، 772، 804، 964، 1014
پایگاه ابوغریب (عراق): 246
پایگاه اشنویه: 746
پایگاه الرشید(عراق): 246
پایگاه الله اکبر مهاباد: 536
پایگاه امیرآباد: 629
پایگاه آدینان: 805، 829، 841
پایگاه تکاب: 829
پایگاه چهارم شکاری دزفول: 815، 840، 865
پایگاه حاجی‌خلیفه (عراق): 245
پایگاه حسینی: 389، 410
پایگاه خداوین: 843
پایگاه خرکه: 656
پایگاه دکل مریوان: 885، 901
پایگاه سرا: 370، 944
پایگاه سرو: 1060
پایگاه سیدصادق(عراق): 246
پایگاه شعیبیه عراق: 775، 1057
پایگاه شهیدکفاش: 696
پایگاه شیخان: 885
پایگاه فتاح‌آباد: 428، 469، 485
پایگاه فتح آباد: 721، 1027
پایگاه قایبرد بانه: 131
پایگاه قوچان: 370
پایگاه کردوان: 842، 843
پایگاه کوره دژ: 885
پایگاه گاران: 855
پایگاه گوزله: 1014، 1048
پایگاه لون سادات: 885
پایگاه مائین بلاغ: 209، 370، 565
پایگاه مرگه رش: 1059
پایگاه منتظران‌شهادت (گلف): 240، 242، 515، 574، 650
پایگاه منصوریه(عراق): 246
پایگاه هشتم شکاری نیروی هوایی اصفهان: 461
پایگاه هشتیان: 185
پایگاه هوایی شیراز: 315، 830
پرتغال: 1039
پرتغال: 205
پسوه: 549
پل ابوچلاچ: 360، 743
پل الوان: 22، 492، 744، 784، 785، 803
پل تعاون: 754، 847، 860
پل حاج‌مسلم: 360
پل حبانیه: 368، 398
پل دغاغله: 744، 753
پل رمیم: 360، 743، 788
پل سابله: 23،360، 492، 754، 784، 788، 789، 802، 803، 835، 847، 859، 859، 860، 930، 944، 1075
پل سیمره: 1047
پل شیخ خزعل: 803
پل فردوس: 398
پل قصبه: 359، 398
پل قیصریه: 367
پل مارد: 584
پل نادری: 840
پل نساره: 444
پل هالوپ (شمال دارخوین): 257
پیرانشهر: 209، 287، 313، 314، 323، 385، 386، 387، 399، 428، 429، 430، 461، 485، 504، 505، 549، 979، 1004
تأسیسات بنزین سازی کویت: 181
تأسیسات مجتمع پتروشیمی بندر امام‌خمینی: 245، 254، 350، 471، 474، 500، 501، 627، 765، 881
تأسیسات نفتی در البصره: 149
تأسیسات نفتی کرکوک: 149
تأسیسات نفتی کویت: 138، 181
تبریز: 27، 32، 65، 114، 158، 175، 176، 218، 219، 239، 241، 261، 278، 291، 292، 294، 297، 362، 363، 364، 390، 400، 652، 687، 870، 877، 878
تپه 100 غرب کرخه: 208
تپه 107 غرب کرخه: 208
تپه 120غرب کرخه: 154، 208، 484، 720
تپه اربابا: 290
تپه پیرمحمد بوکان: 628
تپه حسین‌مامه: 322
تپه دار زنگنه: 1026
تپه ژاندارمری سردشت: 444
تپه شریف آباد: 992
تپه شیرین سوار: 599
تپه صدفی: 939
تپه عین خوش: 840
تپه غازی (قاضی): 773
تپه گره‌زد: 840
تپه مراد: 939
تپه میش رنگین: 1026
تپه های مدن: 1037
تپه های نبعه: 741
تپههای الله اکبر: 503، 513، 516، 623، 624، 625، 642، 665، 741، 742، 745، 753، 754، 767، 1057
تپههای رملی (شمال بستان): 182، 183، 339، 503، 513، 514، 515، 516، 517، 518، 519، 520، 529، 623، 643، 741، 788
تپههای شحیطیه: 515، 516، 517، 518، 767
تربت جام: 222
تربت حیدریه: 160، 222، 311، 526، 527
تربت حیدریه: 651
ترکمنستان: 1021
ترکیه: 66، 67، 108، 185، 240، 454، 528، 560، 618، 653، 678، 679، 790، 810، 842، 876، 878، 906، 907، 1047، 1048، 1049، 1058، 1074، 1075
ترمینال نفتی خارک: 49، 1038
ترمینال نفتی سیری: 227، 335
ترمینال نفتی لاوان: 227، 335
تفرش: 566
تکاب: 131، 188، 290، 313، 369، 370، 525، 526، 565، 580، 657، 829، 875، 961، 1014، 1048
تگزاس: 33
تل‌آویو: 82، 601، 694
تلمبه خانه گوره: 226
تلمبه‌خانه خارک: 227
تنکابن: 228، 229، 271، 390
تنگ قاسم‌آباد: 837، 838، 839، 840، 848، 938، 939، 940، 1045، 1046
تنگ کورک: 837، 838، 840، 848، 939، 940، 1045، 1046
تنگه چزابه: 22، 23، 182، 242، 360، 503، 504، 513، 514، 515، 516، 517، 528، 623، 624، 648، 708، 741، 742، 743، 753، 754، 767، 772، 782، 783، 786، 802، 803، 813، 825، 890، 1077
تنگه رقابیه: 171
تنگه رقابیه: 840
تنگه سلمانه: 1026
تنگه سیا: 848
تنگه شیب: 847
تنگه صدر: 767
تنگه صعده: 514، 516، 754
تنگه میرا: 848
تنگه هرمز: 453، 777، 795، 796، 869
توکیو: 350، 473، 474، 500، 572، 765
تونس: 71، 73، 86، 293، 294، 464، 479
تهران: 32، 33، 42، 50، 53، 59، 70، 77، 94، 95، 106، 115، 116، 127، 144، 159، 160، 165، 175، 176، 179، 180، 181، 189، 200، 212، 215، 216، 228، 234، 235، 237، 238، 239، 241، 247، 249، 251، 252، 259، 261، 270، 274، 275، 283، 291، 293، 295، 299، 305، 323، 324، 328، 343، 362، 363، 364، 372، 377، 388، 389، 391، 393، 401، 402، 404، 412، 416، 420، 421، 424، 428، 432، 436، 448، 478، 485، 487، 488، 489، 498، 506، 509، 510، 526، 537، 547، 557، 560، 572، 573، 575، 581، 582، 603، 609، 640، 652، 657، 658، 669، 670، 677، 683، 684، 687، 694، 698، 701، 704، 711، 715، 716، 722، 723، 732، 733، 734، 747، 748، 759، 761، 762، 763، 764، 772، 773، 790، 791، 794، 795، 806، 807، 809، 810، 814، 817، 843، 844، 853، 855، 856، 858، 865، 866، 867، 876، 877، 878، 881، 899، 900، 902، 906، 915، 919، 924، 933، 950، 951، 970، 974، 979،989، 993، 998، 1007، 1009، 1015، 1020، 1022، 1023، 1036، 1039، 1043، 1045، 1046، 1059، 1062، 1073
جاده ارومیه - سلماس: 258، 746
جاده الله اکبر - بستان: 172، 367
جاده الله اکبر - تپه سبز: 768
جاده الله اکبر: 514
جاده اهواز - اندیمشک: 56، 183، 184، 514، 581، 648، 840
جاده اهواز - آبادان: 55، 414، 584، 814، 1037
جاده اهواز - خرمشهر: 183، 584
جاده اهواز - سربندر: 597، 825
جاده اهواز - سوسنگرد: 900
جاده آبادان - خرمشهر: 310
جاده آبادان - ماهشهر: 55، 311، 414، 504، 892، 1037
جاده آمل - تهران: 35
جاده بانه - سردشت: 38، 855
جاده بانه - ننور: 608
جاده بانی بنوک: 587
جاده برزنگه: 1047
جاده بستان - جفیر: 744، 789
جاده بستان - چزابه: 21، 22، 772، 782
جاده بستان - سوبله: 172، 367
جاده بصره - عماره: 708
جاده پیرانشهر - جلدیان: 156
جاده پیروزی (شهدا؛ ابوذر): 514، 516، 519، 520، 521، 757، 767، 768
جاده تبریز - صوفیان: 66
جاده تعاون: 708، 758
جاده تکاب - چوپلی: 1004
جاده تنگ قاسم آباد: 837
جاده جهاد: 367، 398
جاده چالوس: 905
جاده خرمال: 427
جاده دزفول - سایت: 91
جاده سربازخانه قدیم [قدم فری]: 1047
جاده سرپل ذهاب - قصر شیرین: 939
جاده سرو - مرز ترکیه: 185
جاده سقز - بوکان: 64
جاده سلیمانیه - کرکوک: 745
جاده سوسنگرد - بستان: 23، 360، 623، 741، 744، 754، 784، 802، 853
جاده سوسنگرد - حمیدیه: 720
جاده سیدآباد: 443
جاده سیدصادق - پنجوین: 111، 155، 656
جاده سیدصادق - حلبچه: 910
جاده شرفه (هویزه - رفیع): 172
جاده فکه - بستان - جفیر: 645
جاده فیروزکوه - قائمشهر: 905
جاده قاطرسوخته میمک: 130
جاده کامیاران - سنندج: 218، 388، 443
جاده کامیاران - شاهینی: 323
جاده کلار - دربندیخان: 482
جاده گورستان امامیه: 144
جاده گیلانغرب - قصرشیرین: 837، 939، 1045، 1046
جاده محمدیار - مهاباد: 866
جاده مریوان - جانوره: 760
جاده مشهد: 905
جاده میان‌تنگ: 386
جاده میاندوآب - بوکان: 304، 322، 370، 400، 428، 760
جاده میاندوآب - مهاباد: 174، 269، 411، 549، 682، 696
جاده میشداغ: 514
جاده نیسانه: 885
جاده هراز (تهران - آمل): 538، 543، 609، 905
جاده هشتیان - سرو: 669
جاکارتا: 267
جبهه الله اکبر: 21، 781
جبهه آبادان: 155
جبهه حمودی: 21
جبهه کوت‌شیخ: 217، 225، 245، 246، 269، 301
جبهه محرزی: 301
جبهه منصورون: 368
جده: 46، 75، 162، 996
جزیره ابوموسی: 45، 896
جزیره بوبیان (کویت): 182، 442، 777، 778، 870، 992
جزیره تنب بزرگ: 45، 896
جزیره تنب کوچک: 45، 896
جزیره خارک: 48، 165،226، 227، 334، 702، 715، 795، 796، 1039
جزیره دیه‌گو گارسیا: 797
جزیره ماداگاسکار: 797
جزیره مینو: 545، 665، 708
جلدیان: 430
جلفا: 878
جمهوری دموکراتیک صحرا : 146، 551
جمهوری سیبری: 206
جنگلهای پره سر: 904
جنگلهای گلستان: 905
جنگلهای لاکان: 279
جنوب کرخه کور: 368
جوانرود: 209، 304، 523، 524، 638، 772، 1026
جهرم: 222، 364، 651
جیبوتی: 797
جیرفت: 964
چابکسر: 791
چزابه: 171، 482، 742، 755، 757، 758، 768، 802، 803، 813، 826، 827، 860، 890، 1042، 1075
چکسلواکی: 49، 571، 604، 897
چهاراه سیروس: 156
چهاراه عشرت‌آباد تهران: 412
چهارراه مردوخ سنندج: 508
چهارراه نیما (شیراز): 95
چین: 82، 83، 275، 424، 653
حسینیه جماران: 117
حلبچه (عراق): 656، 732، 866
حمیدیه: 57، 171، 172، 225، 257، 287، 398، 481، 482، 665، 783، 825، 826، 827، 865
خانقین: 992
خاورمیانه: 49، 83، 84، 85، 127، 128، 149، 163، 167، 167، 227، 252، 334، 420، 421، 449، 454، 479، 511، 530، 551، 552، 652، 681، 705، 715، 750، 765، 766، 810، 892، 923، 985، 1020، 1072، 1074
خرم‌آباد: 65، 66، 160، 189، 364، 409، 497، 657، 702، 724
خرمشهر.: 55، 56، 59، 150، 164، 217، 245، 269، 287، 301، 367،
369، 483، 523، 545، 584، 585، 648، 773، 852، 879، 901، 910، 911، 1007، 1035، 1075
خسروی: 839
خط لوله نفتی کرکوک - بانیاس: 997، 1074
خلیج عدن: 454
خلیج عقبه : 44، 351، 541
خلیج فارس: 41، 42، 53، 107، 128، 139، 148، 149، 164، 167، 181، 194، 215، 226، 241، 319، 421، 453، 454، 478، 489، 511، 530، 551، 554، 560، 572، 595، 617، 618، 653، 716، 775، 777، 778، 796، 797، 808، 809، 869، 871، 892، 893، 911، 923، 934، 935، 954، 987، 989، 998، 999، 1000، 1005، 1011، 1022، 1031، 1039، 1040، 1053، 1062، 1073، 1074
خمینی‌شهر: 310
خور العمیه: 149
خور عبدالله: 797
خورموسی: 309، 319، 795
خوی: 77، 371
خیابان [30متری] نارمک: 305، 343
خیابان 16متری مجیدیه: 843
خیابان ارامنه تهران: 658
خیابان استاد حسن بنا تهران: 677
خیابان امام‌خمینی تهران: 95
خیابان انقلاب تهران: 159، 270، 343، 670، 683، 734
خیابان آزادی تهران: 510
خیابان آزادی تهران: 867
خیابان بهار ارومیه: 219
خیابان پارک [خالد اسلامبولی]: 189
خیابان پیروزی تهران: 699
خیابان تختی رشت: 292
خیابان تورج مشهد: 914
خیابان تهران‌نو: 116
خیابان جامی اهواز: 281
خیابان جلال آل احمد تهران: 712
خیابان جمهوری تهران: 428، 432، 711، 773
خیابان چهارباغ اصفهان: 566
خیابان چهارباغ اصفهان: 566
خیابان چهارباغ خواجو اصفهان: 344
خیابان چهارسوق بابل: 344
خیابان حافظ تبریز: 144، 428
خیابان حسام السلطنه تهران: 486
خیابان خلیج فارس (جاده قدیم کرج): 855
خیابان خوش مشهد: 219
خیابان خیام تبریز: 219
خیابان دردشت تهران: 774
خیابان دریان نو تهران: 906
خیابان دلاوران تهران: 247
خیابان رسالت تهران: 247، 733، 806
خیابان رودکی مشهد: 389
خیابان زرهی شیراز: 700
خیابان زندی مهاباد: 340
خیابان ستارخان تهران: 566
خیابان ستارخان: 698
خیابان سهروردی تهران: 817
خیابان سیدخندان تهران: 829
خیابان سیروس سنندج: 36، 992
خیابان شریعتی بندرعباس: 412
خیابان شریعتی تبریز: 219
خیابان شریعتی تهران: 711
خیابان شکوفه تهران: 305، 308
خیابان شهرآرا (ستارخان تهران): 95
خیابان شهید بهشتی تهران: 791
خیابان شهیدمدنی (نظام آباد) تهران: 711
خیابان شیخ مولانا: 313
خیابان شیخ هادی تهران: 432
خیابان شیوای تهران: 201
خیابان صفا تهران: 677
خیابان طالقانی تهران: 906
خیابان عروسیه آبادان: 564
خیابان عسگرآباد ارومیه: 219
خیابان فاطمی تهران: 144
خیابان فرجام تهران: 867
خیابان فرجام تهرانپارس: 843
خیابان فردوسی سنندج: 774
خیابان فروردین تهران: 670
خیابان فیضی اصفهان: 712
خیابان قصرالدشت شیراز: 65
خیابان قطران تبریز: 66
خیابان کارگر شمالی: 432
خیابان کارگر شیراز: 700
خیابان کبریت سازی (شهید قدیمی) تهران: 816
خیابان گلشن تهران: 773
خیابان گلشن سنندج: 1048
خیابان گیشا تهران: 229
خیابان مجیدیه تهران: 774
خیابان مشیر فاطمی شیراز: 158
خیابان مطهری بندرانزلی: 657
خیابان معلم تهران: 270
خیابان ملک الشعرا اهواز: 281
خیابان مولوی تهران: 733
خیابان ناصر خسرو اهواز: 281
خیابان ناصر خسرو تهران: 902
خیابان نصرت ارومیه: 658
خیابان نواب تهران: 567، 658، 733
خیابان نیایش: 773
خیابان نیروی هوایی: 867
خیابان وحدت اسلامی تهران: 658
خیابان وحیدیه تهران: 283
خیابان ولی خان (سقز): 547
خیابان ولیعصر (تهران): 33، 295، 305، 527، 683، 734، 761، 774، 775، 794، 795، 830
دامغان: 517، 519، 520، 757، 767
دانتون تگزاس: 33، 471
دانشکده کشاورزی آبادان: 409
دانشگاه اصفهان: 841
دانشگاه پاریس: 133، 406
دانشگاه پلیس تهران: 665
دانشگاه تگزاس: 859
دانشگاه تهران: 611، 670، 683، 684، 747
دانشگاه داکا: 117
دانشگاه رازی سنندج: 114
دانشگاه سوربن: 687
دانشگاه فنی دارمشتاد: 512
دانشگاه کان: 67
دانشگاه لی‌های پنسیلوانیا: 478
دانشگاه هوستون: 859
دبیرستان اسدآبادی تهران: 259
دبیرستان اسرار سبزوار: 259
دبیرستان امام‌شافعی هشتپر: 259
دبیرستان خیام نیشابور: 132
دبیرستان فیضیه خیابان شهید باهنر: 116
درود: 145، 669، 670، 1015
دره نیل: 253
دریای خزر: 687، 878
دریای سرخ: 44، 351، 453، 541، 551، 560، 595
دریای عمان: 421، 777، 778، 869
دریای مدیترانه: 163، 194، 454، 560، 605، 779، 823، 1072
دزفول: 20، 24، 57، 91، 130، 151، 170، 183، 217، 222، 225، 238، 239، 242، 287، 288، 303، 356، 368، 385، 388، 414، 416، 417، 441، 467، 484، 505، 523، 533، 545، 546، 557، 558، 575، 579، 581، 587، 591، 593، 610، 624، 643، 648، 650، 655، 671، 690، 695، 742، 745، 804، 805، 815، 837، 840، 854، 865، 883، 930، 991، 996، 997، 1018، 1019، 1035، 1075، 1076
دشت تک میان: 1013
دشت چغالوند: 838، 873، 927، 928
دشت چقا حمام: 839
دشت ذهاب: 883، 1033
دشت شک میان: 838، 839، 937، 1003، 1064
دشت عباس: 1075
دشت گیلان: 838، 848، 927، 937، 939
دفتر هواپیمایی ایرفرانس در تهران: 324
دکل تلویزیون شاه بداغ: 1047
دکل مخابراتی بنفشه: 246
دماوند: 77
دمشق: 60، 168، 920
دوبی: 179، 451، 1031
دوحه (قطر): 588
دوگنبدان: 201
دونکرت: 206
دهگلان: 370، 548
دهلاویه: 22، 360، 583، 707، 754، 783
دهلران: 173، 386، 491، 804
دهلی‌نو: 382
دیواندره: 113، 157، 313، 323، 363، 400، 401، 410، 411، 428، 444، 469، 484، 485، 656، 657، 676، 690، 691، 697، 710، 721، 760، 773، 902
راور: 683
راه‌آهن اهواز - سربندر: 117
راه‌آهن تهران - خوزستان [خرمشهر]: 33، 389، 390، 762
رشت: 145، 176، 218، 222، 271، 278، 279، 291، 292، 371، 471، 669، 670، 791، 878، 905، 964
رضوانشهر: 363، 509، 600
رطبه: 1027
رقابیه: 289
رم: 271، 307، 334، 391، 715
روانسر: 63، 94، 113، 173، 174، 313، 598، 599، 1037، 1038
رود بهمنشیر: 414، 523
رود فرات: 1007
رود نیل: 1007
رودخانه ارس: 878
رودخانه العباس: 743
رودخانه الوان: 813
رودخانه اوواز: 418
رودخانه آب سیروان: 697
رودخانه تنگاب: 839
رودخانه تنگاپشت: 839
رودخانه رمیم: 788، 802
رودخانه سابله: 22، 23، 482، 644، 645، 758، 759، 784، 788، 789، 813، 847، 850، 851، 860، 861، 862، 874، 928، 929، 1068، 1070، 1075، 1077
رودخانه کارون: 55، 58، 59، 60، 164، 165، 208، 225، 258، 368، 409، 424، 483، 575، 576، 703، 742، 845، 853، 879، 989، 1026
رودخانه کرخه: 20، 22، 23، 55، 56، 91، 154، 170، 172، 183، 208، 275، 352، 353، 360، 397، 482، 492، 504، 516، 518، 625، 648، 741، 742، 744، 754، 767، 772، 783، 784، 786، 799، 813، 840، 845، 854، 879، 910
رودخانه کرخه‌کور (کرخه نور): 257، 302، 367، 368، 397، 398، 427، 481، 482، 492، 574، 645، 646، 759
رودخانه گیلان: 837، 838
رودخانه نیسان: 20، 23، 171، 182، 183، 339، 351، 352، 360، 514، 563، 643، 644، 645، 646، 719، 741، 742، 744، 754، 758، 783، 784، 785، 788، 821، 847، 860، 879، 928، 929، 930، 1068، 1070، 1075، 1076، 1077
رودسر: 160، 314، 315، 470، 677
روستای ابوچلاچ: 804
روستای ابوسخیل (رفیع): 360، 759
روستای احمدآباد زرند: 311
روستای اربابا: 485
روستای ارنگه: 691
روستای ازگله: 1026
روستای اسپریز: 697
روستای اسلام‌آباد: 526
روستای اسماعیل کند: 629
روستای النگ: 270
روستای اندر: 370
روستای ایگری قاش: 696
روستای ایندرقاش: 548
روستای آده: 866
روستای آفرین‌پایین: 174
روستای آق برزه: 816
روستای آق‌بلاغ: 157
روستای آلام: 657
روستای آلواتان: 370
روستای باباریز: 657
روستای بادام: 629
روستای بادین‌آباد: 461، 963
روستای باقله: 38، 599، 855
روستای بالقچی: 1048
روستای بان‌سعید: 38، 599
روستای بانی سید: 855
روستای برده رش: 676
روستای برده رشان: 629
روستای برده: 62
روستای بلدر: 62
روستای بلغزن: 369
روستای بلکه: 485، 962
روستای بنداول: 157
روستای بنی‌کندی: 313
روستای بوریدر: 369
روستای بوریدر: 697
روستای بوشله: 270
روستای بیضاوا: 536
روستای بیک‌آقا: 322
روستای بیوران: 283
روستای پره‌سر (هشتپر): 526
روستای پساوه: 210
روستای پنج بالکه: 629
روستای پونل: 507
روستای پیل علی باغ: 723
روستای تازه کند: 629
روستای تبریز خاتون: 676
روستای تخت‌زنگی [سنگی]: 174، 429
روستای تخته: 370
روستای تخته‌سنگی: 389
روستای ترازوله: 855
روستای تراوله: 38، 599
روستای تربت حیدریه: 400
روستای تزخراب: 722
روستای تکیه: 370
روستای تل خواب: 629
روستای تمالا: 62
روستای تموغه: 370
روستای تورانشاه: 938
روستای تولکه: 1004
روستای تیژتیژ: 548
روستای جابرحمدان: 172، 799
روستای جاریحان رشکان: 210
روستای جلاف: 865
روستای جلقران: 304
روستای جنیان (جینان): 290، 323
روستای جوجهنی: 493
روستای جیره‌سر: 432
روستای جیزان ال‌کاوول: 173
روستای چاقلو: 526
روستای چال‌بندپی: 229
روستای چرسانه: 667، 913، 1037
روستای چزابه: 804
روستای چشمه زنگی: 855
روستای چشمیدر: 697
روستای چمپاره: 962
روستای چهریق: 175، 432
روستای چیانه: 1014
روستای حاج آباد: 855
روستای حاجی حسن: 629
روستای حسن‌آباد سنندج: 311، 323، 461، 469
روستای حسین‌آباد: 174
روستای حق‌وران: 432
روستای حلوان: 370
روستای حماملر: 667
روستای حمامیان: 657
روستای حمزه‌آباد: 460
روستای حمودی فردوس: 482
روستای حیانیه: 482
روستای خامسان: 657، 961
روستای خانقاه: 733
روستای خری عاقلان: 963
روستای خور خوره: 580، 657، 816
روستای خوش مقام: 1048
روستای خیاو: 62
روستای دادانه: 370
روستای داریان: 733
روستای داش بلاغ: 1014
روستای داشبند (داشکند): 200، 304، 410
روستای دباغ: 411
روستای دحیمی: 743، 930
روستای دحیمی2: 482
روستای درکی: 991
روستای درگه لطف الله: 866
روستای دغاغله: 930
روستای دفار: 930
روستای دل رودبار: 697
روستای ده‌شمس: 174
روستای ده‌گرجی: 174
روستای دیچ رشت: 629
روستای ذمه: 411
روستای راوا: 62
روستای رحیم‌خان: 62
روستای رحیمه: 854
روستای رزکه: 1014
روستای رمله: 743
روستای رودبر: 62
روستای زروار بالا: 913، 993
روستای زروار پائین: 913
روستای زرین‌ده: 400
روستای زوران: 283، 400
روستای زوم دشت قلبی: 697
روستای زین العابدین: 719، 744
روستای زینال کندی: 629
روستای زیویه: 913، 1037
روستای زئین: 733
روستای ژیوار: 157
روستای ساری قمیش: 535، 746، 913
روستای سامله: 855
روستای ساوجی: 1003
روستای سرا: 526
روستای سرتتان: 938، 939، 940
روستای سردوش: 460
روستای سرقلعه: 283
روستای سروکانی: 580
روستای سرومال: 697
روستای سره: 657
روستای سلچیه: 804
روستای سنته: 691، 156، 157
روستای سیاوان: 175
روستای سیدآباد: 932
روستای سیدسبیب: 482
روستای سیرکوه: 721
روستای سیلوه: 399
روستای شاوله: 536
روستای شاهینی: 174، 932، 1037، 1038
روستای شلیبیه: 171
روستای شنته: 526
روستای شوراب حاجی: 1004
روستای شوراب خان: 1004
روستای شیخ رش: 855
روستای شیخان: 772
روستای شیر برایمه: 932
روستای صاحب: 526
روستای صالح حسن: 743
روستای صالح‌آباد: 526
روستای صفی‌آباد: 311
روستای صوفیان: 401
روستای عبدل آباد: 1059، 1060
روستای عگلبات: 804
روستای علی‌آباد اشنویه: 431
روستای عمرآباد: 667
روستای غزاویه بزرگ: 607
روستای فتمه: 914
روستای فنیخی: 801
روستای فیض آباد: 400
روستای قارنا: 431
روستای قاسم آباد: 400، 840
روستای قاملو: 676
روستای قره لو: 538
روستای قره موسالی: 588
روستای قره موسی لو: 746
روستای قزل ارخ: 722
روستای قزل بلاغ: 902
روستای قزل قلعه: 629
روستای قزل کندی: 816
روستای قشلاق: 189، 1004
روستای قصریه: 482
روستای قلامیر: 315
روستای قلعه گاه: 676
روستای قلقله: 411
روستای قوجه: 1014
روستای قوچان: 507
روستای قوری قلعه: 722
روستای قیصریه: 257، 367، 398
روستای قیلسون: 156، 283
روستای کاریز تربت‌جام: 399
روستای کاظم آباد: 855
روستای کالبر: 901
روستای کانی خسرو: 855
روستای کانی کن: 629
روستای کانی‌میران: 225
روستای کره‌سی: 370
روستای کریم آباد: 608
روستای کس‌نزان: 805
روستای کشکو: 229
روستای کلاتی: 174
روستای کلاتی: 443
روستای کلیک آباد: 697
روستای کوپه قرآن: 875
روستای کوت (حمیدیه): 665
روستای کوجیخ: 667
روستای کوزه خرابه: 829
روستای کوزه‌رش: 369، 401، 444، 816، 842
روستای کوماله: 62
روستای کوه‌دره: 174
روستای کوهکلر: 431
روستای کهریز: 667، 733
روستای کیکن: 1003
روستای کیلانه: 721
روستای گاژه: 283
روستای گاوانه: 667
روستای گاورود: 682
روستای گاوشله: 113، 228، 760
روستای گبرآباد: 657
روستای گزگزاره: 548
روستای گستوان: 113
روستای گل کند: 340
روستای گلزان: 657
روستای گلوان: 536
روستای گلین: 283
روستای گلین‌آباد: 370
روستای گنبد: 340
روستای گنگچین سرو: 209
روستای گوتی بابعلی: 629
روستای لوحه سرا: 762
روستای لورزین: 271
روستای لون‌سادات: 174، 282، 429، 599
روستای له مرز: 697
روستای لیو: 535
روستای ماویان: 174، 410
روستای مایمند (میمند): 866
روستای مغول: 432
روستای مگاصیص: 22، 786
روستای ملا شیخ: 667
روستای ملکشان: 370
روستای منصور کندی: 629
روستای موران: 607
روستای مولقرنی: 526
روستای مهدی خان ماسال: 762
روستای میراباد ملاخلیل: 323
روستای میرده: 228، 944
روستای میمنت آباد: 548
روستای ناوه: 790
روستای نوره: 565
روستای واوان: 370
روستای ولیعصر: 225
روستای ویس آقاکند گوزالن: 629
روستای ویس‌آباد: 62
روستای هشمیز: 370
روستای هورابی: 156
روستای هیجان: 113
رومانی: 49، 80، 82، 83، 180، 196، 464، 571، 897، 922
ریاض: 53، 453، 530، 531، 987، 998، 1011، 1073، 1074
زابل: 200، 201،247، 247
زاهدان: 239
زرند: 311
زلاندنو: 49، 738، 739، 749
زنجان: 95، 201، 229، 444، 445، 600، 652، 867، 868
زندان اوین: 262، 362، 372، 377
زندان حلوان: 993
زوریخ (سوئیس): 919
ژاپن: 148، 163، 254، 318، 350، 392، 474، 475، 500، 501، 572، 653، 765، 766، 797، 881، 882، 1028، 1029، 1039
ژنو: 51، 52، 163، 267، 390، 394، 395، 407، 436، 479، 542، 908، 1008
ساختمان استخبارات شاندری: 300
ساختمان تحقیقات اسلامی ارومیه: 658
ساختمان فرمانداری نیشابور: 95
ساری: 176، 177، 247، 248، 363
سامرا: 207، 598
ساوه: 372
سبزوار: 222، 259، 432، 609
سد دربندیخان: 745
سد دوکان (عراق): 399
سد هالوپ: 409
سرپل‌ذهاب: 199، 303، 386، 588، 597، 837، 873، 874، 883، 927، 937، 964، 965، 967، 1003
سرخس: 651
سردشت: 36، 37، 38، 93، 94، 114، 188، 226، 246، 258، 313، 314، 322، 369، 370، 371، 385، 386، 387، 389، 400، 401، 410، 428، 429، 444، 458، 460، 485، 493، 507، 549، 580، 598، 628، 666، 667، 676، 682، 745، 746، 805، 829، 841، 855، 875، 912، 931، 932، 963، 978، 993، 1014، 1027، 1047
سفارت اسرائیل در تهران: 809
سفارت اسرائیل در مصر: 73
سفارت ایتالیا در تهران: 390
سفارت ایران در آنکارا: 67
سفارت ایران در بحرین: 1073
سفارت ایران در بروکسل: 275
سفارت ایران در بن: 374
سفارت ایران در جده: 132، 134، 162، 996
سفارت ایران در رم: 715
سفارت ایران در کویت: 1036، 1037
سفارت ایران در مسکو: 552
سفارت ایران در وین: 638
سفارت برزیل در عراق: 798
سفارت شوروی در توکیو: 766
سفارت شوروی در تهران: 159
سفارت عراق در بیروت: 204، 223، 240، 474، 729، 1010، 1023، 1032، 1055
سفارت فلسطین در تهران: 180
سفارتخانه آمریکا در تهران (لانه جاسوسی): 99، 380، 463، 477، 487، 586
سقز: 36، 37، 63، 64، 87، 131، 156، 157، 218، 228، 246، 282، 283، 323، 362، 369، 370، 386، 388، 389، 390، 391، 401، 410، 411، 428، 429، 460، 461، 469، 484، 496، 526، 535، 547، 598، 599، 629، 666، 690، 691، 697، 773، 805، 816، 829، 841، 855، 875، 885، 912، 913، 944، 979، 1004، 1037، 1048، 1071، 1072
سلماس: 175، 304، 369، 371، 400، 431، 432، 444، 657، 697، 722، 745، 805، 816، 841، 842، 961
سلمان‌شهر مشهد: 219
سلیمانیه : 112، 155، 226، 318، 745
سمنان: 515، 516، 521، 652
سنقر: 721، 733، 855
سنندج.: 36، 37، 38، 63، 114، 189، 209، 218، 270، 282، 283، 290، 323، 362، 363، 364، 369، 370، 371، 388، 400، 411، 443، 459، 461، 496، 507، 535، 548، 565، 598، 607، 608، 629، 657، 666، 667، 676، 690، 691، 721، 722، 745، 746، 774، 805، 827، 841، 867، 902، 962، 978، 979، 992، 1014، 1048، 1059، 1061
سودان: 71، 73، 85، 86، 167، 262، 293، 294، 551، 552، 571، 605، 635، 653، 660، 773، 882، 892
سوریه: 58، 60، 80، 83، 85، 108، 136، 161، 168، 264، 420، 454، 464، 541، 560، 573، 605، 635، 642، 653، 705، 749، 750، 751، 897، 953، 997، 998، 1006، 1007، 1010، 1074
سوسنگرد (خفاجیه): 19، 20، 22، 24، 29، 30، 55، 56، 57، 91، 151، 164، 171، 172، 183، 241، 245، 287، 303، 353، 354، 357، 367، 368، 387، 397، 398، 414، 427، 481، 492، 504، 515، 518، 519، 523، 533، 545، 563، 564، 583، 607، 626، 627، 643، 649، 650، 655، 665، 690، 707، 708، 709، 719، 720، 721، 731، 742، 745،754، 759، 768، 794، 804، 808، 813، 851، 853، 859، 860، 865، 874، 879، 884، 895، 899، 909، 912، 929، 930، 943، 944، 989، 1057، 1070، 1071
سومار: 245، 303، 313، 385، 386، 523، 524، 873، 900، 909، 910
سومالی: 83، 465، 551، 552، 605، 660، 892
سوئد: 265، 266، 351، 886
سوئیس: 201، 227، 390، 1021
سه راه سلفچگان: 746
سه راه محمدیار (مهاباد): 549، 866
سه‌راه آذری تهران: 270، 817
سه‌راهی پارساون: 217
سه‌راهی قهوه‌خانه - رادار: 171
سیرجان: 400
سیروان: 226
شادگان: 414، 853، 1037
شارجه: 808
شاندرمن: 775
شاندری (عراق): 111، 300، 564، 866
شاهرود: 291، 292، 363، 600، 652، 804
شاهین‌دژ: 87، 290، 1027
شرکت برق آلستوم: 698
شرکت نفت ازنا: 66
شوروی: 19، 41، 42، 43، 44، 79، 80، 82، 83، 99، 121، 127، 128، 139، 227، 251، 252، 264، 275، 277، 293، 297، 319، 328، 332، 361، 414، 418، 419، 423، 424، 449، 450، 454، 478، 508، 509، 512، 528، 541، 552، 554، 555، 585، 586، 595، 640، 641، 653، 686، 702، 766، 786، 797، 817، 819، 870، 871، 878، 881، 892، 894، 895، 922، 923، 924، 988، 989، 1000، 1001، 1021، 1031، 1042، 1061، 1074
شوش: 154، 170، 183، 217، 225، 257، 303، 378، 381، 382، 406، 484، 579، 581، 624، 643، 720، 840، 909، 910، 977، 1076
شوشتر: 189، 222، 799
شهرک ربط (عراق): 410
شهرک سعدی شیراز: 497، 700
شهرک غرب (تهران): 160
شهرک قره بلاغ: 874
شیراز.: 34، 65، 95، 104، 144، 175، 218، 221، 230، 235، 239، 294، 303، 314، 315، 363، 364، 442، 470، 471، 485، 486، 497، 567، 609، 651، 652، 687، 700، 712، 734، 886، 945، 949، 970، 971، 979، 980
شیروان: 116
صالح‌آباد: 247
صائین دژ: 565
صحرای سینا: 274، 420
صومعه‌سرا: 65، 66، 279، 566، 775، 791، 806، 979، 980، 1028
طائف: 275، 424، 1009
طبس: 149
طرابلس (لیبی): 919
طویله (عراق): 385، 387
عدن: 73
عربستان سعودی: 30، 31، 43، 46، 50، 51، 52، 53، 71، 72، 73، 105، 127، 132، 133، 134، 135، 137، 138، 139، 140، 148، 149، 150، 161، 162، 164، 165، 182، 250، 253، 258، 263، 267، 275، 281، 293، 302، 351، 378، 382، 393، 394، 395، 404، 407، 419، 420، 421، 423، 424، 448، 450، 451، 452، 453، 454، 463، 478، 479، 530، 540، 541، 542، 559، 560، 571، 572، 573، 595، 598، 604، 618، 652، 653، 655، 672، 704، 705، 709، 716، 721، 749، 750، 751، 752، 766، 834، 871، 881، 889، 894، 906، 934، 952، 974، 975، 985، 987، 996، 998، 999، 1001، 1005، 1006، 1027، 1031، 1039، 1042، 1043، 1053، 1057، 1062، 1063، 1071، 1073، 1074
منطقه عرعر (عراق): 656، 1057
عرفات(عربستان): 104
عمان: 53، 83، 182، 530، 551، 552، 605، 618، 653، 660، 777، 882، 892، 1010، 1074
عین خوش: 414، 416
فاس (مراکش): 681، 696، 705، 744، 749، 750، 751، 752، 762، 764، 808، 821، 1039
فجیره: 179
فرانسه: 19، 33، 40، 41، 60، 66، 67، 76، 80، 81، 126، 127، 132، 150، 163، 167، 215، 227، 237، 253، 266، 276، 277، 278، 374، 380، 406، 418، 448، 450، 464، 494، 511، 512، 539، 541، 595، 598، 653، 658، 687، 691، 692، 694، 721، 796، 797، 836، 907، 923، 924، 988، 989، 992، 1000، 1001، 1039، 1040، 1054، 1055، 1058، 1075
فرانکفورت: 214، 512
فرودگاه ارومیه: 1047
فرودگاه اهواز: 826
فرودگاه آبادان: 708
فرودگاه بین المللی بیروت: 474
فرودگاه وان: 1058
فروشگاه قدس (میدان ولیعصر تهران): 775، 795، 830
فسا: 364
فلسطین: 73، 76، 80، 83، 84، 85، 126، 179، 182، 240، 319، 351، 377، 420، 421، 479، 511، 573، 585، 601، 617، 636، 641، 653، 662، 683، 694، 705، 750، 751، 752، 764، 809، 859، 923، 1060، 1061
فلکه اول نیروی هوایی تهران: 677
فلوجه: 1027
فومن: 144، 402، 1038
فیروزآباد: 652
فیروزکوه: 77
قاهره: 108، 167، 253
قائمشهر: 116، 228، 229، 230، 291، 292، 567
قبرس: 1072
قروه: 369، 547، 548، 676، 1004، 1059، 1060
قزوین:32، 145، 158، 176، 222، 306، 314، 315، 339، 343، 344، 397، 398، 400، 412، 413، 427، 497، 623، 652، 677، 708، 784، 905، 932
قصرشیرین: 59، 414، 837، 839، 895، 927، 989، 1045، 1046
قطر: 53، 107، 165، 179، 182، 224، 452، 530، 588، 653، 716، 934، 1010، 1011، 1039، 1074
قله 920: 939
قله شیرین سوار: 1038
قم: 237، 273، 297، 316، 328، 362، 379، 673، 723، 746، 822، 916، 917، 948، 964، 995
قوچان: 412، 566، 651، 723، 724، 806، 807، 829
کاخ ریاست جمهوری عراق: 246
کاخ سفید: 85، 750
کاخ کرملین: 83، 128، 478
کارخانه برق دبس: 399
کارخانه تولید برق کویت: 181
کارخانه سیوکا (سیبری): 206
کارخانه صنایع چوب و کاغذ چوکا:509
کارخانه نورد اهواز: 991
کازرون: 161، 363، 550
کاشان: 222
کامیاران: 38، 63، 94، 113، 173، 174، 210، 282، 290، 303، 304، 342، 388، 389، 410، 429، 443، 525، 526، 535، 548، 580، 598، 599، 629، 666، 667، 682، 722، 789، 855، 867، 885،
901، 902، 912، 913، 931، 932، 961، 1004، 1014، 1037، 1038
کان فرانسه: 33، 66
کانادا: 421، 897
کانال سوئز: 454
کانی‌شیخ: 386
کراچی: 166
کربلا: 726
کرج: 34، 65، 239، 363، 389، 390، 631، 691، 723، 724، 791، 792
کردستان عراق: 81، 112، 113، 151
کردکوی: 270
کرکوک: 107، 163، 318، 998
کرمان: 683، 815، 1015
کرمانشاه: 221، 235، 239، 247، 248، 343، 344، 362، 364، 388، 401، 505، 629، 652، 682، 690، 691، 883، 902، 918، 919، 1045
کرونویل : 792
کره جنوبی: 206، 207، 897، 1039
کره شمالی: 49، 524، 571، 897
کنسولگری ایران در استانبول: 67، 68
کنسولگری ایران در پاریس: 701
کنسولگری ایران در لندن: 98، 99، 500
کنسولگری ایران در میلان ایتالیا: 734
کنگان: 651
کنگاور: 311
کنگچین: 668
کوبا: 80، 82، 83، 1021
کوه شاهو: 697
کوه های زاگرس: 551
کوی انقلاب اهواز: 200
کوی ذوالفقاری: 584، 585
کوی طالقانی خرمشهر: 910
کوی کارون: 315
کوی گلستان اهواز: 627
کوی نیروی اهواز: 825
کویت: 19، 30، 43، 44، 49، 50، 52، 53، 71، 72، 73، 74، 87، 107، 108، 132، 134، 136، 138، 139، 146، 164، 165، 179، 181، 182، 194، 227، 240، 258، 264، 281، 302، 346، 407، 409، 415، 417، 423، 424، 442، 452، 454، 530، 540، 546، 547، 559، 595، 598، 653، 709، 716، 721، 751، 778، 811، 871، 880، 908، 922، 934، 935، 952، 985، 998، 999، 1001، 1005، 1006، 1010، 1011، 1027، 1030، 1039، 1053، 1057، 1071، 1073، 1074
گابن: 897
گچساران: 201، 610، 630، 651، 867، 868، 1049، 1050
گذرگاه آدران: 390
گردنه بنفشه: 246
گردنه صلوات آباد (سنندج): 209، 746
گردنه قوشچی: 258
گرگان: 35، 95، 96، 116، 159، 291، 292، 314، 315، 364، 432، 509، 510، 566، 567، 610، 1028
گرمی (تبریز): 400
گناباد: 651
گنبد کاووس: 292، 432، 905
گیلانغرب: 303، 386، 523، 524، 837، 838، 840، 873، 874، 883، 927، 937، 938، 940، 959، 960، 964، 967، 968، 994، 1003، 1025، 1045، 1046، 1050، 1065، 1066، 1076
لارستان: 652
لاهه: 162، 317، 350، 738
لاهیجان: 271، 279، 314، 315، 432، 567، 913، 914
لبنان: 76، 86، 162، 204، 205، 222، 263، 327، 377، 420، 474، 511، 560، 604، 636، 642، 685، 729، 749، 750، 823، 829، 846، 919، 920، 923، 985، 997، 998، 1010، 1032، 1055، 1061، 1074
لندن: 33، 98، 99، 132، 133، 164، 166، 205، 275، 296، 418، 475، 500، 749، 811، 988، 1020، 1030، 1038
لنگرود: 400، 734
لوس‌آنجلس: 266
لوله انتقال نفت اهواز - ماهشهر: 486
لهستان: 595
لیبریا: 585
لیبی: 51، 80، 86، 160، 161، 264، 267، 395، 464، 551، 571، 573، 605، 653، 751، 897، 919، 985، 1006، 1007
لیون (فرانسه): 792
مارون: 505
ماسال: 762، 775
ماکو: 651، 77، 667، 697، 722
مالدیو: 136
مجتمع مس سرچشمه کرمان: 137
مجتمع نفت خام‌العیش(کویت): 87
محله احمداباد آبادان: 587
محله اختیاریه تهران: 670
محله افسریه تهران: 677
محله آریاشهر تهران (میدان صادقیه): 712
محله باقرآباد رشت: 279
محله پانصد دستگاه شیراز: 471
محله سرآسیاب مهاباد: 1071
محله شریف‌آباد: 36
محله عباس‌آباد سنندج: 218، 1059، 1060
محله عباسی: 292
محله کلکه جار سنندج: 36، 598، 607، 608، 962
محله کوی تلویزیون (بوارده شمالی): 607
محله کوی مصدق آبادان: 607
محله مارالان: 292
مدرسه هجرت آبادان: 665
مدینه: 420
مراغه: 386، 733
مراکش: 73، 80، 293، 294، 392، 551، 681، 705، 721، 744، 749
مرز صفوان کویت: 281
مرکز اتمی تموز (عراق): 80، 277، 512، 604، 923
مرند: 652
مرودشت: 651
مریوان: 58، 157، 188، 217، 225، 225، 290، 291، 303، 304، 322، 342، 387، 535، 587، 607، 608، 657، 676، 697، 710، 732، 760، 772، 827، 829، 855، 885، 899، 901، 909، 991، 992، 1003، 1047، 1071، 1072
مسجد الهادی تهران: 116
مسجد امام‌حسن مجتبی: 156
مسجد امیرالمومنین نیشابور: 538
مسجدالاقصی: 73
مسجدالحرام(بیت‌الله الحرام): 134، 135، 161، 463
مسجدالنبی: 135، 250
مسجدسلیمان: 610
مسکو: 79، 127، 128، 264، 289، 297، 298، 382، 406، 478، 541، 595، 640، 641، 924، 1021، 1042
مشهد.: 34، 70، 144، 158، 160، 200، 201، 219، 222، 228، 234، 237، 239، 259، 270، 271، 305، 364، 389، 390، 402، 412، 432، 444، 470، 485، 486، 487، 583، 599، 600، 630، 631، 669، 698، 699، 747، 764، 913، 914، 917، 948
مصر: 71، 73، 74، 82، 83، 84، 85، 86، 105، 109، 120، 121، 126، 146، 147، 150، 167، 168، 194، 195، 197، 253، 254، 262، 263، 281، 293، 294، 296، 297، 319، 335، 351، 376، 378، 420، 421، 449، 454، 458، 511، 551، 552، 571، 601، 605، 618، 652، 653، 660، 681، 721، 750، 876، 892، 895
مکزیک: 382
مکه: 161، 420
ملایر: 311، 363
مندلی: 385، 386
منطقه ابوچلاچ: 22، 23، 360، 772، 788
منطقه ابوحمیظه: 759
منطقه احمدآباد آبادان: 111، 678، 1035
منطقه ازگله: 505
منطقه استون رش: 843
منطقه الجدید (عراق): 656
منطقه الخاص بغداد: 173
منطقه انرژی اتمی: 257
منطقه اورامان: 38، 62، 131، 290، 291، 369
منطقه ایرانخواه: 697
منطقه آب‌کنار انزلی: 323
منطقه آبیدر سنندج: 507، 598
منطقه آزادی سوسنگرد: 245
منطقه آسارای کرج: 691
منطقه آویهنگ: 38
منطقه بازی دراز: 28، 154
منطقه بازیان: 427
منطقه باغ‌شیخ: 95
منطقه بانسیران: 745، 848، 937، 940، 959، 1003
منطقه باینگان: 805
منطقه بریانک تهارن: 699
منطقه بریم: 321
منطقه بصره : 557
منطقه بعلبک: 829
منطقه بوارده شمالی: 111
منطقه بوئین: 459
منطقه پل دختر: 963
منطقه تپه 121: 171
منطقه تپه رحمان (قاطرسوخته): 491
منطقه تپه‌سبز: 257، 519، 520، 743، 753
منطقه تربیل عراق: 44
منطقه تل سفید ریجاب: 628
منطقه تلبادی: 497
منطقه تلوار: 1065
منطقه تمرچین: 505
منطقه توتمان: 772، 909
منطقه تورجان: 1048
منطقه توریور: 38
منطقه تهرانپارس: 247، 363، 413
منطقه جابرحمدان (عراق): 360، 743
منطقه جاندار: 842
منطقه جراحیه: 142
منطقه جفیر: 20، 353، 354، 492، 645، 646، 708، 742، 758، 759، 788، 929
منطقه جلفائیه: 783
منطقه جنوب کرخه: 339، 351، 359، 367، 513، 801
منطقه چال بادام: 937
منطقه چره عبدالله (کویت): 546
منطقه چشمه سفید: 789
منطقه چلکسان: 1065
منطقه چم نفت تولک: 745
منطقه چناره: 710، 901
منطقه چهل ستون سیاه کل: 567
منطقه حاج عمران: 368، 369
منطقه حاجی جفان: 842
منطقه حبانیه: 152
منطقه حجره: 142
منطقه حجیه: 754
منطقه حسن صالح (صالح حسن): 484، 781
منطقه حفار غربی: 584
منطقه حفارشرقی: 584
منطقه حمود عاصی: 781
منطقه خان شور: 505، 760
منطقه خداوین: 842، 843
منطقه خسروآباد: 545، 1035
منطقه خفجیه: 1041
منطقه خنگ: 225
منطقه خوشناو: 427
منطقه دارالشیاع: 22، 782
منطقه داربلوط: 927، 928
منطقه دارخوین (آبادان): 242، 257، 258، 358، 359، 1037
منطقه دارلک: 669
منطقه دالاهو: 588، 667
منطقه دب حردان: 731
منطقه دحیمی3: 367
منطقه دروله: 760، 772
منطقه دره قاسملو (دره شهیدان): 430
منطقه دشت آزادگان: 484، 514، 648، 708، 844
منطقه دشت بیل: 431
منطقه دشت‌عباس: 170، 171، 225، 287
منطقه دغاغله: 23، 225، 360، 367، 744، 784، 785، 786، 801، 803، 929، 1075
منطقه دفار سفلی: 1075
منطقه دوآب: 682
منطقه دوسلک: 840
منطقه دهلاویه: 484، 709، 741، 744، 786، 847، 861
منطقه دهیمی3: 360
منطقه دیریاسین (لبنان): 263
منطقه دیزک: 430
منطقه رادار: 840
منطقه رجوی: 760
منطقه رزاب اورامانات: 369
منطقه رزکه: 35
منطقه رفیعه: 142
منطقه رکنی همدان: 1015
منطقه رمله: 173، 360، 744
منطقه رملی: 781
منطقه ریجاب: 173، 597، 667، 720، 960، 1026
منطقه زاخو: 910
منطقه زعن: 257، 910
منطقه زلقی: 676
منطقه زله‌زرد: 386
منطقه زیل مهران: 837، 910
منطقه زین‌العابدین: 172
منطقه زیوه: 430
منطقه ژاره رود: 283
منطقه ژاورود: 722
منطقه سابله: 23، 29، 360، 545، 645، 741، 758، 783، 801، 802، 803، 854، 900، 1075
منطقه سارات: 491، 873، 910
منطقه سد ارس: 311
منطقه سده: 111
منطقه سرتتان: 837، 848، 938، 940
منطقه سرشیو: 805
منطقه سرو: 189، 431، 1048، 1049، 1059
منطقه سروآباد مریوان: 697، 829
منطقه سعیدیه: 1075
منطقه سلاح‌الناجی: 152
منطقه سلاله (عمان): 882
منطقه سلیمانیه: 1037
منطقه سندال: 171، 225، 257
منطقه سورین: 827
منطقه سویدانی: 23، 545، 707، 719، 744، 784، 803
منطقه سهلان: 66
منطقه سید دخیل: 564
منطقه سید شبیب: 367
منطقه سیداحمد: 644
منطقه سیدصادق (عراق): 226، 564، 656، 565، 805، 827
منطقه سیدعبود: 964
منطقه سیروان: 676
منطقه سیف سعد: 836
منطقه سیلوانا: 430
منطقه شانه‌دری: 199
منطقه شپیران: 175، 185، 842
منطقه شرفه: 1075
منطقه شرق بصره: 183
منطقه شرق کارون: 217، 912
منطقه شعیبیه (شوشتر): 799
منطقه شقلاوه: 427
منطقه شلمچه: 844
منطقه شلیبه شوش: 854
منطقه شلیبیه: 170، 217، 257، 579
منطقه شمال کرخه: 351، 355، 359، 360، 512، 514، 782، 788، 802، 804
منطقه شمالغربی بستان: 351
منطقه شمیرانات تهران: 600، 609
منطقه شنام: 732
منطقه شنتال: 842
منطقه شیاسرخ: 839
منطقه شیاکو: 848، 937، 940، 959، 1003، 1022، 1045، 1046
منطقه شیخ صله: 760
منطقه شیخان: 199
منطقه شیرین سوار: 666
منطقه صالح مشطط: 91
منطقه صالح‌حسن: 21، 482
منطقه صعده: 514
منطقه صفوان: 546
منطقه صومای برادوست: 304، 340، 431، 589، 842، 1004
منطقه طراح: 183، 484، 781
منطقه طلائیه: 845، 879، 880
منطقه عباره: 584
منطقه عبیس: 257
منطقه عرعر (عربستان): 227، 258، 302، 467، 1027
منطقه عماره : 557، 783، 845، 847، 879
منطقه عمومی کرخه: 225، 1057
منطقه عنکوش: 170، 217، 225، 257، 579
منطقه غرب بستان: 484، 788، 789
منطقه غرب سوسنگرد: 183، 339، 357، 359، 360، 368، 397، 563، 574، 642، 650، 695، 709
منطقه غرب شوش: 183، 720
منطقه غرب کارون (جنوب اهواز): 183، 199، 258، 354، 355، 357، 414
منطقه غرب کرخه (منطقه عمومی دزفول): 354، 356، 357، 574، 575، 576، 579، 643، 650
منطقه فکه: 28، 155، 360، 644
منطقه فیاضیه: 1035
منطقه قامیشله: 867
منطقه قریه عباس: 171
منطقه قصبه: 208
منطقه قلخانی: 588، 667
منطقه قلعه‌دیزه: 318، 427
منطقه قلقله: 505
منطقه قوشچی ارومیه: 432
منطقه کارون: 225
منطقه کانی سیران: 608
منطقه کانی‌رش: 505
منطقه کچل منگان: 1037
منطقه کرجو: 38
منطقه کرخه کور: 288، 781
منطقه کرسنگ: 35، 609
منطقه کفرقاسم (لبنان): 263
منطقه کوت شیخ: 287، 385
منطقه کوت عبدالله: 826، 827
منطقه کوت‌عبدالله: 409
منطقه کوره موش: 199
منطقه کوه گچ: 1057
منطقه کهریزک جنوب تهران: 143
منطقه گردنو: 505
منطقه گوران: 588، 667
منطقه گوگ‌تپه: 131، 697
منطقه لارلارت: 720
منطقه لیخضر: 171، 257
منطقه مارد: 1037
منطقه مالحه: 91
منطقه مائین بلاغ: 290
منطقه محال دول: 291
منطقه محمدآباد: 35
منطقه محمدیه (عراق): 545
منطقه مرزی دولتو: 580
منطقه مشاع کهنه: 258
منطقه مشطط: 170، 171
منطقه مگاصیص: 22، 245، 367، 784، 785، 786، 801، 929
منطقه منکو: 484
منطقه منگله آمل: 35، 590
منطقه منیخ: 523
منطقه موانا: 430
منطقه میش‌رنگین: 173، 720
منطقه میمک: 130، 491، 836
منطقه نارمک تهران: 229، 413، 762، 816
منطقه ناصریه (عراق): 564
منطقه نخلستان ایستگاه 12: 607
منطقه نظام‌آباد: 176
منطقه نفتی ام‌العیش (کویت): 194
منطقه نفتی بیدبلند: 757
منطقه نی‌خزر: 836
منطقه هاشم شیخ وراکه: 645
منطقه هشتیان: 175، 401، 507، 508
منطقه همشیز: 38
منطقه هور سعیدیه: 1075
منطقه هور؛ هورالهویزه (هورالعظیم): 23، 172، 182، 339، 351، 360، 514، 564، 643، 708، 742، 754، 755، 759،772، 783، 786، 803، 805، 880، 928، 929، 930، 1070
منطقه هوفل: 644
منطقهه مالکیه: 754
موریتانی: 529، 530
موصل: 427، 960
مونیخ: 79
مهاباد: 36، 37، 38، 94، 114، 131، 174، 188، 189، 209، 246، 269، 290، 291، 304، 313، 314، 340، 411، 412، 428، 430، 431، 443، 459، 460، 470، 485، 535، 536، 537، 548، 549، 598، 629، 656، 666، 667، 668، 690، 691، 696، 697، 710، 711، 760، 773، 790، 912، 913، 931، 932، 961، 963، 979، 993، 1071
مهران: 56، 199، 827، 837، 909
میاندوآب: 38، 62، 63، 64، 87، 200، 201، 209، 269، 304، 369، 410، 429، 535، 536، 549، 598، 599، 607، 608، 690، 691، 697، 746، 760، 912، 979
میانه: 584، 610
میبد: 652
میدان امام حسین تهران: 677، 683
میدان انقلاب تهران: 363
میدان آزادی تهران: 678، 856
میدان خراسان تهران: 343
میدان راه آهن تهران: 762
میدان فاطمی تهران: 283
میدان فردوسی تهران: 159، 324
میدان فردوسی مشهد: 630
میدان گوزن‌ها: 340
میدان معاوده مکه: 161
میدان ولیعصر تهران: 817
میلان(ایتالیا): 33، 739
میناب: 652
مینیه (مصر): 109
نبطیه (جنوب لبنان): 844
نجف: 324، 370
نجف‌آباد: 410
نفت‌شهر: 386، 839
نقده: 173، 174، 371، 430، 431، 493، 536، 549، 668، 866، 1014، 1048
نور: 175، 176
نورآباد ممسنی: 651
نوسود: 258، 525، 682، 885، 992
نوشهر: 228، 791، 843، 913، 914، 1028
نهاوند: 831
نهر تیبل: 1075
نهر عبیر(عبید): 360، 784، 788، 813
نیجریه: 50، 479
نیروگاه رامین اهواز: 626
نیریز: 652
نیشابور: 95، 132، 158، 189، 228، 485، 486، 538، 677، 734، 747، 829
نیکاراگوئه: 162
نیکوزیا: 1007
نیویورک: 45، 73، 74، 266، 738، 823
واتیکان: 240
واشنگتن: 82، 251، 351، 471، 478، 479، 601، 828، 923
وان(ترکیه): 1047، 1058، 1074
ولینگتن: 738
ونزوئلا: 52،906
ویتنام: 618
ویرجینیا: 266
وین (اتریش): 464، 542، 1023
هامبورگ: 206
هتل کنتینانتال ژنو: 407
هتل هیلتون تهران: 640
هشتپر (طوالش): 132، 259، 283، 284، 389، 390، 401، 402، 526، 610، 903، 904
هشترود: 723
هفت تپه: 840
هلند: 162، 205، 266، 392، 953
همدان: 218، 221، 239، 538، 550، 806، 807، 843، 844، 913، 1015، 1028، 1045، 1046
هندوستان: 192، 227، 275، 298، 381، 424، 475، 603، 638
هور مجریه: 1075
هوستون: 33
هویزه: 29، 182، 302، 353، 354، 355، 360، 397، 414، 482، 492، 623، 645، 646، 754، 758، 759، 826، 827، 874، 889، 890، 900، 929، 1077
یاسوج: 651، 757
یزد: 221، 237، 311، 400، 412، 461، 584، 818، 870
یمن جنوبی(جمهوری دموکراتیک یمن): 83، 85، 136، 415، 751، 882، 1032
یمن شمالی(جمهوری خلق یمن): 30، 80، 653، 704، 889
یوگسلاوی: 41، 49، 206، 227، 264، 317، 318، 512، 571، 574، 897، 934، 986
یونان: 19، 44، 45، 475، 524، 540، 560، 561، 688، 766، 767، 1031، 1032
آتش‌بس: 75، 703، 896، 1009
آژانس بین‌المللی انرژی: 277
اتحادیه شرکت‌های بیمه لندن (لویدز): 475، 1038
اتحادیه کمونیست‌های ایران (گروه سربداران): 35، 538، 543، 590، 591، 609، 903، 904
اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها): 111، 112، 485
اجلاس بین‌المجالس: 192
اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه عرب (کنفرانس فاس): 681، 705، 744، 749، 750، 752، 763، 808، 1039
اداره وظیفه عمومی ژاندارمری: 26، 61، 458
ادامه جنگ: 43، 49، 91، 126، 679، 1006، 1052
ارتش آزادیبخش عراق: 427
ارتش آزادیبخش ملی: 68
ارتش جمهوری اسلامی ایران: 19، 20، 21، 22، 25، 26، 37، 55، 57، 62، 64، 87، 93، 94، 103، 111، 113، 118، 120، 130، 143، 147، 154، 173، 174، 189، 209، 221، 236، 237، 242، 246، 250، 269، 282، 288، 289، 290، 308، 313، 314، 322، 386، 387، 400، 409، 427، 429، 430، 444، 458، 459، 469، 470، 492، 493، 501، 503، 505، 510، 512، 513، 514، 515، 516، 519، 521، 524، 527، 528، 529، 534، 537، 548، 574، 575، 576، 585، 597، 608، 623، 624، 628، 648، 649، 650، 665، 666، 670، 671، 689، 694، 696، 705، 707، 708، 709، 710، 711، 714، 733، 741، 742، 746، 760، 767، 768، 771، 774، 783، 786، 788، 791، 793، 794، 809، 819، 821، 828، 830، 831، 833، 836، 837، 838، 840، 846، 852، 855، 858، 865، 876، 880، 883، 885، 891، 895، 901، 909، 910، 928، 929، 933، 937، 938، 942، 953، 954، 955، 967، 968، 969، 977، 979، 989، 991، 1003، 1006، 1013، 1014، 1018، 1021، 1028، 1057، 1058، 1064، 1065
ارتش عراق: 20، 21، 23، 26، 27، 28، 30، 56، 58، 60، 61، 71، 91، 92، 112، 113، 130، 142، 151، 155، 170، 171، 173، 184، 199، 217، 225، 226، 242، 243، 246، 257، 269، 281، 282، 287، 288، 301، 309، 310، 319، 322، 340، 367، 368، 385، 397، 398، 399، 409، 414، 417، 427، 441، 442، 450، 457، 458، 467، 468، 481، 482، 492، 505، 523، 524، 533، 535، 536، 545، 546، 555، 556، 557، 564، 576، 579، 580، 587، 598،
607، 622، 624، 638، 645، 648، 655، 675، 676، 681، 682، 690، 703، 707، 709، 719، 721، 732، 741، 742، 745، 753، 772، 803، 804، 805، 813، 825، 828، 832، 846، 858، 860، 873، 883، 884، 895، 910، 911، 929، 938، 944، 988، 991، 992، 1006، 1013، 1019، 1025، 1026، 1027، 1042، 1045، 1046، 1047، 1057، 1064، 1069، 1073، 1075
استخبارات عراق: 29، 111، 301، 656
انجمن اسلامی اولیا و مربیان: 230
انجمن اسلامی دانشجویان مجتمع فنی و مهندسی تکنولوژی تهران: 773
انجمن ضد بهائیت (حجتیه): 236، 593
انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا: 271، 422
انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در امریکا و کانادا: 462، 859
انقلاب فرهنگی: 662، 663، 906، 983، 995
اوپک (سازمان کشورهای صادرکننده نفت): 19، 50، 51، 52، 137، 160، 163، 267، 380، 393، 394، 395، 407، 436، 478، 479، 541، 542، 571، 573، 642، 715، 881، 893، 908، 952، 974، 975، 1005، 1030، 1074
بازار مشترک کشورهای بلوک شرق (کومکون): 381
بالگرد 214: 114، 840، 944، 1047
بالگرد پوما: 227
بالگرد جت رنجر: 321
بالگرد سیکورسکی: 111
بالگرد کبرا: 321
بانک جهانی: 639
بانک رافدین (عراق): 834
بانک سپه: 1030
بانک مرکزی ایران: 48، 49، 196، 379، 381، 413، 554، 559، 639، 678، 737، 748، 749، 985، 1021، 1029
بانک ملت: 555
بانک ملی کویت: 811
بانک ودو (برزیل): 834
بسیج: 25، 27، 37، 64، 95، 102، 136، 144، 157، 158، 160، 173، 189، 219، 228، 238، 243، 245، 258، 298، 308، 310، 370، 429، 442، 471، 498، 501، 528، 538، 543، 565، 567، 575، 579، 585، 597، 600، 649، 669، 677، 678، 695، 696، 702، 709، 714، 734، 735، 736، 737، 747، 748، 759، 762، 782، 791، 793، 794، 821، 836، 838، 844، 855، 856، 858، 866، 869، 870، 880، 899، 903، 905، 913، 931، 932، 938، 968، 978، 979، 982، 1016، 1018، 1026، 1048، 1071، 1072
بمب خوشه‌ای: 199، 504، 523، 545، 579، 607
بمب ناپالم: 523
بمباران تاسیسات نفتی کویت: 179، 181، 194
بمبگذاری: 65، 95، 99، 258، 270، 278، 283، 323، 389، 566، 610، 722، 747، 775، 876، 886، 894
بنیاد امور جنگ‌زدگان: 303، 400، 505، 534، 588، 668، 724، 726، 874، 1007
بنیاد شهید: 230، 620، 632، 1050
بنیاد مسکن انقلاب اسلامی: 906
پایان جنگ: 73، 94، 166، 678، 679، 896، 1010، 1062
پایان دادن به جنگ: 45، 47، 75، 126، 335، 336، 387، 539، 685، 704، 975، 1008، 1009، 1042، 1061
پیشمرگان مسلمان کرد: 93، 173، 174، 270، 341، 371، 429، 430، 443، 460، 482، 507، 536، 565، 588، 598، 599، 656، 659، 676، 691، 709، 746، 760، 773، 855، 910، 933، 961، 979، 993، 1048
تاسیسات پتروشیمی بندر امام خمینی: 245، 254، 473، 474، 500، 501، 571، 572، 627، 765
تانک آ.ام.ایکس 13: 278
تانک اسکورپین: 208
تانک تی 62: 42، 895، 1075
تانک تی 72: 42، 595، 895
تانک چیفتن: 208
ترور: 36، 71، 77، 82، 84، 95، 99، 102، 118، 122، 144، 146، 158، 167، 175، 189، 190، 211، 218، 223، 229، 235، 236، 239، 247، 249، 253، 258، 260، 262، 270، 271، 279، 291، 327، 329، 334، 336، 346، 371، 375، 376، 388، 389، 392، 422، 423، 448، 470، 471، 493، 497، 538، 552، 566، 567، 590، 592، 609، 610، 611، 614، 615، 630، 632، 667، 669، 670، 677، 682، 684، 699، 700، 701، 704، 711، 712، 724، 729، 733، 747، 761، 773، 774، 791، 806، 807، 816، 817، 829، 843، 847، 867، 905، 913، 920، 921، 932، 945، 948، 951، 963، 971، 979، 988، 1014، 1017، 1028، 1038، 1050، 1055
تروریسم، تروریست: 54، 65، 67، 75، 76، 106، 132، 157، 247، 294، 305، 581، 591، 592، 619، 620، 691، 746، 907، 921، 951، 987
توپ 125 میلی‌متری: 22
توپ 130 میلی‌متری: 22، 199، 283
توپ 185 میلی‌متری: 41، 277
توپ 75 میلی‌متری: 895
توپ اورلیکن: 968
تیپ 1 لشکر 16 زرهی قزوین: 339، 645، 695، 707، 784، 930
تیپ 1 لشکر 77: 25، 930
تیپ 10 زرهی مستقل ارتش عراق: 93
تیپ 12 لشکر 3 زرهی (عراق): 835، 852، 860
تیپ 14 امام حسین(ع): 25، 26، 57، 513، 517، 520، 563، 623، 742، 782، 786، 860
تیپ 15 امام حسن(ع): 242، 563، 695
تیپ 16 لشکر 6 (عراق): 398، 645، 801
تیپ 17 لشکر 10 زرهی (عراق): 208، 1075
تیپ 2 قافلانکوه: 645، 646
تیپ 2 کربلا (سپاه): 695، 743، 783
تیپ 2 لشکر 16 زرهی قزوین: 23، 339، 625، 644، 644، 695، 707، 743، 783، 784، 802، 930
تیپ 2 لشکر 77: 25
تیپ 25 کربلا: 23، 25، 26، 241، 242، 802، 859
تیپ 26 (عراق): 21، 22، 758، 759، 802
تیپ 27 مکانیزه لشکر 1 (عراق): 154، 208
تیپ 3 امام حسین(ع) (سپاه): 695، 788، 788، 802، 813، 825، 930
تیپ 3 لشکر 16 زرهی قزوین: 813
تیپ 3 لشکر 81 زرهی: 838
تیپ 3 لشکر 92 زرهی اهواز: 22، 339، 517، 625، 644، 645، 695، 742، 771، 782، 788، 813، 825، 850
تیپ 3 مریوان: 827، 901
تیپ 30 لشکر 6 (عراق): 803
تیپ 31 عاشورا: 25، 241، 242، 563
تیپ 37: 26
تیپ 38 لشکر 7 پیاده (عراق): 154
تیپ 4 امام سجاد(ع) (سپاه): 695، 743، 782، 802
تیپ 43 لشکر 9 (عراق): 398
تیپ 48 (عراق): 850، 860، 929، 1075
تیپ 49 پیاده لشکر 11 (عراق): 398
تیپ 58 ذوالفقار: 838، 839، 840، 937، 938، 939، 1066
تیپ 7 ولیعصر(عج): 26
تیپ 8 ماشینی (عراق): 243
تیپ 8 نجف: 26، 241
تیپ 96 لشکر 6 (عراق): 707
تیپ احتیاط محمد رسول‌الله(ص): 241
تیپ امام سجاد(ع) (سپاه): 22، 563، 788
تیپ زنجان: 909
تیپ سوم مهاباد: 411
تیپ عاشورا (سپاه): 695، 709، 744، 784، 930
تیپ مستقل تکاور ذوالفقار: 386
تیپ نوهد ارتش: 804، 836، 1014
جامعه روحانیت مبارز: 810
جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 233، 822، 906
جبهه آزادیبخش ملی الجزایر: 530، 540
جبهه پایداری عرب: 653، 750، 751
جبهه دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین: 240
جبهه دمکراتیک عراق: 113
جبهه سوسیالیستی خلق سودان: 653
جبهه عربی آزادیبخش الاحواز: 116، 117، 142، 191، 551، 696، 894، 977
جبهه ملی: 702
جنبش امل لبنان: 377، 829، 846، 859، 920
جنبش سوسیالیست یونان (یاسوگ): 540
جنبش عدم تعهد: 47، 79، 126، 150، 347، 348، 414، 671، 896، 975، 1008، 1009، 1010، 1023، 1072
جنبش مقاومت فلسطین: 180
جنگ اکتبر 1972: 85
جنگ خلیج‌فارس: 148
جهاد سازندگی: 157، 292، 303، 310، 369، 398، 399، 400، 431، 432، 485، 503، 505، 515، 516، 517، 518، 519، 520، 521، 534، 535، 547، 548، 566، 589، 599، 667، 668، 669، 699، 757، 767، 769، 774، 784، 892، 1025، 1036
جیش‌الشعبی (ارتش خلقی عراق): 151، 458، 675، 929، 1076
چریک‌های فدایی خلق (اقلیت): 159، 160، 176، 269، 370، 401، 413، 443، 548، 702، 724، 903، 904، 963، 1016
چریک‌های فدایی خلق (اکثریت): 69، 432، 610، 702، 817، 818
چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان): 402، 678، 903، 904
چریک‌های فدایی خلق: 66، 175، 177، 270، 657، 658، 677، 818، 932، 961
حزب الدعوه الاسلامی (عراق): 61، 529، 564، 565، 1023
حزب ایران: 568، 569
حزب بعث سوریه: 168
حزب بعث عراق: 43، 68، 69، 126، 276، 540، 676، 679، 822، 831، 832، 846، 968، 1014
حزب توده ایران: 100، 297، 298، 418، 419، 450، 640، 686، 687، 702، 817، 818، 1021
حزب جمهوری اسلامی: 31، 76، 79، 99، 231، 260، 262، 285، 292، 315، 446، 447، 640، 921، 1050
حزب خلق مسلمان: 261، 702
حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم: 175
حزب دمکرات کردستان ایران: 19، 29، 39، 40، 41، 63، 87، 93، 94، 113، 114، 115، 131، 132، 143، 156، 173، 174، 175، 185، 188، 200، 209، 210، 258، 269، 278، 282، 283، 290، 291، 304، 312، 313، 314، 322، 323، 340، 341، 369، 370، 371، 389، 400، 401، 410، 411، 412، 422، 428، 429، 430، 443، 444، 459، 460، 461، 470، 485، 493، 494، 495، 496، 497، 501، 505، 506، 507، 509، 525، 526، 535، 536، 548، 565، 580، 588، 589، 590، 598، 599، 608، 628، 657، 658، 659، 660، 666، 667، 668، 669، 676، 677، 682، 687، 690، 696، 697، 709، 721، 722، 733، 760، 772، 790، 805، 816، 841، 842، 855، 866، 875، 885، 901، 902، 903، 912، 913، 931، 932، 933، 934، 961، 962، 963، 978، 993، 1004، 1005، 1014، 1016، 1038، 1049، 1059، 1060، 1061
حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها): 92، 174، 608، 628، 910
حزب رزگاری (سپاه رستگاری، حزب رستگاری): 38، 62، 131، 157، 430، 565، 629، 697
حزب رنجبران: 35، 510، 566، 567، 903، 904
حزب سوسیالیست (عراق): 910
حزب کمونیست ایتالیا: 210
حزب کمونیست عراق: 81
حزب ملت ایران: 702
حقوق بشر: 75، 76، 81، 230، 295، 296، 297، 333، 347، 593، 996، 1001، 1019
حوزه علمیه اصفهان: 683
حوزه علمیه قم: 673
دادستانی انقلاب اسلامی: 31، 32، 886، 888، 963
دادسرای انقلاب اسلامی اردبیل: 219
دادگاه انقلاب اسلامی ارتش: 315، 461، 568، 914
دادگاه انقلاب اسلامی اصفهان: 412، 413
دادگاه انقلاب اسلامی ایلام: 202
دادگاه انقلاب اسلامی بابل: 913، 914
دادگاه انقلاب اسلامی تبریز: 261
دادگاه انقلاب اسلامی تربت حیدریه: 526، 527
دادگاه انقلاب اسلامی قائمشهر: 228
دادگاه انقلاب اسلامی مهاباد: 114، 209، 460
دادگاه انقلاب اسلامی ویژه امور صنفی: 823
دادگاه بین‌المللی لاهه: 678، 738، 869
دفتر تحکیم وحدت: 421
دفتر کل مناطق جنگی استان خوزستان: 798، 799
دفتر نماینده امام در شورای عالی دفاع: 970
دیوان بین‌المللی داوری برای حکمیت میان ایران و امریکا: 265، 266، 317
دیوان عالی کشور: 203، 222
راه‌آهن ملی ایران: 639
رزمایش نظامی امریکا در خلیج‌فارس: 194
روحانیت مجاهد عراق: 621
ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران: 37، 93، 117، 157، 173، 290، 312، 323، 369، 370، 371، 386، 411، 429، 430، 444، 458، 460، 461، 469، 482، 501، 508، 535، 536، 545، 548، 565، 580، 590، 599، 608، 609، 667، 669، 675، 676، 682، 697، 710، 711، 760، 772، 773، 793، 805، 816، 829، 838، 842، 855، 858، 866، 867، 875، 885، 902، 903، 905، 913، 944، 961، 962، 979، 992، 993، 1014، 1016، 1018، 1025، 1048، 1049، 1059، 1060، 1072
سازمان (شورای) روحانیت اهل سنت کردستان: 505، 506، 774
سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف): 80، 85، 86، 178، 179، 319، 351، 420، 421، 479، 511، 573، 640، 641، 642، 653، 693، 705، 751، 859، 923
سازمان اخوان‌المسلمین: 109، 253
سازمان بازرسی کل کشور: 886
سازمان برنامه و بودجه: 714، 822
سازمان بنادر و کشتیرانی: 309
سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر: 116، 159، 229، 292، 324، 326، 370، 389، 390، 526، 527، 701، 855، 868، 904، 961، 1016
سازمان حج و زیارت: 463
سازمان حرکت اسلامی مجاهدین عراقی: 427
سازمان دولتی خانه‌سازی عراق: 207
سازمان رزم سپاه: 241، 242، 243
سازمان سیا: 907
سازمان عفو بین‌الملل: 230، 231، 260، 261، 262، 263، 264، 274، 295، 296، 347
سازمان کنفرانس اسلامی: 47، 74، 75، 211، 212، 289، 413، 414، 653
سازمان مجاهدین امام موسی صدر (لبنان): 919
سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی: 250، 285، 446، 447
سازمان مجاهدین خلق (منافقین): 19، 31، 32، 33، 34، 39، 40، 41، 65، 66، 67، 69، 75، 76، 78، 80، 94، 96، 98، 99، 101، 102، 105، 115، 116، 131، 132، 133، 144، 145، 157، 158، 159، 160، 175، 176، 189، 190، 191، 192، 200، 201، 202، 210، 211، 219، 228، 229، 230، 236، 237، 247، 248، 249، 250، 258، 260، 261، 262، 264، 270، 271، 276، 278، 283، 284، 291، 292، 298، 304، 305، 307، 312، 314، 315، 323، 324، 334، 343، 344، 370، 372، 373، 375، 376، 377، 379، 389، 390، 391، 401، 402، 406، 412، 413، 418، 422، 432، 444، 445، 449، 459، 461، 470، 471، 477، 485، 486، 487، 494، 495، 496، 500، 505، 508، 509، 510، 526، 527، 538، 550، 566، 567، 580، 581، 591، 593، 600، 609، 611، 629، 630، 641، 657، 658، 659، 660، 669، 670، 677، 678، 685، 687، 691، 693، 698، 699، 700، 701، 704، 711، 712، 714، 722، 724، 733، 734، 747، 761، 773، 775، 791، 806، 807، 816، 817، 829، 830، 843، 844، 855، 856، 859، 867، 875، 876، 878، 886، 904، 906، 913، 914، 921، 923، 924، 933، 945، 949، 955، 962، 965، 971، 979، 980، 988، 993، 1004، 1005، 1014، 1015، 1016، 1020، 1038، 1049، 1050، 1058، 1060، 1061
سازمان ملل متحد: 30، 47، 74، 100، 126، 138، 150، 166، 333، 336، 392، 604، 653، 738، 808، 809، 894، 907، 919، 1001، 1018، 1019، 1072
سپاه ارومیه: 185، 443، 444، 1049
سپاه اورامان: 291
سپاه اهواز: 486، 597، 858
سپاه ایلام: 836، 959
سپاه بابل: 590
سپاه بابلسر: 691
سپاه بانه: 459
سپاه بجنورد: 700
سپاه بندرعباس: 550
سپاه بوشهر: 247
سپاه بهبهان: 868
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 19، 21، 23، 26، 27، 31، 32، 34، 37، 38، 39، 55، 56، 57، 60، 62، 63، 64، 66، 69، 70، 78، 87، 91، 92، 93، 94، 95، 96، 99، 102، 103، 104، 113، 116، 118، 131، 136، 137، 142، 143، 145، 155، 157، 159، 160، 173، 174، 176، 182، 184، 192، 201، 203، 208، 209، 211، 217، 218، 219، 229، 234، 236، 239، 240، 242، 243، 245، 246، 258، 269، 270، 276، 278، 282، 284، 285، 287، 288، 289، 290، 291، 292، 301، 302، 303، 304، 305، 310، 315، 322، 323، 339، 340، 341، 343، 344، 367، 370، 371، 379، 388، 389، 390، 401، 402، 403، 410، 412، 421، 429، 430، 442، 443، 457، 458، 459، 461، 469، 471، 472، 486، 491، 492، 498، 501، 505، 509، 510، 512، 513، 514، 515، 516، 519، 521، 523، 524، 526، 528، 529، 535، 536، 537، 538، 543، 545، 547، 548، 564، 565، 566، 567، 574، 575، 576، 579، 580، 585، 587، 590، 591، 593، 597، 599، 607، 608، 609، 610، 623، 624، 625، 628، 630، 631، 643، 647، 648، 649، 657، 669، 673، 676، 677، 681، 686، 689، 691، 694، 695، 696، 698، 701، 705، 708، 709، 710، 711، 712، 714، 721، 722، 724، 732، 733، 734، 736، 737، 741، 742، 743، 744، 746، 747، 757، 760، 762، 767، 768، 769، 771، 772، 774، 781، 782، 784، 786، 788، 791، 792، 793، 794، 795، 802، 804، 806، 807، 814، 816، 827، 830، 833، 836، 837، 838، 839، 840، 843، 844، 850، 854، 855، 856، 858، 860، 867، 868، 869، 870، 873، 875، 880، 885، 886، 887، 889، 892، 899، 901، 903، 904، 905، 906، 909، 910، 911، 913، 914، 921، 922، 928، 929، 930، 931، 932، 933، 937، 942، 953، 959، 961، 967، 968، 969، 978، 979، 980، 982، 991، 992، 993، 1003، 1006، 1013، 1014، 1016، 1026، 1028، 1035، 1037، 1042، 1047، 1048، 1049، 1050، 1054، 1058، 1059، 1060، 1064، 1065، 1068، 1069، 1071، 1072، 1075، 1076
سپاه پاوه: 697
سپاه پیرانشهر: 156، 209، 313
سپاه تهران: 829، 843، 1045، 1046، 1058
سپاه جوانرود: 772، 1026
سپاه خرم‌آباد: 160، 190، 724
سپاه خرمشهر: 910
سپاه خوزستان: 322، 409، 591، 597، 720، 911
سپاه دزفول: 690، 1035
سپاه دهلران: 804
سپاه رشت: 963
سپاه رودسر: 581
سپاه ریجاب: 960، 1026
سپاه زابل: 201
سپاه زنجان: 201
سپاه سردشت: 313
سپاه سقز: 228، 598، 697، 1004
سپاه سلماس: 841
سپاه سنندج: 36، 63
سپاه سوسنگرد: 29، 564، 690، 874
سپاه سوم عراق: 93
سپاه سومار: 873، 910
سپاه شوش: 579
سپاه شیراز: 158، 700، 971
سپاه قزوین: 497، 677
سپاه قوچان: 724، 807، 830
سپاه کامیاران: 389، 525، 526، 548، 667، 1004
سپاه کرمان: 190، 461
سپاه کرمانشاه: 1045
سپاه گچساران: 201، 868، 1049، 1050
سپاه گرگان: 159
سپاه گیلانغرب: 838، 840، 927، 938، 940، 1045، 1065
سپاه مریوان: 291، 304، 387، 697، 732، 867، 960، 1047
سپاه مشهد: 444، 485، 486، 487، 747
سپاه منطقه 3 (استان‌های گیلان و مازندران): 229، 323، 401، 590، 610، 791، 963، 1028
سپاه منطقه 4 (خراسان): 157
سپاه منطقه 5
(استان‌های آذربایجان‌شرقی و آذربایجان‌غربی): 175، 841
سپاه منطقه 6
(استان‌های کرمان، هرمزگان، و سیستان و بلوچستان): 461
سپاه منطقه 7 (استان‌های باختران، کردستان، ایلام و همدان): 210، 342، 507، 524، 732، 960، 962، 963، 1014، 1015، 1037
سپاه منطقه 8 (خوزستان، لرستان): 26، 369، 442، 459، 483، 564، 627، 753، 758، 772، 814، 910، 931، 1069
سپاه منطقه 9 (استان‌های فارس و بوشهر): 26، 442، 459، 731
سپاه مهاباد: 114، 209، 313، 340، 470، 537، 538، 696، 1071
سپاه مهران: 827
سپاه نجف‌آباد: 410
سپاه نقده: 866
سپاه همدان: 1015، 1028، 1045، 1046
سپاه یاسوج: 757
ستاد امنیت اهواز: 825
ستاد بسیج اقتصادی: 50، 137، 195، 196، 446، 531، 554، 555، 672، 673، 810، 822، 885، 893، 972
ستاد پشتیبانی مناطق جنگی جهاد سازندگی استان تهران: 547
ستاد تبلیغات جنگ: 796، 853
ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید دکتر چمران): 156، 172، 225، 288، 298، 563، 581، 695، 696، 821
ستاد عملیات جنوب سپاه پاسداران: 57، 184، 240، 243، 504، 512، 690
ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 145، 281، 292، 385، 483، 527، 567، 581، 695، 899، 903، 991، 993
ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران: 183، 202، 298، 323، 403، 457، 461، 467، 481، 482، 485، 504، 528، 564، 655، 666، 709، 721، 731، 792، 795، 803، 828، 829، 865، 892، 899، 929، 942، 968، 970، 1014، 1026، 1036، 1051، 1057
ستاد مشترک عملیات شمال‌غرب: 93، 143، 493، 501
ستاد مشترک عملیات غرب: 87، 589
شرکت آلم (کویت): 547
شرکت اتوپروس (یوگسلاوی): 574
شرکت اریکسون (سوئد): 351
شرکت اسپایم (ایتالیا): 1030
شرکت ایرگونیست (یوگسلاوی): 574
شرکت اینداستروگردانیا (یوگسلاوی): 986
شرکت باطری‌سازی نیرو: 874
شرکت بریتیش پترولیوم (انگلیس): 227
شرکت بیمه بین‌المللی هلنیک موتوال وارریسک آسوشیتدپرس: 475
شرکت پتروشیمی ایران و ژاپن: 245، 881، 1028
شرکت تامپسون (فرانسه): 277
شرکت چیت‌سازی بهشهر: 459
شرکت زیراکس (امریکا): 317
شرکت سدکو (امریکا): 317
شرکت کشتیرانی بندر امام خمینی: 245
شرکت گاراژ خلیج (کویت): 547
شرکت گاز ایران: 473
شرکت گرومن ایرواس پی.اس: 907
شرکت گسترش صنایع شیمیایی ایران: 474
شرکت ملی پتروشیمی ایران: 473، 474، 500
شرکت ملی صنعتی جنرال: 874
شرکت ملی نفت ایران: 1021، 1030
شرکت موبیل: 453
شرکت میتسوئی (ژاپن): 473، 474، 500، 501، 765
شرکت نخکار: 874
شرکت نفت دولتی اینی (ایتالیا): 715
شرکت نمر (کویت): 547
شرکت هواپیمایی ایبریا (اسپانیا): 216
شرکت هواپیمایی ایر فرانس: 215
شرکت هواپیمایی ایران ایر: 215
شرکت هواپیمایی سوئیس ایر: 215، 216
شرکت هواپیمایی لوفت هانزا (آلمان غربی): 216
شرکت هوگس کورپریشن (امریکا): 205
شرکت هوندا (کره جنوبی): 206، 207
شرکت یوگوپروس (یوگسلاوی): 574
شکستن حصر آبادان: 183، 184، 238، 240، 241، 242، 275، 525، 572، 627
شورای امنیت سازمان ملل متحد: 604، 1019، 1041
شورای امنیت کشور: 806
شورای انقلاب: 103، 572، 671
شورای عالی اقتصاد: 50، 498، 554، 672، 673، 727، 822، 881، 893، 972
شورای عالی دفاع: 46، 55، 74، 104، 124، 125، 177، 184، 208، 211، 288، 289، 298، 299، 397، 403، 472، 485، 524، 527، 546، 576، 650، 693، 695، 705، 775، 776، 868، 878، 967، 968، 1051
شورای عالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 104
شورای عالی قضایی: 118، 630، 886، 951
شورای عالی نظارت بر توزیع عادلانه کالا: 50
شورای فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 673
شورای ملی مقاومت: 39، 40، 41، 48، 68، 131، 132، 234، 312، 341، 374، 418، 419، 423، 494، 495، 509، 539، 555، 658، 659، 660، 687، 790، 934
شورای نگهبان: 70، 105، 117، 152، 178، 220، 222، 727
شورای همکاری خلیج‌فارس: 53، 182، 530، 531، 777، 1010، 1011، 1031، 1073، 1074
شهربانی: 37، 63، 65، 219، 267، 290، 304، 309، 323، 324، 343، 399، 469، 484، 501، 536، 599، 629، 665، 793، 806، 817، 858، 886، 903، 904، 906، 962، 992، 1049، 1072
صادرات (صدور) نفت ایران: 48، 48، 49، 51، 148، 160، 165، 334، 379، 393، 569، 571، 639، 715، 876، 880، 881، 921، 1029، 1038
صادرات (صدور) نفت عراق: 163، 382، 604، 642، 779، 796، 811، 823، 871، 896، 897، 996، 998، 1023، 1042
صادرات (صدور) نفت عربستان سعودی: 138
صادرات (صدور) نفت کویت: 138
صلح: 19، 45، 46، 74، 75، 82، 83، 84، 115، 124، 125، 167، 415، 421، 451، 452، 478، 539، 616، 670، 671، 703، 705، 716، 751، 763، 808، 859، 896، 897، 901، 923، 1009، 1051، 1052، 1072
صلیب سرخ جهانی: 30، 297، 535، 972، 1007، 1055
صندوق بین‌المللی پول: 639، 953، 954
طرح صلح فهد: 413، 414، 415، 416، 417، 421، 451، 452، 475، 476، 479، 631، 637، 652، 653، 660، 662، 681، 683، 693، 705، 749، 750، 751، 775، 856، 1005، 1017، 1039، 1063
طرح عملیاتی فتح‌المبین: 840
طرح عملیاتی کربلای 1: 20، 241، 242، 339، 351، 514، 563، 576، 623، 626، 642، 643، 647، 648، 649، 681، 689، 694، 705، 771، 808، 929
طرح عملیاتی کربلای 10: 649
طرح عملیاتی کربلای 11: 649
طرح عملیاتی کربلای 2: 241، 242، 649
طرح عملیاتی کربلای 3: 241
طرح عملیاتی کربلای 4: 241
عملیات آمل: 905
عملیات امام مهدی(عج): 579
عملیات بیت‌المقدس: 241، 242، 574، 575
عملیات پاک‌سازی: 37، 38، 39، 62، 87، 113، 131، 174، 175، 185، 185، 200، 209، 210، 228، 228، 262، 269، 290، 291، 340، 341، 342، 369، 410، 411، 430، 431، 501، 507، 525، 536، 548، 565، 590، 599، 657، 667، 676، 696، 698، 721، 722، 733، 745، 816، 841، 842، 843، 855، 866، 901، 912، 913، 921، 933، 961، 978، 993، 1014، 1037، 1038، 1048، 1059
عملیات ثامن‌الائمه(ع): 25، 26، 27، 28، 55، 58، 59، 60، 61، 71، 143، 154، 155، 235، 240، 241، 242، 243، 257، 275، 288، 336، 368، 369، 414، 423، 513، 525، 574، 576، 585، 647، 705، 782، 846، 853، 889، 890، 929، 1021، 1077
عملیات چکش و سندان: 590
عملیات شهید رجایی و شهید باهنر: 154، 155
عملیات ضربت ذوالفقار: 836، 919
عملیات طریق‌القدس: 19، 24، 25، 28، 29، 30، 31، 56، 57، 91، 92، 183، 240، 242، 243، 339، 481، 514، 515، 516، 519، 563، 574، 575، 576، 623، 647، 681، 689، 705، 707، 709، 719، 741، 744، 753، 754، 758، 771، 781، 786، 788،، 792، 794، 801، 803، 807، 808، 813، 814، 821، 825، 827، 845، 846، 853، 856، 858، 859، 860، 874، 879، 884، 888، 889، 890، 894، 900، 912، 919، 928، 929، 944، 946، 950، 960، 972، 996، 1021، 1037، 1058، 1059، 1068، 1069، 1075، 1076
عملیات فتح‌المبین: 241، 242، 575، 754
عملیات کربلای 1: 574
عملیات کربلای 2: 574، 840
عملیات کربلای 3: 574
عملیات کربلای 4: 574
عملیات کربلای 5: 574
عملیات کربلای 6: 574
عملیات کمکو: 839
عملیات کمین: 37، 131، 156، 304، 323، 536، 588، 599، 745، 773، 816، 829، 842، 885، 909، 910، 932، 1071
عملیات گشتی: 199
عملیات مطلع‌الفجر: 242، 837، 883، 927، 937، 942، 959، 960، 967، 968، 991، 992، 1025، 1045، 1057، 1064، 1065، 1076
عملیات منطقه بازی‌دراز: 28
عملیات مولای متقیان: 1026
قایق وزویو: 227
قرارداد 1972 (عراق و شوروی): 43
قرارداد 1975
الجزایر: 46، 124، 125، 212، 289، 489، 685، 897، 975
قرارداد کمپ دیوید: 85، 146، 319، 416، 421، 449، 637، 652، 750، 763، 923
قرارداد نفتی ایران با کنسرسیوم: 571، 572
قرارگاه فتح: 841
قرارگاه فجر: 841
قرارگاه قدس: 841
قرارگاه کربلای 1: 852
قرارگاه مشترک ارتش و سپاه در جنوب (کربلا): 243، 563، 649، 649
قرارگاه مقدم نیروی زمینی ارتش: 575، 623، 642، 650، 689، 772، 929، 1026، 1036، 1050، 1071
قرارگاه نصر: 841
قوه قضاییه: 120، 592
کارخانجات ایران ناسیونال: 874
کارخانه کاشی و سرامیک سعدی: 874
کشتی ایران رضوان: 309
کشتی نهضت ایران: 275
کمپانی گروسرت لوار (فرانسه): 278
کمیته امداد امام خمینی: 156، 157، 304، 526، 550، 588
کمیته انقلاب اسلامی: 31، 32، 66، 78، 95، 102، 144، 176، 185، 201، 210، 229، 239، 247، 283، 291، 292، 304، 305، 344، 432، 444، 486، 510، 527، 566، 581، 600، 615، 630، 631، 658، 677، 682، 711، 722، 733، 761، 806، 810، 817، 843، 855، 866، 867، 902، 906، 963، 979
کمیسیون امور دفاعی مجلس: 104، 671
کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل: 392
کنفرانس بالی: 163
کنگره امریکا: 296، 382، 585
کنگره چهارم حزب دمکرات کردستان ایران: 185
کنوانسیون‌های ژنو: 30، 980، 1008
کودتا: 94، 190، 236، 292، 332، 472، 568، 569، 914
کومه‌له: 94، 283، 290، 303، 313، 342، 370، 410، 412، 430، 443، 460، 461، 501، 505، 506، 507، 508، 536، 547، 548، 565، 589، 598، 599، 628، 629، 666، 669، 697، 721، 773، 790، 816، 855، 867، 875، 885، 901، 902، 903، 931، 932، 961، 962، 978، 992، 993، 1061، 1071، 1072
گارد ریاست جمهوری عراق: 801، 860
گروگان، گروگان‌گیری: 205، 266، 350، 484، 487، 535، 586، 599، 608، 901، 921
گروه خبات: 656
گروه راه کارگر: 413
گروه فداییان امام خمینی: 585، 588، 1026، 1047
گروه فرقان: 192
گروه مسلمان امل عراق: 906
لشکر 1 (عراق): 93
لشکر 11 (عراق): 492
لشکر 14 (عراق): 183
لشکر 14 امام حسین(ع): 241
لشکر 15 (عراق): 183
لشکر 16 زرهی قزوین: 164، 368، 397، 398، 427، 481، 492، 504، 563، 623، 644، 646، 647، 708، 744، 759، 782
لشکر 2 (عراق): 93
لشکر 21: 838
لشکر 28
سنندج: 64، 283، 459، 460، 534، 580، 628، 629، 656، 676، 722، 827، 838، 866، 867، 875، 913، 932، 978، 993، 1027، 1059
لشکر 30 گرگان: 200
لشکر 5 مکانیزه (عراق): 93، 484، 492، 977
لشکر 6 زرهی (عراق): 492، 707
لشکر 64 ارومیه: 64، 185، 246، 669، 838
لشکر 7 پیاده (عراق): 154، 155
لشکر 77: 708، 1037
لشکر 8 (عراق): 369
لشکر 81 کردستان: 38، 838، 939
لشکر 88: 708
لشکر 9 (عراق): 93، 492
لشکر 92 زرهی اهواز: 164، 183، 302، 563، 587، 646، 647، 759
ماده رفع آلودگی اس.تی.پی: 457
مانور ستاره درخشان: 552، 605، 618، 660، 662، 892
مجلس شورای اسلامی: 31، 70، 71، 77، 78، 79، 103، 104، 105، 106، 118، 120، 136، 137، 146، 148، 152، 153، 178، 212، 214، 219، 220، 221، 222، 233، 234، 249، 250، 260، 284، 285، 289، 294، 307، 324، 345، 376، 391، 445، 446، 447، 510، 601، 614، 618، 619، 620، 637، 671، 727، 736، 737، 747، 788، 797، 821، 822، 857، 881، 984، 985، 994، 1005، 1053، 1058
مجلس عراق: 47، 703، 704، 810، 871، 896، 1073
مجلس کویت: 43، 182، 716، 935
مجمع عمومی سازمان ملل: 45، 335، 604، 808، 809، 1019، 1041
محور آبادان: 665
محور آذربایجان‌غربی: 430
محور آزادی تا شط عباس: 743
محور ارومیه - مهاباد: 63
محور ارومیه: 430، 537، 745
محور اشنویه - نقده: 493
محور اشنویه: 745
محور الله‌اکبر - بستان: 225، 257، 367، 482، 754
محور الله‌اکبر: 781
محور بانسیران: 940، 1003
محور بانه - سردشت: 38، 246، 386، 912، 913، 933، 978، 993، 1027، 1048، 1059
محور بانه - سقز: 855
محور بانه: 697، 855
محور بستان - سوسنگرد: 414
محور بستان: 398، 835
محور بوکان - میاندوآب: 200، 322، 932
محور بوکان: 912، 944
محور پسوه - جلدیان: 580، 629
محور پیرانشهر - سردشت: 386، 491
محور تکاب - شاهین‌دژ (صائین‌دژ): 209، 565
محور تنگ قاسم‌آباد: 837
محور جاده فیروزکوه - قائمشهر: 905
محور جاده مشهد: 905
محور جزیره مینو: 665
محور جنوب رودخانه کرخه: 783، 801
محور جنوب: 899
محور چالوس - کندوان: 905
محور حاج مسلم: 786
محور حمود عاصی: 781
محور حمیدیه: 225، 257، 287، 665
محور خرمشهر: 301
محور دارخوین [آبادان]: 242، 513
محور دره قاسملو: 430
محور دغاغله: 786
محور دهگلان - بلبل‌آباد: 369
محور دهلاویه: 783، 786
محور دیزک - اشنویه: 430
محور دیواندره - بیجار: 444
محور دیواندره - سقز: 323، 401، 428، 469
محور دیواندره - نساره: 114
محور رمله - دحیمی: 744
محور رملی: 781
محور روانسر - کامیاران: 63، 173، 174
محور زیوه: 430
محور سرپل‌ذهاب: 883، 964، 965
محور سردشت - ارومیه: 493
محور سردشت - بانه: 682
محور سردشت: 745، 855
محور سقز - بانه: 598، 599
محور سقز - بوکان: 87
محور سقز - دیواندره: 485، 547، 548، 629، 690، 691
محور سنندج - سقز - بانه: 979
محور سنندج - سقز: 875
محور سنندج - کامیاران: 38، 722
محور سنندج - کرمانشاه: 690، 691
محور سنندج - مریوان: 697
محور سنندج: 745
محور سوسنگرد - بستان: 397، 719، 813
محور سوسنگرد - حمیدیه: 720
محور سوسنگرد - دهلاویه - پل سابله: 754
محور سوسنگرد: 172، 398، 563، 665
محور سومار - مندلی: 386
محور سویدانی - دغاغله: 23، 744، 803
محور سویدانی: 784
محور سیلوانا: 430
محور شانه‌دری - کلون (عراق): 199
محور شاهین‌دژ - بوکان: 87
محور شاهین‌دژ - تکاب: 290
محور شمال رودخانه کرخه: 781
محور شوش: 910
محور صالح‌حسن: 781
محور عین‌خوش و دزفول: 414
محور غرب اهواز: 171
محور غرب دزفول و شوش: 170
محور غرب روستای دهلاویه: 743
محور غرب سوسنگرد: 397، 427، 860
محور قزوین - رشت: 905
محور کارون: 258، 368
محور کامیاران - سنندج: 867، 932، 961
محور کامیاران - ماویان: 410
محور کامیاران - مریوان: 342
محور کامیاران: 38، 629، 855
محور کرخه: 23
محور گیلانغرب - قصرشیرین: 837
محور گیلانغرب: 882، 964، 965، 1066، 1076
محور ماهشهر: 25، 665
محور مرانه - سنندج: 535
محور مریوان - چناره: 710
محور مریوان - سنندج: 676
محور مگاصیص: 786
محور موانا: 430، 669
محور مهاباد - ارومیه: 549
محور مهاباد - سردشت: 460
محور مهاباد - میاندوآب: 548، 629
محور مهاباد - نقده: 537
محور میاندوآب - بوکان: 87، 410، 429، 444، 535، 745، 746، 913
محور میاندوآب - مهاباد: 269، 537، 690، 691، 979
محور میاندوآب: 62، 697، 912
محور هویزه: 414، 623
موافقت‌نامه الجزایر (موافقت‌نامه آزادی گروگان‌های امریکایی): 266، 738
موشک تاو: 867
موشک توتال: 595
موشک روناند: 595
موشک زمین به زمین فراگ: 1025
موشک زمین به هوا اس.آ2: 595
موشک زمین به هوا اس.آ3: 595
موشک زمین به هوا اس.آ6: 595
موشک زمین به هوا اس.آ8: 595
موشک زمین به هوای سام 6: 44، 541
موشک ضدهوایی آ.آ.ام: 227
موشک قورباغه 7: 595
موشک مالیوتکا: 799
موشک هوا به زمین امتی 29: 797
میانجیگری: 47، 59، 150، 685، 716، 896، 919، 1009
ناتو: 809
ناو فریگت لوپو: 227
ناوچه پیکان: 778
ناوچه موشک‌انداز اوزا: 321، 796
نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه عرب: 705
نفربر پی.ام.پی: 208، 225
نهضت (جبهه) آزادیبخش بحرین: 1054، 1063، 1064
نهضت آزادی ایران: 107، 222
نهضت سوادآموزی: 401، 668، 670
نهضت ملی مقاومت ایران: 41، 497
نیروی دریایی ارتش: 403، 467، 524، 550، 666، 776، 778، 795، 796، 797، 868، 869، 870
نیروی دریایی عراق: 319، 321، 795، 796، 911
نیروی زمینی ارتش: 20، 21، 25، 55، 56، 64، 65، 91، 92، 172، 183، 184، 238، 298، 339، 349، 397، 403، 457، 504، 534، 564، 575، 623، 648، 650، 666، 690، 771، 792، 830، 879، 885، 888، 890، 891، 970، 1026، 1066
نیروی زمینی عراق: 257، 899، 911
نیروی هوایی ارتش: 87، 138، 217، 308، 387، 403، 424، 504، 626، 655، 666، 675، 695، 776، 786، 826، 827، 836، 840، 869، 873، 879، 884، 885، 930، 959، 960، 970، 1016، 1051
نیروی هوایی عراق: 257، 276، 288، 301، 319، 399، 481، 491، 492، 533، 534، 626، 627، 637، 665، 703، 708، 826، 836، 900، 909، 943، 944، 1001، 1035
واحد آموزش ستاد مرکزی سپاه: 442
واحد اطلاعات سپاه: 34، 57، 142، 257، 445
واحد مهندسی سپاه: 841، 892
واحد نهضت‌های آزادیبخش سپاه: 1053
وزارت آموزش و پرورش: 202، 593
وزارت ارشاد: 570، 774، 818
وزارت امور خارجه آلمان‌غربی: 333
وزارت امور خارجه امریکا: 128، 393، 678
وزارت امور خارجه ایتالیا: 274
وزارت امور خارجه ایران: 31، 133، 135، 194، 263، 274، 295، 346، 419، 421، 434، 447، 448، 451، 463، 475، 551، 752، 796، 920، 924، 1007، 1018، 1036، 1051، 1053، 1062، 1073، 1075
وزارت امور خارجه ترکیه: 68
وزارت امور خارجه ژاپن: 765، 766
وزارت امور خارجه کویت: 998
وزارت امور خارجه لبنان: 240
وزارت بازرگانی: 729، 810
وزارت بهداری: 303، 428
وزارت دفاع امریکا (پنتاگون): 907، 1020
وزارت دفاع عراق: 61، 409، 690
وزارت دفاع: 738، 869، 967
وزارت راه: 555
وزارت صنایع و تجارت ژاپن: 500
وزارت کشور: 1054
وزارت مسکن و شهرسازی: 822
وزارت نفت: 334، 531، 881
هلال احمر: 303، 388، 759
هواپیمای آنتونف 22: 895
هواپیمای آواکس: 134، 139، 351، 382، 404، 419، 420، 421، 424، 451، 452، 475، 512، 551، 605، 750، 1061
هواپیمای اف 14: 626، 627، 675، 721، 854، 883، 907، 960، 1020، 1051
هواپیمای اف 15: 382
هواپیمای اف 5: 960
هواپیمای اف.بی.اس: 139
هواپیمای بمب‌افکن ب 52: 552
هواپیمای بوئینگ 707: 1021
هواپیمای بوئینگ 727: 919، 1021
هواپیمای بوئینگ 747: 1021
هواپیمای تایگر اف 5: 907
هواپیمای سی 130: 648
هواپیمای میراژ اف 1: 836، 989
هواپیمای میگ 17: 227
هواپیمای میگ 23: 227، 595
هواپیمای میگ 25: 42، 595، 895
هواپیمای میگ 27: 42، 1042
هواپیمای هاوک: 253
هوانیروز: 113، 114، 282، 387، 409، 430، 536، 682، 695، 786، 830، 836، 840، 842، 885، 944، 1058
هیئت حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی: 45، 46، 470
ناوچه پیکان: 778
ناوچه موشک‌انداز اوزا: 321، 796
نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه عرب: 705
نفربر پی.ام.پی: 208، 225
نهضت (جبهه) آزادیبخش بحرین: 1054، 1063، 1064
نهضت آزادی ایران: 107، 222
نهضت سوادآموزی: 401، 668، 670
نهضت ملی مقاومت ایران: 41، 497
نیروی دریایی ارتش: 403، 467، 524، 550، 666، 776، 778، 795، 796، 797، 868، 869، 870
نیروی دریایی عراق: 319، 321، 795، 796، 911
نیروی زمینی ارتش: 20، 21، 25، 55، 56، 64، 65، 91، 92، 172، 183، 184، 238، 298، 339، 349، 397، 403، 457، 504، 534، 564، 575، 623، 648، 650، 666، 690، 771، 792، 830، 879، 885، 888، 890، 891، 970، 1026، 1066
نیروی زمینی عراق: 257، 899، 911
نیروی هوایی ارتش: 87، 138، 217، 308، 387، 403، 424، 504، 626، 655، 666، 675، 695، 776، 786، 826، 827، 836، 840، 869، 873، 879، 884، 885، 930، 959، 960، 970، 1016، 1051
نیروی هوایی عراق: 257، 276، 288، 301، 319، 399، 481، 491، 492، 533، 534، 626، 627، 637، 665، 703، 708، 826، 836، 900، 909، 943، 944، 1001، 1035
واحد آموزش ستاد مرکزی سپاه: 442
واحد اطلاعات سپاه: 34، 57، 142، 257، 445
واحد مهندسی سپاه: 841، 892
واحد نهضت‌های آزادیبخش سپاه: 1053
وزارت آموزش و پرورش: 202، 593
وزارت ارشاد: 570، 774، 818
وزارت امور خارجه آلمان‌غربی: 333
وزارت امور خارجه امریکا: 128، 393، 678
وزارت امور خارجه ایتالیا: 274
وزارت امور خارجه ایران: 31، 133، 135، 194، 263، 274، 295، 346، 419، 421، 434، 447، 448، 451، 463، 475، 551، 752، 796، 920، 924، 1007، 1018، 1036، 1051، 1053، 1062، 1073، 1075
وزارت امور خارجه ترکیه: 68
وزارت امور خارجه ژاپن: 765، 766
وزارت امور خارجه کویت: 998
وزارت امور خارجه لبنان: 240
وزارت بازرگانی: 729، 810
وزارت بهداری: 303، 428
وزارت دفاع امریکا (پنتاگون): 907، 1020
وزارت دفاع عراق: 61، 409، 690
وزارت دفاع: 738، 869، 967
وزارت راه: 555
وزارت صنایع و تجارت ژاپن: 500
وزارت کشور: 1054
وزارت مسکن و شهرسازی: 822
وزارت نفت: 334، 531، 881
هلال احمر: 303، 388، 759
هواپیمای آنتونف 22: 895
هواپیمای آواکس: 134، 139، 351، 382، 404، 419، 420، 421، 424، 451، 452، 475، 512، 551، 605، 750، 1061
هواپیمای اف 14: 626، 627، 675، 721، 854، 883، 907، 960، 1020، 1051
هواپیمای اف 15: 382
هواپیمای اف 5: 960
هواپیمای اف.بی.اس: 139
هواپیمای بمب‌افکن ب 52: 552
هواپیمای بوئینگ 707: 1021
هواپیمای بوئینگ 727: 919، 1021
هواپیمای بوئینگ 747: 1021
هواپیمای تایگر اف 5: 907
هواپیمای سی 130: 648
هواپیمای میراژ اف 1: 836، 989
هواپیمای میگ 17: 227
هواپیمای میگ 23: 227، 595
هواپیمای میگ 25: 42، 595، 895
هواپیمای میگ 27: 42، 1042
هواپیمای هاوک: 253
هوانیروز: 113، 114، 282، 387، 409، 430، 536، 682، 695، 786، 830، 836، 840، 842، 885، 944، 1058
هیئت حسن نیت سازمان کنفرانس اسلامی: 45، 46، 470
ص: 1208