رهنما 36 چرا حجاب چرا چادر مشکی

مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : چرا حجاب ؟چرا چادر مشکی؟/ گردآورنده معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی.

مشخصات نشر : مشهد: انتشارات قدس رضوی،۱۳۹۱.

مشخصات ظاهری : ۵۰ص.؛۱۱×۱۷س‌م.

فروست : رهنما؛۳۶.

شابک : 978-600-299-069-3

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : کتابنامه .

موضوع : حجاب

شناسه افزوده : آستان قدس رضوی. معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی

شناسه افزوده : موسسه انتشاراتی قدس رضوی

رده بندی کنگره : BP۲۳۰/۱۷/چ۳۸ ۱۳۹۱

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۶۳۶

شماره کتابشناسی ملی : ۳۰۳۱۷۰۲

اشاره

تصویر

چرا حجاب؟ چرا چادر مشکی؟

سه پرسش زیر را، در این نوشتار، پاسخ می‌گیرید:

تصویر

۱. پیشینۀ حجاب و بی‌حجابی

تصویر

چادر به‌صورتی که در میان ایرانیان معمول است، یعنی چادر بلند تا پایینِ پا، در میان عرب‌ها رایج نبوده است؛ ولی آنان چیزی شبیهِ نیمه‌چادر داشتند. ظاهراً «جَلباب»، در آیات قرآن، اشاره به همین نیمه‌چادر دارد که نه مثل مقنعه و روسری، کوتاه است و نه مثل چادر، خیلی بلند.

این حجاب شاید تا کمر و کمی پایین‌تر می‌رسیده است و اعراب از آن استفاده می‌کردند. پوشش اعراب دَرْع، و ملحفه و مقنعه بود: دَرْع پیراهن بلندی است که تا پشتِ پا می‌رسد و آستین‌هایش بلند و گشاد است؛ ملحفه همان چادر است که به خود می‌پیچند و مقنعه را نیز به‌سر می‌کنند. از روایات، می‌توان فهمید که زنان و دختران ائمه‰ هر سه پوشش فوق را داشتند. در آداب نمازگزار هم آمده است که زن در هنگام نماز، اگر بخواهد حجاب کاملی

داشته باشد، باید از مقنعه و دَرْع و ملحفه استفاده کند.⁽¹⁾

پوشش و لباس، همواره با انسان بوده و پوششِ زنان، در همۀ تمدن‌ها، بیشتر از مردان بوده است. در تمدن فینیقی‌ها که چهارهزار سال پیش از میلاد می‌زیسته‌اند، زنان حجاب داشتند و برای پوشش خویش، از پارچه‌های سرخ‌رنگ استفاده می‌کردند.⁽²⁾زنان آریایی نیز حجاب داشتند و آنان که از طبقات بالای اجتماعی بودند، برای حجاب ارزش ویژه‌ای قائل می‌شدند.⁽³⁾در بین یونانیان، رسم بود که زنان حتی صورت‌های خویش را با قسمتی از روپوشِ بسیار ظریف بپوشانند.⁽⁴⁾

آشوریان و کلدانیان نیز حجاب داشتند؛ نویسنده‌ای می‌نویسد: «از میان زنان بابل و آشور، تنها آنان که عفیف بودند و شوهر داشتند، دارای حجاب بودند.»⁽¹⁾همچنین، زنان اسپارتی محجّبه بودند و دختران اسپارتی، پس از شوهرکردن، حجاب می‌گرفتند. نقش‌ها و تصویرهایی که از زنان اسپارتی باقی مانده است، حکایت از این دارد که آنان سر را می‌پوشاندند و صورت را باز می‌گذاشتند و هنگامی‌که به کوچه و بازار می‌رفتند، حجاب داشتند.⁽²⁾همین‌طور، رومیان، کارتاژی‌ها، چینی‌ها، هندی‌ها، ایرانیان باستان و ایرانیانِ اشکانی و ساسانی، همه حجاب داشتند.⁽³⁾تورات و کتاب‌های مقدس نیز به حجاب سفارش

کرده و عذاب بی‌حجابی را بیان کرده‌اند.⁽¹⁾

بااین‌حال، موج فساد و برهنگی و بدحجابی در غربِ جدید آغاز شد و اندک‌اندک، به جوامع دیگر نیز سرایت کرد. ویل دورانت می‌گوید: «فساد اخلاقی [در جامعۀ آن روز غرب] نشانۀ آزادگی و خردمندی بود و هرزه‌گی، به‌صورت نوعی آداب رایج درآمده بود. در فرانسۀ قرن هجده، زنی که فقط به شوهر خود دل‌بسته بود، یادگار دوران‌های گذشته به‌شمار می‌آمد و زناشویی، فقط وسیله‌ای برای حفظ نام خانوادگی و انتقال ثروت بود.»⁽²⁾

این فساد و بی‌بندوباری با رنسانس علمی در اروپا شروع شد و روشنفکران غرب‌زده، آن‌را به جهان سوم سوغات آوردند. این موج، ابتدا در سرزمین عثمانی گسترش یافت و کم‌کم، به کشورهای دیگر نفوذ کرد. در ایران، شاه‌عباسِ‌کبیر با پذیرفتن برادرانِ شرلی،

جرقۀ بی‌بندوباری و بدحجابی را زد و می‌توان شروع جریان غرب‌زدگیِ مستمر را دوران فتحعلی‌شاه دانست.⁽¹⁾بعد از این دوره، رضاخان در ایران و آتاتُرک (مصطفی کمال) در ترکیه و امان‌الله‌خان در افغانستان، مأمور کشف حجاب شدند.

بنابراین، آغاز بد‌حجابی و بی‌حجابی را می‌توان دوران تحول و رنسانس در اروپا دانست.⁽²⁾

۲. رعایت حجاب: نشاط و اعتماد بیشتر

تصویر

تصویر

احکام الهی بیش از آنکه به محدودیت لذت‌ها منجر شوند، به ماندگاریِ لذت‌ها و پایداری نشاط و خوشی‌ها می‌انجامند. ازاین‌روست که حضرت علی† می‌فرمایند: «پوشیدگی زن، برایش بهتر است و زیبایی‌اش را پایدارتر می‌سازد.»⁽¹⁾رعایت حجاب احساسات را سالم نگه می‌دارد و عاطفه‌ها و محبت‌ها را در کانون گرم خانواده، متمرکز می‌سازد و نشاط کانون خانواده و اعتماد آنان را به یکدیگر، افزایش می‌دهد و زن و مرد را از گِرداب بی‌اعتنایی به همدیگر نجات می‌دهد.

ازهم‌پاشیدگیِ نظام خانواده بحرانی است که هم‌اکنون دامن‌گیر جوامع غربی شده است: شکل‌گیریِ کانون خانواده باید بر اساس عشق و محبت باشد و مهم‌ترین ابزار این امر، میل جنسی نسبت به یکدیگر است. در غرب، این میل رو به‌افول گذاشته و بنیان خانواده‌ها

متزلزل شده است. همچنین، عشق و عاطفۀ همسران نسبت به یکدیگر، به‌دلیل روابط متعدد با دیگران، قبل و بعد از ازدواج، کاهش یافته است.

۳. دلایلِ برتریِ چادر مشکی

تصویر

تصویر

1.3 بالاترین رنگ

در بین رنگ‌ها، رنگ‌های تیره و مشکی در تأمین حجابِ حداکثریِ بانوان در بیرون منزل، مؤثرتر است؛ زیرا، رنگ مشکی پوشانندۀ رنگ‌های دیگر است و زیرِ آن، هر لباس رنگیِ دیگری را که باشد، می‌پوشاند. ضرب‌المثل معروفِ «بالاتر از سیاهی رنگی نیست»، اشاره به این واقعیت دارد که رنگ سیاه، رنگی است که تمام رنگ‌های دیگر، در مقابل آن، رنگ می‌بازند!

2.3 آرامش بیشتر

قرآن مجید می‌فرماید: «پردۀ سیاه و تاریک شب، روز را می‌پوشاند.»⁽¹⁾ساکنان زمین، پس

از تحمل چند ساعت گرما و رنج و کار و فعالیت روزانه، طالب سکون و آرامشِ شب می‌شوند و شب، ساکنان زمین را در چادر سیاه و مشکی خود می‌پوشاند.

نیز: «پردۀ سیاه و تاریک شب را به‌منزلۀ لباس و پوشش قرار دادیم.» این آیه تاریکیِ شب را به پرده و پوشش گسترده‌ای تشبیه کرده است که همۀ اجسام را می‌پوشاند؛ همان‌گونه که جلباب و چادر مشکی، تمام بدن و لباس بانوان را درمقابل نامحرم، می‌پوشاند.

برخی، جلباب را به چادرِ شب معنا کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد این تشبیه را به‌دلیل دو ویژگیِ موجود در جلباب و چادر مشکی و پردۀ تاریک شب ساخته‌اند: گستردگی در پوشش و رنگ مشکی.

۳.۳ نگاه‌شکنی و آسایش بیشتر

در روان‌شناسی رنگ‌ها چنین آمده است: سیاه به‌معنای «نه» است. رنگ مشکی در کاهش

تحریک‌های روحی و روانی مؤثر است. ازآنجاکه مشکی رنگی صامت و غیرمحرک است و واکنش مهمی در بیننده ایجاد نمی‌کند، ازجملۀ بهترین ابزارهای کاهش واکنش‌های روانی است و نه تنها جلب‌توجه دیگران را موجب نمی‌شود، بلکه به عدم‌توجه کمک می‌کند. به‌همین‌دلیل، در هنگام برخورد با جنس مخالف و نامَحرم، استفاده از چادر مشکی در کاهش حالات و امیال جنسی مؤثر است.

خداوندU در سورۀ نور، ضمن آموزش حدود مراقبت‌های اولیه در شیوۀ رویارویی با غیرمحارم، در آخر آیه خطاب به زنان می‌فرماید: «نباید زنان پای خود را چنان به زمین بکوبند که صدای زینت‌آلاتشان شنیده شود [و نامحرمان را تحریک کند].» بنابراین، می‌توان گفت که چون لباس‌های رنگارنگ، سبب جلب‌توجه نامحرم و تحریک جنسی می‌شوند، مطلوب نمی‌باشند؛ اما ازآنجاکه حجاب و چادر مشکی، باعث جلب‌توجه نمی‌شود، رنگی مطلوب است. معمولاً، بانوانی که اعتقاد راسخ به لزوم پوشیدگیِ بیشتر در برخورد با نامحرم

دارند، چادر مشکی را می‌پسندند؛ زیرا این رنگ، بدن را بیشتر و بهتر می‌پوشاند.

ازسوی‌دیگر، وقتی رنگ مشکی در کنار رنگ دیگری قرار می‌گیرد، تأثیرِ آن‌را تقویت و خصلت آن رنگ را تأیید می‌کند: اگر یک پنجرۀ رنگین، در کنار میز سیاهی قرار بگیرد، هر بیننده‌ای که به آن‌سو بنگرد، نگاه او ناخودآگاه به طرف پنجره جلب خواهد شد و اصلاً به صفحۀ سیاهِ میز توجهی نخواهد کرد. رنگ سیاهِ میز، خاصیت جلوه‌نماییِ خود را نفی کرده، در عوض، خاصیت رنگ پنجره را تقویت می‌کند. به‌همین‌علت، وقتی

خانمی چادر مشکی به‌سر می‌کند و در خیابان راه می‌رود، ناظری که از دور به او و اشیای رنگیِ اطراف او، مثل ماشین‌ها و مغازه‌ها نگاه می‌کند، بی‌اختیار، اشیاء رنگی نظر او را به‌خود جلب می‌کنند. بسیاری اوقات، بیننده به رنگ مشکی اصلاً توجهی نمی‌کند.

بنابراین، بانوانی که می‌خواهند به بهترین شیوه، عفت و پاکدامنی خود را حفظ کنند و از نگاه‌های آلوده در امان باشند، از حجاب و چادر مشکی استفاده می‌کنند. چادر مشکی،

بدن بانوان را در مواجهه با نامحرمان به‌طوریکنواخت و درعین‌حال، به روش ساده و معمولی و به‌دور از تجمل، می‌پوشاند.

4.3 وقار و هیبت معنویِ بیشتر

در برخی کتاب‌های مربوط به روان‌شناسی رنگ‌ها، چنین آمده است: رنگ سیاه دلیل بر وقار و سنگینی و شیک‌پوشی است. همچنین، رنگ مشکی نمایانگر اقتدار است.

خصوصیت دیگر رنگ مشکی آن است که باعث هیبت و ابهّت بیشتری می‌شود و به‌دلیل همین خصوصیت، بیشترِ حاکمان و بزرگان برای اظهار شکوه و جبروت خویش، از لباس‌های مشکی استفاده می‌کنند. به‌نظر می‌رسد که انتخاب رنگ مشکی برای عمّامۀ سادات و فرزندان پیامبر… نیز به‌اعتبارِ ویژگیِ احتشام و هیبت معنوی است. به‌همین‌جهت، در

تصویر

برخی روایات آمده است که رنگ مشکی، کراهت دارد؛ مگر در عبا (چادر)، عمّامه

و کفش.⁽¹⁾

امروزه نیز لباس رسمیِ برخی شخصیت‌ها، مثل قاضیان و وکلا، به‌ویژه در مراسم ویژه و رسمی، غالباً مشکی یا سرمه‌ای است و ورزش‌کاران نیز زمانی‌که در رژۀ رسمی شرکت می‌کنند، غالباً کت و شلوارِ مشکی یا سرمه‌ای می‌پوشند. با توجه به همین ویژگی، استفادۀ بانوان از حجاب و چادر مشکی، نوعی والایی و هیبت معنوی برای آنان به‌وجود می‌آورد و سبب می‌شود که مردان نامحرم، در برخورد با آنان، حریم گیرند.

با وجود بهره‌ها و آثار متعدد ذکرشده برای حجاب مشکی، متأسفانه برخی مطبوعات در سال‌های اخیر، به‌طورغیرمنطقی و با تمسک به شبهاتی، در جهت سست‌کردن پایه‌های

حجاب اسلامی در ذهن بانوان و گسترش بدحجابی و بی‌حجابی، گام برداشته‌اند. امیدواریم که با آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی نهادهای مسئول و مردم متعهد، فرهنگ زیبای حجاب از این کشور رخت برنبندد و روزبه‌روز، گسترده‌تر و محبوب‌تر شود.

تصویر

تصویر