یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار

مشخصات کتاب

سرشناسه: فقیه‌ امامی، سید حسن، 1313- 1389.

عنوان و نام پديدآور: یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار: سخنرانی مرحوم حضرت آیت‌الله حاج سید حسن فقیه‌ امامی اعلی‌الله مقامه الشریف در اجتماع عظیم طلاب به مناسبت یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار در مدرسه علمیه جوادیه سال 1388 شمسی/ تحقیق مهدی آقابابایی.

مشخصات نشر: اصفهان: نورالحیات، 1447ق.= 1405.

مشخصات ظاهری: 40 ص.؛ 5/14 × 5/21 س‌م.

شابک: 8-75-8514-622-978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتابنامه: ص. 37-39؛ هم چنین به صورت زیرنویس.

عنوان دیگر: سخنرانی مرحوم حضرت آیت‌الله حاج سید حسن فقیه ‌امامی اعلی ‌الله مقامه الشریف در اجتماع عظیم طلاب به مناسبت یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار در مدرسه علمیه جوادیه سال 1388 شمسی.

موضوع: فقیه‌ امامی، سید حسن، 1313- 1389. -- وعظ

موضوع: مدرسه علمیه ذوالفقار اصفهان-- شهیدان

موضوع: شهادت

Martyrdom -- Islam

شهیدان -- ایران -- اصفهان -- سرگذشتنامه

Martyrs -- Iran -- Esfahan -- Biography

شناسه افزوده: آقابابایی، مهدی، 1362 مرداد-

رده بندی کنگره: BP10/5

رده بندی دیویی: 297/08

شماره کتابشناسی ملی: 10525267

اطلاعات رکورد کتابشناسی: فیپا

یادوارۀ شهدای مدرسۀ علمیّۀ ذوالفقار

سخنرانی مرحوم حضرت آیت اللّه حاج سید حسن فقیه امامی رحمة قدس سره

تحقیق: مهدی آقابابایی

انتشارات: نورالحیات

چاپ: اول. ربیع الثانی 1448 قمری/ شهریور ماه 1405 شمسی

قطع: رقعی/ 60 صفحه

شمارگان: 500 نسخه

شابک: 8-75- 8514-622 -978

ویراستار دیجیتالی: لیلا کریمی

خیر اندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

اشاره

سرشناسه: فقیه‌ امامی، سید حسن، 1313- 1389.

عنوان و نام پديدآور: یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار: سخنرانی مرحوم حضرت آیت‌الله حاج سید حسن فقیه‌ امامی اعلی‌الله مقامه الشریف در اجتماع عظیم طلاب به مناسبت یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار در مدرسه علمیه جوادیه سال 1388 شمسی/ تحقیق مهدی آقابابایی.

مشخصات نشر: اصفهان: نورالحیات، 1447ق.= 1405.

مشخصات ظاهری: 40 ص.؛ 5/14 × 5/21 س‌م.

شابک: 8-75-8514-622-978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتابنامه: ص. 37-39؛ هم چنین به صورت زیرنویس.

عنوان دیگر: سخنرانی مرحوم حضرت آیت‌الله حاج سید حسن فقیه ‌امامی اعلی ‌الله مقامه الشریف در اجتماع عظیم طلاب به مناسبت یادواره شهدای مدرسه علمیه ذوالفقار در مدرسه علمیه جوادیه سال 1388 شمسی.

موضوع: فقیه‌ امامی، سید حسن، 1313- 1389. -- وعظ

موضوع: مدرسه علمیه ذوالفقار اصفهان-- شهیدان

موضوع: شهادت

Martyrdom -- Islam

شهیدان -- ایران -- اصفهان -- سرگذشتنامه

Martyrs -- Iran -- Esfahan -- Biography

شناسه افزوده: آقابابایی، مهدی، 1362 مرداد-

رده بندی کنگره: BP10/5

رده بندی دیویی: 297/08

شماره کتابشناسی ملی: 10525267

اطلاعات رکورد کتابشناسی: فیپا

یادوارۀ شهدای مدرسۀ علمیّۀ ذوالفقار

سخنرانی مرحوم حضرت آیت اللّه حاج سید حسن فقیه امامی رحمة قدس سره

تحقیق: مهدی آقابابایی

انتشارات: نورالحیات

چاپ: اول. ربیع الثانی 1448 قمری/ شهریور ماه 1405 شمسی

قطع: رقعی/ 60 صفحه

شمارگان: 500 نسخه

شابک: 8-75- 8514-622 -978

بسم الله الرحمن الرحیم

شهید نظر می کند

به وجه الله

فهرست مطالب

مقدمه...6

بخش اول: تجلیل از شهدا...8

مزایای شهید...9

چرا این همه فضیلت برای شهید؟...10

پایداری و استقامت در شهید...12

بی رغبتی شهید به دنیا...13

کفر ستیزی...14

احساس مسئولیت نسبت به دین...17

شهید شیخ فضل الله نوری و غیرت دینی...18

ایثارگری...20

بخش دوم: موتور محرّک...22

کودتا چیست؟...28

اسامی شهدای والامقام مدرسۀ علمیّۀ ذوالفقار...30

منابع...59

مقدمه

وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا في سَبيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُون؛ هرگز گمان مبر آنان كه در راه خدا كشته شدند مردگانند، بلكه زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند. ⁽¹⁾

در تفکر شیعی برترین کامیابی، بزرگ ترین پیروزی، والاترین امتیاز، عظیم ترین فوز، نیکوترین نیکی، رفیع ترین مرتبت و عالی ترین رتبه و گرانمایه ترین درجه، رسیدن به فیض عظمای شهادت است و برای شهید، گران بهاترین اوقات و شکوهمندترین لحظه ها و زیباترین زمان ها، ساعتی است که پیروزمندانه به دست دشمنان پست بیگانه... به مرگ شرافتمندانه نایل گردد و جام شهادت را به دست گرفته و می نوشد و آن را به بهای جان خریداری می نماید.

شهید چون شمع می سوزد و با نور خویش، ظلمات و تاریکی های زندگانی بشر را روشن می کند و راه رشد و سلامت و سعادت جامعه انسانی را صاف و هموار می سازد.

شهادت در مکتب قرآن و تشیّع دارای هفت ركن است:

کتاب حاضر متن سخنرانی مدافع حریم ولایت و امامت، معلّم اخلاق و مفسّر قرآن کریم، مرحوم حضرت آیت اللّه آقای حاج سیّد حسن فقیه امامی قدس سره در سال 1388 شمسی است که با استخراج منابع و تحقیق آیات و روایات به زیور طبع آراسته شده تا همگان از سخنان این عارف دلسوز ولایت و شعائر استفاده کنند.

شعبان المعظم 1447 قمری

حوزۀ علمیّۀ اصفهان

مهدی آقا بابایی

بسم الله الرحمن الرحیم

الْحَمْدَلَلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلْوَةِ وَ السَّلَامِ عَلَى سَيِّدِنَا وَ نَبِيِّنَا أَبَاالْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ و آلِهِ وَ سَلِّمْ وَ اللَّعْنُ الدَّامِمُ عَلَى أَعْدَائِهِمْ أَجْمَعِين. بحثی که ما داریم امروز به طور مسلم اگر بخواهیم این مطالبی که تیترش را خدمتتان عرض می کنم تکمیل کنیم، تقریباً احتیاج به ده ساعت وقت دارد. ولی من سرنخ های بحث را دست شما می دهم به مناسبتِ بزرگداشتِ شهدایی که از این مدرسه به فیض شهادت رسیدند. ⁽¹⁾سیدالشهدا، آقا امام حسین علیه السلام هستند که می دانید، احتیاجی به توضیح نیست و چرا به آقا می گویند سیدالشهدا. این خود یک توضیح مفصلی لازم دارد.

بخش اول: تجلیل از شهدا

اشاره

در قرآن، در روایات، در کلمات اهل بیت علیهم السلام از شهداء خیلی تجلیل شده، رساله ای نوشتم، یادتان هست، شاید در کتابخانۀ مدرسه کتابش موجود باشد. در دوران جنگ تحمیلی همین جزوه و رساله بین دوستان تقسیم شد و مزایای شهید در آن جا بیان شده است.

مزایای شهید

نکتۀ قابل توجه این که چه مزایایی برای شهید هست که این قدر از شهید تجلیل به عمل آمده، شما به کتاب «وسائل الشیعه» مرحوم شیخ حُر عاملی قدس سره مراجعه کنید. ببینید میزان و ملاک برای ثواب، مسألۀ شهید است. هر کسی را بخواهند بگویند خیلی ثواب می برد، می گویند: ثواب شهید دارد مَن قُتِلَ دُونَ مالِه فَهُوَ شَهید. ⁽¹⁾این ها را جمع آوری کردم که چه کسانی را در روایات عنوان «شهید» به آن ها داده اند و حال آن که این ها در جبهه های جنگ کشته نشدند، ولی میزان ثوابشان را «شهید» قرار داده اند، یعنی آن کارهایی که اگر انجام بگیرد، آن انجام دهنده، ثواب «شهید» را دارد بسیار است. مثلاً فرض کنید، می گویند: غریق یا کسی که در زیر یک سقفی کشته شده، ⁽²⁾می گویند ثواب شهید دارد، یعنی وقتی می خواهند ارزیابی کنند که چقدر ثواب نصیب این انسان شده مقایسه می کنند با شهید. معلوم می شود کهمحور شهید است که ثواب های دیگران را با ثواب شهید مقایسه می کنند. یا

مداد علماء را، ⁽¹⁾مرکبی که علماء با آن می نویسند وقتی می خواهند ارزش آن را ارزیابی کنند با شهید مقایسه می کنند. بنابراین شهید می شود محور.

چرا این همه فضیلت برای شهید؟

چرا این قدر فضیلت برای شهید است و یکی از خصوصیاتش این است که وقتی شهید به مقام رفیع شهادت می رسد تمام گناهان دوران عمرش بخشیده می شود. آن وقت، آن کسان دیگر هم که می خواهند مقایسه کنند به این مناسبت که این حوادث برای این افراد پیش می آید گناهانشان آمرزیده می شود مثل شهید.

غرض، این محوریتِ شهید خیلی مهم است باید روی آن توجه کرد. چرا این شهید، این قدر فضیلت و ارزش پیدا کرده، یک مقدمه ای را عرض می کنم تا این که ان شاء الله به نتیجه برسیم.

قرآن می فرماید: كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ ⁽²⁾ملاحظه فرموده اید که لفظ و معنا چه ارتباطی با هم دارند. معنا یک امری باطنی و معنوی است و لفظ

کاشف از معناست و یک امر ظاهری است به اندازه ای که آن معنا ارزش دارد. این ارزش به خود لفظ هم سرایت می کند. الفاظ قرآن با الفاظ دیگران خیلی تفاوت دارد. این لفظ کاشفِ معناست. آن لفظ هم ارزش معنا را پیدا می کند. و لذاست که فُحش یک امر زشتی است الفاظی که به وسیلۀ آن ها فحش می دهند به خاطر خباثت معنی خود لفظ هم این خباثت را معنی می کند. اعمالِ انسان مثل لفظ است، یعنی همین طور که لفظ گویای معناست، اعمال انسان هم نشأت گرفتۀ از روحیات، از عقائد، از معارف، از اخلاقیاتِ آن شخصی است که عمل را انجام می دهد. یعنی اگر دیدید عمل خوبی یا عمل زشتی از کسی صادر شد باید تحقیق کنیم که در درون این انسان چه می گذرد که در اعمالش تجسم پیدا کرده است.

كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ ⁽¹⁾. قرآن می فرماید: هر کسی مطابق طینت و باطنش، عملش انجام می گیرد که البته روایات زیادی هم در این زمینه وجود دارد که مجال گفتنش نیست، ولی خوب ریشه، قرآن است. و «شاکله» را آقایان مفسّرین و لغویین به «باطن افراد معنا» می کنند. یک شهید خودش را در معرضِ کشته شدن قرار داده، یعنی می رود مبارزه می کند و لو به قیمت جانش تمام بشود این نشانگر چه خصوصیاتی در باطن این شهید هست که این جور عاشقانه از مرگ استقبال می کند. این که گفتم آقا امام حسین علیه السلام، سیدالشهداء هستند من کلمات آقا امام حسین علیه السلام در زمینۀ جریان کربلا، خطبه ها و نوشته هایشان را از اول تا آخر بررسی کردم،

ببینم که آن مسائل درونی که باعث شده آقا به این قیام اقدام بکنند چه بوده، آن وقت خصوصیات شهید، از لا به لای خطبه ها به دست می آید.

عرض کردم سَر نخ هایش را به شما می دهم تحقیقش با خود شما باشد. این مسئلۀ بسیار جالبی است که ما اگر ارزش برای شهید قائلیم به خاطر آن مسائل درونی است که در شهید وجود دارد که این ها تجسّم پیدا کرده در مبارزه های این شهید و شهادت این شهید.

پایداری و استقامت در شهید

اولین چیزی که از درون این شهید ظاهر می شود، مسئلۀ شهادت و پایداری است که به قول عرب ها «البِساله»، که باسل یعنی شهادت و ثبات و صبر و مقاومت دارد. می دانید که این ها در قرآن کریم شهامت، پایداری و استقامت مورد مدح باری تعالی قرار گرفته است.

مراجعه می کنیم به فرمایشات آقا امام حسین علیه السلام، می بینیم این پایداری و شهامت در وجود آقا امام حسین علیه السلام بوده و خود ایشان این مسئله را ابراز کرده اند، کِی؟ وقتی که در گودال قتله گاه افتاده اند نفس های آخر را می کشند، می فرمایند: الهی رِضاً بِقَضَائِكَ وَ صَبْراَ عَلی بَلائِک. ⁽¹⁾

در زیارت ناحیۀ مقدسه وارده شده: وَ قَدْ عَجِبَتْ مِنْ صَبْرِكَ مَلَائِكَةُ السَّمَاوَاتِ. به راستی که ملائکۀ آسمان ها از صبر تو به شگفت آمدند. المزار الکبیر، ابن مشهدی، ص 504.

قابل تقدیر است و این پایداری و استقامت اگر در انسان نباشد، تن به شهادت نمی دهد. این مسئلۀ اول است.

بی رغبتی شهید به دنیا

مسئلۀ دوم، مسئلۀ زهد و بی رغبتی به دنیا است. از نظر اسلام زُهد یک جایگاه بسیار والایی دارد. ⁽¹⁾در مسائل اخلاقی که بی اعتنا به تمام زخارف دنیا، زهد در مقرِمات یعنی دنیا چهره اش خیلی فریبنده است خیلی از افراد را فریب داده است. آقا امیرالمؤمنین علیه السلام در خطبه هایشان جاهایی که چهرۀ دنیا را منعکس می کنند، می فرمایند: الدنیا غدّارة مکّاره ⁽²⁾، مَثَلُ الدُّنْيَا مَثَلُ الْحَيَّةِ لَيِّنٌ مَسُّهَا قَاتِلٌ سَمُّهَا ⁽³⁾خیلی ها را فریب داده، از بزرگان و شخصیت هایی از این ها کارهایی دیده شده که معلوم می شود آن ها را کاملاً با آن عظمتشان فریفته و از راه به در کرده است.

آقا امام حسین علیه السلام در مناجاتی که با خداوند دارند می فرمایند:

تَرَكْتُ الْخَلْقَ طُرًّا فِى هَوَاكًا *** وَ أَيْتَمْتُ الْعِيَالَ لِكِى أَرَاكَا

فَلَوْ قَطَعْتَنَّى فِى الْحُبِّ إرْبَأَ *** لَمَا حَنَّ الْفُؤَادُ إلَى سِوَاكًا ⁽¹⁾ آدم، کسی را بیش تر از زن و بچه اش دوست نمی دارد، از جان خودش کسی را بیش تر دوست نمی دارد. این قدر شهید به دنیا بی رغبت است که به تعبیر آقا امام حسین علیه السلام می گوید: «تركتُ الخلق» تمام ماسِوی اللّه را پشت سرگذاشته «فى هَواكا» چون عشق تو به سرم است و «أيتَمتُ العيال» حتی زن و بچه ام را به خاطر تو بی سرپرست کردم.

این نهایت زُهد را می رساند. آن که می رود در میدان جنگ، چرا وصیت نامه می نویسد؟ دارد با دنیا وداع می کند. می گوید: زن، بچه، مال و پُستم را گذاشتم، همه را رها کردم، به طرف میدان جنگ آمدم.

این زُهدی که درون این شهید هست، قابل تقدیر است که خودش را فدای هدف می کند و تمام آن چه را که در دنیا هست پشت سر می گذارد. این مسئلۀ دوم.

کفر ستیزی

مسئلۀ سوم، مسئلۀ کفرستیزی است که در شهید، این حالت وجود دارد، یعنی تمام هستی اش را خرج می کند برای این که با ظلم مبارزه بکند.

باز در کلمات آقا امام حسین علیه السلام می بینیم یک حدیثی از آقا رسول الله صلی الله علیه و آله نقل می کند: مَنْ رَأَى سُلْطَاناً جَائِراً، حدیثش را خوانده اید و اطلاع دارید. یک اشارۀ اجمالی دارم می خوانم و ترجمه نمی کنم.

کفرستیزی را واقعاً آقا امام حسین علیه السلام به ما درس داده اند که از قول پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: مَنْ رَأَى سُلْطَاناً جَائِراً مُسْتَحِلًّا لِحُرُمِ اللَّهِ نَاكِثاً لِعَهْدِ اللَّهِ مُخَالِفاً لِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ يَعْمَلُ فِي عِبَادِ اللَّهِ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوَانِ ثُمَّ لَمْ يُغَيِّرْ بِقَوْلٍ وَ لَا فِعْلٍ كَانَ حَقِيقاً عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ مَدْخَلَهُ وَ قَدْ عَلِمْتُمْ حالا این جا کبری را گفتند. صغری: أَنَّ هَؤُلَاءِ الْقَوْمَ قَدْ لَزِمُوا طَاعَةَ الشَّيْطَانِ وَ تَوَلَّوْا عَنْطَاعَةِ الرَّحْمَنِ وَ أَظْهَرُوا الْفَسَادَ وَ عَطَّلُوا الْحُدُودَ وَ اسْتَأْثَرُوا بِالْفَيْ‌ء ⁽¹⁾

ای مردم! پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر مسلمانی با سلطان ستمگری مواجه شود که حرام خدا را حلال می‌کند و پیمان الهی را در هم می‌شکند و با سنت (و قانون) پیامبر صلی الله علیه و آله به مخالفت برخاسته و در میان بندگان خدا، راه گناه و دشمنی در پیش گرفته است، ولی او در مقابل چنین حاکمی، با عمل یا با گفتار، اظهار مخالفت نکند، بر خداوند است که این فرد (ساکت) را به جایگاه همان طغیانگر، (در آتش جهنم) داخل کند. (ای مردم) آگاه باشید! اینان (بنی امیه) پیروی از شیطان را بر خود لازم شمرده‌اند، و اطاعت خدا را ترک کرده‌اند، فساد را علنی و حدود الهی را تعطیل نموده، فیء (بخشی از بیت المال) را به خود اختصاص داده‌اند.

مسئلۀ دیگر این که، آن چه درون شهید هست که مبارزه اش از آن حالت درونی نشأت گرفته است، این است که زیر بار ذلت نمی رود. منطق قرآن برایش حاکم است.

قرآن می فرماید: وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنين ⁽¹⁾قرآن می فرماید: لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرينَ عَلَى الْمُؤْمِنينَ سَبيلا ⁽²⁾معنا ندارد یک مسلمان تن به ذلت و خواری در مقابلِ منحرفین و مخالفین بدهد. زیر بار ظلم نمی رود.

آقا امام حسین علیه السلام این جا عبارتی دارند، این است: هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ. ⁽³⁾منِ پسرِ پیغمبر با آن امتیازاتی که در وجود حضرت بود، بیایم زیر بار یزید بروم. یزیدِ فاسقِ فاجرِ شاربُ الخمرِ میمون بازِ سگ باز زیر بار او بروم. ⁽⁴⁾هَيْهَاتَ مِنَّا الذِّلَّةُ ⁽⁵⁾این هایی که در راه خدا شهید می شوند، یکی دیگر از امتیازات بزرگشان این است که تحمل ذلّت و خواری را ندارند و کشته شدن

را بر خواری و ذلت ترجیح می دهند. این کاشف از روح بلند یک شهید است. این هم یک خصوصیت.

احساس مسئولیت نسبت به دین

خصوصیت دیگر این که، احساس مسئولیت نسبت به دینش و نسبت به دیگران دارد. یعنی؛ بی تفاوتی بد است کاشف از این است که انسان آن غیرتِ لازم را ندارد، هر کسی هر کاری کرد این ساکت است، بی توجه و بی تفاوت است، و احساس مسئولیت نمی کند و این بسیار چیز بدی است. این که جامعه را به فساد می کشاند، یکی از آن ها همین است، مثل امر به معروف و نهی از منکر ترک می شود، چرا؟ چون بعضی ها بی تفاوتند و حال آن که امر به معروف و نهی از منکر یک نظارت ملی است. خیلی اهمیت دارد امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغه ⁽¹⁾بحث مبسوطی راجع به امر به معروف و نهی از منکر دارد.

آن که شهید است، این احساس در او بسیار قوی است که اگر می بیند دشمن دارد با تمام قوا علیهِ اسلام و مسلمین طراحی می کند، نقشه می ریزد، تلاش می کند، نمی تواند بی تفاوت باشد، خودش، خودش را می خورد، که چرا باید این ها بر مال و جان و دین مسلمان ها بخواهند حاکمیت کنند و همه را از بین ببرند. به خودش اجازه می دهد که بیاید فداکاری کند.

شهید شیخ فضل الله نوری و غیرت دینی

مرحوم آقای شیخ فضل الله ⁽¹⁾

وی در نهضت تحریم تنباکو نقش مهمی داشت و پس از آن در نهضت عدالتخانه که به نهضت مشروطیت تبدیل شد، از رهبران مهم و برجسته بود. به دنبال انحراف نهضت عدالتخانه و طرح مشروطیت، او به دلیل روشن نبودن اهداف و اندیشه های سردمداران مشروطه و اعمال ضد اسلامی آن ها، با آن به مخالفت برخاست و سرانجام پس از پیروزی و حاکمیت مشروطه طلبان در یک دادگاه فرمایشی و تصنعی به اعدام محکوم شد و در تاریخ سیزدهم رجب سال 1327ه. ق در میدان توپخانه به شهادت رسید. (اندیشه‌های سیاسی شهید شیخ فضل‌الله نوری؛ حسن‌زاده، سیدمجید؛ مجله فرهنگ کوثر، مرداد 1377- شماره 17) (hawzah.net)

عوض می کند این نمی تواند در خانه و زندگیش بنشیند، راحتی را برای خودش حرام بکند و بیاید در صحنۀ جنگ که در عبدالعظیم علیه السلام آن جا متحصن بشود، ⁽¹⁾چرا این کار را می کند؟ این غیرت دینی به او اجازه نمی دهد ساکت باشد، چه بسا اگر ساکت بود خیلی هم برایش ارج قائل می شدند، از نظر دنیوی شاید امتیازاتی به او می دادند، ولی نمی تواند تحمل کند، این احساس مسئولیت، او را از خانه اش بیرون می کشد و می آورد در عبدالعظیم علیه السلام متحصن می کند.

باز این جا مراجعه می کنیم به خطبه های آقا امام حسین علیه السلام که می فرماید: لَمْ أَخْرُجْ بَطِراً و لا اشراً من دیدم که کساد در کشور اسلامی دارد رونق می گیرد إِنَّمَا خَرَجْتُ أَطْلُبُ الصَّلَاحَ فِي أُمَّةِ جَدِّي مُحَمَّد صلی الله علیه و آله ⁽²⁾یا می بینیم آقا اباالفضل العباس علیه السلام در میدان جنگ چه می گویند، احساس مسئولیت نسبت به دو چیز می کنند. یکی از دینشان، یکی از امامشان. حضرت اباالفضل علیه السلام نمی تواند بی تفاوت باشد. مگر نیامده شمر پشت خیمۀ حضرت اباالفضل علیه السلام، می خواست حضرت را امان بدهد. خویشاوندی داشتند.

حضرت در میدان جنگ می فرماید:

وَ اللَّهِ إِنْ قَطَعْتُمُوا يَمِينًى * أَنَّى أُحَامَى أَبَدًا عَنْ دِينِى* و عَنْ إِمَامٍ صَادِقِ الْيَقِينِيِّ ⁽¹⁾ یعنی دو چیز برای من مطرح است: دینم و امامم. نمی توانم بی تفاوت باشم دست هایم را بیایید قطع کنید، عمود آهنین به فرقم بزنید، مرا به شهادت برسانید، ولی من دست از امام و دینم بر نمی دارم. این امتیاز دیگر شهید است.

ایثارگری

ایثارگری، از آن امور معنوی و درونی است که در حدّی ایثار می کند که می گوید حتی جانم هم که عزیزترین چیزهاست در راه خدا ایثار می کنم. می خواهم خدا را راضی کنم، و با خدا معامله کنم.

إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيم ⁽²⁾

این حس می کند که اگر بخواهد خدا را راضی کند باید ایثار کند که رضای خدا در ایثار است. می گوید:

خدایا! عزیزترین چیزهایی که من دارم جانم است، جانم را کف دستم می گذارم به خاطر رضای تو. این ها خصوصیاتش است.

محضرتان عرض کنم که من دیگر بیش از این شما را خسته نکنم. یک مقداری از خطبه ها را در آوردم و خصائصی که برای شهید از نظر درونی که عامل اقدام به شهادت است اشاره کردم. بقیه را واگذار می کنم به تحقیقاتی که خود شما در این زمینه باید انجام بدهید. خوب این یک بخش مطلب.

بخش دوم: موتور مُحرّک

اشاره

بخش دوم، این که، موتور محرّک انقلاب هایی که در دنیا بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله انجام گرفته، روحانیت بودند. زمانی جلسۀ بزرگی در «زرین شهر» گرفته بودند که این جلسه، جلسۀ معظمی بود.

در آن جلسه در رابطۀ با شناسنامۀ انقلاب، تاریخ تولدِ انقلاب کِی بوده، یا مثلاً فرض کنید پدر انقلاب که بوده، مادر انقلاب که بوده، تمام این ها را یکی یکی، شناسنامه ای توضیح دادم.

دهۀ فجر بود و به مناسبت، این بحث را مطرح کردم. بحثی که آن جا مطرح کردم، بخشی از آن در این زمینه بود که این انقلاب هایی که در اسلام انجام گرفته، از کجا شروع شده و به چه کسی ختم شده است.

وقتی ارزیابی می کنیم می بینیم مثلاً خواجه نصیرالدین طوسی قدس سره [متوفی 673 قمری] پایه گذار آن انقلاب عظیم، یک روحانی است. برای این که به ترتیب بیاییم تا برسیم به انقلاب خودمان که پدر این انقلاب، مرحوم امام رضوان الله علیه بودند با آن خصوصیاتی که نمی شود توصیف کرد و ابعاد وجودی این بزرگوار را ما عاجزیم که بیان کنیم. خوب، این همه اش روحانیت است، موتور محرّک، شروعش از این قشر بوده است.

در دوران صفویه می بینیم اگر روحانیت نبودند صفویه قدرت آن انقلاب را، منقرض کردن حکومت عثمانی را نداشتند. خوب دشمن می فهمد طرح کجاست. جنگ هایی که در گذشته ها بوده، لشکر را پنج قسمت می کردند: مقدمة الجیش، ⁽¹⁾میمنه، ⁽²⁾میسره، ⁽³⁾ساقه، ⁽⁴⁾و قلب لشکر. آن کسی که محور بود، فرمانده است که باید در قلب لشکر باشد، پرچمدار هم باید در قلب لشکر باشد. این است که امام حسین علیه السلام لشکر را پنج قسمت کردند خودشان در قلب لشکر، حضرت ابالفضل علیه السلام پرچمدار، در قلب لشکر.

آن هایی که خیلی شجاع بودند، قلب لشکر را هدف می گرفتند. می دانستند اگر چنان چه آن قلبی که فرمانده است یا پرچمدار است افتاد، دیگر میمنه و میسره و ساقه و مقدمة الجیش مطرح نیست، پرچم اگر از دست پرچم دار افتاد که قلب است لشکر متلاشی می شود بحث ندارد.

دشمن می داند از کجا ضربه می خورد. قلب را هدف می کند و قلب، روحانیت است. دشمنان قسم خوردۀ شیعه، همیشه آن حملاتشان متوجه قلب لشکر شیعه بوده که آن روحانیت است. ⁽⁵⁾

مجال نیست تاریخ انقلاب های گذشته را مطرح کنم که ببینید چه نقش عجیبی روحانیت در این جهت داشته است. قبل از این که خطر متوجه مردم بشود مردم را آگاه می کردند. این نقطۀ قوت مذهب است پس باید گرفته شود تا دشمنان بتوانند مسلط شوند. (بزرگداشت اربعین حسینی، سخنرانی آیت الله حاج سید حسن فقیه امامی قدس سره، ص 42-43)

طرح هایی ریختند، سیصد سال ⁽¹⁾است دارند طرح می ریزند، برای این که روحانیت را از پا در بیاورند. زمان پهلوی لباس ها را در آورند، حوزه ها را متفرق بکنند، مساجد را ضربه بزنند، مراکز دینی را [تخریب کنند]. تمام این ها را تجربه کردند، از این تجربیات استفاده نکردند.

طرح عوض شده، چگونه روحانیت را از پا در آورند؟ زمان پهلوی با خشونت موفق نشدند. زمان محمد رضا شاه معدوم طرح زیبایی ریختند آمدند تصدیق مدرسی درست کردند گفتند که به جای دانشگاه، آقایان طلاب بیایند بروند در تهران اسم بنویسند تصدیق مدرسی بگیرند تا بعد بتوانند در دانشگاه، دبیرستان ها، دبستان ها، و در دفاتر ثبت اسناد اسم نویسی کنند که این ها را از حوزه ها بیرون بکشانند و در کارهای اجرایی وارد نمایند، که موفق نشدند.

طرح عوض شده. ده تا طرح الآن هست. شما می دانید روحانیت دشمن دارد و مالِ امروز و فردا هم نیست. تجربیاتشان را هم کردند در گذشته هم مبارزاتشان به نتیجه نرسیده است.

مراقب باشید این ها وقتی می خواهند روحانیت را نابود نمانید، دشمنان دین و دشمنان روحانیت، قلب را هدف قرار می دهند یعنی روحانی را. آن هم کجا را هدف قرار می دهند؟ آن چه که فرماندۀ بدن یک روحانی است. یعنی شهید مطهری ⁽¹⁾

بعضی از اعضای شورای انقلاب در شب یازدهم اردیبهشت 1358 جلسه‌ای را درباره مسایل جاری مملکت در منزل دکتر سحابی تشکیل دادند که تا ساعت 10:05 شب ادامه داشت. استاد مطهری در پایان جلسه از منزل سحابی خارج شد تا به طرف اتومبیل دوستش برود. وقتی که به اول کوچه رسید شخصی از پشت سر ایشان را به نام صدا زد. وقتی استاد سرش را به پشت برگرداند توسط او ترور شد. این شخص، یکی از اعضاء گروه منحرف فرقان به نام محمد علی بصیری بود. پس از تیراندازی، استاد را به بیمارستان طرفه بردند، ولی معالجه اطباء و پزشکان اثر نداشت و سرانجام به شهادت رسید. fa.wikifeqh.ir

الآن طرح ها عوض شده، مبارزاتِ خشن هیچ فایده ای ندارد. مثل کارهایی که الان از نظر سیاسی انجام می دهند وقتی می خواهند کودتا ⁽¹⁾کنند دیگر مسئله کودتا حاد مطرح نیست، کودتا می شود مخملی. ⁽²⁾

آن هایی که در کودتا برنامه اشان را عوض کردند در مبارزۀ با روحانیت ⁽³⁾هم ده طرح، جدید هست که این ها، این طرح ها را ریختند برای آن که افرادی که

می توانند مثل امام از کار در بیایند دیگر در نیایند. چرا بگذارند روحانیت رشد پیدا کند، بعد نابودش کنند. از اول کاری می کنند که دیگر آن روحانی انقلابی، آن روحانی ای که احساس مسئولیت بکند و آن نفوذ را در جامعه داشته باشند که مردم فتوایش را بپذیرند دیگر به وجود نیاید. نه این که به وجود بیاید و بعد نابودش کنند. از اول به وجود نیاید و ده طرح است که من توان گفتن آن را ندارم.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

کودتا چیست؟

استعمارگران هیچ گاه به خواب فرو نمی روند و همیشه در کمین گاه طعمه های رنگارنگ هستند. آن ها می نگرند تا بهره برداری و استثمار چرب تری به دست آورند! یکی از راه های ورود استعمارگران برای به دست گرفتن زمام مملکت به طور مستقیم و غیر مستقیم و استثمار نمودن، «کودتا» است. آن ها با سنجش و ارزیابی، منطقه را می سنجند، اگر کودتا اثر بخش بود وارد عمل می شوند، و اگر منطقه برای کودتا اقتضاء ندارد، ولی برای برای بعذ مقتضی موجود می شود، منتظر وقت منظور می شوند، تا با طرح ها و نقشه ها و اسرار مخصوص وارد کار می شوند...

کودتا: وقت، مکان، شکل معین و... ندارد؛ زیرا در زمان های مختلف با روحیه های متفاوت و مکان های نظامی و جغرافیایی به وقوع می پیوندد. کودتا یعمی با ردیف کردن مقدمات یک جنگ و بر هم زدن نظام و رژیم، سیستم و مملکت را در صورت پیروز شدن، به دست گرفتن است.

کودتای واقع شده در کشورهای مختلف دنیا مخصوصاً بعد از جنگ جهانی دوم: مانند ایران، لیبی، پاکستان، افغانستان، بلژیک و... هیچ کدام به یک نوع و شکل و مقدار و طرح نبوده است. و این خود نقشه و حیله ای بس مهم در رسوخ و ظلم و استثمار استعمارگران است.

استعمار شوروی در افغانستان با دو کودتای پی در پی (داوود خان و تره کی) استعمار بلژیک با کودتای ژنرال «موبوتو» به جای «موسی چومبه» مزدور دیگرش، استعمار آمریکا در کودتای ایران و... در جهان از جمله کودتای واقع شده می باشد. ولی گاهی یک کشور استعمارگر چند بار در یک کشور برای پیاده کردن اهداف شومش برقرار می کند، مانند شوروی در افغانستان. اما در کودتای 28 مرداد ایران، آمریکا با این کارش نبض ایران را در دست گرفت وارد معرکه شد و تا سال 1357 شمسی مشغول استثمار بود.

انقلابات مصنوعی برای ردیابی انقلابیون از غیر انقلابی، برای رسیدن به حساب افراد دو آتشه انقلابی (در بعد...) از نقشه هایی است که می توان آن را در ارزیابی کودتا یافت.

انقلابات مصنوعی استعمارگران مقدمات یک ارزیابی و سنجش ها را می رساند حتی خرمنی درست می کنند و بعداً مخفیانه آتش می زنند تا حق و باطل، نفع و ضرر، انقلابی و غیر انقلابی را دریابند تا مبادا بعداً برای شکل کودتا و به دست گرفتن ریش ملت مانعی داشته باشند.

و عجب این است که کشور بولیوی در آمریکای جنوبی نزدیک به 200 کودتا، تا به حال در آن جا به وقوع پیوسته، برای به دست آوردن این حقیقت تنها ریشه یابی ملت و وضع جغرافیایی و... می تواند انسان را آگاه نماید. ⁽¹⁾

اسامی شهدای والامقام مدرسۀ علمیّۀ ذوالفقار

1. شهید والامقام: علی احمدی پناه فرزند قاسم

تاریخ و محل تولد: 2/ 10/ 1337- هاشم آباد اصفهان

تاریخ شهادت: 27/ 9/ 1359

محل شهادت: سوسنگرد

زیارتگاه: گلزار شهدای هاشم آباد کوهپایه

2. شهید جاویدالاثر: نگهدار احمدی مزرعه خرم دهی فرزند خداداد

تاریخ و محل تولد: 3/ 1/ 1339- مزرعه خرم ده فریدونشهر

تاریخ شهادت: 24/ 4/ 1361

محل شهادت: بصره/ عملیات رمضان

زیارتگاه: جاویدالاثر

3. شهید جاویدالاثر: حمید اقارب پرست فرزند مهدی

تاریخ و محل تولد: 5/ 12/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 7/ 5/ 1361

محل شهادت: منطقه کوشک/ عملیات رمضان

زیارتگاه: جاویدالاثر

4. شهید والامقام: محمدشفیع اکبری باصری فرزند: یدالله

تاریخ و محل تولد: 5/ 12/ 1339- روستای شهیدآباد فارس

تاریخ شهادت: 21/ 3/ 1360

محل شهادت: دارخوین/ عملیات فرمانده کل قوا

زیارتگاه: گلزار شهدای شهیدآباد شهرستان خرم بید

5. شهید والامقام: عبد الرّحیم اکبری باصری فرزند: غضنفر

تاریخ و محل تولد: 4/ 4/ 1440- فارس شیراز

تاریخ شهادت: 15/ 3/ 1359

محل شهادت: سنندج توسط ضد انقلاب

زیارتگاه: گلزار شهدای شهیدآباد شهرستان خرم بید

6. شهید والامقام: عبدالحمید اکبری فیلاورگانی فرزند: اکبر

تاریخ و محل تولد: 1/ 1/ 1346- کلیشاد توابع فلاورجان

تاریخ شهادت: 23/ 1/ 1365

محل شهادت: فاو عراق/ عملیات والفجر8

زیارتگاه: امامزاده شمس الدین فلاورجان، کرسگان

7. شهید والامقام: عنایت الله اکبری باصری فرزند: علی اصغر

تاریخ و محل تولد: 20/ 11/ 1340- مرودشت شیراز

تاریخ شهادت: 22/ 1/ 1362

محل شهادت: شرهانی

زیارتگاه: گلزار شهدای شهیدآباد شهرستان خرم بید

8. شهید والامقام: علیرضا اگوان فرزند: اسدالله

تاریخ و محل تولد: 31/ 6/ 1340- اصفهان

تاریخ شهادت: 2/ 5/ 1361

محل شهادت: شرق بصره عراق

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

9. شهید والامقام: حمید رضا امیرخانی فرزند: علی عسکر

تاریخ و محل تولد: 20/ 5/ 1340- اصفهان

تاریخ شهادت: 9/ 9/ 1360

محل شهادت: بستان/ طریق القدس

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

10. شهید والامقام: محمد علی امینی نژاد فرزند: حسن

تاریخ و محل تولد: 1/ 1/ 1338- اصفهان

تاریخ شهادت: 21/ 3/ 1361

محل شهادت: تهران

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

11. شهید والامقام: حجت الله ایران پور مبارکه فرزند: رضا

تاریخ و محل تولد: 10/ 1/ 1342- مبارکه

تاریخ شهادت: 9/ 9/ 1360

محل شهادت: بستنان/ طریق القدس

زیارتگاه: گلستان شهدای مبارکه

12. شهید والامقام: سید اکبر ایوبی فرزند: سید محمد

تاریخ و محل تولد: 1338- خوراسگان

تاریخ شهادت: 27/ 5/ 1362

محل شهادت: راه اصفهان- تهران

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

13. شهید والامقام: حیدر علی آزادی فرزند: جعفر علی

تاریخ و محل تولد: 7/ 8/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 12/ 12/ 1364

محل شهادت: خرمشهر پل اهواز- والفجر 8

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

14. شهید والامقام: محمود آکوچکیان فرزند: محمد

تاریخ و محل تولد: 7/ 3/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 1/ 12/ 1360

محل شهادت: تنگه چزابه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

15. شهید والامقام: حجت الله باقری آبچوییه فرزند: فتح الله

تاریخ و محل تولد: 12/ 4/ 1347- حاجی آباد نجف آباد

تاریخ شهادت: 21/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه کربلای 5

زیارتگاه: امامزاده سید محمد خمینی شهر

16. شهید والامقام: سید علی بانکی فرزند: سید ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 1/ 11/ 1340- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: رودخانه دویرج چم هندی/ عملیات محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

17. شهید والامقام: سید مهدی بانکی فرزند: سید ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 1/ 7/ 1338- اصفهان

تاریخ شهادت: 4/ 1/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ عملیات محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

18. شهید والامقام: ذبیح اللّه بگدلی فرزند: جمعه

تاریخ و محل تولد: 5/ 1/ 1342- فریدن

تاریخ شهادت: 9/ 9/ 1360

محل شهادت: بستان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

19. شهید والامقام: محمد بندگانی فرزند: محمدحسین

تاریخ و محل تولد: 3/ 3/ 1340- اصفهان

تاریخ شهادت: 9/ 9/ 1360

محل شهادت: بستان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

20. شهید والامقام: سید محسن بنی هاشمی کهنگی فرزند: سیدمرتضی

تاریخ و محل تولد: 4/ 1/ 1344- کهنگ اردستان

تاریخ شهادت: 7/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش

زیارتگاه: گلزار شهدای کهنگ

21. شهید والامقام: محمد بهرامی فرزند: مرتضی

تاریخ و محل تولد: 1/ 1/ 1344- دیزیچه مبارکه

تاریخ شهادت: 4/ 1/ 1361

محل شهادت: رقابیه/ فتح المبین

زیارتگاه: گلزار شهدای دیزیچه

22. شهید والامقام: سید مهدی بهشتی نژاد فرزند: سید مصطفی

تاریخ و محل تولد: 1/ 5/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 26/ 12/ 1362

محل شهادت: جزیره مجنون عراق/ خیبر

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

23. شهید والامقام: محسن بیژنی فرزند: فضل الله

تاریخ و محل تولد: 3/ 5/ 1346- لردگان

تاریخ شهادت: 28/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه کربلای 5

زیارتگاه: گلزار شهدای مال خلیفه لردگان

24. شهید والامقام: سعید پولادخان فرزند: رحمت الله

تاریخ و محل تولد: 19/ 1/ 1344- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

25. شهید جاویدالاثر: محمد حسین ترابی فرزند: محمدباقر

تاریخ و محل تولد: 20/ 6/ 1344- روستای دهنو صومعه ریوند نیشابور

تاریخ شهادت: 8/ 7/ 1364

محل شهادت: شمال غرب

زیارتگاه: جاوید الاثر

26. شهید جایدالاثر: احمد ترکان فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 11/ 3/ 1343- اصفهان

تاریخ شهادت: 31/ 4/ 1362

محل شهادت: غرب پیرانشهر/ والفجر2

زیارتگاه: جاوید الاثر

27. شهید والامقام: محمد حسن جبار زارع فرزند: غلامحسین

تاریخ و محل تولد: 27/ 7/ 1343- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 12/ 1359

محل شهادت: خرمشهر/ رقابیه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

28. شهید والامقام: محمد رضا جعفر پیشه فرزند: علی

تاریخ و محل تولد: 5/ 11/ 1339- اصفهان

تاریخ شهادت: 23/ 3/ 1360

محل شهادت: دارخوین

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

29. شهید والامقام: عباسعلی جعفری دلیگانی فرزند: هادی

تاریخ و محل تولد: 1/ 1/ 1340- اصفهان

تاریخ شهادت: 30/ 7/ 1362

محل شهادت: تپه های سنگ معدن/ والفجر4

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

30. شهید والامقام: عبدالرسول جعفری دلیگانی فرزند: هادی

تاریخ و محل تولد: 4/ 6/ 1344- اصفهان

تاریخ شهادت: 8/ 5/ 1361

محل شهادت: رمضان/ شلمچه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

31. شهید والامقام: ابراهیم جمشید بیک فرزند: مرتضی

تاریخ و محل تولد: 1/ 3/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 6/ 1365

محل شهادت: اسکله الامیه عراق

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

32. شهید جاویدالاثر: محمد علی جنترانی فرزند: اکبر

تاریخ و محل تولد: 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 22/ 12/ 1363

محل شهادت: عملیات بدر

زیارتگاه: جاویدالاثر

33. شهید والامقام: علیرضا جندقی فرزند: ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 13/ 5/ 1346- چاه ملک نائین

تاریخ شهادت: 5/ 12/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلزار شهدای چاه ملک

34. شهیدوالامقام: مجید جوادی پور هرندی فرزند: ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 4/ 10/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: چم هندی/ محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

35. شهید والامقام: محمود جوهرچی فرزند: علی

تاریخ و محل تولد: 12/ 6/ 1339- اصفهان

تاریخ شهادت: 3/ 3/ 1361

محل شهادت: خرمشهر/ بیت المقدس

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

36. شهید والامقام: رسول حاج اسماعیلی نجف آبادی فرزند: محمدرضا

تاریخ و محل تولد: 15/ 3/ 1345- نجف آباد

تاریخ شهادت: 24/ 7/ 1362

محل شهادت: دیوان دره کردستان

زیارتگاه: جنت الشهدای نجف آباد

37. شهید جاویدالاثر: غلامعلی حاجی آقا معمار فرزند: مهدی

تاریخ و محل تولد: 10/ 6/ 1339- اصفهان

تاریخ شهادت: 23/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه

زیارتگاه: جاویدالاثر

38. شهید والامقام: مرتضی حاجیان حسین آبادی فرزند: ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 2/ 10/ 1346- حسین آباد جرقویه

تاریخ شهادت: 4/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه

زیارتگاه: گلزار شهدای حسین آباد جرقویه

39. شهید والامقام: محمدباقر حبیب اللهی نجف آبادی فرزند: اسدالله

تاریخ و محل تولد: 1/ 6/ 1341- قلعه شاه نجف آباد

تاریخ شهادت: 22/ 1/ 1359

محل شهادت: جاده آبادان- ماهشهر

زیارتگاه: نجف آباد

40. شهید والامقام: سید ماشاء اللّه حجازی فرزند: سیدمحمود

تاریخ و محل تولد: 15/ 1/ 1341- دهاقان

تاریخ شهادت: 18/ 6/ 1361

محل شهادت: خرمشهر/ بیت المقدس

زیارتگاه: گلستان شهدای دهاقان

41. شهید والامقام: فتح الله حجتی فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 15/ 9/ 1344- نجف آباد

تاریخ شهادت: 5/ 12/ 1362

محل شهادت: جزیره

مجنون عراق/ خیبر

زیارتگاه: جنت الشهدای نجف آباد

42. شهید والامقام: محمد علی (حسین) حججی فرزند: ابوالقاسم

تاریخ و محل تولد: 10/ 10/ 1341- نجف آباد

تاریخ شهادت: 22/ 1/ 1362

محل شهادت: شرهانی/ والفجر 1

زیارتگاه: جنت الشهدای نجف آباد

43. شهید والامقام: سید علی حسام زاده فرزند: عباس

تاریخ و محل تولد: 6/ 3/ 1345- اصفهان

تاریخ شهادت: 26/ 4/ 1361

محل شهادت: شلمچه/ عملیات رمضان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

44. شهید جاویدالاثر: قاسم علی حسامی اسماعیل ترخانی فرزند: شکرالله

تاریخ و محل تولد: 30/ 7/ 1336- اسماعیل ترخان مبارکه

تاریخ شهادت: 21/ 3/ 1360

محل شهادت: دارخوین/ عملیات فرماندهی کل قوا

زیارتگاه: جاویدالاثر

45. شهید والامقام: سید کریم حسینی فرزند: سید محمود

تاریخ و محل تولد: 6/ 5/ 1341- خیر آباد نجف آباد

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ عملیات محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

46. شهید والا مقام: سید محمد علی حسینی هرندی فرزند: سید ابوالقاسم

تاریخ و محل تولد: 30/ 11/ 1339- نجف اشرف

تاریخ شهادت: 19/ 10/ 1359

محل شهادت: منطقه ذوالفقاریه آبادان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

47. شهید والا مقام: محمد علی حسینی فرزند: رضا

تاریخ و محل تولد: 1342- اصفهان

تاریخ شهادت: 1/ 11/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: دارالسلام گلابچی کاشان

48. شهید والا مقام: حسین حلاوی فرزند: عباس

تاریخ و محل تولد: 1/ 7/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 4/ 3/ 1364

محل شهادت: بابخوب سنندج/ بانه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

49. شهید والا مقام: عباس خلیلی فرزند: عنایت الله

تاریخ و محل تولد: 1335- شهرضا

تاریخ شهادت: 29/ 8/ 1360

محل شهادت: کرمان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

50. شهید والا مقام: حسين (عباس) خلیلیان گورتانی فرزند: عبدالله

تاریخ و محل تولد: 1/ 8/ 1342- گورتان اصفهان

تاریخ شهادت: 27/ 7/ 1362

محل شهادت: سردشت/ والفجر4

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

51. شهید والا مقام: مرتضی خلیلیان گورتانی فرزند: علی

تاریخ و محل تولد: 4/ 6/ 1344- گورتان اصفهان

تاریخ شهادت: 16/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

52. شهید والا مقام: محمدمهدی درخش فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 9/ 5/ 1342- مبارکه

تاریخ شهادت: 12/ 12/ 1362

محل شهادت: منطقه جفیر

زیارتگاه: گلستان شهدای مبارکه

53. شهید والا مقام: محمود (حمید رضا) دلفروزی فرزند: جعفر

تاریخ و محل تولد: 12/ 4/ 1336- اصفهان

تاریخ شهادت: 29/ 12/ 1360

محل شهادت: رقابیه/ عملیات مولای متقیان

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

54. شهید والا مقام: جواد دهقانی کلیشادی فرزند: نصرالله

تاریخ و محل تولد: 5/ 6/ 1327- کلیشاد

تاریخ شهادت: 9/ 5/ 1366

محل شهادت: جمعه خونین مکه مکرمه

زیارتگاه: کلیشاد

55. شهید والا مقام: حسینعلی رجایی فرزند: محمدعلی

تاریخ و محل تولد: 23/ 1/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 10/ 2/ 1365

محل شهادت: فاوعراق/ والفجر8

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

56. شهید والا مقام: حسین رجبی طالخونچه فرزند: حیدر

تاریخ و محل تولد: 5/ 3/ 1332- طالخونچه مبارکه

تاریخ شهادت: 10/ 8/ 1364

محل شهادت: محور مریوان/ پاوه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

57. شهید جاویدالاثر: مصطفی ردانی پور فرزند: باقر

تاریخ و محل تولد: 1/ 1/ 1337- ردان اصفهان

تاریخ شهادت: 2/ 5/ 1362

محل شهادت: عین خوش

زیارتگاه: جاویدالاثر

58. شهید جاویدالاثر: عباس رضائیان رامشه فرزند: قاسمعلی

تاریخ و محل تولد: 12/ 2/ 1338- رامشه

تاریخ شهادت: 1/ 7/ 1359

محل شهادت: درفول

زیارتگاه: جاویدالاثر

59. شهید والامقام: محمد روحانی اصفهانی فرزند: علی

تاریخ و محل تولد: 9/ 1/ 1344- اصفهان

تاریخ شهادت: 16/ 2/ 1361

محل شهادت: فکه/ جبهه خونین شهر

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

60. شهید والامقام: محمود زالی بوئینی فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 30/ 1/ 1346- بوئین و میاندشت

تاریخ شهادت: 18/ 11/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلزار شهدای بوئین

61. شهید والامقام: عبدالکریم زمانی فرزند: محمود

تاریخ و محل تولد: 15/ 7/ 1347- خمینی شهر

تاریخ شهادت: 27/ 12/ 1363

محل شهادت: شرق رود دجله عراق

زیارتگاه: گلزار شهدای درب سیّد

62. شهید والامقام: اکبر زینلی مبارکه فرزند: عباسعلی

تاریخ و محل تولد: 3/ 2/ 1341- مبارکه

تاریخ شهادت: 12/ 8/ 1362

محل شهادت: مریوان

زیارتگاه: گلستان شهدای مبارکه

63. شهید والامقام: سید اصغر سجادی جونی فرزند: سیدحسین

تاریخ و محل تولد: 5/ 4/ 1339- برزان اصفهان

تاریخ شهادت: 4/ 1/ 1361

محل شهادت: رقابیه/ فتح المبین

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

64. شهید والامقام: مهدی سرایدار فرزند: محمدعلی

تاریخ و محل تولد: 5/ 2/ 1342- اصفهان

تاریخ شهادت: 6/ 8/ 1362

محل شهادت: مریوان/ والفجر4

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

65. شهید والامقام: جواد سرائیان فرزند: عباس

تاریخ و محل تولد: 1/ 2/ 1343- اصفهان

تاریخ شهادت: 16/ 3/ 1365

محل شهادت: فاو عراق/ والفجر8

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

66. شهید والامقام: محسن سلمانی کردآبادی فرزند: مرتضی

تاریخ و محل تولد: 26/ 7/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 5/ 7/ 1360

محل شهادت: آبادان/ دارخوین

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

67. شهید والامقام: منصور سلیمانی باصیری فرزند: علی رضا

تاریخ و محل تولد: 15/ 6/ 1347- جور اصفهان

تاریخ شهادت: 24/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلستان حضرت زینب (سلام الله علیها) روستای تیمیارت

68. شهید والامقام: علی سلیمی نبی فرزند: اسماعیل

تاریخ و محل تولد: 22/ 4/ 1345- تهران

تاریخ شهادت: 6/ 4/ 1366

محل شهادت: عملیات نصر 4

زیارتگاه: بهشت زهرا سلام الله علیها تهران

69. شهید والامقام: مرتضی شاهمرادی فرزند: محمد

تاریخ و محل تولد: 4/ 1/ 1344- چادگان

تاریخ شهادت: 3/ 1/ 1361

محل شهادت: شوش/ فتح المبین

زیارتگاه: گلزار شهدای چادگان

70. شهید والامقام: مسعود شعربافچی زاده فرزند: محمد

تاریخ و محل تولد: 30/ 2/ 1341- پاچنار احمدآباد

تاریخ شهادت: 22/ 12/ 1363

محل شهادت: هورالهویزه

زیارتگاه: هورالهویزه

71. شهید والامقام: رضا شهریاری فارفانی فرزند: حسن

تاریخ و محل تولد: 1/ 2/ 1350- فارفان کوهپایه

تاریخ شهادت: 4/ 10/ 1365

محل شهادت: طلائیه/ ام الرصاص

زیارتگاه: گلزار شهدای کوهپایه

72. شهید والامقام: حبیب الله صاعدی فرزند: هاشم

تاریخ و محل تولد: 10/ 2/ 1350- اصفهان

تاریخ شهادت: 25/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

73. شهید والامقام: رسول صغیرا فرزند: احمد

تاریخ و محل تولد: 1/ 4/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

74. شهید والامقام: سید مرتضی (مسعود) الصفی فرزند: سید محمود

تاریخ و محل تولد: 11/ 11/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 15/ 10/ 1360

محل شهادت: گیلان غرب/ (شیاکو)

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

75. شهید والامقام: محمد رضا علی خانی بوانی فرزند: نصرالله

تاریخ و محل تولد: 6/ 1/ 1342- اصفهان

تاریخ شهادت: 6/ 5/ 1360

محل شهادت: بانه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

76. شهید جاویدالاثر: حسن علی زاده فرزند: علی

تاریخ و محل تولد: 5/ 1/ 1346- ورزنه اصفهان

تاریخ شهادت: 2/ 12/ 1363

محل شهادت: شرق روددجله عراق/ بدر

زیارتگاه: جاوید الاثر

77. شهید والامقام: حسن فرزین فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 3/ 2/ 1338- اصفهان

تاریخ شهادت: 2/ 1/ 1361

محل شهادت: دشت عباس/ فتح المبین

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

78. شهید والامقام: براتعلی فلاحی هلق فرزند: محمدعلی

تاریخ و محل تولد: 20/ 1/ 1345- اصفهان

تاریخ شهادت: 2/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

79. شهید والامقام: حمید رضا فلاحی هلق فرزند: محمدعلی

تاریخ و محل تولد: 1/ 7/ 1350- اصفهان

تاریخ شهادت: 3/ 2/ 1367

محل شهادت: اردوگاه الکوخ عراق

زیارتگاه: اردوگاه الکوخ عراق

80. شهید والامقام: محمد حسن فنائی فرزند: نصرالله

تاریخ و محل تولد: 7/ 4/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 6/ 2/ 1361

محل شهادت: تنگه چزابه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

81. شهید والامقام: حسین قاسمی فرزند: احمد

تاریخ و محل تولد: 1/ 5/ 1341- نورآباد ممسنی

تاریخ شهادت: 15/ 5/ 1361

محل شهادت: عملیات فتح المبین

زیارتگاه: روستای شیرمرد نورآباد ممسنی

82. شهید والامقام: حسین قاسمی دیزیچه فرزند: ابراهیم

تاریخ و محل تولد: 1/ 7/ 1339- اصفهان

تاریخ شهادت: 12/ 4/ 1361

محل شهادت: عملیات رمضان/ شمچه

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

83. شهید والامقام: خدا بخش قاسمی حسن آبادی فرزند: محمد

تاریخ و محل تولد: 1/ 4/ 1347- حسن آباد جرقویه

تاریخ شهادت: 12/ 11/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلزار شهدای حسن آباد

84. شهید والامقام: محمد علی (وفادار) قاسمی فرزند: احمد

تاریخ و محل تولد: 1/ 7/ 1338 نورآباد ممسنی

تاریخ شهادت: 20/ 2/ 1361 محل شهادت

خرمشهر: زیارتگاه

روستای شیرمرد نور آباد ممسنی

85. شهید والامقام: حسین قدیری نوکابادی فرزند: کمال

تاریخ و محل تولد: 3/ 9/ 1342- نکوآباد مبارکه

تاریخ شهادت: 23/ 12/ 1362

محل شهادت: شرق رود دجله عراق

زیارتگاه: گلستان شهدای نکوآباد

86. شهید والامقام: حسن قربانی رنانی فرزند: رجبعلی

تاریخ و محل تولد: 24/ 3/ 1343- رهنان

تاریخ شهادت: 4/ 12/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلزار شهدای رهنان

87. شهید والامقام: علیرضا قربانیان کردآبادی فرزند: حسن

تاریخ و محل تولد: 10/ 2/ 1333- کردآباد

تاریخ شهادت: 3/ 9/ 1361

محل شهادت: شرهانی/ محرم

زیارتگاه گلستان: شهدای اصفهان

88. شهید والامقام: محمد رضا قطبی قارنه فرزند: شکرالله

تاریخ و محل تولد: 6/ 4/ 1344- براآن جنوبی/ روستای پیله وران (ازواچه)

تاریخ شهادت: 1/ 9/ 1365 محل شهادت

شلمچه/ عملیات کربلای 4

زیارتگاه: براآن جنوبی/ روستای پیله وران

89. شهید والامقام: حسن قیصری حسن آبادی فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 11/ 4/ 1346- حسن آباد اصفهان

تاریخ شهادت: 1/ 3/ 1365

محل شهادت: جزیره مجنون عراق

زیارتگاه: گلزار شهدای حسن آباد

90. شهید والامقام: محمد علی قیصری حسن آبادی فرزند: حسین

تاریخ و محل تولد: 16/ 2/ 1345- حسن آباد اصفهان

تاریخ شهادت: 28/ 7/ 1362

محل شهادت: تپه های هفت توانا/ والفجر 4

زیارتگاه: گلزار شهدای حسن آباد

91. شهید والامقام: علی کاظمینی فرزند: قاسم

تاریخ و محل تولد: 1347- نجف اشرف

تاریخ شهادت: 31/ 1/ 1365

محل شهادت: فاو/ والفجر 8

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

92. شهید والامقام: خداداد کریمی وردنجانی فرزند: مهراب

تاریخ و محل تولد: 10/ 8/ 1337- وردنجان شهرکرد

تاریخ شهادت: 1/ 12/ 1360

محل شهادت: تنگه چزابه

زیارتگاه: گلزار شهدای وردنجان شهرکرد

93. شهید والامقام: احمد گل شیرازی فرزند: تقی

تاریخ و محل تولد: 20/ 7/ 1344- اصفهان

تاریخ شهادت: 7/ 12/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای5

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

94. شهید والامقام: محمد مانیان فرزند: ناد علی

تاریخ و محل تولد: 27/ 10/ 1344- سودان اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

95. شهید والامقام: علی رضا متولی امامی فرزند: آقا رضا

تاریخ و محل تولد: 1/ 4/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 25/ 11/ 1364

محل شهادت: اروند کنار/ فاو

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

96. شهید والامقام: حسین علی مرادی فرزند: میرزا قلی

تاریخ و محل تولد: 5/ 2/ 1340- قلعه شاهرخ فریدن

تاریخ شهادت: 6/ 10/ 1360

محل شهادت: جبهه شوش

زیارتگاه: گلزار شهدای علی آباد چادگان

97. شهید والامقام: سید جعفر مرتضوی درچه فرزند: سیدمجتبی

تاریخ و محل تولد: 9/ 5/ 1342- درچه

تاریخ شهادت: 18/ 4/ 1365

محل شهادت: قلاویزان/ کربلای 1

زیارتگاه: گلزار شهدای درچه

98. شهید والامقام: قدیر علی مظاهری فروشانی فرزند: عباسعلی

تاریخ و محل تولد: 25/ 3/ 1339- فروشان

تاریخ شهادت: 16/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلزار شهدای درب سید

99. شهید والامقام: علی تقی معظم بابا شیخ علی، فرزند: عباسعلی

تاریخ و محل تولد: 2/ 1/ 1346- اصفهان

تاریخ شهادت: 25/ 10/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ کربلای 5

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

100. شهید والامقام: مهدی ملحاوی فرزند: عبدالحسین

تاریخ و محل تولد: 26/ 2/ 1341- آبادان

تاریخ شهادت: 12/ 12/ 1361

محل شهادت: دارخوین/ بیت المقدس

زیارتگاه: آبادان

101. شهید جاویدالاثر: سيد قاسم موسوی (ترسه) فرزند: غلامعلی

تاریخ و محل تولد: 1343- قریه ده پائین سادات محمودی

تاریخ شهادت: 6/ 12/ 1363

محل شهادت: خیبر

زیارتگاه: جاوید الاثر

102. شهید والامقام: محمد علی مولوی وردنجانی فرزند: جعفر قلی

تاریخ و محل تولد: 18/ 8/ 1340- وردنجان شهرکرد

تاریخ شهادت: 26/ 12/ 1364

محل شهادت: فاو

زیارتگاه: چهارمحال بختیاری

103. شهید والامقام: سید مهدی مهری فرزند: سیدابوالفضل

تاریخ و محل تولد: 13/ 3/ 1339- آدریان

تاریخ شهادت: 23/ 12/ 1363

محل شهادت: شرق رود دجله عراق

زیارتگاه: گلزار شهدای آدریان

104. شهید والامقام: رحمت الله میثمی فرزند: اصغر

تاریخ و محل تولد: 6/ 5/ 1335- اصفهان

تاریخ شهادت: 21/ 7/ 1362

محل شهادت: پیرانشهر

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

105. شهید والامقام: عبدالله میثمی فرزند: اصغر

تاریخ و محل تولد: 12/ 3/ 1334- اصفهان

تاریخ شهادت: 12/ 11/ 1365

محل شهادت: شلمچه/ عملیات کربلای 5

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

106. شهید والامقام: سید رسول میرعلائی میرآبادی فرزند: سیدعباس

تاریخ و محل تولد: 6/ 6/ 1342- اصفهان

تاریخ شهادت: 9/ 9/ 1360

محل شهادت: بستان/ طریق القدس

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

107. شهید والامقام: علی میرمجربیان فرزند: اصغر

تاریخ و محل تولد: 2/ 1/ 1341- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

108. شهید والامقام: اکبر نساج پور فرزند: مرتضی

تاریخ و محل تولد: 15/ 4/ 1345- اصفهان

تاریخ شهادت: 11/ 8/ 1361

محل شهادت: دویرج چم هندی

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

109. شهید والامقام: ابراهیم نصراللهی وینیچه فرزند: امام قلی

تاریخ و محل تولد: 2/ 9/ 1344- وینیچه مبارکه

تاریخ شهادت: 1/ 8/ 1362

محل شهادت: مریوان/ والفجر4

زیارتگاه: گلستان شهدای وینیچه

110. شهید والامقام: مهدی نوابی کردآبادی فرزند: حسن

تاریخ و محل تولد: 5/ 10/ 1342- کردآباد

تاریخ شهادت: 18/ 2/ 1361

محل شهادت: خرمشهر/ بیت المقدس

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

111. شهید والامقام: مرتضی وکیلی سهروفیروزانی فرزند: نادعلی

تاریخ و محل تولد: 7/ 6/ 1342- سهروفیروزان فلاورجان

تاریخ شهادت: 2/ 1/ 1361

محل شهادت: دالپری/ فتح المبین

زیارتگاه: گلزار شهدای سهروفیروزان

112. شهید والامقام: صفر علی وندانی باصری فرزند: عوضعلی

تاریخ و محل تولد: 7/ 1/ 1348- تیمیارت براآن شمالی

تاریخ شهادت: 29/ 1/ 1366

محل شهادت: بانه/ کربلای 10

زیارتگاه: گلزار شهدای تیمیارت

113. شهید والامقام: سید باقر هاشمی کهریزسنگی فرزند: سیدحسین

تاریخ و محل تولد: 9/ 1/ 1341- کهریزسنگ نجف آباد

تاریخ شهادت: 12/ 8/ 1361

محل شهادت: عین خوش/ محرم

زیارتگاه: گلزار شهدای کهریزسنگ

114. شهید والامقام: سید محمدمراد هاشمی فرد فرزند: سید رحم خدا

تاریخ و محل تولد: 2/ 1/ 1338- کیار چهارمحال

تاریخ شهادت: 6/ 12/ 1362

محل شهادت: جفیر

زیارتگاه: شهرکرد

115. شهید والامقام: حسین یوسفی گچی فرزند: قاسم

تاریخ و محل تولد: 2/ 6/ 1344- اصفهان

تاریخ شهادت: 21/ 12/ 1364

محل شهادت: اروند رود/ فاو/ والفجر8

زیارتگاه: گلستان شهدای اصفهان

116. شهید والامقام: نبی اللّه یوسفی باصری فرزند: قربانعلی

تاریخ و محل تولد: 10/ 3/ 1341- روستای شهیدآباد

تاریخ شهادت: 15/ 2/ 1361

محل شهادت: خرمشهر

زیارتگاه: گلزار شهدای شهیدآباد شهرستان خرم بید

منابع

قرآن کریم

سایت ها

مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ www.irdc.ir

ویکی فقه fa.wikifeqh.ir و hawzah.net.