پرمصرف ترین و گران ترین داروهای جهان

مشخصات کتاب

سرشناسه: صفوی پور، آرشام، 1382 -

عنوان و نام پدید آور: پر مصرف ترین و گران ترین دارو های جهان / گرد آورندگان آرشام صفوی پور، علیرضا بروجردی؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری، نادر سلطانی، فرشید افشاری.

مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیر فدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.

شابک: 40000 ریال 2-19-6521-622-978:

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: دارو ها

موضوع: Drugs

موضوع: دارو ها -- ایران

موضوع: Drugs -- Iran

شناسه افزوده: بروجردی، علیرضا، 1382 -

شناسه افزوده: مظفری، سمیه، 1365 -، ویراستار

شناسه افزوده: سلطانی، نادر، 1364 -، ویراستار

شناسه افزوده: افشاری، فرشید، 1370 -، ویراستار

رده بندی کنگره: 1397 4 پ 7 ص / RM300

رده بندی دیویی: 615/1

شماره کتابشناسی ملی: 5539406

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: آتنا وطن خواه

اشاره

سرشناسه: صفوی پور، آرشام، 1382 -

عنوان و نام پدید آور: پر مصرف ترین و گران ترین دارو های جهان / گرد آورندگان آرشام صفوی پور، علیرضا بروجردی؛ ویراستار ادبی راضیه جوهریان؛ ویراستار علمی سمیه مظفری، نادر سلطانی، فرشید افشاری.

مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیر فدک، 1397.

مشخصات ظاهری: 70 ص.

شابک: 40000 ریال 2-19-6521-622-978:

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

موضوع: دارو ها

موضوع: Drugs

موضوع: دارو ها -- ایران

موضوع: Drugs -- Iran

شناسه افزوده: بروجردی، علیرضا، 1382 -

شناسه افزوده: مظفری، سمیه، 1365 -، ویراستار

شناسه افزوده: سلطانی، نادر، 1364 -، ویراستار

شناسه افزوده: افشاری، فرشید، 1370 -، ویراستار

رده بندی کنگره: 1397 4 پ 7 ص / RM300

رده بندی دیویی: 615/1

شماره کتابشناسی ملی: 5539406

پر مصرف ترین و گران ترین دارو های جهان

گرد آورندگان:

آرشام صفوی پور دانش آموز پایه ی نهم دبیرستان دکتر محمد شفیعی

علیرضا بروجردی دانش آموز پایه ی نهم دبیرستان دکتر محمد شفیعی

انتشارات امیر فدک: اصفهان - خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک

تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694 کد پستی: 43151-81546

Fadak.mansori@gmail.com

پر مصرف ترین و گران ترین دارو های جهان

آرشام صفوی پور 82 - علیرضا بروجردی 82

آماده سازی: انتشارات امیر فدک

مدیر مسئول: دکتر محمد رضا محمد شفیعی

مدیر تولید: سید محمد رضا منصوری تهرانی

مدیر فنی: صالحیان - مظفری

ویراستار ادبی: جوهریان

ویراستار علمی: مظفری - نادر سلطانی - فرشید افشاری

صفحه آرا: عابدی - کاویانی

طراح جلد: کاویانی

●لیتوگرافی: طاها ●چاپ: ملت ●صحافی: ملت

●چاپ اول: 1397 ●تعداد: 1000 ●قیمت: 40000 تومان

©حق چاپ: 1397، انتشارات امیر فدک

شابک: 2-19-6521-622-978 ISBN: 978-622-6521-19-2

هر گونه استفاده از مطالب این کتاب اعم از بازنویسی، خلاصه سازی، نقل مطالب آموزشی، برداشت به صورت دست نویس، کپی، تکثیر و هر گونه چاپ سنتی و دیجیتال، استفاده به صورت کتاب الکترونیکی، لوح فشرده، قرار دادن مطالب بر روی اینترنت و وبسایت ها و هر گونه شبکه ی کامپیوتری دیگر و به طور کل هر گونه استفاده ی اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت منافع مادی و معنوی خود، بدون اجازه ی کتبی ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ی 23 قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانین مربوط به جرایم رایانه ای کشور قابل پیگیری در محاکم قضایی است.

تقدیم به:

پدر و مادر عزیز و مهربانم

که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار

و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.

آرشام صفوی پور

تقدیم به:

پدر و مادرم

که از نگاهشان صلابت

از رفتارشان محبت

و از صبرشان ایستادگی را آموختم.

علیرضا بروجردی

پیشگفتار:

در مرکز تحقیقات و فنآوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمد شفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم، چرا که ایمان داریم گسترش مرز های علم و فنآوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهشگران است و پژوهشگر با ذهن پرسشگرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش می گذرد، تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهشگر، پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمد شفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهشگران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.

دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سد های مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه بر این اصول و مبنای کار گروهی را فرا گرفته تا بتوانند براساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی – پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود، و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. انشاا...

محمد رضا محمد شفیعی

مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمد شفیعی

فهرست مطالب

فصل اول ... 8

دارو چیست؟ ... 9

روش های تجویز دارو ... 12

دارو ها چگونه عمل می کنند؟ ... 14

اثرات دارو ها ... 17

تداخل دارو ها ... 20

تاریخچه ای درباره صنعت داروسازی ایران ... 25

فصل دوم ... 29

پر مصرف ترین و مشهور ترین دارو ها ... 31

پر فروش ترین دارو های جهان ... 34

پر مصرف ترین دارو ها در ایران ... 35

پر فروش ترین دارو ها در ایران ... 37

میزان مصرف جهانی دارو ... 40

فصل سوم ... 42

گران ترین دارو های جهان ... 43

9 نمونه از گران قیمت ترین دارو های جهان به شرح زیر است ... 44

اهمیت تجارت دارو در جهان ... 49

وضعیت قیمت های دارو در ایران ... 50

گران ترین دارو های ایران ... 51

منابع ... 54

فصل اول: معرفی و شناخت از دارو ها

اشاره

دارو چیست؟

اشاره

در دانش پزشکی به هر ماده ای که برای درمان، تسکین درد، تشخیص بیماری یا پیشگیری از آن به کار رود و بر ساختار یا کارکرد بدن زنده اثر گذارد و پس از ورود به بدن عملکرد بدن را تصحیح کند، دارو گفته می شود. دارو ممکن است منشأ طبیعی (گیاهی یا حیوانی) داشته باشد، یا این که به طور مصنوعی تهیه شود. دارو های شیمیایی معمولاً در آزمایشگاه و به دست پزشکان یا دارو‌سازان کشف شده و پس از تحقیقات کافی و تأیید مراجع رسمی در کارخانه های داروسازی تولید می گردند.

مصرف دارو ممکن است به صورت خوراکی (قرص و شربت)، مالیدنی (پماد و قطره)، استنشاقی (از راه تنفس) یا تزریقی (آمپول) باشد. به محل فروش دارو داروخانه گفته می شود. دارو ها به چهار صورت معدنی، حیوانی، گیاهی یا شیمیایی وجود دارند.

همچنین می توان دارو ها را به دو بخش مجاز و غیر مجاز (مانند برخی مخدر ها) طبقه بندی کرد.

دارو ها اصولاً باید در شرایط ویژه ای نگهداری شوند و تاریخ مصرف مشخصی دارند. نحوه مصرف دارو و دوز مصرفی آن در نسخه پزشک معالج مشخص می شود. برخی دارو های ساختنی که به آن ها دارو های جالینوسی نیز گفته می شود، در داروخانه با نسخه پزشک و از ترکیب چند ماده دارویی ساخته می شود.

در حرفه پزشکی دارو به موادی گفته می شود، که بیماری را متوقف یا معالجه کند، علائم بیماری را التیام بخشد، درد را تسکین دهد و فواید دیگر در‌بر‌داشته باشد.

زمانی تنها دارو های موجود موادی بودند که از گیاهان یا در برخی موارد، از حیوانات استخراج می شدند. چینی ها بیش از 5000 سال پیش به گیاه شناسی، که به مطالعه و مصرف گیاهان با ارزش طبی است، پرداختند.

در واقع اکثر دارو های امروزی از طریق فرآیند های شیمیایی ساخته می شوند. اما بسیاری از دارو ها اشکال مصنوعی موادی هستند که در طبیعت وجود دارند. با وجود این، چند داروی مهم را هنوز می توان از منابع گیاهی یا حیوانی به دست آورد. دارو های مخدر مثل مورفین نهایتاً از نوعی خشخاش استحصال می شوند. بسیاری از واکسن ها، هورمون های تیروئید و حتی برخی از انواع انسولین به منابع حیوانی وابسته هستند. برخی از هورمون ها و مواد دیگر را در حال حاضر می توان در آزمایشگاه از طریق مهندسی ژنتیک تهیه کرد. مهندسی ژنتیک، تکنیکی است که به واسطه آن علم می توان ژن های برخی از موجودات ذره بینی را تغییر داد، تا محصولات فرآیند های سلولی تغییر پیدا کنند. به عنوان مثال، هورمون انسولین را می توان از طریق مهندسی ژنتیک بر روی باکتری ها تهیه کرد. دارو ماده ی شیمیایی است که برای تشخیص، پیشگیری، درمان و رفع علائم بیماری یا بالا بردن کیفیت زندگی بیمار به کار می رود.

دارو ها از منابع مختلفی تهیه می شوند

1– گیاهی

2– معدنی

3– میکروارگانیسم ها

4– روش های مهندسی ژنتیک

5– منابع حیوانی

6– منابع دریایی

7– روش های صناعی

تقسیم بندی نام دارو ها

1– نام ژنریک: نام رسمی ماده ی دارویی است و توسط کمیته نام گذاری نظام دارویی انتخاب می شود.

2– نام تجارتی: توسط شرکت سازنده انتخاب می شود.

3– نام شیمیایی: نام مواد شیمیایی تشکیل‌دهنده ی دارو است.

تاریخ انقضاء دارو ها

بر روی بسته بندی دارو ها، تاریخی تحت عنوان (Exp.date) یا تاریخ انقضاء درج می شود، این تاریخ مشخص کننده ی زمانی است که از آن به بعد دارو قابل استفاده نیست. این امر ممکن است به علت کاهش ماده مؤثر دارو و در نتیجه کاهش اثرات درمانی حاصله و یا انجام فعل و انفعالاتی در ماده مؤثر دارویی رخ دهد و آن را به ترکیبات سمی تبدیل می نماید، که نه تنها موجب بروز اثرات درمانی مورد نظر نمی شود، بلکه صدماتی نیز به ارگان های حساس به آن ماده ی سمی وارد می کند، لذا توجه به تاریخ انقضاء دارو ها ضروری است.

نحوه ی دریافت دارو

1– با نسخه ی پزشک

2– بدون نسخه ی پزشک: دارو هایی که بدون نسخه از داروخانه دریافت می شوند دارو های OTC یا دارو های روی پیشخوان معروف هستند.

روش های تجویز دارو

اشاره

خوراکی، تزریقی، موضعی، استعمالی، استنشاقی

اشکال دارویی

اشاره

1- اشکال خوراکی: رایج ترین نوع مصرف دارو ها هستند، که شامل جامد و مایع می باشد.

الف- جامد

قرص: مواد مؤثر دارو به همراه مواد افزودنی، مثل طعم دهنده، رنگ، که به صورت قرص تهیه می شود. قرص ها به انواع بلعیدنی، جویدنیی، مکیدنی، زیر زبانی، و جوشان تقسیم می شوند.

کپسول: ماده ی مؤثره ی دارویی داخل یک استوانه ژلاتینی قرار می گیرد، که این پوشش بعد از مصرف خوراکی درون دستگاه گوارش باز و دارو آزاد می شود.

پودر: ذرات ریز و نرمی هستند، که قبل از مصرف باید به صورت محلول درآیند.

ب- دارو های مایع

شربت: محلول غلیظ قندی محتوی ماده ی فعال دارویی است.

سوسپانسیون: نوعی داروی مایع که در آن ذرات ریز ماده دارویی در حلال آبی به صورت معلق می باشند.

محلول خوراکی: فرآورده های مایعی هستند، که دربردارنده ی یک یا چند ماده دارویی در یک حلال (معمولاً آب) هستند.

2- اشکال تزریقی: دستیابی به اثرات سریع دارویی یکی از دلایل تجویز این شکل دارویی است، که شامل آمپول، ویال و محلول تزریقی بوده و به صورت استریل تهیه می شود.

روش های تزریق شامل عضلانی، وریدی و زیر جلدی می باشند.

آمپول: یک فرآورده یک بار مصرف آماده ی تزریق است، که پس از باز شدن سر آن، قابل نگهداری نیست.

ویال: به دو صورت پودر یا محلول آماده تزریق وجود دارد، که ممکن است یک یا چند بار مصرف شود.

محلول تزریقی: 500 یا 1000 سی سی استریل هست، که فقط به صورت وریدی

تجویز می شود.

3- اشکال موضعی:

کرم و پماد: فرآورده های نیمه جامد غیر استریلی هستند، که دارو در یک پایه ی مناسب، قابل جذب تهیه می گردد و به صورت موضعی به کار می رود. پایه ی پماد چرب تر از پایه ی کرم می باشد.

پماد چشمی: پماد های استریلی هستند، که جهت استعمال روی سطح پلک چشم استفاده می شوند.

لوسیون: فرآورده های مایعی هستند، که برای مصرف خارجی بر روی پوست یا مو استفاده می شوند.

ژل: ماده ی نیمه جامدی، حاوی ذرات کوچک و بزرگی است، که به وسیله ی یک مایع کنار هم قرار گرفته است.

محلول های استریل شستشو: محلول هایی هستند، که برای شستشو مواضع مختلف در بدن مصرف می شوند.

4- قطره ها:

قطره ی چشمی: محلول یا سوسپانسیون استریل دارویی است، که در سطح خارجی چشم و لایه ی داخلی پلک ها چکانده می شود.

قطره ی گوشی: حاوی محلول یا سوسپانسیون دارو بوده و در کانال گوش خارجی چکانده می شود.

قطره ی بینی: محلول دارویی است، که جهت ایجاد تأثیرات موضعی در داخل بینی استفاده می شود.

دارو ها چگونه عمل می کنند؟

اشاره

پیش از آن که دارو های سولفا در سال 1935 کشف شوند، اطلاعات پزشکی دارو ها محدود بود. در آن زمان، احتمالاً فقط دوازده دارو یا بیشتر، دارای ارزش پزشکی مشخص بودند. بیشتر آن ها عصاره های گیاهان بودند، در حالی که دارو هایی چون آسپیرین رابطه شیمیایی نزدیکی با عصاره های گیاهی دارند. (در این موارد، اسید سالیسیلیک را می توان مثال زد که از درخت بید استخراج می گردد.)

پزشک امروز بسیار بهتر از پزشک دیروز از پیچیدگی کار دارو در بدن و محدوده اثرات آن بر بدن چه از نظر فوائد و چه از نظر عوارض نامطلوب آگاهی دارد. وی همچنین می تواند تشخیص دهد، که بعضی دارو ها به طور خطرناکی با دارو های دیگر یا بعضی غذا ها تداخل می کنند.

عمل دارو ها

اشاره

اگر چه عمل بعضی از دارو ها به طورکامل شناخته نشده است، اما دانش پزشکی بسیاری از وظایف دارو را به هنگام ورود در بدن شناسایی کرده است. البته دارو ها وظایف گوناگونی انجام می دهند، گاهی اوقات علاج بیماری می کنند و گاهی فقط نشانه های بیماری را التیام می دهند و اثر آن ها در بخش های مختلف بدن ظاهر می شود. هر چند که دارو های گوناگون به روش های مختلف عمل می کنند، اما عمل آن ها به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند:

جایگزین کردن مواد شیمیایی از دست‌رفته

بدن برای آن که بتواند خوب کار کند، باید برخی مواد شیمیایی را به مقدار کافی داشته باشد، مثل ویتامین ها و مواد معدنی که بدن از غذا به دست می آورد. یک غذای متعادل معمولاً مواد لازم را به بدن می دهد. اما در صورت بروز کمبود ها بیماری های مختلفی پدید می آیند. مثلاً فقدان ویتامین C موجب اسکوروی، فقدان ویتامین D موجب راشیتیسم و فقدان آهن موجب کم خونی می شوند.

از این جمله بیماری ها، بیماری های ناشی از فقدان هورمون ها هستند. هورمون ها موادی هستند شیمیایی که توسط غدد تولید می شوند و به صورت «پیام آوران» داخلی بدن عمل می کنند. دیابت شیرین، بیماری آدیسون و کم کاری تیروئید همگی از کمبود هورمون های گوناگون به وجود می آیند.

بیماری هائی که در اثر کمبود مواد ایجاد می شوند، با دارو هایی معالجه می شوند که می توانند فقدان مواد مورد نیاز را جبران کنند و در صورت کمبود هورمون، جایگزین های حیوانی یا مصنوعی می توانند این عوارض را برطرف کنند.

مداخله در کار سلول

بسیاری از دارو ها می توانند با تحریک یا کاهش مقدار طبیعی فعالیت سلول ها طرز کار سلول ها را تغییر دهند. به عنوان مثال، التهاب به علت اثر برخی از هورمون های طبیعی یا مواد شیمیایی بر روی عروق خونی و سلول های خونی دیگر است. دارو های ضد التهاب جلوی این عمل هورمون را می گیرند و یا تولید آن ها را کند می کنند. دارو هایی که به روش مشابه عمل می کنند برای درمان برخی بیماری ها مثل اختلالات هورمونی، مشکلات انعقاد خون و بیماری های قلب و کلیه استفاده می شوند.

یک پیام مثل انقباض عضله از مغز ارسال شده و از طریق پایانه گیرنده آن وارد سلول عصبی می شود، این پیام که به صورت تکانه الکتریکی است، عصب را طی می کند. در پایانه یک ماده شیمیایی موسوم به «ناقل عصبی» رها می شود و پیام را از شکافی که آن را از یک سلول عصبی مجاور جدا می کند هدایت می کند. این جریان تکرار می شود تا زمانی که پیام به عضله مناسب برسد.

بسیاری از دارو ها می توانند این جریان را تغییر دهند و این کار را اغلب با تأثیر بر محل های گیرنده در سلول ها انجام می دهند. برخی از دارو ها فعالیت سلولی را تشدید

و برخی دیگر فعالیت آ‌ن را کم می کند.

فعالیت علیه ارگانیسم های مهاجم یا سلول های غیر طبیعی، عامل بیماری های عفونی (ویروس ها، باکتری ها، پروتوزوآ ها و قارچ های مهاجم) نیز یک مورد دیگر از اعمال این دارو ها است. در حال حاضر ما دارو های بسیار گوناگونی برای نابودی این موجودات در اختیار داریم، دارو هایی که می توانند، جلوی تکثیر آن ها را بگیرند و یا مستقیماً آن ها را از بین ببرند. دارو هایی نیز هستند که با کشتن سلول های غیر طبیعی، مثل سلول های سرطانی، بیماری را معالجه می کنند.

محل های گیرنده

مواد شیمیایی طبیعی بدن مثل ناقل های عصبی به این محل ها می چسبند و پاسخی در سلول ایجاد می کنند. ممکن است سلول ها، گیرنده های فراوانی داشته باشند، سطح هر کدام از آن ها به مواد شیمیایی مختلفی در بدن میل ترکیبی دارند. دارو ها نیز می توانند، با اتصال به گیرنده ها باعث افزایش اثر مواد شیمیایی بر بدن و پاسخ سلولی آن ها می شوند و یا باعث متوقف کردن پاسخ سلولی شوند.

یک دارو معمولاً دارای نقطه ی دریافت متفاوتی نسبت به جایگاه عمل خود است. مثلاً قرص هایی که برای درمان سر درد به کار می روند، اگر چه از طریق دهان دریافت می شوند، اما جایگاه عمل آن ها مغز است؛ بنابراین یک داروی پذیرفته و عملی شده، دارویی است، که اولاً خواص لازم برای انتقال از سایت ورودی به جایگاه عمل منظور را

داشته باشد و ثانیاً در زمان معقول از بدن دفع شود. البته برخی دارو ها مانند دارو های موضعی پوستی و افشانه های تنفسی مکان اثر نزدیک به محل دریافت دارند. دارو ها می توانند در شرایط استاندارد دما و فشار، در سه حالت گاز مثل نیتروزاکسید، مایع مثل لیدوکایین و جامد مثل آسپرین موجود باشند. این شرایط تعیین کننده ی نحوه ی ورود و دریافت آن ها در بدن انسان است. برای مثال برخی دارو های مایع به راحتی در دمای اتاق تبخیر می شوند و می توانند به همان شکل تنفس شوند همانند هالوتان.

طبقات گوناگون دارو های آلی در داروشناسی و داروسازی مورد بررسی قرار می گیرند. بسیاری از دارو ها، باز ها و اسید های ضعیف هستند، این دارو ها به وسیله ی خود بدن هدایت می شوند. زیرا تفاوت PH در اجزای مختلف ممکن است درجه ی یونش این قبیل دارو ها را تغییر دهد.

اثرات دارو ها

اشاره

قبل از این که پزشک برای درمان یک شخص بیمار اقدام به انتخاب دارو کند باید دقیقاً فواید و مضرات آن دارو را سبک سنگین کند. مسلماً پزشک نتیجه مثبتی از دارو را انتظار دارد و می خواهد بیماری را معالجه کند، یا دست کم نشانه های بیماری را برطرف نماید. اما در عین حال باید به خطرات آن نیز توجه کند، زیرا همه دارو ها می توانند مضر باشند و ضرر بعضی از دارو ها بسیار بیشتر از بعضی دارو های دیگر است.

زمان واکنش

بعضی از دارو ها می توانند خیلی سریع نشانه های بیماری را برطرف کنند. گلیسریل تری نیترات می تواند درد آنژین را سریعاً التیام بخشد. دارو هایی هستند که می توانند حملات آسم را سریعاً رفع نمایند و برعکس، دارو هایی هم هستند که بسیار دیر نتیجه آن ها اشکار می شود، به عنوان مثال در درمان با یک داروی ضد افسردگی هفته ها طول می کشد تا شخص اثر مفید آن را احساس کند. این امر منجر به اضطراب می شود، مگر آن که پزشک از احتمال تأخیر در بروز فواید و اثرات سودمند دارو با بیمار صحبت کرده باشد.

عوارض جانبی

اشاره

عوارض جانبی شناخته شده دارو ممکن است در بیمار ظاهر شود. این عوارض از واکنش هایی هستند که برای دارو ها پیش بینی می شوند. دارو چه از راه دهان مصرف شود یا از راه تزریق و استنشاق، در سر تا سر بدن توزیع می گردد و اثرات آن محدود به یک بافت یا اندام خاص نیست.

به عنوان مثال دارو های آنتی کولینرژیک که برای بر طرف کردن اسپاسم دیواره روده تجویز می گردند می توانند بر چشم نیز تأثیرگذاشته و موجب تاری دید شوند، بر دهان اثر گذاشته و موجب خشکی آن شوند و بر مثانه اثر گذاشته و موجب احتباس ادرار بشوند. این گونه عوارض جانبی ممکن است، بعد از عادت کردن بدن به دارو به تدریج ناپدید شوند، اما اگر عوارض جانبی باقی بمانند باید مقدار مصرف دارو را کاهش داد، یا این که فاصله زمانی بین مصرف مقدار دارو را افزایش داد.

عوارض جانبی برخی دارو ها مثل بعضی از دارو های ضد سرطان می توانند بسیار جدی باشند. این گونه دارو ها فقط از این جهت مصرف می شوند، که تنها دارو های موجود برای معالجه یک بیماری خاص هستند، به طوری که اگر دارو مصرف نشود ممکن است آن بیماری کشنده باشد. اما همه دارو ها، حتی ملایم ترین آن ها را باید مواد شیمیایی دانست، که واکنش های جدی و سمی ایجاد می کنند، به ویژه اگر نادرست مصرف شوند.

مقدار مصرف و پاسخ دارو

همه در برابر یک دارو به یکسان پاسخ نمی دهند و در بسیاری موارد مقدار مصرف دارو باید متناسب با سن، وزن و سلامت کلی بیمار تنظیم گردد. مقدار مصرف هر دارو باید آن قدر باشد که بتواند یک پاسخ مفید به وجود آورد، اما نه آن قدر زیاد که منجر به بروز عوارض جانبی شدید گردد، اگر مقدار مصرف دارو بیش از حد کم باشد، ممکن است هیچ گونه اثری، چه مفید چه نامطلوب، به جا نگذارد. اگر مقدار دارو زیاد باشد، فایده خاصی ندارد و فقط عوارض جانبی به همراه می آورد. بنابراین هدف از درمان با دارو آن است، که غلظت دارو در خون یا بافت به حدی برسد که حداقل میزان مؤثر و حداکثر غلظت مطمئن به وجود آید، به این حالت طیف درمانی می گویند.

واکنش های نامطلوب

واکنش های نامطلوب، واکنش هایی هستند غیر منتظره و پیش بینی نشده که به اثرات معمولی یک داروی عادی ارتباط ندارند. واکنش های پیش بینی نشده در اثر مصرف یک دارو می تواند، باعث ایجاد حالات آلرژی یا اختلال وراثتی باشد. واکنش های نامطلوب شایع از این نوع عبارتند از جوش، ورم صورت و یرقان که ممکن

است، بر اثر تداخل با دارو های دیگر به وجود بیایند. واکنش های غیر قابل پیش بینی دارو معمولاً ایجاب می کند، که از ادامه مصرف آن دارو با نظر پزشک خودداری شود.

اثرات مطلوب و نامطلوب

پزشک در ارزیابی نسبت ضرر به منفعت یک دارو و به هنگام تجویز باید فواید و مضرات یک دارو را برای بیمار بسنجد، مثلاً عوارض جانبی چون تهوع، سر درد و اسهال می توانند از مصرف آنتی بیوتیک ناشی شوند.

از آنجا که بعضی افراد نسبت به سایرین بیشتر در معرض واکنش های نامطلوب قرار دارند (به ویژه آن هایی که دارای سابقه آلرژی به دارو هستند) پزشک باید دقیقاً وضعیت بیمار و تناسب دارو را برای او مورد بررسی قرار دهد.

پاسخ به شبه دارو یا دارونما

واژه «پلاسیبو» یا شبه دارو یا دارو‌نما به هر نوع ماده ای گفته می شود، که از نظر شیمیایی خنثی است و به جای داروی واقعی به بیمار داده می شود. هر گونه فایده ای که از مصرف این نوع دارو حاصل شود، فقط به این دلیل است که بیمار معتقد است، که این دارو نتایج خوبی به همراه دارد و خود وی نمی داند که آن چه مصرف کرده داروی درستی است یا خیر. دارونما را طوری می سازند که ظاهری شبیه یک داروی اصلی را داشته باشد، و به بیمار می دهند.

تداخل دارو ها

اشاره

اگر دو داروی متفاوت را با هم بخورید و یا دارو را با غذا، مصرف نمایید ممکن است، اثرات متفاوتی در مقایسه با هنگامی که یک دارو را به تنهایی می خورید در شما به وجود آورد. این امر در بسیاری از موارد می تواند مفید باشد و پزشکان برای بالا بردن تأثیر درمان ممکن است، از این ترکیبات استفاده کنند. غالب اوقات بیش از یک دارو برای درمان سرطان یا فشار خون تجویز می شود.

اما تداخل های ناخواسته و زیان بار نیز وجود دارند. این تداخل ها نه تنها بین دارو های تجویزی، بلکه بین دارو های بدون نسخه نیز ممکن است بروز کنند. بنابراین بهتر است هشدار های روی برچسب دارو را بخوانید و اگر دارویی را مصرف می کنید پزشک را در جریان بگذارید. یک دارو با داروی دیگر یا غذا، به دلایل متعددی تداخل می کند.

تغییر جذب

اشاره

الکل و بعضی از دارو ها (به ویژه مخدر ها) فرایند هضم را در مرحله ورود محتویات معده به روده کند می سازند. این عمل باعث به تأخیر افتادن جذب و اثر داروی دیگر که در همان زمان مصرف شده است، می شود. دارو های دیگر به عنوان مثال، متوکلوپرامید (داروی ضد استفراغ) می توانند، سرعت تخلیه معده را افزایش داده و در عین حال جذب و اثر داروی دیگر را سرعت بخشند.

برخی از دارو ها با دارو یا غذای دیگر در معده ترکیب می شوند و ترکیبی به وجود می آید که به سادگی قابل جذب نیست. این عمل مثلاً در صورتی رخ می دهد که، تتراسایکلین با قرص های آهن یا آنتی اسید ها مصرف شوند. شیر نیز به همین روش جذب برخی از دارو ها را کاهش می دهد.

کاهش جذب در روده

جذب داروی A از دیواره روده در صورتی کاهش می یابد که با داروی B ترکیب شود. جذب یک دارو در صورتی کاهش می یابد که با مولکول غذا ترکیب شود.

اثرات آنزیم

بعضی از دارو ها تولید آنزیم ها را در کبد که کار تجزیه و شکستن دارو ها را به عهده

دارند افزایش و بعضی دیگر نیز تولید آنزیم ها را متوقف می کنند، یا کاهش می دهند. لذا بر سرعت فعال کردن و غیر فعال کردن دارو های دیگر اثر می گذارند.

دفع کلیوی

دارو می تواند توانایی کلیه را در دفع داروی دیگر کاهش دهد و لذا مقدار دارو در خون بالا می رود و اثر آن افزایش می یابد.

اثرات گیرنده

دارو هایی که بر یک گیرنده اثر می گذارند، گاهی اوقات اثر تحریکی یکدیگر را بر بدن دو برابر می کنند، یا ممکن است در اشغال محل های آن گیرنده با یکدیگر رقابت کنند. به عنوان مثال، نالوکسون گیرنده های مورد استفاده توسط مخدر ها را به طور رقابتی مسدود می کند و لذا کمک می کند، تا اثرات مسمومیت مخدر ها رفع شود.

چند مثال از تداخل‌های مهم

تداخل های نامطلوب بین دارو ها می تواند از بین رفتن اثر مفید یک دارو تا واکنش جدی بین دو داروی خطرناک باشد. برخی از واکنش های نامطلوب و خطرناک بین دارو های زیر رخ می دهد:

دارو هایی که سیستم عصبی مرکزی را خاموش می کنند (دارو های خواب آور، مخدره، آنتی هیستامین و الکل) اثرات دو یا چند تا از این دارو ها به صورت همراه می توانند اعتیاد آور باشند و یبوست خطرناک پدید آورند.

دارو هایی که قند خون را پایین می آورند مثل سولفونامید ها و الکل، اثر دارو های کاهنده قند خون را افزایش داده و لذا قند خون را بیشتر پایین می آورند.

ضد انعقاد های خوراکی و دارو های دیگر به ویژه آسپیرین و آنتی بیوتیک، با هم تداخل ایجاد می کنند، چون که این دارو ها می توانند تمایل به خونریزی را افزایش دهند، پس لازم است اثرات آن ها در هر مورد بررسی شود.

بسیاری از دارو ها و غذا ها می توانند باعث افزایش شدید فشار خون، هنگام مصرف با این دارو ها شوند. از آن جمله می توان به آمفتامین ها و ضد احتقان ها، غذا هایی مثل پنیر و شکلات اشاره کرد.

برخی دارو ها در سر تا سر بدن از طریق جریان خون، با چسبیدن یا اتصال بخشی از دارو به پروتئین های پلاسمای خون، به گردش در می آیند. این بدان معناست که آن مقدار از داروی متصل به پروتئین های پلاسما غیر فعال است. حال اگر داروی دیگری مصرف شود مقداری از داروی دوم نیز خود را به پروتئین های پلاسما می چسباند و داروی اول را کنار می زند. سپس مقدار بیشتری از داروی اول در بدن فعال می شود.

مصرف خود سرانه دارو

مصرف خود سرانه دارو، یکی از معضلات دنیای امروز است، که می تواند سلامت فرد را به خطر بیاندازد. با وجود هشدار های مکرر سازمان های بهداشت این فرهنگ سازی هنوز به ثمر ننشسته است و سالانه افراد زیادی به خاطر مقاوت نشان دادن بدن نسبت به آنتی بیوتیک ها جان خود را از دست می دهند.

هم چنین حتی اگر دارو توسط پزشک تجویز شده باشد، استفاده از هر دارو باید و نباید و نکته هایی دارد که در حین مصرف باید آن ها را در نظر بگیریم؛ مواردی مانند تداخل های دارویی، عوارض جانبی، پرهیز های غذایی و غیره.

کتاب ها و سایت های مختلفی در زمینه ی پزشکی وجود دارند که منابع خوبی هستند، و می توانید اطلاعات زیادی از آن ها دریافت کنید. یکی از شایع ترین مسمویت ها مربوط به مسمومیت دارویی است، دارو های خواب آور، مسکن ها و دارو های ضد افسردگی، که سیستم اعصاب مرکزی را تحت تأثیر قرار می دهد در زمره مهم ترین دارو های مسومیت آفرین قرار دارند. در ایران نیز دارو ها، نخستین عامل مسمومیت در کشور به شمار می روند. مسکن های غیر مخدر، تب بر ها و دارو های ضد روماتیسمی، اولین دسته دارو های ایجاد کننده مسمومیت در ایران هستند و پس از آن دارو های دسته اعصاب و روان مانند دارو های خواب آور و ضد صرع قرار دارند.

عرضه دارو های تقلبی در جهان

مافیای جهانی دارو (شرکت های داروساز بزرگ جهان) اکثراً دارو های تقلبی را نخست در کشور های فقیر آفریقا و آمریکای لاتین رواج می دهد و سپس بازار های کشور های در حال توسعه را هدف قرار می دهد. بسیاری از قبایل سرخ پوست و قبایل دورافتاده آفریقایی در معرض برنامه شرکت های برای آزمایش و تست دارو های تازه شرکت های دارویی قرار می گیرند. هم چنین طبق گزارشات رسمی سازمان جهانی

بهداشت WHO بین 10 تا 15 درصد دارو های دنیا تقلبی هستند.

تعداد قربانیان دارو های تقلبی سالانه به همان میزان که در کشور های در حال توسعه تکان‌دهنده است، در کشور های توسعه یافته هم حائز اهمیت است. شبکه های تبهکار از تجارت این دارو ها سالانه بیش از 45 میلیارد یورو به جیب می زنند.

بیش از یک سوم داروی ضد مالاریا در بازار آسیا و به ویژه در کامبوج، لائوس، تایلند و ویتنام تقلبی هستند و کارآیی ندارند، در عین حال با قیمت هایی نجومی به فروش می رسند.

هم چنین طبق آمار رسمی سازمان جهانی بهداشت دارو های تقلبی 35 میلیارد دلار سالانه سود برای مافیا دارند، که بیشتر آن ها در کشور های در حال توسعه به فروش می رسند.

این سازمان امیدوار است که با پایگاه اینترنتی "درپید آلرت سیستم" (سیستم هشدار سریع) خود هشیاری لازم را به مردم برای عدم خرید دارو های تقلبی بدهد.

برای مبارزه با این تجارت غیر انسانی، پارلمان اروپا با تصویب قانونی، کد شناسایی مخفی کالا های دارویی را به گونه ای که از بدو خروج از کارخانه تا مرحله توزیع هم قابل پیگیری باشند، اصلاح کرد.

این مقررات که مورد موافقت 27 کشور عضو اتحادیه اروپا قرار گرفته است باید توسط پارلمان های آن ها نیز تایید شود و نهایتا تا سال 2016 اجرایی شود.

یکی از معضلات همه ی بازار های سلامت، پدیده دارو و کالا های داروی قاچاق است، با این که در پیشرفته ترین ممالک دنیا این عدد شاید به ده درصد ارزش بازار دارو برسد، و هشدار ها در مورد تهیه نکردن دارو از بازار های غیر رسمی همیشگی است.

عرضه داروی قاچاق، جعلی و تقلبی در ایران کمتر از میانگین جهانی گزارش شده

است، اما این موضوع در بازار های غیر رسمی و فضای مجازی جریان دارد و بار ها و بار ها درباره تهیه دارو و حتی سایر کالا های سلامت محور از ناصر خسرو یا فروشندگان فضای مجازی و ماهواره ای اطلاع رسانی شده است و تأکید می شود تنها محل مجاز عرضه و محل مطمئن تهیه دارو، داروخانه های مجاز هستند و تهیه هر گونه دارو یا مکمل از محل های غیر مجاز، پیامد های جبران ناپذیری می تواند برای مصرف کننده به همراه داشته باشد.

تاریخچه ای درباره صنعت داروسازی ایران

اشاره

بعد از غذا و صنایع غذایی، اهمیت دارو و درمان بر هیچکس پوشیده نیست، و دراقع این اهمیت با اعمال تحریم های دارویی بر کشور طی 2 سال گذشته بیش از قبل خود را نشان داد. کمبود دارو به خصوص دارو های بیماری های خاص و گرانی آن ها در این چند سال اخیر مشکلات زیادی را برای مردم ایجاد کرد، که نشان از اهمیت تولید دارو در داخل کشور را دارد. این در حالی است که پیشرفت صنعت دارویی ایران مدت زمان بیشتری را می طلبد. در واقع صنعت داروی ایران از بدو شکلگیری با فراز و فرود های متعدّدی روبرو بوده است.

صنایع داروسازی ایران چهار دوره را طی کرده است.

دوره اول، دور های است، که از اوایل دهه 1330 تا سال 1357 را شامل می شود. از اوایل دهه 1330 با تأسیس اولین کارخانه داروسازی منطقه در ایران، صنعت داروسازی در ایران ایجاد شد و تا سال 1357 به تدریج توسعه یافت. در این دوره شرکت های خارجی برای دسترسی بهتر به بازار منطقه و کاهش هزینه های تولید، طی سرمایه گذاری مشترک با طرف های ایرانی، اقدام به تأسیس تعدادی کارخانه و تولید محصولات دارویی در کشور کردند. همچنین در این دوره و بر اساس الزامات آن زمان، در سال 1334 مقررات سختی برای قیمت گذاری دارو، ساخت و واردات آن وضع شد.

دوره دوم، دوره تکوینی است، که از سال 1357 آغاز و تا ابتدای دهه 1370 ادامه یافت و دولت در این دوره نقش قابل توجهی در رشد صنعت داروسازی در کشور داشت. در این دوران و با خروج شرکت های دارویی خارجی از کشور و آغاز جنگ، با توجه به اهمیت تأمین دارو، دولت و کارشناسان داروسازی بیش از هر چیز به دنبال رفع نیاز های دارویی کشور بودند.

دوره سوم، توسعه از اوایل دهه 1370 تا سال های ابتدایی دهه 1380 را در بر می گیرد و به عنوان دوره ”رشد و توسعه صنایع دارویی“ شناخته می شود. در این دوران با توجه به کمبود عرضه نسبت به تقاضا، فضای لازم برای توسعه صنایع دارویی و تولید مواد اولیه دارویی توسط بخش های دولتی و در حد کم تری توسط بخش خصوصی، مهیا شده و سرمایه های مناسبی وارد صنایع دارویی شد، که به ایجاد چند کارخانه داروسازی و تولید مواد اولیه دارویی منتهی شد. از جمله رخداد های این دوره که به توسعه صنایع دارویی کمک کرد می توان به تحولات مالکیتی در این صنعت اشاره کرد.

متأسفانه دوره چهارم، که از اواسط دهه 1380 آغاز شده و تاکنون نیز ادامه دارد، البته این دوران باید به دوره شکوفایی و بالندگی صنایع دارویی تبدیل می شد، که این گونه نشد. با این که اندک اتفاقات مثبتی که از اواخر دوره سوم آغاز شده بود، در این دوران به ثمر رسید (از جمله تولید اشکال جدید دارویی مانند، کپسول های نرم، سرنگ های آماده تزریق و مولکول های جدیدی مثل دارو های ضد سرطان و ام اس و ورود روش های جدید تولید دارو مانند، نانوتکنولوژی و بیوتکنولوژی به صنعت داروسازی کشور) ولی در وضع کلی صنایع دارویی طی این دوره تغییرات قابل توجه

و ارزشمندی رخ نداد. با روی کار آمدن دولت یازدهم و در اولویت قرار گرفتن رفع نیاز های دارویی کشور توسط دولت و تخصیص بودجه، مناسب برای رفع کمبود ها و هم چنین انتخاب مدیران شایسته تر نسبت به گذشته، بسیاری از کمبود های قابل توجه در زمینه تأمین نیاز های دارویی کشور رفع شد. همچنین کاهش تدریجی واردات دارو به کشور و جایگزینی آن به وسیله تولیدات داخلی و حداقل کردن واردات دارو های دارای تولید داخلی مشابه در دستور کار وزارت بهداشت قرار گرفت، که تاکنون نیز ادامه یافته است.

صنعت داروسازی کشور 97 درصد نیاز داخلی را با کمتر از 800 میلیون دلار ارز تامین می کند، در حالی که برای تأمین 3 درصد باقی مانده دارو، دولت بیش از 1/1 میلیارد دلار ارز پرداخت می کند. میانگین تفاوت قیمت یک داروی تولید داخل با مشابه وارداتی آن 300 تا 500 درصد کمتر است. مشکل صنعت داروسازی کشور، تصمیمات ارزی است.

علت قاچاق دارو

وقتی دو نرخ یا چند نرخ ارز وجود داشته باشد، حتما قاچاق وجود خواهد داشت. بعضی از اقلام دارویی ما ممکن است قیمت چند میلیونی داشته باشند و نظارت بر قاچاق آن ها نیز سخت است.

فصل دوم: پر مصرف ترین دارو های جهان

اشاره

متخصصانی از مراکز مختلف جهان، از جمله سازمان دارو و غذا، دانشگاه گلاسکو، انجمن علوم آزمایشگاهی آمریکا به همراه مورخ پزشکی استفان گرینبرگ لیستی از مهم ترین و پر مصرف ترین دارو های جهان را ارائه کرده اند.

دارو هایی مانند انسولین، پنی سیلین، واکسن آبله، آسپیرین و مورفین از جمله دارو هایی هستند، که شکی در پر مصرف بودن آن ها در جهان وجود ندارد. در عین حال دارو هایی مانند "اتر" اولین داروی بیهوشی جهان یا "سالوارسان" اولین داروی شیمی درمانی جهان نیز جایگاه ویژه ای در لیست، به خود اختصاص داده اند.

بر‌اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی و سایر مراجع معتبر علمی، شاخص میانگین اقلام دارویی در هر نسخه، براساس استاندارد های علمی باید کمتر از دو قلم دارو در هر نسخه باشد. با اقداماتی که در کشور انجام شده است، تعداد میانگین اقلام دارویی در یک نسخه در دهه های گذشته که حتی به چهار (بیش از دو برابر از مقدار توصیه شده علمی) می رسید، در سال 90 به عدد 3.1 رسید و در سال 96 تعداد میانگین اقلام دارویی در یک نسخه برابر 2.88 بوده است. میزان مصرف آنتی بیوتیک و کورتون خصوصا نوع تزریقی آن در ایران از سایر کشور ها بیشتر است، اگر چه گفته می شود، شاخص میانگین مصرف سایر گروه های دارویی در ایران مقداری کمتر از کشور های توسعه یافته است. 6.5 میلیون ایرانی از ابتلای خود به فشار خون بالا بی خبرند. نیمی از جمعیت ایران با رسیدن به سن 55 سالگی مبتلا به فشار خون بالا می شوند و طبق مطالعات مختلف 35 تا 54 درصد این افراد به دلیل عدم مراجعه به پزشک یا تشخیص ندادن بیماری خود دارویی دریافت نمی کنند، که این پدیده در میزان میانگین مصرف کل، تأثیر دارد و میزان میانگین مصرفی را پایین نشان می دهد.

پر مصرف ترین و مشهور ترین دارو ها

انسولین

داروی مخصوص درمان بیماری دیابت که در سال 1920 در کانادا ابداع شد. انسولین با اثر به سلول های کبد باعث می شود، این سلول ها با گرفتن قند از خون و ذخیره ی آن به صورت گلیکوژن، قند خون را کاهش دهند و با تجمع گلیکوژن در سلول های ماهیچه ای به عنوان یک منبع سوخت، انرژی را افزایش دهد. انسولین در پزشکی برای درمان نوعی دیابت شیرین استفاده می شود. در دیابت شیرین نوع یک (دیابت وابسته به انسولین) توانایی تولید انسولین در بدن کاهش می یابد یا قطع می شود، از این رو با تزریق روزانه ی انسولین (اغلب به صورت زیر پوستی) علائم بیماری از بین می رود.

پنی سیلین

اولین آنتی بیوتیک جهان که در سال 1928 در انگلستان ابداع شد و بدون حضور آن حدود 75 درصد از جمعیت کنونی جهان در اثر بیماری های عفونی از بین می رفتند. پنی سیلین ها از نخستین دارو های ساخته شده جهت درمان بیماری های ناشی از باکتری های بیماری زا بودند، که همچنان به صورت وسیع کاربرد دارد. پنی سیلین ها نخستین بار در سال 1928 توسط دانشمند اسکاتلندی الکساندر فلمینگ کشف شد و با تلاش دانشمندان دیگری چون هاوارد فلری در سال 1942 به صورت انبوه به بازار عرضه شد. ویژگی مشترک همه پنی سیلین ها وجود حلقه بتا-لاکتام در ساختار آن است، که به آنتی بیوتیک های بتا-لاکتام مشهور هستند.

حدود 10 درصد از افراد مصرف کننده از این دارو به پنی سیلین حساسیت نشان می دهند، که ضروریست پیش از مصرف مورد بررسی قرار بگیرند.

واکسن آبله

واکسن آبله، ابداع دانشمند انگلیسی در سال 1876 است، که به عنوان اولین واکسن جهان نیز شناخته می شود. این دارو باعث ریشه کن شدن بیماری آبله از جهان شد. نخستین واکسن موفقی بود، که در سال 1796 توسط (ادوارد جنر) کشف شد. او متوجه شد، که فرد شیر دوشی که قبلاً به آبله ی گاوی دچار شده بود، در برابر بیماری آبله مصون بود. این واکسن در فهرست دارو های ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد، که عبارت است از، مهم ترین دارو های مورد نیاز در یک نظام سلامت پایه.

مورفین

مورفین در سال 1804 در آلمان تولید شده است، و به عنوان یکی از قدرتمند ترین

مسکن ها همچنان مورد استفاده قرار می گیرد، از دیگر دارو های مهم جهان به شمار می رود. مکانیسم تأثیر آن از طریق تأثیر بر دستگاه عصبی مرکزی است که احساس درد را کاهش می دهد. مرفین دارویی به شدت اعتیاد آور به شمار می آید. تحمل دارویی و وابستگی جسمی و روحی به آن به سرعت ایجاد می شود.

آسپیرین

آسپیرین تولید شده در سال 1853 توسط دانشمندان آلمانی است و نیز به عنوان اولین داروی جهان شناخته می شود، که برای درمان بیماری های ساده و درد های جزئی، از گذشته تاکنون به صورت متداول استفاده می شود.

تورازین

تورازین به عنوان اولین داروی درمان اختلالات روانی که توسط فرانسوی ها در سال 1951 ابداع شده است، بزرگترین دستاورد درمان بیماری های روانی در جهان شناخته می شود، تأثیر اصلی این گونه دارو ها کاهش یا حذف نشانه های روان پریشی از جمله

توهم، هذیان، گوشه گیری و بی احساسی است.

قرص های ضد بارداری تولید شده در سال 1957 در ایالات متحده و "اتر" اولین داروی بیهوشی جهان که در سال 1846 در آمریکا تولید شده است نیز از دیگر دارو های مشهور و پر استفاده در جهان به شمار می روند.

سالوارسن داروی دیگری است که در سال 1909 در آلمان و به منظور درمان بیماری سیفلیس ابداع شده است.

پر فروش ترین دارو های جهان

پر فروش ترین داروی این لیست در سال 2009 به داروی لیپیتور داروی کنترل کلسترول خون تعلق دارد، که 12.9 بیلیون دلار فروش داشته است.

در ادامه این لیست داروی قلب "پلاویکس" با 5.9 بیلیون دلار، داروی قلب "نکسیوم" با 5.7 بیلیون دلار، داروی مخصوص آسم "آدویر" با 5.3 بیلیون دلار، داروی کلسترول "زوکر" با 5.3 بیلیون دلار، داروی فشار خون "نوروسک" با 5 بیلیون دلار، دارو های درمان اسکیزوفرنی "زیفرکسا" و "ریسفردال" به ترتیب با 4.7 و 4 بیلیون دلار، داروی قلب "پریواسید" با 4 بیلیون دلار و داروی ضد افسردگی "افکسور" با 3.8 بیلیون دلار به پر فروش ترین دارو های جهان در سال 2006 تبدیل شده اند.

اسامی تاثیر گذار ترین دارو های جدید در دنیا نیز منتشر شده است، که به دارو های مخصوص دیابت، پوکی استخوان، گرفتگی عروق، پیوند اعضاء، مسکن ها و دیگر عوارض فیزیکی اختصاص دارند.

پر مصرف ترین دارو ها در ایران

اشاره

سهم داروی مصرفی هر ایرانی در سال به طور میانگین 500 عدد است، همچنین سرانه مصرف دارو در کشور، رقمی بین 190 تا 200 هزار تومان می شود. مصرف برخی دارو ها در کشورمان بیشتر از میانگین جهانی است، متاسفانه در چند دسته از دارو ها، بالا ترین مصرف را داریم که شامل، آنتی بیوتیک ها، کورتون ها و دارو های تزریقی می شود. مصرف آنتی بیوتیک ها، در صدر این دارو ها قرار دارد. در دارو های تزریقی نیز سرانه مصرف در کشورمان بالاست، به طوری که شاهد تجویز بیش از اندازه دگزامتازون هستیم. مصرف دارو های مسکن نیز در ایران، خیلی بالاست. متاسفانه در برخی بیماران میزان مصرف دارو، کمتر از نیاز واقعی آن هاست.

حدود 955 میلیون عدد قرص سرما خوردگی بزرگسال، بیش از 904 میلیون عدد کپسول 500 میلی گرم آموکسی سیلین، حدود 853 میلیون عدد قرص 5/2 میلی گرمی دیفنوکسیلات و بیش از 818 میلیون عدد قرص رانیتیدین طی یک سال گذشته در کشور به فروش رسیده است، که بر این اساس استامینوفن کدئین، سرما خوردگی بزرگسال، کپسول آموکسی سیلین، قرص دیفنوکسیلات و رانیتیدین، 5 داروی نخست پر مصرف در کشور به لحاظ تعدادی می باشند.

استامینوفن کدئین پر مصرف ترین داروی ایران

استامینوفن کدئین یک مسکن مخدر است، که برای تسکین درد های خفیف تا نسبتاً شدید استفاده می شود. این دارو از استامینوفن و کدئین تشکیل می شود. استامینوفن یک مسکن ِ تب بر است، که در کاهش درد و تب مؤثر است و کدئین یک مسکن مخدر که برای کاهش درد های متوسط تا شدید کاربرد دارد.

این دارو با فروش بیش از یک میلیارد عدد در سال، پر مصرف ترین دارو در ایران است.

در کشور های مختلف انواع متفاوتی از این دارو با مقادیر متفاوتی از استامینوفن و

کدئین توزیع می شود. در کانادا از قرص هایی با 15 میلی گرم کافئین هم استفاده می شود. در بریتانیا و استرالیا فروش بدون نسخه قرص های 500/8 میلی گرمی آزاد است و در استرالیا قرص های 500/15 هم با تجویز داروساز فروخته می شود.

در ایران مقدار کدئین این دارو تاکنون چندین بار تغییر کرده است. تا اوایل دهه ی 1380 از قرص های با 8 میلی گرم کدئین و 300 میلی گرم استامینوفن استفاده می شد، سپس با توجه به نتایج بعضی تحقیقات، کدئین دارو به 20 میلی گرم افزایش یافت. اما از سال 1386 به دلیل افزایش مصرف، مقدار کدئین دوباره به 10 میلی گرم کاهش یافت. این دارو هم اکنون (1397) به صورت 10 و 20 میلی گرم کدئین در بازار ایران موجود است. فروش این دارو در ایران همیشه بدون نسخه ممنوع بوده، اما این قانون هیچگاه توسط داروخانه ها رعایت نشده است.

گذاشتن یک بسته استامینوفن در کیفتان، می تواند خیال شما را از هجوم درد های ناگهانی راحت کند. گذشته از این، این دارو بر خلاف آسپرین و ایبوبروفن معده تان را ناراحت نمی کند و می توانید بدون نگرانی از درد و سوزش معده، هر روز سراغش بروید، اما شواهد حاکی از این است که نه تنها استامینوفن هم در نهایت چنین عوارضی را برایتان به ارمغان می آورد، بلکه خوردن هر روزه آن، مشکلاتی جدی تر و حتی گاهی جبران ناپذیر را برای سلامتتان ایجاد می کند.

آسم و نقص رشد، مشکلاتی مانند اختلال کمبود توجه و تمرکز (ADHD) در کودکان و مشکلات بالقوه و کشنده قلبی و بیماری های کلیوی، حتی خطر مرگ به دلایل نادر و ناراحتی های پوستی، بخشی از مشکلاتی است که با مصرف مداوم استامینوفن با آن رو به رو خواهید شد، با این وجود هنوز پزشکان نتوانسته اند جایگزین مناسب تری را برای این دارو پیدا کنند و حاضر به پذیرش این واقعیت هم نیستند که در بسیاری موارد استامینوفن تأثیری بیشتر از دارونما ها ندارد.

پر فروش ترین دارو ها در ایران

بر‌اساس میزان فروش ریالی دارو ها، کپسول 500 میلی گرم آموکسی سیلین با ارزش بیش از 396 میلیارد ریال در صدر دارو های پر فروش کشور به لحاظ ریالی قرار دارد. همچنین قرص 400 میلی گرمی سفی کسیم با بیش از 326 میلیارد ریال فروش، ویال یک گرمی سفتریاکسون با 276 میلیارد ریال، قرص استامینوفن کدئین

با 270 میلیارد ریال و بالاخره قرص 625 میلی گرمی کوآموکسی کلاو با بیش از 263 میلیارد ریال فروش به ترتیب جزو پر فروش ترین دارو ها به لحاظ ارزش ریالی در سال 85 محاسبه شدند.

قرص متفورمین پر فروش ترین دارو از لحاظ عددی به عنوان کاهنده قند خون، در درمان دیابت نوع دو (دیابت غیر وابسته به انسولین) به کار می رود.

کپسول آموکسی سیلین (Amoxicillin)، دومین داروی پر مصرف ایران از دارو های خانواده پنی سیلین ها و از دسته بتالاکتام ها است. این دارو یکی از مهم ترین و پر مصرف ترین آنتی بیوتیک های خوراکی است. از این دارو در درمان بسیاری از عفونت ها مانند عفونت گوش میانی، سینوزیت، پنومونی، عفونت های پوستی، بیماری لایم و عفونت های کلامیدیایی استفاده می شود.

قرص آتورواستاتین (Atorvastatin)، سومین داروی پر مصرف از لحاظ عددی در ردیف دارو های قلبی- عروقی قرار می گیرد و به عنوان داروی کمکی همراه با رژیم غذایی در درمان چربی خون بالا مصرف می شود.

قرص کو-آموکسی کلاو (Co-Amoxiclav)، در گروه آنتی بیوتیک ها قرار گرفته و در درمان بیماری های عفونی به خصوص عفونت های مقاوم به آموکسی سیلین مانند سینوزیت، عفونت گوش میانی، عفونت مجاری تنفسی و برونشیت مزمن کاربرد دارد.

قرص سفیکسیم (Cefixime) که از لحاظ فروش ریالی، دومین داروی پر فروش ایران

است. این آنتی بیوتیک ها در درمان بسیاری از بیماری های عفونی، مثل عفونت های تنفسی، عفونت های پوست و بافت نرم و عفونت های استخوان یا مفاصل و عفونت های ادراری مؤثر هستند. سفیکسیم همچنین ممکن است برای پیشگیری از ایجاد عفونت در افرادی که تحت عمل جراحی قرار گرفته اند یا در افرادی که به هر علتی مستعد عفونت هستند، استفاده شود.

کپسول آزیترومایسین (Azithromycin)، نوعی آنتی بیوتیک از گروه ماکرولید ها است، که برای گلو درد، برونشیت، ذات الریه و عفونت های کلامیدیایی تجویز می شود.

قرص کلوپیدوگرل، که از لحاظ فروش ریالی در صدر دارو های کشور و از لحاظ فروش عددی در رده هفتم دارو های پر فروش کشور است، در ردیف دارو های بیماران قلبی-عروقی قرار می گیرد و مهارکننده تجمع پلاکتی است.

کپسول اورلیستات (Orlistat)، با نام تجاری زنیکال تنها داروی تایید شده برای کاهش وزن است و به صورت برگشت پذیر آنزیم روده ای لیپاز را مهار می کند و مانع جذب کامل چربی ها می شود.

ویال ایمی پنم (Imipenem + Cilastatin)، در ردیف دارو های ضد باکتری قرار می گیرد و برای درمان عفونت های افراد مبتلا به نقص ایمنی، عفونت های داخل شکمی، عفونت های استخوان و مفاصل، عفونت های پوست و بافت نرم، به کار می رود.

آمپول سوماتروپین (Somatropin) با نام علمی Growth Hormone در درمان کوتاهی قد، ناشی از کمبود هورمون رشد، در سندروم ترنر به کار می رود.

فیلگراستیم (Filgrastim)، شکل مصنوعی G-CSF (فاکتور محرک کلنی گرانولوسیت) است، نوعی پروتئین طبیعی که عامل تولید گلبول های سفید خون است. کمبود G-CSF خطر عفونت های باکتریایی را افزایش می دهد. این دارو مغز استخوان را وادار به تولید گلبول های سفید خون می کند و به این ترتیب از خطر عفونت می کاهد، و سبب ورود سلول های مغز استخوان به خون می شود، تا در آن جا تجمع کنند و بیماری مغز استخوان درمان شود، یا در طول درمان سرطان پیشرفته جایگزین مغز استخوان از دست رفته بشود.

ویال اینترفرونبتا (Interferon β – 1b)، از جمله دارو های بیماران ام اس است. حداقل سه نوع متفاوت از اینترفرون های انسانی شناسایی شده اند، که بر حسب اثر ضد ویروسی، ضد رشد و فعالسازی سلول کشنده طبیعی به اینترفرون های آلفا، بتا و گاما تقسیم بندی می شوند. این پروتئین ها توسط لوکوسیت ها، لنفوسیت ها،

فیبروبلاست ها و سایر سلول های سیستم ایمنی تولید می شوند. از اینترفرون بتا برای درمان MS استفاده می شود. این دارو تعداد و شدت حمله ها را کاهش می دهد و پیشرفت به سوی ناتوانی را کند می کند.

ایمیون گلبولین (immune globulin)، این دارو برای مبتلایان به نقص سیستم ایمنی، لوسمی لنفوسیتیک مزمن سلول های B، سندروم کاوازاکی، جلوگیری از عفونت در کودکان مبتلا به ایدز و در پیوند مغز استخوان به منظور کاهش احتمال بروز و شدت عفونت سیستمیک و کاهش واکنش میزبان بر علیه پیوند مصرف می شود.

میزان مصرف جهانی دارو

میزان مصرف دارو در بازار جهانی در سال 2014 میلادی از 1 تریلیون دلار عبور کرد، و انتظار می رود تا سال 2018 به حدود 3/1 تریلیون دلار برسد. در نظر گرفتن نرخ واقعی تبدیل ارز های مختلف جهان به دلار آمریکا در سال های گذشته و پیش بینی آن برای سال های آتی نشان می دهد که میزان مصرف دارو برای کل دوره مربوط به سال های 2014 تا 2018 حدود 320 میلیارد دلار آمریکا افزایش خواهد یافت، که در مقایسه با 194 میلیارد دلار برای دوره مربوط به سال های قبل رقم قابل توجهی محسوب می شود.

نمودار مقایسه مصرف سرانه دارو در برخی کشور های جهان در دو سال 2013 و 2018

همان طور که مشاهده می شود به جز فرانسه و اسپانیا که سیاست هایی برای کنترل رشد مصرف دارو اتخاذ کرده اند، سایر کشور ها هم، احتمالا با افزایش مصرف سرانه روبرو خواهند شد. رشد بازار داروی آمریکا به عنوان یک کشور توسعه یافته، قوی و نامتناسب با رشد جمعیت این کشور خواهد بود. با وجود رشد بالا در بازار کشور های نوظهور، همچنان مصرف سرانه دارو در این کشور ها اختلاف زیادی با بازار های توسعه یافته خواهد داشت. بیشترین رشد مصرف سرانه دارو در کشور چین و به میزان 70 درصد در طول پنج سال آینده پیش بینی می شود. با این وجود، مصرف سرانه چین به عنوان دومین بازار بزرگ دنیا تنها 9 درصد رقم مشابه آمریکا پیش بینی می شود.

فصل سوم: گران ترین دارو های جهان

اشاره

دارو از مهم ترین کالا ها در تجارت امروزی بشر به لحاظ اثر گذاری آن بر سلامت انسان است. دارو به عنوان یک کالای مهم و ضروری، توانسته نقش ارزنده ای در اقتصاد کشور های دنیا بازی کند، به طوری که امروزه برخی شرکت های بین المللی تولید دارو، توانسته اند نبض بازار دارویی جهان را در اختیار بگیرند. شاید بعد از تجارت اسلحه و نفت، فروش دارو از رتبه بالایی در داد و ستد کشور ها برخوردار است، و از این رو، بازار دارو همواره با حاشیه هایی همراه بوده است، که چالش ساز ترین حاشیه دارو، قاچاق این محصول است.

هر چند انتظار می رود بهبود وضعیت اقتصادی جهان که در چند سال اخیر آغاز شده در سال های پیشرو نیز تداوم داشته باشد، ولی امکان دارد رشد بازار جهانی دارو تا حدودی به دلیل وضعیت اقتصادی اروپا، تنش های سیاسی روسیه و وقایع اخیر خاورمیانه تحت تأثیر قرار گیرد.

در سال های اخیر، جمعیت افراد با سن 65 سال به بالا در سطح جهان با نرخی بیشتر از سایر گروه های سنی، افزایش یافته است و حدود 30 درصد کل رشد سنی جمعیت، در پنج سال آتی را به خود اختصاص داده است. به طور کلی تغییرات جمعیت شناختی، یکی از عوامل تعیین کننده تقاضای جهانی دارو در سال های آتی نیز خواهد بود. رشد جمعیت، همزمان با بهبود دسترسی به سیستم بهداشت بهتر، جهت گیری بازار های نوظهور را تعیین خواهد کرد.

گران ترین دارو های جهان

شرکت های داروسازی در تعیین قیمت دارو دست برتر را دارند، زیرا بیماران به جز

مصرف دارو گزینه دیگری ندارند، اما به گفته متخصصان دانشگاه کالیفرنیا حتی با بالا بودن هزینه برخی درمان ها، دارو ها در مقایسه با بار مالی و جسمی ناشی از بیماری، در بلند مدت همچنان با ارزش هستند.

هپاتیت C بیماری است، که به سرطان کبد، سیروز کبدی و عمل پیوند منجر می شود، اما آسیب ناشی از آن در صورتی که به موقع درمان شود قابل پیشگیری است. برای مثال داروی هاروونی (Harvoni) برای درمان هپاتیت C تجویز می شود، اما تکمیل یک دوره درمانی آن 100 هزار دلار هزینه دارد. شرکت های بیمه به طور معمول هزینه درمان را فقط در مراحل پایانی بیماری پوشش می دهند، که با در نظر گرفتن روند پیشرفت بیماری به نفع بیمار نیست.

اگر چه 100 هزار دلار رقم ناچیز و کوچکی نیست، اما هنوز هاروونی جزو گران ترین دارو های بازار های امروزی قرار نمی گیرد.

نه نمونه از گران قیمت ترین دارو های جهان به شرح زیر است

گلیبرا (Glybera)

این دارو در سال 2015 به عنوان گران ترین داروی جهان معرفی شد. هزینه این دارو بیش از 1.2 میلیون دلار در سال است. گلیبرا که مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا نیست، برای بیماری خاصی به نام کمبود «لیپوپروتئین لیپاز» تجویز می شود، اما در اروپا 1200 نفر از مردم و یک میلیون در سراسر جهان به این بیماری مبتلا هستند.

ناگلازیم (Naglazyme)

این دارو برای درمان سندرم «ماروتو-لامی» تجویز می شود. این سندرم باعث ایجاد زخم و بزرگ شدن بافت ها و اعضای بدن می شود. علائم شایع در این بیماری عبارت است از: کوتاهی قد، نارسایی قلبی و آسیب های مغزی، هزینه درمان با ناگلازیم چیزی حدود 485 هزار دلار در سال برآورد می شود.

ویمیزیم (Vimizim)

سندروم مورکیو A، بیماری است، که بر اثر آن بدن توانایی اش را در تجزیه

زنجیره های مولکول قند از دست می دهد. این دارو از جمله روش های درمانی تایید شده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا است، که در سال برای بیمار، 380 هزار دلار هزینه دارد.

الاپراز (Elaprase)

این دارو برای کمک به بیماران مبتلا به سندرم «هانتر» تولید شده و بیشتر در مردان مشاهده می شود. این بیماری فوق العاده نادر که مانع تکامل و عملکرد فیزیکی مغز می شود، 500 نفر در ایالات متحده و دو هزار نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار داده است. مصرف این دارو برای شیوه درمان جایگزین آنزیمی، سالانه حدود 375 هزار دلار هزینه می برد. در زمان تولد، هیچ نشانه ای از این بیماری در نوزاد دیده نمی شود. بیماری با گذشت زمان پیشرفت می کند و در نتیجه به بزرگ شدن اعضای بدن، تنگ شدن مجرای هوا و اختلالات پوستی منجر می شود.

سینریز (Cinryze)

این دارو برای درمان بیماری «آنژیوادم» تجویز می شود و سالانه بالغ بر 350 هزار دلار برای فرد بیمار هزینه می برد. داروی سینریز، ورم دست ها، صورت و گلو را که در نتیجه این بیماری است، کنترل می کند. گفته می شود از هر 50 هزار نفر در آمریکا یک نفر به آن مبتلا می باشد.

فولوتین (Folotyn)

برای درمان یک شکل نادر سرطان، به نام لنفوم سلول T محیطی (شکلی تند

رشد از لنفوم غیر هوچکین) استفاده می شود. فولوتین امکان دارد از رشد سلول های سرطانی جلوگیری کند و باعث مرگ آن ها شود. درمان با این دارو 320 هزار دلار هزینه می برد.

آکسار (Acthar)

هزینه برآورد شده این دارو در سال، 300 هزار دلار است، که داروی بسیار گرانی به حساب می آید، زیرا شرکت های بیمه ای هزینه آن را پوشش نمی دهند و مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا هم نیست. این دارو در درمان حمله صرع کودکان زیر دو سال موثر است.

میوزیم (Myozyme)

بیماری گلیکوژنوز نوع دو، که موجب انباشت گلیکوژن در بافت های بدن می شود، آسیب های جدی به قلب و ماهیچه ها وارد می کند. این دارو نجات دهنده است، اما نارسایی قلبی، ریوی و حمله آلرژیک از جمله عوارض جانبی آن هستند. این بیماری در نوزادان زیر یک سال اغلب منجر به مرگ می شود، داروی میوزیم که برای مبتلایان به این بیماری تجویز می شود، هزینه ای بالغ بر 100 هزار تا 300 هزار دلار در سال به بیمار تحمیل می کند.

کالیدکو (kalydeco)

این دارو در درمان نوع نادری از «فیبروز سیستیک» در بیماران شش سال و بالا تر کاربرد دارد. این بیماری از جهش فاکتورG،155D در ژن تنظیم کننده گذرنده از غشاء فیبروزسیستیک ناشی می شود، که هزینه مصرف آن در سال تقریبا 300 هزار دلار به بیمار تحمیل می کند.

اهمیت تجارت دارو در جهان

طبق آمار سازمان جهانی بهداشت و همچنین سازمان تجارت جهانی، صنعت داروسازی از بین 52 صنعت سود آور دنیا رتبه سوم را کسب کرد. طبق همین آمار حجم کل تجارت جهانی دارو 602 میلیارد در سال 2005 و 710 میلیارد دلار در سال 2007 بود. سرانه مصرف دارو در دنیا به رقمی نزدیک 100 دلار رسیده است.

وجود تعداد زیاد شرکت های دارویی در دنیا، نشان از اهمیت این بخش می باشد.

در این بین ایالات متحده آمریکا با داشتن 13 شرکت در رتبه اول و ژاپن با 10 شرکت، رتبه دوم را دارا است.

تجارت پر سود دارو و مواد مخدر، خسارت های جانی و مالی بسیاری را به کشور های مختلف وارد کرده است. مکزیک کشوری ترانزیتی در مواد مخدر و مافیای دارو به شمار می رود و از سال 2006 تا به امروز، بیش از 150 هزار کشته در این زمینه داشته است، اما تمام این خسارات ها و کشته ها در برابر سود 400 میلیارد دلاری تجارت دارو که مجموع 8 درصد کل تجارت جهانی دارو را شامل می شود، از دید مافیا هیچ است.

وضعیت قیمت های دارو در ایران

داروی مصرفی در ایران حدود 1.2 درصد از کل تولید ناخالص ملی و یا 1.2 درصد کل مخارج ایرانی ها را به خود اختصاص می دهد، که رقم بسیار قابل توجهی است. از طرف دیگر حدود 28 درصد از پرداختی، از جیب مردم برای دارو و ملزومات سرپایی است، که در کشور ما بالا ترین جزء پرداختی از جیب و حتی بیشتر از خدمات بستری را تشکیل می‌دهد. بنابراین توجه به موضوع دارو در کشور، هم از لحاظ اهمیت اقتصادی و هم از لحاظ اهمیت استراتژیک دارو در سلامتی مردم، بسیار مهم است.

گران ترین دارو های ایران

فهرست گران ترین دارو های ایران براساس آخرین آمار تا پایان سال 91 که عمده آن ها را دارو های مربوط به بیماران سرطانی تشکیل می دهد، از سوی سازمان غذا و دارو طبقه بندی شده است.

جدول زیر بر اساس قیمت هر یک عدد دارو طبقه بندی شده و سپس تعداد به فروش رسیده از این دارو و مجموع فروش ریالی آن قید شده است. به عنوان مثال، گران ترین داروی به مصرف رسیده در ایران (کابازیتاکسل) حدود 49 میلیون و 730 هزار و 749 ریال قیمت دارد، که با احتساب فروش 102 عددی آن، در مجموع پنج میلیارد و 72 میلیون و 536 هزار و 440 ریال برای آن هزینه شده است.

باید گفت که این جدول بر اساس قیمت های سال 91 است و امروز در سال 97 این قیمت ها شاید چند برابر شده باشد.

کابازیتاکسل: ضد سرطان، برای درمان آن دسته از تومور هایی به کار می رود که غیر قابل جراحی است و به سایر نقاط بدن متاستاز داده است.

تراستیزومب: در گروه دارو های ضد سرطان قرار می گیرد.

اوکترئوتاید: در درمان تومور های کارسینوئید، ترشح کننده گلوکاگن، ترشح کننده VIP و آکرومگالی مصرف می شود.

بواسیزوماب: با نام تجاری آواستین یک داروی ضد سرطان است، که با رشد و گسترش سلول های سرطانی در بدن مقابله می کند. آواستین در درمان نوع خاصی از تومور های مغزی، سرطان های کلیه، ریه، روده بزرگ و راست روده، استفاده می شود.

ریتوکسی مب: در گروه دارویی ضد سرطان ها قرار می گیرد. همچنین در درمان مجدد (بیماری پیشرونده) کاربرد دارد.

بورتیزومیب: با نام تجاری ولکید، از گروه دارو های ضد سرطانی است.

پوساکونازول: با نام تجاری نوکسافیل در دریف دارو های ضد قارچی قرار می گیرد. قرص های نوکسافیل و سوسپانسیون برای پیشگیری از عفونت مهاجم آسپرژیلوس و کاندیدا در بیماران بالای 13 سال که به علت نقص شدید ایمنی(مثلا در بدخیمی های هماتولوژیک با نوتروپنی طول کشیده ناشی از کموتراپی) در معرض خطر ابتلا به این نوع عفونت ها قرار دارند، تجویز می شود.

پمترکسد: با نام تجاری آلیمتا، برای درمان سرطان ریه مورد استفاده قرار می گیرد.

تراستیزومب: یک داروی ضد سرطان است.

ادالی مب: در گروه دارو های مسکن، ضد التهاب و ضد تب ها قرار می گیرد. این آنتی بادی منوکلونال Tumor necrosis factor است.

منابع

2)کمالی سروستانی م، نقش ترکیبات آلی فلزی در چیره شدن بر مقاومت دارویی، همایش شیمی و نانو فناوری، دانشگاه آزاد دورود، 1388.