سیر مطالعاتی حج و زیارت
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
عنوان : سیر مطالعاتی حج و زیارت
تحقیق : سید مجید نبوی
ناشر دیجیتالی : موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان
موضوع : حج و زیارت
حَج عبادتی واجب و از فروع دین اسلام به حساب می آید . حج مجموعه ای از اعمال است که در ماه ذیالحجه، در شهر مکه و اطراف آن انجام میشود.
حج اقسامی دارد که رایجترین آن، حج تمتع و برای مسلمانانی است که در غیر مکه و اطراف آن زندگی میکنند. سفر حج، با وجود شرایط، تنها یک بار بر هر مسلمان واجب میشود. حج با اِحرامبستن آغاز میگردد و با این کار، انجامدادن مناسک حج بر او واجب و برخی اعمال بر حاجی حرام میشود.
حج افزون بر بُعد عبادی، دارای ابعاد دیگری نیز است. اندیشمندان مسلمان تلاش کردهاند علاوه بر اعمال ظاهری، حقیقت حج را تبیین و تفسیر کنند که رسیدن به حقیقت توحید و یکتاپرستی از مهمترین آنها است.
پیش از اسلام منصبهایی چون پذیرای از حاجیان فقیر، کلیدداری کعبه و آبرسانی به حاجیان، در حج وجود داشته که اسلام برخی از آنها را تأیید کرده است. امروزه بر اساس نیازهای زمان، مسئولیتهای جدیدی در حج به وجود آمده است.
زیارت عملی عبادی به معنای حضور در پیشگاه پیشوایان دینی یا نزد قبور آنان یا دیدار از مکانی مقدس یا محترم برای اظهار ارادت و احترام و کسب فیض معنوی است. زیارت از اعمال پسندیده اسلام بوده و در طول تاریخ، مسلمانان به آن عنایت و اهتمام داشتهاند. این عمل عبادی، نزد شیعیان جایگاهی ویژه و اثرات معنوی و ثواب بسیاری دارد. به دلیل جایگاه مهم زیارت در فرهنگ شیعه، این عمل، از ویژگیها و نمادهای شیعیان به شمار میرود.
واژه زیارت، همان «زیارة» عربی است که مصدر از ریشه «ز و ر» است.(1)لغت شناسان معانی متعددی برای آن برشمردهاند که همه آنها به مفهوم روی گرداندن، عدول و مایل شدن از چیزی به چیزی دیگر است. بدین سان، شخص زیارتکننده را از آن جهت زائر میگویند که وقتی به زیارت شخصی میرود از غیر او رو برمیگرداند.(2)به قسمت بالای سینه نیز «زور» میگویند(3)و شاید به همین خاطر است که به رو در رو شدن و ملاقات نیز زیارت میگویند.(4)
بنابر کاربردهای منابع روایی، زیارتْ عملی عبادی است به معنای حضور در پیشگاه پیشوایان دینی یا اشخاص محترم یا نزد قبور آنان یا دیدار از مکانی مقدس یا محترم برای اظهار ارادت و کسب فیض معنوی یا ادای احترام. زیارت دو سوی دارد که یک سوی آن شخص مؤمن است. لازم نیست که زیارت شونده انسان باشد و بدین رو دیدار کعبه را نیز زیارت گویند. همچنین لازم نیست شخص زیارتشونده، زنده و در دنیا باشد.
برای اینکه با حج و زیارت آشنایی بیشتر پیدا کنیم مجموعه ای با عنوان «سیر مطالعاتی حج و زیارت» را از بین کتاب های موجود در سایت قائمیه تهیه تنظیم کردیم و از دو کتاب ارزشمند حج و عمره در قرآن و حدیث متعلق به موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث و کتاب: کتابشناسی حج و زیارت نوشته اباذر نصر اصفهانی استفاده کردیم و از فهرست آن دو با کمی تغییرات سعی کردیم کتب دیگری که به این موضوعات اشاراتی داشتند بیاوریم .
البته بدلیل دیجیتالی بودن متن امکان تغییر و اضافه وجود دارد لذا از مطالعه کنندگان محترم در خواست می شود نظرات خود را جهت بهتر ارائه شدن این مجموعه به ما منتقل فرمایند
nabavi135@gmail.com
با تشکر شوال 1443
الف- احترام داشتن
ايمنى هر ترسانى كه وارد مكّه مىشود
ايمنى حيوانات وحشى و پرندگان در مكّه
آنچه در مكّه حرام نيست
ب- آنچه انجامش در مكّه، حرام است
شكستن امنيّت
ورود غير مسلمان
شكار كردن و كندن درخت
ذبح شكار
تملّك شىء پيدا شده
ج- آنچه در مكّه مكروه است
اقامت بيش از يك سال
افراشتن ساختمان
مطالبه از بدهكار
د- آنچه در مكّه شايسته است
نماز گزاردن
روزه گرفتن
ختم كردن قرآن
انفاق
ه- آنچه براى اهل مكّه، شايسته است
خالى گذاشتن مَطاف براى طواف واجب
همشكلى با مُحْرمان
و- هر ظلمى در آن، الحاد است
حدود حرم
آداب ورود به مكّه
الف- احرام
ب- غسل
ج- تواضع و خشوع
د- ورود از بالاى شهر
آداب خروج از مكّه
الف- صدقه دادن
ب- خروج از پايين شهر
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/15
https://lohedana.ir/books/reader/7393/1/1/196
https://lohedana.ir/books/reader/10471/1/1/218
https://lohedana.ir/books/reader/1009127001/1/1/135
https://lohedana.ir/books/reader/25/1/1/70
فضيلت مسجد الحرام
محدوده مسجد الحرام
توضيحى درباره حدود مسجد الحرام
آداب ورود به مسجد الحرام
فضيلت نماز گزاردن در مسجد الحرام
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/49
https://lohedana.ir/books/reader/6711/1/1/55
https://lohedana.ir/books/reader/13106/1/1/42
https://lohedana.ir/books/reader/11295/1/1/190
https://lohedana.ir/books/reader/10285/1/1/259
الف- كعبه
ب- بيت العتيق
ج- بيت الحرام
الف- اوّلين خانه بنا شده براى مردم
ب- گرامىترين خانهها
الف- مستحب بودن ورود
ب- آداب ورود
ج- آداب خروج
نكتهاى در باره بناى كعبه
بازسازى كعبه
كعبه در جاهليت
داستان اصحاب فيل
تاريخ حمله ابرهه به مكّه
الف- سيلها
ب- جنگها
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/61
https://lohedana.ir/books/10808
https://lohedana.ir/books/10809
https://lohedana.ir/books/3420
https://lohedana.ir/books/reader/7349/1/1/8
مجموعه نشانهها
الف - توضيحى در باره مقام ابراهيم
الف- حجر الأسود، دست خدا
ب- اصل حجر الأسود
ج- نهادن حجر الأسود در جاهليت
د- حجر الأسود در دوران عبد الملك
ه- حجر الأسود در عصر قِرمَطيان
حِجْر اسماعيل و آداب آن
حَطيم
مُلتزَم
مُستَجار
ركن يمانى
زمزم
الف- نامهاى آن
ب- پيدايش آن
ج- فضيلت آن
د- نوشيدن آب آن
ه- اهداى آب زمزم
بهترين جاى مسجد الحرام
مدفن پيامبران در مسجد الحرام
آرايش و پوشش كعبه
تبرّك جستن به پوشش كعبه
فضيلت نگاه به كعبه
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/91
https://lohedana.ir/books/reader/11295/1/1/172
https://lohedana.ir/books/reader/6696/1/1/55
https://lohedana.ir/books/reader/11171/1/1/498
https://lohedana.ir/books/reader/1010452031/31/1/94
وجوب حج و شرطهاى آن
فلسفه حج
فضيلت حج
الف- پاسخ دادن به دعوت ابراهيم عليه السلام
ب- جهاد ناتوانان
ج- برترين اعمال، پس از جهاد
د- برترى آن بر نماز و روزه
ه- برترى آن بر صدقه
و- فضيلت خرج كردن در راه حج
ز- شايستگى قرض كردن براى حج
ح- حضور همه ساله امام زمان عليه السلام در حج
دشوارى حج
پاداش حج
فضيلت پيوسته به حج رفتن
الف- تشويق به حج گزاردن همه ساله
ب- دعا براى توفيق حج گزاردن همه ساله
ج- نتايجِ پيوسته حجگزاردن
د- معناى پيوسته حج رفتن
ه- ناپسندىِ پيوسته حج نرفتن براى كسى كه مىتواند
و- هشدار به آن كه تصميم حجّ دوباره ندارد
پاداش نيّت حج داشتن
پاداش كسى كه در مسير حج مىميرد
پاداش حجگزار
الف- باريافته خداوند
ب- ميهمان خداى سبحان
ج- در ضمانت خداوند
د- دعايش مستجاب است
الف- پاكى
ب- بىنيازى
ج- نور
د- خير دنيا و آخرت
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/125
https://lohedana.ir/books/10546
https://lohedana.ir/books/2204
https://lohedana.ir/books/reader/11176/1/1/177
https://lohedana.ir/books/770
هشدار نسبت به ترك حج
ويژگى ترك كننده حج
الف- كافر است
ب- ترك كننده دستور اسلام است
ج- هنگام مرگ، خواستار بازگشت به زندگى است
د- روز قيامت، نابينا برانگيخته مىشود
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/171
https://lohedana.ir/books/reader/13915/1/1/194
https://lohedana.ir/books/reader/10797/1/1/47
https://lohedana.ir/books/reader/10827/1/1/35
https://lohedana.ir/books/reader/11329/1/1/37
كلّيات واجبات حج
واجبات عمره تمتّع
احرام
الف- حكمت احرام
ب- ميقاتهاى احرام
ج- چگونگى احرام
د- لبّيك گفتن در احرام
و- آداب لبّيك گفتن
و- مُحرَّمات احرام
ز- آنچه براى مُحرم، جايز نيست
الف- فضيلت طواف
ب- ادب طواف
ج- تشويق به طوافِ بسيار، هنگام شلوغ نبودن
د- استِلام حجر وآداب آن
ه- دعاهاى طواف
نماز طواف
سعى بين صفا و مروه
الف- فضيلت مسعى
ب- حكمت سعى
ج- ادب سعى
د- پاداش سعى
تقصير
واجبات حجّ تمتّع
الف- احرام
ب- وقوف در عرفات
آداب رفتن به عرفات
علّت نامگذارى «عرفات»
افتخار خداوند به اهل عرفات
اهمّيت عرفات در حج
ادب حضور
پاداش وقوف در عرفات
ج- وقوف در مشعر الحرام
كوچ از عرفات
پاداش وقوف در مُزدَلفه
ادب حضور
د- فرود آمدن در مِنا
كوچ از مشعر الحرام
علّت نامگذارى به مِنا
آداب فرود آمدن در مِنا
4پاداش وقوف در مِنا
ه- سنگ زدن به جَمَره
حكمت سنگ زدن
چگونگىِ سنگ زدن
پاداش رَمْى
و- قربانى كردن
ز- تراشيدن سر
ح- طواف زيارت
ط- سعى
ى- طواف نساء
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/179
https://lohedana.ir/books/reader/1010550001/1/1/40
https://lohedana.ir/books/reader/8689/1/1/80
https://lohedana.ir/books/reader/10606/1/1/44
https://lohedana.ir/books/reader/11575/1/1/565
الف- آمادگى
ب- اخلاص
ج- شتاب
د- ياد گرفتن مناسك حج
ه- حلال كردن مال
و- پاكيزگىِ رهتوشه
ز- دعا هنگام عازم شدن به سفر حج
الف- خوشخويى
ب- كمك به همراهان
ج- مواظبت از رهتوشه
د- اقامت در مكّه پيش از حج
ه- شريك ساختن ديگران در ثواب حج
و- طواف به نيابت از امامان
ز- ديدار امام
مجموعه آنچه در مراسم حج، شايسته است
آنچه پس از حج، شايسته است
الف- وداع با خانه خدا
ب- مدينه رفتن
ج- زود برگشتن
د- صدقه دادن
ه- سوغات
الف- وا نهادن گناهان
ب- ديدار با حجگزار
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/257
https://lohedana.ir/books/reader/11329/1/1/19
https://lohedana.ir/books/reader/11176/1/1/199
https://lohedana.ir/books/reader/11297/1/1/68
https://lohedana.ir/books/reader/11295/1/1/31
الف - هر ماه، يك عمره
ب - فضيلت عمره در ماه رجب
ج - فضيلت عمره در ماه رمضان
د - عمره مفرده در ماههاى حج
ه - عمرههاى پيامبر
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/317
https://lohedana.ir/books/11187
https://lohedana.ir/books/8713
https://lohedana.ir/books/10598
https://lohedana.ir/books/10824
نامهاى مدينه
ويژگىهاى مدينه
الف- حرم پيامبر صلى الله عليه و آله
ب- هجرتگاه پيامبر صلى الله عليه و آله
ج- محبوب پيامبر صلى الله عليه و آله
د- گنبدِ اسلام
ه- فتح با قرآن
و- زُداينده پليدى
فضيلت اقامت در مدينه
آداب مدينه
مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله
الف- بناى آن
ب- حدود آن
ج- فضيلت آن
د- فضيلت نماز در آن
ه- تمام خواندن نماز در آن
و- آداب آن
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/329
https://lohedana.ir/books/10334
https://lohedana.ir/books/reader/10820/1/1/19
https://lohedana.ir/books/2935
https://lohedana.ir/books/2138
تشويق به زيارت او
سلام دادن بر او، از نزديك و دور
شفاعت پيامبر براى زائرانش
پاداش زيارت پيامبر
ادب زيارت پيامبر
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/351
https://lohedana.ir/books/10864
https://lohedana.ir/books/10513
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/776
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/8
ثواب زيارت او
ادب زيارت فاطمه سلام الله علیها
مدفن فاطمه سلام الله علیها دختر پيامبر صلی الله علیه و آله
باغى از باغهاى بهشت
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/369
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/784
https://lohedana.ir/books/16243
https://lohedana.ir/books/16196
https://lohedana.ir/books/11645
الف - امام حسن مجتبی علیه السلام
ب - امام سجاد علیه السلام
ج - امام باقر علیه السلام
د - امام صادق علیه السلام
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/375
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/805
https://lohedana.ir/books/2138
https://lohedana.ir/books/15900
https://lohedana.ir/books/15034
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/138
زیارت شهدای احد
زیارت اصحاب
https://lohedana.ir/books/reader/3412/1/1/379
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/813
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/43
https://lohedana.ir/books/17406
https://lohedana.ir/books/15902
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/830
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/78
https://lohedana.ir/books/3547
https://lohedana.ir/books/9879
https://lohedana.ir/books/17299
https://lohedana.ir/books/17359
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1002
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/143
https://lohedana.ir/books/576
https://lohedana.ir/books/16047
https://lohedana.ir/books/5463
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1162
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/796
https://lohedana.ir/books/10490
https://lohedana.ir/books/16611
https://lohedana.ir/books/reader/24/1/1/101
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1246
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/831
https://lohedana.ir/books/reader/24/1/1/148
https://lohedana.ir/books/16111
https://lohedana.ir/books/16941
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1213
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/807
https://lohedana.ir/books/3011
https://lohedana.ir/books/9422
https://lohedana.ir/books/14536
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1436
https://lohedana.ir/books/11204
https://lohedana.ir/books/16231
https://lohedana.ir/books/28
https://lohedana.ir/books/5746
ثواب زیارت
آداب زیارت
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/1374
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/856
https://lohedana.ir/books/15945
https://lohedana.ir/books/12986
https://lohedana.ir/books/16208
https://lohedana.ir/books/17325
https://lohedana.ir/books/297
https://lohedana.ir/books/reader/13022/1/1/1
https://lohedana.ir/books/3191
الف- بررسیهای عمومی
ب- بررسی موردی
«زیارتنامه عاشورا»
«زیارت جامعه کبیره»
«زیارت آلیاسین»
«زیارت اربعین»
«زیارت ناحیه مقدسه»
«زیارت امینالله»
«زیارت وارث»
«زیارت غدیریه»
«دیگر زیارتنامهها»
دعای عرفه؛ متن و بررسیها
https://lohedana.ir/books/reader/13714/1/1/771
https://lohedana.ir/books/reader/11153/1/1/834
https://lohedana.ir/books/15980
https://lohedana.ir/books/15792
https://lohedana.ir/books/12959
شفاعت
توسل
زیارت
https://lohedana.ir/books/4235
https://lohedana.ir/books/11361
https://lohedana.ir/books/10913
https://lohedana.ir/books/10855
https://lohedana.ir/books/7293